Wikipedia
papwiki
https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Medio
Spesial
Diskushon
Usuario
Diskushon usuario
Wikipedia
Diskushon Wikipedia
Fail
Diskushon fail
MediaWiki
Diskushon MediaWiki
Malchi
Diskushon malchi
Yuda
Diskushon yuda
Kategoria
Diskushon kategoria
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Inglatera
0
2128
208691
155619
2026-11-06T16:00:15Z
Caribiana
8320
wikilink
208691
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{Infopais
| variante=c
| nomber_nativo = ''England''
| nomber_propio =
| himno_nashonal = ''God Save the King''<br>"Dios salba e Rei"
| stat_mas_grandi = London
| idiomanan_ofisial = [[ingles]]
| forma_di_gobernashon = Monarkia konstitushonal
| titulo_kabesante1 = Monarkia
| nomber_kabesante1 = [[Carlos III]]
| tipo_di_soberania = Pais independiente
| moneda = Pound sterling
| kodigo_moneda = GBP
| utc_offset = +0
| zoom = 4
}}
'''Inglatera''' ta e pais konstituyente di mas grandi y mas poblá di e [[Reino Uni|Reino Uni di Gran Bretania i Nort Irlandia]]. E [[kapital]] di e pais ta [[London]]. Inglatera tin un área di 130.279 [[kilometer kuadrá]] i un [[poblashon]] di 54.786.300 habitante (2015).
[[Category:Reino Uni]]
[[Category:Pais]]
gv1y2d6zz4jch93xr31yi8tydwp13ey
Guera Friu
0
2791
208693
195728
2026-11-06T16:05:16Z
Caribiana
8320
208693
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox conflicto militar}}
'''Guera Friu''' ta referi na un periodo di enemistad (1945-1989) entre e [[kapitalismo|capitalismo]] [[West]] y e [[comunismo]] [[Oost]], durante cual entre e dos paisnan poderoso [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] y [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] un berdadero guera nunca a cuminsa. E enemistad aki a tuma luga na un nivel politico, ideologico, economico, tecnologico, militar y informativo. Nan nunca a tuma accion directo contra otro, nos por yama cu esaki tawata un guera 'friu'. E tempo aya tawatin hopi tension rond mundo. Nan a marca masha grandi mes den historia di guera na mita di [[siglo 20|siglo XX]].
== Termino di e nomber ==
Despues di e [[Di Dos Guera Mundial]] Merca y Union Sovietico (awo: [[Rusia]]) tawata e paisnan di mas poderoso rond mundo. Ta bisa cu Guera Friu tawata un tempo unda tawatin hopi menasa y cu lo ataca otro cu arma. Nunca a tuma luga, pero semper hende tawata cana cu hopi miedo. Nunca tawatin victoria of honor. Por bisa tambe '''Di Tres Guera Mundial''' of Guera Friu.
== Antecedente ==
Tin masha desacuerdo tocante e inicio di Guera Friu. Mayoria di e historiadonan ta sten cu e guera aki a cuminsa na cabamento di Di Dos Guera Mundial, otro ta bisa cu el a inicia na cuminsamento di [[Prome Guera Mundial]].
E doctrina di [[Kapitalismo|capitalismo]] y comunismo a boks cu otro na 1917, unda Rusia a sali victorioso. Ta bisa cu Rusia tawata e prome pais comunista. Esaki tawata e prome suceso cu a hiba un considerabel erosion di e ''Rusia Mericano''. Algun evento despues di [[Prome Guera Mundial]] a fomenta sospecho y desconfiansa entre e Mericano- y Sovieticonan: e idea di [[Bolshevistanan]] tawata pa caba cu capitalismo y introduci e sistema comunista, e retiro di Rusia despues di Guera Mundial II tras di e firmamento di [[Tratado di Brest-Litovsk]] cu [[Imperio aleman|Imperio Aleman]], e intervencion di Merca pa sten [[Movimento Blanco]] durante e [[Guera Civil Rusia]] y e rechaso di Merca a duna di conoce diplomaticamente na Union Sovietica na 1933.
== Oost y West hunto ==
Na aña 1938 [[Adolf Hitler|Hitler]] tabata kier Checoslovakia, paso eynan tabatin hopi Aleman, su hende.[[File:Berlinermauer.jpg|thumb|left|220px|E [[muraya di Berlin]]]]
[[Francia]] y [[Gran Britania]] a invita [[Alemania]] y [[Italia]] den un [[Conferencia di Munich]] na aña 1938 na unda nan a dicidi pa duna Hitler mita di [[Checoslovakia]] en cambio pa paz. Union Sovietica no a wordo invita.
Na maart [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] a anexa [[Checoslovakia]] completo, ful e pida na unda nan no a palabra. [[Francia]] y Gran Bretania a busca e tempo ey contacto cu [[Joseph Stalin|Stalin]], pero Stalin haya sensato pa no cay un tratado di atake cu Hitler.
Na september [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] y Stalin a ocupa [[Polonia]] y nan a parti e pais. [[Francia]] y [[Gran Britania]] a declara guera na [[Adolf Hitler|Hitler]]. E [[Di Dos Guera Mundial]] a cuminsa. Na 1941, situacion di guera a cambia. Alemania a gana [[Union Sovietiko]]. Merca tambe a bay guera cu [[Alemania]]. E enemigo di [[Adolf Hitler|Hitler]] mester a traha hunto.
Nan a haci lo siguiente:
* Gran Britania y Merca a manda material moderno di guera pa Union Sovietica.
* [[Winston Churchill]], [[Joseph Stalin|Stalin]] y [[Theodore Roosevelt]] a discuti tocante [[Oropa|Europa]]. Den un tratado, [[Carta Atlantica]], na unda Europa no mag di wordo ocupa. P'esey e pueblo Europeo a haya [[autodeterminacion]]: e derecho pa kies nan mesun gobierno.
* E tres lidernan a discuti referente na e guera contra [[Adolf Hitler|Hitler]]. Na aña 1944 Gran Bretania y Merca a kere cu ta bay cuminsa un antoho na West-Europa.[[File:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|E Tres Lidernan durante conferencia di Yalta na 1945]]
Na aña 1943 e situacion di guera a cambia. Union Sovietica a derota e ehercito Aleman na [[Stalingrad]] y a cuminsa cu avance den Europa. Stalin tabata kier su poder bek na e zona unda Union Sovietica tabatin na aña [[1941]]. West no tabata kier esey, pero [[Union Sovietica]] tabatin mester di Hitler pa derota.
E tres Lidernan Grandi a reuni na februari 1945 na un [[Conferencia di Yalta]].
* E minister-presidente [[Reino Uni|Britanico]]: Churchill
* E presidente [[Estadonan Uni di Merka|Mericano]]: Roosevelt
* E lider partido [[Rusia|Ruso]]: [[Joseph Stalin|Stalin]]
Nan a palabra tocante e ambito di influencia den Europa. Nan a palabra cu cua pais lo tin influencia den cua zona di Europa. Durante e conferencia aki tambe a wordo palabra cu Union Sovietico di [[Berlin]] ta bay wordo parti den division pa un periodo entre e aliadonan.
Francia y Gran Bretania no tawata mas cu e paisnan poderoso na 1945. Nan a perde nan [[colonia]], paso e habitantenan di e zona ey tabata kier biba independiente. Francia y Gran Britania a perde bou di tur circunstancia hopi placa door di e guera. Specialmente Francia cu tabata tin hopi daño di guera.
== Mira tambe ==
* [[Muraya di Berlin]]
== Link externo ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=LdZVsFjWnbI Muraya di Berlin 1961-1989]
[[Kategoria:Guera]]
8hdv10a84wpft7bany1v06filv5yqt4
208694
208693
2026-11-06T16:09:57Z
Caribiana
8320
208694
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox conflicto militar}}
'''Guera Friu''' ta referi na un periodo di enemistad (1945-1989) entre e [[kapitalismo|capitalismo]] [[West]] y e [[comunismo]] [[Oost]], durante cual entre e dos paisnan poderoso [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] y [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] un berdadero guera nunca a cuminsa. E enemistad aki a tuma luga na un nivel politico, ideologico, economico, tecnologico, militar y informativo. Nan nunca a tuma accion directo contra otro, nos por yama cu esaki tawata un guera 'friu'. E tempo aya tawatin hopi tension rond mundo. Nan a marca masha grandi mes den historia di guera na mita di [[siglo 20|siglo XX]].
== Termino di e nomber ==
Despues di e [[Di Dos Guera Mundial]] Merca y Union Sovietico (awo: [[Rusia]]) tawata e paisnan di mas poderoso rond mundo. Ta bisa cu Guera Friu tawata un tempo unda tawatin hopi menasa y cu lo ataca otro cu arma. Nunca a tuma luga, pero semper hende tawata cana cu hopi miedo. Nunca tawatin victoria of honor. Por bisa tambe '''Di Tres Guera Mundial''' of Guera Friu.
== Antecedente ==
Tin masha desacuerdo tocante e inicio di Guera Friu. Mayoria di e historiadonan ta sten cu e guera aki a cuminsa na cabamento di Di Dos Guera Mundial, otro ta bisa cu el a inicia na cuminsamento di [[Prome Guera Mundial]].
E doctrina di [[Kapitalismo|capitalismo]] y comunismo a boks cu otro na 1917, unda Rusia a sali victorioso. Ta bisa cu Rusia tawata e prome pais comunista. Esaki tawata e prome suceso cu a hiba un considerabel erosion di e ''Rusia Mericano''. Algun evento despues di [[Prome Guera Mundial]] a fomenta sospecho y desconfiansa entre e Mericano- y Sovieticonan: e idea di [[Bolshevistanan]] tawata pa caba cu capitalismo y introduci e sistema comunista, e retiro di Rusia despues di Guera Mundial II tras di e firmamento di [[Tratado di Brest-Litovsk]] cu [[Imperio aleman|Imperio Aleman]], e intervencion di Merca pa sten [[Movimento Blanco]] durante e [[Guera Civil Rusia]] y e rechaso di Merca a duna di conoce diplomaticamente na Union Sovietica na 1933.
== Oost y West hunto ==
Na aña 1938 [[Adolf Hitler|Hitler]] tabata kier Checoslovakia, paso eynan tabatin hopi Aleman, su hende.[[File:Berlinermauer.jpg|thumb|left|220px|E [[muraya di Berlin]]]]
[[Francia]] y [[Gran Britania]] a invita [[Alemania]] y [[Italia]] den un [[Conferencia di Munich]] na aña 1938 na unda nan a dicidi pa duna Hitler mita di [[Checoslovakia]] en cambio pa paz. Union Sovietica no a wordo invita.
Na maart [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] a anexa [[Checoslovakia]] completo, ful e pida na unda nan no a palabra. [[Francia]] y Gran Bretania a busca e tempo ey contacto cu [[Joseph Stalin|Stalin]], pero Stalin haya sensato pa no cay un tratado di atake cu Hitler.
Na september [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] y Stalin a ocupa [[Polonia]] y nan a parti e pais. [[Francia]] y [[Gran Bretania]] a declara guera na [[Adolf Hitler|Hitler]]. E [[Di Dos Guera Mundial]] a cuminsa. Na 1941, situacion di guera a cambia. Alemania a gana [[Union Sovietiko]]. Merca tambe a bay guera cu [[Alemania]]. E enemigo di [[Adolf Hitler|Hitler]] mester a traha hunto.
Nan a haci lo siguiente:
* Gran Bretania y Merca a manda material moderno di guera pa Union Sovietica.
* [[Winston Churchill]], [[Joseph Stalin|Stalin]] y [[Theodore Roosevelt]] a discuti tocante [[Oropa|Europa]]. Den un tratado, [[Carta Atlantica]], na unda Europa no mag di wordo ocupa. P'esey e pueblo Europeo a haya [[autodeterminacion]]: e derecho pa kies nan mesun gobierno.
* E tres lidernan a discuti referente na e guera contra [[Adolf Hitler|Hitler]]. Na aña 1944 Gran Bretania y Merca a kere cu ta bay cuminsa un antoho na West-Europa.[[File:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|E Tres Lidernan durante conferencia di Yalta na 1945]]
Na aña 1943 e situacion di guera a cambia. Union Sovietica a derota e ehercito Aleman na [[Stalingrad]] y a cuminsa cu avance den Europa. Stalin tabata kier su poder bek na e zona unda Union Sovietica tabatin na aña [[1941]]. West no tabata kier esey, pero [[Union Sovietica]] tabatin mester di Hitler pa derota.
E tres Lidernan Grandi a reuni na februari 1945 na un [[Conferencia di Yalta]].
* E minister-presidente [[Reino Uni|Britanico]]: Churchill
* E presidente [[Estadonan Uni di Merka|Mericano]]: Roosevelt
* E lider partido [[Rusia|Ruso]]: [[Joseph Stalin|Stalin]]
Nan a palabra tocante e ambito di influencia den Europa. Nan a palabra cu cua pais lo tin influencia den cua zona di Europa. Durante e conferencia aki tambe a wordo palabra cu Union Sovietico di [[Berlin]] ta bay wordo parti den division pa un periodo entre e aliadonan.
Francia y Gran Bretania no tawata mas cu e paisnan poderoso na 1945. Nan a perde nan [[colonia]], paso e habitantenan di e zona ey tabata kier biba independiente. Francia y Gran Bretania a perde bou di tur circunstancia hopi placa door di e guera. Specialmente Francia cu tabata tin hopi daño di guera.
== Mira tambe ==
* [[Muraya di Berlin]]
== Link externo ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=LdZVsFjWnbI Muraya di Berlin 1961-1989]
[[Kategoria:Guera]]
o2hbom366s3492akbpdwefhak27znr7
208695
208694
2026-11-06T16:10:39Z
Caribiana
8320
/* Oost y West hunto */
208695
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox conflicto militar}}
'''Guera Friu''' ta referi na un periodo di enemistad (1945-1989) entre e [[kapitalismo|capitalismo]] [[West]] y e [[comunismo]] [[Oost]], durante cual entre e dos paisnan poderoso [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] y [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] un berdadero guera nunca a cuminsa. E enemistad aki a tuma luga na un nivel politico, ideologico, economico, tecnologico, militar y informativo. Nan nunca a tuma accion directo contra otro, nos por yama cu esaki tawata un guera 'friu'. E tempo aya tawatin hopi tension rond mundo. Nan a marca masha grandi mes den historia di guera na mita di [[siglo 20|siglo XX]].
== Termino di e nomber ==
Despues di e [[Di Dos Guera Mundial]] Merca y Union Sovietico (awo: [[Rusia]]) tawata e paisnan di mas poderoso rond mundo. Ta bisa cu Guera Friu tawata un tempo unda tawatin hopi menasa y cu lo ataca otro cu arma. Nunca a tuma luga, pero semper hende tawata cana cu hopi miedo. Nunca tawatin victoria of honor. Por bisa tambe '''Di Tres Guera Mundial''' of Guera Friu.
== Antecedente ==
Tin masha desacuerdo tocante e inicio di Guera Friu. Mayoria di e historiadonan ta sten cu e guera aki a cuminsa na cabamento di Di Dos Guera Mundial, otro ta bisa cu el a inicia na cuminsamento di [[Prome Guera Mundial]].
E doctrina di [[Kapitalismo|capitalismo]] y comunismo a boks cu otro na 1917, unda Rusia a sali victorioso. Ta bisa cu Rusia tawata e prome pais comunista. Esaki tawata e prome suceso cu a hiba un considerabel erosion di e ''Rusia Mericano''. Algun evento despues di [[Prome Guera Mundial]] a fomenta sospecho y desconfiansa entre e Mericano- y Sovieticonan: e idea di [[Bolshevistanan]] tawata pa caba cu capitalismo y introduci e sistema comunista, e retiro di Rusia despues di Guera Mundial II tras di e firmamento di [[Tratado di Brest-Litovsk]] cu [[Imperio aleman|Imperio Aleman]], e intervencion di Merca pa sten [[Movimento Blanco]] durante e [[Guera Civil Rusia]] y e rechaso di Merca a duna di conoce diplomaticamente na Union Sovietica na 1933.
== Oost y West hunto ==
Na aña 1938 [[Adolf Hitler|Hitler]] tabata kier Checoslovakia, paso eynan tabatin hopi Aleman, su hende.[[File:Berlinermauer.jpg|thumb|left|220px|E [[muraya di Berlin]]]]
[[Fransia|Francia]] y [[Gran Bretania]] a invita [[Alemania]] y [[Italia]] den un [[Conferencia di Munich]] na aña 1938 na unda nan a dicidi pa duna Hitler mita di [[Checoslovakia]] en cambio pa paz. Union Sovietica no a wordo invita.
Na maart [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] a anexa [[Checoslovakia]] completo, ful e pida na unda nan no a palabra. [[Francia]] y Gran Bretania a busca e tempo ey contacto cu [[Joseph Stalin|Stalin]], pero Stalin haya sensato pa no cay un tratado di atake cu Hitler.
Na september [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] y Stalin a ocupa [[Polonia]] y nan a parti e pais. [[Francia]] y [[Gran Bretania]] a declara guera na [[Adolf Hitler|Hitler]]. E [[Di Dos Guera Mundial]] a cuminsa. Na 1941, situacion di guera a cambia. Alemania a gana [[Union Sovietiko]]. Merca tambe a bay guera cu [[Alemania]]. E enemigo di [[Adolf Hitler|Hitler]] mester a traha hunto.
Nan a haci lo siguiente:
* Gran Bretania y Merca a manda material moderno di guera pa Union Sovietica.
* [[Winston Churchill]], [[Joseph Stalin|Stalin]] y [[Theodore Roosevelt]] a discuti tocante [[Oropa|Europa]]. Den un tratado, [[Carta Atlantica]], na unda Europa no mag di wordo ocupa. P'esey e pueblo Europeo a haya [[autodeterminacion]]: e derecho pa kies nan mesun gobierno.
* E tres lidernan a discuti referente na e guera contra [[Adolf Hitler|Hitler]]. Na aña 1944 Gran Bretania y Merca a kere cu ta bay cuminsa un antoho na West-Europa.[[File:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|E Tres Lidernan durante conferencia di Yalta na 1945]]
Na aña 1943 e situacion di guera a cambia. Union Sovietica a derota e ehercito Aleman na [[Stalingrad]] y a cuminsa cu avance den Europa. Stalin tabata kier su poder bek na e zona unda Union Sovietica tabatin na aña [[1941]]. West no tabata kier esey, pero [[Union Sovietica]] tabatin mester di Hitler pa derota.
E tres Lidernan Grandi a reuni na februari 1945 na un [[Conferencia di Yalta]].
* E minister-presidente [[Reino Uni|Britanico]]: Churchill
* E presidente [[Estadonan Uni di Merka|Mericano]]: Roosevelt
* E lider partido [[Rusia|Ruso]]: [[Joseph Stalin|Stalin]]
Nan a palabra tocante e ambito di influencia den Europa. Nan a palabra cu cua pais lo tin influencia den cua zona di Europa. Durante e conferencia aki tambe a wordo palabra cu Union Sovietico di [[Berlin]] ta bay wordo parti den division pa un periodo entre e aliadonan.
Francia y Gran Bretania no tawata mas cu e paisnan poderoso na 1945. Nan a perde nan [[colonia]], paso e habitantenan di e zona ey tabata kier biba independiente. Francia y Gran Bretania a perde bou di tur circunstancia hopi placa door di e guera. Specialmente Francia cu tabata tin hopi daño di guera.
== Mira tambe ==
* [[Muraya di Berlin]]
== Link externo ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=LdZVsFjWnbI Muraya di Berlin 1961-1989]
[[Kategoria:Guera]]
9smvfwmt4tz3o8mpj8lyh1aku1a6rib
208696
208695
2026-11-06T16:13:00Z
Caribiana
8320
208696
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox conflicto militar}}
'''Guera Friu''' ta referi na un periodo di enemistad (1945-1989) entre e [[kapitalismo|capitalismo]] [[West]] y e [[comunismo]] [[Oost]], durante cual entre e dos paisnan poderoso [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] y [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] un berdadero guera nunca a cuminsa. E enemistad aki a tuma luga na un nivel politico, ideologico, economico, tecnologico, militar y informativo. Nan nunca a tuma accion directo contra otro, nos por yama cu esaki tawata un guera 'friu'. E tempo aya tawatin hopi tension rond mundo. Nan a marca masha grandi mes den historia di guera na mita di [[siglo 20|siglo XX]].
== Termino di e nomber ==
Despues di e [[Di Dos Guera Mundial]] Merca y Union Sovietico (awo: [[Rusia]]) tawata e paisnan di mas poderoso rond mundo. Ta bisa cu Guera Friu tawata un tempo unda tawatin hopi menasa y cu lo ataca otro cu arma. Nunca a tuma luga, pero semper hende tawata cana cu hopi miedo. Nunca tawatin victoria of honor. Por bisa tambe '''Di Tres Guera Mundial''' of Guera Friu.
== Antecedente ==
Tin masha desacuerdo tocante e inicio di Guera Friu. Mayoria di e historiadonan ta sten cu e guera aki a cuminsa na cabamento di Di Dos Guera Mundial, otro ta bisa cu el a inicia na cuminsamento di [[Prome Guera Mundial]].
E doctrina di [[Kapitalismo|capitalismo]] y comunismo a boks cu otro na 1917, unda Rusia a sali victorioso. Ta bisa cu Rusia tawata e prome pais comunista. Esaki tawata e prome suceso cu a hiba un considerabel erosion di e ''Rusia Mericano''. Algun evento despues di [[Prome Guera Mundial]] a fomenta sospecho y desconfiansa entre e Mericano- y Sovieticonan: e idea di [[Bolshevistanan]] tawata pa caba cu capitalismo y introduci e sistema comunista, e retiro di Rusia despues di Guera Mundial II tras di e firmamento di [[Tratado di Brest-Litovsk]] cu [[Imperio aleman|Imperio Aleman]], e intervencion di Merca pa sten [[Movimento Blanco]] durante e [[Guera Civil Rusia]] y e rechaso di Merca a duna di conoce diplomaticamente na Union Sovietica na 1933.
== Oost y West hunto ==
Na aña 1938 [[Adolf Hitler|Hitler]] tabata kier Checoslovakia, paso eynan tabatin hopi Aleman, su hende.[[File:Berlinermauer.jpg|thumb|left|220px|E [[muraya di Berlin]]]]
[[Fransia|Francia]] y [[Gran Bretania]] a invita [[Alemania]] y [[Italia]] den un [[Conferencia di Munich]] na aña 1938 na unda nan a dicidi pa duna Hitler mita di [[Checoslovakia]] en cambio pa paz. Union Sovietica no a wordo invita.
Na maart [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] a anexa [[Checoslovakia]] completo, ful e pida na unda nan no a palabra. [[Francia]] y Gran Bretania a busca e tempo ey contacto cu [[Joseph Stalin|Stalin]], pero Stalin haya sensato pa no cay un tratado di atake cu Hitler.
Na september [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] y Stalin a ocupa [[Polonia]] y nan a parti e pais. Francia y Gran Bretania a declara guera na [[Adolf Hitler|Hitler]]. E [[Di Dos Guera Mundial]] a cuminsa. Na 1941, situacion di guera a cambia. Alemania a gana [[Union Sovietiko]]. Merca tambe a bay guera cu [[Alemania]]. E enemigo di [[Adolf Hitler|Hitler]] mester a traha hunto.
Nan a haci lo siguiente:
* Gran Bretania y Merca a manda material moderno di guera pa Union Sovietica.
* [[Winston Churchill]], [[Joseph Stalin|Stalin]] y [[Theodore Roosevelt]] a discuti tocante [[Oropa|Europa]]. Den un tratado, [[Carta Atlantica]], na unda Europa no mag di wordo ocupa. P'esey e pueblo Europeo a haya [[autodeterminacion]]: e derecho pa kies nan mesun gobierno.
* E tres lidernan a discuti referente na e guera contra [[Adolf Hitler|Hitler]]. Na aña 1944 Gran Bretania y Merca a kere cu ta bay cuminsa un antoho na West-Europa.[[File:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|E Tres Lidernan durante conferencia di Yalta na 1945]]
Na aña 1943 e situacion di guera a cambia. Union Sovietica a derota e ehercito Aleman na [[Stalingrad]] y a cuminsa cu avance den Europa. Stalin tabata kier su poder bek na e zona unda Union Sovietica tabatin na aña [[1941]]. West no tabata kier esey, pero [[Union Sovietica]] tabatin mester di Hitler pa derota.
E tres Lidernan Grandi a reuni na februari 1945 na un [[Conferencia di Yalta]].
* E minister-presidente [[Reino Uni|Britanico]]: Churchill
* E presidente [[Estadonan Uni di Amérika|Mericano]]: Roosevelt
* E lider partido [[Rusia|Ruso]]: [[Joseph Stalin|Stalin]]
Nan a palabra tocante e ambito di influencia den Europa. Nan a palabra cu cua pais lo tin influencia den cua zona di Europa. Durante e conferencia aki tambe a wordo palabra cu Union Sovietico di [[Berlin]] ta bay wordo parti den division pa un periodo entre e aliadonan.
Francia y Gran Bretania no tawata mas cu e paisnan poderoso na 1945. Nan a perde nan [[colonia]], paso e habitantenan di e zona ey tabata kier biba independiente. Francia y Gran Bretania a perde bou di tur circunstancia hopi placa door di e guera. Specialmente Francia cu tabata tin hopi daño di guera.
== Mira tambe ==
* [[Muraya di Berlin]]
== Link externo ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=LdZVsFjWnbI Muraya di Berlin 1961-1989]
[[Kategoria:Guera]]
mgwwizfk7px1mz602oeza67yls05ji6
208697
208696
2026-11-06T16:14:10Z
Caribiana
8320
linkfix
208697
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox conflicto militar}}
'''Guera Friu''' ta referi na un periodo di enemistad (1945-1989) entre e [[kapitalismo|capitalismo]] [[West]] y e [[comunismo]] [[Oost]], durante cual entre e dos paisnan poderoso [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] y [[Union Sovietiko|Union Sovietico]] un berdadero guera nunca a cuminsa. E enemistad aki a tuma luga na un nivel politico, ideologico, economico, tecnologico, militar y informativo. Nan nunca a tuma accion directo contra otro, nos por yama cu esaki tawata un guera 'friu'. E tempo aya tawatin hopi tension rond mundo. Nan a marca masha grandi mes den historia di guera na mita di [[siglo 20|siglo XX]].
== Termino di e nomber ==
Despues di e [[Di Dos Guera Mundial]] Merca y Union Sovietico (awo: [[Rusia]]) tawata e paisnan di mas poderoso rond mundo. Ta bisa cu Guera Friu tawata un tempo unda tawatin hopi menasa y cu lo ataca otro cu arma. Nunca a tuma luga, pero semper hende tawata cana cu hopi miedo. Nunca tawatin victoria of honor. Por bisa tambe '''Di Tres Guera Mundial''' of Guera Friu.
== Antecedente ==
Tin masha desacuerdo tocante e inicio di Guera Friu. Mayoria di e historiadonan ta sten cu e guera aki a cuminsa na cabamento di Di Dos Guera Mundial, otro ta bisa cu el a inicia na cuminsamento di [[Prome Guera Mundial]].
E doctrina di [[Kapitalismo|capitalismo]] y comunismo a boks cu otro na 1917, unda Rusia a sali victorioso. Ta bisa cu Rusia tawata e prome pais comunista. Esaki tawata e prome suceso cu a hiba un considerabel erosion di e ''Rusia Mericano''. Algun evento despues di [[Prome Guera Mundial]] a fomenta sospecho y desconfiansa entre e Mericano- y Sovieticonan: e idea di [[Bolshevistanan]] tawata pa caba cu capitalismo y introduci e sistema comunista, e retiro di Rusia despues di Guera Mundial II tras di e firmamento di [[Tratado di Brest-Litovsk]] cu [[Imperio aleman|Imperio Aleman]], e intervencion di Merca pa sten [[Movimento Blanco]] durante e [[Guera Civil Rusia]] y e rechaso di Merca a duna di conoce diplomaticamente na Union Sovietica na 1933.
== Oost y West hunto ==
Na aña 1938 [[Adolf Hitler|Hitler]] tabata kier Checoslovakia, paso eynan tabatin hopi Aleman, su hende.[[File:Berlinermauer.jpg|thumb|left|220px|E [[muraya di Berlin]]]]
[[Fransia|Francia]] y [[Gran Bretania]] a invita [[Alemania]] y [[Italia]] den un [[Conferencia di Munich]] na aña 1938 na unda nan a dicidi pa duna Hitler mita di [[Checoslovakia]] en cambio pa paz. Union Sovietica no a wordo invita.
Na maart [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] a anexa [[Checoslovakia]] completo, ful e pida na unda nan no a palabra. Francia y Gran Bretania a busca e tempo ey contacto cu [[Joseph Stalin|Stalin]], pero Stalin haya sensato pa no cay un tratado di atake cu Hitler.
Na september [[1939]] [[Adolf Hitler|Hitler]] y Stalin a ocupa [[Polonia]] y nan a parti e pais. Francia y Gran Bretania a declara guera na [[Adolf Hitler|Hitler]]. E [[Di Dos Guera Mundial]] a cuminsa. Na 1941, situacion di guera a cambia. Alemania a gana [[Union Sovietiko]]. Merca tambe a bay guera cu [[Alemania]]. E enemigo di [[Adolf Hitler|Hitler]] mester a traha hunto.
Nan a haci lo siguiente:
* Gran Bretania y Merca a manda material moderno di guera pa Union Sovietica.
* [[Winston Churchill]], [[Joseph Stalin|Stalin]] y [[Theodore Roosevelt]] a discuti tocante [[Oropa|Europa]]. Den un tratado, [[Carta Atlantica]], na unda Europa no mag di wordo ocupa. P'esey e pueblo Europeo a haya [[autodeterminacion]]: e derecho pa kies nan mesun gobierno.
* E tres lidernan a discuti referente na e guera contra [[Adolf Hitler|Hitler]]. Na aña 1944 Gran Bretania y Merca a kere cu ta bay cuminsa un antoho na West-Europa.[[File:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|E Tres Lidernan durante conferencia di Yalta na 1945]]
Na aña 1943 e situacion di guera a cambia. Union Sovietica a derota e ehercito Aleman na [[Stalingrad]] y a cuminsa cu avance den Europa. Stalin tabata kier su poder bek na e zona unda Union Sovietica tabatin na aña [[1941]]. West no tabata kier esey, pero [[Union Sovietica]] tabatin mester di Hitler pa derota.
E tres Lidernan Grandi a reuni na februari 1945 na un [[Conferencia di Yalta]].
* E minister-presidente [[Reino Uni|Britanico]]: Churchill
* E presidente [[Estadonan Uni di Amérika|Mericano]]: Roosevelt
* E lider partido [[Rusia|Ruso]]: [[Joseph Stalin|Stalin]]
Nan a palabra tocante e ambito di influencia den Europa. Nan a palabra cu cua pais lo tin influencia den cua zona di Europa. Durante e conferencia aki tambe a wordo palabra cu Union Sovietico di [[Berlin]] ta bay wordo parti den division pa un periodo entre e aliadonan.
Francia y Gran Bretania no tawata mas cu e paisnan poderoso na 1945. Nan a perde nan [[kolonia|colonia]], paso e habitantenan di e zona ey tabata kier biba independiente. Francia y Gran Bretania a perde bou di tur circunstancia hopi placa door di e guera. Specialmente Francia cu tabata tin hopi daño di guera.
== Mira tambe ==
* [[Muraya di Berlin]]
== Link externo ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=LdZVsFjWnbI Muraya di Berlin 1961-1989]
[[Kategoria:Guera]]
7yjfieucdzv8qfqdzu1vkj2wrp6mx23
Gezaghebber
0
3404
208744
204294
2026-11-06T18:55:41Z
Caribiana
8320
208744
wikitext
text/x-wiki
{{Balki politica Antia Hulandes}}
'''Gezaghebber''' ([[ingles]]: '''lieutenant governor''' òf '''island governor''') tabata un órgano gubernamental na nivel [[isla|insular]] na [[Antias Hulandes]], ku den sierto sentido por wòrdu kompará ku un "burgemeester" na [[Hulanda]]. E título a wòrdu usá den e sistema di gobernashon kolonial di [[Hulanda]] i a keda den uso pa funshonarionan ku tabata na kabes di e gobernashon di e islanan, bou di e outoridat di e [[Lista di gobernador di Antia Hulandes (1634-1954)|gobernador di Antias Hulandes]].
== Historia ==
For di e tempu di su anekshon dor di [[Johannes van Walbeeck]] pa [[West Indische Compagnie]] (WIC) na 1634, "Kolonia Kòrsou" tabata goberná pa un direktor, kende esensialmente tabata un agente komersial ku tareanan atministrativo i aktuando bou di òrden di un "asamblea general" eligí for di "direktornan" nombrá pa e "Staten" i outoridatnan di e provinsia i siudatnan partisipante, respektivamente.
Na 1647, [[Islanan ABC]] a wòrdu uni ku [[Hulanda Nobo]] bou di gobernashon di [[Peter Stuyvesant]]; e areglo aki a dura te 1664, ora cu Hulanda Nobo a wòrdu konkistá pa Inglatera. Na 1674, e promé West Indische Compagnie a wòrdu remplasá pa e West Indische Compagnie Nobo.
Na 1791, West Indische Compagnie a wòrdu disolbé i su propiedadnan i obligashonnan a wòrdu asumí pa e estado hulandes. Pa un periodo korto, un direktiva interino a tuma e gobernashon di e kolonianan. Na 1792, e “Konseho pa Kolonia” a kuminsá ku su tarea komo órgano responsabel pa e asuntunan di e anterior WIC. E Konseho a keda den funshon te 1795.
Despues di e regreso di Kòrsou bou di gobernashon hulandes na 1816, e sistema atministrativo di e kolonia a wòrdu organisá di nobo. Den e periodo aki, e funshon di direktor tabata e puesto mas haltu den gobernashon na Kòrsou, miéntras ku otro islanan, manera Aruba i Boneiru, tabata goberná pa un komandante.
E título di ''gezaghebber'' a wòrdu introdusí komo parti di e reorganisashon di e gobernashon di [[Kòrsou i Dependensianan]]. E ''Reglement op het beleid der Regering in de kolonie Curaçao en de onderhoorige eilanden'', aprobá na 1833, a drenta na vigor dia [[1 di mei]] [[1834]]. Bou di e reglamentu, e funshonario ku tabata representá e outoridat haltu di gobernashon na Kòrsou ta karga e título di gezaghebber.
E reorganisashon aki tabata inkluí tambe e otro islanan, ku a haña trato igual. Na [[Sint Maarten]], e eks-presidente di e Raad van Politie a bira gezaghebber na 1834. Tambe na [[Sint Eustatius]] i [[Saba]] e título di gezaghebber a wòrdu usá den [[siglo 19]].
Na Kòrsou, e título di gezaghebber a keda na uso te 1848, ora ku e título a wòrdu kambiá pa [[gobernador]]. E título di gezaghebber a sigui wòrdu usá pa e funshonarionan ku tabata na kabes di e islanan ku ta resortá bou di e gobernador di Kòrsou, ku eksepshon di Kòrsou mes.
Na 1951, e reforma di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorionan insular]] den kuadro di e ''Eilandenregeling Nederlandse Antillen'' (ERNA) a kondusí na reintrodukshon di e funshon di gezaghebber na Kòrsou komo kabes di e gobièrnu insular di Kòrsou.
== Funshon ==
E funshonnan di un gezaghebber tabata:
*Presidente di [[Konseho Insular]]
*Presidente di [[Kolegio Ehekutivo]] (''[[Hulandes]]'': Bestuurscollege)
*Hefe lokal di [[Polis]]
*Hefe lokal di [[Brandwer]]
*Empleado di [[gobernador]]
E gezaghebber tambe tabata karga responsabilidat pa:
* Rampenbureau;
* Servisio di Kòntròl i Siguridat;
* Bureau Rijbewijzen;
* Paspoorten, Naturalisatie en Verkiezingen;
* Bureau Eilandsbemiddelaar;
* Gabinete di Gezaghebber.
== Gezaghebber na Antias Hulandes ==
* [[Lista di Gezaghebber di Aruba]]
* [[Lista di Gezaghebber di Boneiru]]
* [[Lista di Gezaghebber di Kòrsou]]
* [[Lista di Gezaghebber di Saba]]
* [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius]]
* [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten]]
==Fuente==
* {{aut|W.H. van Helsdingen}}, ''De Eilandenregeling Nederlandse Antillen met toelichting'', Den Haag 1963
* {{aut|M.P. Gorsira}}, ''De Gezaghebber'', Willemstad Curaçao 1958
* {{aut|J.W. Ellis, M.P. Gorsira en F.C.J Nuyten}}, ''De zelfstandigheid der Eilandgebieden'', Willemstad Curaçao 1954
* {{aut|H.W.C. Bordewijk}}, ''Handelingen over de Reglementen op het beleid der Regering in de Koloniën Suriname en Curaçao'', Den Haag 1914
* {{aut|A.F.A Korsten, Dr. H. Spoormans, F.A.M. Stroink, F.P.C.L. Tonnaer en R. Vaarkamp}}, ''De benoemde of gekozen burgemeester'', Haarlen en Maastricht 1992
* {{aut|A.B. van Rijn}}, ''Staatsrecht van de Nederlandse Antillen'', Den Haag 1999
* {{aut|C.W. van der Pot en A.M. Donner}}, ''Handboek van het Nederlandse staatsrecht'', Bewerkt door L. Prakke, J.L. de Reede en G.J.M. van Wissen, Amsterdam 2000
* {{aut|L.J.J. Rogier}}, ''Inleiding Nederlands-Antilliaans staats- en bestuursrecht'', Willemstad Curaçao 1999
* {{aut|C.A.J.M. Kortman}}, ''Constitutioneel recht'', Nijmegen 2001
* {{aut|O.A. Castillo}}, ''Nos gobernashon; Antilliaanse staatsinrichting in politicologisch perspectief'', Willemstad Curaçao 1992
[[Category:Polítika]]
cmepm3c98imiil4qezjd6xf30z108ql
Reino Uni
0
3835
208690
198101
2026-11-06T15:59:13Z
Caribiana
8320
208690
wikitext
text/x-wiki
{{Infopais
| variante = c
| nomber_nativo = ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''
| nomber_propio = Reino Uni
| himno_nashonal = ''God Save the King''<br>"Dios salba e rei"<br>[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]
| imagen_mapa = United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg
| kapital = [[London]]
| stat_mas_grandi = [[London]]
| idiomanan_ofisial = [[Ingles]]
| forma_di_gobernashon = [[Demokrasia]]<br> [[Monarkia constitucional|monarkia konstitushonal]]
| titulo_kabesante1 = [[Monarkia|Rei]]
| titulo_kabesante2 = [[Promé minister]]
| nomber_kabesante1 = [[Carlos III]]
| nomber_kabesante2 = [[Andy Burnham]]
| tipo_di_soberania = [[Independiente]]
| evento_fundashon1 = Akto di Union
| fecha_fundashon1 = [[1 di mei]] [[1707]]
| moneda = Pound Sterling
| kodigo_moneda = GDP
| utc_offset = +0
| gentilisio = britániko, ingles
| zoom = 2
}}
'''Reino Uni di Gran Bretania i Irlanda di Nort''' komunmente yamá '''Reino Uni''' (U.K.) ta un pais [[Independensia|independiente]] situá nortwest di e kontinente di [[Oropa]]. E ta un [[pais insular|nashon insular]], situá riba un [[archipiélago]] ku ta inklui [[Gran Bretania]], e parti nortost di e isla di [[Irlanda]] i varios isla mas chikitu.
==Geografia==
Reino Uni ta konstituí pa kuater pais:
* [[Inglatera]] situá den e partoi sentral i sùit di Gran Bretania (56.286.961 habitante, 2019)
* [[Eskosia]], den e parti nort di Gran Bretania (5.439.842 habitante, 2022[6]),
* [[Gales]], den e parti wèst di Gran Bretania (3.153.000 habitante, 2022)
* [[Irlanda di Nort]], situá den e parti nortost di e isla di Irlanda (2.050.025 habitante, 2019).
E promé tres pais (Inglatera, Eskosia i Gales) huntu ta forma e isla di Gran Bretaña, mientras Irlanda di Nort ta e parti di e isla di Irlanda.
Reino Uni tin un úniko frontera terestral: ku e pais Irlanda. Tur otro frontera ta maritimo, inkluyendo ku e Kanal Ingles (English Channel) i e laman di Irlanda (Irish Sea).
E kapital di Reino Uni ta [[London]], ku ta situá na Inglatera, e pais mas grandi i mas poblá di e union.
==Gobernashon i polítika==
Reino Uni ta un [[Monarkia constitucional|monarkia konstitushonal]] ku un sistema parlamentario. E monarka ta [[hefe di estado]], miéntras ku e Promé Minister ta hefe di gobièrnu.
E parlamento di Reino Uni ta konsistí di dos kamber (bikameral):
*House of Commons
*House of Lords
E sistema polítiko ta basá riba [[demokrasia representativo]].
{{Oropa}}
[[Category:Reino Uni]]
[[Category:Monarkia]]
hwa86wdt9hd0dac84zg23qhtqpa2hst
Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok
2
7580
208732
208399
2026-11-06T18:06:08Z
Caribiana
8320
208732
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
* [[AIOF]] - [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] -
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox edificio | variante = a
| nomber = Cas Ceremonial
| adres = skina ''L.G. Smith Blvd'' y Maria Christinastraat
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]
| cercania =
| area =
| funcion_original = Residencia di gobernador
| funcion_actual = Cas ceremonial di gobernador
| architect = Associated Architects Aruba NV
| encarga =
| piso = 2
| zoom = 16
| imagen2 =
}}
'''Cas Ceremonial''' of '''Cas Ceremonial di Gobernador''' ta un edificio situa na Oranjestad, Maria Christinastraat .. cu ta pertenece na Gabinete di Gobernador pa uzo como luga .... El a wordo construi na 1986 y a sirbi entre 1987 y 2004 como residencia oficial di [[Gobernador di Aruba]].
== Cas ceremonial di Gobernador ==
Construccion di residencia oficial di Gobernador di Aruba na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad a cuminsa na 1985.
Na 1986, Aruba a haya e status di un pais dentro di Reino. E prome Gobernador di Aruba tambe a sinta e aña ey.
E prome dos gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]] y [[Olindo Koolman]], tabata residencia den e residencia oficial durante nan termino di gobernacion. Gobernador Refunjol no a haci uzo di esaki, pendiente e renobacion di e edificio.
E renobacion y modernisacion di Residencia di Gobernador a keda cla na 2015 pa su uso actual como cas di recepcion ceremonial: Cas Ceremonial di Gobernador. E edifisio ta wòrdu usá pa Gobernador pa audiencia y recepcionnan oficial di dignatario.
===Uzo actual===
Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5]
Como parti di e interior actual, pintura y panel di mosaico prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto cu obra di artistanan local, ta wordo exhibi temporalmente.[1]<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref>
Obranan di arte
Como parti di e layout actual, diferente pintura y panelnan di tegel presta di Agencia di Herencia Cultural di Hulanda, como tambe obranan presta di artistanan local, ta exhibi temporalmente den Cas Ceremonial.<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref>
== Historia ==
* Reeds in 1943 werd er gepleit voor de bouw van een ambtswoning op Aruba voor de Gouverneur, die toen zetelde op Curacao en bij verblijf op Aruba doorgaans in een middenstandswoning logeerde. Een voorstel van de Raad van Politie Aruba, gesteund door de Koloniale Staten met als voorzitter [[John Horris Sprockel]].<ref>Ambtswoning Gouverneur.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-04-1943, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010401589:mpeg21:p004</ref>
*De kosten van de ambtswoning werden in 1984 geraamd op 1,1 miljoen Nedelandse gulden.<ref>Minister De Koning aan Tweede Kamer: Kosten gouverneurswoning en kantoor Aruba; 2,5 miljoen. "Amigoe". Curaçao, 21-12-1984, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643124:mpeg21:p005</ref>
* E residencia oficial di Gobernador, situa na Maria Christianastraat 2 riba e sitio di e residencia bieu di Gezaghebber, a wordo diseña pa e firma di arkitecto Associated Architects Aruba NV y construi pa e compania di construccion y comercio Bohama Aruba NV. E instalashonnan eléktriko a wòrdu suministrá dor di Elcoa, e pintura dor di ASA, e instalashon di airco dor di KTBA, i e sistema di alarma dor di Marathon, miéntras ku Connar a hasi e trabounan di plomeria. Gastonan di construccion preparatorio a wordo cobra riba e presupuesto di Gabinete pa Antias Hulandes y Asuntonan Arubano y a suma na mas o menos 660.000 florin.<ref name="Overdracht">Bij bezoek koningin Beatrix Ambtswoning van de gouverneur van Aruba officieel overgedragen. "Amigoe". Curaçao, 21-11-1986, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641865:mpeg21:p006</ref>
E piso abou di e residensia ofisial ta alohá prinsipalmente e kambernan representativo, inkluyendo un salon di resepshon i un sala di kome chikitu, i tambe un estudio. E cuartonan priva di gobernador y su famia ta situa na e piso mas ariba. Varios kamber pa personal, i tambe un garashi, fasilidatnan di laba paña i un tualèt, ta alohá den e anekso. E diseño di e propiedat a tene kuenta ku e gobernador lo mester por ta anfitrion di resepshonnan chikitu di te ku 30 persona paden. Pa resepshonnan mas grandi, por hasi uso di e patio situá patras di e residencia.<ref name="Overdracht"/>
Dia 21 di november 1986 cas residencial di gobernador di Aruba door de staat der Nederlanden aan het land Aruba in eigendom overgedragen.<ref name="Overdracht"/>
-----
===Tocante Cas Ceremonial di Gobernador===
E Cas di Gobernador di Aruba, conoci awe oficialmente como Cas Ceremonial di Gobernador, tin un historia mara estrechamente na e Status Aparte di Aruba. E edificio aki ta situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad y tin un funcion oficial y historico hopi importante pa e pais. Na aña 1985 a cuminsa cu e construccion di e edificio. Antes tabata situa eynan e Cas di Gezaghebber (e cas di e maximo autoridad prome cu Status Aparte), cual a wordo basha abao na 1986 pa habri paso pa e residencia nobo. E cas nobo aki tabata un regalo di Hulanda na Aruba den cuadro di nos Status Aparte. Na aña 1986, ora Aruba a adkiri su status como pais autonomo dentro di Reino, e prome Gobernador, Felipe B. Tromp, a asumi su puesto y a drenta biba den e cas. E di dos Gobernador, Olindo Koolman, tambe a biba den e residencia oficial aki durante su periodo. Ora Gobernador Fredis Refunjol a asumi e funcion na aña 2004, el a dicidi di no biba den e cas. E edificio tabata den necesidad structural pa un renobacion grandi y profundo. Despues di a completa e trabounan grandi di reconstruccion y renobacion na aña 2015, e cas a haya su nomber y funcion actual: Cas Ceremonial di Gobernador. Desde e momento ey, no ta uz’e mas pa biba, sino exclusivamente pa eventonan protocolario.
Eventonan cu lo tuma luga den e edficio aki ta entre otro, audiencia y recepcion den forma di ricibi ministernan, embahadornan, delegacionnan internacional y otro funcionarionan halto di Estado. Ceremonianan oficial manera huramentacion di huesnan, ministernan y e sitio caminda ta duna e Condecoracionnan Real (Lintjesregen) anualmente.
Cu e acuerdo nobo aki Pais Aruba y Gabinete di Gobernador a firma un convenio di erfpacht pa e propiedad aki. Cu esaki, Gabinete di Gobernador a keda structuralmente encarga cu e edificio, locual ta garantisa un uzo mas eficiente, sostenibel y conservacion di su balor historico pa futuro.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref>
----------------------
'''Cas Ceremonial di Gobernador''' (tambe konosí komo '''Cas Ceremonial''') ta un edificio na [[Oranjestad]], situá na Maria Christinastraat 2. E edificio ta pertenesé na [[Gabinete di Gobernador]] i ta wòrdu usá pa aktividatnan ofisial, entre otro audensia i resepshon di dignatario. E edificio a wòrdu konstrui komo residensia ofisial di [[Gobernador di Aruba]] i a fungi komo tal entre 1987 i 2004.[1][5]
Historia
Ya na 1943 tabatin petishonnan pa konstrui un residensia ofisial na Aruba pa e gobernador, ku na e tempu tabata residí na [[Kòrsou]] i durante su estadia na Aruba generalmente tabata keda den un residensia privá. Un proposishon di e Raad van Politie Aruba a haña sosten di e Koloniale Staten.[2]
E plan pa un residensia ofisial a wòrdu retomá hopi aña despues. Na 1984, e gastonan pa e proyekto tabata estimá na 1,1 mion florin hulandes.[3] E konstruksion na Maria Christinastraat 2 a kuminsá na 1985, riba e sitio kaminda promé tabata e [[Cas di Gezaghebber]]. E edificio a wòrdu diseñá pa Associated Architects Aruba NV i konstrui pa Bohama Aruba NV.[4]
E residensia tabata konsistí di dos piso. E piso abou tabata destina prinsipalmente na espasionan representativo, entre otro un salon di resepshon, un sala di kome chikí i un estudio. E kambernan privá di gobernador i su famia tabata situá na e piso ariba. Un anekso tabata kontené espasionan pa personal, un garashi, fasilidatnan pa laba paña i un tualèt. E diseño tabata permití resepshon di te ku 30 persona den e edificio, miéntras ku e patio patras por a wòrdu usá pa resepshonnan mas grandi.[4]
Dia 21 di november 1986, e Estado di Hulanda a transferí e propiedad di e residensia na [[Pais Aruba]].[4] E prome gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]], a usa e residensia durante su periodo den funshon. Su susesor, [[Olindo Koolman]], tambe a biba den e residensia durante su gobernashon.[5]
Na 2004, ora [[Fredis Refunjol]] a bira gobernador, e no a hasi uzo di e edificio komo residensia. E edificio tabata mester di un renovashon i modernisashon grandi. E trabounan a wòrdu finalisá na 2015, despues di kua e edificio a haña su funshon aktual komo Cas Ceremonial di Gobernador.[5]
Uso aktual
Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5]
Como parti di e interior aktual, pintura i panel di teila prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto ku obra di artistanan lokal, ta wòrdu eksibí temporalmente.[1]
------------------------
{{Variante|a}}
{{infobox edificio
| nomber = Cas di Gezaghebber di Aruba
| adres =
| pais = {{ABW}}
| localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]
| cercania =
| area =
| funcion_original = Residencia oficial di gezaghebber
| funcion_actual = reemplasa pa Cas Ceremonial
| architect =
| encarga =
| piso =
| zoom = 16
| imagen2 =
}}
'''Cas di Gezaghebber''' ta referi na e residencia oficial di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]], un funcionario cu tabata e representante mas halto di gobierno colonial y, despues di gobierno di [[Antias Hulandes]]. E funcion di gezaghebber na Aruba a wordo crea na 1848 y a keda te dia 1 di januari 1986, ora [[Status aparte di Aruba|Status Aparte]] a drenta na vigor.
Durante e periodo aki dos edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] a fungi como residencia di e gezaghebber. E prome tabata situa den cercania di Plaza Daniel Leo, mientras cu e di dos tabata situa na Maria Christinastraat. E prome edificio a wordo basha abou na 1949 y e di dos na 1986.<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref> E tereno di e di dos residencia a keda cu un funcion gubernamental: un residencia nobo pa [[Gobernador di Aruba]] a wordo construi riba e mesun sitio. E edificio aki ta conoci awendia como [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=2026-09-16}}</ref>
==Cas di Gezaghebber==
=== Prome cas ===
Prome cu 1929, Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio bieu situa den centro di Oranjestad, cerca di e actual [[Plaza Daniel Leo]] y e tiendanan Variety Store y Manhattan Store na entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes]].<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommel|year=1974}}</ref><ref name="huis"/> E edificio aki, cu tabata originalmente un cas y oficina pa Commandeur di Aruba, tabata den uzo for di alrededor di 1830. Despues cu e gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo uza como marinierskazerne. Na 1949, e edificio a wordo desmantela.<ref name="huis">{{citeer web|titel=Huis Gezaghebber eerste onderdak voor mariniers op Aruba|werk=[[Amigoe]]|auteur=[[Johan Hartog]]|datum=1965-12-09|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-16|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Vergadering van den Kolonialen Raad|werk=[[Amigoe]]|datum=1930-12-20| 20-12-1930|bezochtdatum=2026-09-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref>
=== Di dos cas ===
Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo den bario di Klip, riba skina di Maria Christinastraat y L.G. Smith Boulevard. E edificio a bira e di dos cas di gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen"/>
E edificio a wordo diseña pa K.K. van der Heide di DOW Corsou. E tabata consisti di un edificio di dos piso cu un plan di diseño casi cuadra y un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparencia mas representativo, e dak tabata cubri cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di facilidadnan moderno pa su tempo, incluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" />
[[Lindoro Kwartsz]], [[Frederik Beaujon]], [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]] tabata entre e gezaghebbernan cu a traha y biba cu na famia den e residencia.<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref>
Despues cu Aruba a haya su Status Aparte, e pais a haya su propio [[gobernador]] dia 1 di januari 1986 y e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo basha abou pa haci luga pa un residencia oficial nobo pa e [[gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" />
E construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a reemplasa e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba y ta conoci awe como Cas Ceremonial di Gobernador.<ref name="Gabinete" />
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
------
== Importancia historico ==
Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba.
Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais.
==Historia==
* institucion funcion di gezaghebber na 1848
* prome cu esey: commandeur como antecesor
* E titulo di gezaghebber ta origina for di ''Reglement op het beleid van de Regering in de Kolonie Curaçao en Onderhorige Eilanden'' di 1834. Na 1834, e titulonan di Director y Comandeur a wordo reemplasa pa gezaghebber.
Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref>
--------
'''Cas di Gezaghebber''' tabata e residencia ofisial entre 1929 y 1985 di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]]. E tabata situa na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], na skina di [[L.G. Smith Boulevard]] y [[Maria Christinastraat]], riba e mesun tereno unda awe ta ubica [[Cas Ceremonial di Gobernador]]. E edificio a wordo construi na 1929 y a wordo demoli na 1986 pa habri paso pa e residencia ofisial nobo di [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref>
==Historia==
Antes di 1929, e Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki, cu tabata originalmente un cas i oficina pa e Commandeur di Aruba, tabata na uso for di alrededor di 1830. Despues cu e Gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo usa komo un kazerna pa mariniers.<ref>HUIS GEZAGHEBBER eerste onderdak voor mariniers op Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-12-1965, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011</ref><ref>VERGADERING van den KOLONIALEN RAAD. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 20-12-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref> E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=21 di augustus 2026}}</ref>
Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref>
Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo na skina di L.G. Smith Boulevard y Maria Christinastraat. E edificio nobo a bira e di dos residencia oficial di Gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen">{{cite web |title=Gezaghebberswoning hoek L.G. Smith Boulevard en Maria Christinastraat |publisher=Archival source |access-date=21 di augustus 2026}}</ref>
E diseño tabata konsistí di un edificio di dos piso ku un plan di piso kasi kuadrá i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di fasilidatnan moderno pa su tempo, inkluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" />
Entre e personanan den funcion cu a biba i traha den e residencia tabatin [[Lindoro Kwartsz]], Frederik Beaujon, [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]].<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref>
== Demolicion ==
Despues cu Aruba su [[Status Aparte]] a drenta na vigor dia 1 di januari 1986, e pais a haya su propio Gobernador mientras e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di Gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo demoli pa permití e construccion di un residencia ofisial nobo pa e [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" />
Construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a remplasá e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba i awe ta conoci komo [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete" />
== Importancia historico ==
Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba.
Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais.
== Bronnen ==
* Kabinet van de Gouverneur van Aruba, ''Cas Ceremonial di Gobernador''.<ref name="Gabinete" />
* Informashon arkitektoniko i historiko tokante e residencia di Gezaghebber na L.G. Smith Boulevard i Maria Christinastraat.<ref name="Bouwen" />
==Cas di Gezaghebber (1931-1986)==
Case di Gezaghebber (1931-1986) tabata e residensia ofisial di e Gezaghebber di Aruba na skina di LG Smith y Maria Christinastraat y tabata e di dos cas oficial di gezaghebber na Aruba, despues di e cas cu tabata situa na Plasa Daniel Leo.<ref name="Gabinete"/>
Gezaghebberswoning hoek LG Smith Boulevard en Maria Christinastraat na Oranjestad.
Deze woning (1931, schetsontwerp) werd door DOW Curacao ism K.K. van der Heide ontworpen.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 70.</ref>
E tabatin un plan di piso kasi kuadrá, dos piso, i un zolder ku un dak imponente. Pa duna e edifisio mas atrakshon ainda, el a wòrdu ekipá ku tegelnan di dak di serámika karu. E residensia tabata ekipá ku e fasilidatnan mas moderno pa su tempu. Tabatin un baño ku un baño. Esaki ta remarcabel, como cu ainda no tabatin un red di suministro di awa potabel publico durante e periodo ey. Hende tampoko no tabata kushiná mas den fogon pero riba un stoof den kushina kontra e muraya patras di kas. Na man robes di e entrada tabatin un edifisio chikitu ku tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu di biba pa e kriá.<ref name="Bouwen"/>
Despues cu Aruba a adkiri Status Aparte na 1986, e residencia a wòrdu basha abou pa haci espacio pa e residencia oficial nobo di e prome gobernador di Aruba. E tabata okupá na 1987.<ref name="Bouwen"/>
===Antiguo Cas di Gezaghebber===
Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/>
E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref>
{{Appendix}}
tweede versie Case
==Historia==
Antes di 1931, e Gezaghebber di Aruba tabata usa un residencia mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki a wordo construi alrededor di 1830 originalmente komo cas i oficina pa e Commandeur di Aruba. Na 1931?, e Gezaghebber a muda pa un residencia nobo i e edificio bieu a wordo usa komo kaserna di mariniers. E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web
|url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador
|title=Cas Ceremonial di Gobernador
|publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba
|access-date=21 di augustus 2026
}}</ref>
== Construccion ==
Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e nobo residencia ofisial na 1929, pasobra e anterior residencia tabata bieu. E edificio tabata e di dos residencia oficial di Gezaghebber na Aruba.<ref name="Bouwen" />
E edificio tabata diseña ku un plan di piso kasi kuadrá, dos piso i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e residencia un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí ku tegelnan di dak di serámika.<ref name="Bouwen" />
E residencia tabata disponé di fasilidatnan moderno pa su tempu. Entre otro, e tabatin un baño, un kushina i diferente espasion pa personal. Na man robes di e entrada tabatin un edificio chikitu cu tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu pa e kriá.<ref name="Bouwen" />
E diseño i e fasilidatnan di e residencia ta duna un bista di e manera di biba i e nivel di komfort cu tabata konsiderá moderno na Aruba na e prome mitar di siglo 20.<ref name="Bouwen" />
== Gezaghebbers==
Durante su periodo komo residencia oficial, e edificio a sirbi komo cas i lugá di trabou pa diferente Gezaghebber di Aruba. Entre nan tabata Lindoro Kwartsz, Frederik Beaujon, Oscar Henriquez, Jossy Tromp i Pedro Bislip.<ref name="Gabinete" />
== Demolishon==
Na final di 1985, e residencia di Gezaghebber a wordo demoli pa habri paso pa un edificio nobo, mas grandi i moderno, cu lo sirbi komo residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba.<ref name="Bouwen" />
E demolishon a tuma luga den e periodo di transishon pa [[Status Aparte]]. Dia 1 di januari 1986, Aruba a bira un pais autonomo dentro di e [[Reino di Hulanda]] i a haya su propio Gobernador. E residencia nobo a bira e residencia oficial di e Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete" />
==Sitio actual==
E tereno unda e Cas di Gezaghebber tabata para ta ainda den uso oficial. E residencia nobo construi riba e mesun sitio a wordo transformá despues na e [[Cas Ceremonial di Gobernador]], cu awe ta sirbi pa audiensianan, recepcionnan i otro actividadnan oficial di Gobernador.<ref name="Gabinete" />
==Importansia historiko==
Cas di Gezaghebber tabata un edificio importante den e historia administrativa i arkitektoniko di Aruba. Durante mas cu mei siglo, e sitio tabata konektá ku e funcion di e maximo autoridad gubernamental na Aruba.
Aunke e edificio di 1929 no ta existí mas, e historia di e sitio a continua ku e construccion di e residencia di Gobernador despues di Aruba a haya su Status Aparte. E cambio di un residencia di Gezaghebber pa un residencia di Gobernador ta reflehá e transformashon institushonal di Aruba den 1986.
---------------
===Antiguo Cas di Gezaghebber===
Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/>
E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref>
------------------------------
'''Biblioteka den Karibe Hulandes'''
Den e teritorio di Karibe Hulandes, tin—i tabatin—un kantidat variá di [[biblioteka]]. Fuera di biblioteka publiko tabatin riba e islanan ABC bibliotekanan ligá na organisashonnan manera skol, parokia, kas di marinero, sentro di bario, klup of biblioteka pa pashent di hospital. Na Korsou a lanta un biblioteka sientifiko, ku despues a wordu integra di e biblioteka di University of Curacao.
Algun ehempel ta
* biblioteka di Union di San Hose na Conscientiesteeg 17 na 1911, Otrobanda.<ref>Leesbibliotheek Reunion san Hose. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 14-01-1911, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 16-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280010:mpeg21:p004</ref> E asosiashon Union di San Jose of St. Jozef's Gezellenvereniging a wordo lanta na 29 di oktober 1882. E salbashon i bienestar di e Hubentut Katóliko ta pues e ophetivo prinsipal di e Asosiashon di Kompañeronan di San Hosé.<ref>DE UNION DI SAN HOSÉ OF St. Jozels Gezellen-Vereeniging.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-12-1884, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211508:mpeg21:p001</ref>
* biblioteka di Esso Club na Seroe Colorado, Aruba
* biblioteka di Colegio Arubano
*
Algemeen Nederlands Verbond (Aliansa General Hulandes), ku ya kaba tabliotekatin representantenan riba tur e islanan na 1904, a hunga un ròl signifikante den desaroyo di servisio di biblioteka na Antia Hulandes. E tabata e promé organisashon ku a establesé bibliotekanan na hulandes riba Aruba i Boneiru. Na kuminsamentu di siglo, no tabatin biblioteka públiko na Kòrsou,bi ounke tabatin vários kolekshon privá notabel: e biblioteka di e sosiedat ‘de Gezelligheid’—aksesibel solamente pa miembronan—ku a wòrdu transferí pa Biblioteka Públiko na 1957 despues di 85 aña di eksistensia; i e kolekshon privá di e Padernan Dominikano, ku a keda inkorporá den e Biblioteka di Universidat na 1982. Di orígen mas resien tabata e Biblioteka Katóliko, ku a kuminsá komo un biblioteka parokial pa Katedral di Santa Ana i a sirbi komo un biblioteka públiko pa e distrito di Otrobanda te ku 1967. Awendia, e bibliotekanan públiko riba Aruba i Curaso ta kai bou di e jurisdiccion respetuoso di e tera teritorio su Departamentu di Kultura, ku ta asumí tur responsabilidat pa nan operashon.<ref></ref>
==Biblioteka públiko ==
E parti Karibense di Reino Hulandes tin 9 biblioteka: tres riba e islanan BES (Boneiru, Sint Eustatius, i Saba) i seis riba e islanan CAS (Curaçao, Aruba, i Sint Maarten). Na 2025, mas ku 21.000 miembro di biblioteka a fia kasi 70.000 artíkulo físiko, i 6.000 partisipante a tuma parti na aktividatnan ku a tuma lugá na e bibliotekanan.<ref name="Netwerk">[https://www.bibliotheeknetwerk.nl/onderzoek/artikelen/openbare-bibliotheken-in-het-caribisch-deel-van-het-koninkrijk-der-nederlanden Openbare bibliotheken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden], bibliotheeknetwerk.nl (10 di septèmber 2026)</ref>
Na 2025, e kolekshon total di biblioteka riba e islanan a konsistí di 265.4 mil artíkulo físiko. Esaki ta representá un oumento di 6% kompará ku 2023. E mayoria di e kolekshon ta konsistí di buki pa mucha i adulto yòn (56%) i buki pa adulto (43%). Materialnan oudiovisual (manera músika i obranan di oudio) ta konta pa 1% di e kolekshon.<ref name="Netwerk"/>
Mayoria di e coleccion ta consisti di titulonan na Hulandes y Ingles. Dentro di e coleccion pa mucha y adulto hoben, un averahe di 52% di e bukinan ta na Hulandes, 42% na Ingles, 4% na Papiamento, y 2% na Spaño. Entre buki pa adulto, un promedio di 44% ta na hulandes, 47% na ingles, 4% na papiamentu, i 3% na spañó (Klaren & Schrijen, 2026).<ref name="Netwerk"/>
* {{ABW|bandera}} - [[Biblioteca Nacional Aruba]] - tres sitio: Oranjestad, San Nicolas
* {{BON|bandera}} - [[Biblioteka Públiko Boneiru]]
* {{CUW|bandera}} - [[Biblioteka Nashonal Kòrsou]]
* [[File:Flag of Saba.svg|25px|border]] - Queen Wilhelmina Library
* [[File:Flag of Sint Eustatius.svg|25px|border]] - Judson Bicentennial Public Library
* [[File:Flag of Sint Maarten.svg|25px|border]] - Sint Maarten Library
==Biblioteka priva of semi-públiko ==
* {{ABW|bandera}} - Biblioteka di [[Universidad di Aruba]]
* {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[University of Curaçao]]
* {{CUW|bandera}} - Biblioteka Mongui Maduro
* {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[CARMABI]]
* {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[NAAM]]
* [[File:Flag of Sint Maarten.svg|25px|border]] - Biblioteka di University of St. Martin
==Biblioteka digital ==
* {{ABW|bandera}} - [[Coleccion Aruba|Kolekshon Aruba]]
* {{BON|bandera}} - Kolekshon Herensia di FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano)
* [[Dutch Caribbean Digital Platform]]
------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''AIOF''' (Aruba Investment and Development Fund) ta un fondo nacional di inversion y desaroyo di Aruba, cu tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260620.pdf Parlamento lo trata prome Fondo di Inversion y Desaroyo di Aruba otro siman], BDA (20 di juni 2026)</ref>
AIOF ta un iniciativa cu gobierno AVPFUTURO ta considera como un di e pilarnan
principal di su programa di gobernacion. E fondo nacional di inversion y desaroyo tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso.
Prome cu e tratamento publico den Parlamento, gobierno a contesta un total di 229 pregunta presenta door di miembronan di Parlamento tocante e proyecto di ley ''Landsverordening Algemeen Investerings- en Ontwikkelingsfonds''.
E idea pa crea un fondo nacional di inversion no ta nobo.
Desde cu gobierno AVP-FUTURO a drenta gobierno na maart 2025, e coalicion a identifica e creacion di un fondo di inversion como un prioridad. Durante e preparacion di presupuesto nacional pa 2026, gobierno a reserva Afl. 50 miyon como inversion inicial pa pone e fondo traha unabes cu Parlamento aproba e ley.
Segun e propuesta, AIOF lo enfoca riba inversionnan den varios sector considera esencial pa desaroyo sostenibel di Aruba. Entre e areanan cu tin prioridad tin enseñansa, innovacion, energia renovable,
resiliencia climatico, gobierno digital, vivienda sostenibel, infrastructura y desaroyo di sectornan economico nobo.
{{Appendix}}
Despues di un debate extenso dia 23? di juni 2026 den Parlamento di Aruba, un mayoria minimo den Parlamento (11 voto na fabor y 9 contra) a aproba e Landsverordening Algemeen Investeringsen Ontwikkelingsfonds (AIOF), un ley cu ta crea Aruba su prome Fondo General di Inversion y Desaroyo. Segun gobierno, e fondo lo forma un herment financiero permanente pa permiti planificacion y financiamento di inversionnan publico riba un base multianual. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260626.pdf</ref>
Otro elemento cu gobierno a pone enfasis riba dje ta e evaluacion independiente cu e ley
ta prescribi. Despues di cinco aña cu e drenta na vigor, un comision di experto lo evalua
e efectividad di AIOF y entrega un rapport na Parlamento y CAft.
Maneho di AIOF lo cay bao di responsabilidad comparti di Minister di Asuntonan
General y Minister di Finanzas. E fondo lo tin su propio presupuesto, cu lo ta separa di Presupuesto di Pais Aruba.
Arends-Reyes a splica cu e beneficio mas grandi di AIOF ta cu recurso destina pa inversion lo keda separa di gastonan regular di gobierno.
Gobierno AVP-FUTURO a anuncia oficialmente diaranson atardi, cu Aruba awor tin su propio Fondo General di Inversion y Desaroyo (AIOF). Un total di 11 parlamentario a vota pa e ley pasa. Segun Minister di Finansa, Geoffrey Wever, e fondo aki lo yuda financia proyectonan importante cu ta contribui na bienestar y desaroyo di Aruba a largo plaso.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37860 Wever: Fondo di inversion AIOF awor ta realidad pa financia proyectonan importante], 24 di juni 2026</ref>
[[:Kategoria:Sociedad]]
------------
{{Variante|a}}
{{Infobox organisacion | variante = a
| tipo = organisacion gubernamental ''sui generis''
| nomber = Aruba Tourism Authority
| director = Ronella Croes
| obhetivo =
| origina_di = Arubaans Toeristenbureau
| sede = L.G. Smith Blvd. 8
| stad = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]
| pais = {{ABW}}
| funda = 2011
| termina =
| presidente =
| personal = 40 (Aruba)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Aruba Tourism Authority''' (ATA, Autoridad di Turismo di Aruba) ta e organisacion oficial di mercadeo y maneho di destinacion (DMMO) pa [[Aruba]], funcionando como entidad central responsabel pa uni interesnan turistico entre stakeholder y partner paden y pafo di e isla.<ref name="about"/>[2] E rol aki ta encera coordinacion di mercadeo di destinacion, desaroyo di destinacion, y asociacionnan di destinacion pa sostene e ecosistema turistico en general.<ref name="about">[https://www.ata.aw/about About us], ata.aw</ref>
Desde 1 di januari 2011, ATA ta opera como un entidad huridico independiente unico dentro di sector publico, bou di un status ''sui generis''. E structura aki ta otorga e organisacion autonomia y flexibilidad pa actua na bienestar di Aruba y su comunidad, mientras cu e ta keda ancra den gobernacion publico. E cuadro ''sui generis'' ta permiti ATA pa unifica un diversidad di stakeholder di [[turismo]] y sigui tuma decision independiente pa un maneho di destinacion efectivo.<ref name="ATA"/>
Den e capacidad aki, ATA ta cumpli cu rolnan defini entre otro di mercadeo (promoviendo Aruba como destinacion), co-creator (colaborando riba iniciativanan turistico), conector (vinculando stakeholdernan), y autoridad (dunando supervision den asuntonan turistico). E ròlnan aki ta sostené su funcionnan central di uni interesnan, fomentá asosiashonnan, i duna direkshon stratégiko pa desaroyo di turismo.[1][2]
ATA ta wòrdu dirigi pa CEO Ronella Croes desde 1 di januari 2011.<ref name="about"/><ref>[https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBATODAY-2010-11-26&q=%22ronella+tjin%22 New CEO for Aruba Tourism Authority], Aruba Today (26 di november 2010)</ref> E organisashon ta mantené un sede lokal na Aruba ku ofisinanan adicional na [[Hulanda]], [[Colombia]], y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] pa sostene su alcance mundial.<ref name="ATA">[https://www.gobierno.aw/aruba-tourism-authority-sui-generis-15-ana-construyendo-turismo-duradero Aruba Tourism Authority Sui Generis 15 aña construyendo turismo duradero], gobierno di Aruba (13 di januari 2026)</ref>
== Historia ==
Den decada 1920, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico basa riba [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]]. Despues di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], despues cu turismo y biahamento a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba.
Cu establecimento di Aruba Tourist Commission na 1947?, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyo y proyectonan importante.
E promocion di turismo na Aruba a cuminsa formalmente cu e establecimento di Comision di Turismo di Aruba na 1947, un entidat crea pa promove y dirigi desaroyo di turismo riba e isla bou di liderazgo di Ernst Bartels.[7]<ref name="tourism">[https://www.aruba.com/us/our-island/history-and-culture/aruba-tourism Aruba tourism], aruba.com</ref>
=== 1953-1985 ===
[[File:Rinus de Graaff, Caribbean Hotel, 1966-01-01, ANA-DIG-DEGRAAFF-103, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|240px|Aruba Caribbean Hotel na 1966]]
Na 1953, e comision a wordo reorganisa den Oficina di Turismo di Aruba (ATB, Aruba Toeristen Bureau), un instancia gubernamental modesto cu tabata consisti di apenas dos empleado: Ernst Bartels komo hefe y Casper Wever como su asistente.<ref name="tourism"/> ATB a concentra su esfuersonan riba mercadeo di Aruba como destinacion, particularmente dirigi riba e mercado di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].
Un logro clave den e sector turistico emergente di Aruba tabata e apertura di Caribbean Hotel na 1959, e isla su prome hotel di resort di varios piso, cu a atrae jet-setternan internacional y a yuda establece Aruba su reputacion pa hospitalidad.<ref name="tourism"/>
Durante añanan 1980, mehoracionnan di infrastructura a sostene expansion di turismo, incluyendo un estudio amplio di seis luna conduci na 1983 door di e compania Sasaki Associates cu sede na Merca den colaboracion ku instansianan gubernamental. E estudio a identifica e coredor costal di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] pa California Point komo e zona turístiko prinsipal, loke ta conduci na inversionnan dirigi den caminda, red di awa y otro utilidadnan pa permiti desaroyo di resort na gran escala mientras ta proteha areanan ambiental sensitivo.<ref name="tourism"/>
Aruba su ekonomia tabata dependé pa hopi tempu riba e Refineria di Zeta di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] como su dunado di trabou principal for di añanan 1920, pero su cierre na 1985 a causa un cambio decisivo den direccion di turismo como e motor economico dominante di e isla.<ref name="tourism"/>
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Toeristen Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends.
=== 1985-2011 ===
Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
=== 2011-presente ===
Establece oficialmente dia 1 di yanüari 2011, komo un entidat públiko úniko sui generis evolushonando for di e eks Ofisina di Turismo, ATA ta operá ku outonomia pa impulsá prosperidat ekonómiko miéntras ta priorisá preservashon di medio ambiente, integridat cultural, y bienestar di komunidat bou di su propósito núkleo di enrikesé kalidat di bida di Aruba pa medio di maneho responsabel.<ref name="ATA"/>
Entrante 1 di januari 2011, ATA ta embarca riba un trayecto nobo cu un reorganisacion cu a wordo planea pa dos aña caba. E independisacion di Aruba Tourism Bureau a wordo inicia dor di Minister di Turismo, Transporte y Labor, [[Otmar Oduber]]. Cu su status independiente nobo, ATA lo wordo exonera di burocracia gubernamental y, pa medio di presupuestonan independiente, lo asumi e reto di sigui desaroya turismo pa y riba e ‘One Happy Island’ y hib’e na un nivel mas halto. Pa promé bia, un CEO ta na kabes di e organisashon.<ref>Arjen Lutgendorff, [https://www.travelpro.nl/ronella-tjin-asjoe-croes-nieuwe-ceo-aruba-tourism-authority/ Ronella Tjin Asjoe-Croes nieuwe CEO Aruba Tourism Authority], travelpro.nl (29 di november 2010)</ref>
E strategia di turismo di Aruba, bou di guia di A.T.A., ta pone un enfasis fuerte riba e concepto di turismo di High Value - Low Impact (Balor Halto – Impacto Abou). E enfoke stratégiko aki ta sigurá ku miéntras e isla ta yama bon biní na kantidatnan kresiente di bishitante, e ta hasi esaki na un manera ku ta priorisá kalidat riba kantidat. A.T.A. ta kere cu e berdadero balor di turismo no ta sinta solamente den cantidad di bishitante, pero den con e bishitantenan aki ta contribui na economia di Aruba mientras ta respeta su herencia cultural, medio ambiente, y comunidadnan local.<ref>[https://www.travelandtourworld.com/news/article/aruba-tourism-authority-celebrates-fifteen-years-of-transformational-growth-driving-innovation-and-sustainable-development/ Aruba Tourism Authority Celebrates Fifteen Years of Transformational Growth, Driving Innovation and Sustainable Development], 13 di januari 2026</ref>
==Organisacion ==
ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu ta structura den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag).<ref>https://careers.aruba.com/portal-ata/ata-about </ref>
ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu alrededor di 40 empleado ront di un structura parti den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag).
Global: E organisashon ta empleá personal adishonal den ofisinanan internashonal regional ku ta abarká Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag). Total di Kantidat: Sifranan ofisial verifiká total ta indiká un personal spesialisá di alrededor di 100 persona pa imprimí mas ku 100 persona den henter su pia mundial, aunke variabel kalkulashonnan di terser parti ta varia mas haltu dependiendo di kontratistanan eksterno.
==Vision pa futuro ==
Aruba Tourism Authority ta envisioná un futuro kaminda turismo no solamente ta sostené pero aktivamente ta engrandesé e resiliensia di e isla i ta entregá impaktonan positivo riba su medio ambiente, komunidatnan, i herensia kultural.[1][16]<ref>https://www.gobierno.aw/ata-ta-presenta-resultado-di-september-y-su-responsible-tourism-impact-report</ref>
E perspektiva aki riba término largu ta wòrdu guiá dor di e organisashon su vishon núkleo: “Un Aruba dushi pa biba ta un Aruba dushi pa bishita” – Aruba komo un lugá maravioso pa biba ta un lugá maravioso pa bishitá.[1][16] E prinsipio aki ta enfatisá un kompromiso pa harmonisá bienestar di residente ku eksperensianan di bishitante, posishonando Aruba komo un destinashon ku ta rehubenesé otro kaminda turismo ta fomentá restourashon i enrikesimentu pa tantu lokalnan komo huéspetnan.[16]
Como parti di e aspiracion aki e parti di A.T.A. tin komo meta pa transishoná pa turismo regenerativo pa 2035, kreando resultadonan positivo nèt ku ta restorá ekosistemanan, elevá komunidatnan, i fortalesé identidat kultural.[5][16]
==Lista di director ==
* Michael Kuiperi (1953-1955, 1957-1971)<ref>https://www.gobierno.aw/en/tribute-to-six-former-directors-of-the-tourism-office</ref>
* Odulio Bertrando (Beti) Arends (1971-1985)
* Roderick (Rory) Arends (1985-1989)
* Remigio (Mimi) Wever (1989-1995)
* Jan van Nes (1995-2000)
* Myrna Jansen-Feliciano (2000-2009)
* Ronella Croes (2011-presente)
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }}
{{References}}
}}
* Ernst Bartels 1945-1957<ref>De heer ERNST BARTELS verlaat eilandsdienst Hoopt zich in particuliere tourismesector even verdienstelijk te maken. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 18-12-1957. Geraadpleegd op Delpher op 31-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211294:mpeg21:p005</ref>
---------------
== Historia di ATA ==
Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante.
Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo
caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau
a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante
temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba
Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref>
==Lista di director ==
* Michael Kuiperi 1953
* Odulio (Beti) Arends
* Roderick ‘Rory’ Arends
* Remigio Wever
* Jan van Nes
* Myrna Jansen-Feliciano
* Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010?
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }}
{{References}}
}}
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2]
Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5]
== Historia ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}}
Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref>
Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13]
Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a.
Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19]
Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Historia di Aruba]]
-----
Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2]
Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am
--------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000.
== Historia ==
E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement.
Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1]
Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña.
Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017.
Programa i idealnan
Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé)
Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí)
Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé)
Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé)
E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3]
-----------------
{{Variante|a}}
{{infobox organisacion | variante = a
| nomber = Scouting Aruba
| abrevia =
| imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg
| funda = April 23, 2000.
| pais = {{ABW}}
| sede =
| afilia =
| presidente =
| tipo =
| obhetivo = desaroyo di
| lema = ''Wees paraat''
| cantidad_miembro =
| koepel =
| europeo =
| internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement
| website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba
}}
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref>
----
en.wiki:
'''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981.
E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref>
[[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]]
==Programa i idealnan ==
E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1]
Elvita - di edat 4 pa 7
Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña
Guia Menor - edatnan di 11 pa 14
Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña
E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes.
E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide.
Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------------
{{Databox}}
'''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo.
== Ley di consumidor ==
Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/>
=== Aruba ===
Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref>
Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor.
* Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref>
=== Corsou ===
Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref>
E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes:
Organisacionnan:
* Fundashon pa Konsumidó Curaçao
* Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref>
=== Hulanda ===
E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6]
=== Merca ===
Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Economia]]
[[:Kategoria:Sociedad]]
Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko.
E meta di protekshon di konsumidó ta pa:
garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan
prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko
promovê transparensia den merkado
asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé
Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado.
Derecho di konsumidó
Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref>
Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di:
derecho privá (kontraktnan i responsabilidat)
derecho públiko (regulashon di merkado)
derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal)
Instrumentonan di protekshon
Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan:
regulashon riba seguridat di produktonan
obligashon pa informashon klaro i etiketahe
protekshon kontra publicidat engañoso
regla riba garantia i devolushon di produktonan
supervison di merkado dor di autoridatnan públiko
Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan.
Protekshon di konsumidó segun pais
Aruba
Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref>
Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref>
E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu.
Kòrsou
Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref>
Regulashonnan relevante por inkluí:
Kódigo Sivil di Kòrsou
legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó
influensia di norma internashonal i europeano
Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí:
Fundashon pa Konsumidó Curaçao
Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref>
Hulanda
Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022.
E ley aki a introducí, entre otro kosnan:
prohibishon di revishonnan falso riba internet
regla mas estrikto pa transparensia di prijs
mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso
E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref>
Estados Unidos
Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin:
Federal Food, Drug, and Cosmetic Act
Fair Debt Collection Practices Act
Fair Credit Reporting Act
Truth in Lending Act
Fair Credit Billing Act
Gramm–Leach–Bliley Act
Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera:
Federal Trade Commission (FTC)
Consumer Financial Protection Bureau (CFPB)
Food and Drug Administration (FDA)
Department of Justice (DOJ)
Mira tambe
Konsumidó
Derecho di konsumidó
------------------
{{infobox persona | variante = c
| nomber = René van Nie
| nomber completo = René Gerrit Anton van Nie
| fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]]
| luga nacemento = {{NLD}}
| fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]]
| luga fayecimento = {{ABW}}
| causa morto = paro cardiaco
| residencia =
| alma mater =
| ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor
| periodo activo =
| conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975)
| lenga literario = Hulandes
| website =
}}
{{DEFAULTSORT:Nie, René van}}
[[:Kategoria:Direktor di sine]]
[[:Kategoria:Eskritor]]
[[:Kategoria:Hulanda]]
[[:Kategoria:Aruba]]
-------------------
== Cas floria ==
titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten.
Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba.
Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen".
Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana.
Zie ook:
• boek Bouwen op de Wind
Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen.
Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement.
Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis.
1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura.
--------
[[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]]
E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia.
== Historia ==
Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika.
Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia.
E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9]
Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8]
Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10]
== Sint Maarten ==
E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa.
Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes.
Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11]
Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor.
Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente.
nl.wiki: Rijksgrens van Nederland
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona continuo]]
* [[Zona economico exclusivo]]
* [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]]
[[:Kategoria:Geografia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio.
E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017.
--------
=== Maneho ===
E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa:
* proteha y maneha e ambiente marino;
* controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino;
* comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ.
Pa e seis islanan mes e ley ta duna:
* derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama);
* maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla);
* un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino.
E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino.
== Mira tambe ==
* [[Awanan teritorial]]
* [[Zona economico exclusivo]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Reino Hulandes]]
[[:Kategoria:Venezuela]]
------------
Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu.
Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia.
Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan.
Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia:
e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é.
Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo.
-------
Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten.
------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 270
| border =
| header = '''Turismo krusero'''
| header_align = center
| perrow = 1/1/2
| image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg
| image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg
| caption1 = ''Sovereign of the Seas''
| caption2 = ''Carnival Sunshine''
| image3 =
| caption3 =
| image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg
| image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg
| caption_align = center
| footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina
| footer_align = center
}}
----------------
{{Variante|a}}
{{infobox persona |variante = a
| nomber = Clinton Whitfield
| nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield
| ofishi = empresario
| distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small>
}}
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano.
== Biografia ==
Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo.
El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]].
Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas.
* gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter.
* "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]].
J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido.
* De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref>
Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies).
Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
== Honor ==
Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref>
{{Appendix}}
Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika.
Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar.
--
Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use.
---
'''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach.
Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe.
Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon.
Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario.
Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**.
Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**.
[[:Kategoria:Aruba]]
---------------
{{Variante|a}}
{{Infobox fabrica| variante = a
|nomber = Coastal Aruba Refining Company
}}
'''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba.
[[Category:Empresa]]
[[Category:Aruba]]
[[Category:Historia]]
== Historia ==
Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso.
* el a pasa den man di Gobierno
* a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan
Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria.
Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V.
, durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V.
E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref>
== Operacionnan ==
Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo.
E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas.
== Benta y ciere ==
Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012.
Legado
E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad.
Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation.
== Referencia ==
“Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007).
Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya).
“El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000.
Valero Energy Corporation Annual Report, 2005.
CITGO Aruba Refinery official history page (archival).
-------------------
{{infobox persona | variante = a
}}
'''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba.
== Biografia ==
Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero.
Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento.
Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company".
Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation.
Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref>
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]].
Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref>
{{Appendix}}
.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
== Honor ==
Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor.
Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial.
Venta di Coastal i bida mas tadia
Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company.
Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente.
Legado i famia
Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla.
E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba.
Falesementu
Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor.
Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990.
{{Stub}}
{{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}}
[[Category:Hende]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma.
E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta:
* Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento.
* Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento.
* Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por.
* Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial.
Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor.
Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref>
Dekreto Real
Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref>
Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.).
Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’.
E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad).
{{Appendix}}
--------------------
{{Appendix}}
The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being
found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they
found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref>
It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found
a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to
the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread
among the locals who started searching for more gold.
When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he
sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august
of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking
military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands
sent more troops to safe guard the gold.
Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach:
Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after
the wind blew away the dust from the clay.
In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in
the nearby rivers. The following years after that
first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting.
Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted
concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a
long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal.
By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when
someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought
down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above
ground.
Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”.
Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce
any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908.
A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out.
The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi
were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill.
According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners.
He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners
would boost the island’s employment rate.
When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island
promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable
market on the island anymore.
The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical
monuments.
Source:
1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers.
2. Aruba Esso News, 1953 issue.
------------
{{multiple image
| total_width = 700
| border = infobox
| direction = horizontal
| header = Arte mural na San Nicolas
| header_align = center
| caption_align = center
| image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg
| height1 = 200
| caption1 = Mural di Chemis
| image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg
| caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag
| image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg
| caption3 = Mural crea pa Wild Drawing
| image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg
| caption4 =
| image5 = Mural Black White.jpg
| caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers
}}
------
== Stadhuis Aruba Aanvulling ==
=== Historia ===
E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1]
Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon.
=== Construccion y estilo ===
E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa.
---
strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a
pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref>
Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu
-----------
== Mario Croes ==
Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele.
Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr.
ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga.
Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas.
E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi.
”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan
---
en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow.
NUNKA
Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas?
Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele.
Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita?
Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije).
Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes-
---------
== Lago oil ==
Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa.
Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville.
For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital.
Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha
* 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta
* 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta.
* 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta.
1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey.
1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata.
1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company.
-----
1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano.
--------
==[[Rebelion Grandi]] ==
Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat.
Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref>
------------------
'''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba.
Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref>
== Historia ==
Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino.
E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref>
E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado.
== Responsabilidatnan ==
Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta:
* Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.),
* Informashon i Relashonnan Públiko,
* Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.),
* Finansa,
* Asuntunan Sosial (S.Z.),
* Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo,
* Asuntunan Kultural (C.Z.),
* Registrashon i Archivo (R. en A.), i
* Asuntunan di Personal i Maneho Interno.
E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia.
* Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda
* Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda
* toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref>
* sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland
== Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes ==
{{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}}
E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]].
Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal.
== Fin di Antias Hulandes i transishon ==
E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015.
Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes.
Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Arubahuis]]
* [[Kas di Kòrsou]]
* [[St. Maarten House]]
{{Appendix|2=
* {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]]
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]]
--
* 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref>
is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w.
Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.),
Voorlichting en Public Relations,
Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.),
Financiën,
Sociale Zaken (S.Z.),
Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme,
Culturele Zaken (C.Z.),
Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en
Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer.
De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis.
---------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario.
== Historia ==
SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki.
Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion.
Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan.
Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan.
== Desaroyo residencial y innovashon ==
Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente.
Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia.
Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan.
Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas.
E porta actual
Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Aruba]]
== SVGA ==
Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia.
=== historia ===
Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te
actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun
persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref>
{{Appendix}}
-----------------------
Vieja yo?<br>
No...No señor<br>
Yo soy un vino y del mehor<br>
¿Que si las canas me asustan?<br>
No qué va!<br>
Ellas no suman años, <br>
derrochan sabiduría y verdad.<br>
Ay, no,<br>
no me vengan con cuentos,<br>
entre más grande el numero,<br>
más linda me siento.<br>
Esas líneas en mis ojos, no,<br>
no son quejas del pasado,<br>
son las huellas de las risas<br>
y los besos dados.<br>
¿Que si todavía me apasiono?<br>
Ay, no me haga reír.<br>
En este cuerpo lo que hay es<br>
mucho fuego por sentir.<br>
Ay, no,<br>
no me vengan con cuentos,<br>
entre más grande el numero,<br>
más linda me siento.<br>
Yo sí me orgullezco,<br>
de los años que tengo,<br>
que con cada buelta al sol<br>
más valgo y más aprendo<br>
así que guardes tus penas<br>
y no me mire con compasión<br>
Los años a mí no me pesan<br>
me coronan el corazón.<br>
Ay, no,<br>
no me vengan con cuentos,<br>
entre más grande el numero,<br>
más linda me siento.<br>
Sí ........mas linda!
--------------
{{Databox}}
'''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu.
Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
==Tipo di kooperashon==
E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda.
Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit).
Yudansa por ta:
* bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente
* multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2]
==Fuentenan di yudansa==
Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo.
==Yudansa ofisial pa desaroyo==
Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi.
{{Appendix}}
## Yudansa pa desaroyo
**Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo.
E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**.
Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel.
---
### Tipo di kooperashon
E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partnership**, i no riba dependencia of dominashon.
Kooperashon por tuma diferente forma:
* **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais.
* **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2]
---
### Fuentenan di yudansa
Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen.
---
### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)
**ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4]
---
### Notanan i referensianan
[^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int)
[^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org)
[^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org)
[^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac)
-------------------
== Faha di horcan ==
E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e
faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar.
Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato
efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba
Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm).
Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un
siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014.
E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008),
José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960)
i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i
sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan.
Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un
organisashon di preparashon pa kalamidat.
Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento
Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St.
Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe
boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba).
-----------------
== Historia ==
Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal:
* '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]].
* '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]).
E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá.
Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial.
E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente.
Kultura i Herensia
E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial.
Kaida di e Imperio
E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano.
-------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Petrus Albertus Kasteel
| imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg
| sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou
| periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]]
| periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]]
| monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948)
| antecesor = [[Gielliam Wouters]]
| sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters
|fecha nacemento=
|luga nacemento =
|fecha fayecimento=
|luga fayecimento =
|pareha = Marie Kasteel-Baltussen
|religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]]
|yui = 5
<!-- Seccion di informacion profecional -->
|ofishi = gobernante, diplomátiko
|partido =
}}
'''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes.
== Bida personal ==
Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia.
== Periodista i trahadón den ekshilio ==
Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen.
== Gobernador di Kòrsou i su dependensianan ==
Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948.
Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial.
== Karrera diplomátiko ==
Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na:
Chile (1948–1956)
Irlanda (1956–1966)
Israel (1966)
== Rekonesimentu ==
Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal:
Medal of Freedom with Silver Palm (Merka)
Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda)
Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano)
Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia)
== Fayesimentu ==
Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña.
== Referensianan ==
Wikipedia. Piet Kasteel.
Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003).
YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel.
Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes.
------------------
'''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti'''
'''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un
version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma.
Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como
Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento.
== Indica y respeta e variante di Papiamento/u ==
Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa
indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of
Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan.
Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con
pa indica e variante di bo escogencia.
Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti.
== Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia ==
Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i
desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di
Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor.
Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di
Wikipedia. Esaki ta inclui:
* E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639.
* Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version
nobo.
* E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di
interface via translatewiki.net).
* E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e
plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo.
Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba
Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites
== Contribui na un comunidad bilingual ==
No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di
Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada
variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui
construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den
islanan ABC y den mundu henter.
------------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Multiple image| total_width = 340
| align = center
| caption_align= center
| image2 = Bolletjes.jpg
| caption2 = Bolitanan den stoma di un mula
| image1 = Bird smuggler.jpg
| caption1 = Mula transportando parhanan
| image3 = Anus-patron (1205687).jpg
| caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal
| image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg
| caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009)
}}
{{clear}}
{{Appendix}}
[[Category:Sociedad]]
-----------------
== Shoco ==
De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí.
E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko.
Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref>
{{Appendix}}
--------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona
| variante = a
| nomber = Nigel Maduro
| ofishi = activista
}}
'''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref>
activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di
Aruba National Trust, Nigel Maduro
Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref>
{{Appendix}}
Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo.
Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria.
Trabao Profesional i Karrera
Aktivismo Ambiental i di Klima:
Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena.
Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel.
Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria:
Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena.
Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat.
Representashon Internashonal:
Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima.
Arte Multidisiplinario
A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta.
Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe.
{{Appendix}}
------------
== Cinema na Aruba ==
(Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants
in the 20th century.
The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to
enjoy the popular silent movies of the time.
American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their
piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am
Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land.
In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time.
The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater.
A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref>
-------------------------
Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten
{{Databox}}
'''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso.
Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba
----------------------------------------
* gabinete di minoria
---------------------------------------
'''Hefe di estado''' ta
----------------------------
*gabinete (politica)
* izquierdista
* pais
* eleccion
-----------------------
==Parlamento Oropeo==
== Miembro i elekshon ==
Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo.
E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento.
Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009.
E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4]
en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union.
Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete.
Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen.
E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento.
Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland.
== Reino Hulandes ==
In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019.
=== Karibe Hulandes ===
Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben.
De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen.
Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde.
{{Appendix}}
[[:Category:Oropa]]
[[:Category:Politika]]
----------------------------
* Muhe
* Constitucion
* Globalisashon
* Progaganda
* Cancion
----------------------------
Te bewerken naar Papiaments:
* [[Lijst van scholen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen op Aruba]]
* [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]]
* [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]]
* [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]]
* [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]]
* [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]]
* '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]])
* '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]])
------------------------
== Preparacion Bandera di Aruba==
Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976;
A DICIDI:
-----------
== Gabinete Mercelina ==
Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag.
E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon.
[[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia.
[[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten.
---------------------
{{Databox}}
'''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Nomber ==
Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou.
== Konstelashon ==
Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan.
== Repartishon di asiento ==
Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba.
== Elekshon ==
Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13]
E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente:
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
!colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"| Miembro
!colspan=4 style="color: gray"| Periodo parlamentario 1938-1942
|-
! rowspan="1" style="color: gray"| Repartishon
! style="color: gray"| Nòmber
! style="color: gray"| Partido
! style="color: gray"| Remarke
|-
| rowspan="10" style="color: gray"| Elegí
| rowspan="6" |Curacao
| [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP ||
|-
| Ernesto Cecilio Martijn ||
|-
| Adolphe Desertine ||
|-
| J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige ||
|-
| J. Rustige ||
|-
| Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal ||
|-
| rowspan="2"| Aruba
| Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba ||
|-
| Jean M. de Cuba ||
|-
| rowspan="1"| Bonaire
| John de Jongh || CKP ||
|-
| rowspan="1"| Bovenwinden
| W.R. Plantz || ||
|-
| rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd
| rowspan="5" |Curacao
| [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter
|-
| Isaac Capriles || ||
|-
| Salomon Alfred Senior || ||
|-
| Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || ||
|-
| Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans.
|-
|}
*) oudlid Koloniale Raad
{{Appendix}}
[[:Category:Karibe Hulandes]]
----------------------------------------------
{{Variante|a}}
{{Databox}}
{{Infobox person
| name = Anouk Balentina
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]]
| occupation = hurista, activista y ambientalista
| party =
}}
'''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no.
== Bida ==
Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref>
Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref>
Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento
di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano
ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref>
Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por
opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020
----------------------
https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/
https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf
* Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal
* Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho"
* Template:Página Prinsipal Articulo destaca
-------------
{{Databox}}
{{Variante|a}}
{{Databox}}
'''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref>
HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref>
== Historia ==
Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia.
Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref>
Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022.
== Servicionan ==
Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar.
E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref>
Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba.
== Galeria ==
<gallery widths="200" heights="200">
Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital
Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital
Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B
</gallery>
---------------------
Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba
E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022.
Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia.
Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY.
-------------------
'''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan
== Historia ==
E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1]
E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes.
E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá.
== Contenido ===
E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan:
Tereno i unidat
* Derecho Fundamental
* Gobièrnu i e minister mandatario
E Estadonan
* Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente
* Lejislashon i gobernashon
* Hustisia, Ministerio Públiko i Polis
Disposishonnan final
Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal.
E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente:
* Capitulo I - Derecho Fundamental
* Capitulo II - Gobierno
* Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]]
* Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho
* Capitulo V - Legislacion y Gobernacion
* Capitulo VI - Husticia y poder hudicial
* Capitulo VII - Disposicion final
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}}
{{References}}
}}
[[:Category:Gobièrnu]]
[[:Category:Sint Maarten]]
== Mira tambe ==
* [[Antias Hulandes]]
* [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]]
----------------------------
zie encyclopedia NA/CUR
'''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di
The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}}
{{References}}
}}
[[:Category:]]
---------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}}
{{References}}
}}
[[Category:Karibe Hulandes]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Antias Hulandes]]
--------------------
Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki)
---------------------
'''Aanmaken''':
* {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]]
* {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) -
* General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]]
* nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito)
* no.wik: Shete Boka nasjonalpark -
* en.wiki: Bandariba
'''Verbeteren/aanvullen''':
* [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/)
== Curaçao ==
# December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref>
-----------
[[:Category:Musika]]
------------------
* [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]]
* https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki
* https://translatewiki.net
{{NPOV language}}
{{Refimprove}}
{{stub}}
--------------------------
== Hooiberg ==
Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref>
De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken.
Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero.
Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico.
---------------
'''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano.
NAME: Jay Bryant HAVISER Jr.
BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955
MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao)
CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao)
RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean.
tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155
OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201
E-mail: jhaviser@hotmail.com
DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A.
Awards
1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles)
2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands
2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd
2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio
2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten
------------------
'''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref>
Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref>
----------
== Aloe ==
Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru.
=== Islanan ABC ===
Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd.
De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref>
De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten.
De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/>
Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi.
aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee
aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan).
Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen.
==== Uzo ====
Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan.
{{Appendix}}
--------------------
'''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal.
{{Appendix}}
----
'''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" />
== Levensloop ==
Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref>
Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref>
In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref>
== Persoonlijk ==
Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" />
== Referenties ==
{{References}}
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Korsou]]
9v2eldv912iigvgrdltj5aa7puc2vrx
Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok Curacao
2
8649
208661
208652
2026-11-06T12:25:12Z
Caribiana
8320
208661
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un dirigente kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]] (WIC), ku a fungi komo gobernador di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla tabata un sentro grandi di [[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. De Graaff a sigui su estudio na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger.
De Graaff a kuminsá su karera komo komandante militar di [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref> Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
pj8d0q5qdvtcchu374ha74iwwv3l3qf
208663
208661
2026-11-06T13:01:25Z
Caribiana
8320
208663
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes di [[West Indische Compagnie]] (WIC), ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro grandi di [[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. De Graaff a sigui su estudio na [[Hulanda]]. Despues ku el a regresá Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di e Komandante (Gobernador) na mando, Abraham Heyliger.
De Graaff a kuminsá su karera komo komandante militar di [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751 el a wòrdu nombrá komo sekretario riba Eustatius, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref> Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
n0y1ny9jhkfwifh3y5jiste2kwnu46v
208664
208663
2026-11-06T13:29:41Z
Caribiana
8320
208664
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reinon Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano ''Andrea Doria''.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [1]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[2][[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>[4]
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
8dwles1vksl7fm18y7gclgb25wknknk
208665
208664
2026-11-06T13:30:08Z
Caribiana
8320
208665
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano ''Andrea Doria''.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [1]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[2][[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>[4]
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
rjlrf5m4io545hv4uyii2m3cj11h53r
208672
208665
2026-11-06T14:33:57Z
Caribiana
8320
208672
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano ''Andrea Doria''.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [1]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[2][[File:Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>[4]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
3hal9xu7rlz84kg86bm4kpxr2vq2hfj
208673
208672
2026-11-06T14:44:23Z
Caribiana
8320
208673
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [1]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[2][[File:Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>[4]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin hisá e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.<ref name="historisch"/>[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
ash4xxd26vz7829wfjc3lu0lzciza39
208674
208673
2026-11-06T14:46:35Z
Caribiana
8320
208674
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [1]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>[4]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin hisá e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.<ref name="historisch"/>[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
e3kt4eoin401790ichhmk4uufh4phpt
208675
208674
2026-11-06T14:53:53Z
Caribiana
8320
208675
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin hisá e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.<ref name="historisch"/>[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
77zb503b3x0qmezl83r83dxhdayu341
208676
208675
2026-11-06T14:56:21Z
Caribiana
8320
208676
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>[3]
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin hisá e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.<ref name="historisch"/>[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
fte1037hpvagb1nvay9wbm4re3xku8a
208677
208676
2026-11-06T15:15:57Z
Caribiana
8320
208677
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amerika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.<ref name="historisch"/>[7]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
9qmxpf32mrvcwrjrnit8gsll5ubtws0
208678
208677
2026-11-06T15:24:10Z
Caribiana
8320
208678
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amerika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
df5gs39nvizlp852zpdxxdopzywuu86
208681
208678
2026-11-06T15:29:01Z
Caribiana
8320
208681
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amerika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* [https://www.defensie.nl/onderwerpen/tijdlijn-militaire-geschiedenis/inhoud/1713-1795-in-de-achterhoede De Graeff in het ''NIMH 1713-1795:in de achterhoede'' - 1776: ''Het doria saluut'']
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff in ''New York Times'']
* {{en}} [http://www.authorama.com/history-of-holland-26.html Johannis de Graeff in het ''History of Holland'']
* {{en}} [https://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_New_Netherland/Chapter_26 De Graeff in ''The story of New Netherland'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
qfq79sycp0llngx6okxd5xaqxcyix4x
208683
208681
2026-11-06T15:40:54Z
Caribiana
8320
208683
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amerika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
i4zycnmlux8z2ecqhn4nuvc90yu712u
208684
208683
2026-11-06T15:42:32Z
Caribiana
8320
/* "First Salute" */
208684
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion =
| temporada =
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante (gobernador) di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
qj9tqg4c3yr67ee5tofmlzr8g84rnqz
208685
208684
2026-11-06T15:47:05Z
Caribiana
8320
208685
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion1 = Gobernador
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
8f7xh8ou2hn4phrcut2tjvqrm6sjhqe
208686
208685
2026-11-06T15:47:50Z
Caribiana
8320
208686
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| pais
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
px4gtdi9s8ovw41h90r2hoa2a9xp55a
208687
208686
2026-11-06T15:54:03Z
Caribiana
8320
208687
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
oh85hr15ps6ku0dk92wijg0npmzbecp
208698
208687
2026-11-06T16:26:16Z
Caribiana
8320
208698
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
Pending: [[Johannes de Graaff]] - [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|200px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.<ref name="Stadsarchief"/>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
Gran Britania tabata profundamente rabiá pa e komersio ilegal di arma ku tabata operá for di Sint Eustatius i e nengamento di outoridatnan hulandes pa tuma akshon kontra di esaki. De Graaff eventualmente a wòrdu yama bèk pa Hulanda despues di protestanan britániko na gobièrnu hulandes. Den un karta kompañante, Henry Hope a skirbi ku e gobernador lo mester a responsabilisá na madre patria.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Na 1777, e isla a bin bou di un blokeo britániko debí na e komersio ilísito di arma dor di e Middelburgsche Commercie Compagnie.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42</ref><ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Na 1778 el a splika su motivashonnan i a wòrdu mandá bèk pa Sint Eustatius den e siguiente aña.<ref name="historisch"/>
De Graaff a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
[[Contrabanda|kontrabanda]] di munishon pa e [[Estadonan Uni di Amérika|merikanonan]] mientras ku e polítika ofisial di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]] a pone un embargo riba komersio ku e merikanonan.
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]]. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'' di 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na yüli 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius.
, ku a bira un haf liber na 1756. E haf tabata wòrdu usá mas tantu dor di [[Middelburgsche Commercie Compagnie]] pa komersio di katibu riba [[Spaña Nobo]] i e islanan di Karibe.[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|170px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ riba St. Eustatius, propiedat di De Graaff.]] E eksportashon di suku a subi enormemente, e kantidat di barku den haf a redoblá; e isla tabata konosí komo ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref> Pa algun aña Thomas Hope i su ruman hòmber tabata enbolbí den e komersio riba e isla.
De Graaff a bira e hòmber di mas riku di San Eustatius. Segun informe e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un kuart di e propiedatnan di bienes rais na e isla. E tabata biba den un mansion imponente na e bahia.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
Na yüli 1775, despues ku Jan de Windt a muri, el a primintí Adrian Hope pa hasi tur kos pa representá Hope & Co riba Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> Dia 5 di sèptèmber 1776 el a wòrdu hasí Komandante (òf gobernador den idioma di tur dia) di e isla.
Sint Eustatius tabata e lugá di mas importante pa trata òf kontrabanda ku merikanonan. Dia [[16 di novèmber]] [[1776]], na kuminsamentu di e Guera Revolushonario Merikano, e barku di marina merikano USS ''Andrew Doria'', kargando e Deklarashon di Independensia Merikano abordo, a yega Sint Eustatius. Su kapitan a tira un saludo na e bandera hulandes kologá riba [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] i kua Johannes de Graaff a disidí di kontesta bèk ku un saludo. Di e forma aki e [[Estadonan Uni di Amérika]] a wòrdu rekonosé pa promé biaha komo un nashon dor di e saludo aki di diesun tiru.
--------------
Johannes werd naar Europa gestuurd om bij zijn neef De Graeff van Zuid-Polsbroek te studeren, en in 1758 trad hij in dienst bij de Nederlandse marine, waar hij zich inzette voor de bescherming van de handel in het Caribisch gebied.
In 1761 werd de Graeff kapitein en ridder in de Orde van Oranje en lid van de Nederlandse Vrijmetselarij; in 1766 werd hij gouverneur en commandant van zijn geboorte-eiland Sint Eustatius .
Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was de Graeff de eerste man ter wereld die de Amerikaanse vlag liet salueren met een kanonsaluut vanuit Fort Oranje (16 november 1776 ). De goede relaties tussen de Verenigde Staten en Johannes de Graeff kwamen duidelijk naar voren in het zogenaamde "Vlaggenincident", toen de Graeff besloot het salvo van het Amerikaanse schip Andrew Doria te beantwoorden (16 november 1776 ). [ 2 ] De Verenigde Staten hechtten veel belang aan deze gebeurtenis, die in feite de erkenning van de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten betekende. Dankzij deze actie liet Roosevelt in 1936 een monument voor de Graeff oprichten in Sant'Eustachio.
Aan het einde van de oorlog moest de Graeff het eiland vervolgens aan de Engelsen afstaan.
Johannes a wordo manda Europa pa studia bou di su primo, De Graeff van Zuid-Polsbroek. Na 1758, el a djòin marina hulandes, kaminda el a sirbi pa protehá komersio den e region di Karibe.
Na 1761, De Graeff a bira un kapitan, un kabayero den e Orden di Oranje, i un miembro di e Masonnan Hulandes. Na 1766, el a ser nombrá gobernador i komandante di su isla natal, Sint Eustatius.
Durante e Guera Revolushonario Merikano, De Graeff a bira e promé persona na mundu ku a outorisá un saludo di kañon na e bandera merikano for di Fort Oranje (16 di novèmber 1776). E relashon positivo entre Merka i Johannes de Graeff a keda demostrá klaramente durante e “Insidente di Bandera” aki, ora ku De Graeff a disidí di debolbé e saludo ku e barku merikano *Andrew Doria* a tira (16 di novèmber 1776). [2] Merka a duna gran nifikashon na e evento aki, ku efektivamente a nifiká un rekonosementu di independensia merikano. Den lus di e akshon aki, Roosevelt a laga lanta un monumento pa De Graeff na Sint Eustatius na 1936.
Na final di guera, De Graeff a wòrdu forsá pa entregá e isla na e britanikonan.
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannis de Graeff''' (1729–1813) tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo komandante di [[Sint Eustatius]], [[Saba]] i [[Sint Maarten]] durante e último parti di siglo diesocho. Durante su mandato, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio ku e kolonianan merikano durante nan lucha pa independensia di [[Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo e ''First Salute'', dia 16 di novèmber 1776, ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
Biografia
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un miembro di e konseho di e isla. El a haña su edukashon na [[Hulanda]] i, despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla na 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto durante e mesun aña, despues di Abraham Heyliger.[1]
[[File Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|Ruina di e plantashi Graavindal na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
Durante e siglo diesocho, Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produkto kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña un status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku e a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.[2]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.[3]
De Graaff tabata tin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e firma Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.[4]
First Salute
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a bira un punto importante pa e suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra di Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, a pesar di e preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera merikano ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabata hiza e bandera nobo di e kolonianan merikano i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia Merikano. Despues ku e barku a tira un saludo di kanon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo.[5]
E akontesimentu a bira konosí komo e ''First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa independensia. Sin embargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di e Estadonan Uni pa parti di e Repúblika Hulandes. E rekonosementu formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania. Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon pa nan. E embahador britániko na Hulanda, Joseph Yorke, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto na Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.[6]
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega na Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restituí su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante.[7]
Inbashon britániko i último añanan
Na 1780, e tenshon entre Hulanda i Gran Bretania a resultá den un deklarashon di guera. Den febrüari 1781, un flota britániko bou di komandamentu di almirante George Brydges Rodney a ataká i okupá Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla na e forsa britániko, ya ku e defensa no tabata kapas pa resistí e atake. Ku e okupashon britániko, su periodo komo komandante di Sint Eustatius a kaba.[7]
Despues di e okupashon, De Graaff a wòrdu transportá pa Inglaterra. Un aña despues, el a regresá na Sint Eustatius komo siudadano privá. A pesar di pèrdida di su puesto kolonial, el a keda un hòmber di hopi rikesa. Dokumentonan di su herensia, despues di su morto na 1813, ta duna un bista detaya di su propiedatnan i posesionnan.[8]
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
{{Appendix}}
------------------------------
'''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024.
----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox futbolista| variante = c
| nomber = Nigel Thomas
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]]
| luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]]
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais fayecimento =
| nacionalidad = {{NLD}}
| nacionalidad_dep = {{CUW}}
| haltura = 177
| pia = drechi
| club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| liga =
| number = 27
| posicion = Delantero
| contract = 30 di yüni 2027 (+1)
<!-- Seccion di seleccion nacional 1-->
| seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17
| debut seleccion = 2015
| number seleccion=
| participa = 31
| goal = 2
<!-- Seccion di seleccion nacional 2-->
| seleccion2 = {{CUWf}}
| debut seleccion2 = 2026
| number seleccion2=
| participa2 =
| goal2 =
| temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025–
| club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag
| actualisa =
}}
'''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero.
==Karera=
=== Klup ===
Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada.
En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha.
Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal.
El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref>
== Internashonal ==
Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña.
Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus.
Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref>
Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Futbolista]]
[[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]]
-------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox evento | variante = c
| nomber = ''The First Salute''
| imagen = Andrew Doria NH 85510-KN.jpg
| descripcion = ''Andrew Doria'' ta risibí e promé saludo
| fecha = [[16 di novèmber]] [[1776]]
| luga = na kosta di [[Sint Eustatius]]
}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Britania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera nobodor di un representante di un poder stranhero.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Repúblika di Hulanda pa ku Merka a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i e interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un plakat konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref>
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>[12]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
==============
Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/>
==Revolushon merikano==
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]]
Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius.
<ref name="Stadsarchief"/>
[[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki.
Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/>
Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref>
==The First Salute==
Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" />
==Reakshon for di London==
Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/>
Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/>
==Restourashon di atministrashon insular==
Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/>
== Konmemorashon ==
De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" />
Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref>
E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014.
Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
* On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
* Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4]
Sentro di komersio
Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1]
E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2]
E saludo di 1776
[[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]]
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4]
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4]
E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4]
Reakshon britániko i okupashon di e isla
Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6]
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1]
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1]
Konmemorashon
The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8]
E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11]
E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12]
[[:Kategoria:Historia]]
[[:Kategoria;Karibe Hulandes]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox organisacion | variante = c
| tipo = organisacion publico independiente
| nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou
| director = Muryad de Bruin
| obhetivo =
| origina_di = Curaçaos Toeristenbureau
| sede = [[Willemstad]]
| pais = {{CUW}}
| funda = 1989
| termina =
| presidente =
| personal = ± 48 (mundial)
| miembro_di =
| commons =
| website = https://www.ata.aw/
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref>
Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio.
E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref>
==Historia i evolushon==
E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá.
Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau.
Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko.
Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref>
Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial).
CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/>
== Struktura i operashon ==
CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal.
E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva.
E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal:
* merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'')
* konektividat aéreo i marítimo
* desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente
* kapital humano i integrashon di komunidat
CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/>
E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal.
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}}
{{References}}
}}
'''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]]
E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]]
Historia
Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou
E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko.
Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]]
Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]]
Struktura i gobernansa
CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]]
E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí:
merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko;
konektividat aéreo i marítimo;
desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente;
desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]]
Merkado turístiko
CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]]
Finansiamentu
E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]]
Sede i ofisinanan
CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]]
-------------------
{{infobox organisacion | variante = c
| tipo = fundashon no-gubernamental
| nomber = STENAPA
| logo =
| imagen = Quill dormant vulcano.jpg
| descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]).
| leyenda =
| funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref>
| fundado =
| sede = Oranjebaaiweg 59
| director = Erik Boman
| website =
}}
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1]
== Historia ==
STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref>
STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]].
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
== Aktividat ==
E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref>
* E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino.
*Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan.
*Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita.
== Organisashon ==
STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior.
Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
'''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1]
Historia
STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1]
Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1]
STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2]
Aktividat
STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1]
Parke Nashonal Marino
E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3]
Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3]
Parke Nashonal Quill/Boven
E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1]
E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1]
Hardin Botániko Miriam C. Schmidt
E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1]
Organisashon
STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1]
STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5]
--------
Key Milestones in STENAPA’s History
*1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems.
*1995: Formally registered with the Chamber of Commerce.
*1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park.
*1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden.
*2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation.
*2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center.
Core Conservation Areas
*Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life.
*Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana.
*Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation.
The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten).
------------------
{{variante|c}}
{{Infobox artista| variante = c
| nomber = Saida Hernandez
| nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina
| imagen =
| descripcion =
| nomber nacemento =
| fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| nacionalidad = hulandes
| residencia =
| educacion =
| aña activo = 1967 - 2025?
| ofishi = artista visual
| estilo =
| genero =
| distincion =
| casa = Eithel Hernandez
| yui = 2
| website =
}}
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou.
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref>
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3]
==Bida i karera==
Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/>
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/>
Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref>
Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen.
* ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad)
Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto.
Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref>
Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref>
E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref>
Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/>
E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960.
== Eksposishon ==
El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/>
{{Appendix}}
https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida”
WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan.
--------------------------
'''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" />
Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" />
== Bida i karera ==
Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" />
Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou.
Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" />
E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal.
Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad.
== Arte visual ==
Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" />
Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño.
Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado.
E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" />
== Eksposishon i publikashonnan ==
Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" />
Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" />
E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario.
== Bida personal ==
Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960.
== Obra ==
=== Buki di kushina ===
''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad
---------------------
Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina.
Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou.
Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025.
Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda.
Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé.
--------------------
{{Variante|c}}
== Playanan di Kòrsou==
{{Databox}}
Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref>
Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion
cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di
beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref>
== Lista di playa ==
{| class="wikitable sortable" width=90%
! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke
|-
! style="text-align:center"| 1
|[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach¶ms=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>||
|-
! style="text-align:center"| 2
| [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 3
| [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 4
| [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 5
| [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD¶ms=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz
|-
! style="text-align:center"| 6
| ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 7
|[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi¶ms=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 8
|[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg¶ms=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref>
|-
! style="text-align:center"| 9
|[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 10
|[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} ||
|-
! style="text-align:center"| 11
| [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 12
| [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 13
| [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} ||
|-
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda
|-
! style="text-align:center"| 15
|[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl¶ms=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 16
| [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 17
| [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref>
|-
! style="text-align:center"| 18
|[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 19
| [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 20
|[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 21
| [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 22
||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>
|-
! style="text-align:center"| 23
| || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 24
| [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 25
| || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/>
|-
! style="text-align:center"| 26
| [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/>
|-
! style="text-align:center"| 27
| || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 28
| || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte.
|-
! style="text-align:center"| 29
| ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 30
|[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla
|-
! style="text-align:center"| 31
| [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 32
| [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> ||
|-
! style="text-align:center"| 33
|[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 34
|[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref>
|-
! style="text-align:center"| 35
| [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/>
|-
|}
! style="text-align:center"| 14
| ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref>
|-
-------------------
{{Appendix|2=
{{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}}
}}
nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn:
<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref>
en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente.
Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/>
Blauwbaai, Blue Bay
Daaibooi
Grote Knip, Kenepa Grandi
Kleine Knip, Kenepa Chiki
Kokomo Beach, Vaersenbaai
[[Piscaderabaai]]
Playa Cas Abao
Playa Forti
Playa Jeremi
[[Playa Kalki]]
[[Playa Kanoa]]
[[Playa Lagun]]
Playa Porto Marie
Playa Santa Cruz
Playa Santa Martha
Santa Barbara Beach
Seaquarium Beach (of Mambo Beach)
Sint Michielsbaai, Boca Samí
------------------
--------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba.
Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien.
== Mira tambe ==
* [[Afrokaribense]]
* [[Afrokurasoleño]]
* [[Afroamerikano]]
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }}
{{References}}
}}
[[:Kategoria:Hulanda]]
-----------------
'''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA).
== Leven en werk ==
Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen.
Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie.
In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten.
===Academische loopbaan===
Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten.
Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland.
In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press.
===Leerstoel Koninkrijksrelaties===
In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam.
Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.
In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties.
Onderzoek en thematiek
Guadeloupe onderzoekt onder meer:
processen van nationale en culturele identiteitsvorming
religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen
koloniale racialisering en sociale ongelijkheid
klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied
Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied.
---------
{{Variante|a}}
{{infobox persona | variante = a
| tipo = cientifico
| nomber = Francio Guadeloupe
| ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento =
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA)
| promotor =
| disciplina = antropologia cultural
| investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]]
| conoci pa =
| distincion =
}}
'''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]].
== Bida y carera ==
Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref>
Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]).
Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref>
===Carera academico===
Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion.
Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba:
* Nocionnan popular di pertenencia nacional.
* Diversidad cultural y identidad religioso.
* Influencia di capital global y racismo colonial.
* Representacion di berdad den medionan di comunicacion.
El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda.
Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural.
=== Catedra di Relacionnan di Reino ===
Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref>
== Publicacionnan (seleccion) ==
*Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI.
*F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten.
*F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press.
*F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge.
*F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12
*F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times''
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Aruba]]
------------
Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam.
Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon.
Su investigashon ta konsentrá riba:
Nocionnan popular di pertenensia nashonal
Diversidat kultural i identidat religioso
Influensia di kapital global i rasismo kolonial
Representashon di berdat den medio di komunikashon
El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda.
Un di su obranan mas konosí ta:
Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009)
Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural.
Leerstoel di Reino-relashonnan
Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion.
Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá.
Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural.
------------
* Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM),
* Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘.
Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective.
Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.
Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk
Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie.
De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref>
Leerstoelhouders
De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd.
* [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}}
[[:kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
[[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]]
[[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
[[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]]
[[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]]
'''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]].
== Konteksto ==
E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar.
Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon.
E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original.
--
'''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao.
E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon.
---
== Kontenido ==
E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial.
E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes.
Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882.
=== Hende muhé den e kolonianan ===
Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente:
* hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam;
* hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon);
* hende muhé di komunidatnan indígena.
E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero.
== Resepshon ==
E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda.
== Signifikado ==
E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou.
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
[[:Kategoria:Historia]]
-----
'''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]].
== Achtergrond ==
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
== Inhoud ==
In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw.
{{Appendix}}
''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf.
==Achtergrond==
Samenkomst en doel
De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys.
Doelstelling:
*Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën.
*Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling.
📝 Inhoud
Hoofddeel I
Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen.
Hoofddeel II & III
Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden.
Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën
De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken.
„…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …”
Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32).
De Indiaanse vrouw
Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw.
Beroepsleven van vrouwen
Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden.
Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes).
Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen).
Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster.
==Belang van de publicatie==
Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao.
Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën.
Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken.
==Suggesties voor afronding==
Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen).
-----
==Nabeschouwing==
=== Het perspectief van de vrouw in West-Indië ===
Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen.
=== Zelfstandigheid en arbeidsethos ===
Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1]
=== Zorg en culturele tradities ===
De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1]
=== Onderwijs en emancipatie ===
In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap.
=== Economische diversiteit ===
West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1]
Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis.
== Bronnen ==
[1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl.
----------
==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>==
[[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]]
De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de
[[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys.
De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling.
Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden.
In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw.
Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn.
Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote)
dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever.
De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk.
Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes.
In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt.
Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz.
Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten.
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Karibe Hulandes]]
------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto.
Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día.
Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref>
De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref>
---
Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día.
Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden.
De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof.
Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten.
-------
Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling.
Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán.
----
Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken.
----
Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.
{{Appendix}}
---------------
{{Databox}}
[[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]]
E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial.
Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado.
es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente.
Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario.
Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial.
Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1]
== Caribe Hulandes ==
* 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
* 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110)
1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref>
{{Appendix}}
LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen
Citeertitel Landsverordening minimumlonen
Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen
Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn
Eigen onderwerp arbeidsregelgeving
Opmerkingen met betrekking tot de regeling
Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2),
--------
The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations.
The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index.
--------------
{{Variante|c}}
{{infobox persona| variante =c
| nomber = Mary Gertrude Johnson
| ofishi =
| tata = Peter Hassell
| mama = Esther Lovell Johnson
}}
'''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref>
== Biografia ==
Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
<ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref>
Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba.
== Homenahe ==
Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref>
== Mira tambe ==
* [[Kanchi sabano]]
{{Appendix}}
{{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}}
[[:Kategoria:Saba]]
------------
* na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref>
* the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths.
<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref>
* Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref>
Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island.
When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework.
Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba.
-------------
{{Infobox artista|variante|c
| nomber = Sheila Payne
}}
'''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1]
Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2]
For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2]
Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2]
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent.
Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder.
Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia.
Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik.
Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen).
{{Appendix}}
chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta.
✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu.
Diferensha:
Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei).
Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus.
🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes
Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí:
Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba)
Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra)
Fortifikashon (forte)
E motibu principal pa usa un tragalus tabata:
Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi)
Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas)
Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta.
Ejemplo:
Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus.
Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey.
📜 Origen historiko
E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku:
Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18).
Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial.
Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra.
✏️ En Resúmen
Aspekto Tragalus Dakkapel
Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei
Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio
Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas
Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda
[[:Kategoria:Konstrukshon]]
--------------
{{Multiple image
| total_width = 650
| align = center
| caption_align = center
| border =
| image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg
| caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]]
| image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg
| caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]]
| image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg
| caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]]
| image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg
| caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad
}}
---------------
* [[Florin karibense]] (aanvullen)
Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
--
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref>
E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten.
Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten.
E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color.
== denominashon di mas chikitu: 10 florin ==
E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref>
E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa.
Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter.
E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou.
Patras
== Di dos denominashon: binti florin Cg 20 ==
E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras.
Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/>
Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá.
Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/>
Patras
== Di tres denominashon: biyete di 50 Cg ==
E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref>
E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu.
E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi.
Patras
Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki.
-------------------
'''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu.
== Reserva i produkshon ==
Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/>
Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/>
== Historia ==
E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela.
Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/>
Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref>
ï
Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna.
== Laso ku Karibe Hulandes ==
(es.wiki}
=== Aruba ===
Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref>
Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo
|datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref>
Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref>
=== Boneiru ===
PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref>
=== Kòrsou ===
Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref>
PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref>
Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref>
Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Venezuela]]
--------------------------
'''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]].
== Historia ==
AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ??
Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref>
Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref>
Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert.
E febrika ta establese na Asteroienweg.
E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa)
----------------------------------
{{Databox}}
'''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan.
== Historia ==
Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij.
For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref>
Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
== Dòknan ==
Den kurso di tempu a operá diferente dòk:
* ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst)
* ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya)
* ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente)
* ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente)
Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref>
{{Appendix}}
[[Category:Empresa]]
[[Category:Kòrsou]]
===Damen ====
* Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes.
* Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref>
Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref>
*NOTES
Van ds zijde van de afdeling Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref>
In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce.
With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean.
Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref>
Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref>
{{Appendix}}
Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij.
Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes.
Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño.
--------------------
'''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - †
Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a
biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues
ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu
revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref>
Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a
kria Medardo. Su tata
a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e
fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena.
Medardo den e tempu ei tabata negoshante.
==Guera==
Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu.
Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo,
dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena.
Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial.
E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi.
Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki.
Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo.
Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko.
Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu.
==Publikashon==
Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende.
Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio.
Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den
komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt.
Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”.
Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru.
Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026
Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao
kk0tjrbi81bfbxseeljul1sau3ie3xa
Usuario:Caribiana/Sandbox/Musika - Kòrsou/Boneiru
2
8962
208751
208582
2026-11-06T19:25:35Z
Caribiana
8320
208751
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__
[[Wals antiano]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Macario Prudencia]] - [[Doy Salsbach]] - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]]
----------------------------
Pending: [[Tumba]] (aanvulling) - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] - [[Moron Combo]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Marcario Prudencio]] - [[Doy Salsbach]] - [[Wals antiano]] - [[Johannes Boskaljon]]
* Pianista: [[Dominico Herrera]] - [[Harold Martina]] - [[Norman Moron]] - [[Wim Statius Muller]]
-------------
{{infobox organisacion |variante = c
| nomber = Palm Music Foundation
| funda = 2008
| fundado = Joop Halman
| pais = {{CUW}}
| website = https://palmmusicfoundation.org
}}
'''Palm Music Foundation''' ta un organisashon dediká na preservashon i promoshon di herensia di músika klásiko i di salon di Kòrsou i region di Karibe.
Músika klásiko i di salon antiano ta nos pashon. Inspirá pa e musikal Palm dynasty of Curaçao, Palm Music Foundation ta traha pa...
Fundashon Palm Music ta un organisashon dediká na preservashon i promoshon di herensia di músika klásiko i di salon di Kòrsou i region di Karibe.
==Meta i aktividat==
Conservando Herencia: E fundacion a wordo estableci na 2008 pa Joop Halman (un descendiente di e renombrado famia musical Palm di Curaçao) y a haya su nomber for di e patriarca y compositor Jan Gerard Palm (1831–1906).
*Digitalisashon: Mas ku 800 piesa musikal históriko—inkluso wals, *danzas*, i *tumbas*—a wòrdu rekohé, digitalisá i pone disponibel grátis.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/98013/palm-music-foundation-breidt-muziekprijs-uit-naar-jonge-zangers Palm Music Foundation breidt muziekprijs uit naar jonge zangers], curacao.nu</ref><ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/97965/hoe-snel-moet-een-curacaose-wals-dansers-hielden-jonge-pianisten-niet-bij Hoe snel moet een Curaçaose wals? Dansers hielden jonge pianisten niet bij]</ref>
*Konsierto i Publikashon: E fundashon ta organisá konsierto, saka CD i partitura, i ta publiká buki i artíkulonan tokante historia musikal di Kòrsou.
Fundashon Palm Music
*Premio di Fundashon Palm Music: E fundashon ta kolaborá ku e Kompetensia di Prinsesa Christina (''Prinses Christina Concours'') pa introdusí pianista i vokalistanan yòn na e estilo musikal aki. Entre otro oportunidad ta brinda premiadonan e chens pa presenta na Curaçao.<ref>[https://www.npoklassiek.nl/klassiek/podium/b03a5e40-dbc1-4d2b-985a-1e1e84dd7a61/antilliaanse-salonmuziek-krijgt-plek-bij-prinses-christina-concours Antilliaanse salonmuziek krijgt plek bij Prinses Christina Concours]</ref>
[[:Kategoria:Kòrsou]]
De Palm Music Foundation (palmmusicfoundation.com) zet zich in om Latijns-Amerikaanse en
Caribische klassieke muziek meer bekendheid te geven, met een bijzondere focus op muziek van de
ABC-eilanden: Aruba, Bonaire en Curaçao. De naam van de stichting verwijst naar de beroemde Palmdynastie, een muzikale familie uit Curaçao die al meer dan 200 jaar een grote rol speelt in het muzikale leven op het eiland.<ref>[https://a.storyblok.com/f/309297/x/6c61ddfa43/pianobundel-pmf-prinses-christina-concours.pdf Palm music Foundation Award 2026]</ref>
De eerste bekende musicus in deze familie is Frederik Wilhelm Palm (1816–1863), die ook de eerste
kapelmeester op Curaçao was. Zijn neef, Jan Gerard Palm (1831–1906), wordt beschouwd als de
eerste componist van het eiland. Zijn kleinzonen en achterkleinzonen, onder wie Rudolf Palm (1880-
1950), Jacobo Palm (1887-1982), Albert Palm (1903-1958) en Edgar Palm (1905-1998), volgden zijn
muzikale voorbeeld. Ook Jean Bernard Antoine Palm, een kleinzoon van Frederik Wilhelm, maakte
naam als componist. De traditie loopt zelfs door tot in de 20e eeuw met Robert Rojer (1939), die een
kleinzoon is van Jacobo Palm.
Het Prinses Christina Concours (PCC) heeft besloten om in 2026 een nieuwe prijs in het leven te
roepen: de Palm Music Foundation Award. Hiermee wil het PCC composities uit het Nederlands
Caribisch deel van het Koninkrijk onder de aandacht brengen bij een breder publiek. Voor dit concours
zijn hiertoe acht pianocomposities geselecteerd. Deze composities maken deel uit van de collectie van
de Palm Music Foundation.
------------------
The Palm Music Foundation was founded in 2008 by prof.dr.ing J.I.M. Halman to preserve and promote classical and salon music from Curaçao and the wider Caribbean. Its work centers on the legacy of Jan Gerard Palm, often called the patriarch of Curaçaoan classical salon music. The foundation publishes scores, releases recordings, organizes concerts, and supports educational projects. Recent initiatives include the Palm Music Foundation Award, created with the Prinses Christina Concours to introduce young pianists to music from the Dutch Caribbean.<ref>[https://live-art-foundation.com/curacao-salon-music/ Curaçao Salon music]</ref>
Joop Halman is not only a passionate supporter of the Palm family’s musical legacy, but himself related to the family, since Jan Gerard Palm was his great-great-grandfather.
Among other composers of the classical Caribbean salon music are
Jules Blasini (1847-1887)
Joseph Sickman Corsen (1855-1911)
Jacobo Conrad (1879-1918)
Rudolf Boskaljon (1887-1970)
Padu Lampe (1925-2019)
Robert Rojer (1939)
---------------------
'''Premio Edgard Supriano''' ta e premio ofisial di Asosiashon di Músiko i Artista di Kòrsou (AMAK). Pa medio di dje, e organisashon ta honra desde 1989 músiko, kantante, i gruponan musikal lokal ku a distinguí nan mes den nan respektivo kategorianan durante e último aña ku ta kore di november pa november.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/97117/stem-mee-op-de-premio-edgar-supriano-voor-het-eerst-met-gospel Stem mee op de Premio Edgar Supriano, voor het eerst met gospel], curacao.nu (11 di oktober 2026)</ref> E kantika i komposicion mester ta original.
Entre e categorianan tin; grupo di tambu, kantante di ana, kantika di ana, small entertainment band of the year, big entertainment band, agrupashon musikal kombek, grupo kultural di ana, banda di ritmo kombina, artista nobo di ana, artista urbano
Nòmbernan di e diferente nominadonan den e 12 kategorianan pa e premiashon, entre otro: .... y desde 2026 inkluso gospel.
E premio ta un obra di arte unda ta resalta e trompet di Edgar Supriano, kreá pa [[Giovanni Abath]].
== Ganadó ==
* 1989 -
* 1991 -
* 1993 -
* 1996 -
* 2000 -
* 2002 -
* 2004 -
* 2006 -
* 2007 - [[Ephrem J]]
* 2008
* 2010
* 2013 -
* 2015 -
* 2018 -
* 2020 - no tabatin pa motibu di COVID<ref>https://vigilantekorsou.news/e-ana-aki-no-ta-bai-tin-entregamentu-di-premio-edgar-supriano/</ref>
* 2021 - no tabatin pa motibu di COVID
* 2022 -
* 2025 - Amos Balentin (kantante di Aña)<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/82655/amos-balentin-wint-premio-edgar-supriano</ref>
* 2026 -
-------
A comprehensive historical list of all winners is not centrally published online, but the major winners from recent editions of the annual Premio Edgar Supriano (the official music and cultural awards presented by the Asosiashon di Músiko i Artista di Kòrsou - AMAK) are detailed below.
The awards recognize Curaçao's top local musicians, singers, and musical groups across several distinct genres and categories.
Premio Edgar Supriano 2025
The 2025 ceremony took place on November 24, 2025, at the World Trade Center (WTC) auditorium in Willemstad.
• Singer of the Year (Kantante di Aña): Amos Balentin
• Song of the Year (Kansión di Aña): "Bai Pe'" by Amos Balentin
• Band of the Year (Banda di Aña): ICONS
• Best Small Entertainment Band: Relax Band
• Best Large Band: Highway Band
• Best New Artist: Jada van Dijk
Premio Edgar Supriano 2024
• General Singer of the Year: Adjatay
• Combined Rhythm Singer (Kantante Ritmo Kombiná): Adjatay
• Combined Rhythm Song of the Year: "Nada no por" by Adjatay
• Rhythm Band (Banda Rítmiko): Oriri
• Combined Rhythm Band of the Year: ONE Flavaz
Current Status (2026 Edition)
The awards are currently celebrating their 35th anniversary. The upcoming voting block for the 2026 awards closes tonight, November 10, 2026, and the official ceremony will take place on Tuesday, November 24, 2026, at the WTC auditorium. For the first time in AMAK history, the 2026 awards will debut two brand-new categories:
• Gospel Singer of the Year
• Gospel Song of the Year
----------------------
{{infobox banda| variante =c
| nomber = K-liber 4 Life
| nomber original =
| imagen =
| imagen hanchura =
| descripcion =
| residencia = {{NLD}}
| aña activo =
| genero =
| instrumento= bos
| influencia =
| distincion =
}}
'''K-liber 4 Life''' ta un agrupashon musikal hulandes di desendensia Kòrsou, fundá pa Teddo Juice, Pugistix, i Mega Master. Nan prome anaan nan a kanta primordialmente na [[papiamentu]], pero awendia nan ta canta tambe den otro idioma, entre otro hulandes. Na 2011, Pugistix a repatriá, i poko despues a sigui Teddo Juice. Mega Master, kende a permanese na Hulanda, a dicidi di sigui ku K-Liber 4 Life huntu cu Joey Cura (Joël Hato) & Shaqeel Zimmerman (Shaqq).
nl.wiki: K-liber 4 Life ta un agrupashon di músika hulandes di desendensia Kòrsou, fundá pa Teddo Juice, Pugistix, i Mega Master. Nan ta canta primordialmente na Papiamento, e idioma di e islanan ABC, pero awendia nan ta canta tambe den otro idiomanan, entre otro Hulandes. Na 2011, Pugistix a disidí di regresá su isla stimá, i Teddo Juice a sigui poko despues. Mega Master a keda Hulanda y a dicidi di sigui cu K-Liber 4 Life hunto cu Joey Cura (Joël Hato) & Shaqeel Zimmerman (Shaqq).
==Biografia==
E grupo antiano konosí komo K-Liber den añanan 90 ta e grupo di Teddo Juice, Pugistix, i Mega Master. E miembronan tur a nace na Curaçao pero ta biba na Hulanda (Den Helder). Nan a bira konosí pa medio di e esena kresiente di Bubblin’ den añanan 1990. Downloadnan ilegal tabata un faktor den nan popularidat, ekspandiendo nan alkanse den e esenanan mas chikitu di Bubblin’ den nort i sùit di Hulanda. Na 2004, nan a kibra pa e públiko hulandes mas amplio ku e kansion Viben. Na 2003, 2004 i 2005, nan a presentá frekuentemente i a lansa vários álbum.
E último álbum, Schuurpapier, tambe ta kontené hopi kantika na idioma hulandes, miéntras ku e álbumnan anterior ta kontené prinsipalmente kantikanan di papiamentu ku de bes en kuando kansionnan hulandes, spañó òf ingles. Kompetensianan, premionan i nominashonnan
Kategoria di Premio di Aña Músika
2004 Mobo Awards Best Album Schuurpapier
2005 Mihó Akto di Diskoteka 2004
Aktuashonnan
E cabayeronan, tur tres originalmente di Curaçao pero bibando na Hulanda, a canta principalmente na ‘Papiamento’—e idioma di Aruba, Bonaire, y Curaçao—riba nan prome 3 albumnan, cu incursionnan ocasional den Hulandes, Ingles, of Spaño.
Teddo Juice ta skirbi mayoria di e kantikanan di K-liber, Pugistix ta e produktor, i Mega Master ta tene tur kos bon huntu.
E último álbum, ‘Schuurpapier’, pues ta nan di kuater álbum kaba, pero kontrali na e promé tres álbumnan, ‘HASIKIBOKE’, ‘Magnifico’, i ‘P
K-Liber 2017
Na 2016, K-Liber a hasi un regreso. Nan a bolbe presentá na vários festival, diskoteka i evento urbano i a firma ku e agensia di reservashon RDJ Productions. Mega Master ta e unico ex miembro ainda activo den e actual formacion K-Liber Next Generation.
-----------------------------
Johannes Boskaljon :een vooraanstaande Curaçaose musicus wiens artistieke oeuvre en muzikale bijdragen een betekenisvolle plaats innemen.
Junny AlvesOctober 21, 2026
Johannes Petrus Boskaljon (vaak geschreven als Johannus of in de volksmond Shon Janchi Boskaljon). Geboren op 17 april 1863 op Curaçao en aldaar overleden op 5 maart 1936. Boskaljon kreeg zijn eerste muzieklessen van zijn oom Frederik de Jongh. Hij begon met fluit en tenorhoorn en ontwikkelde zich grotendeels autodidactisch tot een veelzijdig musicus. Tijdens zijn militaire dienst kon hij zijn muzikale kennis verder uitbreiden. Op 33-jarige leeftijd werd hij benoemd tot dirigent van de militaire muziekkapel van Curaçao, een functie die hij tot zijn pensionering in 1922 bekleedde. Boskaljon speelde een centrale rol in het muziekleven van Curaçao rond 1900. Onder zijn leiding groeide de militaire muziekkapel uit tot een ensemble van hoog niveau. Openbare concerten op pleinen, officiële festiviteiten, havenontvangsten van buitenlandse oorlogsschepen en culturele evenementen werden vaak door zijn korps verzorgd.
Als componist schreef hij talrijke werken in typisch Curaçaose dansvormen zoals mazurka's, Antilliaanse polka's, danza’s en marsen.
Zijn stijl wordt beschouwd als een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van de Curaçaose kunst- en dansmuziek. Zijn tijdgenoten waren onder meer Rudolf Palm, Jacobo Palm en Rufo Wever. Binnen de geschiedenis van de Curaçaose muziek wordt de familie Boskaljon vaak in één adem genoemd met de Palm-familie. Beide families hebben gedurende meerdere generaties een bepalende rol gespeeld in de ontwikkeling van de klassieke en populaire muziek van Curaçao. Uit de verzamelde Curaçaose pianodansmuziek komen de volgende werken van hem voor: Estrella Solitaria (wals),Un Wiri (danza) en Nube Sombria (wals). Zijn werk hoort bij de traditie van de Curaçaose “klassieke populaire muziek” rond 1900 waaronder Europese dansvormen (wals, mars) met Caribische invloeden geschreven voor militaire kapel en publieke optredens vaak bedoeld voor dans, pleinen en officiële ceremonies.
PAPIAMENTU
'''Johannes Petrus Boskaljon''' (hopi bia skirbí komo Johannus òf popularmente konosí komo Shon Janchi Boskaljon). Nase dia 17 di april 1863, na Kòrsou i a fayese eynan dia 5 di maart 1936. Boskaljon a haña su promé lèsnan di musika serka su tio Frederik de Jongh. El a kuminsá ku e flauta i kornèt tenor i a desaroyá den un músiko versátil pa gran parti a traves di instrukshon outodidaktiko. Durante su servisio militar, e por a sigui amplia su konosementu musikal. Na edat di 33 aña, el a keda nombrá dirigente di Curaçao Military Band, un posishon ku el a okupá te na su retiro na aña 1922.
Boskaljon a hunga un ròl sentral den e bida musikal di Kòrsou di alrededor di aña 1900. Bou di su liderazgo, e banda militar a krese bira un ensemble di nivel haltu. Konsiertonan públiko den plasanan di stat, festividatnan ofisial, resepshonnan di haf pa barkunan di guera stranhero, i eventonan kultural hopi bia tabata wòrdu presentá pa su kuerpo. Komo kompositor, el a skirbi numeroso obra den formanan di baile típiko di Kòrsou manera mazurka, polka antiano, danza, i marcha.
Su estilo ta wòrdu konsiderá komo un parti importante di e desaroyo di arte i músika di baile di Kòrsou. Su kontemporáneonan a inkluí Rudolf Palm, Jacobo Palm, i Rufo Wever. Denter di e historia di músika di Kòrsou hopi bia ta menshoná famia Boskaljon den mesun rosea ku famia Palm. Ambos famia a hunga un rol desisivo den e desaroyo di musika klasiko I popular na Kòrsou pa varios generashon. E siguiente obranan di dje ta aparesé den e músika di baile di piano Kurasoleño kolektá: Estrella Solitaria (wals), Un Wiri (baile), i Nube Sombria (wals). Su obra ta pertenesé na e tradishon di “músika popular klásiko” di Kòrsou di alrededor di aña 1900, inkluyendo formanan di baile Oropeo (wals, marcha) ku influensianan karibense, skirbí pa bandanan militar i presentashonnan públiko hopi bia destiná pa baile, plasanan di stat, i seremonianan ofisial.
-----------------
'''Dominico Herrera''' (☆ [[4 di mart]] [[1931]] na [[Boneiru]]) ta un musiko i kompositor di musika klasiko i musika bailabel antiano.
== Biografia ==
Dominico Herrera a nase na Boneiru den un famia grandi, kaminda músika i arte en general a hunga un ròl hopi importante. Tur mucha tabata toka un instrumento, tin biaha asta vários, i tabata traha músika huntu. Dominico tabata prefera toca piano, pero tambe orgel y, den su hubentud, guitara. El a haña su promé lesnan di piano cerca su ruman muhe Teresita. Despues, na Korsou, el a haya les di entre otro [[Jacobo Palm|Shon Coco Palm]].<ref>Dominico Herrera doet Curaçaose muziek herleven. "Amigoe". Curaçao, 14-10-1989, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 15-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642782:mpeg21:p020</ref>
* yu di Shon Julio Herrera i ruman di e maestro di skol/politico Julio Herrera?
* Kaya Dominico Herrera na Korsou?
* LP/CD
Dominico Herrera is a composer and pianist from Bonaire, in the Netherlands Antilles (Caribbean’s region). He composes an instrumental songs inspired in the landscapes of his country. His music is a fusion between a large number of Caribbean and South American musical styles, with the piano as the main protagonist.
{{Appendix}}
------------------
Harold Martina: een vooraanstaand Curaçaos musicus en ambassadeur van het muzikale erfgoed van Curaçao.
Junny Alves
June 12, 2026
'''Harold Martina''' is een Curaçaose concertpianist die internationaal erkenning verwierf door zijn uitzonderlijke technische beheersing en zijn verfijnde interpretaties van het klassieke pianorepertoire. Hij werd geboren in Willemstad, Curaçao, in 1935 en groeide op in een cultureel rijk milieu waarin muziek een belangrijke plaats innam. Zijn eerste pianolessen kreeg hij op Curaçao bij de bekende musicus Teun Don, die zijn uitzonderlijke talent al vroeg herkende.
Op jonge leeftijd vertrok Martina naar Colombia om zijn muzikale opleiding voort te zetten aan het conservatorium van Medellín. Daar ontwikkelde hij zich snel tot een pianist van hoog niveau en studeerde hij cum laude af. Zijn artistieke ambitie bracht hem vervolgens naar Wenen, waar hij lessen volgde bij de gerenommeerde Oostenrijkse pianopedagoog Richard Hauser. In Europa verfijnde hij zijn interpretatieve stijl en bouwde hij een breed klassiek repertoire op met werken van componisten als Bach, Haydn, Brahms, Schumann en Bartók.
In de jaren zestig trad Harold Martina op in verschillende internationale concertzalen. Een belangrijk moment in zijn carrière was zijn recital in het Concertgebouw van Amsterdam in 1962, een bijzonder optreden dat mede mogelijk werd gemaakt door culturele organisaties van de Nederlandse Antillen. Zijn concerten werden gewaardeerd om hun muzikaliteit, discipline en intellectuele diepgang.
Naast zijn carrière als uitvoerend pianist speelde Martina ook een belangrijke rol als muziekpedagoog. Vooral in Colombia leverde hij een grote bijdrage aan de ontwikkeling van klassieke muziekeducatie en inspireerde hij generaties jonge pianisten. Hij stond bekend als een toegewijde docent met een sterke nadruk op muzikaal begrip, techniek en artistieke integriteit.
Binnen de Curaçaose muziekgeschiedenis wordt Harold Martina beschouwd als een van de belangrijke vertegenwoordigers van de klassieke traditie van het eiland. Samen met andere prominente Curaçaose musici hielp hij de internationale zichtbaarheid van Caribische klassieke muziek en talenten te vergroten. Zijn levensloop weerspiegelt de culturele verbinding tussen Curaçao, Latijns-Amerika en Europa, en zijn nalatenschap leeft voort via zijn leerlingen, opnames en de blijvende waardering voor zijn artistieke bijdrage.
PAPIAMENTU
Harold Martina ta un pianista di konsierto di Kòrsou ku a haña rekonosementu internashonal pa medio di su dominio tékniko eksepshonal i interpretashonnan refiná di e repertorio di piano klásiko. El a nase na Kòrsou, na aña 1935 i a lanta den un ambiente kulturalmente riku kaminda musika tabata tin un lugar prominente. El a haña su promé lèsnan di piano na Kòrsou serka e musiko renombra Teun Don, kende for di trempan a rekonose su talento eksepshonal.
Na un edat yòn, Martina a sali pa Colombia pa sigui ku su edukashon musikal na e Konservatorio di Medellín. Einan, el a desaroyá lihé den un pianista di nivel haltu i a gradua ku elogio. Su ambishon artístiko a hib’é Viena, kaminda el a studia serka e renombrá pedagogo di piano Austriaco Richard Hauser. Na Europa, el a refiná su estilo interpretativo i a konstruí un repertorio klásiko amplio ku obranan di kompositornan manera Bach, Haydn, Brahms, Schumann i Bartók.
Den añanan 1960, Harold Martina a presentá den vários sala di konsierto internashonal. Un momento signifikativo den su karera tabata su resital na Concertgebouw na Amsterdam na 1962, un aktuashon remarkabel hasí posibel en parti dor di organisashonnan kultural di Antiyas Hulandes. Su konsiertonan tabata wòrdu apresiá pa nan musikalidat, disiplina i profundidat intelektual.
Banda di su karera komo pianista , Martina tambe a hunga un ròl importante komo edukadó di músika. Partikularmente na Colombia, el a duna un kontribushon grandi na desaroyo di edukashon di músika klásiko i a inspirá generashonnan di pianista hóben. E tabata konosí komo un maestro dediká ku un énfasis fuerte riba komprenshon musikal, téknika i integridat artístiko.
Den di historia di músika di Kòrsou, Harold Martina ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan importante di e tradishon klásiko di Kòrsou. Huntu ku otro músikonan prominente di Kòrsou, el a yuda oumentá e visibilidat internashonal di músika i talento klásiko karibense. Su historia di bida ta reflehá e konekshon kultural entre Kòrsou, Latino Amérika i Europa, i su legado ta biba pa medio di su studiantenan, grabashonnan i e apresio duradero pa su kontribushon artístiko.
---------------
Jules Blasini: een Curaçaose musicus die een betekenisvolle bijdrage leverde aan de ontwikkeling en instandhouding van ons muzikaal erfgoed.
Junny Alves
Published Jul 16, 2026
'''Jules François Blasini''' (Curaçao,2 februari 1847- Curaçao 26 december 1887) was de zoon van Maria Elizabeth Leon en de Corsicaanse diplomaat Jean Blasini, die destijds Frans consul op Curaçao was. Al op jonge leeftijd bleek zijn uitzonderlijke muzikale talent. Hij kreeg les van de beroemde Curaçaose componist en muziekpedagoog Jan Gerard Palm, die hem als een van zijn meest begaafde leerlingen beschouwde.
In 1863 gaf de zestienjarige Blasini al succesvolle pianorecitals op Curaçao. Dankzij aanbevelingen van invloedrijke Franse contacten werd hij in 1865 toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire de Paris. Hij studeerde daar bij Georges Mathias, een directe leerling van Frédéric Chopin. Daarmee werd Blasini de enige op Curaçao geboren componist uit zijn tijd die een formele opleiding aan het conservatorium van Parijs volgde.
Na zijn studie keerde Blasini terug naar Curaçao, waar hij naam maakte als virtuoos pianist. Hij stond bekend om zijn verfijnde techniek en zijn uitvoeringen van romantische pianomuziek. In 1878 behoorde hij tot de oprichters van het eerste symfonieorkest van Curaçao, waarin hij de pianopartij verzorgde. Blasini componeerde zowel dansmuziek als meer lyrische luistermuziek. Zijn werken vertonen invloeden van de Europese romantiek, gecombineerd met Curaçaose muzikale tradities. Zijn stijl wordt gekenmerkt door elegantie, subtiele ritmiek en een verfijnde melodische opbouw.
Jules Blasini geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de negentiende-eeuwse Curaçaose kunstmuziek. Zijn opleiding in Parijs bracht Europese muzikale invloeden naar Curaçao, terwijl zijn composities tegelijkertijd geworteld bleven in de lokale cultuur. Daardoor vormt hij een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Curaçaose klassieke muziektraditie.
PAPIAMENTU
Jules François Blasini (Kòrsou, [[2 di febrüari]] [[1847]] – Kòrsou, [[26 di desèmber]] 1887) tabata yu di Maria Elizabeth Leon i e diplomátiko di e isla Corsica Jean (Juan) Blasini, kende tabata e kònsul franses na Kòrsou e tempu ei.<ref>Uit Nederlandsche Couranten.. "De Curaçaosche courant". [Willemstad], 20-10-1877. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213466:mpeg21:p001</ref> Su talento musikal eksepshonal a bira bisto na un edat yòn. El a haña lès serka e famoso kompositor i pedagogo di músika di Kòrsou [[Jan Gerard Palm]], kende a konsider’é un di su alumnonan mas talentoso.
Na 1863, Blasini di dieseis aña ya tabata duna resitalnan di piano exitoso na Kòrsou. Danki na rekomendashonnan di kontaktonan franses influente, el a wòrdu atmití na e prestigioso Konservatorio di Paris na 1865. Einan el a studia serka Georges Mathias, un alumno direkto di Frédéric Chopin. Esaki a hasi Blasini e úniko kompositor nasé na Kòrsou di su tempu ku a risibí formashon formal na Konservatorio di Paris. Despues di su estudio, Blasini a regresá Kòrsou, kaminda el a traha un nòmber komo pianista virtuoso. E tabata konosí pa su téknika refiná i su presentashonnan di músika romántiko di piano. Na 1878, e tabata un di e fundadornan di e promé orkesta sinfóniko di Kòrsou, den kua el a toka e parti di piano. Blasini a komponé tantu músika di baile komo músika di skucha mas líriko. Su obranan ta mustra influensianan di Romantismo Oropeo, kombiná ku tradishonnan musikal di Kòrsou. Su estilo ta karakterisá pa elegansia, ritmonan sutil, i un struktura melódiko refiná.
Jules Blasini ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan mas importante di músika di arte Kurasoleño di siglo diesnuebe. Su formashon na Paris a trese influensianan musikal Oropeo pa Kòrsou, miéntras ku su komposishonnan simultáneamente a keda ankrá den e kultura lokal. Komo resultado, e ta forma un laso importante den desaroyo di e tradishon di músika klásiko di Kòrsou.
Er is een straat in Brievengat naar hem genoemd: Kaya Jules Blasini.<ref>Autowassen te Brievengat. "Amigoe". Curaçao, 09-11-1992, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643691:mpeg21:p014</ref>
{{Appendix}}
---------------
en.wiki:'''Happy Peanuts''' ta un banda bon konosí di e isla di Kòrsou. Nan estilonan ta inkluí tumba lokal i ritmo kombiná, i tambe merengue dominikano. Un di e forsanan impulsivo di tumba moderno i ritmo kombiná, Happy Peanuts ta meskla congas i timbales di impulso ku sintetizador i guitara eléktriko. Tambe úniko na Happy Peanuts ta nan estilo di merengue. Komo ku no tin tokadó di güira, e patronchi ta wòrdu toká riba e hi-hat dor di e tokadó di drumset.
Nan cancion mas conoci ta sigui ta “Kareda di Buriku” (Careda di Burico), cu ta sinonimo di e cultura di Curaçao, y ta un cantica di baile hopi popular.
------------------
{{Variante|c}}
{{infobox musico | variante = c
| nomber = Diangelo Cicilia
| alias =
| imagen =
| imagen hanchura= 235
| descripcion =
| fecha nacemento = 1971
| luga nacemento = {{CUW}}
| residencia = {{JPN}}
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento=
| nationalidad =
| educacion = Konservatorio di Rotterdam
| aña activo =
| genero = músika kontemporáneo
| instrumento = [[kitara]]
| ofishi = músiko, kitarista, dosente
| influencia =
| pais =
| distincion =
| website = https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html
}}
'''Diangelo Cicilia''' (☆ [[1971]] na [[Kòrsou]]) ta un kitarista [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]], ku ta biba i traha na [[Osaka]], [[Hapon]]. E ta spesialisá den músika kontemporáneo pa kitara.
== Bida i karera ==
Diangelo Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa [[Hulanda]], kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na Konservatorio di Rotterdam serka Marin Kaaij, despues na e Konservatorio Real di Den Haag serka Enno Voorhorts. Posteriormente, el a sigui un un estudio avansá na e Konservatorio di New England na [[Boston]] serka Eliot Fisk.<ref name=:"0">[https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html Profil Diangelo Cicilia], ciciliamusic.com </ref>
Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di Prins Bernhard Cultuurfonds i Fondsen Podiumkunsten.<ref name=:"0"/>
===Karera===
Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)], 12xholland.com</ref>
Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i Hapon.<ref name=:"0"/>
Desde 2000, e ta forma un duo ku su kasá, e tokadó di fió hapones Mariko Cicilia, bou di e nòmber ''Duo Cicilia''. Huntu nan ta presentá konsiertonan regularmente na Oropa i Hapon.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref>
Cicilia a duna konsierto i tayer den diferente pais, inkluyendo [[Antias Hulandes]], Hulanda, Merka i Hapon.<ref name=:"1"/> Na Hapon, e ta involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsierto i kolaborashon ku músikonan lokal.
===Otro aktividat===
Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo dosente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal, i tayer pa skol i otro inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di [[Antias Hulandes]].<ref name=:"1"/>
Na 2004, el a partisipá den un konsierto na honor di e gitarista [[Julian Coco]] su 80 aña di bida.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], Caraibisch Uitzicht</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Cicilia, Diangelo}}
[[Category:Hende]]
[[Category:Músika]]
[[Category:Kòrsou]]
E ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo, inkluyendo numeroso estreno di komposishonnan dediká na dje, i ta partikularmente komprometé na sostené e generashon mas yòn di kompositornan hulandes. Su tokamentu eksepshonalmente virtuoso ta karakterisá pa un oido skèrpi pa zonido i sensitividat. Sostené pa e Fundashon Donemus, el a graba un CD ku ta inkluí obranan di Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier, i Jo Sporck. Tambe el a hasi numeroso grabashon di radio i televishon, prinsipalmente na Hulanda, Nort i Sur Amérika, i Hapon.
He teamed up with his wife Mariko Cicilia, violinist from Japan, to form Duo Cicilia, that has been performing in Europe and Japan since 2000.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref>
El a kontribui supstansialmente na e konsierto dia 24 di yanὓari 2004, na honor di Julian Coco su 80 aña di bida, organisa pa e Asosashon di Músikonan Pro Guitarra.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], caraibisch uitzicht</ref>
Diangelo Cicilia (1971): gitarist
Discipline Klassiek gitaar, specialisatie Moderne Muziek. Afgestudeerd Klassiek gitaar, eerst DM aan het Rotterdams Conservatorium. Daarna UM aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag met als specialisatie hedendaagse muziek. Vervolgstudie aan The New England Conservatory in Bosten, VS, bij de Eliot Fisk. Tijdens dat studiejaar winnaar van de Wildcard competitie voor geïmproviseerde wereldmuziek. Concertreizen gemaakt naar de Nederlandse Antillen en de Verenigde staten. Momenteel werkzaam als muziekdocent en bezig met het instuderen en uitvoeren van voornamelijk nieuwe Nederlandse solo werken voor gitaar.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)]</ref>
"...Verder zou ik heel graag de traditionele gitaar muziek uit de Nederlandse Antillen willen tonen. Ik ben zelf op Curacao geboren en heb daar tot mijn 14de jaar gewoond. Ik ben nog altijd gefascineerd door de mooie muziek voor gitaar die daar vandaan komt."
Beknopt overzicht van zijn 12xHolland activiteiten in Hirado:<ref name=:"1"/>
*concerten/recital (solo en met lokale musici)
*schoolworkshops (rondom Nederlandse en Antilliaanse gitaarmuziek)
*samenwerking met lokale Japanse muzikant om zo een werk te creëren voor het Hirado Cultural Festival op 3 November.
*interesse voor lessen in Kyûdô (Japans boogschieten) en Japanse snaarinstrumenten.
* co-founded a violin and guitar school in Japan
* language teacher - certified for teaching English as a foreign language
* Online Teaching Language and Music
{{Appendix}}
Diangelo Cicilia (* 1971 na Kòrsou) ta un gitarista kurasoleño-hulandes ku ta biba i traha na Osaka, Hapon. E ta spesialisá den músika contemporáneo pa gitara.
Bida i edukashon
Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa Hulanda, kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na e Konservatorio di Rotterdam ku Marin Kaaij, despues na e Koninklijk Conservatorium den Den Haag ku Enno Voorhorst. Posteriormente, el a sigui un estudio avansá na e New England Conservatory den Boston serka Eliot Fisk.
Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di e Prins Bernhard Cultuurfonds i e Fondsen Podiumkunsten.
Karera
Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.
Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, Amérika i Hapon.
Desde 2000, el ta forma duo ku su esposa, e violinista haponés Mariko Cicilia. Huntu nan a forma Duo Cicilia, ku ta presentá konsertonan regularmente na Europa i Hapon.
Cicilia a duna konsertonan i taller den diferente pais, inkluyendo Hulanda, Estados Unidos i Hapon. Na Hapon, el a involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsertonan, taller pa skol i kolaborashonnan ku músikonan lokal.
Otro aktividat
Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo docente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal i inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di Antianan Hulandes.
Na 2004, el a partisipá den un konserto na honor di e gitarista Julian Coco su 80 aña di bida.
----------
== Joropo ==
A declara e ‘joropo’ di Venezuela—un genero cu ta mescla musica, cancion y bailamento rapido di pareha—como un tesoro cultural intangible di UNESCO.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20251210.pdf A declara baile Venezolano ‘joropo’ un tesoro di UNESCO], BDA (10 di december 2025)</ref>
E tin raiznan indigena, Africano y Europeo y a origina den a ‘llanos’ cerca di e frontera entre Venezuela y Colombia. Ta presenta joropo cu e zonido di instrumentonan
incluyendo e harpa, maraca y violin mientras bailarinanan ta draai y nan pareha masculino ta bati pia riba suela den e ritmo rapido di e musica.
E bailarinanan ta bisti shimisnan colorido y hende homber ta bisti bachi y un sombre.
UNESCO a anuncia e designacion na un reunion na New Delhi den cual e organisacion cultural di e Organisacion di Nacionnan Uni (UN) a examina decenas candidato pa ser declara tesoronan cultural intocable.
Joropo a ser declara un activo cultural nacional di Venezuela na 2014.
{{Appendix}}
---------
{{infobox persona| variante = c
}}
'''Angel Salsbach''' (☆ [[1 di mart]] [[1937]] na [[Boneiru]] – † [[20 di desèmber]] [[2025]]<ref>[https://kikotapasando.com/2025/12/20/angel-salsbach-gran-musiko-i-un-gran-politiko-a-bai-sosega/ Angel Salsbach gran musiko i un gran politiko a bai sosega], Kikotapasando.com (20 di desèmber 2025)</ref> na [[Kòrsou]]) ta un ingeniero, sientífiko, polítiko, eskritor, músiko, kompositor, filósofo, i Maestro di Reiki.
Salsbach a skirbi dos musikal tokante historia di Kòrsou, di kual uno a wòrdu tradusí na aleman. Su pashon pa músika, spesialmente [[jazz]], a hasié konosí den e mundu di músika. El a kuminsá toka mandolin na edat di sinku aña.<ref>[https://www.curacaovakantieland.nl/over-ons-curacao-vakantieland/over-site-beheer-curacao-vakantieland-curacao-vakantieland/ Beroemde Curaçaoënaars], Curaçao Vakantieland</ref> E ta toka piano, tròmpèt i kontrabas tambe. E ta e fundadó di e Salsbach Jazz Trio.[2]
Komo eskritor, el a skirbi vários buki pa mucha ku ta kroniká su eksperensianan kresiendo na Boneiru.
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70383858|titulo=Angel Salsbach}}
{{References}}
}}
{{Stub}}
Angel R. Salsbach (☆ 1 di mart 1937 na Bonaire – † 20 di desèmber 2025 na Kòrsou) ta un ingeniero, polítiko, sientífiko, eskritor, músiko, kompositor i Maestro di Reiki, konosí principalmente komo un pionero i figura legendario den escena di jazz di Kòrsou i di e Antia Hulandes.
Salsbach Jazz Trio
Bida i formashon
Angel Salsbach a nase na Bonaire como yu di Hilario “Lachi” Salsbach i Andrea Salsbach-Martijn y tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabatin karera musikal, entre nan Dionisio “Doy” Salsbach, ku tabata miembro di Los Aventureros na Aruba, i Roberto “Papachi” Salsbach, integrantenan di Tipiko Boneriano.
ufdcimages.uflib.ufl.edu
Salsbach a kuminsá hinka su interess pa música hopi tempran, ta kominsá toka mandolin na edat di sinku anja i despues a deskubri otro instrumento manera piano, tròmpèt i kontrabas.
Salsbach Jazz Trio
== Carera musikal i Salsbach Jazz Trio ==
Den añanan 1960, Angel Salsbach a fundá e famos Salsbach Jazz Trio, junto ku e pianista Etzel Provence i e tokadó di drums Ramon Penzo.
Salsbach Jazz Trio
E trio no solamente a representa e komienzo di jazz moderno riba Kòrsou, sino tambe a promové un meskla unique di influensia jazz internashonal ku ritmonan i kultura lokal. Nan a prezentá regularmente den Luganan manera Centro Pro Arte, Negropont, Groot Kwartier i radio i TV na Kòrsou i Aruba, inkluí konsertonan klasiko i programanan edukativo pa skolnan.
coleccion.aw
Segun historianan di jazz den Aruba i Kòrsou, Salsbach Jazz Trio tabata un di e trio jazz mas prominente riba e islanan den e sesenta i sieuenta, ku Salsbach mes como leidende bassista i improvisadó. Nan tabatin repertorio ku ta bai for di jazz tradicional te na modalidadnan mas avansa, i nan a kompilá tema propio ku a reflehá influensianan kultur i sosial di komunidat lokal.
percypinedo.com
Konkret kontributo den musica
Angel Salsbach a kontribuí na:
Rekonosemento di jazz den Kòrsou i den Antia Hulandes komo un forma di ekspreshon artístiko independiente.
percypinedo.com
Presentashon i interpretashon di jazz klasiko i modern, repasando influensianan sosa manera Duke Ellington, Oscar Pettiford i Bud Powell den su trio oraz otro formashon.
Salsbach Jazz Trio
Esforsonan edukativo pa enseña i promoté jazz na skolnan i programa pa hobenan.
Salsbach Jazz Trio
Otras kontribushonnan i kreatividat
Ademas di su labor komo músiko, Salsbach a skirbi varios buki i kronikanan tokante su bida i eksperensianan. Durante su bida tambe el a traha na nivel políticos i administratif den Kòrsou, inkluí participashon den Island Council i varios komisionnan pa kultura i edukashon, representando e Antia Hulandes den eventonan regional internacional.
Salsbach Jazz Trio
Salsbach tambe a formá Destinations – The Art of Vision, un kompania ku a promové desarrollo espiritual, terapianan i enseñansa pa amplio publiko, ku el mes mismo a lidera komo Master di Reiki i kondukto di diversas workshop i konsultashon espiritual.
Martien Verstraaten
Obstakulonan i resilensia
Den 2001, Angel Salsbach a sufri un accidente serioso ku a kousa un stroke, ku resultá den afasia — un kondishon kaminda un hende ta perde e abilidat pa papia, lesa i skirbi. A pesar di esei, atravéz di terapia intensivo i perseveransia, el a logra rekonobrá hopi di e abilidatnan aki i posteriormente a skibi su propio buki Skirbi sin por lesa, ku ta relata su proseso di rekuperashon.
Salsbach Jazz Trio
{{DEFAULTSORT:Salsbach, Angel}}
[[:Kategoria:Politiko]]
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Músika]]
Komo resultado di un aksidente na 2001, Angel Salsbach a desaroyá afasia. E no por a papia, lesa ni skirbi mas. Pa medio di terapia i perseveransia, el a logra rekobrá e abilidatnan aki.
Posishonnan okupá
1966 Co-fundador y candidato pa e “Union Reformista Antiano” na Curaçao
1983-1992 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN
1995-1999 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN
1995-1999 Suplente Teniente Gobernador di Territorio Insular Curaçao
1986-1988 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN
1997-1999 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN
Presidente di Hunta di Toezicht di Curaçao Ports Authority (CPA), Setel (kompania di telefon), Curoil (kompania di zeta), Curinta, ABC (kompania di bus), KODELA, i KAE.
-------------
'''Eric M. la Croes''', (☆ - † november [[2016]]) tabata un etnomusikologo, folklorista i eskritor di Kòrsou.
Eric M. La Croes († November 2016) tabata un prominente folklorista, etnomusikologo, edukadó i eskritor di Kòrsou. Reconoci pa su dedicacion profundo na cultura y musica tradicional di su patria, La Croes a hunga un rol crucial den preservacion y promocion di herencia cultural di Curaçao.
== Biografia ==
Eric La Croes a nase na [[Kòrsou]] y a studia na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] i despues na [[Hulanda]]. El a optené su lisensiatura den Sikologia Edukativo i Desaroyo di Mucha, i despues a spesialisá den etnomusikologia i antropologia ouditivo. E tabata dosente na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA), kaminda e tabata duna kursonan den áreanan manera sikologia edukativo, sikologia di desaroyo, etnomuzikologia i antropologia ouditivo.
dcdp.uoc.cw.
Tambe el a traha como investigador na Instituto Antiyano di Arqueologia y Antropologia (AAINA), aportando significativamente na estudio y documentacion di e tradicionnan cultural di e region.
Kontribushonnan Kultural
La Croes tabata un ferviente defensor di Curaçao su músika tradishonal, spesialmente e tambú, e isla su ritmo indígena. El a dediká su mes na rekohé, konserbá i siña e tradishonnan musikal aki, sigurando nan transmishon pa futuro generashonnan.
El a outor di vários obra ku ta reflehá su kompromiso ku kultura lokal. Su publikashonnan ta inkluí:
“Fuente di sabiduria” (Fuentenan di Sabiduria): Un kompilashon di proverbionan i sabiduria popular na Papiamentu.
“Mucha ta pidi atenshon” (E Mucha Exigi Atencion): Un obra cu ta trata temanan di infancia y educacion dentro di e contexto cultural di Curaçao.
Tambe el a partisipá den kreashon di obranan di teatro ku a trata aspektonan históriko i kultural di e isla. Un ehèmpel notabel ta su kolaborashon riba e obra “Tula,” ku ta dramatisá e rebelion di katibu di 1795 riba Kòrsou. La Croes tabata enkargá ku komponé kantikanan i kantikanan di katibu, manera e tambú i e kantika di rebelion, komo ku no tabata konosí ningun disko musikal for di e tempu ei.
curacaovakantieland.nl
== Obra ==
* 1976 - ''Sla habri i mi ta sere ku un sla será''
* 1977 - ''Sabidoría di nos bieunan''
* 1978 - ''Wawa ta konta'', Produkshon Shon Krioyo
* 1979 - ''Trinta di mèi, mi ta konmemora bo''
* 1982 - ''Mentalidat : un kayente un frien!'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad
* 1986 - ''Tutumba''
* 1988 - ''Tumba di karnaval de Curazao'', Caracas
* 2004 - ''Poesia di mama di Girasol : Terapia di arte''
* 2004 - ''Karnaval : (muchu mas ku nos ta kere!)''
* 2009 - ''Fuente di sabiduria'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad
* 2012 - ''Seú ta muzik kultural : (lagu'é manera e ta!!!)''
== Honor ==
Como reconocimento di su contribucion invaluable na cultura Curazoleño, Eric La Croes a haya e titulo di Ridder van de Orde van Oranje-Nassau na 2013. E honor aki a resalta su dedicacion y esfuersonan pa conserva y promove herencia cultural di su pais.
Herensha
E legado di Eric La Croes ta sigui biba pa e generacionnan actual y futuro na Curaçao. Su trabou komo edukadó, investigadó i defensor di kultura lokal a laga un marka indelibel riba e identidat kultural di e isla. Pa medio di su skirbimentonan, siñansanan, y composicionnan, La Croes a percura pa Curaçao su tradicionnan musical y cultural sigui wordo balora y celebra.
{{Appendix}}
----------------
'''Eric la Croes''', onder andere auteur van ''Fuente di sabiduria'' (vrij vertaald is dat ‘Bronnen van wijsheid’) en Mucha ta pidi atenshon (Kind vraagt om aandacht), wordt omschreven als een ethnomusicoloog. Zelf noemt Eric La Croes zichzelf kulturista; Cultuurliefhebber. Eric la Croes is zeer sociaal en laat grote persoonlijke betrokkenheid zien bij zijn moederland.
Hij schrijft gedichten, poëzie en muziek in Papiamentu, zijn moedertaal, en Nederlands. Hij maakt zich sterk voor de typisch oude Curaçaose volksmuziek zodat deze niet verloren gaat en stimuleert de jeugd om die te blijven spelen.<ref>https://curacaovakantieland.nl/reisgids/beroemde-curacaoenaars/ Beroemde Curacaoenaars], curacaovakantieland.nl</ref>
* 1965 - Peter Stuyvesant College (Amigoe)
* tabata traha na AAINA
* Drs. Eric La Croes (Curaçao) teaches in the General Faculty of the
University of the Netherlands Antilles, Curaçao. His areas of
specialization include educational psychology, developmental
psychology, ethnomusicology, and audio-anthropology. Formerly, he
was a researcher at the Institute of Archaeology and Anthropology of
the Antilles. He has published poetry and prose, as well as publishing
books, articles and audio materials on the traditional music and rhythms of Curacao.<ref>https://dcdp.uoc.cw/AA00000309/00026</ref>
* [[Gueni]]
* [[Tapushi Literario]]
* Ridder [[Orden di Oranje-Nassau]] (2013)
nl.wiki: Een jaar later volgde Tula, een toneelstuk over de Curaçaose slavenopstand van 1795 en het eerste over de slavernijgeschiedenis vanuit de perspectief van een zwarte Curacaoënaar.[9] Het verhaal werd in hoofdlijnen gebaseerd op onderzoek van de historicus H.J. Hamelberg (1862-1918),[10] terwijl de werkliederen van de slaven, zoals de tambú en de kantika di rebelion, door etnomusicoloog Eric La Croes geschreven werden omdat er van de opstand geen liederen bekend waren.<ref>[https://arhive.org/details/BNA-DIG-RAPPORT-SLAVERNIJVERLEDEN-2021/mode/1up?q=pacheco+domacasse Slavernijverleden in expressievormen in: ''Ketenen van het Verleden: Rapport van Bevindingen Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden''], 26 juli 2021, bijlage 4C </ref>
{{Appendix}}
----------------
'''Ephrem J''', nomber artistico di '''Ephrem Jonathan Ocalia''' (☆ [[24 di novèmber]] [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta
un kantante [[yu di Kòrsou]], residensia na Hulanda/Merka?
Zijn vader, Ephrem Ocalia was ook zanger en was zijn eerste inspiratie als kind.
Ephrem J werd aangemoedigd door zijn vader om ook de muziek in te gaan. Hij begon zijn zang try-outs door deel te nemen aan lokale talentenshows op Curaçao.
Ephrem Jonathan Ocalia, beter bekend als Ephrem J ging eind 2006 solo na het winnen van 4 Premio Karabela en werd genomineerd als beste zanger in 2006. Hij lanceerde zijn eerste album als solist in juli 2007 en had een succesvol concert eind september 2007. De band van Ephrem J draait helemaal om slow groove, ballads en Latin R&B met een vleugje jazzy muziek. Ephrem Jonathan Ocalia werd geboren op Curaçao op 24 november 1984. Zijn vader, Ephrem Ocalia Sr., zong en was als kind zijn eerste inspiratiebron. Ephrem J begon zijn zangtry-outs zoals de meeste kinderen doen, door deel te nemen aan lokale talentenjachten. Hij werd al snel ontdekt als een getalenteerde jonge zanger en begon op zeer jonge leeftijd te zingen in lokale bands. Tijdens zijn schooltijd bleef hij zingen in lokale bands zoals de OK-band en kreeg hij begeleiding van ervaren zangers, hoewel hij een grotendeels autodidactische zanger bleef. Toen stopte hij met school, verliet al snel de OK Band en werd de leadzanger van de lokale band Guess, waarbij hij voornamelijk “ritmo kombinÃ?¡” zong, een lokale populaire dansmuziek.
Eind 2006 was Ephrem J de meest gewaardeerde lokale jonge kunstenaar op Curaçao. Hij ontving verschillende prijzen voor beste mannenstem en lokale zanger van het jaar en werd de favoriete entertainmentzanger voor privéverjaardagsfeestjes, huwelijksfeesten en dergelijke.
Sterk geïnspireerd door zangers als Luther Vandross en andere Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse vocalisten, verliet Ephrem J de band Guess, om begin 2007 aan zijn solocarrière te beginnen. Op dat moment had Ephrem J verschillende composities – door hem geschreven terwijl hij dagdroomde over zijn toekomst. – van ballads, latin R&B en slow groove nummers en benaderde jazzmuzikanten Gregory Colina en Gedeon Chandler, om de nummers muzikaal te arrangeren. Vervolgens ging hij de opnamestudio in en bracht al snel zijn eerste album als solist uit. Zowel de cover “Speransa” (hoop) als “Stimabu So” bereikten de lokale radio-hitlijsten. Ondertussen was Ephrem J het middelpunt tijdens twee concerten en kreeg hij zeer drukke dagen als zanger voor vele privéfeesten. Hij betrad ook de wereld van reclamespots, zong een lokale jingle voor een populair condoommerk, verscheen op een billboard voor een bedrijf in spijkerbroeken en op verschillende reclameposters. Zijn populariteit groeide nog meer onder de lokale gemeenschap en werd eind 2007 opnieuw geëerd als zanger en ontving verschillende prijzen, waaronder de “Edgar Supriano-prijs” van de nationale vereniging van muzikanten en artiesten, AMAK, als zanger van het jaar. In 2008 begon hij het jaar opnieuw met grote impact, nam deel aan het Tumba Festival van het carnaval met een van de populairste bands Gio Fuertisimo en kreeg opnieuw erkenning als derde finalist onder de meer dan 60 deelnemers. Hij creëerde zijn internationale album, met enkele mooie ballads, slow rock en tropische muziek in de Spaanse taal. Zijn solocarrière kreeg een hoogtepunt toen hij de opdracht kreeg om te zingen bij de Marinierskapel van de Royal Marines (een harmonisch orkest) in Willemstad. In november 2008 bracht hij zijn eerste internationale album “Lating Evolution” uit.
{{Appendix}}
Ephrem J Cantante y Compositor, Despues de su primer gran exito "Amor en la luna" ha seguido trabajando incansablemente y esta logrando poco a poco llegar con su música donde quiere su corazón para todo el munoo
La Historia de Ephrem Jonathan,
Un artista del mundo
...
Con un nombre que empieza a resonar con fuerza en diferentes países, Ephrem J mantiene firme la convicción que lo llevó desde chico a los escenarios: "Seré un artista internacional que pondrá en alto la bandera de Curazao y la de La Republica Dominicana".
Aunque naciera en esta pequeña nación antillana, y ser allí donde ha crecido y desarrollado sus potencialidades artísticas, es un intérprete multicultural con raíces latinas y holandesas, algo que se nota, positivamente, en lo bien que maneja la diversas mezclas rítmicas que componen su repertorio.
----------------
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Palm]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{infobox musico | variante = c
| nomber completo = John Antonio Palm
| alias =
| imagen = John-palm-profil (cropped).jpg
| imagen hanchura= 235
| descripcion =
| fecha nacemento = [[13 di yüni]] [[1885]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento= [[24 di febrüari]] [[1925]]
| luga fayecimento=
| ofishi = músiko, kompositor
| instrumento = klarinèt
| pais =
| distincion =
}}
'''Johan Antoine (John) Palm''' (☆ [[13 di yüni]] [[1885]] na [[Kòrsou]] – † [[24 di febrüari]] [[1925]] na [[Kòrsou]]) tabata un músiko i kompositor antiano.
== Biografia ==
John Palm tabata un di e kuater yu di Maria Felicia Celestina di Kòrsou ku a fam Palm. Na 1905, meskos ku su ruman [[Rudolf Palm|Rudolf]] el a wòrdu rekonosé komo yu di Willem Axson Palm.
E tabata un multi-instrumentalista;
John Palm a nase den un famia musikal i tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu [[Jacobo Palm]] i su ruman [[Rudolf Palm]], el a siña toka piano, klarinèt i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinèt tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den varios konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita manera pa supla cu su boka, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinèt.
El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiamentu na otro di su mes klarinèt finalmente a resultá fatal.
== Komposishonnan ==
Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno".
== Literatura ==
* {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}}
* {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}}
* {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}}
== Link eksterno ==
* [http://www.palmmusicfoundation.com Wèpsait Palm Music Foundation]
{{Appendix}}
John Palm (Curaçao, 13 di yüni 1885 – ibid., 24 di febrüari 1925) tabata un músiko i kompositor.
Johan Antoine Palm – mihó konosí komo John Palm – tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu Jacobo Palm i su ruman hòmber Rudolph Palm, el a siña toka piano, klarinet i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinet tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den vários konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita embouchure, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinet. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiansa di su mes klarinet finalmente a resultá fatal.
Komposishonnan
Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno".
== Bronnen ==
* {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}}
* {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}}
* {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}}
*[http://books.caribseek.com/Curacao/Honderd_Jaar_Muziekleven_op_Curacao Honderd jaar muziekleven op Curaçao]
{{DEFAULTSORT:Palm, John}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Kòrsou]]
[[:Kategoria:Músika]]
--
Palm, Jacobo Jesus María (Shon Coco)
(Curaçao 28 november 1887 - 1 juli 1982) kleinzoon van Jan Gerard Palm, veelzijdig instrumentalist en componist, is één der begaafdste muziekpedagogen die Curaçao heeft gekend; was jarenlang concertmeester van het inmiddels opgeheven Curaçaosch Philharmonisch Orkest; maakte vooral naam als pianist en organist. Zijn composities verraden een gedegen - overigens geheel door zelfstudie verkregen - kennis van de theorie.
---------------
'''Jean Bernard Antonio (Tonie) Palm''' (1885 -1963)
Tonie Palm werd geboren in 1885 als zoon van George Frederik Palm en Selly Guilhoux. George Frederik Palm was een broer van Willem Axson Palm. Tonie was koopman van beroep maar was ook componist en speelde piano en orgel. Jean Bernard Antonio PalmHij had een winkel in de Breedestraat, Otrobanda. De straat die daar omhoog ging stond bekend als Hanchi de Shon Tonie waar hij het eerste bedrijfje op Curaçao had waar potato chips werden gemaakt en waar hij samen met zijn neef Eddy Gorsira een handel in kreeften uit Sint Maarten had.<ref>[https://www.henkbeers.nl/FamPalm.htm Familie Palm]</ref>
Hij was de componist van Curaçaose danzas in de stijl van de beroemde componist Juan Morel Campos uit Puerto Rico. Toen zijn moeder in 1916 kwam te sterven, werd hij hierdoor zo aangegrepen dat hij praktisch geheel stopte met het componeren. Wel heeft hij in 1945 nog het volkslied van Bonaire gecomponeerd. De melodie van dit volkslied heeft een tijd lang ook gediend als volkslied van de Nederlandse Antillen. Sinds enige jaren heeft de Nederlandse Antillen echter een eigen volkslied. Thuis had Tonie Palm een Pleyel piano waar hij altijd op speelde. Hij viel ook nog regelmatig in als organist in de Fortkerk en in de Synagoge. Hij heeft zijn oudste kinderen muziekles gegeven. Na 1948 kreeg hij problemen met zijn gehoor en stopte hij volledig met spelen. Zijn Pleyel piano heeft hij weggegeven. Hij had een kast vol handgeschreven muziek maar voordat hij stief heeft hij opdracht gegeven al die boeken aan Edgar Palm te geven. Op eigen verzoek is hij begraven met een doos oude familie foto's. Tonie Palm was getrouwd met Maria Emilia (Rosa) Inees (1908-1981) en had acht kinderen. Van zijn composities zijn vooral de walsen "Incurable", "Un amargo despertar", "Maria" en "El 33", zijn mazurka "El desengaño" en de danzas "Sorpresa inesperada" en "Vano empeño" populair gebleven.
Tonie Palm had twee broers en twee zussen. Broer Frederik Wilhelm Palm, geboren in 1883, was apotheker van beroep en reisde naar Colombia, Costa Rica en Panama. Hij had een botica in Costa Rica, waar hij trouwde met Felicia Hernandez. Hij kreeg vier kinderen. Hij is rond 1935 met de kinderen teruggekeerd naar Curaçao en zou later nog bij de Shell gewerkt hebben. Zijn vrouw heeft het eiland nooit bezocht.
Zus Seline Leonie Palm kon goed piano spelen. Zij trouwde met Johannes Philippus Evertsz (John) Gorsira, de shon van plantage Santa Martha. Zij woonde in Otrobanda op de hoek van de Trapsteeg en de Langestraat boven de familie Capello (van de winkel "La Bonanza" aan de Breededstraat) en bezat een groot verdiepingshuis met daarnaast een flink terrein met een koe en verkocht melk aan diverse vaste klanten. Zij verbleef bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog in Nederland en kon niet meer naar Curaçao vertrekken. Het werd een moeilijke tijd. Zij heeft al haar juwelen moeten verkopen om te overleven. In juni 1946 ging zij in New York wonen. Haar twee dochters Hertha en Nylka waren muzikaal en zongen met o.a. Pia Beck in de groep Samoa girls. In 1941 is met deze groep het nummer "In the mood" in de GTB-studio, Den Haag opgenomen. Dit nummer staat op de 1e CD 'Koppen op!' van de 4CD box 'Ongehoord 1940-1945; amusement en propaganda tijdens de bezetting'. Haar zoon Wilfred (Boy) Gorsira werd tandarts en trouwde met een dochter van de bekende verzetsman Andries Graafhuis uit Arnhem.
--------------
==Annvulling wals antiano==
Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php Cultureel mozaïek van de Nederlandse Antillen(1977)–René A. Römer]Hoofdstuk VIII Muziek en dans</ref>
Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.
De evolutie vond plaats volgens de in afbeelding opgenomen figuren. Tegen 1900 werden praktisch geen walsen meer gecomponeerd met het Weense ritme; bovendien zijn de Antillianen bij het spelen van de walsen bepaalde ritmische accenten hierin gaan leggen, waardoor langzamerhand het type wals ontstond dat wij thans de ‘Curaçaose wals’ noemen. De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. Het verschil tussen de Curaçaose wals en de andere walstypen is tweeledig:
1. de ritmische patroontjes;
2. de manier waarop de Antillianen deze speciale ritmiek in de Curaçaose wals brengen.
In het begin stonden de Curaçaose walsen duidelijk onder invloed van buitenlandse muziek (Chopin, Strauss, Waldteufel, etc.): men luistere b.v. naar de walsen ‘El sueño’ van Gerrie Palm (± 1870), ‘Emilia’ van Chris Ulder (± 1883), ‘Un deseo’ van Jo S. Corsen (± 1886), de dichter-componist van de Antillen, wiens composities muzikale gedichten waren, ‘Estrella Solitaria’ van Janchi Boskaljon (± 1912), ‘Porque Sufrir’ van Paul de Lima (± 1916) en ‘Lo Bello’ van Jacobo Conrad (± 1914).
Het einde van de 19de eeuw en de 20ste eeuw brachten ons enkele juweeltjes van Curaçaose walsen, vrij van buitenlandse invloeden en met typisch Antilliaans ritme.
Men vergelijke b.v. de volgende walsen met bovengenoemde: ‘Inspiración’ van Rudolf Palm (± 1900), ‘Noche Alegre’ en ‘Dulce Scharloo’ van Jacobo Conrad (± 1915), ‘Ina’ van Albert Palm (± 1945), ‘La Encantadora’ van Rudolf Wever (± 1950), om enkele te noemen.
Er bestaan ook enkele Curaçaose walsen met tekst, die zeer in de smaak zijn gevallen o.a. ‘Amor’ van Rudi Plaate, ‘Abo so’ van Padu Lampe en ‘Aura’ van Albert Palm, en twee walsen met het karakter van volkslied ‘Himno y Bandera’ van Boeis Haile en ‘Aruba dushi Tera’ van Rufo Wever en Padu Lampe.
-----------
'''Wals antiano''', tambe konosí komo *wals di Kòrsou*, ta un género musikal ku tin su raíz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo 19, den un epóka ku músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E wals antiano ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e región karibeño.
== Origen i desaroyo ==
Ku e introdukshon di forma musikal europeo na Kòrsou, e komunidat kreól a kominsá adaptá e wals vienés pa su propio gusto i tradishon. Kompará ku e wals oropeo, e wals antiano ta mas libre den tempo i fraseo, i ta integrá ornamentashonnan melódiko i ritmo mas sinkopá.
E wals antiano tabata originalmente interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. El a bira un pilar di fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, ku su komposishon karakterisá pa un tono líriko, sentimental i hopi biaha nostalgiko.
== Karakterístikanan musikal ==
* **Tempo**: mas fleksibel ku e wals vienés; por variá segun interpretashon.
* **Ritmo**: tripel kompas, pero ku aksentonan sinkopá tipiko di estil karibeño.
* **Melodía**: kantabel, hopi biaha ku ornamentashon kromátiko i ekspreshon rubato.
* **Instrumentashon**: tradicionalmente piano i fio, despues expandí ku klarinèt i otro instrumentonan di kámara; mas resientemente tambe orkest di salon.
---
## Kompositornan prominente
### Kòrsou
* **Jan Gerard Palm** (1831–1906)
* **Jacobo Palm** (1887–1982)
* **Rudolf Palm** (1880–1950)
* **John Palm** (1885–1925)
* **Joseph Sickman Corsen** (1853–1911)
* **Jacobo Conrad**
* **Genie Palm**
* **Paul de Lima**
* **Janchi Boskaljon**
### Aruba
* **Padu Lampe** (1920–2019)
* **Rufo Wever** (1917–1977)
---
## Komparashon ku wals vienés
| Aspèk | Wals antiano | Wals vienés |
| ----------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| **Orígen** | Kòrsou, siglo 19; adaptashon di forma oropeo | Viena, siglo 18 |
| **Ritmo** | Tripel kompas ku sinkopa i aksentonan fleksibel | Tripel kompas, aksento konstante riba di promé tik |
| **Tempo** | Variabel, interpretashon libre | Rápido i konstante |
| **Melodía** | Líriko, sentimental, ornamentashon kromátiko, rubato | Elegante, lineá i mas estriktamente strukturá |
| **Instrumentashon** | Piano, fio, klarinèt, orkest chikí; despues orkest di salon | Orkest sinfóniko grandi |
| **Uso** | Fiestanan di famia, evento lokal, konserto folklóriko | Balnan aristokratiko, salon i konsierto europeo |
| **Kompositornan** | Jan Gerard Palm, Rudolf Palm, Jacobo Palm, John Palm, Padu Lampe, Rufo Wever | Johann Strauss I & II, Franz Schubert |
| **Nifikashon kultural** | Símbolo di meskla kultural antiano, patrimon kultural di Kòrsou i Aruba | Ikona di tradishon musikal austriako, herensia nashonal |
---
## Nifikashon kultural
E wals antiano ta konsiderá parti esencial di herensia musikal di Antias Hulandes. E ta un símbolo di e meskla di tradishon oropeo ku ekspreshon karibeño, i ta wòrdu interpretá tanto den konsertonan klasiko komo den presentashonnan folklóriko. Pa hopi hende riba Kòrsou i Aruba, e wals ta keda relashoná ku memorianan familiar i un sentimiento di nostalshia kultural.
---
## Literatura
* Jan Brokken (2006), *Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin*, Atlas Contact, Amsterdam.
* Edgar Palm (1999), *An Outline of Antillean Music*, Walburg Pers, Zutphen.
---
## Link eksterno
* \[Wals “La Alegría” di Jan Gerard Palm, interpreta pa Trio Armonia (YouTube)]
* \[Wals antiano den konserto di orkest juvenil na Kòrsou (YouTube)]
---
¿Kier bo ku mi tambe agrega un **sekuensia tokante e bailenan** (meskos ku kuantu pasonan i estilo den e baile mes) komo ku nos a inkluí pa *Mazurka*?
Wals antiano, tambe konosí komo wals di Kòrsou, ta un género musikal di Antias Hulandes, ku su raiz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo diesnuebe, ora músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e region karibense.
Tradishonalmente, e wals antiano tabata wòrdu interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. E tabata popular na fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, i su komposishon generalmente tin un tono líriko i sentimental.
Kompositor prominente
Pais Nòmber
Kòrsou Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolf Palm, John Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Conrad, Genie Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon
Aruba Padu Lampe, Rufo Wever
----------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{multiple image
| total_width = 250
| header = Mazurka
| header_align = center
| align = right
| border = infobox
| perrow = 1/2
| image2 = Frederic Chopin photo.jpeg
| caption2 = Frédéric Chopin
| width2 = 125
| heigth2 = 50
| image1 = Mazur1.jpg
| caption1 = Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy"
| image3 = Mazurka 1845.jpg|thumb|
| caption3 = Mazurka na 1845
| caption_align = center
}}
'''Mazurka''', ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[Kòrsou]] i [[Aruba]], el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref>
== Origen ==
E mazurka a originá na Mazuria, region di [[Polonia]], komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. Durante [[siglo 19]], e género a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]], prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso [[Latinoamérika]], unda el a bira parti di músika folklóriko na [[Colombia]], Uruguay, [[Panama]], [[Costa Rica]], [[México]], [[Nicaragua]], [[Chile]], [[Puerto Rico]], [[Kòrsou]] i [[Aruba]].
Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref>
== Historia ==
Den siglo 19 i kuminsamentu di [[siglo 20]], e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante.
E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.<ref name=":1"/> Otro kompositornan konosí tabata [[Padu Lampe]] (1920-2019) i [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano".
Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref>
Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den [[Karibe Hulandes]].
== Músika i baile ==
E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo.
Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá<ref>Den músika, "rubato" (tempu hòrta na [[italiano]]) ta un téknika, kaminda un interprete por rek òf komprimí sierto nota, kompas òf fase pa agregá tekstura i emoshon na e músika, sin kambia e ritmo òf struktura general di e piesa.</ref>, similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Konsekuentemente, e estilo lokal a desaroyá su propio tempu, fase i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka.
Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante:
* mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku [[Caha di Orgel|ka’i òrgel]].
* mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon.
* mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di [[wals antiano|wals]], rekonosí pa su pasonan kompliká i estilo teatral.<ref name=":1"/>
=== Komparashon ===
{| class="wikitable" width="97%"
! Músika/baile !! Mazurka antiano !! Mazurka oropeo
|-
| Origen || Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente || Region di Mazuria, Polonia
|-
| Uso || Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu || Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko
|-
| Ritmo || Tripel kompas, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti || Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo
|-
| Tempu || Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal || Bibu, bailabel
|-
| Karakterístikanan musikal || Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá || Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin
|-
| Koreografia || Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente || Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo
|-
| Kompositornan prominente|| Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller || Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal
|-
| Nifikashon kultural || Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal || Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko
|}
== Literatura ==
* Jan Brokken (2006), ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin'', Editorial Atlas Contact, Amsterdam.
* Jan Brokken (2018) ''Why Eleven Antilleans Knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles'', tradusi na [[ingles]] pa Scott Rollins, University Press of Mississippi.
== Link eksterno ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=RoJc0-gnwS4 Musica Clasico: Mazurka], di tres video di e seri ''Músika di Aruba'' riba [[Youtube]] (5 di yüli 2020)
* [https://www.youtube.com/watch?v=QglX8JGRbLA Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda], video Youtube (3 di yanüari 2023)
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Músika]]
[[:Kategoria:Islanan ABC]]
---
'''Mazurka''', originalmente di [[Polonia]], ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel ku un aksento típiko riba e di dos òf di tres konteo di un bara. Na e [[islanan ABC]], partikularmente [[Kòrsou]], el a keda un baile kultural importante, ku ainda ta wòrdu baila regularmente.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref>
Mazurek, originalmente di Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[islanan ABC]], partikularmente Kòrsou, el a desaroyá un estilo lokal i ta keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1"/>
== Historia ==
E mazurka a originá na [[Polonia]], evolushonando komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. El a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]] durante [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849). Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref>
Den [[siglo 19]] i kuminsamentu di [[siglo 20]], mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesifikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante.
E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé alrededor di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] tabata kompositor di e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo en bes di e di tres, manera den e mazurka original.<ref name=":1"/> Mas resientemente ta inklui e komposishonnan di [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá e Chopin antiano, i [[Randal Corsen]].
Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a saka e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual e ta deskribí e raisnan di músika antiano i e influensia ehersé pa Oropa, partikularmente den e kaso di mazurka. Na 2008, despues di e tradukshon di e buki na polako, e outor akompaña pa pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a biaha pa Polonia, unda a duna charla i presentashonnan di e mazurka antiano inspirá riba e komposishonnan di Chopin.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref>
Ounke su popularidat a baha ku tempu, e mazurka keda ainda un parte di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un lazo entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta bira un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon di Polonia a adapta i florecé den Karibe Hulandes.
== Músika i baile ==
E mazurka antiano i e mazurka oropeo (Polonia) ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo.
Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurka oropeo, partikularmente di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di e modelonan oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka.
Den e baile ta distinguí diferente sekuensia di moveshon, inkluso ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. E mazurka di dos moveshon ta bibu i ta mas komun ku músika di [[caha di Orgel|ka'i òrgel]]. E mazurka di tres moveshon ta mas solèm, agradabel pa skucha, i por lo general ta wòrdu usá komo baile di salon. E mazurka di kuater moveshon tin un sekshon falsu den e di tres moveshon, ku ta wòrdu baila normalmente na tempu di [[wals]].<ref>Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> E sekuensianan di e kuater moveshon ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref>
-------------
Mazurka ta un genero musikal polako basá riba bailenan folklóriko stilisá den tripel tempu, normalmente na un tempu bibu, ku karakter definí prinsipalmente dor di e "mazur" prominente su “aksentonan fuerte insistematikamente poné riba e di dos òf di tres tel”.<ref>Randel, D. M., Ed., ''The New Harvard Dictionary of Music'', Harvard University Press, 1986</ref> E mazurka ta un fushon estilisá di tres baile folkloriko polako: e mazur, e kujawiak, i e oberek.
E mazurka, banda di e baile di polka, a bira popular na e salonnan di baile i salonnan di Oropa den [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e obranan notabel di [[Frédéric Chopin]]. E mazurka (na polako mazur, e mesun palabra ku e mazur) i mazurek (baile rural basá riba e mazur) hopi biaha ta wòrdu konfundí den literatura oksidental komo e mesun forma musikal.<ref>{{Cite journal|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref>
Edgard Palm (un músiko-kompositor ku a pionero den investigashon musikal i awor ta e miembro di mas bieu di e famia Palm, ku a hunga un ròl krusial den e orígen i desaroyo di músika curasoleño for di siglo diesnuebe) ta opservá korektamente2 ku, pa straño ku e por parse, e mazurka no ta kasi mes popular mas den su pais natal, miéntras ku e tabata wòrdu baila regularmente riba Curaso pa hóbennan i hóbennan bieu pa mas ku un siglo. Pa hopi curazoleño di mas edad, e mazurka tabata hasta nan forma di baile faborito.
Nos mazurka, kontrali na e wals, no ta karga e label “Kurasoleño,” tòg e ta diferensiá di e estilo Oropeo. Komo ku e diferensia aki ta un asuntu di estilo, e ta difísil pa definí. Un elemento típiko di Kòrsou ku bo no ta haña niun otro kaminda na Europa ta ku e di tres sekshon di nos mazurka di kuater parti (nos konosé tambe mazurka di dos i tres parti) ta den tempo di wals, e asina yamá “valsante.” E pasonan di baile di nos mazurka tambe ta asina kompleho ku nan ta solamente pa e bailarinnan mas eksperensia i rítmikamente eksakto.<ref>[Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref>
Pa loke ta trata e músika mes, e mesun karakterístikanan ku ta konta pa e mazurka Oropeo ta destaká: un karakter akordeal skèrpi ku un tendensia pa disonansia deliberá ku no mester wòrdu resolvé (esaki ta konta tambe pa e mazurka di Chopin) i e rubato.
E konsepto di rubato (literalmente “hòrta,” for di italiano rubare = hòrta), ku ta esensial pa e ritmo difísil di mazurka di Chopin i tambe pa músika di baile di Kòrsou, tambe ta bisto.
karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1]
-----
Origen
E mazurka a originá na Polonia, evolushonando komo un fushon estilisá di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. El a bira popular den salonnan oropeo durante siglo 19, partikularmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin. Na Polonia, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.
Historia i desaroyo
Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentronan sosial, eventonan festivo i selebrashonnan lokal. El a desaroyá un estilo lokal distintivo, tin biaha yamá valsante, karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1]
Musikalmente, mazurkanan di Kòrsou hopi bia ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurkanan Oropeo, partikularmente esnan di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di modelonan Oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon “Kurasoleño” úniko di e tradishon di mazurka.
Kompositornan prominente di mazurkas di Curaçao ta inkluí Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolph Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla.
== Karibe Hulandes ==
Na Curaçao, e mazurka tabata wòrdu baila den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20 den momento ku un selebrashon yega su punto kulminante.
Aunke no ta yam'e mazurka antiano kontrali na e wals, tòg e ta diferensiá di e estilo oropeo.
Mazurka ta pega na e patronchi rítmiko preskribí, ku eksepshon di un sekshon kòrtiku i sin klave, pero ta desviá for di e ehèmpel oropeo a traves di un uso abundante di — hopi bia kromátiko — ornamentashon, ku, pa kasualidat, no ta kita for di e struktura di e motibu ni (danki na nan ehekushon rápido) ta frena e tempu.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref>
Kompositornan bon konosí di mazurkas di Kòrsou ta inkluí Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950), i Jacobo Palm (1887-1982).
== Diferensia i Adaptashon ==
Aunke e mazurka Kòrsou a deriva di e mazurka polako, e ta diferenti na estilo i ritma. E sekshon di cuatro parti ku tempo di wals i pasonan kompleks ta un elemento tipiko lokal. E interpretación musikál ta inkluí akordeu skèrpi, disonansia deliberá i rubato, simia manera e mazurka di Chopin. Ornamentashon kromátiko i improvisashon den ejecución ta tipiko di nos interpretashon lokal.
== Kompositornan Kòrsou ==
Algun di e kompositornan mas konosí ku a trabou ku mazurka na Kòrsou ta:
Jan Gerard Palm (1831-1906)
Rudolph Palm (1880-1950)
Jacobo Palm (1887-1982)
E tradishon di mazurka a keda viva na Kòrsou, representando un herensia di mezcla europeo y afro-karibe, i ta un elemento important di kultura lokal.
{{Appendix}}
De Antilliaanse mazurka houdt zich, behoudens een kort valsant gedeelte, aan het voorgeschreven ritmische patroon, maar wijkt af van het Europese voorbeeld door een overvloedig gebruik van - vaak chromatische - versierselen, die overigens de motiefopbouw niet aantasten, noch (dank zij hun snelle uitvoering) het tempo terughouden.
The Mazurka (Polish: mazurek) is a Polish musical form based on stylised folk dances in triple meter, usually at a lively tempo, with character defined mostly by the prominent mazur's "strong accents unsystematically placed on the second or third beat".[2] The Mazurka, alongside the polka dance, became popular at the ballrooms and salons of Europe in the 19th century, particularly through the notable works by Frédéric Chopin. The mazurka (in Polish mazur, the same word as the mazur) and mazurek (rural dance based on the mazur) are often confused in Western literature as the same musical form.[3]
-------------
== Tumba ==
(aanvullen)
=== Historia ===
Un baile di dos parti den 2/4 di tempu, ku na kuminsamentu di siglo 20 tabata konosí ainda komo un forma musikal simpel den kua poemanan satíriko tabata wòrdu lansa. Sinembargo, su orígen ya ta sentra rònt di e promé presensia di katibu riba Kòrsou. Desde su inisio, tumba a konosé un desaroyo profundo: E grupo “bad boys”, ku a pone chisme na músika (mira tambe @: Tambú), awor a kambia den un komunidat di kompositor, letra, areglista i músiko di kalidat haltu - últimamente asta graduadonan di konservatorionan - ku, pa mustra nan abilidatnan, ta partisipá den e festival anual, entre otro.
Een tweedelige dans in tweekwartsmaat, die in het begin van de 20ste eeuw nog als een eenvoudige muzikale vorm waarin hekeldichten werden gegoten door het leven ging. Haar ontstaan wordt echter reeds rondom de allereerste aanwezigheid van slaven op Curaçao gecentreerd. Sinds haar ontstaan heeft de tumba een diepgaande ontwikkeling doorgemaakt: De "kwajongens" groep, die roddel op muziek zette (zie ook @: Tambú), is thans veranderd in een gemeenschap hoogwaardige komponisten, tekstschrijvers, arrangeurs en musici - de laatste tijd zelfs van aan conservatoria afgestudeerden - die ter stalling van hun kunsten onder andere jaarlijks aan de tumbafestival deelnemen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Tumba], Encyclopedie van Curacao</ref>
De oorspronkelijke tumba bestond uit twee delen van acht maten. De naam tumba is afkomstig uit de Bantu-cultuur (Kongo), waardoor het te verklaren is dat de tumba als dans- / muziekvorm ook voorkomt in Cuba en de Dominicaanse Republiek. Deze oorspronkelijke tumba, muzik di zumbi genaamd; in werkelijkheid muzik di sòmbi (= slaaf), was in eerste instantie een muzieksoort die in hoofdzaak met de benta werd voortgebracht. In het begin waren er daar twee varianten: De stijl van Johannes van Uyten in Banda'riba, het oostelijk deel van het eiland en die van Tom Plantein in Banda'bou, het westelijk deel. Zijn tumbastijl werd heel toepasselijk tumba di Westpunt genoemd. Tom Plantein schijnt ook als eerste de fluit in de oorspronkelijke tumba te hebben ingebracht.
Tegen het einde van de 19de eeuw is de tumba heel ver van zijn eenvoudige oorsprong als muzik di sòmbi ontwikkeld en wordt er ook gebruik gemaakt van instrumenten als kuarta (4-snarig gitaar), de normale gitaar, wiri, tambú grandi en zelfs van de viool en de piano. Met de komst van de viool en de piano in de tumba is ook de West-Europese invloed op de produktie van dit muzieksoort een feit. Met deze invloed komt er ook een verandering in de wijze waarop de tumba geannoteerd wordt: De Europese school noteert de maat en schrijft noten; de Afrikaanse school anoteert het tempo. De eerste overgang in de tumba is de overbrenging van de door de benta gedomineerde muzik di sòmbi naar een tumba waar tokkelinstrumenten (gitaar) de boventoon gaan voeren. Dit betekent echter niet, dat de tumba dan geheel van zijn Afrikaanse oorsprong ontdaan wordt. De ontwikkeling die de tumba hierbij volgt schijnt zich voorheen ook in het Zwarte Continent zelf op ongeveer gelijke wijze te hebben voltrokken, althans voor wat betreft de tokkelinstrumenten. De Afrikaanse cultuur kent namelijk een overvloed aan tokkelinstrumenten, waar de Curaçaosche musici simpelweg niet van op de hoogte zijn.
Reeds in het begin van de 19e eeuw gaat de piano een steeds belangrijker rol spelen in de vertolking van de tumba. Met zijn 88 toetsen heeft de piano het in zich om alle instrumenten die de tumba ooit gebruikte te emuleren. Mogelijk maakt de benaming tumba di salòn of tumba pa orkesta reeds dan zijn entree in het lexicon van deze muziek. Want, de Curaçaosche muzikale virtuoos Jan Gerard “Gerry” Palm (1831-1906) schijnt de eerste te zijn, die de vertaling van de tumba gespeeld voornamelijk op basis van tokkelinstrumenten naar de piano te hebben vertaald. Doktoor Palm houdt zich namelijk ook bezig met het komponeren van klassieke of klassiek georiënteerde muziek. Hij is echter zeker niet te beroerd om de tumba, de ex-muzik di zumbi, in zijn belevingswereld toe te laten maar trekt haar wel naar de bijna eenzame hoogte waarop de muzikale genie zich ophoudt. Noblesse oblige! Behalve meer kennis op een nieuw gebied, levert de bemoeienis met de tumba hem geen windeieren op: Toen hij eenmaal zeer bedreven was in het komponeren van de mooiste of scherpste tumba's werd Doktoor Palm met grote regelmaat benaderd door sollicitanten die hem steeds opnieuw de vraag stelden: "Shon Jerry por komponé un tumba pa mi....", waarna steeds opnieuw het lucratief getinte antwoord volgde: "Bai bo bin ku tré (s) yotín". Die tré yotín van die tijd was misschien wel vijftig hedendaagse guldens of zo waard.
In het begin van de 20ste eeuw maakte de tumba ook nog de verbinding met de film. De stomme (geluidloze) films van die tijd, op Curaçao met pelikula di Charlie Chaplin aangeduid, vanwege de populariteit van de producties met die personage in de hoofdrol, werden namelijk met een piano-tumba orkest wat aangekleed.
In dezelfde tijd ongeveer ondergaat de tumba een andere dramatische ontwikkeling. De piano had zich namelijk als de meest belangrijke instrument in de tumbamuziek ontwikkeld. Een feest was dan ook alleen een feest, als er op piano-tumbamuziek gedanst kon worden. Dat kon meestal alleen in de duurdere gelegenheden; het gewone volk moest het met de andere tumba stellen. De Engels Vicks familie bracht hier verandering in met de uitvinding van het draai-orgel mechanisme: Een cylinder-achtige instrument waar de klanken van de piano mee voortgebracht konden worden. Op zich was het best een duur apparaat; de prijs van een gemiddelde auto waard. Maar omdat het hele instrument wel veel kleiner en dus makkelijker verplaatsbaar en ook goedkoper was dan een echte piano, verschafte de draaiorgel de mogelijkheid om veel meer (dans) gelegenheden na te lopen, waardoor hij ook in de minder gegoede buurten ingezet kon worden. Opeens was het wel mogelijk voor de gemiddelde burger om op "piano" muziek feesten na te lopen en de draaiorgel werd snel erg populair. Op Curaçao waren het de heren Horacio Sprock, Dodo Palm en Henriquez, die als eerste de ka'i oru (draaiorgel) op het eiland introduceerden. Bekend uit deze tijd is de roddel die rondging over de reactie van de Nederlandse parlementatriër Van Kol, die bij het bezoeken van een tumba-feest geëxclameerde schijnt te hebben, dat de "mensen trekken zo aan elkaar". Daarmee het speciale genot dat de Curaçaoenaar uit het dansen van zijn geliefde tumba (en muziek in het algemeen) trekt, aangevende.
Een belangrijke hindernis voor de ka'i oru vormde in die tijd wel de politieverordening, dat de machine niet per kar vervoerd mocht worden. Voor de goede gang van zaken en de côntrôle moest het wel 80 kilo wegende aparaat naar de bestemming worden gedragen.
In de 1960er jaren maakte de tumba nieuwe ontwikkelingen door. Carlos Sillie maakte de binding met de klassieke dans (ballet), Harry Moen en zijn zanggroep Serenada beëxperimenteerden de tumba op zanggebied met acapella interpretaties op verschillende toonhoogten en auteurs als Ellis Juliana en Piërre Lauffer hiefen het tumba tekstschrijven op poëtische hoogten. In de 1980er jaren bracht allereerst Richard Hooi het fenomeen van de op de tumba gegrondveste poësía rítmiko, gevolgd in de eerste jaren van deze 21ste eeuw door Tio Harry met zijn interpretaties van deze tumba-ritmische poëzie en de experimenten van de nieuwste generatie met de rap-tumba. Op muzikaal gebied zorgden allereerst de Salsbach Jazz Trio en vervolgens aan de conservatorium (af)gestudeerde muzikanten als Cedric Dandaré, Erwin Prudencia en Randall Corsen voor de binding van tumba met jazz, terwijl Izaline Callister met haar prachtige, karaktervolle en inspirerende zang, de tumba wereldwijd openbaart.
De tumba is een poly-ritmische muzieksoort, waarin elke instrument haar eigen ritme aanhoudt, samengebonden door een instrument, die de melodie voortbrengt. De meest merkwaardige verandering die de Curaçaosche tumba sinds de 1970er jaren heeft ondergaan is de zogenaamde tumba di karnaval, die veel overeenkomst vertoont met de tumba pregoná. In haar ruim dertigjarig bestaan, heeft de tumba di karnaval haar eigen vooraanstaande vertolkers voortgebracht: Tata di tumba (Lett.: tumba’s vader) Anselmus “Boy” Dap, die het festival liefst tien keer op zijn naam wist te schrijven, Elia Isenia, de eerste Reina di (koningin van) Tumba en Farley Lourens, die de titel Rey (koning) drie keer achter elkaar wist te winnen. De tumba di karnaval, is in feite nagenoeg de enige tumbavariant die anno 2008 nog wordt herkend; de jonge Curaçaoenaar slaat er buiten de karnavalsperiode bijna geen acht op; men prefereert de zogenaamde ritmo kombina. De nieuwste generatie moet dus kennelijk dieper in deze speciale muziek van zijn eigen (ei)land worden ingewijd. De tumbavariant van de cinquillo in de begeleidingsfiguur is uniek.
-----------
== Tipico Santa Rosa ==
De versiering op en om de rotonde van Santa Rosa is een eerbetoon aan muzikant Nemenci ‘Chi’ Domitilia. De bekende mandolinespeler maakte deel uit van de muziekgroep Tipiko Santa Rosa. Bewoners zetten hem en zijn bijdrage aan de Curaçaose cultuur in het zonnetje door de rotonde aan hem op te dragen.
--------------
{{Infobox banda
| variante = c
| nomber = Moron Combo
| nomber original =
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| alias =
| funda = 1956
| fundador = Norman Moron
| aña activo = 1956 - 1969
| origen =
| genero =
| influencia =
| seya =
| manager =
| asocia =
| miembro actual =
| exmiembro =
| website =
}}
'''Moron Combo''' tabata un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na [[1956]] pa Norman Moron.
E kombo akí a konosé diferente konstelashon. Entre otro Donny Moron
Di robes pa drechi: Norman Moron (piano/direkshon), René Samson (kantante), Bobby Allee (tròmpèt), Sixto (Laco) Felida (saksofon), Robby Moron (kantante/raspu), Bert van Putten (tròmbon), Wilfrido Mongen (konga), George Neman (timbal/kantante)
Partikularidat: Nan tabata toka mas tantu na hotèlnan lokal i tambe na Telecuraçao i fiestanan privá. E banda a keda eksistí te den añanan 60.
Na 1965 el a presenta pa prome biaha na Aruba.<ref>Moron Combo naar Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-09-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462410:mpeg21:p006</ref>
== Literatura ==
* [https://www.jstor.org/stable/pdf/community.28156960.pdf Manifestashon Kultural], dia 5,6 i 7 di desember 1991 na Curacao Festival Center
{{Appendix}}
'''Norman Moron''', 1942?? 85 aña di edat, ta un pianista i kompositor di Kòrsou. E ta un di e músikonan mas konosí i stimá di Kòrsou.<ref>Dulce Koopman, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2026/11/06/muziekicoon-norman-moron-85-vreest-voor-verdwijnen-curacaose-muziek-jongeren-moeten-ons-muzikale-erfgoed-redden/ Muziekicoon Norman Morón (85) vreest voor verdwijnen Curaçaose muziek: ‘Jongeren moeten ons muzikale erfgoed redden’], ntr caribbean (6 di november 2026)</ref>
Norman Morón su amor pa músika a kuminsá trempan den su bida. El a kuminsá tuma lès di piano na edat di seis aña. Su promé maestro tabata “Maestro” Patrick, un amigu íntimo di su tata ku tabata bishitá e famia kasi tur dia. “E tabata, en efekto, un di dos tata pa mi. Mi a lanta kuné, i ta asina e idea a surgi ku mi lo a tuma lès di piano serka dje.”
--------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''Pedro Hermanus (Hermanito) Narvaez''' (☆ [[10 di mei]] [[1949]] na [[Kòrsou]]) ta un DJ, presentadó, maestro di seremonia, animadó, empresario, lokutor i personahe di radio y televishon di [[Kòrsou]]. El a okupá un rol signifikante den radiodifusion i mundo farandulero di [[Kòrsou]].
== Bida i karera ==
Hermanito Narvaez a nase na Kòrsou komo yu mas chikitu di e famia di seis yu di Luz Maria Villanueva i Santos Manuel Narvaez, ambos prosedente di [[Venezuela]]. Su tata a bin traha komo marinero pa Shell na Kòrsou. E tabatin seis ruman. Foi chikitu e tabata masha keto. El a bai skol básiko na St. Jozefschool, Canisius College i Schweitzercollege i a sigui pa HBS na [[Radulphus College]], sin kaba esaki. Despues el a drenta den radio i deporte, i tabata hunga vòlibòl.
Den añanan 1960 e tabata enbolbí ku e programa radial pa hubentut di hitnan internashonal na [[Curom]]. Despues di tempu el a bira presentadó, kambiando e nòmber di e programa den PSH (''Post Scriptum Hermanito''), unda e tabata presenta e Top40.
E conocido disc jockey Hermanito Narvaez - hopi gusta serca tienernan Antiyano, parcialmente pa motibo di su programa PSH - a casa cu srta. Linda Koek Hermanito, kende ta traha pa e radio emisora Curom, a kontribuí na Amigoe su sekshonnan tiner vários biaha den pasado.<ref>WILLEMSTAD. – De bekende disc jockey Hermanito Narvaez – zeer populair bij de Antilliaanse tieners o.m. door zijn^ programma PSH – is gisteren in het huwelijk getreden met mej. Linda Koek Hermanito die voor het radiostation Curom werkt heeft in het verleden diverse malen medewerking verleend aan tienerrubrieken van de Amigoe. Van deze plaats onze gelukwensen.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1974, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461182:mpeg21:p001</ref>Hermanito Narvaez a bira un DJ konosí bou di hóbennan antiano, parsialmente pa medio di su programa PSH pa e radio emisora Curom. Den pasado el a kontribuí na e sekshonnan di tiner di Amigoe vários biaha den pasado. Later het programa ''HErmanito i su estilo'' riba djadumingu atardi. Su ruman Danier Narvaez tambe tabata traha na Curom. E ku su ruman Daniel tabata kompila e hitpereet pa publikashon den Amigoe.
Di añanan 60 pa 80 Hermanito tabata na RADIO CUROM ( ku P.S.H. , Top 40 , Top 100 , Ambiente na Beach , Soul to Soul ,Festivalnan , Sertamennan , Karnaval ets ) .Di añanan 80 te final di dekada 90 na TeleCuraçao ( ku e.o. Karnaval , di Skina pa Skina , Tesoro di Kòrsou , Miss Kòrsou , Pagina Sosial , Miss Universe , Regatta Boneiru , Zomer Karnaval , Calle 8 , Kòrsou dòrná na lus , Academy Awards , Siman di Kultura , Seú ets). Di 2001 te 2020 riba TDS Kanal 80 (tur sorto di aktividat tantu lokal komo internashonal ) !!!I awor un etapa i eksperimentu nobo :You Tube ku e channel “ kanal80 total “ ( e idea tá pa kambia e nòmber den futuro ) !Según dianan pasa , Hermanito lo pone más i más di su produkshonnan di pasado , riba You Tube !<ref>https://24ora.com/cousou-hermanito-narvaez-riba-you-tube/ CORSOU: HERMANITO NARVÁEZ RIBA YOU TUBE], 24ora.com (10 di yanuari 2021)</ref>
Un persona cu tambe a haci hopi pa nos carnaval ta “Hermanito” Narvaez cu merece e titulo di “Mister Karnaval”. Su aporte den e area aki a consisti di reportahenan di TV y radio, numeroso entrevista cu varios miembro di prensa di nos sociedad cu ta (in)directamente relaciona cu e carnaval y programanan cortico (diario) unda publico a keda informa di e evento di carnaval dia. Curacao.<ref>Geslaagd carnavals -slotfeest "Hermanito" overstelpt met plakaten/geschenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 08-03-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460208:mpeg21:p003</ref>
Hermanito bracht een heleboel innovaties, zowel op de radio, als andere activiteiten. Hij begon met de top 10, die later top 40 en zelfs de top 100 van het jaar (in 1968 had je de 1 ste top 100 op de Antillen Hey Jude van de Beatles was no 1); carnavals uitzendingen op de radio; opnames van lokale artiesten; Tumba Festival; Ceremonie Meester op Miss Teenage en Miss Curacao verkiezingen; tiener programma’s op Telecuracao; life uitzendingen van songs festival vanuit Puerto Rico; nieuwe talenten etc. Maar ook begon Hermanito met de eerste Drive In Disco op Curaçao ook onder de naam P.S.H.
Gedurende, vooral de jaren 70, en begin 80 was PSH, het allerbeste, bekendste en populairste op het gebied van D.J. entertainment.
https://www.youtube.com/watch?v=2zA3_y_9DBs&ab_channel=ExtraCuracao
1991:presentator Tumbafestival voor Telecuracao en eindejaarsprogramma ''sperando tiru'' na 1990
* tienerdans marathon
== Link eksterno ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990)
* [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs
* [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook]
* [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Narvaez, Hermanito}}
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Musiko]]
-------------------------
{{Variante|c}}
{{Databox}}
{{Infobox Artista
| birthname = Macario Prudencia
| image =
| birthdate = [[1938]]
| lugar_nanse =
| nationality = Hulandes
| training =
| known_for =
| field = músiko, kompositor i produser
| movement =
| awards =
| website =
}}
'''Macario (Makai) Prudencia''' (☆ [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[24 di mart]] [[2015]]) ta un músiko, kompositor i dosente di musika yu di hulandes-boneriano. El a krea [[Salsa Antiyano|salsa antiano]], un género di músika ku a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘[[ritmo kombina|ritmo kombiná]]’ di e isla di awendia.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/macario-prudencia Macario Prudencia]</ref>
== Biografia ==
Makai begon zijn muzikale carrière op 15-jarige leeftijd bij ‘Estrellas Nacional’. Hij was tot de jaren 80 actief als congaspeler in diverse groepen. Zijn eerste hit ‘Raspa Bill’ dateert uit 1960. In 1969 scoorde hij een hit met ‘Super Jolly.’ In de jaren ‘70 was Makai erg populair met hits als ‘Bròs Bròs’, een nummer waarmee hij een Gouden Plaat won. De zanger/componist woonde ook geruime tijd in Nederland waar hij onder andere met ‘Dim Dam’, ‘San Dom’, Mi Televishon’, en ‘Wasmashin’ grote hits scoorde. Dit laatste nummer werd in de vertolking van de Surinaamse groep Trafassi een grote hit.<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10746-cultuurvader-overleden|titel=Cultuurvader overleden|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-24|bezochtdatum=2024-08-10}}</ref>
Prudencia werd meerdere keren door de Asosiashon di Músiko di Kòrsou (Amak) gehuldigd, onder andere in 1981 en 1987. Vorig jaar nog organiseerde Amak een muzikale hulde aan de zanger die toen in het Betesda verbleef.
El a fayesé dia 24 di mart 2015 na edat di 81 aña.
------
El a krea i ta e embahador internashonal di e ‘Salsa Antiano’. E género di músika aki a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘Ritmo Kombiná’ di e isla di awendia. El a wòrdu lantá pa un famia hopi musikal; su ruman hòmber, su primunan i su welo tabata toka instrumento musikal i su mama tabata gusta baila.
Na edat di dies sinku aña, el a kuminsá toka e conga i a presentá ku vários grupo di músika riba e isla. Banda di e conga, su ruman homber Emilio tambe a siñ’e con pa toca guitara. Eventualmente el a evaluá su talento pa komponé i kanta kompletamente, su bos di kanto riku i kargá ku personalidat, asina el a disidí di desaroyá su mes karera musikal.
Rònt di aña 1970, el a funda su mes grupo di músika yamá ‘Tipiko Prudencia’. E grupo tabata konsistí di su ruman hòmber Emilo (baho), Emilio su dos yu hòmbernan Axel (guitara kuatro) i Erwin (mandolina), su yu muhénan (kantantenan di reserva) i e mes komo kantante prinsipal. Poko despues di a forma e grupo aki el a sigui pa forma un banda mas grandi ainda ku yama ‘Continental Combo’ ku tabata presentá tur wikènt na e klup di anochi El Nido. Nan tabata un éksito grandi riba e isla. Bo no por a haña un persona ku no a disfrutá di nan éksitonan, entre nan ‘Bròs Bròs’ i ‘Kadushi’.<ref name="Skempi"/>
Na 1975, el a risibí un plachi di oro di e tienda di joyas mundialmente konosí Spritzer & Fuhrman pa su klásiko sumamente popular i iresistibelmente optimista ‘Den Bo Bèshi’. El a interpretá e kansion aki ku un otro banda ku yama ‘Macay i Su Salsa Antiano’ ku tabata dirigí pa su primu ku a bin bèk for di Hulanda despues di a studia na un konservatorio den e stat di Utrecht.<ref name="Skempi"/>
Na 1979 Prudencia a muda pa Hulanda, kaminda el a keda 14 aña i kaminda el a duna vários presentashon elogiá i a komponé hopi éksito manera ‘Dim Dam’, ‘Mi Televishon’ i ‘Wasmashin’. E ultimo a bira un hit mas grandi ainda na Hulanda despues cu el a wordo cover pa e banda Surinam Trafassi. Durante su añanan den eksterior el a wòrdu nominá tambe komo ‘E Mihó Kantante Antiyano Na Hulanda’ na 1988.<ref name="Skempi"/>
Na 1993 el a muda bèk pa Curaçao kaminda el a sigui traha músika, lansando vários álbum ku bandanan lokal manera GIO Fuertisimo i ERA Outentiko ademas di kolaborashonnan ku e bahista Eric Calmes.
Na 2014 el a wòrdu onrá ku un gran konsierto di homenahe na Brion Square, durante kua artistanan lokal a interpretá e hopi éksitonan lansa pa e leyenda kurasonano aki ku a duna un kontribushon inmensurabel na e esena musikal di e isla durante su karera largu.<ref name="Skempi"/>
== Link eksterno ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990)
* [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs
* [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook]
* [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram]
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Prudencia, Macario}}
[[:Category:Kòrsou]]
[[:Category:Kantante]]
------------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox Artista
| birthname = Dionisio F. Salsbach
| image =
| birthdate = [[1938]]
| lugar_nanse =
| nationality = Hulandes
| training =
| known_for =
| field = músiko, kompositor i produser
| movement =
| awards =
| website =
}}
'''Dionisio F. (Doy) Salsbach''' (☆ [[1938]] na [[Boneiru]]) ta un musiko, kompositor i dosente di musika hulandes-boneriano.
== Bida ==
Doy Salsbach a nase den e bario [[Nort di Saliña]], yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Нòfi Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> E tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabata musiko: Angel tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio i Roberto (Papachi) di Tipiko Boneriano.
Salsbach ta muda pa Aruba unda e ta kuminsa su karera musikal ku Trio Los Aventureros.
Tur tres ruman ta músiko. Angel pa hopi aña tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio. Doy a bai biba na Hulanda na 1964. Den e pais ei el a hasi nòmber den farándula ku Trio Los Aventureros i Trio Los Alegres. Ketu bai e ta dunando lès di muzik.
E BENEHIBNU. Djaweps 7 aprel 2022 Doy Salsbach a bishita Ной Kultural
KRALENDIJK — E konosido artista musikant boneriano Doy Salsbach siman pasá a bishitá Hòfi Kultural di Plataforma Kul- tural. Salsbach, kende taba- ta na Boneiru resientemente pa motibunan familiar, a probechá pa fortalesé kontaktonan ku e tabatin kaba ku Fundashon Históriko к Boneriano (FuHi-
KuBo). Doy Salsbach a nase den e bario Nort di Saliña, yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Ной Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> Tur e tres yu hómbernan di e per- sonanan aki a bira konosí i famá riba tereno musikal: Angel (Salsbach Jazz Trio), Doy (Trio Los Alegres) i Papachi Salsbach (Típiko Boneriano).
Doy Salsbach (83) desde 1964 ta establesé na Hulanda, na unda semper el forma un karera profeshonal den farándula, aktuando ku su grupo musikal asta den shownan na televishon hulandes.
* speelde op Aruba in '''Trio Los Aventureros''' (1957-1964): Doy Salsbach, Stanley Albertus (dfm) y Martines Dania (dfm). Corto historia di Trio Los Aventureros cu a keda funda na 1958. Na 1959 den un concurso pa trio den teatro Aurora na Santa Cruz e ta sali campeon di Aruba.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1959-10/page/n79/mode/1up?q=Aventureros&view=theater Trio Los Aventureros Campeon di Aruba di 1959], Arubaanse Courant (26 di oktober 1959)</ref> E trio a presenta den diferente show di television manera e Show di Padu del Caribe y e Show di Rufo Wever. Corto tempo despues di nan fundacion nan a ser contrata pa entretene nos turistanan den hotel. No a dura hopi cu nan a crusa frontera bay Venezuela, Puerto Rico y Europa unda a traha den programa di diferente artista internashonal manera Liberace, Harry Belafonte, Claude François y Udo Jurgens..<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2013-02-09/page/n19/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Certificado di Merito pa Martines Dania di Trio Los Aventureros], Awemainta (9 di februari 2013)</ref> Un di nan cancionnan mas conoci ta “Te aworo” composita conhuntamente cu Wim Statius Muller y Hubert Booi y tabata e tema musical p’e pelicula cu ta carga e mesun titulo. De trio kwam in 1964 een toernee door Europa naar Nederland en slaagde in Europa reeds enige bekendheid te krijgen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462225:mpeg21:a0091 Los Aventureros: succes in Europa], [[Amigoe]] (4 december 1964)</ref> Doy speelde met het trio Los Aventuros in de film Te Amoro, waarna hij in Nederland bleef hangen. Na Europa e trio ta graba su prome LP.
E conocldo trio Arubano. Los Aventureros, kende basta tempo pasa a sali for di Aruba pa bai Eur(ï)a, segun noticia cu a worde ricibi for di Hulanda, na e momento ta haciendo un gira door di e continente Europeo. E trio lo actua na Belgica, Hulanda, Alemania y Francia. Manera ta conoci Los Aventureros, kendenan a toca anjanan largo den Aniba Carlb- bean Hotel, Puerto Rico, y Ve¬ nezuela, ta consisti di D.F.Salz- bach, M. Dania y S. Albertus
* richtte in 1967 op in Nederland de '''Trio Los Alegres''' die Zuid amerikaanse muziek speelt, eerst samen met Silvia v.d. Molen en later zijn vrouw Jeannette Berlauwt en Hans Wieringa. In 1975 stond de trio hoog op de Nederlandse hitlijsten met "Coconut Woman".
1977: het trio "Los alegres" bekend van de Nederlandse TV en de Andre van Duin-show. De leider van het trio is Doy Salsbach, Bonaireaan van geboorte die reeds jaren in Nederland woont.
* in 1991 richtte hij op Orquesta Colegio Latino, fundado i direktor di Orquesta Colegio Latino
Doy Salsbach kreeg destijds op Aruba bekendheid met het trio Los Aventureros, hij werkte voor film, tv en nachtclubs op de Antillen, Puerto Rico en Venezuela.
In verband met de premiere van de film "Te Aworo" waarbij Doy de tekst schreef voor de titelsong, kwam het trio in 1964 naar Nederland. Om de naam van dit trio te bevestigen bleef Doy als „Avonturier" in Nederland en formeerde eind 1966 Los Alegres.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470347:mpeg21:a0124 Los Alegres - pas LP - wil graag naar Antillen], [[Amigoe]] (22 december 1971)</ref>Doy Salsbach stelde dat na het opheffen van trio Los Aventureros de showbusiness door moest gaan en dat hij zich erg gelukkig voelt met Los Alegres,
Trio Los Alegres was een Nederlands latintrio afkomstig uit Den Haag. De groep debuteert in 1968 met de single “Maria Christina” en bestaat dan uit zangeres Sylvia van der Molen en gitaristen Doy Salsbach en Hans Wierenga. Beginjaren zeventig horen we weinig van de groep, maar in 1975 zijn ze terug. De single “Coconut woman” wordt in samenwerking met Sweet Okay Supersister gemaakt. Zangeres Sylvia van der Molen is vervangen door de uit Rhenen afkomstige Jeanette Berlauwt.De single Yes I Do Like Your Bermuda kwam bij ons niet verder dan de Tipparade. In Nederland bereikte het nummer de éénentwintigste plaats in de Top 40. Na 15 jaar, besloot de groep om er mee te stoppen in 1983(Diverse bronnen en Wikpedia)
De op Bonaire geboren Doy Salsbach, docerend en uitvoerend musicus in Latijns Amerikaanse- en Caribische dansstijlen, zal samen met zijn salsadansorkest Colegio Latino op donderdag 11 juni gelegenheid bieden om onder de titel "Fiesta Tropical" in Latijns Amerikaanse en Caribische sfeer te dansen in Musicon.
De 14-koppige band Colegio Latino toert sinds 1990 door Nederland, België en Duitsland en verzorgt optredens met veel enthousiasme en opzwepende ritmes welke een zonnige en tropische sfeer aan uw feest toevoegt.Speciale vermelding: vier jaren achtereen op het North Sea Jazzfestival, waar het aanwezige publiek de zaal keer op keer veranderde in een danssalon met een swingende, vrolijke menigte.
Doy’ Salsbach uitvoerend musicus en muziekdocent studeerde o.a. aan de Berklee School of Music (Boston U.S.A.) Als vertolker van Caribische muziek en jazz meegewerkt aan producties met o.a. Lou van Rees, Shirley Bassey, Timi Yuro, André van Duin, De Mounties, Joop van den Ende en aan het North Sea Jazzfestival. Plaatopnames gemaakt zijn eigen ensembles Los Aventureros en Los Alegres en o.a. met Super Sister, Sweet dBuster, Harry Sacksioni, Tineke Schouten en André van Duin.
{{Appendix}}
----------
{{Databox}}
'''Wals antiano''', mihó konosí komo '''wals di Kòrsou''', ta un género musikal di [[Antias Hulandes]], ku tin su raiz den e forma klásiko di wals [[Oropa|oropeo]]. E estilo musikal aki a nasé na e isla di [[Kòrsou]] den di dos mita di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], i ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di [[Viena]], mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko di e region karibense.
Influencia oropeo i Adaptashon Lokal
Kontrali na e tumba i danza ku ta refleha e influensia Afrikano, e wals Antiano ta konektá mas ku e bailenan di orígen Iberiko. E prome walsnan di Kòrsou, ku a aparesé riba e isla rond 1865, tabata basá riba e mesun ritmo seif ku e walsnan Europeanan, pero ku un forma hopi mas simpel. Nan tabata konstruí den dos parti di 2 x 16 medida, i den esaki no tabatin introdukshon ni teksto. Mas o ménos 20 aña despues, e patronan rítmiko a kuminsá kambia, i asina a nase e estilu karakterístiko di e wals Kurasowés.
Poliritmia i Hemiool
Un di e karakterístikanan más sobresaliente di e wals Antiano ta su uzo di poliritmia, particularmente e fenómeno musikal yamá hemiool. Esaki ta un desplazamiento di aksent rítmiko ku tuma lugá ora un ritmonan di dos parti ta bini den un metrum di tres parti (3/4). E aksentnan rítmiko ta kambia e manera kon e puls ta sintí, i sugiere un dualismo rítmiko ku ta distingui e wals di Kòrsou di su ehèmpel Europeo. Na bes, e aksent ta kaye riba e promé i dos i mitar tel.
Formanan Melódiko i Estruktura
E wals Kurasowés por ta di dos òf tres parti, i generalmente ta konsisti di frasenan di 16 medida. Un wals di dos parti tin 32 medida; un di tres parti, 48. E melodia normalment ta suave, sin teksto, ku armonianan inventivo den e striktura musikal di miniatura. E reto pa komponista ta pa kreá un sekshon musikal ku ta stimulá pa bailá, pero ku tambe tin valor estétiko musikal.
== Kompositor notabel ==
Algun kompositor notabel ku a duna forma na e wals antiano ta:<br>
{{CUW}}
* Jan Gerard Palm
* Jacobo Palm
* Rudolph Palm
* John Palm
* [[Joseph Sickman Corsen]]
* Jacobo Conrad
* Genie Palm
* Paul de Lima
* Janchi Boskaljon
{{ABW}}
* [[Padu Lampe]]
* [[Rufo Wever]]
Nan obra ta inklui tanto walsnan alegre komo sentimental, i hopi biaha e pieza tabata dediká na persona estimá ò pa ekspresá emoshnan profundo manera duel ò felisidat. Un ehèmpel notabel ta Engelenzang (Canto di Ángel) di Jan Gerard Palm.
Estilo i Importansia Kultural
Wals di Kòrsou ta konsiderá un elemento importante den e legado musikal klasiko di e Antias Hulandés. Aunke su forma bini di Europa, e estilo ta un ekspreshon musikal puramente Antiano, adaptá na e gusto i dinamika lokal, i a bira parti integral di e repertorio di musika klasiko lokal.
Referensianan:
Römer, René. Muziek en Dans. Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen (1977).
Encyclopedie van de Nederlandse Antillen.
Palm Stichting: http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf
-------
'''Wals antiano''', mihó konosí komo '''Wals di Kòrsou''', ta un género di músika di [[Antias Hulandes]], ku segun melodia, forma i ritmo, tin su origen den [[Oropa]]. E ta un produkto di e di dos mita di [[siglo 19]].
Kontrali na e [[tumba]] i [[danza]] ku ta refleha e influensia afrikano den Kariba, e wals antiano ta konekta ku bailenan predominante iberiko.
Alrededor di aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues e patronchinan rítmiko a kuminsá kambia..<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=[[René Römer|Römer, René]]|titel= Muziek en Dans|werk=Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|datum=1977}}</ref>
Kompositornan konosí di e wals antiano ta entre otro Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i John Palm di Kòrsou; [[Padu Lampe]] i [[Rufo Wever]] di [[Aruba]].
==Wals, Antillian==
Algun di e walsnan di Kòrsou ta mustra un orígen klaramente europeo (Schubert). E prome valsnan antillano rond di 1850 ainda no tabata influensia pa e bailenan iberiko di e kontinente, kontrali na e tumba y e danza, ku si ta refleha e influensia [[afrika]]no den e kuenca karibense. Algun aksènt ritmiko ta sugeri e efekto polirítmiko ku ta distinguí e vals antiano for di su ehèmpel oropeo.<ref>Enciclopedie van Curacao</ref>
Bepaalde Curaçaosche walsen vertonen een duidelijke Europese oorsprong (Schubert). De eerste Antilliaanse walsen rond 1850 waren nog niet onder invloed van de Iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de tumba en de danza, die de Afrikaanse invloed in het Caribisch bekken reflecteren. Door bepaalde ritmische accenten wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.
nOTES
* nl.wiki 9wals,muziek0:De Latijns-Amerikaanse wals is opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Het basisritme wordt hier bepaald door de hemiool, een accentverschuiving dat ontstaat wanneer in een driedelig metrum een tweedelig ritme wordt ingebracht. Kenmerk van de Europese wals is de begeleidingsfiguur met een zwaardere eerste tel (puls), meestal een basnoot, gevolgd door twee lichtere tellen (meestal een akkoordje). Bij de Curaçaose en de Venezolaanse wals daarentegen, valt de klemtoon veelal op de eerste en op de twee en een halve tel, waardoor het hemiool ritme ontstaat. Bekende componisten van Curaçaose walsen zijn onder andere Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm en John Palm.
* De Antilliaanse wals staat beter bekend als ‘Curaçaose wals’. Ze is een produkt van de tweede helft van de 19de eeuw.
Na aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues, un kambio a kuminsá den e patronan ritmiko.[ 3] E komponistanan di vals Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i Rudolf Palm a inspirá otro, ku loke finalmente na 1910 a resultá den dos tipo di vals Kurasowese, esta e vals Kurasowese di dos parti i di tres parti, tur dos sin introdukshon ku un patrón ritmiko separá i un liña melodiko suave sin teksto.
Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.
Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=Romer, Rene|titel= Muziek en Dans uit:Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|werk= |datum= }}</ref>
De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst.
--
* Antilliaanse wals vindt aansluiting bij de overwegend iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de [[tumba]] en de [[danza]], die de Afrikaanse invloed in het Caribisch Bekken reflecteren. Er zijn vrolijke 2-delige, en afwisselend sentimentele en opgewekte 3-delige walsen. Door het ritmisch dualisme van zes opeenvolgende achtsten in elke maat, wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.(Encyclopedie van de Nederlands Antillen)
El vals antillano conecta con las danzas predominantemente ibéricas del continente, a diferencia de la tumba y la danza, que reflejan la influencia africana en la cuenca del Caribe. Hay valses alegres a 2 voces y valses a 3 voces alternativamente sentimentales y alegres. El dualismo rítmico de seis corcheas consecutivas en cada compás sugiere el efecto polirrítmico que distingue al vals antillano de su ejemplo europeo.
------
* De Curaçaose wals kan worden gekenmerkt door een rijk gebruik aan syncopen, in zowel de
melodie als in de ritmische begeleiding. Het basisritme is afgeleid van de hemiool, dat bijvoorbeeld ontstaat wanneer in een driedelig metrum (3/4) een tweedelig ritme (2/2 of 2/4) wordt ingebracht. De hemiool komt in de Curaçaose wals tot stand door ritmische figuren zoals weergegeven in figuur 1.
Let op de accenten in de figuur 1 (aangegeven als >). De onderlinge afstand tussen de accenten blijft gelijk.
De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Zo kent een typische tweedelige wals 32 maten en een driedelige wals 48 maten. Het is de uitdaging voor de componist om binnen dit strakke regiem vaneen miniatuur met een beperkt aantal toegestane maten, een onstuimige, vindingrijke opeenvolging van akkoorden te verzinnen die niet alleen het oor strelen, maar waarmee ook eendanspaar vleugels onder de voeten krijgt. Verschillende van de walsen van Jan Gerard Palm zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen en om personen die hij liefhad te eren.<ref>http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf</ref>
De wals Engelenzang (Canto de los Angeles) is niet alleen
{{Appendix}}
---------------
h58r0lliyhsgpgixmn8bkacdja8qv5p
16 di novèmber
0
9050
208729
179810
2026-11-06T18:03:04Z
Caribiana
8320
wikilink
208729
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Balki calendario mensual sin siman|11}}
'''16 di novèmber''' ta e di 320 [[dia]] di aña (321 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 45 dia pa e aña terminá.
[[File:Johannes de Graeff.jpg|thumb|150px|[[Johannes de Graaff]] (1729-1813), gobernador di [[Sint Eustatius]]]]
== A sosodé ==
* [[1493]] - [[Cristóbal Colón]] ta pisa tera na e isla di [[Puerto Rico]] den [[laman Karibe]].
* [[1779]] - Na [[Sint Eustatius]] gobernador [[Johannes de Graaff]] a saluda for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] e barko di guera ku bandera merikano ''Andrew Doria''; e tabata e promé rekonosementu internashonal di e [[independensia]] di [[Estadonan Uni di Amérika]].
* [[1780]] - Na Cuzco ([[Peru]]), e lider revolushonario inka Túpac Amaru II ta proklamá e abolishon di [[sklabitut]] pa promé bes na [[Amérika]].
* [[1927]] - Waf di [[San Nicolas]] a habri pa tráfiko di barku ku ta hasi [[transbordo|transbordo di petroleo]].<ref>[http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42&lang=en Historia di Aruba, "De Lago en de Eagle: de olie-industrie op Aruba]</ref>
* [[1945]] - Ta funda [[UNESCO]].
* [[1973]] - Na [[Kòrsou]], e korant di atardi "[[Nobo]]" ta mira lus ku su promé edishon di 9.000 ehemplar pa sirkulashon na e [[islanan ABC]].<ref>{{citeer web|titel=Het nieuwe Papiamentstalig dagblad "Nobo"|werk=[[Amigoe]]|datum=1973-11-17|bezochtdatum=2025-01-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461555:mpeg21:p001}}</ref>
* [[1985]] - Ta aterisá na [[Aruba]] pa promé biaha e avion supersóniko "Concorde" di British Airways, riba un buelo di charter for di [[Miami]].
* [[1991]] - Apertura di e promé edishon di e Weganan Mundial di Futbòl Femenino na [[China]]. Den final [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] a derotá [[Noruega]] 2-1.
== A nase ==
* [[1955]] - [[Guillermo Lasso]], presidente di [[Ecuador]] (2021-presente).
== A fayesé ==
* [[2022]] - [[Stanley Brown]] (84), aktivista polítiko di [[Kòrsou]].
== A selebrá/konmemorá ==
* [[File:Flag of Sint Eustatius.svg|25px]] [[Sint Eustatius]] - [[Dia di Statia]] (''Statia Day'')
* {{NCR}} - [[Dia di Mama]]
* Dia Internashonal di Patrimonio Mundial
{{Appendix}}
[[Category:Fecha]]
[[Category:Novèmber]]
0uxcdir399nmbfdmxr26c7ukh24dyhi
Charles Austin Woodley
0
9343
208757
199792
2026-11-06T19:42:43Z
Caribiana
8320
208757
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Woodley]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{infobox dignatario|variante= c
| nomber completo = Charles Austin Woodley
| fecha nacemento = [[1924]]
| fecha fayecimento = [[27 di novèmber]] [[1980]]
|sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
|periodo start = 1 di òktober 1975
|periodo fin = 26 di yanüari 1976
|periodo start2 = 23 di yüli 1976
|periodo fin2 = 23 di ougùstùs 1976
|monarkia =
}}
'''Charles Austin Woodley''' (☆ [[1924]] - † [[27 di novèmber]] [[1980]] na [[Sint Maarten]]) tabata un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 1 di òktober 1975 te 26 di yanüari 1976 i di 23 di yüli 1976 te 23 di ougùstùs 1976.
== Bida ==
Woodley tabata hefe di sekshon na Senso di Sint Eustatius. Banda di esei el a okupá varios funshon polítiko durante un periodo di 30 aña, entre otro komo miembro di [[Konseho Insular (Antia Hulandes)|Konseho Insular]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]], [[presidente]] di [[Partido Demokrátiko di Sint Eustatius]] i [[gezaghebber]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640303:mpeg21:a0097|titel=Raadslid Woodley overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-11-28}}</ref> Di 1976 te 1980 e tabata tambe miembro di e Hunta di Komisario di Saba Bank Resources.
Woodley tabata kasá ku Elaine Leader i huntu nan tabatin diesun yu, entre nan [[Julian Woodley]], kende tambe a bira polítiko. Na 1984 e pier di [[Gallows Bay]] na Sint Eustatius a haya su nòmber ''Charles Austin Woodley Pier''.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Charles Austin}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Sint Eustatius]]
f5tkfohn11fuwx1zr77o8kv1lq4niak
Lista di Gezaghebber di Aruba
0
9350
208765
185552
2026-11-06T19:58:22Z
Kallmemel
14000
hyphen>en-dash
208765
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Esaki ta un '''lista di [[Gezaghebber]] di [[Aruba]]''' komo un [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular]] di [[Antias Hulandes]] (1951–1985).
== Teritorio insular di Aruba ==
{| class="wikitable vatop" style="text-align:center"
!width=35% colspan="2"| Periodo
!width="140"| Nomber
!Partido/<br/ >movementu
!Remarke
|-
|[[1951]] || [[30 di novèmber]] [[1957]]
|Lindoro Kwartsz
|
|Nombrá gezaghebber di Aruba desde [[1 di desèmber]] [[1945]]
|-
|[[30 di novèmber]] [[1957]] || [[30 di yüni]] [[1958]]
|K.H. de Boer
|
|gezaghebber temporario a base di art. 13 Reglamento di Antias Hulandes<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211279:mpeg21:a0001 Amigoe, "De heer K.G. de Boer tijdelijk gezaghebber van Aruba"], [[Amigoe]], 6 di desèmber 1957</ref>
|-
|[[30 di yüni]] [[1958]] || [[30 di òktober]] [[1959]]
|Eric (Tushi) Arends
|
|gezaghebber temporario a base di art. 13 Reglamento di Antias Hulandes<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=gezaghebber+eric+arends&coll=ddd&identifier=ddd:010405073:mpeg21:a0009&resultsidentifier=ddd:010405073:mpeg21:a0009&rowid=5 E. Arens benoemd tot tijdelijk gezaghebber], [[Amigoe]], 1 di yüli 1958</ref>
|-
|[[31 di òktober]] [[1959]] || [[23 di aprel]] [[1963]]
|Frederik Beaujon
|
|eks-minister di Trafiko i Transporte di Antias Hulandes
|-
|[[23 di aprel]] [[1963]] || [[1 di yanüari]] [[1973]]
|[[Oscar Henriquez]]
|PPA
|eks-minister di Finansa i Bienestar di [[Antias Hulandes]]
|-
|[[15 di mei]] [[1973]] || [[23 di mei]] [[1979]]
|[[Jossy Tromp]]
|PPA
|eks-minister van Finansa di [[Antias Hulandes]]
|-
|[[28 di novèmber]] [[1979]] || [[3 di sèptèmber]] [[1982]]
|[[Frans Figaroa]]
|[[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]
|[[Lista di presidente di Parlamento di Antias Hulandes|eks-presidente di Parlamento di Antias Hulandes]]
|-
|[[1 di febrüari]] [[1983]] || [[3 di òktober]] [[1985]]
|[[Pedro Bislip]]
|
|a retirá pa motibu di su kandidatura riba lista di ADN
|-
|}
{{Appendix}}
[[Category:Gobièrnu]]
[[Category:Aruba]]
cy3jjrzflpot1paatpz2zv99o7qoi0g
208766
208765
2026-11-06T19:59:30Z
Kallmemel
14000
/* Teritorio insular di Aruba */ tabel: -vatop
208766
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
Esaki ta un '''lista di [[Gezaghebber]] di [[Aruba]]''' komo un [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular]] di [[Antias Hulandes]] (1951–1985).
== Teritorio insular di Aruba ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!width=35% colspan="2"| Periodo
!width="140"| Nomber
!Partido/<br/ >movementu
!Remarke
|-
|[[1951]] || [[30 di novèmber]] [[1957]]
|Lindoro Kwartsz
|
|Nombrá gezaghebber di Aruba desde [[1 di desèmber]] [[1945]]
|-
|[[30 di novèmber]] [[1957]] || [[30 di yüni]] [[1958]]
|K.H. de Boer
|
|gezaghebber temporario a base di art. 13 Reglamento di Antias Hulandes<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211279:mpeg21:a0001 Amigoe, "De heer K.G. de Boer tijdelijk gezaghebber van Aruba"], [[Amigoe]], 6 di desèmber 1957</ref>
|-
|[[30 di yüni]] [[1958]] || [[30 di òktober]] [[1959]]
|Eric (Tushi) Arends
|
|gezaghebber temporario a base di art. 13 Reglamento di Antias Hulandes<ref>[https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=gezaghebber+eric+arends&coll=ddd&identifier=ddd:010405073:mpeg21:a0009&resultsidentifier=ddd:010405073:mpeg21:a0009&rowid=5 E. Arens benoemd tot tijdelijk gezaghebber], [[Amigoe]], 1 di yüli 1958</ref>
|-
|[[31 di òktober]] [[1959]] || [[23 di aprel]] [[1963]]
|Frederik Beaujon
|
|eks-minister di Trafiko i Transporte di Antias Hulandes
|-
|[[23 di aprel]] [[1963]] || [[1 di yanüari]] [[1973]]
|[[Oscar Henriquez]]
|PPA
|eks-minister di Finansa i Bienestar di [[Antias Hulandes]]
|-
|[[15 di mei]] [[1973]] || [[23 di mei]] [[1979]]
|[[Jossy Tromp]]
|PPA
|eks-minister van Finansa di [[Antias Hulandes]]
|-
|[[28 di novèmber]] [[1979]] || [[3 di sèptèmber]] [[1982]]
|[[Frans Figaroa]]
|[[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]
|[[Lista di presidente di Parlamento di Antias Hulandes|eks-presidente di Parlamento di Antias Hulandes]]
|-
|[[1 di febrüari]] [[1983]] || [[3 di òktober]] [[1985]]
|[[Pedro Bislip]]
|
|a retirá pa motibu di su kandidatura riba lista di ADN
|-
|}
{{Appendix}}
[[Category:Gobièrnu]]
[[Category:Aruba]]
p5wiakyvzek9w1rwdo71bq2l6wolsmt
Dia di Statia
0
9761
208704
205126
2026-11-06T16:54:10Z
Caribiana
8320
wikilink
208704
wikitext
text/x-wiki
{{infobox dia di fiesta
| tipo = Dia nashonal
| fecha = [[16 di novèmber]]
| conmemora = [[Independensia|soberania]] di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]
}}
[[File:Andrew Doria NH 85510-KN.jpg|thumb|300px|''Andrea Doria'' ta risibi tiro di saludo na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1779]].]]
'''Dia di Statia''' òf '''Statia Day''' ta wòrdu selebrá anualmente dia [[16 di novèmber]] na e isla di [[Sint Eustatius]].<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.lonelyplanet.com/sint-eustatius/events/statia-day/a/poi-fes/1558473/358147|titel = Sint Eustatius travel|werk=lonelyplanet.com}}</ref><ref name=":0">{{en}}{{Citeer web|url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2018/11/18/statia-day-islanders-celebrate-with-mixed-feelings/|titel=Statia Day: Islanders celebrate with mixed feelings|last=Gibbs|datum=2018-11-18 |first=Natasja|werk=Caribisch Netwerk|bezochtdatum=2023-10-14}}</ref> E ta konmemorá ku dia [[16 di novèmber]] [[1776]] gobernador [[Johannes de Graaff]] (1729-1813) a saluda ku nuebe kañonaso for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] e barko di guera navegando bou bandera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria''.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2023-10-15}}</ref> E tabata e promé rekonosementu internashonal di e [[independensia|soberania]] di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]; un echo históriko konosí komo ''[[The First Salute]]''.
Komo dia nashonal statiano e ta un dia liber ofisial i su festividatnan ta bai kompañá pa un variedat di aktividat kultural. Tur aña ta ripití "The First Salute" ku nuebe kañonaso for di Fort Oranje.
== Galeria ==
<gallery widths="165">
Flag of the United States (1776–1777).svg|Bandera históriko merikano "Grand Union Flag".
Johannes de Graeff.jpg|Johannes de Graaff, gobernador (''Commandeur'') di Sint Eustatius di 1776 te 1781.
</gallery>
<gallery widths="205">
Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20030080 Kanonnen opgesteld op de binnenplaats van Fort Oranje Sint Eustatius Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Kañon di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]].
Nieuwe Antilliaanse postzegel, Bestanddeelnr 913-1016.jpg|Stampia [[Antias Hulandes|antiano]] (1961), konmemorando e promé saludo di ''Andrea Doria'' na Sint Eustatius.
Roosevelt Plaque Fort Oranje.jpg|[[Plakat di The First Salute di Presidente Roosevelt|Plakat na Fort Oranje]] otorgá na 1939 pa presidente [[Franklin Delano Roosevelt]] di Merka.
</gallery>
{{Appendix}}
[[Category:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Dia di fiesta]]
l621qvnpfzzkz4acrsvf7afty02sa9n
Usuario:Bdijkstra/Lint-fouten/overzicht
2
12220
208662
208632
2026-11-06T12:41:33Z
Bitbotje
9309
update - 32 fouten
208662
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{DISPLAYTITLE:user:bdijkstra/Lint-fouten/overzicht}}</noinclude>
<div class="plainlinks">
{| class="wikitable sortable"
! lint-kategory
! style="text-align:right" | <abbr title="(Prinsipal)">0</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Wikipedia">4</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Fail">6</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Malchi">10</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Yuda">12</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Kategoria">14</abbr>
! style="text-align:right" | <abbr title="Module">828</abbr>
! Miseláneo
|-
| colspan="10" | '''High priority'''
|-
| Table tag that should be deleted
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 4
|-
| Misnested tag with different rendering in HTML5 and HTML4
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 7
|-
| Miscellaneous issues
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Multiline table in list
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 1
|-
| Multiple unclosed formatting tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Paragraph wrapping bug workaround
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Self-closed tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Old behaviour of link-wrapping font tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Whitespace parsing bug
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Unclosed quote in heading
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| colspan="10" | '''Medium priority'''
|-
| Bogus file options
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 1
|-
| Fostered content
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 4
|-
| Misnested tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 10
|-
| Multi colon escape
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 0
|-
| Links in links
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 2
|-
| colspan="10" | '''Low priority'''
|-
| Missing end tag
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=4 17]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=10 1]
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 129
|-
| Obsolete HTML tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/obsolete-tag?wpNamespaceRestrictions=4 2]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 113
|-
| Stripped tags
| style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=4 10]
| style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0
| style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=10 2]
| style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0
| style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0
| style="text-align:right" | 43
|}</div>
pb577zw985k63uttsnb63wzbznqy0u9
Mike de Meza
0
12539
208773
161267
2026-11-07T10:29:18Z
Caribiana
8320
actualisacion - parlamentario independiente
208773
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|a}}
{{Infobox politico| variante = a
| nomber = Mike de Meza
| imagen = Mike de Meza.jpeg
| descripcion = Mike de Meza na 2021
| nomber completo = Mike Eric de Meza
| fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]]
| luga nacemento = {{CUW}}
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| pais = {{ABW}}
| ofishi = ingeniero, politico
| funcion actual = Miembro di [[Parlamento di Aruba]]
| desde = 27 di october 2017
| partido = independiente (desde 6 di november 2026)
| temporada1 = 2005-2009
| funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Aruba]]
| temporada2 = 2009-2013
| funcion2 = Minister di Finansa, Comunicacion y Utilidad
| temporada3 = 2013-2017
| funcion3 = Minister di Asuntonan Economico, Comunicacion, Energia y Medio Ambiente
| website = http://www.parlamento.aw
}}
'''Mike Eric de Meza''' (☆ [[13 di mei]] [[1963]] na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un politico [[Aruba|Arubiano]] y miembro di [[Parlamento di Aruba]]. E tabata miembro di fraccion di [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) te dia 6 di november 2026, ora el a declara su mes parlamentario independiente.
== Biografia ==
De Meza a studia ingenieria kimico na [[Hulanda]] y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. El a cuminsa su carera den industria kimico na Hulanda y a traha na Aruba pa e companianan Coastal, El Paso y Valero na [[San Nicolas]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190822085248/http://www.avp.aw/main/partidoavp/candidatonan/mike-de-meza/ Mike de Meza bio], AVP</ref>
Entre 2005 y 2009 e tabata miembro di Parlamento di Aruba pa partido AVP. Na 2009 el a bira Minister di Finansa, Comunicacion y Utilidad den gabinete Mike Eman I. Como Minister di Finansa, el a logra reduci e deficit presupuestario di pais Aruba na mita, segun su propio partido. Na kontraste, e debe nacional a redobla. Tambe el a pone e base pa e “Balanced Budget Rule”, cu lo mester preveni deficitnan den e presupuesto nacional di Aruba den futuro.
Den gabinete Mike Eman II e tabata Minister di Asuntonan Economico, Comunicacion, Energia y Medio Ambiente.<ref>[https://web.archive.org/web/20140512213031/http://www.overheid.aw/index.asp?nmoduleid=19&spagetype=21&nPageID=1119 Regering van Aruba], Archiva 12 di mei 2014</ref> Den e posicion aki e tabata responsabel pa e transicion pa un suministro di energia sostenibel. El a bolbe bira miembro di parlamento for 27 di october 2017, cual asiento el a mantene despues di [[Eleccion Parlamento Aruba 2024|eleccion 2024]].<ref>[https://www.noticiacla.com/news/33122 Parlamento #12 a huramenta dilanti Gobernador], NoticiaCla (8 di januari 2025)</ref>
Durante reunion di parlamento dia 6 di november 2026 Mike de Meza a declara su mes miembro independiente di parlamento, despues cu fraccion di AVP a retira e mocion cu el a presenta pa aumento inmediato di salario minimo.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/42230|titel=Parlamentario Mike de Meza ta declara su mes parlamentario independiente!|werk=NotociaCla|datum=2026-11-06|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref>
Mike de Meza ta casa y tin tres yiu.
===Controversia===
Na 2025, el a wordo nomina como minister di Infrastructura, Energia y Telecomunicacion den gabinete AVP/FUTURO<ref>[https://www.noticiacla.com/news/33718 Gabinete AVP-FUTURO ta cla y casi tur ministernan ta conoci!], NoticiaCla (25 di mart 2025)</ref> pero no a pasa e screening ministerial a base di e ley nobo. Na mei 2025 el a entama un caso contra Departamento di Impuesto (DIMP) pa motibo di no por a otorga un declaracion positivo tocante su comportacion fiscal.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/34095 Caso di Mike de Meza contra DIMP ta fin di mei awor!], NoticiaCla (12 di mei 2025)</ref>
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Meza, Mike de}}
[[Category:Politico di Aruba]]
[[Category:Minister di Aruba]]
[[Category:Hende]]
j0u5av0mbrs5g1i8v633q4jt28kw260
Usuario:Caribiana/Sandbox/Politiko - Islariba
2
12829
208734
207339
2026-11-06T18:18:48Z
Caribiana
8320
208734
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] -
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Theo Heyliger
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| mayornan =
| casa = [[Grisha Heyliger-Marten]]
| yui = 3
| educacion =
| alma_mater =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]] (1995-2009)<br/>[[United People's Party|UP]] (2009-2016)<br/> [[United Democrats|UD]] (desde 2017)
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2010 - 2012
| funcion1 = Minister di Bibienda Públiko, Planifikashon di Espasio, Medio Ambiente i Infrastruktura di Sint Maarten
| temporada2 = 2014-2020
| funcion2 = Miembro di [[Parlamento di Sint Maarten]]
| temporada3 =
| funcion3 =
}}
'''Gerald Berkel''' (nasé 21 di sèptèmber 1969) tabata e Gobernador Insular (Teniente Gobernador) di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
-------------------------
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Jocelyn Roberto Levenstone
| imagen =
| descripcion =
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Saba|Gezaghebber di Saba]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Jocelyn Roberto Levenstone''' (☆ ± 1969 na [[Saba]]) ta un funshonario públiko [[Hulanda|hulandes]], ku ta sirbi komo [[Lista di Gezaghebber di Saba|gezaghebber di Saba]] for di [[1 di yüli]] [[2026]].<ref>[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/yuli/09/jocelyn-levenstone-a-huramenta-komo-gezagheber-di-saba Jocelyn Levenstone a huramentá komo gezaghèber di Saba], [[Servisio di Reino Hulanda Karibense|RCN]] (10 di yüli 2026)</ref>
== Bida i karera ==
Levenstone a nase na Saba i a sigui un estudio pa polis, despues di kua el a kuminsá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes (KPNA).<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref> Durante su karera, el a sigui diferente kurso i entrenamentu den liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
Despues di su trabou den polis, el a traha pa diessinku aña na [[Wardakosta Karibe Hulandes]], unda el a akumula eksperensia den kontrol di frontera, seguridat marítimo i operashonnan di buskeda i reskate.<ref name=:"3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Di 2012 te 2018, Levenstone a funshoná komo Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di [[Sint Maarten]].<ref name=:"2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Entre 2018 i 2023 el tabata Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name=:"2"/> For di 2023 te kuminsamentu di 2026, el a sirbi komo direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten.<ref name=:"3"/><ref name=:"1"/>
Na 2026, Sekretario di Estado di Relashonnan den Reino, [[Eric van der Burg]] a propon’é komo gezaghebber di Saba, i su nombramentu a bai na vigor riba 1 di yüli 2026.<ref name=:"1"/> El a sigui [[Jonathan Johnson]], kende a okupá e funshon for di 2008.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
[[:Kategoria:Polítika na Saba]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable Matthew Levenstone. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician Max Nicholson came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{infobox dignatario
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richard Panneflek
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP Sint Maarten]]
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2024 - presente
| funcion1 = Minister di Finansa di Sint Maarten
}}
'''Richard J.J. Panneflek''' ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na [[United People's Party]] (UP). E ta konosí prinsipalmente pa su kargo komo Minister di Salú, Desaroyo Sosial i Labor den [[Silveria Jacobs|gabinete Jacobs II]], kual el a okupá for di 28 di mart 2020 te ku 20 di aprel 2021.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf Landsbesluit ontslagverlening Richard J.J. Panneflek], sintmaartengov.org</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |titel=Landscourant Special Edition. National Gazette. |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=21 april 2021 |bezochtdatum= |archiefdatum=22 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210422210112/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |dodeurl=}}</ref> Durante e periodo aki, e tabata responsabel pa i un di e karanan prinsipal den e lucha kontra [[Krisis di COVID-19 na Sint Maarten|pandemia di COVID-19 na Sint Maarten]], inkluso koordinando medidanan di salú públiko, restrikshon di biahe, i preparashon den sektor hotelero.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/panneflek-counters-some-vaccine-misconceptions |titel=Panneflek counters some vaccine misconceptions |auteur= |uitgever=The Daily Herald |datum=18 februari 2021 |bezochtdatum=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/1721307521/weer-stijging-coronabesmettingen-op-sint-maarten |titel=Weer stijging coronabesmettingen op Sint-Maarten |auteur= |uitgever=Telegraaf |datum=26 juli 2020 |bezochtdatum=}}</ref>
Promé ku su nombramentu komo minister, Panneflek a sirbi den diferente kapasidat atministrativo i gubernamental. Di 2010 pa 2012, e tabata [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] interino na [[Den Haag]], nombrá pa [[Sarah Wescot-Williams|gabinete Wescot-Williams I]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |titel=Landscourant. National Gazette |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=20 mei 2012 |bezochtdatum=22 april 2021 |archiefdatum=27 januari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127072215/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |dodeurl=}}</ref> Di 2013 te ku 2016, el a keda nombrá sekretario-general di Ministerio di Hustisia, posishon mas altu atministrativo den e ministerio. Na aña 2022 el a bolbe sirbi komo minister plenipotensiario interino.
Panneflek tabata riba e lista di kandidato di UP pa e elekshonnan parlamentario di Sint Maarten di 2010, 2016 i 2020, pero nunca a logra gana un asiento parlamentario.<ref>[http://sxmelections.com/newspolitician/525/richard-panneflek?year=2020&month=10 SXMelections.com]</ref>
Aktualmente e ta fungi komo direktor interino di e departamentu di Imigrashon i Naturalisashon (IND), un nombramento informal bou di Minister di Hustisia.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Panneflek, Richard}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Minister di Sint Maarten]]
------------------
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Partido Demokrátiko di Sint Eustatius
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| lider partido= Raquel Spanner-Carty
| funda = [[31 di desèmber]] [[1948]]
| activo = [[Sint Eustatius]]
| sede =
| posicion = sentrista
| ideologia = kristiandemokrata
}}
'''Partido Demokrátiko di Sint Eustatius''' (hulandes: ''Democratische Partij''), abreviá DP i komunmente konosí komo DP Statia, ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Eustatius]]. E ta esun mas bieu eksistente y e promé partido ku a wordo establesé riba e isla.<ref name="DP">{{Citeer web|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|taal=en|titel=Democratic Party (DP)|werk=Caribbean Elections|datum=|bezochtdatum=|archiefdatum=2020-07-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200703091333/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|dodeurl=}}</ref>
E partido a wòrdu fundá na 1948 komo un sukursal lokal di “Partido Demokrátiko Islariba,” aktivo riba [[Sint Maarten]], Sint Eustatius, i [[Saba]]. Despues, e sukursal di Sint Eustatius a separá i a bira un partido independiente.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
bwixvp81gu50ucigtil78vouhplpei9
208735
208734
2026-11-06T18:22:49Z
Caribiana
8320
208735
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] -
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
-------------------------
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber completo = Jocelyn Roberto Levenstone
| imagen =
| descripcion =
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Saba|Gezaghebber di Saba]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Jocelyn Roberto Levenstone''' (☆ ± 1969 na [[Saba]]) ta un funshonario públiko [[Hulanda|hulandes]], ku ta sirbi komo [[Lista di Gezaghebber di Saba|gezaghebber di Saba]] for di [[1 di yüli]] [[2026]].<ref>[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/yuli/09/jocelyn-levenstone-a-huramenta-komo-gezagheber-di-saba Jocelyn Levenstone a huramentá komo gezaghèber di Saba], [[Servisio di Reino Hulanda Karibense|RCN]] (10 di yüli 2026)</ref>
== Bida i karera ==
Levenstone a nase na Saba i a sigui un estudio pa polis, despues di kua el a kuminsá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes (KPNA).<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref> Durante su karera, el a sigui diferente kurso i entrenamentu den liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
Despues di su trabou den polis, el a traha pa diessinku aña na [[Wardakosta Karibe Hulandes]], unda el a akumula eksperensia den kontrol di frontera, seguridat marítimo i operashonnan di buskeda i reskate.<ref name=:"3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Di 2012 te 2018, Levenstone a funshoná komo Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di [[Sint Maarten]].<ref name=:"2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Entre 2018 i 2023 el tabata Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name=:"2"/> For di 2023 te kuminsamentu di 2026, el a sirbi komo direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten.<ref name=:"3"/><ref name=:"1"/>
Na 2026, Sekretario di Estado di Relashonnan den Reino, [[Eric van der Burg]] a propon’é komo gezaghebber di Saba, i su nombramentu a bai na vigor riba 1 di yüli 2026.<ref name=:"1"/> El a sigui [[Jonathan Johnson]], kende a okupá e funshon for di 2008.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
[[:Kategoria:Polítika na Saba]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable Matthew Levenstone. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician Max Nicholson came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{infobox dignatario
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
-----------------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richard Panneflek
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP Sint Maarten]]
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2024 - presente
| funcion1 = Minister di Finansa di Sint Maarten
}}
'''Richard J.J. Panneflek''' ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na [[United People's Party]] (UP). E ta konosí prinsipalmente pa su kargo komo Minister di Salú, Desaroyo Sosial i Labor den [[Silveria Jacobs|gabinete Jacobs II]], kual el a okupá for di 28 di mart 2020 te ku 20 di aprel 2021.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf Landsbesluit ontslagverlening Richard J.J. Panneflek], sintmaartengov.org</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |titel=Landscourant Special Edition. National Gazette. |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=21 april 2021 |bezochtdatum= |archiefdatum=22 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210422210112/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |dodeurl=}}</ref> Durante e periodo aki, e tabata responsabel pa i un di e karanan prinsipal den e lucha kontra [[Krisis di COVID-19 na Sint Maarten|pandemia di COVID-19 na Sint Maarten]], inkluso koordinando medidanan di salú públiko, restrikshon di biahe, i preparashon den sektor hotelero.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/panneflek-counters-some-vaccine-misconceptions |titel=Panneflek counters some vaccine misconceptions |auteur= |uitgever=The Daily Herald |datum=18 februari 2021 |bezochtdatum=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/1721307521/weer-stijging-coronabesmettingen-op-sint-maarten |titel=Weer stijging coronabesmettingen op Sint-Maarten |auteur= |uitgever=Telegraaf |datum=26 juli 2020 |bezochtdatum=}}</ref>
Promé ku su nombramentu komo minister, Panneflek a sirbi den diferente kapasidat atministrativo i gubernamental. Di 2010 pa 2012, e tabata [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] interino na [[Den Haag]], nombrá pa [[Sarah Wescot-Williams|gabinete Wescot-Williams I]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |titel=Landscourant. National Gazette |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=20 mei 2012 |bezochtdatum=22 april 2021 |archiefdatum=27 januari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127072215/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |dodeurl=}}</ref> Di 2013 te ku 2016, el a keda nombrá sekretario-general di Ministerio di Hustisia, posishon mas altu atministrativo den e ministerio. Na aña 2022 el a bolbe sirbi komo minister plenipotensiario interino.
Panneflek tabata riba e lista di kandidato di UP pa e elekshonnan parlamentario di Sint Maarten di 2010, 2016 i 2020, pero nunca a logra gana un asiento parlamentario.<ref>[http://sxmelections.com/newspolitician/525/richard-panneflek?year=2020&month=10 SXMelections.com]</ref>
Aktualmente e ta fungi komo direktor interino di e departamentu di Imigrashon i Naturalisashon (IND), un nombramento informal bou di Minister di Hustisia.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Panneflek, Richard}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Minister di Sint Maarten]]
------------------
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Partido Demokrátiko di Sint Eustatius
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| lider partido= Raquel Spanner-Carty
| funda = [[31 di desèmber]] [[1948]]
| activo = [[Sint Eustatius]]
| sede =
| posicion = sentrista
| ideologia = kristiandemokrata
}}
'''Partido Demokrátiko di Sint Eustatius''' (hulandes: ''Democratische Partij''), abreviá DP i komunmente konosí komo DP Statia, ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Eustatius]]. E ta esun mas bieu eksistente y e promé partido ku a wordo establesé riba e isla.<ref name="DP">{{Citeer web|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|taal=en|titel=Democratic Party (DP)|werk=Caribbean Elections|datum=|bezochtdatum=|archiefdatum=2020-07-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200703091333/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|dodeurl=}}</ref>
E partido a wòrdu fundá na 1948 komo un sukursal lokal di “Partido Demokrátiko Islariba,” aktivo riba [[Sint Maarten]], Sint Eustatius, i [[Saba]]. Despues, e sukursal di Sint Eustatius a separá i a bira un partido independiente.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
79myjhrairn0h52eclndzo57z3x5068
208736
208735
2026-11-06T18:31:34Z
Caribiana
8320
208736
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Alliance]] -
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richard Panneflek
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP Sint Maarten]]
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2024 - presente
| funcion1 = Minister di Finansa di Sint Maarten
}}
'''Richard J.J. Panneflek''' ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na [[United People's Party]] (UP). E ta konosí prinsipalmente pa su kargo komo Minister di Salú, Desaroyo Sosial i Labor den [[Silveria Jacobs|gabinete Jacobs II]], kual el a okupá for di 28 di mart 2020 te ku 20 di aprel 2021.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf Landsbesluit ontslagverlening Richard J.J. Panneflek], sintmaartengov.org</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |titel=Landscourant Special Edition. National Gazette. |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=21 april 2021 |bezochtdatum= |archiefdatum=22 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210422210112/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |dodeurl=}}</ref> Durante e periodo aki, e tabata responsabel pa i un di e karanan prinsipal den e lucha kontra [[Krisis di COVID-19 na Sint Maarten|pandemia di COVID-19 na Sint Maarten]], inkluso koordinando medidanan di salú públiko, restrikshon di biahe, i preparashon den sektor hotelero.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/panneflek-counters-some-vaccine-misconceptions |titel=Panneflek counters some vaccine misconceptions |auteur= |uitgever=The Daily Herald |datum=18 februari 2021 |bezochtdatum=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/1721307521/weer-stijging-coronabesmettingen-op-sint-maarten |titel=Weer stijging coronabesmettingen op Sint-Maarten |auteur= |uitgever=Telegraaf |datum=26 juli 2020 |bezochtdatum=}}</ref>
Promé ku su nombramentu komo minister, Panneflek a sirbi den diferente kapasidat atministrativo i gubernamental. Di 2010 pa 2012, e tabata [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] interino na [[Den Haag]], nombrá pa [[Sarah Wescot-Williams|gabinete Wescot-Williams I]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |titel=Landscourant. National Gazette |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=20 mei 2012 |bezochtdatum=22 april 2021 |archiefdatum=27 januari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127072215/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |dodeurl=}}</ref> Di 2013 te ku 2016, el a keda nombrá sekretario-general di Ministerio di Hustisia, posishon mas altu atministrativo den e ministerio. Na aña 2022 el a bolbe sirbi komo minister plenipotensiario interino.
Panneflek tabata riba e lista di kandidato di UP pa e elekshonnan parlamentario di Sint Maarten di 2010, 2016 i 2020, pero nunca a logra gana un asiento parlamentario.<ref>[http://sxmelections.com/newspolitician/525/richard-panneflek?year=2020&month=10 SXMelections.com]</ref>
Aktualmente e ta fungi komo direktor interino di e departamentu di Imigrashon i Naturalisashon (IND), un nombramento informal bou di Minister di Hustisia.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Panneflek, Richard}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Minister di Sint Maarten]]
------------------
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Partido Demokrátiko di Sint Eustatius
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| lider partido= Raquel Spanner-Carty
| funda = [[31 di desèmber]] [[1948]]
| activo = [[Sint Eustatius]]
| sede =
| posicion = sentrista
| ideologia = kristiandemokrata
}}
'''Partido Demokrátiko di Sint Eustatius''' (hulandes: ''Democratische Partij''), abreviá DP i komunmente konosí komo DP Statia, ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Eustatius]]. E ta esun mas bieu eksistente y e promé partido ku a wordo establesé riba e isla.<ref name="DP">{{Citeer web|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|taal=en|titel=Democratic Party (DP)|werk=Caribbean Elections|datum=|bezochtdatum=|archiefdatum=2020-07-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200703091333/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|dodeurl=}}</ref>
E partido a wòrdu fundá na 1948 komo un sukursal lokal di “Partido Demokrátiko Islariba,” aktivo riba [[Sint Maarten]], Sint Eustatius, i [[Saba]]. Despues, e sukursal di Sint Eustatius a separá i a bira un partido independiente.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
ghylpxnr9dnezr1n03mpebq4kuiw1v1
208737
208736
2026-11-06T18:33:21Z
Caribiana
8320
208737
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Richard Panneflek]] -
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richard Panneflek
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP Sint Maarten]]
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2024 - presente
| funcion1 = Minister di Finansa di Sint Maarten
}}
'''Richard J.J. Panneflek''' ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na [[United People's Party]] (UP). E ta konosí prinsipalmente pa su kargo komo Minister di Salú, Desaroyo Sosial i Labor den [[Silveria Jacobs|gabinete Jacobs II]], kual el a okupá for di 28 di mart 2020 te ku 20 di aprel 2021.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf Landsbesluit ontslagverlening Richard J.J. Panneflek], sintmaartengov.org</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |titel=Landscourant Special Edition. National Gazette. |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=21 april 2021 |bezochtdatum= |archiefdatum=22 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210422210112/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |dodeurl=}}</ref> Durante e periodo aki, e tabata responsabel pa i un di e karanan prinsipal den e lucha kontra [[Krisis di COVID-19 na Sint Maarten|pandemia di COVID-19 na Sint Maarten]], inkluso koordinando medidanan di salú públiko, restrikshon di biahe, i preparashon den sektor hotelero.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/panneflek-counters-some-vaccine-misconceptions |titel=Panneflek counters some vaccine misconceptions |auteur= |uitgever=The Daily Herald |datum=18 februari 2021 |bezochtdatum=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/1721307521/weer-stijging-coronabesmettingen-op-sint-maarten |titel=Weer stijging coronabesmettingen op Sint-Maarten |auteur= |uitgever=Telegraaf |datum=26 juli 2020 |bezochtdatum=}}</ref>
Promé ku su nombramentu komo minister, Panneflek a sirbi den diferente kapasidat atministrativo i gubernamental. Di 2010 pa 2012, e tabata [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] interino na [[Den Haag]], nombrá pa [[Sarah Wescot-Williams|gabinete Wescot-Williams I]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |titel=Landscourant. National Gazette |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=20 mei 2012 |bezochtdatum=22 april 2021 |archiefdatum=27 januari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127072215/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |dodeurl=}}</ref> Di 2013 te ku 2016, el a keda nombrá sekretario-general di Ministerio di Hustisia, posishon mas altu atministrativo den e ministerio. Na aña 2022 el a bolbe sirbi komo minister plenipotensiario interino.
Panneflek tabata riba e lista di kandidato di UP pa e elekshonnan parlamentario di Sint Maarten di 2010, 2016 i 2020, pero nunca a logra gana un asiento parlamentario.<ref>[http://sxmelections.com/newspolitician/525/richard-panneflek?year=2020&month=10 SXMelections.com]</ref>
Aktualmente e ta fungi komo direktor interino di e departamentu di Imigrashon i Naturalisashon (IND), un nombramento informal bou di Minister di Hustisia.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Panneflek, Richard}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Minister di Sint Maarten]]
------------------
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Partido Demokrátiko di Sint Eustatius
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| lider partido= Raquel Spanner-Carty
| funda = [[31 di desèmber]] [[1948]]
| activo = [[Sint Eustatius]]
| sede =
| posicion = sentrista
| ideologia = kristiandemokrata
}}
'''Partido Demokrátiko di Sint Eustatius''' (hulandes: ''Democratische Partij''), abreviá DP i komunmente konosí komo DP Statia, ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Eustatius]]. E ta esun mas bieu eksistente y e promé partido ku a wordo establesé riba e isla.<ref name="DP">{{Citeer web|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|taal=en|titel=Democratic Party (DP)|werk=Caribbean Elections|datum=|bezochtdatum=|archiefdatum=2020-07-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200703091333/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|dodeurl=}}</ref>
E partido a wòrdu fundá na 1948 komo un sukursal lokal di “Partido Demokrátiko Islariba,” aktivo riba [[Sint Maarten]], Sint Eustatius, i [[Saba]]. Despues, e sukursal di Sint Eustatius a separá i a bira un partido independiente.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
04jgypg6ydqoig6qgwr0w5coudahk9o
208738
208737
2026-11-06T18:34:47Z
Caribiana
8320
208738
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Richard Panneflek]] - [[Partido Demokrátiko di Sint Eustatius]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richard Panneflek
| nomber completo =
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido = [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP Sint Maarten]]
| ofishi = polítiko
| temporada1 = 2024 - presente
| funcion1 = Minister di Finansa di Sint Maarten
}}
'''Richard J.J. Panneflek''' ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na [[United People's Party]] (UP). E ta konosí prinsipalmente pa su kargo komo Minister di Salú, Desaroyo Sosial i Labor den [[Silveria Jacobs|gabinete Jacobs II]], kual el a okupá for di 28 di mart 2020 te ku 20 di aprel 2021.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf Landsbesluit ontslagverlening Richard J.J. Panneflek], sintmaartengov.org</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |titel=Landscourant Special Edition. National Gazette. |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=21 april 2021 |bezochtdatum= |archiefdatum=22 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210422210112/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/09.%20Landscourant%20%20Special%20Edition%2021%20april%202021.pdf |dodeurl=}}</ref> Durante e periodo aki, e tabata responsabel pa i un di e karanan prinsipal den e lucha kontra [[Krisis di COVID-19 na Sint Maarten|pandemia di COVID-19 na Sint Maarten]], inkluso koordinando medidanan di salú públiko, restrikshon di biahe, i preparashon den sektor hotelero.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/panneflek-counters-some-vaccine-misconceptions |titel=Panneflek counters some vaccine misconceptions |auteur= |uitgever=The Daily Herald |datum=18 februari 2021 |bezochtdatum=}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/1721307521/weer-stijging-coronabesmettingen-op-sint-maarten |titel=Weer stijging coronabesmettingen op Sint-Maarten |auteur= |uitgever=Telegraaf |datum=26 juli 2020 |bezochtdatum=}}</ref>
Promé ku su nombramentu komo minister, Panneflek a sirbi den diferente kapasidat atministrativo i gubernamental. Di 2010 pa 2012, e tabata [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] interino na [[Den Haag]], nombrá pa [[Sarah Wescot-Williams|gabinete Wescot-Williams I]].<ref>{{Citeer web |url=http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |titel=Landscourant. National Gazette |auteur= |uitgever=Ministerie van Algemene Zaken |datum=20 mei 2012 |bezochtdatum=22 april 2021 |archiefdatum=27 januari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127072215/http://www.sintmaartengov.org/government/AZ/laws/National%20Gazettes/Landscourant%2025%20mei%202012.pdf |dodeurl=}}</ref> Di 2013 te ku 2016, el a keda nombrá sekretario-general di Ministerio di Hustisia, posishon mas altu atministrativo den e ministerio. Na aña 2022 el a bolbe sirbi komo minister plenipotensiario interino.
Panneflek tabata riba e lista di kandidato di UP pa e elekshonnan parlamentario di Sint Maarten di 2010, 2016 i 2020, pero nunca a logra gana un asiento parlamentario.<ref>[http://sxmelections.com/newspolitician/525/richard-panneflek?year=2020&month=10 SXMelections.com]</ref>
Aktualmente e ta fungi komo direktor interino di e departamentu di Imigrashon i Naturalisashon (IND), un nombramento informal bou di Minister di Hustisia.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Panneflek, Richard}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Sint Maarten]]
[[:Kategoria:Minister di Sint Maarten]]
------------------
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Partido Demokrátiko di Sint Eustatius
| logo =
| imagen =
| descripcion =
| lider partido= Raquel Spanner-Carty
| funda = [[31 di desèmber]] [[1948]]
| activo = [[Sint Eustatius]]
| sede =
| posicion = sentrista
| ideologia = kristiandemokrata
}}
'''Partido Demokrátiko di Sint Eustatius''' (hulandes: ''Democratische Partij''), abreviá DP i komunmente konosí komo DP Statia, ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Eustatius]]. E ta esun mas bieu eksistente y e promé partido ku a wordo establesé riba e isla.<ref name="DP">{{Citeer web|url=http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|taal=en|titel=Democratic Party (DP)|werk=Caribbean Elections|datum=|bezochtdatum=|archiefdatum=2020-07-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200703091333/http://www.caribbeanelections.com/knowledge/parties/bqse_parties/dp.asp|dodeurl=}}</ref>
E partido a wòrdu fundá na 1948 komo un sukursal lokal di “Partido Demokrátiko Islariba,” aktivo riba [[Sint Maarten]], Sint Eustatius, i [[Saba]]. Despues, e sukursal di Sint Eustatius a separá i a bira un partido independiente.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
motjxzvh61zccj0iyl95ki044j1lu55
208740
208738
2026-11-06T18:40:56Z
Caribiana
8320
208740
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Richard Panneflek]] - [[Partido Demokrátiko di Sint Eustatius]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
J.R. (Jocelyn) Levenstone ta bira gezaghebber di Saba. Sekretario di Estado [[Eric van der Burg]] di Relashonnan den Reino i Gobièrnu Desisivo a propon’é na Konseho di Minister.<ref name=:"1">[https://papiamentu.rijksdienstcn.com/aktual/notisia/2026/mei/29/jocelyn-levenstone-ta-bira-gezagheber-nobo-di-saba Jocelyn Levenstone ta bira gezaghèber nobo di Saba], RCN (29 di mei 2026)</ref>
Jocelyn Levenstone (57) a nase na Saba. <ref name=:"1"/>
E tabata direktor di Imigrashon i Vigilansia di frontera na Sint Maarten for di 2023 te inisio di 2026.<ref name=:"1"/> Entre 2018 i 2023 el a traha komo Hefe di e Punto di Sosten di Wardakosta na Sint Maarten.<ref name="2">[https://www.thedailyherald.sx/islands/levenstone-is-new-coast-guard-substation-head-for-st-maarten-philipsburg-the-coast-guard-substation-in-st-maarten Levenstone is new Coast Guard substation head for St. Maarten], The Daily Herald (6 di oktober 2018)</ref> Anteriormente e tabata entre otro Hefe di Seguridat i Vigilansia di haf di Sint Maarten di 2012 te ku 2018.<ref name="2"/>
Mener Levenstone a hasi estudio di polis i a inisiá su karera na Kuerpo Polisial Antia Hulandes. Durante di su karera el a sigui vários estudio di liderazgo i maneho.<ref name=:"1"/>
E nombramentu di señor Levenstone komo gezaghebber ta bai na vigor entrante promé di yüli 2026.<ref name=:"1"/> Hij is de opvolger van Jonathan G.A Johnson, gezaghebber sedert juli 2008.
PHILIPSBURG:--- Mr. Jocelyn R. Levenstone, a veteran law enforcement and border control professional with nearly 35 years’ experience, was dismissed on Friday from his post as head of Sint Maarten’s Immigration Department by Minister of Justice Nathalie Tackling. Despite his extensive background—which includes key roles with the Dutch Caribbean Coastguard, Port Sint Maarten, and as a police officer—Levenstone’s leadership faced escalating challenges leading to his removal after persistent concerns about underperformance and operational backlogs.<ref>[https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/49821-head-of-immigration-dismissed-amid-performance-concerns-and-backlogs.html Head of Immigration Dismissed Amid Performance Concerns and Backlogs], smn-news.com (23 di yanüari 2026)</ref>
----
Sint Maarten's Law Enforcement and Border Control gained an asset with the appointment of Mr. Jocelyn R. Levenstone as the new Head of Immigration. With a remarkable career spanning nearly 35 years in Law Enforcement, Coastguard operations, safety, and security management, Mr. Levenstone's diverse and extensive background positions him to lead the Immigration department into a new era of efficiency and effectiveness.
Levenstone’s journey began as a dedicated Police Officer at KPNA, where he served for eight years, specializing in law enforcement, crime prevention, investigation, public safety, and as a key member of the Arrest Team.<ref name=:'3">[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Levenstone-Takes-Center-Stage-as-Integral-Part-of-Immigration.aspx Levenstone Takes Center Stage as Integral Part of Immigration], Gobièrnu di Sint Maarten (15 di oktober 2023)</ref>
Following this, Levenstone devoted fifteen years to the Dutch Caribbean Coastguard, where he amassed invaluable knowledge in Maritime Law, security, border control, search and rescue operations, and inter-agency collaboration. His experiences in this role honed his skills in addressing maritime immigration challenges and maritime border enforcement.<ref name=:'3"/>
Having served as the Manager of Safety and Security at Port Sint Maarten for nearly seven years, Mr. Levenstone played a pivotal role in overseeing critical aspects of border control. He was responsible for managing access points, implementing rigorous security protocols, and ensuring strict compliance with international safety standards related to national security.<ref name=:'3"/>
In his previous role as the Head of Coastguard Substation on Sint Maarten for five years, Mr. Levenstone exhibited exceptional leadership skills, demonstrating his ability to effectively manage teams, coordinate complex operations, and make sound decisions even in high-pressure environments.<ref name=:'3"/>
{{DEFAULTSORT:Levenstone, Jocelyn}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Polítiko di Saba]]
------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
hlzs3l7yikqo1ro3hn0rfrhsczu8zaf
208741
208740
2026-11-06T18:43:46Z
Caribiana
8320
208741
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
r6xjpon8u6nnf5hvovulvxosn3cjwyq
208742
208741
2026-11-06T18:49:52Z
Caribiana
8320
208742
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
4izi5vat5oongwn8uknj5d7zktqja63
208743
208742
2026-11-06T18:52:46Z
Caribiana
8320
208743
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.[2][1]<ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
rgbp5qb7cjmajxkijkygfwjf1yl3qhr
208745
208743
2026-11-06T19:01:30Z
Caribiana
8320
208745
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
9lme95qnr2ien75oi43alxqwnt2vrl3
208746
208745
2026-11-06T19:09:47Z
Caribiana
8320
208746
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
gf94fvmah4iocnla9e99fk7m11dna5w
208752
208746
2026-11-06T19:30:13Z
Caribiana
8320
208752
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[gezaghebber]] di Sint Eustatius di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
9pkkf9hng217xuqixy8sfrsr84anc3g
208754
208752
2026-11-06T19:38:34Z
Caribiana
8320
208754
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
ogl4474zyi1krz5y52ysow2egerf1en
208758
208754
2026-11-06T19:44:30Z
Caribiana
8320
208758
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
803ij2a0sragi7lrkqqk7clxbtraybu
208760
208758
2026-11-06T19:46:29Z
Caribiana
8320
208760
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
81memoeg4mginvh95z218bxlqbp5l8e
208761
208760
2026-11-06T19:47:36Z
Caribiana
8320
208761
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref>
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a bira Teniente-Gobernador.[3]
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé Teniente Gobernador di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata e teniente gobernador interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.[2] Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
0vk6ryhbdn7qb1jit4dgf5x5ce1s9a0
208764
208761
2026-11-06T19:55:08Z
Caribiana
8320
208764
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata e [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref name=:"1">[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref> Promé ku esei, el a fungi komo gezaghebber suplente di 2003 pa 2010.
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e, meskos ku su rumannan, a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a wordu nombrá gezaghebber.
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé gezaghebber di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata okupa e funshon di gezaghebber interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.<ref name=:"1"/> Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
50wz0iggtr611w3vmge0knzunib2wta
208767
208764
2026-11-06T20:06:01Z
Caribiana
8320
208767
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref name=:"1">[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref> E tabata e promé gezaghebber di [[Sint Eustatius]] komo municipio special di Hulanda. Entre 1 di aprel 2010 i 10 di óktober 2010, fecha ku Antias Hulandes a keda disolvi, el a fungi komo e último gezaghebber di teritorio insular di Sint Eustatius. Promé ku esei, el a fungi komo gezaghebber suplente di 2003 pa 2010.
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e, meskos ku su rumannan, a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a wordu nombrá gezaghebber.
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé gezaghebber di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata okupa e funshon di gezaghebber interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.<ref name=:"1"/> Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
nm41uwx5xjxr5n8z8cg443nvtpjscty
208768
208767
2026-11-06T20:11:16Z
Caribiana
8320
208768
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor = [[Julian Woodley]] (suplente)
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref name=:"1">[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref> E tabata e promé gezaghebber di [[Sint Eustatius]] komo municipio special di Hulanda. Entre 1 di aprel 2010 i 10 di óktober 2010, fecha ku Antias Hulandes a keda disolvi, el a fungi komo e último gezaghebber di teritorio insular di Sint Eustatius. Promé ku esei, el a fungi komo gezaghebber suplente di 2003 pa 2010.
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e, meskos ku su rumannan, a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a wordu nombrá gezaghebber.
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé gezaghebber di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata okupa e funshon di gezaghebber interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.<ref name=:"1"/> Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
kj4zkoo004uyfxx242vni4278pid5qw
208769
208768
2026-11-06T20:12:22Z
Caribiana
8320
208769
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Hyden Gittens]]
| sucesor = [[Julian Woodley]] (suplente)
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref name=:"1">[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref> E tabata e promé gezaghebber di [[Sint Eustatius]] komo municipio special di Hulanda. Entre 1 di aprel 2010 i 10 di óktober 2010, fecha ku Antias Hulandes a keda disolvi, el a fungi komo e último gezaghebber di teritorio insular di Sint Eustatius. Promé ku esei, el a fungi komo gezaghebber suplente di 2003 pa 2010.
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e, meskos ku su rumannan, a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a wordu nombrá gezaghebber.
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé gezaghebber di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata okupa e funshon di gezaghebber interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.<ref name=:"1"/> Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
jat664ksq8m0jx8j9qn2lm1t90co5t8
208770
208769
2026-11-06T20:33:44Z
Caribiana
8320
208770
wikitext
text/x-wiki
''__NOINDEX__''
Pending: [[Gerald Berkel]] - [[Jocelyn Levenstone]] - [[Lloyd Josiah Richardson]] - [[Richenel Brug]] - [[Will Johnson]] - [[Franklin Meyers]] - [[People's Progressive Alliance]] - [[Social Reform Party]] - [[Sint Maarten Patriotic Alliance]] - [[Ellis Woodley]] - [[Julian Woodley]] - [[Concordia Political Alliance]] - [[Charles Voges]]
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di aprel]] [[2010]]
| periodo fin = [[1 di aprel]] [[2016]]
| monarkia = [[Beatrix di Hulanda]] <br/>[[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]] (2013-presente)
| prome minister=
| antecesor = [[Hyden Gittens]]
| sucesor = [[Julian Woodley]] (suplente)
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = politiko
}}
'''Gerald Berkel''' (☆ [[21 di sèptèmber]] [[1969]] na [[Sint Eustatius]]) tabata [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 pa 2016.<ref name=:"1">[https://web.archive.org/web/20160304035721/http://sxmislandtime.com/island-news/9893-lt-governors-congratulate-gerald-berkel-on-appointment-as-lt-governor-of-sint-eustatius.html Lt. Governors congratulate Gerald Berkel on appointment as Lt. Governor of Sint Eustatius], sxmislandtime.com (6 di mart 2010)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170208194558/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], thedailyhereld.sx (30 di mart 2016)</ref> E tabata e promé gezaghebber di [[Sint Eustatius]] komo municipio special di Hulanda. Entre 1 di aprel 2010 i 10 di óktober 2010, fecha ku Antias Hulandes a keda disolvi, el a fungi komo e último gezaghebber di teritorio insular di Sint Eustatius. Promé ku esei, el a fungi komo gezaghebber suplente di 2003 pa 2010.
== Bida i karera ==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su enseñansa primario na Sint Eustatius, e, meskos ku su rumannan, a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di bachelor den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Berkel a nace na Sint Eustatius y a termina su educacion secundario na Aruba. El a risibí un lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida, i a regresá Sint Eustatius pa traha na e kompania di telefon Eutel NV. Na 2004, Berkel a bira e direktor di Eutel na 2004 i a okupá e posishon ei te ora el a wordu nombrá gezaghebber.
Berkel a wòrdu nombrá komo e promé gezaghebber di Sint Eustatius dia 1 di aprel 2010, ounke e tabata okupa e funshon di gezaghebber interino for di 2003, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes.<ref name=:"1"/> Su periodo a terminá dia 1 di aprel 2016.
Gerald Berkel (Sint Eustatius, 21 di sèptèmber 1969) ta un polítiko hulandes. El a fungi komo Gobernador Insular (*gezaghebber*) di Sint Eustatius for di aprel 2010 pa aprel 2016. Promé ku esei, el a fungi komo Gobernador Insular Suplente di 2003 pa 2010.
==Biografia==
Berkel a nase na Sint Eustatius, e di tres di seis yu. Despues di a termina su educacion primario na Sint Eustatius, e—mescos cu e otro muchanan den su famia—a sigui su educacion secundario na Aruba. Siguientemente el a optené un titulo di asosiá tékniko na Sint Maarten i un titulo di lisensiatura den ingenieria di kòmpiuter for di Florida Institute of Technology na Melbourne, Florida.
Ora el a regresá Sint Eustatius, el a traha pa e kompania di telekomunikashon Eutel NV. Na 2004, el a wòrdu nombrá direktor interino di e kompania, i na 2010, el a bira su direktor gerente. Adishonalmente, e tabata aktivo den vários organisashon, sirbiendo komo vise-presidente di e konseho hubenil, miembro di e asosiashon empresarial STEBA, presidente di e asosiashon di basketbòl, i miembro di direktiva pa vários organisashon sosial i sin fin di lucro.
Miéntras tantu, na 2003, el a keda nombrá komo Gobernador Insular Suplente di Sint Eustatius. Ora cu el a wordo nombra como Gobernador Insular dia 1 di april 2010, el a baha for di su funcion na Eutel.
Berkel a baha dia 1 di aprel 2016, na final di su periodo.<ref>Saba News, [https://web.archive.org/web/20170628051327/http://www.saba-news.com/the-hague-seeks-new-acting-island-governor-for-statia/ The Hague seeks new Acting Island Governor for Statia], 16 december 2016</ref> El a wòrdu sigui pa [[Julian Woodley]], kende a asumí e posishon riba un base interino.<ref>The Daily Herald Saint Maarten, [https://web.archive.org/web/20170909143431/https://www.thedailyherald.sx/islands/56451-berkel-s-term-as-statia-governor-ends-april-1 Berkel’s term as Statia Governor ends April 1], 30 maart 2016</ref>
Na 2015, durante un reunion di Konseho Insular di Sint Eustatius, e partidonan di koalishon PLP i UPC a pasa un moshon di deskonfiansa kontra gezaghèber Gerald Berkel. E moshon, basá riba artíkulonan 73 i 74 di WolBES, ta akusá Berkel di no a komuniká regularmente i transparentemente ku e otro miembronan di e konseho ehekutivo; mas aleu e ta alegá un falta di koperashon, i ta pretendé ku e Gobernador Insular a bin ta ignorá e petishonnan di e otro miembronan di konseho pa tene reunionnan.
Den e moshon ta pidi Minister di Interior y Relacionnan den Reino Ronald Plasterk pa retira Berkel cu efecto inmediato.<ref>Anneke Polak, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2015/08/31/motie-van-wantrouwen-tegen-gezaghebber-berkel/ Motie van wantrouwen tegen gezaghebber Berkel], ntr caribbean (31 di ougùstus 2015)</ref>
{{Appendix|2=
* St. Eustatius Government, [https://web.archive.org/web/20160629211404/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Lt. Governor Gerald Berkel]
{{References}}
}}
'''Gerald Berkel''' (nase dia 21 di sèptèmber 1969 na [[Sint Eustatius]]) ta un funshonario públiko hulandes ku a fungi komo [[gezaghebber di Sint Eustatius]] di 2010 te 2016. Promé ku su nombramentu formal, e a fungi komo gezaghebber interino di e isla for di 2003. E tabata e promé gezaghebber di Sint Eustatius despues ku e isla a bira un municipio spesial di Hulanda dia 10 di òktober 2010. Promé ku e kambio konstitushonal ei, e tabata gezaghebber di e teritorio insular di Sint Eustatius.
== Biografia ==
Berkel a nase na Sint Eustatius komo e di tres di seis yu. Despues di kompletá su enseñansa primario na e isla, e a sigui su enseñansa sekundario na [[Aruba]]. Despues, el a optené un título di asosiá tékniko na [[Sint Maarten]] i un diploma di bachelor den ingenieria di kòmpiuter na [[Florida Institute of Technology]], na Melbourne, Florida.
Despues di su estudio, Berkel a regresá na Sint Eustatius i a kuminsá traha pa e kompania di telecomunikashon Eutel NV. Na 2004, e a bira direktor di e kompania i a keda den e funshon te ora el a asumí e puesto di gezaghebber. Ademas di su trabou profeshonal, e tabata aktivo den diferente organisashon lokal, entre otro den e sektor empresarial, hubenil, deportista i sosial.
== Gezaghebber di Sint Eustatius ==
Na 2003, Berkel a kuminsá fungi komo gezaghebber interino di Sint Eustatius, den preparashon pa e disolushon di Antia Hulandes. Dia 1 di aprel 2010, el a wòrdu nombrá formalmente komo gezaghebber di e teritorio insular. Despues ku Antia Hulandes a keda disolví dia 10 di òktober 2010, e a sigui fungi den e puesto den e struktura konstitushonal nobo, den kua Sint Eustatius a bira un municipio spesial di Hulanda.<ref>[1]</ref><ref>[2]</ref>
Na sèptèmber 2015, mayoria di e [[Konseho Insular di Sint Eustatius]] a aproba un moshon di deskonfiansa kontra Berkel. E moshon, presentá pa e líder di e Progressive Labour Party (PLP), Clyde van Putten, a pidi minister hulandes di Asuntunan Interno i Relashonnan den Reino, Ronald Plasterk, pa revoká su nombramentu i destitu’é ku efekto inmediato. E moshon a akus’é, entre otro, di falta di komunikashon i transparensia den e Konseho Ehekutivo, di no tene reunionnan ora e otro miembronan a pidi esaki i di tuma desishonnan sin konsultá ku nan. E moshon a pasa ku tres voto a fabor i un kontra. Plasterk a deklará su sosten pa Berkel na òktober di e mesun aña.<ref>[3]</ref><ref>[4]</ref>
Berkel a terminá su periodo dia 1 di aprel 2016, despues di kumpli ku un periodo kompleto di seis aña. [[Julian Woodley]] a sigui’é komo gezaghebber interino.<ref>[5]</ref>
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
----------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox dignatario| variante = c
| nomber = Gerald Berkel
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di sèptèmber]] [[1969]]
| sucesion = [[Lista di Gezaghebber di Sint Eustatius|Gezaghebber di Sint Eustatius]]
| periodo start = [[1 di yüli]] [[2026]]
| periodo fin = presente
| monarkia = [[Rey Willem-Alexander|Willem-Alexander]]
| prome minister= [[Rob Jetten]]
| antecesor = [[Jonathan Johnson]]
| sucesor =
| sucesion2 =
|periodo start2 =
|periodo fin2 =
|antecesor2 =
| pais = {{NLD}}
| partido =
| ofishi = polis, politiko
}}
'''Hyden C. I. Gittens'''
== Bida i karera==
Hyden Gittens a nace na e isla di St. Eustatius na aña 1961. Despues di a termina enseñansa basico, el a muda pa e islanan di Aruba y Curacao unda el a termina su opleiding di scol secundario. Despues Sr. Gittens a sigui su estudio na Hogere Economische School (HEAO) na Den Haag, Hulanda, for di unda el a gradua cu un titulo den Business Economics (Bedrijfs economie).<ref name="Gittens">[https://web.archive.org/web/20091027121927/http://www.statiagovernment.com/ltgovernor.html Governor of Sint Eustatius Hyden Gittens], statiagovernment.com</ref>
Regresando Curacao na 1982, el a cuminsa su carera cu e firma, e tempo ey Touche Ross, awor Deloitte. Den e periodo 1986 pa 1989 Sr. Gittens a sigui su estudionan na Florida, kaminda el a kompletá un Bachelors’ i Masters’ Degree den Kontabilidat i a optené su titulo di Certified Public Accountant (CPA). Durante añanan Sr. Gittens a traha su kaminda pa subi for di akountent di personal pa e posishon ku el a okupá último biaha komo partner residente di e práktika di St. Maarten di Deloitte promé ku el a tuma e posishon di Gobernador di su isla di nasementu na yanüari 2004.<ref name="Gittens"/>
Durante añanan, Sr. Gittens a atkerí un eksperensia amplio den hopi tereno di servisio finansiero profeshonal, trahando ku klientenan korporativo i individual den un rango amplio di industria i disiplina.
Gittens semper tabata hopi aktivo den servisio na komunidat unda ku e tabata biba. El a sirbi of actualmente ta sirbi como Miembro di e Grupo di Trabou Asuntonan Constitucional St. Maarten. Miembro di Servisio di Oudit Mundial di Konferensia General, Presidente di Hunta di Supervishon di Aeropuerto Prinsesa Juliana, miembro di komishon di Impuesto di St. Maarten, Klup Rotario di St. Maarten, Hunta di [[Iglesia Atventista di Shete Dia]], Instituto Merikano di CPA’s i miembro asosiá di NIVRA Kring Antia Hulanda.<ref name="Gittens">
Den e añanan/ desde cu el a bira Gobernador, Gittens a enkabesá un gobièrnu cu a atende dos area importante esta desaroyo socioeconomico sostenibel y cambio constitucional.
Gittens ta kasá i ta tata di ku tres yu.
{{DEFAULTSORT:Berkel, Gerald}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítika na Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Gobièrnu]]
-------------------
{{infobox dignatario
| nomber completo = Lloyd Josiah Richardson
}}
'''Lloyd Josiah Richardson''' (☆ [[11 di mei]] [[1950]] na [[San Nicolas]]) ta un polítiko i médiko di [[Sint Maarten]].[1] E tabata miembro di Parlamento di Sint Maarten pa UPP i a fungi for di 1 di desèmber 2014 te ku 13 di òktober 2015 komo [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]].[2]
== Biografia ==
Richardson a nace na 1950 na San Nicolas, [[Aruba]] komo yu di Josier A. Richardson i Barbara Richardson-Alexander.[6]. Na 1968, despues di a caba su MULO, el a sali pa Merca. El a risibí su titulo den Arte Liberal for di [[University of the West Indies]] na Trinidad, su lisensiatura den kímika for di Universidat Andrews na Berrien Springs, Michigan, i na 1979 su doctorado den sirugia for di Universidat Outónomo di Guadalajara.[3]
Na mart 1981, Richardson a muda pa Sint Maarten pa traha komo e promé dòkter di supervishon na Banko di Seguro Sosial.[4] Na 2010, el a kore pa e elekshonnan di 2010 na Sint Maarten komo miembro di Aliansa Nashonal,[5] pero no a wòrdu eligi. Na 2014, el a wòrdu eligi komo miembro di e Partido di Pueblo Uní,[3] i a bira Presidente di Parlamento di Sint Maarten. El a sirbi te ku 13 di òktober 2015.[2]
zie wiki.nl
Overview: '''Lloyd Josiah Richardson''' (born 11 May 1950) is a Sint Maarten politician of the United People's Party (UPP). He has been a member of Parliament since 10 October 2010, serving as President of Parliament ...
Date of birth: 11 May 1950
Age: 75
Occupation: Politician
-----
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Richenel Brug
| imagen =
| descripcion =
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{SXM}}
| partido =
| ofishi = polítiko
}}
'''Richenel S.J. Brug''' (☆ 19?? na [[Kòrsou]]) ta un polítiko di [[Sint Maarten]], afiliá na partido [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM). Entre .. i 29 di mei 2026 e tabata minister di Salu publiko, Desaroyo Sosial i Labor na St. Maarten.
Biografia
Brug a nace na Curacao y a muda pa Sint Maarten ora e tabatin cinco aña. El a lanta den Town, dor di mayornan Antiano i West-Indian, su mayornan a inkulká den dje balornan i prinsipionan kristian fuerte.
Brug, ambtenaar den Ministerio di Enseñansa pa casi un decada, a sirbi como miembro di Gabinete di ex Minister di Husticia, Sr. Raphael Boasman. Tambe el a traha den Parlamento den e funshon di funshonario haltu di beleid den frakshon di èks Vise Presidente di Parlamento, Sr. Romain Laville. Durante su periodo den Parlamento, el a hunga un ròl kompliká den e proseso inisial di investigashon i strukturashon pa krea e Programa di Desayuno “Healthfast” ku a proveé desayuno na muchanan na tur Skol Públiko. El a kontribuí na dos konsepto di MOU.
On Sunday, March 19th, 2023, Mr. Richinel Brug released a statement officially announcing his candidacy for the URSM. Brug, is no stranger to the political arena as he has been an active member of the community for most of his life. Brug was born in Curacao and moved to Sint Maarten when he was five years old. He was raised in Town, by Antillean and West-Indian parents, his parents instilled in him strong Christian values and principles. “I believe it is my responsibility to contribute to a better Sint Maarten for not only myself and my family but for all Sint Maarteners.<ref>https://smn-news.com/index.php/st-maarten-st-martin-news/42647-richinel-brug-officially-joins-ursm.html Richinel Brug officially joins URSM], 2023</ref>
Brug, a civil servant in the Ministry of Education for almost a decade, served as a member of the Cabinet of the former Minister of Justice, Mr. Raphael Boasman. He also worked in Parliament in the capacity of senior policy officer in the faction of former Vice President of Parliament, Mr. Romain Laville. During his tenure in Parliament, he played an intricate role in the initial researching and structuring process to create the “Healthfast” Breakfast Program that provided breakfast to children in all Public Schools. He contributed to two draft MOUs. A MOU between the Government of Dominica and Sint Maarten, providing five free scholarships for Sint Maarten students to study medicine and agriculture in Dominica and Cuba. A second MOU between Newark, New Jersey, and the Government of Sint Maarten, providing In-State tuition for our students to study at Rutgers University. Unfortunately, even though ratified by the respective country and state, these MOUs were never ratified by the Government of Sint Maarten. Brug also worked on the District Cleaning project leading to the restructuring of the entire garbage contract in Sint Maarten. This allowed our young men in the different neighborhoods an opportunity to partake in cleaning projects.
In addition, Brug worked on several motions passed on the floor of Parliament. One very important motion Brug worked on tirelessly as a senior policy officer in Parliament, was the motion passed on April 17th, 2013. This motion was a result of the mass layoffs of the Pelican Saga. The motion instructed the then Minister of Labor to amend the labor laws governing Sint Maarten to include an article on the protection of employees and their rights by transfer of ownership of a company, as is done in the Netherlands, in accordance with the then Book 7 of the Dutch Civil Code, title 10, section B, Articles 662-666 (“rechten van werknemers bij overgang”). After an entire decade this motion that was presented in Parliament: became law last year!
On Monday, March 20th, 2023, Brug was a guest on the live Table Talk Facebook program of the URSM. During this program, he further elaborated on the reasons why he chose the URSM party. He explained: “since resigning from my former political party in December 2022, I immediately began searching in consultation with family, close friends, and supporters, for an alternative political party. Sitting out any election is not an option as long as our people continue to live in hardship, without adequate representation in both the executive and legislative branches of Government. I have been searching for a party that shares my values and principles. In my opinion, it is high time we start to elect men and women of integrity to Parliament. We owe it to the previous generations and those to come.”
“The political party must share my stands regarding issues that continuously plague our people: the core objective is to truly serve and improve the quality of life of all the citizens of Sint. Maarten. I emphasize on Integrity as it is a core pillar of Good Governance. I believe in the empowerment of all citizens and equal opportunity for all. I believe in a party that is led by a leader that is competent and has a vision for Sint Maarten.”
“At the end of my search, the URSM, a movement not a party, stood out the most amongst all currently established and new political parties. URSM has a completely new approach for the formation and operation of its organization”, said Brug.
Some key factors that led to his decision to join URSM are the continued empowerment of its members and potential candidates through seminars and training with entities such as the SER and the Integrity Chamber, and the practice of screening candidates before joining the list to create stability within the party and develop team building.
The leader of the URSM Dr. Luc Mercelina expressed his gratitude to Mr. Brug for joining the movement. “I am elated to have Richinel Brug on board. Mr. Brug is a man of principles, who continues to serve the Sint Maarten people in different capacities. He is ready to represent our people in Parliament and I am happy he chose the URSM as his vehicle to positively change Sint Maarten.”
Brug concluded by asking everyone to join him on his journey with the URSM as he contests the upcoming elections with the aim to truly help the people of Sint Maarten. He promised to prove his LEGISLATIVE case to be elected as a Member of Parliament.
-----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Will Johnson
| imagen = WillJohnsonSaba.jpg
| descripcion = Johnson na 2015
| antecesor =
| sucesor =
| pais = {{NLD}} - [[Saba]]
| partido =
| ofishi = edukador, polítiko
}}
'''Will Johnson''' (☆ 1941 na [[Saba]]) ta un maestro, eskritor i polítiko [[Antias Hulandes|antiano]]. El a publiká kolumna i artíkulonan, i komo polítiko tabata diputado insular i miembro di [[Konseho Insular]] pa [[Partido polítiko|partido]] [[Windward Islands People's Movement]].
Biografia
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestrès aña el a bai skol na Curaçao. Na òktober 1960 el a muda pa Sint Maarten, kaminda un aña despues el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion.
Na 1968, el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa mas di binti sinku aña, i tambe e revista mensual The Labor Spokesman. Despues, el a kontribuí na e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Ademas, el a skirbi vários novela i buki ku tema polítiko.[1]
Profesionalmente, Johnson tabata un maestro.[2]
Karera polítiko
Johnson a keda aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di e konseho insular di Saba.[1]
El tabata estrechamente enbolbí den e proseso di reformanan konstitushonal di Dissolution of the Netherlands Antilles, spesialmente den e periodo 2004 te 2007.[3]
Den su posishonnan polítiko, el a ekspresá oposishon kontra e introdukshon di sierto leynan Hulandes. Segun el, “nos komprendementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga”.[2]
Na 2010, el a retirá for di polítika aktivo, pero el a sigui aktivo komo presidente di Windward Islands People's Movement.[4]
Aktividat despues di polítika
Rònt di e tempu di su retiro, Johnson a wòrdu nombrá komo un di e direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.[2]
El a sigui ekspresá su opinion polítiko, entre otro komo sostenedor di aliniashon entre e sistema di penshun di Caribbean Netherlands (AOV) i e sistema AOW na Netherlands.[4]
Durante e elekshonnan di House of Representatives of the Netherlands di 2017—den kua habitantenan di Saba a partisipá pa promé biaha—el a hasi un yamada pa vota pa e partido Socialist Party Netherlands (SP), debí na nan posishon riba redukshon di edat di penshun na 65 aña.[5]
Bida personal
Johnson ta kasá i tin tres yu.[1]
Su yu hòmber, Chris Johnson, tabata diputado riba Saba di 2007 te 2016, i despues a bira representante di Netherlands na Sint Maarten.[6]
------------
== Biografia ==
Johnson a nase na Saba. For di edat di diestres aña el a bai skol na [[Kòrsou]]. Na òktober 1960 el a bai Sint Maarten, kaminda el a kuminsá skirbi kolumnanan pa e semanal Windward Islands Opinion un aña despues. Na 1968 el a funda Saba Herald, ku a eksistí pa binti sinku aña, i e revista mensual The Labor Spokesman. Despues el a skirbi pa e revista Weekender di The Daily Herald i a funda e wèpsait The Saba Islander. Tambe el a skirbi vários novela i buki polítiko.<ref name="autobio">The Saba Islander, [https://thesabaislander.com/biography/ autobiografie]</ref> E tabata un maestro di profeshon.<ref name="Galen">John Jansen van Galen, [http://www.atlascontact.nl/wp-content/uploads/2014/05/jansen-van-galen-proefschrift.pdf Afscheid van de koloniën, Het Nederlandse dekolonisatiebeleid 1942-2010]</ref>
E tabata aktivo den polítika pa alrededor di binti sinku aña komo diputado insular i miembro di konseho insular.<ref name="autobio" /> E tabata estrechamente enbolbí den e reformanan konstitushonal di òktober 2010 di 2004 pa 2007.<ref>Leoni Leidel-Schenk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/12/10/statia-wil-autonomie-maar-dan-volgens-de-vn-regels/ ‘Statia wil autonomie, maar dan volgens de VN-regels’], Caribisch Netwerk, 10 december 2014</ref> El a opone introduccion di cierto leynan Hulandes. El a bisa, entre otro, ku “nos komprondementu di bon i apropiá gobernashon no ta inkluí eutanasia òf aborto, ni e uso liber di droga” (tradukshon).<ref name="Galen" /> Na 2010, el a bandoná polítika aktivo; el a keda komo presidente di e Movementu di Pueblo di Islanan Bientu.<ref name="Osepa" />
Rònt di e tempu di su retiro, el a wòrdu nombrá un di e kuater direktornan di e Fondo di Penshun di Amtenar.<ref name="Galen" /> For di un punto di bista polítiko, e ta un sostenedor ferviente di aliniashon di AOV na Hulanda Karibense ku AOW na Hulanda.<ref name="Osepa">Belkis Osepa, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2014/10/20/will-johnson-saba-moet-aandacht-blijven-trekken/ Will Johnson: ‘Saba moet aandacht blijven trekken’], Caribisch Netwerk, 20 oktober 2014</ref> Durante e elekshonnan di Kámara Abou di 2017, den kua Sabans tambe a wòrdu permití pa partisipá pa promé biaha, el a pidi pa vota pa e SP pasobra e partido ei tabata ke redusí e edat di penshun na 65.<ref>The Daily Herald / Saba News, [https://web.archive.org/web/20200219172010/https://www.saba-news.com/many-sabans-vote-for-first-time-in-the-second-chamber-election/ Many Sabans vote for first time in the Second Chamber], 16 maart 2017</ref>
Johnson ta kasá i tin tres yu.<ref name="autobio" /> Su yu hòmber Chris tambe tabata diputado riba Saba di 2007 pa 2016. Desde e tempu ei e tabata e representante di Hulanda riba Sint Maarten.<ref>Dutch Caribbean Legal Portal, [http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/movers-shakers/79-a-new-challenge/7023-changing-of-the-guard-at-dutch-representation-in-st-maarten Changing of the guard at Dutch Representation in St. Maarten], 4 di yüni 2016</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid = |titulo=Will Johnson}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Johnson, Will}}
[[:Kategoria:Hende]]
[[:Kategoria:Polítiko di Saba]]
----------------
Overview: '''Franklin Antonio Meyers''' (born 28 November 1967) is a Sint Maarten businessman, undertaker, and politician who serves as a Member of Parliament since 2024. He previously served as an MP from 2014 to 2019 ...
Date of birth: 28 November 1967
Age: 57
Occupation: Politician
------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = People's Progessive Alliance
| abr = PPA
| logo = People's Progressive Alliance (Sint Maarten) logo.png
| lider partido= [[Gracita Arrindell]]
| presidente partido = Don Hughes
| funda = [[20 di yanüari]] [[2003]]
| fundado = Gracita Arrindell
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Orange|oraño}}
}}
'''People's Progressive Alliance''' (PPA) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).<ref name="PPA dissolution">{{cite web|title=Gracita joins the UP party, steps down as PPA leader|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=6443|website=thedailyherald.com|accessdate=}}</ref>
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá ku e meta di promové bon gobernashon, transparensia i integridat den polítika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] tabata miembro di e [[Konseho Insular]].
E partido a partisipa na varios elekshon bou di e konstelashon di Antias Hulandes. Entre 2003 y 2007 e llijsttrekker Arrindell tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6] Na e elekshonnan legislativo di Antia Hulandes riba 22 di yanüari 2010, e partido no a gana ningun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5112|title=Landslide Victory for National Alliance|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> E mesun ana, PPA a drenta den un aliansa ku partido [[United People's Party|UP]] i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014. Den e periodo aki Arrindell tabata presidente di PPA.
Tabata pensa ku e partido a wòrdu disolvé na 2010,<ref name="PPA dissolution" /> sinembargo, for di 2016 padilanti e tabata un biaha mas kontestá elekshonnan na Sint Maarten.
Na 2019, nan a neglishá e Bario Hulandes, manera a wòrdu deklará den un reunion di town hall.<ref>{{Cite web |title=People's Progressive Alliance: St Maarten Dutch quarter neglected |url=https://www.loopnews.com/content/peoples-progressive-alliance-st-maarten-dutch-quarter-neglected-3/ |access-date=2025-05-29 |website=Loop News |language=en-US}}</ref>
Aliansa Progresista di Pueblo (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.[6]
Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku United People's Party (UP) i ta partisipa bou kapa di UP na e elekshonnan di 2010 i 2014.
pa e eleccionnan.[1] E ta keda elegi komo miembro di e parlamento nobo. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome presidente di Parlamento di Sint Maarten, funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.[8][9] Durante su presidensia, e tabata tambe presidente di PPA.[10] El a lucha kontra nepotismo, cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.[11] Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.[12] E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo Unified Resilient St. Maarten Movement y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion[13].
{{Stub}}
'''People’s Progressive Alliance''' (PPA) ta un partido polítiko na [[Sint Maarten]], fundá na 2003 pa [[Gracita Arrindell]], un eks-miembro di e [[Democratic Party (Sint Maarten)|Democratic Party]] (DP).
== Historia ==
E partido a wordu funda ku e meta di promovê bon gobernashon, transparensia i integridat den politika na Sint Maarten. Entre 2003 i 2007, lider di partido [[Gracita Arrindell]] a sirbi komo miembro di e Conseho Insular na nomber di PPA.
Na e elekshonnan legislativo di e Antias Hulandes riba 22 di yanüari 2010, PPA no a logra gana ningun asiento. Den e mesun aña, e partido a drenta den un aliansa ku e [[United People's Party (Sint Maarten)|United People's Party]] (UP) i a partisipá bou di e lista di UP den e elekshonnan di 2010 i 2014.
Despues di e desmantelashon di e Antias Hulandes riba 10 di oktober 2010, Arrindell a bira miembro di Parlamento di Sint Maarten via e lista di UP. E a sirbi komo e promé presidente di Parlamento di Sint Maarten for di 10 di oktober 2010 te 14 di juli 2012, i atrobe entre 24 di juni 2013 i 9 di oktober 2014. Durante e periodo aki, e tabata tambe presidente di PPA i a enfatisá temanan manera bon gobernashon i lucha kontra nepotismo.
Den e elekshonnan di 2014, Arrindell tabata kandidato riba lista di UP, pero no a logra wordo re-eligi. Despues di esaki, PPA a sigui operá komo partido independiente.
== Aktividadnan posterior ==
Despues di 2016, PPA a bolbe partisipá independiente den elekshonnan parlamentario na Sint Maarten (2016, 2018 i 2020), ku Arrindell komo lider di partido. Sin embargo, e partido no a logra gana ningun asiento den e elekshonnan aki.
Na 2024, Arrindell a uni ku e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] (URSM) i a partisipá komo kandidato riba su lista.
== Ideologia ==
PPA ta posicioná su mes komo un partido progresivo ku énfasis riba:
bon gobernashon i transparensia;
responsabilidad públiko;
desaroyo sosial i komunidario;
lucha kontra nepotismo i korupshon.
== Importansia ==
Aunke PPA no a keda un partido grandi den términos di representashon parlamentario, e a hunga un ròl importante den introdukshon di tema manera integridat i gobernashon responsabel den debate polítiko na Sint Maarten, prinsipalmente pa medio di liderato di Gracita Arrindell.
== Mira tambe ==
[[Polítika di Sint Maarten]]
[[Parlamento di Sint Maarten]]
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
--------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Social Reform Party
| abr = SRP
| logo =
| lider partido= Jacinto Mock
| presidente partido =
| funda = 2013
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|#223584}} Blou<ref>{{cite web|url=http://thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=49180|title=Parties' slates numbered for ballot, SRP gets blue|accessdate=7 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
}}
'''Social Reform Party''' (SRP, Partido di Reforma Sosial) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]] aktivo entre 2013 i 2017.
== Historia ==
E partido a wòrdu fundá na 2013 pa èks-miembro di [[National Alliance]], Jacinto Mock.<ref>{{cite web|url=http://www.todaysxm.com/2013/08/20/jacinto-mock-establishes-social-reform-party/|title=Jacinto Mock establishes Social Reform Party|accessdate=7 December 2014|work=todaysxm.com|date=20 August 2013 }}</ref> Na e elekshonnan general di 2014 riba 29 di ougùstùs, el a optené 0.91% di e votonan i no a logra optené un asiento den parlamento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|title=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald}}</ref>
----
Partido di Reforma Sosial (SRP) ta un partido polítiko na Sint Maarten fundá na 2013 pa Jacinto Mock, un eks miembro di Aliansa Nashonal. E partido ta defendé derechonan humano, bon gobernashon i reformanan sosial ku ta dirigí riba preokupashonnan di klase trahadó i klase media. El a kontestá e elekshon general di 2014 pero no a sigurá ningun asiento den Parlamento meimei di sosten limitá di votadó i opstákulonan organisatorio.[1]
Despues di e elekshon, SRP a topa ku transishonnan di liderazgo i retonan interno, loke a kondusí na dormishon operashonal despues di 2017. Apesar di intentonan den elekshonnan siguiente, el a ehersé influensia mínimo riba e sistema multipartidista di Sint Maarten.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
---------------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Sint Maarten Patriotic Alliance
| abr = SPA
| logo =
| lider partido=
| presidente partido =
| funda = [[1990]]
| fundado = Edgar Lynch
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color =
}}
'''Sint Maarten Patriotic Alliance''' (Aliansa Patriótiko di Sint Maarten) tabata un [[partido polítiko]] aktivo na [[Sint Maarten]] durante añanan 1990 i kuminsamentu di añanan 2000. E partido a hunga un ròl importante den desaroyo di polítika lokal, te na su unifikashon ku [[National Alliance]].
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance tin su rais den e restrukturashon di e anterior ''St. Maarten Patriotic Movement'' (SPM), un movementu polítiko fundá dia 15 di desèmber 1978. E movementu aki a surgi komo reakshon riba e dominio polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], kende a dominá polítika na Sint Maarten pa dékadanan.
Entre e figuranan prominente den e movemento original tabatin [[William Marlin]], kende mas despues a bira un di e lidernan prinsipal den polítika di Sint Maarten.
== Partisipashon elektoral ==
Na elekshonnan di Konseho Insular di 1991, Sint Maarten Patriotic Alliance a debuta ku un resultado di kuater (4) asiento. E partido tabata liderá pa e sindikalista Edgar Lynch.
Na elekshonnan di 1995, e partido a reforsá su posishon, logrando sinku (5) asiento den Konseho Insular di Sint Maarten, loke a konfirmá su base elektoral den e komunidat.
Na nivel di Antias Hulandes, e partido a partisipá den elekshonnan parlamentario di 2002 ku un lista kombiná huntu ku [National Alliance. E aliansa aki a logra 4,8% di voto popular i un (1) asiento den [[Parlamento di Antias Hulandes]].
== Fushon ==
Mas aleu den añanan 2000, Sint Maarten Patriotic Alliance a pasa dor di un proseso di integrashon ku National Alliance. E union aki a kontribuí na konsolidashon di forsanan polítiko riba e isla, i a forma parti di e desaroyo di sistema multipartidario moderno di Sint Maarten.
== Mira tambe ==
* Lista di partido politiko na Sint Maarten
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
----------
== Historia ==
Sint Maarten Patriotic Alliance a surgi for di e restrukturashon di St. Maarten Patriotic Movement (Movementu Patriótiko di St. Maarten, SPM), ku a wòrdu fundá dia 15 di desèmber 1978, pa figuranan inkluyendo [[William Marlin]] pa kontestá e dominio polítiko ankrá di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), dirigí pa [[Claude Wathey]], ku a kontrolá e asuntunan di Sint Maarten pa dékadanan.
E partido a gana kuater asiento den e elekshon di Konseho Insular di 1991.<ref>{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=ewgpEAAAQBAJ |title=Political Handbook of the World 2020-2021 |date=31 May 2021 |publisher=CQ Press |isbn=978-1-5443-8473-3 |page=1926 |language=en}}</ref> Lider di partido tabata e sincalista Edgar Lynch. E siguiente elekshon na 1995 e partido ta logra obtene sinku asiento den Konseho Insular di Sint Maarten.<ref>{{citeer web|titel=Spannende verkiezingsstrijd op Sint Maarten DP en SPA ieder 5 zetels, sleutelrol voor de SAPP|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-04-08|bezochtdatum=2026-03-20|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644822:mpeg21:p001}}</ref>
Na elekshonnan 2002 pa [[Parlamento di Antias Hulandes]], e partido a djòin e Aliansa Nashonal ku a gana 4.8% di voto popular i 1 di 22 asiento.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
-----------
{{Infobox person
| name = Ellis Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Ellis Adonnis Woodley''' (☆ [[1955]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata minister di Enseñansa i Kultura di Antias Hulandes di 1987 te 1990.
== Biografia ==
Ellis A. Woodley a terminá MAVO na Aruba i despues HAVO na Curaçao. Na 1983 el a graduá ku e diploma di bachelor of arts den edukashon elemental na St. Thomas School. Thomas]] y na 1987 el a bira Master of Arts den Edicational Administration na New York, USA. E ta miembro di DP-St. Eustatius. E tabata Minister di Enseñansa den Gabinete di Liberia-Peters II.
Uit: <ref name="Reinders">{{Citeer boek|auteur=Reinders, Alex|taal=nl|uitgever=Walburg Pers, Zutphen|datum=1993|titel=Politieke geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba 1950-1993}}</ref>
Ellis A. Woodley voltooide de MAVO op Aruba en vervolgens de HAVO op Curacao. In 1983 behaalde hij het bachelor of arts diploma in Elementary Education te saint[[saint thomas|St. Thomas]] en in 1987 werd hij master of arts in Edicational Administration in New York, USA. Hij is lid van de DP-St. Eustatius. Was minister van Onderwijs in het kabinet Liberia-Peters II.
----------------------------------
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Julian Woodley
| image =
| caption =
| term =
| monarch =
| predecessor =
| birth_date = 1952
| occupation = polítiko
| party = [[Partido Demokrátiko (Sint Eustatius)|Partido Demokrátiko]] (DP Statia)
}}
'''Julian Carlyle A. Woodley''' (☆ [[1952]]) ta un polítiko di [[Sint Eustatius]]. E tabata gezaghebber interino di Sint Eustatius di 1 di aprel 2016 te 7 di febrüari 2018. Previamente e tabata representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
== Bida ==
Woodley ta yu hòmber di gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. E tabata hefe di e departamentu di Finansa di Sint Eustatius durante 15 aña. Banda di esei el a okupá durante 25 ana varios funshon na [[Antias Hulandes]] i [[Hulanda Karibense]]. entre otro komo miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]], diputado di [[Kolegio Ehekutivo]] i representante interino di gobièrnu di Hulanda pa e entidatnan públiko di Boneiru, Sint Eustatius i Saba.
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Julian Woodley}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Woodley, Julian}}
[[:Category:Hende]]
[[:Category:Politiko di Sint Eustatius]]
'''Julian Woodley''' (circa 1952) is een Nederlands politicus. Hij heeft diverse functies bekleed op de [[Nederlandse Antillen]] en vervolgens voor [[Caribisch Nederland]], zoals parlementslid, gedeputeerde en waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|rijksvertegenwoordiger]]. Van 1 april 2016 tot 7 februari 2018 was hij waarnemend [[Lijst van gezaghebbers van Sint Eustatius|gezaghebber van Sint Eustatius]].
== Biografie ==
Woodley is een zoon van voormalig gezaghebber [[Charles Austin Woodley]]. Hij was 15 jaar lang afdelingshoofd op Financiën van [[Sint Eustatius]]. Daarnaast bekleedde hij gedurende 25 jaar diverse functies, zoals [[Eilandsraad (Nederlandse Antillen)|eilandsraadslid]], parlementslid van de [[Nederlandse Antillen]]<ref name="RijksdienstCB 4-2016">Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909190604/https://www.rijksdienstcn.com/en/news/julian-woodley-act-island-governor-st-eustatius Julian Woodley wnd. Gezaghebber Sint Eustatius], eind maart 2016</ref> en gedeputeerde voor Telecommunicatie.<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://web.archive.org/web/20170909185750/https://www.rijksdienstcn.com/archief/augustus-2012/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia/partijen-tekenen-contract-voor-aanleg-zeekabel-saba-en-statia Partijen tekenen contract voor aanleg zeekabel Saba en Statia], augustus 2012</ref>
Met ingang van 1 december 2011 werd hij aangesteld als waarnemend [[Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba]].<ref>Rijksoverheid, [https://web.archive.org/web/20170909185601/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2011/10/14/benoeming-waarnemend-rijksvertegenwoordiger-voor-bonaire-sint-eustatius-en-saba Benoeming waarnemend rijksvertegenwoordiger voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba], 14 oktober 2011</ref> Hiermee was hij tot 1 mei 2014 plaatsvervanger van [[Wilbert Stolte]]<ref>Rijksdienst Caribisch Nederland, [https://archive.today/20160601091711/https://www.rijksdienstcn.com/archief/maart-2014/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire/waarnemend-rijksvertegenwoordiger-julian-woodley-bezoekt-bonaire Waarnemend Rijksvertegenwoordiger Julian Woodley bezoekt Bonaire], maart 2014</ref> en daarna vanaf 1 september 2014 van [[Gilbert Isabella]].<ref name="RijksdienstCB 4-2016" />
----------
{{Variante|c}}
{{Infobox politico| variante = c
| nomber = Gracita Arrindell
| imagen =
| descripcion =
| nomber completo =
| fecha nacemento = [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]]
| luga nacemento =
| fecha fayecimento =
| luga fayecimento =
| districto electoral =
| region =
| pais = {{SXM}}
| funcion actual =
| desde =
| antecesor =
| sucesor =
| partido =
| religion =
| titulo =
| temporada1 =
| funcion1 =
| temporada2 =
| funcion2 =
| firma =
| website =
}}
---------------
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson tabata un eks-polítiko di [[Democratic Party (Sint Maarten)|partido DP]]<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> , promé di lansa e partido i bira lider di partido. Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, kual lo elegi e promé miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
E partido no a partisipa den e siguiente elekshonnan, birando de fakto defunto.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[:Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
Richardson a lansa e partido despues di bandoná partido DP, unda e tabata kandidato riba lista i a sirbi komo asistente ehekutivo di Roy Marlin i Louie Laveist durante nan termino komo diputado pa partido [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], tabata lider di partido.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=6 December 2014|work=SMN-News.com}}</ref> Ku un lista di kuater kandidato e partido a partisipa na e elekshon di 17 di sèptèmber 2010, ku lo elegi e prome miembronan di [[Parlamento di Sint Maarten]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di oktober 2010. E partido a risibi 1.0% di e voto popular i ningun di e 15 asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=6 December 2014|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status=dead}}</ref>
Den e elekshonnan ku a sigui despues e partido no a partisipa, birando de fakto defunto.
'''One St. Maarten People Party''' (OSPP) ta un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2013 dor di Lenny Priest, eks-komisario di finansa di Sint Maarten Patriotic Alliance (SPA).<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|title=One St. Maarten People Party to focus on district representation|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-date=9 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209072816/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=41403|url-status=}}</ref> E partido ta aktualmente inaktivo.
Na su debut den elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]] dia 29 di ougùstùs 2014, e partido a optené 1.16% di e votonan i no a logra optené un asiento.<ref>{{citeer web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&id=49954|titel=UP biggest, but NA, US, DP sign accord|accessdate=|werk=The Daily Herald}}</ref><ref>{{citeer web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/17279|titel=The St. Maarten Parliamentary Election of August 29, 2014|accessdate=|werk=SMN-News.com}}</ref>
Den elekshon di 2016 e partido no a logra avansa signifikativo den voto (1,43%), i den e elekshonnan ku e sigui esei a keda sin partisipa.
-----------------------
{{Variante|c}}
{{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Voges]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{Infobox politico
| variante = c
| nomber completo = Charles Ernest Wilfred Voges
| imagen =
| descripcion =
| fecha nacemento = [[21 di yüli]] [[1907]]
| luga nacemento = [[Philipsburg]]
| fecha fayecimento=
| luga fayecimento = {{CUW}}
| pais = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|20px|border]] [[Antias Hulandes]]
| ofishi = polítiko
| temporada2 = 1951-1953
| funcion2 = miembro di Konseho Insular di Kòrsou
| temporada1 = 1949-1969
| funcion1 = miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]]
| temporada3 =
| funcion3 =
| temporada4 =
| funcion4 =
}}
'''Charles Ernest Wilfred (Ernest) Voges''' (☆ [[21 di yüli]] [[1907]] na [[Philipsburg]] - † [[30 di yüli]] [[1973]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]]) tabata un polítiko [[Antias Hulandes|antiano]].
== Biografia ==
Charles E.W. Voges (Sint Maarten 21 juli 1908 – Curacao, 30 juli 1973)
• t/m kabinet Jonckheer IV-Kroon zeer actief in het landsbestuur als statenlid van de NA
• 1951-1953 lid eilandsraad van Curacao
• 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie
• 1949-1969 lid van de Staten namens de NVP
• 1954 voorzitter van de Staten van de NA
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461368:mpeg21:pdf Amigoe, 30 juli 1973 Hedenmorgen om half acht overleed de heer Charles Ernest Wilfred Voges, geboren op 21 juli 1908 te Sint Maarten en woonachtig op Curacao. Van 1949 tot 1969 was hij lid van de fraktie van de N.V.P. 1949-1950 en in 1952 was hij ondervoorzitter der Staten en in 1954, voorzitter der Staten. De heer Voges was vanaf 1927 in dienst ,van de Nederlandse Antillen met een onderbreking gedurende de periode van 1928-1933 in welke tijd hij in dienst was van een particuliere onderneming 1943-1949 was de heer Voges, ondergezaghebber van St. Eustatius. 1949-1957 was de heer Voges werkzaam op de administratie-Financien. In de periode van 1951-53 lid van de eilandsraad van Curacao en van 1952-54 lid van de delegatie der Ronde tafel Conferentie. De aktiviteiten voor land en volk hebben tenslotte zeer terecht geresulteerd in een toegekende koninklijke onderscheiding, n.l "Officier in de orde van Oranje Nassau".
{{Appendix}}
{{DEFAULTSORT:Voges, Ernest}}
[[:Kategoria:Hende|Kòrsou]]
[[:Kategoria:Polítiko di Islariba]]
[[:Kategoria:Minister di Antias Hulandes]]
* Onderwijzer, ambtenaar, politicus,voorzitterparlement
* 1928: gehuwd met Eunice Octavia Peterson, zes kinderen
Charles Ernest Wilfred Voges was born on St. Martin on July 21, 1908, and died on Curaçao on July 30, 1973. His great-grandfather, Johann Heinrich Voges, was born in Hanover, Germany, on May 30, 1824 (died St. Martin, 1 June 1907) and was the first Voges to come to St. Martin via Curaçao. Whenever he was in his cups he would claim that there were more prostitutes in Hanover than there were people living in St. Martin.
Peternella Suaer married Johann Heinrich in 1848. She was born on St. Martin on February 19, 1827, and died on St. Martin on April 4, 1887. Mr. Charles Ernest Wilfred Voges married Eunice Octavia Peterson on March 9, 1928. She was born on St. Martin on September 24, 1907, and died on Curaçao on November 20, 2001. Typical of a government official’s family for those days, it is interesting to see through the birth of the children of this couple how the family moved around. Together they had six children. The first two Ernest (Jackie, mother of the owner of the Amigoe newspaper) and his sister Edwina were born on Curaçao (1931 and 1932), Amy was born on St. Martin 1934, Joan Gertrude was born on St. Eustatius 1938, Charles Rudolf was born on Saba in 1939, and Wilfred Russell was born on St. Martin in 1943. In the colonial days civil servants were sometimes given short notice that they were being transferred to another island and it was either move on or move out of the civil service.
Charles Ernest Wilfred Voges was born in Front street, “Foot of the Town” in Philipsburg, St. Martin, as the only son of Johanna “Nanna” Cornelia Voges
He lived by his mother all his schooldays and attended the Oranje School just up the road on the Front street. He graduated from the Oranje School passing all seven grades and then qualified as a teacher and worked for awhile teaching at the same school as a 4th class teacher by appointment of October 1, 1927, and there also his wife worked as a teacher 4th class starting in 1926 already. Before teaching he went to Aruba to work in a pharmacy of Dr. Nunes whom he had met on St. Martin. He returned to St. Martin in 1928 and married Eunice Octavia Peterson. She was the only daughter of Daniel Alfred Peterson (born August 25, 1875, died December 5, 1968) and Ann Elizabeth Alberta Vlaun (born October 31, 1878, died June 26th, 1954). I remember Mr. Fred well. He mourned his wife so much that his grandchildren would have to drive him out to the Cul-de-Sac cemetery on Sundays and leave him at the grave for sometime so that he could bring the wife up to date on events of the past week.
After a brief stint with the Shell Oil refinery on Curaçao, Mr. Voges returned to teaching at the Oranje School on St. Martin from which he was given an honorary discharge and appointed as a clerk to work in the Receivers office and Post office on the island of St. Eustatius on June22, 1935. On October 12, 1935 he was appointed as registrar in the office of the Canton Judge. At the same time his wife was appointed as a schoolteacher.
In 1937 he was appointed as acting Receiver and appointed as Vice Lt. Governor (Onder Gezaghebber) of St. Eustatius from 1943 to 1949. In 1943 he had to supervise a riot which broke out on St. Eustatius. It had been brought to his attention that the doctor had meddled with a young girl and had impregnated her. When he was sure of his facts he had the doctor arrested and locked up in the sweathouse, which was the “nombre de carino” of a very small cell in Fort Oranje. This legally correct act of his caused a tremendous uproar. The riot which ensued was under the leadership of William Roosberg, the natural father of Wilson (Papa) Godet.
“Willie Doc,” as he was known, campaigned for me on Statia in 1969 when I headed the URA list against the DP. Mr. Voges lost control of what was happening because normally he had the help of two rural police (veldwachters). In this case, however, the policemen took the side of the people and agreed that the doctor was not to blame because, “if she wants it, give it to her, no.” Mr. Voges could only rely on his handgun and for his contact with Curaçao, on a telegraph-operator who was very handy with the Morse code. Curaçao was contacted and police officers were brought over to St. Martin with a man-o-war and then in the hold of a schooner to Statia. In the meantime the rioters were in control of the police station and had freed the doctor. The rioters came on board to inspect the schooner but forgot to check the hold where the policemen were hiding. They landed during the night and brought the situation under control. “Willie Doc” was sent to Curaçao and reprimands were handed out to several persons after which the island returned to normal.
In 1948 Mr. Voges was appointed Vice Lt. Governor of Saba. In the 1940’s already Mr. Voges aligned himself with the N.V.P. (National People’s Party) of Dr. Da Costa Gomez. In 1950 he ran for parliamentary elections as the Windward Islands had lost two of the three parliamentary seats it had in 1949. In the 1949 elections Mr. Voges with 179 votes as the number 3 candidate was elected to represent Saba. Mr. Voges in 1950 was elected with 721 of the 1005 votes which were cast in the Windward Islands. He had 333 votes on his native St. Martin, 339 votes on Saba of the 376 valid votes cast, and 49 on St. Eustatius. His record on Saba has not yet been broken.
During his term from 1950 to 1954, Voges fought along with William Plantz for the Windward Islands to regain three seats in parliament; to no avail it must be said. He also lobbied for equal distribution of development aid funds so that the smaller islands could get some projects. From February 11, 1954, to November 13, 1954, he was the President of Parliament. In 1954 his party lost the elections in the Windward Islands even though Mr. Voges with 544 votes (207 on St. Maarten, 219 on Saba and 118 on Statia) was the highest vote getter in the Windward Islands. He then became a member of parliament for Curaçao as he was a candidate on both lists of the NVP and was a Senator from 1955 to 1969. Two of his sons “Jackie” and Russell filled important functions like Ministers and Lt. Governors so that his name carried on in Antillean politics for quite some time.
When “Jackie” was Minister he had at one time a little war going with Minister Leo Chance. But then who did not have war with Leo? I did on several occasions myself have serious run disagreements with him, but we are still best of friends. In going through old documents here in the government office on Saba I found a document which I thought would be of interest to Jackie. I made a photo copy of the document to present it at the opportune time. He was coming up from Curaçao and I was on the same plane. I found the document in my briefcase and walked over to where he was seated, gave him the document and told him: “don’t be too hard on Chance, read this.” Whenever I looked back at where Jackie was seated he was staring at the document and laughing his head off. When we got to St. Maarten he said to me: “I can imagine Leo in every possible situation. But a singer?”
The document reads as follows: “I the undersigned ONDERGEZAGHEBBER of Saba hereby grants permission to Charles Ernest Wilfred Voges, to lecture in Hellsgate district on the 7th of November 1950, from 5:00pm until 6:30pm, and in the Windwardside district from 8:00pm until 10:00pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture, and in St. John’s district on the 8th of November 1950, from 4:30pm until 5:30pm, and in The Bottom district from 8:00pm until 9:0pm, with Julian Conner and Leo Chance singing songs during the lecture.<ref>Pieter Dijkstra, [https://gw.geneanet.org/apeterson?lang=en&n=voges&p=charles+ernest+wilfred Charles Ernest Wilfred Voges], geneanet (6 di desember 1950)</ref>
Saba, 6 December 1950
Pieter Dijkstra
I have fond memories of Mr. Voges’ period in the early history of elections in the Windward Islands. He with his style of campaigning and with Lynette as his political strategist made politics interesting to the man on the street at the time. Credit should be given to him as ever since his time whenever there are elections the turnout is regularly 80 and even more than 90% of the voters. May his memory be blessed!!
-----------------------------
FB Public Entity Saba:The appointment of Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone. The historic appointment by the Dutch Kingdom Minister and the Office of the Dutch Representative Honorable Jan Helmond, I must clearly emphasize and highlight that this appointment honors the memory of Honorable Saban Sea Captain Matthew Levenstone. The new resourceful leadership of Saban Lieutenant Governor Honorable Outstanding Jocelyn Levenstone ushers in a new time of Equality, Human Rights, Immigrants Rights, Human Dignity, Social Justice and Transparency, Integrity in Government on the island Dutch Caribbean Territory Saba; (Saba-News )The Outstanding Honorable Saban Lieutenant Governor: Jocelyn Levenstone who is a descendant of a Saban Civil Rights Leader Honorable '''Matthew Levenstone'''. Matthew Levenstone who was a prominent and influential political and historical leader of the Caribbean island of Saba. He is widely remembered for laying the foundations of local democratic representation and for his family’s legacy in public service. Leadership in Saba: As a Hardworking, Honest and Decent Saban man He served for 20 years as a key member of the Island Council and the Executive Council Commissioner of Saba 1951-1963 along with Honorable Ulric Hassell, as Deputy Commissioner of Saba. In 1963 he handed over the leadership to Honorable Saban Junior Minister of State of the Netherlands Antilles: Max Nicholson ( Deputy Commissioner of Saba: 1963 to 1971) first appointed Spoke Person for Saba in the Parliament of the Netherlands Antilles in 1982 of Pioneering Vision: Honorable Captain Matthew Levenstone is historically recognized as a legendary politician who promoted civic development and local political autonomy. Political Dynasty: Upon retiring from active politics in 1975, he passed the torch to his son, the equally historic political leader Honorable Ishmael Mathew Levenston, founder of the Saba Labour Party. His gran-daughter Akilah Akilah M. Levenstone Levenstone also carries the torch now! Due to Matthew Levenstone his historical impact on the Saban community, there are significant physical tributes in his honor located in The Bottom, the capital of Saba.
After Matthews Levenstone Honorable Service and Leadership to Saba the Legendary years of Saban Politician '''Max Nicholson''' came to take place in Saban history:
Max founded The Voice of Saba: A Local Caribbean Radio Station started by Max Nicholson;(Maximiliaan Wilhelm Nicholson) a local young Saban politician; who became commissioner of Saba at the age of 29 in 1963 until 1971. The Voice of Saba Radio Station went on air on the small Dutch island of Saba officially on November 25, 1971. Dr. J. Hartog wrote about Max Nicholson in his book (History of Saba).
Max was born on August 19th, 1934 on Saba Dutch Caribbean. His Wife was Germaine Nicholson. His Father was John Lionel Nicholson born in St. Maarten who was a big businessman in Aruba and in St. Maarten. His Mother was Polly Geraldine Nicholson Dunker. Max also was the first ever known Saban first Spoke-Person or Representative for Saba something like the first Senator for Saba in the Central Government in the Parliament of the Netherlands Antilles in Curacao in 1982. As the first Saban Representative or Spoke-person for Saba of the Netherlands Antilles in Curacao Central Government, this position along with Saba Secretary of State and Senator was pioneered and requested to be created by Max Nicholson himself; due to his outstanding Dynamics and relations in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles; No other so call Saban politician could have achieved this.
Max Nicholson became the first Saban to become a member of the Staten in the Legislature of the Netherlands Antilles in 1967 and the first Saban Secretary of State of the Netherlands Antilles in 1991. Max Nicholson then went on to become the first Saban Junior Minister of State of General Affairs under the office of the Minister of General Affairs in 1993 in the cabinet of: Prime Minister Maria Liberia Peters in the Central Government of Curacao of the Netherlands Antilles.
The Prime Minister of Curacao Maria Liberia Peters (1984-1986) and in (1988-1994) her mother Mabel Albertina Hassell Peters was born on Saba Dutch Caribbean. Prime Minister Maria Liberia Peters was born in the midst of World War Il in Willemstad the capital of the island of Curacao of the Netherlands Antilles on May 20, 1941.
Max Nicholson was the Acting Lieutenant Governor of Saba in the nineties. He was the biggest and most renowned businessman and politician of Saba island. He and his wife Germaine Nicholson founded Saba Coralita Foundation. Max Nicholson was the Founder of the Saba Leo’s Club, He was the owner of Satel N.V., Owner of SOL Saba and ESSO Gas, Owner of the Admiral Cargo Boat Il, Founder and Owner of Saba and Statia Cable TV . He received the Melvin Jones Fellow Award for dedicated humanitarian Services by the Lion’s Club International Foundation.
Max Nicholson also received a testimony of Sincere Appreciation presented to him in honor and with deep appreciation of Max Nicholson’s distinguished and unselfish service given to the Lion’s Club International while serving with Outstanding Leadership, Vision and Ability in The Lion’s Club of Saba as President in 1977 -1978 and Founder of the Saba Leo’s Club.
Max Nicholson was honored in April 2, 1985 by Queen Beatrix of the Netherlands as a Knight in the Order of Oranje Nassau # nr. #4
and then again in December 13, 1995 nr. # 95.0008655
He once said very passionately:
This is My island Saba! I was born here and I will do whatever it takes to develop it!!!!
I hope that in the spirit Honorable Matthew Levenstone and of Max Nicholson Lieutenant Governor Jocelyn Levenstone Will do whatever it takes to keep developing Saba!!!
“For time and the world do not stand still. Change is the law of life. And those who look only to the past or the present are certain to miss the future.”
Presidente: John F. Kennedy— Address in Frankfurt, June 25, 1963
Cristian Hassell Feliciano
-------------------
f20u7lv3edk35ybbxo9vb0lm3ka0gqe
Concordia Political Alliance
0
13396
208739
170493
2026-11-06T18:35:56Z
Caribiana
8320
208739
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox partido politico| variante = c
| nomber = Concordia Political Alliance
| abr = CPA
| logo =
| lider partido= Jeffry Richardson
| presidente partido =
| funda = [[15 di ougùstùs]] [[2010]]<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|title=Richardson launches CPA with four candidates for elections|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133150/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=7042|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref>
| fundado = Jeffry Richardson
| activo = {{SXM}}
| sede =
| posicion =
| ideologia =
| color = {{legend|Gold|oro}}
}}
'''Concordia Political Alliance''' (CPA) tabata un [[partido polítiko]] na [[Sint Maarten]], fundá na 2010 dor di Jeffry Richardson.<ref>{{cite web|url=http://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/4491|title=Concordia Political Alliance On its Way|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/6133|title=Concordia Political Alliance Launched.|accessdate=|work=SMN-News.com}}</ref> Richardson, kende tabata aktivo polítikamente den [[Democratic Party (Sint Maarten)|DP]], a separá for di e partido promé di elekshon 2010 pa lansa su propio partido i bira lider di CPA.<ref name=":1"/>
== Partisipashon elektoral ==
Ku un lista chikí di kuater kandidato<ref name=":1"/>, CPA a partisipa na elekshon parlamentario di 17 di sèptèmber 2010, ku tabata e promé elekshon pa [[Parlamento di Sint Maarten]], ku lo remplasa e [[Konseho Insular (Antia Hulandes)|Konseho Insular]] despues di e disolushon di Antias Hulandes dia 10 di òktober 2010. E partido a risibi un total di 234 voto (aproksimadamente 1.0% di e voto popular), pero no a logra niun asiento.<ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|title=Election results validated, seat allocation unchanged|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133147/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8519|archive-date=9 December 2014|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|title=Richardson thankful for 'very sincere 127 votes'|accessdate=|work=The Daily Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209133156/http://www.thedailyherald.com/index.php?option=com_content&view=article&id=8333|archive-date=9 December 2014|url-status}}</ref>
Despues di 2010, CPA no a partisipa mas den elekshon, i e partido a bira de facto inaktivo.
{{Stub}}
{{Appendix}}
[[Kategoria:Polítika na Sint Maarten]]
09uwhp7gl5xwe3inj8anh1hz8g8b38e
Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)
0
15074
208723
204787
2026-11-06T17:55:58Z
Caribiana
8320
wikilink
208723
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] (1776-1781)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954)
{{Appendix|2=
* Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman -[https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917) – Dbnl]
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
0au2bbyvpgxhco96xs6se3ofbpnxgz3
208724
208723
2026-11-06T17:56:54Z
Caribiana
8320
208724
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] (1776-1781)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781)
* [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino)
* [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino)
* [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954)
{{Appendix|2=
* Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman -[https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917) – Dbnl]
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
b5hmigskh642r8fk6e9myfsi1vd86x8
208774
208724
2026-11-07T10:40:23Z
Kallmemel
14000
+tabel
208774
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| interino||
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman -[https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917) – Dbnl]
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
ktfs3s875wz66z3iusnzfyprws9rtle
208775
208774
2026-11-07T10:41:01Z
Kallmemel
14000
208775
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| ||interino
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman -[https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917) – Dbnl]
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
1ih3wnxvyu71j2ieo680vdsc34wvho2
208776
208775
2026-11-07T10:48:57Z
Kallmemel
14000
accesibilidad:+citeer web
208776
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| ||interino
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* {{citeer web|auteur=Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman|url=https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454|titel=Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917)|via=Dbnl}}
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
ivyd0bizuy1r25ga59dlh1dqhlx306n
208777
208776
2026-11-07T10:49:54Z
Kallmemel
14000
ref:+parameter
208777
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| ||interino
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* {{citeer web|auteur=Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman|url=https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454|titel=Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917)|pagina's=p.322|via=Dbnl}}
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
f0mdcwagud49mrcv4xkvgst79pb950v
208779
208777
2026-11-07T10:57:46Z
Caribiana
8320
208779
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebber di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| ||interino
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* {{citeer web|auteur=Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman|url=https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454|titel=Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917)|pagina's=p.322|via=Dbnl}}
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
e4zbcal9m8vy1w1io5uhw10xq8ahom4
208781
208779
2026-11-07T11:53:17Z
Kallmemel
14000
208781
wikitext
text/x-wiki
Esaki ta un '''lista di komandante (''commandeur''), gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebber di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]].
{|class="wikitable"
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|No.
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Nòmber
!colspan="2"|Periodo
!rowspan="2" style="vertical-align: bottom;"|Remarke
|-
!Start
!Fin
|-
!1
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn ||1639?||1641
|-
!2
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1641||1644
|-
!3
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne ||1644||?
|-
!4
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. ||1647?||
|-
!5
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. ||1665||
|-
!6
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan ||1665||1666
|-
!7
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose ||1666||?
|-
!8
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? ||1668||1671
|-
!9
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen ||1671||1672
|-
!10
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson ||1672||?
|-
!11
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie ||1674?||?
|-
!12
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper ||1682||1686
|-
!13
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer ||1686||1689
|-
!14
| [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? ||1689||1690
|-
!15
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill ||1690||1693
|-
!16
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. ||1693||1700
|-
!17
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1700||1701|| interino
|-
!18
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1701||1704
|-
!19
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1704||1709|| interino
|-
!20
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont ||1709||1712
|-
!21
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker ||1712||1717
|-
!22
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche ||1717||
|-
!23
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1717||1719||interino
|-
!24
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert ||1719||1720
|-
!25
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1720||1721|| interino
|-
!26
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen ||1721||1722
|-
!27
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1722||1725|| interino
|-
!28
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay ||1725||1728
|-
!29
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx ||1728||1733
|-
!30
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1733||1734|| interino
|-
!31
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger ||1734||1736
|-
!32
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe ||1736||1737|| interino
|-
!33
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch ||1737||1740
|-
!34
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt ||1740||1741
|-
!35
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis ||1741||1743|| interino
|-
!36
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. ||1743||1752
|-
!37
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1752||1754|| interino
|-
!38
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt ||1754||1775
|-
!39
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1775||1776|| interino
|-
!40
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Graaff]] ||1776||1781
|-
!41
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy ||1781||
|-
!42
|[[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn ||1781||
|-
!43
|[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert ||1781||1784
|-
!44
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen ||1784||1785|| interino
|-
!45
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger ||1785
|-
!46
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1785||1789|| interino
|-
!47
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin ||1789||1792
|-
!48
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels ||1792||1795||interino
|-
!49
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1795||1801|| interino
|-
!50
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt ||1801||1802
|-
!51
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau ||1802||
|-
!52
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda ||1802|| ||interino
|-
!53
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen ||1802||1809
|-
!54
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden ||1809||1810|| interino
|-
!55
| [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow ||1810||1816
|-
!56
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen ||1816||1817||interino
|-
!57
|[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer ||1817||1822
|-
!58
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt ||1822||1823|| interino
|-
!59
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler ||1825||1828
|-
!60
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders ||1828||1836
|-
!61
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe ||1836||1837|| interino
|-
!62
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] ||1837||1954
|-
|}
{{Appendix|2=
* {{citeer web|auteur=Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman|url=https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454|titel=Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië (1914-1917)|pagina's=p.322|via=Dbnl}}
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Saba]]
[[Kategoria:Sint Maarten]]
sz1e8u6xjjqbhs4tl4hc1legluxhh01
Plakat di The First Salute di Presidente Roosevelt
0
15076
208728
205154
2026-11-06T18:00:16Z
Caribiana
8320
wikilink
208728
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
E '''plakat di The First Salute di Presidente Roosevelt''', ta un plakat konmemorativo din bròns, situá riba e palu di bandera monumental di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].
E plakat ta konmemorá ''[[The First Salute]]'', un saludo di kañon ku gobernador [[Johannes de Graaff]] a laga tira dia [[16 di novèmber]] [[1776]], pa kontestá e saludo di e barku di guera merikano ''Andrew Doria'', bou di komando di kapitan Isaiah Robinson. E merikanonan ta konsiderá e saludo aki komo e promé rekonosementu di e independensia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] dor di un poder stranhero.<ref>[https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], Stadsarchief Amsterdam (23 di aprel 2019)</ref>
Na 1939, e plakat a wòrdu presentá como regalo di presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]]. Roosevelt a bishitá Sint Eustatius dia 27 di febrüari 1939 abordo di e barku di guera USS ''Houston'', pero e no a bai tera. Debí na e kondishonnan di laman, e presidente a keda abordo.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/>
Dia 12 di desèmber 1939, e barku di guera USS ''Wyoming'' a yega na Sint Eustatius pa entregá e plakat na nòmber di Roosevelt. E plakat a wòrdu instalá na Fort Oranje, na e lugá di e palo di bandera.<ref name=:"4"/> Carl F. Gronemeyer, sekretario di Kolonia Kòrsou, tabata presente representando [[Gielliam Wouters|Gobernador Wouters]], huntu ku Gezaghebber di [[Islariba]], Johan Diedrich Meinders i Gezaghebber suplente pa Sint Eustatius, Joseph Eerens i pa Saba, Xavier Krugers, i siudadanonan prominente manera e saserdote i e domi.<ref name=:"2">{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref><ref name=:"3">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30|bezochtdatum=2026-09-23}}</ref>
E plakat ta kontené e siguiente inskripshon:<ref name=:"4">{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref>
<blockquote>
{{lang|en|In commemoration of the salute to the flag of the United States fired in this fort on 16 November 1776 by order of Johannes De Graaff Governor of St. Eustatius in reply to a national gun-salute fired by the United States brig-of-war, Andrew Doria under Captain Isaiah Robinson of the Continental Navy.
Here the sovereignty of the United States of America was first formally acknowledged to a national vessel by a foreign official.
Presented by Franklin Delano Roosevelt President of the United States of America. |italic=yes}}
</blockquote>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
bkhetk5mred65gfiu2ynn03zdte0kg5
Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes
0
15110
208714
208536
2026-11-06T17:18:58Z
Kallmemel
14000
+wikilink
208714
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref>
== Státus ==
E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/>
=== Protekshon ===
Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/>
== Lista di tribon i chuchu ==
{|
|+'''Leyenda'''
|-
|style="vertical-align:top"|
{|class="wikitable"
!colspan="2"|Habitat
|-
!{{legend|lightgreen}}
|Bento-pelágiko
|-
!{{legend|lightsalmon}}
|Ref
|-
!{{legend|tan}}
|Demersal
|-
!{{legend|navy}}
|Laman profundo
|-
!{{legend|lightblue}}
|Pelágiko
|}
|style="vertical-align:top"|
{|class="wikitable"
!colspan="2"|Distribushon
|-
!X
|Okurensia konfirmá
|-
!S
|Okurensia sperá
|-
!NK
|Informashon no-konfirmá/anekdóktiko
|-
!{{legend|PowderBlue}}
|Espesie resaltá ta regionalmente endémiko
|}
|}
{|class="wikitable" style="border:none;background:none;"
! style="border:none;background:none;"|
! Espesie
! Nòmber komun
! colspan="6"|Distribushon
! colspan="4"|Státus
|-
! style="border:none;background:none;"|
! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu
! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}}
! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}}
|-
! rowspan="3" style="background:lightgreen"|
|''Aetobatus narinari''||Chuchu águila
| X || X || X || X || X || X
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Myliobatis freminvillei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Myliobatis goodei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
! rowspan="2" style="background:lightsalmon"|
|''Mobula birostris''||Manta
|X||X||X||X||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mobula'' cf. ''birostris''||
|X||X||X||X||X||X
|-
! rowspan="12" style="background:tan"|
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Gymnura micrura''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk
|X||X||X||X||X||X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus guttatus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus say''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Narcine bancroftii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Pristis Pristis''||
|S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Pseudobatos percellens''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Rhinoptera bonasus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhinoptera brasiliensis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Styracura schmardae''||
|S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Urobatis jamaicensis''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="14" style="background:navy"|
|''Benthobatis marcida''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Cruriraja rugosa''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dactylobatus clarkii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus bullisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus teevani''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Fenestraja sinusmexicanus''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Gurgesiella atlantica''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rajella fuliginea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rostroraja cervigoni''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Schroederobatis americana''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="3" style="background:lightblue"|
|''Mobula hypostoma''||
|S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mobula tarapacana''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Pteroplatytrygon violacea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! style="border:none; background:none;"|
! colspan="2"|Tribon
|-
! rowspan="4" style="background:lightgreen"|
|''Carcharhinus signatus''||
| S || S || S || S || S || S
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger
| X || X || X || X || X || X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''||
| S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Sphyrna tudes]]''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
! rowspan="13" style="background:lightsalmon"|
|''Carcharhinus acronotus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Carcharhinus altimus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Carcharhinus galapagensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Carcharhinus leucas''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus limbatus''||
| X || X || S || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus obscurus''||
|X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Carcharhinus porosus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Ginglymostoma cirratum]]''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Negaprion brevirostris''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon lalandii''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon porosus''||
| X || S || S || X || S || S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''[[Sphyrna tiburo]]''||
|X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
! rowspan="4" style="background:tan"|
|''Mustelus canis''||
| S || S || X || S || S || S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Mustelus higmani''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mustelus norrisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Sphyrna media''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
! rowspan="25" style="background:navy"|
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''||
|{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Apristurus riveri''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Centrophorus granulosus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Centrophorus squamosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Centrophorus uyato''||
| S || S || S || S || S || S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Etmopterus bigelowi''||
| S || S || S || S || S || S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus bullisi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus gracilispinis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus hillianus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus schultzi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus virens''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Euprotomicrus bispinatus''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Heptranchias perlo''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus griseus''||
|S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus vitulus''||
|S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Oxynotus caribbaeus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''||
|S||S||S||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus clarkae]]''||
|S||{{n/a}}||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squatina david''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Zameus squamulosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="25" style="background:lightblue"|
|''Alopias superciliosus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Alopias vulpinus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus falciformis''||
|X||X||X||X||S||X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus longimanus''||Ala seku
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharodon carcharias''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Cetorhinus maximus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá
|X||X||X||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Isurus paucus]]''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Megachasma pelagios]]''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Prionace glauca''||Tribon blou
|S||X||X||NK||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena
|X||X||X||X||X||X
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin
|X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin
|X||X||X||X||X||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin
|X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|}
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
6lzft4tcltp48f36mkutainrcpcc8rk
208731
208714
2026-11-06T18:05:06Z
Kallmemel
14000
+wikilink
208731
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref>
== Státus ==
E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/>
=== Protekshon ===
Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/>
== Lista di tribon i chuchu ==
{|
|+'''Leyenda'''
|-
|style="vertical-align:top"|
{|class="wikitable"
!colspan="2"|Habitat
|-
!{{legend|lightgreen}}
|Bento-pelágiko
|-
!{{legend|lightsalmon}}
|Ref
|-
!{{legend|tan}}
|Demersal
|-
!{{legend|navy}}
|Laman profundo
|-
!{{legend|lightblue}}
|Pelágiko
|}
|style="vertical-align:top"|
{|class="wikitable"
!colspan="2"|Distribushon
|-
!X
|Okurensia konfirmá
|-
!S
|Okurensia sperá
|-
!NK
|Informashon no-konfirmá/anekdóktiko
|-
!{{legend|PowderBlue}}
|Espesie resaltá ta regionalmente endémiko
|}
|}
{|class="wikitable" style="border:none;background:none;"
! style="border:none;background:none;"|
! Espesie
! Nòmber komun
! colspan="6"|Distribushon
! colspan="4"|Státus
|-
! style="border:none;background:none;"|
! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu
! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}}
! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}}
|-
! rowspan="3" style="background:lightgreen"|
|''Aetobatus narinari''||Chuchu águila
| X || X || X || X || X || X
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Myliobatis freminvillei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Myliobatis goodei''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
! rowspan="2" style="background:lightsalmon"|
|''Mobula birostris''||Manta
|X||X||X||X||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mobula'' cf. ''birostris''||
|X||X||X||X||X||X
|-
! rowspan="12" style="background:tan"|
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Gymnura micrura''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk
|X||X||X||X||X||X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus guttatus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hypanus say''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Narcine bancroftii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Pristis Pristis''||
|S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Pseudobatos percellens''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Rhinoptera bonasus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhinoptera brasiliensis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Styracura schmardae''||
|S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Urobatis jamaicensis''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="14" style="background:navy"|
|''Benthobatis marcida''||
|S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Cruriraja rugosa''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dactylobatus clarkii''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus bullisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Dipturus teevani''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Fenestraja sinusmexicanus''||
|S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Gurgesiella atlantica''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rajella fuliginea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Rostroraja cervigoni''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Schroederobatis americana''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="3" style="background:lightblue"|
|''Mobula hypostoma''||
|S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mobula tarapacana''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Pteroplatytrygon violacea''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! style="border:none; background:none;"|
! colspan="2"|Tribon
|-
! rowspan="4" style="background:lightgreen"|
|''Carcharhinus signatus''||
| S || S || S || S || S || S
|{{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger
| X || X || X || X || X || X
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''||
| S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Sphyrna tudes]]''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
! rowspan="13" style="background:lightsalmon"|
|''Carcharhinus acronotus''||
|S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Carcharhinus altimus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Carcharhinus galapagensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Carcharhinus leucas''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus limbatus''||
| X || X || S || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus obscurus''||
|X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Carcharhinus porosus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Ginglymostoma cirratum]]''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''[[Negaprion brevirostris]]''||
| X || X || X || X || X || X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon lalandii''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Rhizoprionodon porosus''||
| X || S || S || X || S || S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''[[Sphyrna tiburo]]''||
|X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
! rowspan="4" style="background:tan"|
|''Mustelus canis''||
| S || S || X || S || S || S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Mustelus higmani''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Mustelus norrisi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Sphyrna media''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
! rowspan="25" style="background:navy"|
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''||
|{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Apristurus riveri''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Centrophorus granulosus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Centrophorus squamosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Centrophorus uyato''||
| S || S || S || S || S || S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Etmopterus bigelowi''||
| S || S || S || S || S || S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus bullisi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus gracilispinis''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus hillianus''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus schultzi''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Etmopterus virens''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Euprotomicrus bispinatus''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Heptranchias perlo''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus griseus''||
|S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Hexanchus vitulus''||
|S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Oxynotus caribbaeus''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''||
|S||S||S||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''||
|X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus clarkae]]''||
|S||{{n/a}}||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Squatina david''||
|S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''Zameus squamulosus''||
|{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
! rowspan="25" style="background:lightblue"|
|''Alopias superciliosus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Alopias vulpinus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus falciformis''||
|X||X||X||X||S||X
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Carcharhinus longimanus''||Ala seku
|S||X||X||X||S||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''Carcharodon carcharias''||
|{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|''Cetorhinus maximus''||
|X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá
|X||X||X||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Isurus paucus]]''||
|S||S||S||S||S||S
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Megachasma pelagios]]''||
|S||S||S||S||S||S
|{{color box|#60C659|LC}}
|-
|''Prionace glauca''||Tribon blou
|S||X||X||NK||S||S
|{{color box|#CCE226|NT}}
|-
|''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena
|X||X||X||X||X||X
| {{color box|#FC7F3F |EN}}
|-
|''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin
|X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin
|X||X||X||X||X||S
|{{color box|#D81E05|CR|white}}
|-
|''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin
|X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S
| {{color box|#F9E814|VU}}
|-
|}
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
rfxxcvzpqqxjprgh43shjg6oulcjw60
Tribon
0
15158
208753
208653
2026-11-06T19:34:10Z
Kallmemel
14000
/* Skèlet */ +imagen
208753
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| imagen=TDpGUipa.jpg
| descripcion = Órden di tribon (robes pa drechi): Squaliformes, Squatiniformes, Orectolobiformes, Pristiophoriformes, Lamniformes, Carcharhiniformes, Hexanchiformes, Heterodontiformes.
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| subtroncon = [[Vertebrata]]
| clase = [[tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| subclase = [[Neoselachii]]
| taxon = Infraclase
| c-nomber = Selachii
| rango = [[Órden (biologia)|Órden]]
| subdivision = * Carcharhiniformes
* Squaliformes
* Orectolobiformes
* Squatiniformes
* Lamniformes
* Heterodontiformes
* Pristiophoriformes
* Hexanchiformes
}}
'''Tribon''' (Selachii) ta un piská di wesu moli (Chondrichthyes) ku ta pertenesé na [[Klado|grupo monofilétiko]] di tribon i chuchu (Elasmobranchii).<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Sternes |voornaam=Phillip C. |titel=Body forms in sharks (Chondrichthyes: Elasmobranchii) and their functional, ecological, and evolutionary implications |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0944200620300581 |tijdschrift=Zoology |datum=2020-06 |pagina's=125799 |doi=10.1016/j.zool.2020.125799 |taal=en |jaargang=140 |achternaam2=Shimada |voornaam2=Kenshu}}</ref>
Den nan forma moderno, tribon ta sisti pa mas o ménos 400 mion aña; esta, mas bieu ku [[mata]] i [[dinosouro]]. Dependiente di e outoridat taksonomiko (FishBase, [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]], katalòg di FAO) utilisá mas ku 500 [[espesie]] di tribon eksistente ta deskribí, klasifiká den 8 [[Òrde (biologia)|órden]]. E órden mas grandi; Carcharhiniformes, ta kontené kasi 60 porshento di e espesienan di tribon.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://thesea.org/how-many-species-of-sharks-are-there/|titel=How Many Species Of Sharks Are There|bezochtdatum=2026-10-26|datum=2016-03-30|werk=Blane Perun's TheSea.Org|taal=en}}</ref> Tribonnan ta varia mashá den sais i habitat marino:<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://thesea.org/what-is-a-shark/|titel=What Is A Shark|bezochtdatum=2026-10-26|datum=2016-03-31|werk=Blane Perun's TheSea.Org|taal=en}}</ref>
{|class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;"
|+Diversidat den tribon
!espesie
!largura
!habitat
!diet
|-
|''Etmopterus perryi''
|rowspan="2"|~17 cm
|rowspan="2"|osean profundo<br>(300–450 m)
|rowspan="2"|marisko chikitu, piska
|-
|[[Fail:Etmopterus perryi SI cr.jpg|100px]]
|-
|Tribon bayena<br>(''[[Rhincodon typus]]'')
|rowspan="2"| ~18 m
|rowspan="2"|riba laman tropikal
|rowspan="2"|plánktòn
|-
|[[fail:Hiu Paus Teluk Saleh Sumbawa.jpg|50px]]
|}
== Nòmber ==
Biólogonan marino ta komunmente usa términonan genériko pa referí na un grupo di tribon; esaki ta enserá "mancha" i "agregashon". Mayoria espesie di tribon grandi ta solitario en bes di sosial, pues un grupo di múltiple tribon tin tendensia di ta un evento spesífiko (kopulashon, alimentashon, migrashon) en bes di strukturanan persistentemente sosial.<ref>{{citeer web|url=https://thesea.org/what-are-groups-of-sharks-called/|titel=What Are Groups of Sharks Called — A Shiver, a School, a Frenzy — or Solitary|werk=Blane Perun's TheSea.Org|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
[[Fail:A group of Pacific nurse sharks displaying aggregation behaviors.png|upright=.7|thumb|Agregashon di ''Ginglymostoma unami''.]]
== Anatomia ==
Tribon ta definí pa algun karakterístika distinto; esta, un skelèt simpel interno, formá for di wesu moli fleksibel i tiesu. No tin wesu presente den e skelèt, ala, i skama. Otro karakterístikanan ta inkluí sinku pa shete splet di kaikai na ambos banda di e kabes, kueru kubrí ku skama den forma di djente (''dermal denticles''), reinan di djente ku ta kontinuamente remplasá, i ampuyeta di Lorenzini.<ref name="Ebert_2021" details="What is shark? (pp. 16-17)">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=What is shark?|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=16-88|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
=== Skèlet ===
Den sentido tékniko, tribon no ta un piská, manera un salmou, tuna, òf bakiou ku ta pertenesé na e grupo Osteichthyes ("piská di wesu"). Piská di wesu tin un skèlet rigides, i tribon un skèlet fleksibel sin repchi.<ref name=":2" /> Kontrali na wesu, wesu moli (similar na e supstansia ku ta sostené hende nan orea i nanishi) no ta kontené nervio òf ader. Wesu moli ta un material fuerte i lihé, i ta kontené ménos mineral ku wesu kual ta añadi na su fleksibilidat. Wesu moli ta konsistí mas tantu di proteina, ounke wesu moli di tribon mas bieu lo por parsialmente kalsifiká. E bentahanan di poseé un skèlet lihé pa maniobra ta inkluí landamentu efisiente (pa kèch presa òf skapa for di bestia feros) i e abilidat pa eksplotá diferente habitat i lugá di skonde.<ref name="Ebert_2021" details="Skeleton (pp. 24-30)" />
[[Fail:Sphyrna zygaena Natural History Museum University of Pisa P 415.jpg|thumb|center|Skèlet di [[Sphyrnidae|tribon martin]] [[Sphyrna zygaena]]]]
=== Djente ===
[[Fail:How to count shark teeth.png|thumb|Bista di rèi di djente (funshonal) padilanti, i seri di djente remplasante]]
Tribon ta kontinuamente remplasa djente durante di su bida. E djentenan no ta fushoná na e kákumbèin, pero ta mas bien ihèftu na e kákumbèin ku ''bindweefsel''. Djente ta wòrdu remplasá den intervalo komo ku tribon ta krese i djente ta eroshoná, kibra, òf bai perdí den komportashon feros di yagdó.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Ripamonti, U., Roden, L.C., & van den Heever, B.|datum=2018|titel=Sharks, shark cartilages and shark teeth: A collaborative Africa-USA study to attempt to induce "Bone: formation by autoinduction" in cartilaginous fishes|tijdschrift=South African Dental Journal|jaargang=73|pagina's=11-21.|url=https://api.semanticscholar.org/CorpusID:157060633}}</ref> Tribon por tin mùltiple rèi di djente (funshonal) padilanti; tras di djentenan funshonal aki tin un seri di djente ku ta kla pa tuma su lugá si un kai afó. E frekuensia di remplaso ta varia for di un be kada 8 pa 10 dia te ku vários luna.<ref name="Ebert_2021" details="Skeleton (pp. 24-30)" />
== Ecologia ==
=== Alimentashon ===
{{multiple image
|image1=Great White Shark Feeding.jpg
|caption1=''Carcharodon carcharias'' ("tribon blanku")
|image2=Basking Shark.jpg
|caption2=''Cetorhinus maximus''
}}
Tribonnan ta karnívoro, kada sorto ta varia stèrki den diet. Nan djente ta adaptá na e diet, i ta usualmente proveé indikashonnan klave pa ku alimento i método di alimentashon preferí. Mayoria tribon tin un kombinashon di diferente forma di djente; djente puntá pa gara i tene nan presa, djente plat pa smèsh invértebra, òf djente di zag pa kita klòmpi òf asta fragmentá animalnan grandi ora ta kombiná ku sakudimentu vigoroso di kabes. E [[Rhincodon typus|tribon bayena]] i ''Cetorhinus maximus'' ku ta alimentá riba plánktòn no tin djente. E startegia klave di ''Cetorhinus maximus'' ta e uso di faibernan largu similar na plachinan di balèin di bayena ku ta seftu e awa efisientemente.<ref name="Ebert_2021" details="Feeding and digestion (pp. 42-47)" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon| ]]
5ve42g6urm8he7lo0bhp8fylbecjwr2
The First Salute
0
15169
208692
208190
2026-11-06T16:01:28Z
Caribiana
8320
208692
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Databox}}
'''The First Salute''' ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu lòs for di [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]] dia [[16 di novèmber]] [[1776]]. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano ''Andrew Doria'', ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan ku tabata rebeldiá kontra [[Reino Uni|Gran Bretania]]. E suseso a haña un lugá importante den historia di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.<ref name="HN">Erik Schumacher, [https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/ Een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika], Historisch Nieuwsblad (3 di yüli 2012, update 8 di mei 2026)</ref><ref name="Stadsarchief"/>
==Sentro di komersio==
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo ''Golden Rock''. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda [[Sklabitut|hende sklabisá]] tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e [[komersio triangular|komersio transatlántiko di hende sklabisá]] i di produkto agríkola manera suku, tabako i [[koffie|kòfi]].<ref name="HN"/><ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref>
E sistema komersial di e tempu ei tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a logra prospera dor di su papel komo punto di trasbordo pa merkansia di diferente origen.<ref name="HN"/>
==E saludo di 1776==
Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Bretania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Bretania i [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda]].<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 di aprel 2019</ref>
Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano ''Andrew Doria'' a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|left|240px|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]] E barku a lòs un saludo di kañon, i gobernador [[Johannes de Graaff]] a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu dor di un representante di un poder stranhero di nan bandera nobo.<ref name="HN"/><ref name="Stadsarchief"/>
E suseso a bira konosí komo ''The First Salute''. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika di Hulanda a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di Merka dor di Repúblika di Hulanda a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief"/>
==Reakshon britániko i okupashon di e isla==
Gran Bretania a konsiderá e saludo i e suministro di arma na e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí pa e outoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su aktuashon na Hulanda, kaminda e outoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Bretania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglohulandes, ku a kuminsá na 1780.<ref name="HN"/><ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref>
Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un sakeo na gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiante, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretania.<ref name="HN"/>
E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropanan franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, [[Fransia]] a debolbé Sint Eustatius na gobièrnu hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E sakeo i interupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.<ref name="HN"/>
==Konmemorashon==
''The First Salute'' a keda un suseso importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano [[Franklin Delano Roosevelt]] a regalá un [[Plakat di The First Salute di Presidente Roosevelt|plakat konmemorativo]] na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plakat ta instalá na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref><ref name=:"2">{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-10-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> E famia Roosevelt no tabata deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref>
Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka, un regalo di [[U.S. Virgin Islands]], a wòrdu develá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'',” regalo di organisashonnan di herensia di e Revolushon Merikano, a wòrdu develá na 2001 i 2014.
E suseso a keda konmemorá tambe pa medio di stampia postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, Servisio Postal di Antias Hulandes a emití un seri di stampia spesial. E historiadó merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki ''The First Salute'' na e papel di Sint Eustatius den Revolushon Merikano.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref>
E di 250 aniversario di ''The First Salute'' ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di [[Dia di Statia]] (''Statia Day''), e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Presensia di [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] na e konmemorashon a ser anunsiá.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}}
{{References}}
}}
[[Kategoria:Historia]]
[[Kategoria:Karibe Hulandes]]
ahxv9wt24sf4u7zndwa5x4tlibti1td
Negaprion brevirostris
0
15172
208715
208229
2026-11-06T17:27:35Z
Kallmemel
14000
ampliacion:+distribushon
208715
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
2dnn4sslxy2hy1j00ev9g0agc7nm2q9
208716
208715
2026-11-06T17:29:18Z
Kallmemel
14000
+ref
208716
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
4azhc9z6dcztjk7k2mwnqithjgsri4x
208717
208716
2026-11-06T17:40:17Z
Kallmemel
14000
ampliacion: +habitat
208717
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
etch911hejtofwz9o3hsa8bfy9hm85x
208718
208717
2026-11-06T17:40:26Z
Kallmemel
14000
208718
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
r1g98zayqfenqhomnifdgpcpabfu188
208719
208718
2026-11-06T17:47:06Z
Kallmemel
14000
ampliacion:+habitat
208719
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
aeb42tiw0s3usfnt13ena4beb6xtnx5
208720
208719
2026-11-06T17:50:02Z
Kallmemel
14000
208720
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, bahia enserá, i boka di riu.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
c5uvxyog411d7sz0uianaakw1w95vxd
208721
208720
2026-11-06T17:51:49Z
Kallmemel
14000
208721
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
tlnrerbwvjr14i088m7tg6dwhao9o20
208722
208721
2026-11-06T17:55:42Z
Kallmemel
14000
ampliacion
208722
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
ng5doxfyqh8yxd1pb2vkwwwtd5a463g
208725
208722
2026-11-06T17:57:48Z
Kallmemel
14000
ampliacion:+komportashon
208725
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Komportashon ==
''N. brevirostris'' ta okurí nan so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
19e2xpc6kcugky5rexs4xqliljvjjye
208726
208725
2026-11-06T17:57:59Z
Kallmemel
14000
208726
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Komportashon ==
''N. brevirostris'' ta okurí nan so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
d096jt12eg8hq02c57rff4qa0901vwm
208730
208726
2026-11-06T18:03:45Z
Kallmemel
14000
ampliacion
208730
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo =cursivo
| status = VU
| fuente status = 2020
| imagen = Lemon shark2.jpg
| descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]])
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Tribon|Selachimorpha]]
| orden = [[Carcharhiniformes]]
| famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]]
| genero = ''[[Negaprion]]''
| c-nomber = ''Negaprion brevirostris''
| autor = [[Felipe Poey|Poey]]
| fecha = 1868
| bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref>
| parentesis = si
}}
'''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref>
== Komportashon ==
''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" />
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
8crl58siwmhwj2wa4d0z3zmxeu7ebx1
Rhincodon typus
0
15183
208658
208555
2026-11-06T12:05:20Z
Kallmemel
14000
/* Nòmber */ ampliacion:+distribushon
208658
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente aparte di [[laman Mediteráneo]].
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
6q3bu2utz1knb6s5arowjbit84qzper
208659
208658
2026-11-06T12:05:50Z
Kallmemel
14000
/* Distribushon */
208659
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
hc6myfv77064v4tmapyq87e9t7gi2oj
208660
208659
2026-11-06T12:06:04Z
Kallmemel
14000
208660
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
tgg1rowholuxezt9fd1kxm1ngq4616u
208666
208660
2026-11-06T13:55:29Z
Kallmemel
14000
/* Distribushon */ ampliacion
208666
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, ref di koral, i islanan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
078q8k0xumpwc290h0lhylwg2g0vyhl
208667
208666
2026-11-06T13:55:50Z
Kallmemel
14000
/* Distribushon */ +titulo:+habitat
208667
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, ref di koral, i islanan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
ar9ob5q1vby0bikc65x7xkhkmoijdez
208668
208667
2026-11-06T13:59:43Z
Kallmemel
14000
/* Distribushon i habitat */ +wikilink
208668
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
rl2qpanvvovc2do1x2phkdcbxgaydhy
208669
208668
2026-11-06T14:12:05Z
Kallmemel
14000
208669
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu.
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
6blxzulzgibz4c2utzc6li18uumwmk0
208670
208669
2026-11-06T14:12:17Z
Kallmemel
14000
208670
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
osmbdqga69ia6to4ob8efwrnp8l3n7f
208671
208670
2026-11-06T14:16:49Z
Kallmemel
14000
/* Komportashon */ ampliacion
208671
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
n2lvdrzkxn4yadyiyzzg17lx1e8r455
208679
208671
2026-11-06T15:25:27Z
Kallmemel
14000
/* Nòmber */
208679
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
1bbzvy7yfwoute0lttbnxmtuzqmzkls
208680
208679
2026-11-06T15:25:42Z
Kallmemel
14000
208680
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
[[Fail:Rhinodon typicus.jpg|thumb|center|Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> ]]
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
b2o7v64hpem4qw4t6y8r7lxxzmv2gd2
208701
208680
2026-11-06T16:49:51Z
Kallmemel
14000
/* Nòmber */
208701
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
2iukcim5xo5iiqe0p8qg0i65kk7rwga
208702
208701
2026-11-06T16:50:19Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */ malchi:+multiple image
208702
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
|image1=Rhinodon typicus.jpg
|caption1=Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
|image2=Rhincodon typus jaws.jpg
|caption2=Kákumbèin
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
1qxirlbs51ut4nr5dj9tsuuiqq703c7
208703
208702
2026-11-06T16:50:38Z
Kallmemel
14000
208703
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
6z0ytuln4tewgi3zxj0u0zc1275gdyb
208706
208703
2026-11-06T16:58:36Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */ ampliacion
208706
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
fjwmajagafkaycrt1izwthdnhnn53a1
208709
208706
2026-11-06T17:02:50Z
Kallmemel
14000
taxobox:+parameter
208709
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
bavjvbngxbuzf6le9kmjbvhv6wvr41t
208710
208709
2026-11-06T17:03:32Z
Kallmemel
14000
208710
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta un tribon ku ta felter e awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
14dq064ce7hv26p8g0hsvypbkqstwsa
208711
208710
2026-11-06T17:07:40Z
Kallmemel
14000
ampliacion, +ref
208711
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E ta felter awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
nc98fsdervha05a7lzrjij9eiemt3jh
208712
208711
2026-11-06T17:10:42Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */ ampliacion:largura
208712
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
1d24hhjk35bb1vsvza6vxm30dq8x9zk
208747
208712
2026-11-06T19:15:49Z
Kallmemel
14000
208747
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario. E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
ar53ua6ctu59ixiuewv3nk0so56i8uu
208748
208747
2026-11-06T19:20:19Z
Kallmemel
14000
ref:+parameter:citaat
208748
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark number some 6000, but are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial. |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
3tn7jp3825hsmgj7f1yv7hkdz93bme6
208749
208748
2026-11-06T19:21:23Z
Kallmemel
14000
ref
208749
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon. E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
6bfiu7ffsia1w1buv0gzkcykptzwl56
208750
208749
2026-11-06T19:23:25Z
Kallmemel
14000
208750
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
d9uylxbvuicdubag8u1z8ibsbux6qj9
208755
208750
2026-11-06T19:39:39Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */ ampiacion,+ref
208755
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru tin patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
lxzvkvb15tvveibid1nshew1mln4oae
208756
208755
2026-11-06T19:41:20Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */
208756
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E ta felter awa pa alimentashon.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
ngb617rgyqknwh955ceky6eouqxp1w3
208759
208756
2026-11-06T19:46:02Z
Kallmemel
14000
208759
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m, i su forma ta permití e tribon pa felter awa pa alimentashon.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref><ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
pefirsb9zth3fn4xwo9w0wm3c4xr8sa
208762
208759
2026-11-06T19:51:27Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */
208762
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm. E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m, kual ta permití e tribon pa felter awa pa alimentashon dor di kèntel e kurpa ariba na mas o ménos 25°.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref><ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
630we8f50tkit10vj6rmhaetcwrxzpf
208763
208762
2026-11-06T19:52:59Z
Kallmemel
14000
208763
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m, kual ta permití e tribon pa felter awa pa alimentashon dor di kèntel e kurpa ariba na mas o ménos 25°.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
8q4zrjqtt5ep3aqwa3lgri937sv7klo
208780
208763
2026-11-07T10:58:46Z
Kallmemel
14000
/* Deskripshon */
208780
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo=cursivo
| status = EN
| fuente status = 2025
| imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg
| descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman)
| reino = [[Animal|Animalia]]
| toncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| superorden = [[Galeomorphi]]
| orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]]
| famia = [[Rhincodontidae]]
| genero = ''[[Rhincodon]]''
| c-nomber = ''Rhincodon typus''
| autor = [[Andrew Smith|Smith]]
| fecha = 1828
| synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828)
* ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865
* ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901
* ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839
* ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845
}}
'''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref>
== Nòmber ==
E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref>
== Deskripshon ==
''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m, kual ta permití e tribon pa felter awa pa alimentashon dor di kèntel e kurpa ariba na mas o ménos 25°.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario di 2 mm largu.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" />
{{multiple image
| image1 = Rhinodon typicus.jpg
| caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" />
| image2 = Rhincodon typus jaws.jpg
| caption2 = Kákumbèin
| align = center
}}
== Komportashon ==
''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" />
== Distribushon i habitat ==
''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" />
E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" />
== Státus ==
Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:Tribon]]
0wpa7smpc6kid4v6jw422vlocedxfvh
Isurus paucus
0
15185
208682
2026-11-06T15:37:50Z
Kallmemel
14000
Created page with "{{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = EN | fuente status = 2018 | imagen = | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] (Kraakbeenvissen) | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]<br />(Haaien en roggen) | orden = [[Tribon háren|Lamniformes]] | famia = [[Lamnidae]] | genero = ''[[Isurus]]'' | c-nomber = ''Isurus paucus'' | autor = Guitart Manday | fecha = 1966 }} '''''Isurus pa..."
208682
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen =
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] (Kraakbeenvissen)
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]<br />(Haaien en roggen)
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=Fishbase}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
hdkqx2lpknflznjv9ggh90t584dkcmn
208688
208682
2026-11-06T15:56:23Z
Kallmemel
14000
208688
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen =
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=Fishbase}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
iazdmjdn9uwqnn8xey9dyxz2gxtf2b9
208689
208688
2026-11-06T15:57:21Z
Kallmemel
14000
208689
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen =
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=FishBase}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
cnvusuibzatidmzac017i0g3ez7wrjh
208699
208689
2026-11-06T16:41:18Z
Kallmemel
14000
ampliacion:+status
208699
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen =
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=FishBase}}</ref>
== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká komo menasá. ''I. paucus'' ta mas raro ku tribon blou (''Isurus oxyrinchus'') i ménos resistente pa sobrepiskamentu.
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
l22yoygn4nh0u3bix8kx68p9eb2dtcq
208700
208699
2026-11-06T16:42:56Z
Kallmemel
14000
+ref
208700
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen =
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=FishBase}}</ref>
== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká komo menasá. ''I. paucus'' ta mas raro ku tribon blou (''Isurus oxyrinchus'') i ménos resistente pa sobrepiskamentu.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Lamnidae: mackerel sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=319-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
kt5kbv0u9d73acfcwu75ndol0si7i82
208713
208700
2026-11-06T17:18:22Z
Kallmemel
14000
taxobox:+descripcion
208713
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen = Isurus paucus.jpg
| descripcion = ''I. paucus''
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=FishBase}}</ref>
== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká komo menasá. ''I. paucus'' ta mas raro ku tribon blou (''Isurus oxyrinchus'') i ménos resistente pa sobrepiskamentu.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Lamnidae: mackerel sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=319-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
ovqfuw9n03mfs7k8pukoffa663irk9s
208733
208713
2026-11-06T18:15:43Z
Kallmemel
14000
ampliacion:status
208733
wikitext
text/x-wiki
{{variante|c}}
{{taxobox|c
| exhibi titulo = cursivo
| status = EN
| fuente status = 2018
| imagen = Isurus paucus.jpg
| descripcion = ''I. paucus''
| reino = [[Animal|Animalia]]
| troncon = [[Chordata]]
| clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]]
| subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]]
| orden = [[Tribon háren|Lamniformes]]
| famia = [[Lamnidae]]
| genero = ''[[Isurus]]''
| c-nomber = ''Isurus paucus''
| autor = Guitart Manday
| fecha = 1966
}}
'''''Isurus paucus''''' ta un [[espesie]] di tribon háren (Lamnidae).<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?alphacode=LMA|titel=Isurus paucus Guitart, 1966 Longfin mako|bezochtdatum=2026-1106|werk=FishBase}}</ref>
== Státus ==
Evaluá na 2018, [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká komo menasá. ''I. paucus'' ta mas raro ku tribon blou (''Isurus oxyrinchus'') i ménos resistente pa sobrepiskamentu. Listá dor di [[CITES]] i CMS komo un espesie paresido di tribon blou.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Lamnidae: mackerel sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=319-323|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref>
{{Appendix}}
[[Kategoria:tribon]]
ms9c6i5teme8mdteymmw5g4j8umhjwe
Johannes de Graaff
0
15186
208705
2026-11-06T16:57:39Z
Caribiana
8320
Created page with "{{Variante|c}} {{Infobox persona | variante = c | nomber = Johannes de Graaff | imagen = Johannes de Graeff.jpg | fecha nacemento = 1729 | luga nacemento = [[Sint Eustatius]] | fecha fayecimento = 1813 | luga fayecimento = | pais = | funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan | temporada1 = 1776 - 1781 | firma = Johannes de Graaff signature.JPG | casa = Maria Heyliger | tata = Simon de Graaff | ofishi = hurista | conoci pa = [[The First Salute]]..."
208705
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a muri na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
[[:Kategoria:Sint Eustatius]]
[[:Kategoria:Historia]]
6uurwgu4woho0tdwmff3gkb2px3s68q
208707
208705
2026-11-06T17:00:05Z
Caribiana
8320
208707
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
iix3wsb7154srrvhz7v32pk6db0vdox
208708
208707
2026-11-06T17:02:23Z
Caribiana
8320
208708
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, [[Saba]] i [[Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
{{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
pxbp1gxf2dy4fihs72ci192fw7g7vxi
208727
208708
2026-11-06T17:58:44Z
Caribiana
8320
wikilink
208727
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan]]
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, e WIC a nombr’é komo komandante di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
{{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
lh3ibakp4nsyeofnd7j8skicpecqanm
208771
208727
2026-11-07T05:44:22Z
~2026-59117-14
19029
208771
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan]]
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata komandante di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, WIC a nombr’é komo gobernador di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
{{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
0krru6p7pmdsrkut7kex6c2vvcxicl9
208772
208771
2026-11-07T05:46:16Z
~2026-59117-14
19029
208772
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan]]
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata gobernador di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, WIC a nombr’é komo gobernador di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa e komersio di suku, otro produktonan kolonial i katibu. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e sobrenòmber ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e propiedatnan inmobiliario di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di Amsterdam, entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebelá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i di nan lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra di De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo komandante. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo komandante. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
{{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
0srtrpvb13kx5vsrp0vmz8rgduhrx7b
208778
208772
2026-11-07T10:54:25Z
Caribiana
8320
208778
wikitext
text/x-wiki
{{Variante|c}}
{{Infobox persona | variante = c
| nomber = Johannes de Graaff
| imagen = Johannes de Graeff.jpg
| fecha nacemento = 1729
| luga nacemento = [[Sint Eustatius]]
| fecha fayecimento = 1813
| luga fayecimento =
| pais =
| funcion1 = [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan]]
| temporada1 = 1776 - 1781
| firma = Johannes de Graaff signature.JPG
| casa = Maria Heyliger
| tata = Simon de Graaff
| ofishi = hurista
| conoci pa = [[The First Salute]]
}}
'''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] - † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano.
==Biografia==
De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata gobernador di e isla.
De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, WIC a nombr’é komo gobernador di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref>
Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa komersio di suku, otro produktonan kolonial i [[Sklabitut|katibu]]. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e beinam ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]]
De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e biennan imóbil di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref>
De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di [[Amsterdam]], entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref>
De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813.
== "First Salute" ==
{{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}}
Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebeldiá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan.
Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di e independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref>
E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/>
Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo gobernador. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor.
Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo gobernador. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko George Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/>
Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/>
{{Appendix|refs|2=
* {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }}
{{References}}
;Lista di fuente
* {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}
* {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times'']
}}
{{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}}
[[Kategoria:Hende]]
[[Kategoria:Sint Eustatius]]
[[Kategoria:Historia]]
0lt46zol0y9oj9y4hmvztckm2qqkugi