Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Natalee Holloway 0 3071 208801 205691 2026-11-07T20:50:42Z Caribiana 8320 208801 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declará morto 12 di januari 2012) tabata un hóben merikano di 18 aña cu su misterioso desaparicion tabata noticia internacional despues cu el a disparce dia 30 di mei 2005 na [[Aruba]]. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School riba 24 di mei 2005, algun dia promé cu e biahe.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a causa un sensacion den e medionan di comunicacion Mericano.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> Su restonan no a ser haña. E kaso di Holloway ta konserní e desaparishon di Natalee Holloway—un dama yòn di Mountain Brook, un suburbio di Birmingham, Alabama (Merka)—riba e anochi di 30 di mei 2005, despues di un anochi pafó miéntras e tabata di fakansi na Aruba. ==Anochi di e desaparicion== Natalee Ann Holloway tabata di fakansi riba e isla pa un siman ku un grupo di kompañeronan di klas i kompañeronan merikano despues di nan graduashon di skol sekundario. Durante un anochi di salida, el a topa cu [[Joran van der Sloot]], un hoben Hulandes cu a bay scol na Aruba, unda su tata, Paul van der Sloot, tabata traha como hues den training. Mientras e tabata bebi, Holloway a sali ku Van der Sloot i su amigonan, Deepak y Satish Kalpoe, den un auto rumbo pa playa. Esaki ta basá riba deklarashonnan suministrá pa Van der Sloot i su amigunan. Holloway no a wòrdu mira òf tende di dje for di e anochi ey. Kiko exaktamente a pasa ta keda desconoci te dia di awe. Holloway a keda deklará morto oficialmente dia 12 di yanüari 2012.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> ==Confesion di asesinato== Dia 18 di òktober 2023, a anunsiá ku Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa e fiskal públiko, e konfeshon di Van der Sloot ta nifiká ku e kaso di desaparishon di Natalee Holloway a keda solushoná.[26] E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na Merca, ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando U.S. sin e posicion legal pa husg’e pa esaki. A kambio di a deklará su mes kulpabel di ekstorshon i konfesá na e asesinato, Van der Sloot a risibí un kastigu di binti aña mas indulgente, ku e ta permití pa sinta simultáneamente ku su kastigu di prizòn na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum=2023-10-26 |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=2023-10-18 |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial riba e isla Hulandes di Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitashon pa homisidio involuntario a kaduká kaba.<ref>https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., [[Luitingh-Sijthoff|Sijthoff]] - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol en [[Vincent Verweij]], 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * In 2009 werd er een televisiefilm geproduceerd door Lifetime Movie Network, gebaseerd op het boek van de moeder van Natalee en getiteld ''Loving Natalee''. Natalee werd in de film gespeeld door [[Amy Gumenick]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref>Joran van der Sloot werd gespeeld door [[Jacques Strydom]]. * In 2010 speelde de theatergroep ''[[Nieuw West]]'' het stuk "Met Joran aan zee", gebaseerd op de zaak Holloway. Het stuk werd geschreven door [[Rob de Graaf]] en geregisseerd door [[Marien Jongewaard]]. Joran wordt gespeeld door [[Wouter Zweers (acteur)|Wouter Zweers]] en Natalee door [[Sanne Vogel]].<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * In 2011 kwam een televisie-vervolgfilm uit ''[[Justice for Natalee Holloway]]'' op de tv-film ''[[Natalee Holloway (televisiefilm)|Natalee Holloway]].'' Joran van der Sloot werd hierin gespeeld door [[Stephen Amell]]. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), driedelige documentaire. <gallery widths="160" heights="160"> NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg|Ekiponan di noticia cubriendo e disaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. NataleeHollowaySearch.jpg|[[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di e faro di California. </gallery> ==Wak tambe== * [[Joran van der Sloot]] * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] og0udp67q9iwcgzstykcd5n4v6f5ppd 208802 208801 2026-11-07T21:10:24Z Caribiana 8320 ampliashon 208802 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara morto 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu su misterioso desaparicion tabata noticia internacional despues cu el a disparce dia 30 di mei 2005 na [[Aruba]]. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School riba 24 di mei 2005, algun dia promé cu e biahe.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a causa un sensacion den e medionan di comunicacion Mericano.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> Su restonan no a ser haña. ==Anochi di e desaparicion== Natalee Ann Holloway tabata di vakantie riba e isla pa un siman ku un grupo di compañeronan di klas y acompañantenan despues di nan graduashon di scol sekundario. Durante un anochi di salida, el a topa cu [[Joran van der Sloot]], un hoben Hulandes cu tabata bay scol na Aruba, unda su tata, Paul van der Sloot, tabata traha como hues den opleiding. Mientras e tabata bebi, Holloway a sali cu Van der Sloot y su amigonan, Deepak y Satish Kalpoe, den un auto rumbo pa playa. Esaki ta basá riba deklarashonnan suministrá pa Van der Sloot i su amigonan. Holloway no a wòrdu mira òf tende di dje for di e anochi ey. Kiko exactamente a pasa ta keda desconoci te dia di awe. Holloway a keda declara morto oficialmente dia 12 di yanüari 2012.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> ==Confesion di asesinato== Dia 18 di òktober 2023, a anunsiá ku Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa e fiskal públiko, e konfeshon di Van der Sloot ta nifiká ku e kaso di desaparishon di Natalee Holloway a keda solushoná.[26] E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na Merca, ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando U.S. sin e posicion legal pa husg’e pa esaki. A kambio di a deklará su mes kulpabel di ekstorshon i konfesá na e asesinato, Van der Sloot a risibí un kastigu di binti aña mas indulgente, ku e ta permití pa sinta simultáneamente ku su kastigu di prizòn na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum=2023-10-26 |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=2023-10-18 |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial riba e isla Hulandes di Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitashon pa homisidio involuntario a kaduká kaba.<ref>https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio. <gallery widths="160" heights="160"> NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg|Ekiponan di noticia cubriendo e disaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. NataleeHollowaySearch.jpg|[[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di e faro di California. </gallery> ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] jw4dzacdutn7dfkjm57e1hn9ild788e 208803 208802 2026-11-07T21:21:00Z Caribiana 8320 208803 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara morto 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu su misterioso desaparicion tabata noticia internacional despues cu el a disparce dia 30 di mei 2005 na [[Aruba]]. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School riba 24 di mei 2005, algun dia promé cu e biahe.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a causa un sensacion den e medionan di comunicacion Mericano.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> Su restonan no a ser haña. ==Anochi di e desaparicion== Natalee Ann Holloway tabata di vakantie riba e isla pa un siman ku un grupo di compañeronan di klas y acompañantenan despues di nan graduashon di scol sekundario. Durante un anochi di salida, el a topa cu [[Joran van der Sloot]], un hoben Hulandes cu tabata bay scol na Aruba, unda su tata, Paul van der Sloot, tabata traha como hues den opleiding. Mientras e tabata bebi, Holloway a sali cu Van der Sloot y su amigonan, Deepak y Satish Kalpoe, den un auto rumbo pa playa. Esaki ta basá riba deklarashonnan suministrá pa Van der Sloot i su amigonan. Holloway no a wòrdu mira òf tende di dje for di e anochi ey. Kiko exactamente a pasa ta keda desconoci te dia di awe. Holloway a keda declara morto oficialmente dia 12 di yanüari 2012.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} ==Confesion di asesinato== Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa e fiscal publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparishon di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na Merca, ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando U.S. sin e posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di ekstorshon i konfesá na e asesinato, Van der Sloot a risibí un kastigu di binti aña mas indulgente, ku e ta permití pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum=2023-10-26 |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=2023-10-18 |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial riba e isla Hulandes di Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitashon pa homisidio involuntario a kaduká kaba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio. ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] hve3cgmvnz9mri0q1kfwgyzphgfamb8 208804 208803 2026-11-07T21:42:52Z Caribiana 8320 algun coreccion 208804 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara legalmente morto dia 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu a disparce na [[Aruba]] dia 30 di mei 2005. Su desaparicion durante un biahe di graduacion di scol secundario a atraa atencion internacional. Apesar di investigacionnan extensivo, su restonan no a ser haya. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a graduá for di Mountain Brook High School dia 24 di mei 2005, algun dia promé ku su biahe pa Aruba.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a bira un caso di gran repercusion den e medionan di comunicacion Mericano y internacional.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> ==Desaparicion== Holloway a biaha pa Aruba pa un siman di vacacion cu un grupo di compañero di klas y acompañantenan, despues di nan graduacion di scol secundario. Den anochi di 29 pa 30 di mei 2005, el a sali cu un grupo di hoben, entre nan un hoben Hulandes [[Joran van der Sloot]] y e rumannan Deepak y Satish Kalpoe. E ultimo biahe cu a mira Holloway tabata den compania di e hobennan ey, despues di un salida na un localidad di anochi. Segun e declaracionnan cu nan a duna na e investigadornan, nan a hiba e hoben muhe den un auto pa beach. Despues di e anochi ey, no a bolbe mira ni tende di Holloway. E circunstancianan exacto di su desaparicion a keda desconoci durante hopi aña. Dia 12 di yanüari 2012, un hues na Alabama a declara Holloway legalmente morto, mas di seis aña despues di su desaparicion. Su curpa nunca a wordo haya.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} == Confesion di Joran van der Sloot == Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa fiscal di Ministerio Publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparicion di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na Merca, ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando U.S. sin e posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di ekstorshon i konfesá na e asesinato, Van der Sloot a risibí un kastigu di binti aña mas indulgente, ku e ta permití pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum=2023-10-26 |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=2023-10-18 |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial riba e isla Hulandes di Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitashon pa homisidio involuntario a kaduká kaba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio. ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] opqe9omthwb4r2htd0nva6utvmnpqoa 208805 208804 2026-11-07T21:43:58Z Caribiana 8320 208805 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara legalmente morto dia 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu a disparce na [[Aruba]] dia 30 di mei 2005. Su desaparicion durante un biahe di graduacion di scol secundario a atrae atencion internacional. Apesar di investigacionnan extensivo, su restonan no a ser haya. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School dia 24 di mei 2005, algun dia prome cu su biahe pa Aruba.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a bira un caso di gran repercusion den e medionan di comunicacion Mericano y internacional.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> ==Desaparicion== Holloway a biaha pa Aruba pa un siman di vacacion cu un grupo di compañero di klas y acompañantenan, despues di nan graduacion di scol secundario. Den anochi di 29 pa 30 di mei 2005, el a sali cu un grupo di hoben, entre nan un hoben Hulandes [[Joran van der Sloot]] y e rumannan Deepak y Satish Kalpoe. E ultimo biahe cu a mira Holloway tabata den compania di e hobennan ey, despues di un salida na un localidad di anochi. Segun e declaracionnan cu nan a duna na e investigadornan, nan a hiba e hoben muhe den un auto pa beach. Despues di e anochi ey, no a bolbe mira ni tende di Holloway. E circunstancianan exacto di su desaparicion a keda desconoci durante hopi aña. Dia 12 di yanüari 2012, un hues na Alabama a declara Holloway legalmente morto, mas di seis aña despues di su desaparicion. Su curpa nunca a wordo haya.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} == Confesion di Joran van der Sloot == Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa fiscal di Ministerio Publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparicion di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na Merca, ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando U.S. sin e posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di ekstorshon i konfesá na e asesinato, Van der Sloot a risibí un kastigu di binti aña mas indulgente, ku e ta permití pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum=2023-10-26 |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=2023-10-18 |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial riba e isla Hulandes di Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitashon pa homisidio involuntario a kaduká kaba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio. ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] 9o8jevsn7t3xen0cdwn05uc581u1bzk 208806 208805 2026-11-07T21:50:52Z Caribiana 8320 /* Confesion di Joran van der Sloot */ algun coreccion 208806 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara legalmente morto dia 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu a disparce na [[Aruba]] dia 30 di mei 2005. Su desaparicion durante un biahe di graduacion di scol secundario a atrae atencion internacional. Apesar di investigacionnan extensivo, su restonan no a ser haya. Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School dia 24 di mei 2005, algun dia prome cu su biahe pa Aruba.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=2023-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a bira un caso di gran repercusion den e medionan di comunicacion Mericano y internacional.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=20230-07-24|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> ==Desaparicion== Holloway a biaha pa Aruba pa un siman di vacacion cu un grupo di compañero di klas y acompañantenan, despues di nan graduacion di scol secundario. Den anochi di 29 pa 30 di mei 2005, el a sali cu un grupo di hoben, entre nan un hoben Hulandes [[Joran van der Sloot]] y e rumannan Deepak y Satish Kalpoe. E ultimo biahe cu a mira Holloway tabata den compania di e hobennan ey, despues di un salida na un localidad di anochi. Segun e declaracionnan cu nan a duna na e investigadornan, nan a hiba e hoben muhe den un auto pa beach. Despues di e anochi ey, no a bolbe mira ni tende di Holloway. E circunstancianan exacto di su desaparicion a keda desconoci durante hopi aña. Dia 12 di yanüari 2012, un hues na Alabama a declara Holloway legalmente morto, mas di seis aña despues di su desaparicion. Su curpa nunca a wordo haya.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} == Confesion di Joran van der Sloot == Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa fiscal di Ministerio Publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparicion di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando Merca sin posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di extorsion y confesa na asesinato, Van der Sloot a ricibi un castigo mas suave di binti aña, cu e ta permiti pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum= |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum= |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial na Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitacion pa homicidio involuntario a caduca caba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio. ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] cxy5kq35tqy3p606z8xfhq2a3rojekf 208807 208806 2026-11-07T22:06:59Z Caribiana 8320 208807 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | luga nacemento = Clinton | fecha fayecimento = [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] | residencia = {{USA}} }} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara legalmente morto dia 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu a disparce na [[Aruba]] dia 30 di mei 2005. Su desaparicion durante un biahe di graduacion di scol secundario a atrae atencion internacional. Apesar di investigacionnan extensivo, su restonan no a ser haya.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/37505|titel=Mas cu 20 aña despues: ainda tin esperanza pa haya resto di Natalee Holloway?|werk=NoticiaCla|datum=2026-05-28|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref> Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School dia 24 di mei 2005, algun dia prome cu su biahe pa Aruba.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a bira un caso di gran repercusion den e medionan di comunicacion Mericano y internacional.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> ==Desaparicion== Holloway a biaha pa Aruba pa un siman di vacacion cu un grupo di compañero di klas y acompañantenan, despues di nan graduacion di scol secundario. Den anochi di 29 pa 30 di mei 2005, el a sali cu un grupo di hoben, entre nan un hoben Hulandes [[Joran van der Sloot]] y e rumannan Deepak y Satish Kalpoe. E ultimo biahe cu a mira Holloway tabata den compania di e hobennan ey, despues di un salida na un localidad di anochi. Segun e declaracionnan cu nan a duna na e investigadornan, nan a hiba e hoben muhe den un auto pa beach. Despues di e anochi ey, no a bolbe mira ni tende di Holloway. E circunstancianan exacto di su desaparicion a keda desconoci durante hopi aña. Dia 12 di yanüari 2012, un hues na Alabama a declara Holloway legalmente morto, mas di seis aña despues di su desaparicion.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> Su curpa nunca a wordo haya. {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} == Confesion di Joran van der Sloot == Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa fiscal di Ministerio Publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparicion di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando Merca sin posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di extorsion y confesa na asesinato, Van der Sloot a ricibi un castigo mas suave di binti aña, cu e ta permiti pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum= |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum= |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial na Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitacion pa homicidio involuntario a caduca caba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio.<ref>[[citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/42131|titel=Estreno di documental di Netflix a trece caso Natalee Holloway bek den prensa mericano|werk=NoticiaCla|datum=2026-11-05|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref> ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] hs6rxwc2o26ba58w06yk2a3glgqjmvl 208808 208807 2026-11-07T22:07:55Z Caribiana 8320 208808 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | luga nacemento = Clinton | fecha fayecimento = [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] | residencia = {{USA}} }} '''Natalee Ann Holloway''' (☆ [[21 di òktober|21 di oktober]] [[1986]] na Clinton, [[Mississippi (estado)|Mississippi]]) - a disparce dia [[30 di mei (fecha)|30 di mei]] [[2005]] y declara legalmente morto dia 12 di januari 2012) tabata un hoben Mericano di 18 aña cu a disparce na [[Aruba]] dia 30 di mei 2005. Su desaparicion durante un biahe di graduacion di scol secundario a atrae atencion internacional. Apesar di investigacionnan extensivo, su restonan no a ser haya.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/37505|titel=Mas cu 20 aña despues: ainda tin esperanza pa haya resto di Natalee Holloway?|werk=NoticiaCla|datum=2026-05-28|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref> Holloway tabata biba na Mountain Brook, [[Alabama]], y a gradua for di Mountain Brook High School dia 24 di mei 2005, algun dia prome cu su biahe pa Aruba.<ref name="USA Today 2005-06-02">{{citeer web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|auteur=Wendy Koch|datum=2005-06-02|title=Search continues in Aruba for missing teen|werk=USA Today|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20090227085551/http://www.usatoday.com/news/nation/2005-06-02-teen-aruba_x.htm|archiefdatum=2009-02-27}}</ref> Su desaparicion a bira un caso di gran repercusion den e medionan di comunicacion Mericano y internacional.<ref name="BBC News 2005-06-25">{{citeer web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|auteur=Matthew Davis|datum=2005-06-25|titel=Missing teen case grips US media|werk=BBC News|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120115000532/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4125492.stm|archiefdatum=2012-01-15}}</ref> ==Desaparicion== Holloway a biaha pa Aruba pa un siman di vacacion cu un grupo di compañero di klas y acompañantenan, despues di nan graduacion di scol secundario. Den anochi di 29 pa 30 di mei 2005, el a sali cu un grupo di hoben, entre nan un hoben Hulandes [[Joran van der Sloot]] y e rumannan Deepak y Satish Kalpoe. E ultimo biahe cu a mira Holloway tabata den compania di e hobennan ey, despues di un salida na un localidad di anochi. Segun e declaracionnan cu nan a duna na e investigadornan, nan a hiba e hoben muhe den un auto pa beach. Despues di e anochi ey, no a bolbe mira ni tende di Holloway. E circunstancianan exacto di su desaparicion a keda desconoci durante hopi aña. Dia 12 di yanüari 2012, un hues na Alabama a declara Holloway legalmente morto, mas di seis aña despues di su desaparicion.<ref>[http://nos.nl/artikel/330274-natalee-holloway-doodverklaard.html Natalee Holloway doodverklaard], NOS, 12 januari 2012</ref> Su curpa nunca a wordo haya. {{multiple image |total_width = 400 |align = center |direction = horizontal |border = infobox |image1 = NataleeHollowayWall-NewsCrews.jpg |caption1 = Ekiponan noticiero cubriendo e desaparicion di Holloway, 10 di juni 2005. |image2 = NataleeHollowaySearch.jpg |caption2 = [[Marina Real]] buscando Holloway en vano den cercania di [[Faro di California]]. |caption_align = center }} == Confesion di Joran van der Sloot == Dia 18 di october 2023, a anuncia cu Van der Sloot a confesa na FBI cu el a asesina Natalee Holloway. Segun informe el a mat’é riba un playa na Aruba na 2005. Pa fiscal di Ministerio Publico, e confesion di Van der Sloot ta nifica cu e caso di desaparicion di Natalee Holloway a keda soluciona.<ref>{{Citeer web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5413797/joran-van-der-sloot-video-bekentenis-moord-natalee-holloway-dood |titel=Joran van der Sloot bekent moord Natalee voor strafvermindering: 'Ik doodde haar met steen' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum=|werk=RTL Nieuws}}</ref> E no por wordo persigui pa e caso specifico aki na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], ya cu e ta keda un sospechoso oficial den un caso di homicidio involuntario na Aruba, lagando Merca sin posicion legal pa husg’e pa esaki. A cambio di a declara su mes culpabel di extorsion y confesa na asesinato, Van der Sloot a ricibi un castigo mas suave di binti aña, cu e ta permiti pa sinta simultaneamente cu su castigo di prizon na Peru.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/wereld/joran-van-der-sloot-legt-verklaring-af-in-vs-hij-schopte-natalee-holloway-extreem-hard-nadat-ze-hem-afwees~b5abe064/ |titel=Joran van der Sloot legt verklaring af in VS: hij schopte Natalee Holloway ‘extreem hard’ nadat ze hem afwees|bezochtdatum= |werk=parool.nl}}</ref><ref> {{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2494481-joran-van-der-sloot-heeft-moord-op-natalee-holloway-bekend-in-zaak-vs |titel='Joran van der Sloot heeft moord op Natalee Holloway bekend in zaak VS' |datum=2023-10-18 |bezochtdatum= |werk=nos.nl}}</ref> Si acaso e autoridadnan hudicial na Aruba logra proba e caso como asesinato, ta keda un posibilidad teoretico cu Van der Sloot por wordo acusa di esaki; e statuto di limitacion pa homicidio involuntario a caduca caba.<ref>[https://www.telegraaf.nl/nieuws/79578813/joran-bekent-natalee-holloway-vermoord-op-strand Joran bekent moord Natalee Holloway], telegraaf.nl </ref> == Publicacion == * ''Aruba: The Tragic Untold Story of Natalee Holloway and Corruption in Paradise'', Dave Holloway, Larry Garrison en R. Stephanie Good, 2006, 226 p., Nelson Current, {{ISBN|978-15-955-5063-7}}. * ''De zaak Natalee Holloway: Mijn eigen verhaal over haar verdwijning op Aruba'', Joran van der Sloot met Zvezdana Vukojevic, 2007, 350 p., Sijthoff - Amsterdam, {{ISBN|978-90-218-0014-1}}. * ''Lieve Natalee: Het ware verhaal over Natalee Holloway'', Beth Holloway, 2008, 221 p., Just Publishers, {{ISBN|978-90-778-9534-4}}. Vertaling van ''Loving Natalee: A Mother's Testament of Hope and Faith'', 2007. * ''Dossier Holloway: Geheimen uit het politie-archief'', Wim van de Pol y Vincent Verweij, 2013, 288 p., Crimesite - Amsterdam, {{ISBN|978-94-913-0809-3}}. == Obra teatral y cinematografico == * Na 2009, un pelíkula di televishon titulá ''Loving Natalee'', basa riba un buki di Natalee su mama y produci pa Lifetime Movie Network. Den e pelicula, Natalee a wordo interpreta pa Amy Gumenick,<ref>[https://web.archive.org/web/20100310212924/http://www.mylifetime.com/movies/natalee-holloway/cast mylifetime.com]</ref> y Joran van der Sloot a wordo interpreta pa Jacques Strydom. * Na 2010, e grupo di teater Nieuw West a presenta na Hulanda e obra ''Met Joran aan zee'' (“Na kant'i lama cu Joran”), cu tabata basa riba e caso di Holloway.<ref>UITkrant Amsterdam, jaargang 44, nr. 5, 2010</ref> * Na 2011, a estrena e pelicula di television, ''Justice for Natalee Holloway'', cu a keda lansa como un siguimento di e prome pelicula di television, ''Natalee Holloway''. *''Taken: Natalee Holloway'' (2026), documental den tres episodio.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/42131|titel=Estreno di documental di Netflix a trece caso Natalee Holloway bek den prensa mericano|werk=NoticiaCla|datum=2026-11-05|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref> ==Wak tambe== * [[Me and Mr Jones on Natalee-Island]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159440191|titulo=Disappearance of Natalee Holloway}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Holloway, Natalee}} [[Category:Hende]] [[Category:Aruba]] b4hyvx7q32ggu0fw1suywjyru4i1kxv Radio Studio 54 Network 0 4854 208817 133127 2026-11-08T00:33:11Z InternetArchiveBot 12063 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 208817 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Radio Studio 54 Network''' ta un radio riba tambem nan internet situa na [[Italia]] den e siudat [[Locri]] y a wordu lanta pa Francesco Massara, Pietro Parretta, con Enzo Gatto, Memmo Minniti, Pietro Musmeci, con el nombre histórico de ''Radio DJ Studio Club 54'' aña 1985. [[File:Radio Studio 54 Network logo.svg|thumb|Radio Studio 54 Network logo]] == Programasión aktual == === Transmisión diaria === * ''54 News'', informasión en tiempo real, de 7 a las 21.00 cada hora. * ''Soundtracks - il cinema alla radio'', a las 8.40, 15.10, 23. * ''Promodisco'', a las 12.40, a las 17.40 y a las 19.40. * ''History Time'' con Luciano Procopio, a las 13.30, 23.30 y a las 5.10 * ''Area 54 - All days'', a las 14,30 y a las 21.30. * ''Pezzi da 90'', a las 22. * ''Rock Italia'', a las 8.40, 9.45, 21.20, 23.45. * ''Italia in Prima Pagina'', información y detalles, de las 6 a las 10.00. * ''Rock Collection'', a las 14 y a las 21. * ''54 Disco Hit'', a las 7.30, 13, 18 y a las 22. * ''Rock a Mezzanotte'', después de la medianoche. * ''Action Parade'', a las 9.45 y a las 22.20. * ''The Ultimate Ipod Collection'', a las 10.20 y a las 2.20. * ''Edizione Limitata'', a las 20.40 y a las 3.40. * ''Concerto Impossibile'', a las 3.20 y a las 20.40. * ''Emozioni'', desde las 23.30. * ''Dejà vu'', a las 12.30. * ''Celebrity'', a las 10.10 y a las 21.30. * ''Storie'', a las 14.00 y a las 18.40. == Equipo actual == * '''Editor''': [[Francesco Massara]]. * '''Tecnicos del Sonido''': Giuseppe Romeo, Mimmo De Marco, Piero Fiumanò, Vincenzo Macrì * '''Locutores''': Luciano Procopio, Rossella Laface, Enzo DiChiera, Marika Torcivia, Demetrio Malgeri, Franco Siciliano, Paolo Sia, Mara Rechichi * '''Responsable Casa Discograficas''': Daniela Panetta * '''Programadores Musicales''': Francesco D'Augello, Daniela Panetta <ref>Bumbaca, Domenica (26 Aprile 2012). [https://web.archive.org/web/20120630172729/http://www.ntacalabria.it/76867/a-locri-rc-1-maggio-allinsegna-della-musica/ "A Locri (RC) 1° maggio all'insegna della musica"]. ''Ntà Calabria''.</ref> == Equipo del pasado == Memmo Minniti, Tommaso Massara, Clementina Parretta, Enzo Gatto, Francesca Ritorto, Pino Martelli, Espedita Rechichi, Sergio Minniti, Gianluca Laganà, Rossana Pedullà, Ugo La Macchia, Paolo Guerrieri, Antonio Lombardo, Rosy Carelli, Giuseppe Galluzzo, Peppe Lentini, Paolo Guerrieri, Chiara Mearelli, Luca Filippone, Enrico Ventrice, Valentina Ammirato, Massimo Apa, Emily y Debora LoGiacco, Barbara Costa, Pasquale Fragomeni, Roberta Rupo, Veronica De Biase, Valentina Geracitano, Francesco Cunsolo, Francesco Parasporo, Antonella Romeo, Eleonora Femia, Rosana e Regina Garofalo, Debora Sainato, Ugo Lully Tommaselli, Pino Trecozzi, Luigi Grandinetti, Eddy y Ottavia Lombardo, Antony Greco, Sandro Pascuzzo, Giuseppe Evalto, Stefania Morabito. <br clear=all> == Lista di fuente == {{Reflist}} == Otro link == * [https://web.archive.org/web/20191225112737/http://www.studio54network.it/ Website di Studio 54 Network] * [http://share.xdevel.com/scriptshare/streamsolution/playeros/index.php?logobackground=000000&logo=true&autostart=true&height=36&width=380&id=442964986e275016d0e4a3e3ec40e0d6l Webcast di Radio Studio 54 Network] [[Category:Italia]] [[Category:Radio]] owwbo1f202lngfdmjsdv2d65mol2n4w Ergilio Hato 0 5729 208794 180492 2026-11-07T17:54:02Z Caribiana 8320 /* Biografia */ referencia agrega 208794 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Refimprove}} {{Infobox futbolista | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Willemstad]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|kurasoleño]]. E tabata hopi konosí den Karibe i su reputashon tabata konosí pafó di e region karibense tambe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira un hungadó di futbòl profeshonal i a rechasa varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]]. == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e Hulandesnan i un testamento enorme pa [[Kòrsou]] su talento. Hato a bira konosí komo e mihó kiper den Latino Amérika i Karibe i a hiba e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] Olimpiada na 1952 (kaminda nan a pèrdè kontra [[Turkia]]).<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=8 November 2021}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde. == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. ==Literatura== *''Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende'', Nancy van de Wal i Valdemar Marcha, 2003, [[International Standard Book Number|ISBN]] 9066655461 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] 7ydhvmp6mfq6f05lobc3b3vvnhk26a6 208795 208794 2026-11-07T18:06:03Z Caribiana 8320 referensia agrega 208795 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Refimprove}} {{Infobox futbolista | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Willemstad]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|kurasoleño]]. E tabata hopi konosí den Karibe i su reputashon tabata konosí pafó di e region karibense tambe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira un hungadó di futbòl profeshonal i a rechasa varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]].<ref>[https://www.curacaohistory.com/1950-ergilio-hato Ergilio Hato], curacaohistory.com</ref> == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e Hulandesnan i un testamento enorme pa [[Kòrsou]] su talento. Hato a bira konosí komo e mihó kiper den Latino Amérika i Karibe i a hiba e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] Olimpiada na 1952 (kaminda nan a pèrdè kontra [[Turkia]]).<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=8 November 2021}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde. == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. ==Literatura== *''Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende'', Nancy van de Wal i Valdemar Marcha, 2003, [[International Standard Book Number|ISBN]] 9066655461 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] 608yauoidbv8seqpu9axqrlm3kucyw9 208797 208795 2026-11-07T18:19:00Z Caribiana 8320 ampliashon 208797 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Refimprove}} {{Infobox futbolista | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Willemstad]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|kurasoleño]]. E tabata hopi konosí den Karibe i su reputashon tabata konosí pafó di e region karibense tambe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira un hungadó di futbòl profeshonal i a rechasa varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]].<ref>[https://www.curacaohistory.com/1950-ergilio-hato Ergilio Hato], curacaohistory.com</ref> == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e Hulandesnan i un testamento enorme pa [[Kòrsou]] su talento. Hato a bira konosí komo e mihó kiper den Latino Amérika i Karibe i a hiba e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] Olimpiada na 1952 (kaminda nan a pèrdè kontra [[Turkia]]).<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=8 November 2021}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde. == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. * Na 1985 Hato a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK).<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> ==Literatura== *''Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende'', Nancy van de Wal i Valdemar Marcha, 2003, [[International Standard Book Number|ISBN]] 9066655461 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] r8mnghjf2squtdmmtyjcj8afeqyqkyx 208798 208797 2026-11-07T18:27:20Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 208798 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Refimprove}} {{Infobox futbolista | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Willemstad]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|kurasoleño]]. E tabata hopi konosí den Karibe i su reputashon tabata konosí pafó di e region karibense tambe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira un hungadó di futbòl profeshonal i a rechasa varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]].<ref>[https://www.curacaohistory.com/1950-ergilio-hato Ergilio Hato], curacaohistory.com</ref> == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e hulandesnan i un testimonio di e talento enorme di [[Kòrsou]]. Hato a bira konosí komo e mihó kiper den Latino Amérika i Karibe i a hiba e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] [[Weganan Olimpico|Olimpiada]] na 1952 (kaminda nan a pèrdè kontra [[Turkia]]).<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=2021-11-08}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde. == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. * Na 1985 Hato a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK).<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> ==Literatura== *''Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende'', Nancy van de Wal i Valdemar Marcha, 2003, [[International Standard Book Number|ISBN]] 9066655461 {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] 94yskebjdlkk7x32nchodekw5vkcfek 208799 208798 2026-11-07T18:33:42Z Caribiana 8320 /* Literatura */ 208799 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Refimprove}} {{Infobox futbolista | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Willemstad]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|kurasoleño]]. E tabata hopi konosí den Karibe i su reputashon tabata konosí pafó di e region karibense tambe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira un hungadó di futbòl profeshonal i a rechasa varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]].<ref>[https://www.curacaohistory.com/1950-ergilio-hato Ergilio Hato], curacaohistory.com</ref> == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e hulandesnan i un testimonio di e talento enorme di [[Kòrsou]]. Hato a bira konosí komo e mihó kiper den Latino Amérika i Karibe i a hiba e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] [[Weganan Olimpico|Olimpiada]] na 1952 (kaminda nan a pèrdè kontra [[Turkia]]).<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=2021-11-08}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde. == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. * Na 1985 Hato a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK).<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> ==Literatura== * {{cite book|title=Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende|author=Wal, Nancy van der & Marcha, Valdemar|year=2003|publisher=Uitgeverij SWP|ISBN=9066655461}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] gwmkibh81j0shnvn9a0pj8kojkq4sy3 208800 208799 2026-11-07T20:24:33Z Caribiana 8320 ampliashon + referensia 208800 wikitext text/x-wiki {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Hato]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Infobox futbolista |variante = c | nomber = Ergilio Hato | imagen = | imagen hachura = | descripcion = Mural di [[Jhomar Loaiza]] riba [[Stadion Ergilio Hato]] <!-- Seccion di informacion personal --> | nomber completo = Ergilio Pedro Hato | alias = ''Pantera Negra''<br/>''Vliegende Vogel''<br/>''Man van Elastiek'' | fecha nacemento = [[7 di novèmber]] [[1926]] | luga nacemento = [[Willemstad]] | pais nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = [[18 di desèmber]] [[1926]] | luga fayecimento = [[Willemstad]] | pais fayecimento = [[Kòrsou]] | nacionalidad = | haltura = 178 <!-- Seccion di club profecional --> | debut = 1943 | debut ekipo = | club actual = | liga = | number = | posicion = <!-- Seccion di seleccion nacional --> | seleccion = {{CUW}} | debut seleccion = | number seleccion = | participa = | goal = <!-- Seccion di trayectoria --> | temporada = | club = <!-- Seccion di Prestacion --> | campeonato = CAC | medaya = brons | competencia = {{COL}} | aña = 1946 | medaya2 = oro | competencia2 = {{GTM}} | aña2 = 1950 | campeonato3 = Weganan Panamerikano | medaya3 = brons | competencia3 = {{MEX}} | aña3 = 1955 | campeonato4 = CCCF | medaya4 = plata | competencia4 = {{HON}} | aña4 = 1955 }} '''Ergilio Pedro (Orilio) Hato''' (☆ [[7 di novèmber]] [[1926]] na [[Otrobanda]] – † [[18 di desèmber]] [[2003]] na Willemstad), tambe konosí komo 'Pantera Negra' (panter pretu), tabata un kiper [[Kòrsou|yu di Kòrsou]]. El a krese bira un di e ikónonan deportivo mas grandi di Kòrsou i komo kiper den e selekshon nashonal di futbòl el a haña rekonosementu internashonal, tantu den komo pafó di region di Karibe. Aunke ku na un sierto punto e tabata un di e mihó kipernan mundialmente den historia di futbòl, el a nenga di bira futbolista profeshonal i a rechasá varios oferta di ekiponan grandi, manera [[AFC Ajax|Ajax]] (Amsterdam), [[Feyenoord]] (Rotterdam) i [[Real Madrid]].<ref>[https://www.curacaohistory.com/1950-ergilio-hato Ergilio Hato], curacaohistory.com</ref><ref name="book">{{cite book|title=Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende|author=Nancy van der Wal & Valdemar Marcha|year=2003|publisher=Uitgeverij SWP|ISBN=9066655461}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://www.curacao.nu/nieuws/sport/98250/curacao-herdenkt-honderdste-geboortedag-voetballegende-ergilio-hato|auteur=[[Dick Drayer]]|titel=Curaçao herdenkt honderdste geboortedag voetballegende Ergilio Hato|werk=curacao.nu|datum=2026-11-07|bezochtdatum=2026-11-07}}</ref> == Biografia == Fam di e mama di Hato, en realidat tabata Hatot, pero Registro Sivil no por a registra e nòmber i a disidi di hasi Ergilio su fam "Hato".<ref>{{citeer web|titel=HATO OF HATOT?|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p004|taal=nl}}</ref> Di semper Hato tabata un hungadó di futbòl del alma. Antes, kurá di skolnan tabata keda transformá den vèlt di futbòl i fraternan tabata enkurasha alumnonan pa hunga promé ku skol, den pausa i despues ku skol kaba. Si no tabata pa e [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaos Voetbal Bond]] (CVB, awor konosí komo FFK), Hato (19 aña na 1945) lo a drenta servisio militar. CVB a organisa un kompetensia internashonal ku ekiponan di [[Colombia]], [[Aruba]], [[Sürnam]] i [[Feyenoord]] di Hulanda na 1945. E asina yamá "Dream Team" di [[Kòrsou]] a logra un prestashon tremendo. Feyenoord a sali na di dos lugá. Un desapunto enorme pa e hulandesnan i un testimonio di e talento enorme di [[Kòrsou]]. Na 1946, el a hunga pa e selekshon di Kòrsou den Weganan Sentroamerikano i di Karibe, kaminda e selekshon a gana e medaya di bròns.<ref>{{citeer web| url = http://www.rsssf.com/tablesc/cag46.html | titel = Central American and Caribbean Games 1946 (Barranquilla, Colombia) | auteur = Myk Cameron, Barrie Courtney, Erik Garin, Neil Morrison, Eliézer Sebastián Pérez Pérez, Karel Stokkermans | uitgever= rsssf.com |taal= en}}</ref> E mesun aña, el a partisipá tambe na un torneo ku a tuma lugá pa marka e di 25 aniversario di Asosiashon di Futbòl Kòrsou. Hato a surgi komo e heroe di e tim, konsediendo solamente un gol durante henter e kompetensia i tambe anotando un pinalti den final.<ref>{{Citeer web| url = http://www.rsssf.com/tablesc/cvb25jaar46.html | titel= C.V.B. Silver Jubilee Tournament 1946 (Willemstad) | auteur= Karel Stokkermans |uitgever = rsssf.com | taal= en}}</ref> Na 1950 i 1953, el a kompetí un biaha mas den e Weganan Sentroamerikano i di Karibe, e biahanan aki representando [[Antias Hulandes]]. E tim a sali medayista di oro na 1950 i di bròns na 1953.<ref>{{citeer web| url = http://www.rsssf.com/tablesc/cag50.html | titel= Central American and Caribbean Games 1950 (Guatemala) |auteur=Cameron, Myk & Garin, Erik|uitgever = rsssf.com |taal= en}}</ref><ref>{{citeer web| url = http://www.rsssf.com/tablesc/cccf53.html | titel = CCCF Championship 1953 (San José, Costa Rica, Mar 8-21) | auteur = Ken Knight, Neil Morrison, Pieter Veroeveren | uitgever = rsssf.com | taal = en}}</ref> Na 1952, Hato a hunga den e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] na [[Weganan Olimpico|Olimpiada]] na [[Helsinki]], kaminda a pèrdè kontra [[Turkia]].<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/23878 |title=Ergilio Hato |work=Olympedia |access-date=2021-11-08}}</ref> Tambe Ergilio a hiba e ekipo kurasoleño e [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] ku a tuma lugá na 1955 i kaminda [[Kòrsou]] a gana bròns. Tambe e tabata forma parti di e selekshon di Antia Hulandes pa e Weganan Panamerikano di 1955, kaminda e tim a gana bròns.<ref>{{citeer web | url = http://www.rsssf.com/tablesp/panam55.html | titel= Panamerican Games 1955 (Ciudad de México) | auteur= Barrie Courtney, Neil Morrison, José de Jesus Mora Rivera | uitgever= rsssf.com |taal = en}}</ref> Hato su notoriedat a soru pa e haña varios oferta lukrativo pa hunga futbòl profeshonal riba nivel internashonal, pero el a rechasa varios di e ofertanan di ekiponan grandi for di [[Sur Amérika]] i Oropa, inkluyendo [[Real Madrid]], [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf ''Sport in (post)koloniaal perspectief''], desportwereld.nl</ref>, pero el a rechasa tur esakinan pa balor i motibu personal; el a persigui un karera na e kompania aerolinea [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], a kuminsa un famia i a keda hunga pa e ekipo lokal, [[CRKSV Jong Holland]]. Apesar ku el a haña varios nòmber di kariño riba vèlt manera Pantera Negra (Panter Pretu), Vliegende Vogel (Para Buladó) i Man van Elastiek (Hombèr di Elastik), semper el a keda un hòmber humilde.<ref name="book"/> == Prestashon == * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Weganan Sentroamerikano i di Karibe]] 1946 * [[File:Gold medal america.svg|18px]] Oro (1) - Weganan Sentroamerikano i di Karibe 1950 * [[File:Bronze medal america.svg|18px]] Bròns (1) - [[Weganan Panamericano|Weganan Panamerikano]] 1955 * [[File:Silver medal america.svg|18px]] Plata (1) - CCCF Championship 1955 == Honor == * [[Stadion Ergilio Hato]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]] a keda duná su nòmber. * Na 1985 Hato a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Federashon Deporte i Olímpiko di Kòrsou (FDOK).<ref>[https://www.deportekorsou.com/posts/lista-kompletu-di-miembronan-di-salon-di-fama-di-korsou-di-tur-tempu Lista kompletu di miembronan di Salon di Fama di Kòrsou di tur tempu]</ref> * Na 2003 a publiká e buki ''Ergilio Hato: simpel, sierlijk, sensationeel: de hoge vlucht van een voetballegende'', ku ta detayá su bida komo futbolista.<ref name="book"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Hato, Ergilio}} [[Category:Futbolista]] [[Category:Hende]] [[Category:Kòrsou]] ncu41ntmsnbax5c8w5wjanuifnn9k5f Imperio ruso 0 5806 208820 160463 2026-11-08T09:49:02Z CommonsDelinker 111 Replacing Mikola_II.jpg with [[File:Nicholas_II,_Russian_Emperor.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)). 208820 wikitext text/x-wiki {{Infobox teritorio historico | variante = c | nomber_nativo = Российская Империя<br >''Rossijskaja Imperija'' | aña_funda_termina = '''1721–1917''' | imagen_bandera = Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg | aña_bandera = 1858–1896 | aña_escudo = 1883–1917 | imagen_bandera2 = Flag of Russia.svg | aña_bandera2 = 1896–1917 | imagen_escudo = Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg | mapa = Russian_Empire_(orthographic_projection).svg | forma_gobernacion = [[monarkia]] | capital = Sint-Petersburg (1721–1728, 1730–1917)<br>[[Moskou]] (1728–1730) | terminacion = Revolushon di febrüari | fecha_terminacion = [[2 di mart]] [[1917]] | area = ± 21.799.825km² <small>([[1914]])</small> | poblacion = ± 128.200.000 <small>([[1897]])</small> | moneda = rubel | dinastia = Romanov }} [[File:Flag of Russian Empire for private use (1914–1917) 3.svg|thumb|Bandera (1914-1917)]] [[File:Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg|thumb|Bandera (1858-1883)]] E '''Imperio ruso''' ([[ruso]]: "Росси́йская Импе́рия") tabata un estado ku a eksisti di [[1721]] te e [[Revolushon ruso]] di 1917. == Kapital == *St. Petersburg (1721–1728, 1730–1917) * [[Mosku]] (1728–1730) ==Emperadornan== <gallery> File:Peter de Grote.jpg|'''Pyotr Alexeyevich''' (Пётр Алексе́евич) (1689-1725) <br> File:Catherine I of Russia by anonim (1724 (?), Hermitage).jpg|'''Yekaterina I Alekseyevna''' (Екатерина I Алексеевна) (1725-1727) File:Peter II by G.Molchanov (18 c., Tretyakov gallery).jpg|'''Pyotr II Alekseyevich Romanov''' (Пётр II Алексеевич Романов) (1727-1730) <br> File:Louis Caravaque - Портрет императрицы Анны Иоанновны - Google Art Project.jpg|'''Ana''' '''Ioannovna''' (Ана Иоанновна) (1730-1740) <br> File:Ivan VI Antonovich (Oranienbaum).jpg|'''Ivan VI Antonovich Romanov''' (Иван VI Антонович Романов) (1740-1741) <br> File:Carle Vanloo, Portrait de l’impératrice Élisabeth Petrovna (1760).jpg|'''Yelizavéta (Yelisavét) Petróvna Romanova''' (Елизаве́та (Елисаве́т) Петро́вна Романова) (1741-1761) <br> File:Coronation portrait of Peter III of Russia -1761.JPG|'''Pyotr III Fyodorovich Romanov''' (Пётр III Фëдорович Романов) (1761-1762) <br> File:Profile portrait of Catherine II by Fedor Rokotov (1763, Tretyakov gallery).jpg|'''Yekaterina II Vielikaya''' (Екатерина II Великая) (1762-1796) <br> File:Borovikovsky Pavel I.jpg|'''Pavel I Petrovich Romanov''' (Павел Петрович Романов) (1796-1801) <br> File:Александр I.jpg|'''Aleksandr I Pavlovich''' (Александр I Павлович) (1801-1825) <br> File:Сверчков - портрет Николая I.jpg|'''Nikolai Pavlovich Romanov''' (Николай Павлович Романов) (1825-1855) <br> File:Alexander II of Russia photo.jpg|'''Aleksandr II Nikolaevich Romanov''' (Александр Николаевич Романов) (1855-1881) <br> File:Tsar Alexander III.JPG|'''Aleksandr III Aleksandrovich Romanov''' (Алекса́ндр III Алекса́ндрович Романов) (1881-1894) <br> File:Nicholas II, Russian Emperor.jpg|'''Nikolái II Alieksándrovich Románov''' (Никола́й Алекса́ндрович Рома́нов) (1894-1917) </gallery> [[Category:Rusia]] g1jn06vai8ksssg8q67cgunbox22duy Yakutsk 0 6203 208819 149656 2026-11-08T01:02:48Z InternetArchiveBot 12063 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 208819 wikitext text/x-wiki {{Infobox luga den pais | variante = c | tipo = Siudat | nomber_nativo = Якутск | pais = {{RUS}} | funda = 1632 }} '''Yakutsk''' ta [[kapital]] i siudat mas grandi di [[Republika di Sakha]], [[Rusia]], situá mas o ménos 450 km sùit di e Sírkulo Polar Ártiko. Dor di e empuhe di e industria di mineria, Yakutsk a bira un di e siudatnan regional di mas rápido kresementu den Rusia, ku un [[poblashon]] di 355.443 segun senso 2021.<ref name="2021Census">{{Cite web |title=Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx |access-date=September 1, 2022 |publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220901194902/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx |archiefdatum=September 1, 2022}}</ref> {{Appendix}} [[Category:Siudadnan]] [[Category:Rusia]] q86s92naji8xzscdu3q1npun6li4ll6 17 di aprel 0 7957 208812 189068 2026-11-07T22:18:41Z Caribiana 8320 208812 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|4}} '''17 di aprel''' ta e di 107 [[dia]] di aña (108 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 258 dia pa sera e aña. == A sosodé == == A nase == == A fayesé == * [[1954]] - [[Nilda Pinto]] (35), eskritor [[Kòrsou|kurasoleño]]. * [[2010]] - [[Amado Römer]] (88), saserdote i aktivista sosial di [[Kòrsou]]. * [[2014]] - [[Gabriel García Márquez]] (87), eskritor, editor i periodista [[colombia]]no. == A selebrá/konmemorá == * Pasku grandi na [[1588]], [[1650]], [[1661]], [[1672]], [[1718]], [[1729]], [[1740]], [[1808]], [[1870]], [[1881]], [[1892]], [[1927]], [[1938]], [[1949]], [[1960]], [[2022]], [[2033]], [[2044]]. [[Category:Fecha]] [[Category:Aprel]] ravf1u9wqphhv4pj7xhdtqrnpyvtcve Usuario:Caribiana/Sandbox/Aña-Luna-Fecha 2 8400 208809 207524 2026-11-07T22:14:19Z Caribiana 8320 208809 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|c}} {{Aña}} '''1729''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djasabra riba [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1729 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 729 aña di e di dos [[milenio]]; e di 18 aña di [[siglo 18]] i e di último aña di dékada 1720. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[:Kategoria:Aña]] ----- {{Appendix}} {{Variante|c}} {{Databox}} '''Siglo 12''' ((tambe '''siglo diesdos''' òf '''siglo XII''') ta e periodo ku ta kuminsá dia [[1 di yanüari|promé di yanüari]] [[1101]] i ta kaba dia [[31 di desèmber]] [[1200]]. Den historia di kultura Oropeo, e periodo aki ta wòrdu konsiderá parti di e Edat Medio Haltu i ta overlap ku loke hopi bia ta wòrdu yamá e “‘Edat di Oro’ di e Sistersianonan”. E Era di Oro di Islam a eksperensiá desaroyo signifikante, partikularmente na Spaña Islamiko. Den China di dinastia Song un invashon di Jurchens a kousa un skisma polítiko di nort i sùit. E Imperio Khmer di Camboya a floresé durante e siglo aki, miéntras ku e Fatimidnan di Egipto a wòrdu dominá pa e dinastia Ayyubid. Despues di e ekspanshonnan di e Ghaznavids i Imperio Ghurid, e konkistanan musulman den e subkontinente indio a tuma lugá na fin di siglo. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=13th century}} {{References}} }} es.wiki:Siglo 12 despues di Kristu. C. (siglo diesdos despues di Kristu) òf siglo 12 despues di Kristu. c. (siglo 12 E.C.) a cuminsá dia 1 di januari 1101 i a terminá dia 31 di december 1200. E ta ser yamá e “Siglo di Feudalismo.” Mapa di mundu (ku eksepshon di Merka) rònt di aña 1100. Mapa di mundu (ku eksepshon di Merka) rònt di aña 1200. Den siglo 12, sosiedat religioso tabata e as rònt di kua e susesonan mas importante na Europa tabata drai. E Segundo Cruzada y e Tercer Cruzada a tuma luga. E di dos krusada tabata un frakaso i e di tres tabata relativamente eksitoso ora e krusadonan a tuma e statnan di San Juan di Acre, Jaffa i e isla di Chipre. E di tres tambe ta destaká pa ta e konfrontashon di tres di e genionan militar mas grandi di Edat Medio, Richard I, konosí komo Richard e Kurason di Leon, Frederick Barbarossa, fundadó di e Sagrado Imperio Romano i Saladin, gran lider Saraceno. Pas a bini na 1192, ora Richard i Saladin a bai di akuerdo ku Herusalèm lo keda bou di kontrol musulman ounke akseso liber lo wòrdu permití na peregrinonan kristian. Na China, bou di e Dinastia Song, un invashon dor di e Jurchennan a kousa un skisma polítiko entre nort i sùit. E Imperio Khmer di Camboya a floresé durante e siglo aki, miéntras ku e Kalifato Fatimida di Egipto tabata dominá pa e dinastia Ayyubid. Despues di e ekspanshonnan di e Ghaznavids i e Imperio Ghurid, konkistanan musulman den e subkontinente indio a tuma lugá pa fin di siglo. [[:Category:Siglo]] ----------------- {{Databox}} '''2030''' lo ta un aña komun kuminsando riba un djaluna riba e [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di ....2029 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 29 aña di e di tres [[milenio]] i di [[siglo 21]] i e di 10 i último aña di dékada 2020. [[Carnaval|Karnaval]] ta kai riba [[11 di febrüari]], [[Bièrnèsantu]] riba [[30 di mart]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[1 di aprel]] i [[2 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[:Category:Aña]] ----------------------- {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64457003|titulo=Independence Day (Verenigde Staten)}} {{References}} ;Lista di fuente * {{citeer web |auteur=Heintze, James R. |url=http://gurukul.american.edu/heintze/fourth.htm |titel=Fourth of July Celebrations Database |editorial=American University of [[Washington, D.C.|Washington, D.C]] |fechaacceso=2015-02-10 |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20150221104637/http://gurukul.american.edu/heintze/fourth.htm |fechaarchivo=2015-02-21}} }} [[:Category:Historia]] [[:Category:Karibe Hulandes]] -------- [[:Category:Historia]] [[:Category:Kòrsou]] ----------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}} {{References}} }} <noinclude> [[:Category:Fecha]] [[:Category:Febrüari]] </noinclude> ---------------- 1871 - 1882 - == Ana == ----------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''1834''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djarason riba e [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1834 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 834 aña di e di dos [[milenio]]; e di 34 aña di [[siglo 19]] i e di 5 aña di dékada 1830. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' [[:Category:Aña]] ------------- a6udam3marnu2m237tbmj48lzjh3gfn 208810 208809 2026-11-07T22:14:49Z Caribiana 8320 208810 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|c}} {{Aña}} '''1729''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djasabra riba [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1729 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 729 aña di e di dos [[milenio]]; e di 29 aña di [[siglo 18]] i e di último aña di dékada 1720. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[:Kategoria:Aña]] ----- {{Appendix}} {{Variante|c}} {{Databox}} '''Siglo 12''' ((tambe '''siglo diesdos''' òf '''siglo XII''') ta e periodo ku ta kuminsá dia [[1 di yanüari|promé di yanüari]] [[1101]] i ta kaba dia [[31 di desèmber]] [[1200]]. Den historia di kultura Oropeo, e periodo aki ta wòrdu konsiderá parti di e Edat Medio Haltu i ta overlap ku loke hopi bia ta wòrdu yamá e “‘Edat di Oro’ di e Sistersianonan”. E Era di Oro di Islam a eksperensiá desaroyo signifikante, partikularmente na Spaña Islamiko. Den China di dinastia Song un invashon di Jurchens a kousa un skisma polítiko di nort i sùit. E Imperio Khmer di Camboya a floresé durante e siglo aki, miéntras ku e Fatimidnan di Egipto a wòrdu dominá pa e dinastia Ayyubid. Despues di e ekspanshonnan di e Ghaznavids i Imperio Ghurid, e konkistanan musulman den e subkontinente indio a tuma lugá na fin di siglo. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=13th century}} {{References}} }} es.wiki:Siglo 12 despues di Kristu. C. (siglo diesdos despues di Kristu) òf siglo 12 despues di Kristu. c. (siglo 12 E.C.) a cuminsá dia 1 di januari 1101 i a terminá dia 31 di december 1200. E ta ser yamá e “Siglo di Feudalismo.” Mapa di mundu (ku eksepshon di Merka) rònt di aña 1100. Mapa di mundu (ku eksepshon di Merka) rònt di aña 1200. Den siglo 12, sosiedat religioso tabata e as rònt di kua e susesonan mas importante na Europa tabata drai. E Segundo Cruzada y e Tercer Cruzada a tuma luga. E di dos krusada tabata un frakaso i e di tres tabata relativamente eksitoso ora e krusadonan a tuma e statnan di San Juan di Acre, Jaffa i e isla di Chipre. E di tres tambe ta destaká pa ta e konfrontashon di tres di e genionan militar mas grandi di Edat Medio, Richard I, konosí komo Richard e Kurason di Leon, Frederick Barbarossa, fundadó di e Sagrado Imperio Romano i Saladin, gran lider Saraceno. Pas a bini na 1192, ora Richard i Saladin a bai di akuerdo ku Herusalèm lo keda bou di kontrol musulman ounke akseso liber lo wòrdu permití na peregrinonan kristian. Na China, bou di e Dinastia Song, un invashon dor di e Jurchennan a kousa un skisma polítiko entre nort i sùit. E Imperio Khmer di Camboya a floresé durante e siglo aki, miéntras ku e Kalifato Fatimida di Egipto tabata dominá pa e dinastia Ayyubid. Despues di e ekspanshonnan di e Ghaznavids i e Imperio Ghurid, konkistanan musulman den e subkontinente indio a tuma lugá pa fin di siglo. [[:Category:Siglo]] ----------------- {{Databox}} '''2030''' lo ta un aña komun kuminsando riba un djaluna riba e [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di ....2029 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 29 aña di e di tres [[milenio]] i di [[siglo 21]] i e di 10 i último aña di dékada 2020. [[Carnaval|Karnaval]] ta kai riba [[11 di febrüari]], [[Bièrnèsantu]] riba [[30 di mart]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[1 di aprel]] i [[2 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[:Category:Aña]] ----------------------- {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64457003|titulo=Independence Day (Verenigde Staten)}} {{References}} ;Lista di fuente * {{citeer web |auteur=Heintze, James R. |url=http://gurukul.american.edu/heintze/fourth.htm |titel=Fourth of July Celebrations Database |editorial=American University of [[Washington, D.C.|Washington, D.C]] |fechaacceso=2015-02-10 |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20150221104637/http://gurukul.american.edu/heintze/fourth.htm |fechaarchivo=2015-02-21}} }} [[:Category:Historia]] [[:Category:Karibe Hulandes]] -------- [[:Category:Historia]] [[:Category:Kòrsou]] ----------- {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=es|oldid =|titulo=}} {{References}} }} <noinclude> [[:Category:Fecha]] [[:Category:Febrüari]] </noinclude> ---------------- 1871 - 1882 - == Ana == ----------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''1834''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djarason riba e [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1834 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 834 aña di e di dos [[milenio]]; e di 34 aña di [[siglo 19]] i e di 5 aña di dékada 1830. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' [[:Category:Aña]] ------------- 1j79xosz0lgtmmqqnj9yknx5av2lhc6 Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok Curacao 2 8649 208814 208698 2026-11-07T22:27:12Z Caribiana 8320 208814 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Nigel Thomas | nomber completo = | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]] | luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 177 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | liga = | number = 27 | posicion = Delantero | contract = 30 di yüni 2027 (+1) <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17 | debut seleccion = 2015 | number seleccion= | participa = 31 | goal = 2 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2026 | number seleccion2= | participa2 = | goal2 = | temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | actualisa = }} '''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero. ==Karera= === Klup === Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada. En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha. Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal. El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref> == Internashonal == Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña. Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus. Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref> Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Futbolista]] [[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Jerolldino Bergraaf | nomber completo = | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]] | luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 177 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | liga = | number = 27 | posicion = Delantero | contract = 30 di yüni 2027 (+1) <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17 | debut seleccion = 2015 | number seleccion= | participa = 31 | goal = 2 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2026 | number seleccion2= | participa2 = | goal2 = | temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | actualisa = }} '''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024. ---------------- ============== Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/> ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius. <ref name="Stadsarchief"/> [[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/> Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/> Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref> Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/> ==Restourashon di atministrashon insular== Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/> == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref> * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}} {{References}} }} The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4] Sentro di komersio Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1] E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2] E saludo di 1776 [[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]] Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4] Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4] E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4] Reakshon britániko i okupashon di e isla Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6] Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1] E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1] Konmemorashon The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8] E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11] E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12] [[:Kategoria:Historia]] [[:Kategoria;Karibe Hulandes]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox organisacion | variante = c | tipo = organisacion publico independiente | nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou | director = Muryad de Bruin | obhetivo = | origina_di = Curaçaos Toeristenbureau | sede = [[Willemstad]] | pais = {{CUW}} | funda = 1989 | termina = | presidente = | personal = ± 48 (mundial) | miembro_di = | commons = | website = https://www.ata.aw/ }} '''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref> Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio. E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref> ==Historia i evolushon== E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá. Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau. Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko. Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref> Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial). CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/> == Struktura i operashon == CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal. E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva. E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal: * merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'') * konektividat aéreo i marítimo * desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente * kapital humano i integrashon di komunidat CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/> E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal. CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}} {{References}} }} '''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]] E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]] Historia Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko. Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]] Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]] Struktura i gobernansa CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]] E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí: merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko; konektividat aéreo i marítimo; desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente; desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]] Merkado turístiko CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]] Finansiamentu E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]] Sede i ofisinanan CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]] ------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao qi4y18v617kdaw580c984ofm7uk362g 208815 208814 2026-11-07T22:27:33Z Caribiana 8320 208815 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Ofisina di Turismo di Kòrsou]] - [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Nigel Thomas | nomber completo = | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]] | luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 177 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | liga = | number = 27 | posicion = Delantero | contract = 30 di yüni 2027 (+1) <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17 | debut seleccion = 2015 | number seleccion= | participa = 31 | goal = 2 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2026 | number seleccion2= | participa2 = | goal2 = | temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | actualisa = }} '''Nigel Thomas''' (☆ [[1 di febrüari]] [[2001]] na [[Rotterdam]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku ta hunga komo delantero. ==Karera== === Klup === Nigel Thomas a hunga den e akademianan hubenil di Spartaan’20 i Sparta Rotterdam entre 2010 i 2016, despues di kua el a pasa pa e akademia hubenil di PSV. Na 2017, el a firma su promé kontrato profeshonal einan te ku 2020.[3] El a hasi su debut pa Jong PSV den Eerste Divisie dia 13 di yanüari 2019, den e partido empatá di 2-2 kontra Jong Ajax. El a drenta den di 82 minuut pa Lennerd Daneels. El a hunga solamente sinku partido pa Jong PSV den su promé dos temporada. En total, el a hunga 59 partido pa Jong PSV, anotando ocho biaha. Dia 30 di yüni 2022, Thomas a sali riba un transferensia grátis pa Paços de Ferreira, ku a hunga na e nivel di mas haltu na Portugal. El a muda di Viborg FF pa ADO Den Haag den zomer di 2025.<ref>{{Citeer web|url=https://www.transfermarkt.nl/nigel-thomas/nationalmannschaft/spieler/412952/plus/0/verein_id/10933|titel=Profiel Transfermarkt|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://nl.soccerway.com/players/nigel-thomas/515473/|titel=Profiel Soccerway|bezochtdatum=|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=|taal=}}</ref> == Internashonal == Thomas a hunga partidonan internashonal pa e ekiponan hubenil di Hulanda U-15, U-16, i U-17 aña. Na 2021, e tabata kla pa hasi su debut pa e selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou, pero pa motibu di un infekshon di [[COVID-19|corona]] den e selekshon, Kòrsou a wòrdu retirá for di [[Kopa Oro di CONCACAF]]. Sinku aña despues, e tabata kla pa hasi su debut atrobe, pero mester a posponé esaki un biaha mas. Djis promé ku e break internashonal na sèptèmber i òktober 2026, komo hungadó di ADO kontra di SC Cambuur, e mester a bandoná e tereno riba un brancard, miéntras ku su kasá tambe tabata serka di duna lus. Despues ku el a pèrdè dos di e kuater partido internashonal kaba, a sali na kla ku e lo a keda Hulanda i pues lo no hasi su debut atrobe.<ref>{{Citeer web |url=https://www.ad.nl/den-haag/ado-aanvaller-nigel-thomas-moet-zijn-debuut-voor-curacao-weer-uitstellen~ae0c7c002/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |titel=ADO-aanvaller Nigel Thomas moet zijn debuut voor Curaçao wéér uitstellen |achternaam=Fassbender |voornaam=Wout |datum=2026-09-28|werk=Algemeen Dagblad}}</ref> Na oktober 2026 Thomas a wòrdu yamá pa e entrenadó nashonal di Kòrsou [[Dick Advocaat]] pa dos partido kontra di Panama den e kuartfinalnan di [[CONCACAF Nations League|Liga di Nashonnan]].<ref>Hans Hofstra, [https://www.curacao.nu/nieuws/sport/97881/jurgen-locadia-ontbreekt-in-selectie-curacao-voor-tweeluik-tegen-panama Jürgen Locadia ontbreekt in selectie Curaçao voor tweeluik tegen Panama], curacao.nu (30 di oktober 2026)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Thomas, Nigel}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Futbolista]] [[Kategoria:Futbòl na Kòrsou]] ------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbolista| variante = c | nomber = Jerolldino Bergraaf | nomber completo = | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = [[1 di febrüari]] [[2001]] | luga nacemento = [[Rotterdam]], [[Hulanda]] | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais fayecimento = | nacionalidad = {{NLD}} | nacionalidad_dep = {{CUW}} | haltura = 177 | pia = drechi | club actual = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | liga = | number = 27 | posicion = Delantero | contract = 30 di yüni 2027 (+1) <!-- Seccion di seleccion nacional 1--> | seleccion = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] U-15 te U-17 | debut seleccion = 2015 | number seleccion= | participa = 31 | goal = 2 <!-- Seccion di seleccion nacional 2--> | seleccion2 = {{CUWf}} | debut seleccion2 = 2026 | number seleccion2= | participa2 = | goal2 = | temporada = 2018–2022 <br /> 2022–2023 <br /> 2023–2025 <br /> 2024 <br /> 2025 <br /> 2025– | club = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jong PSV <br /> [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Paços de Ferreira <br/> [[File:Flag of Denmark.svg|20px|border]] Viborg FF <br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] CD Nacional<br /> → [[File:Flag of Portugal.svg|20px|border]] Académico de Viseu <br /> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] ADO Den Haag | actualisa = }} '''Jerolldino Bergraaf''' (☆ [[5 di yüli]] [[2006]]) ta un futbolista hulandes-kurasoleño ku tipikamente ta hunga komo delantero. El a hasi su debut pa Excelsior na ougùstùs 2024. ---------------- ============== Na 1688, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a outorisá komersio internashonal riba e isla di Karibe ku ta sometí na tarifanan abou di importashon i eksportashon. E komersio di katibu tabata relativamente signifikante te na 1730 pero a baha despues. Al kontrario, komersio di koffie, tabako i, riba tur kos, suku a oumentá. E merkansia aki a originá tantu for di e isla mes komo for di islanan ingles i franses den serkania. Komersio liber a wòrdu establesé formalmente na 1756. Komersio riba e isla a ekspandé rápidamente, enbolbiendo produktonan oropeo manera paña, papel, glas, produktonan di lechi i biña.<ref>{{citeer web|url=https://caert-thresoor.nl/wp-content/uploads/sites/4/CT40-2.pdf|auteur=Renkema, Wim|titel=Plantages op Sint Eustatius in de achttiende eeuw|tijdschrift=Caert Tresoor|jaar=2021}}</ref> Alrededor di 1780, Benjamin Franklin, un di e fundadónan di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], a disidí di dirigí pòst pa [[Oropa]] via Sint Eustatius.<ref>J. Klinger,[https://www.jewish-american-society-for-historic-preservation.org/images/Golden_Rock_to_Golden_Door_-3a.pdf The Jews of St. Eustatius The Golden Rock to the Golden Door], jewish-american-society-for-historic-preservation.org</ref>[3] E komersio mas lukrativo tabata enserá armanan nesesario pa e gueranan entre nashonnan oropeo. Pa dos dékada, e isla a disfrutá di prosperidat sin presedente.<ref name="HN"/> ==Revolushon merikano== [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso dia 28 di yüni 1776, dor di e Komishon di Sinku.]] Durante e Revolushon merikano, e británikonan a para e suministro di arma. Konsekuentemente, e komersio ilegal di arma a floresé riba e isla, ku ganashi riba polvo ku a alkansa te na shen porshento. Hopi biaha e depósitonan tabata asina yen ku mester a warda suku i katuna pafó.<ref name="HN"/> E merikanonan a kumpra kasi mitar di tur nan armanan i munishon na Sint Eustatius. <ref name="Stadsarchief"/> [[Reino Uni|Gran Britania]] tabata furioso riba esaki. El a violá e akuerdonan hasí denter di e aliansa defensivo ku [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika di e Shete Hulanda Uni]], ku a inkluí un provishon pa sosten mutuo si kualke di e dos partido wòrdu haña atake. Inisialmente e posishon na [[Den Haag]] tabata cu un lantamento colonial no ta cay bou di e alkanse di e tratado aki. Sinembargo, bou di preshon, un prohibishon riba eksportashon pa e kolonianan merikano a wòrdu finalmente imponé. No obstante, Jan de Windt (1715–1755), e komandante di Sint Eustatius, no a enforsá e prohibishon riba e komersio lukrativo di arma, ni su susesor, [[Johannes de Graaff]]. De Graaff tabata e hòmber mas riku riba e isla, doño di dies plantashi, tres shen hende sklabisá, i diesseis barku merkantil.<ref name="HN"/> Diestres estado di Nort Amérika a deklará nan independensia for di Inglatera na 1776, i Sint Eustatius a bira e sentro pa [[Contrabanda|kontrabanda]] di arma pa e nashon yòn ku awor ta nos gran aliado.<ref>{{citeer web|titel=Bovenwinden—IX. Roosevelt erkende Statius|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-02-26|bezochtdatum=2026-10-05|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210240:mpeg21:p003}}</ref> ==The First Salute== Pa yüli 1776, diestres kolonia di Nort Amérika a firma e Deklarashon merikano di Independensia. Dia 16 di novèmber 1776, ''Andrew Doria'' a yega haf di Sint Eustatius pa tuma stòk di arma i munishon. E tabata e promé barku merikano pa drenta haf ku e bandera merikano nobo.<ref name="Stadsarchief">Stadsarchief Amsterdam, [https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/ Eerste saluut], 23 april 2019</ref> Gobernador De Graaff a ordená pa e barku wòrdu risibí ku pleno honor.<ref name="HN" /> Despues ku ''Andrew Doria'' a tira un saludo den saludo, el a ordená pa debolbé esaki ku un saludo for di Fort Oranje. Unabes ku e barku a mara, el a organisá un resepshon na honor di e kapitan, invitando tur merikano riba e isla.<ref name="HN" /> E merikanonan a konsiderá e saludo komo e promé rekonosementu di Merka dor di un poder stranhero.<ref name="Stadsarchief" /> ==Reakshon for di London== Barkunan ingles tabata presente den haf ora ku e saludonan a wòrdu tirá. Nan a pisa anker i a nabegá pa e isla bisiña di [[Sint Kitts (isla)|St. Kitts]] pa informá tokante e insidente.[5] London a reakshoná furioso, eksigiendo pa [[Tweede Kamer|''Staten Generaal di Hulanda]] kondená e saludo públikamente i duna retiro na De Graaff. Despues a yama De Graaff pa Den Haag pa interogashon, pero el a logra posponé su biahe pa hopi tempu usando vários preteksto, ku ta varia di asuntunan di famia te na malesa di laman. El a yega na 1778 ku un defensa skirbí ekstenso yená ku distorshon i mentira. E ''Staten-Generaal'' a aseptá su defensa, no ménos pasobra ganashi supstansial tabata wòrdu hasí na [[Amsterdam]] for di komersio ku Sint Eustatius.<ref name="HN"/> Dor di retené De Graaff, e Repúblika tabatin—den bista britániko—un biaha mas demostrá su inkonfiabilidat komo aliado. Ademas di e falta di sosten den e lucha britániko kontra e revolushonarionan merikano, e Repúblika tambe a buska pa djòin e Liga di Neutralidat Armá na fin di 1780. E inisiativa ruso aki tabata destiná pa protehá flotanan komersial di atakenan di barkunan naval britániko. E chispa ku a sende e di kuater guera anglo-hulandes tabata finalmente un kontrato komersial deskubrí riba un barku kapturá pa e britanikonan;[1] e dokumento tabata den poseshon di Henry Laurens, e embahador merikano designá na Den Haag. Dia 20 di desèmber 1780, e británikonan a deklará guera kontra e hulandesnan.<ref>Enne Koops, [https://historiek.net/engels-nederlandse-oorlogen-samenvatting/136744/ De Engels-Nederlandse Oorlogen (1652–1784)], Historiek (2 di september 2026)</ref> Almirante George Rodney a haña òrdu pa kapturá Sint Eustatius. E tabatin un renkor personal kontra e isla pasobra materialnan di reparashon a wòrdu mandá pa un flota franses despues ku el a daña esaki severamente. Rodney a yega haf ku dieshete barku naval dia 3 di febrüari 1781; esaki a pone De Graaff entregá e isla na e britanikonan sin resistensia. Rodney a tuma tur e habitantenan di e isla prezu i a deportá nan pa otro islanan den Karibe i pa Gran Bretaña. El a ordená e sakeo di henter e isla i a subasta e botín, ku eksepshon di un porshon supstansial ku el a warda pa su mes. El a biaha pa Gran Bretaña pa motibu di problemanan di gout i prostat. Na kaminda, kasi tur su propiedatnan a wòrdu interseptá pa e fransesnan, lagando e inkapas pa paga debenan den su pais natal. Ademas, komersiantenan britániko di Sint Eustatius a desafiá su konfiskashonnan den korte. Den e Kámara di Komun, lider di oposishon Edmund Burke a hiba un diskurso sensashonal kondenando e sakeo di Rodney.<ref name="HN"/> ==Restourashon di atministrashon insular== Sint Eustatius no a keda den man britániko pa hopi tempu. Na novèmber 1781, un atake sorpresa a wòrdu lansa bou di mando franses, i e isla a wòrdu kapturá. E òrdu bieu a wòrdu restourá, i e habitantenan a haña nan poseshonnan debolbí na nan mas leu posibel. Na 1784, Fransia a debolbé soberania riba e isla na Hulanda. Un dékada di gran prosperidat ekonómiko a sigui. De Graaff tambe a regresá na e isla, ounke e biaha aki komo un siudadano privá. Na su morto na 1813, el a laga atras rikesa inmenso.<ref name="HN"/> == Konmemorashon == De Graaff ta wòrdu konmemorá komo un héroe di e Revolushon Merikano ku un potrèt den e ''State House'' di estado di [[New Hampshire]].<ref name="HN" /> Na 1939, Presidente Franklin Delano Roosevelt a entrega un plakkaat na Sint Eustatius como reconocimento di “E Prome Saludo”; e ta montá riba e palu di bandera monumental den e plasa na Fort Oranje.<ref>Willem de Bruin, [https://www.john-adams.nl/the-first-salute/ The First Salute], The John Adams Institute</ref> E no tabata presente personalmente, manera tabata spera inicialmente.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281853:mpeg21:a0028|titel= De feestelijkheden op St. Eustatius|datum=1939-12-30}}</ref> E famia Roosevelt no tabata un deskonosí na e isla. Adolphus Roosevelt i Elizabeth Groebe a kasa einan na 1759.<ref>[https://www.thedailyherald.sx/islands/roosevelts-were-in-statia-more-than-180-years-before-fdr. Roosevelts were in Statia more than 180 years before FDR], The Daily Herald (20 di aprel 2021)</ref> Un plakaat ku ta konmemorá e bisentenario di Merka—un regalo di e Islanan Vírgen di Merka, a wòrdu desvelá na 1976, i plakaatnan grabá ku ''The First Salute'', a wordu regalá pa organisashonnane Yu hòmbernan i Yu Muhénan di e Revolushon Merikano, a wòrdu desvelá na 2001 i 2014. Ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912-1989) a dediká su último buki na ''The First Salute.''<ref>{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}}</ref> * On November 16th, 1976 the Postal Service of the Netherlands Antilles commemorates the bicentennial of the first salute to the flag of the United States of America with the issuance of a special series of postage stamps in the values of 25, 40 and 55 cents.<ref>{{Citeer web|titel=Bicentennial of the First Salute to the United States Flag eleven guns for the grand union|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-11-13|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-23|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460971:mpeg21:p014}}</ref> * Pa e konmemorashon di e di 250 aniversario di “The First Salute” dia 16 di november 2026, [[Rey Willem-Alexander|Rei Willem-Alexander]], Promé Minister Hulandes [[Rob Jetten]], i Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino i Digitalisashon [[Eric van der Burg]] ta hasi akto di presente na Sint Eustatius.<ref>[https://www.aruba.nu/nieuws/koninkrijk/95390/koning-en-premier-jetten-naar-sint-eustatius-voor-250-jaar-first-salute-zx6351 Koning en premier Jetten naar Sint Eustatius voor 250 jaar First Salute], aruba.nu (23 di september 2026)</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1382206825|titulo=The First Salute}} {{References}} }} The First Salute ta referí na e saludo di kañon ku a wòrdu tirá for di Fort Oranje na Sint Eustatius dia 16 di novèmber 1776. E saludo tabata un kontesta na e saludo di e barku merikano Andrew Doria, ku a yega e haf bou di e bandera nobo di e kolonianan merikano. E suseso a haña un lugá importante den historia di Merka, pero tambe tabatin konsekuensianan grandi pa Sint Eustatius, un isla ku na e tempu ei tabata un sentro importante di komersio den Karibe.[1][4] Sentro di komersio Durante siglo diesocho, Sint Eustatius a bira un sentro importante di komersio internashonal, konosí tambe komo e Golden Rock. E isla tabatin mas ku setenta plantashi, kaminda hende sklabisá tabata traha. Su ekonomia tabata dependé di komersio regional i internashonal, inkluyendo e komersio transatlántiko di hende sklabisá i di produkto agríkola manera suku, tabako i kafe.[1] E sistema komersial di e tempu tabata influensiá pa merkantilismo, ku tabata pone restrikshon riba komersio entre imperionan kolonial. Sinembargo, Sint Eustatius a gana prosperidat dor di su papel komo punto di transbordo pa merkansia di diferente origen. Komersio di arma i munishon tambe a bira un parti importante di su ekonomia, spesialmente durante e lucha di e kolonianan merikano pa independensia.[1][2] E saludo di 1776 [[File of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|Presentashon di e Deklarashon di Independensia na Kongreso merikano, 28 di yüni 1776, den un pintura di John Trumbull.]] Durante e Revolushon Merikano, Sint Eustatius a bira un fuente importante di arma i munishon pa e kolonianan ku tabata lucha kontra Gran Britania. A pesar di restrikshonnan i protesta britániko, e komersio aki a sigui, pa gran parti debí na e interesnan ekonómiko di komersiantenan lokal i hulandes. E suministro di arma for di Sint Eustatius a yuda e lucha merikano, pero tambe a oumentá e tenshon entre Gran Britania i e Repúblika di e Shete Hulanda Uni.[1][4] Dia 16 di novèmber 1776, e barku merikano Andrew Doria a drenta haf di Sint Eustatius ku e bandera nobo di e kolonianan merikano. E barku a tira un saludo di kañon, i gobernador Johannes de Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá ku su propio saludo. E gesto a wòrdu interpretá pa e merikanonan komo un señal di rekonosementu di nan bandera dor di un representante di un poder stranhero.[1][4] E suseso a bira konosí komo The First Salute. Sinembargo, e saludo no tabata nifiká ku e Repúblika Hulandes a rekonosé formalmente e independensia di Merka. E rekonosementu diplomátiko formal di e Estadonan Uni pa e Repúblika Hulandes a tuma lugá na 1782.[4] Reakshon britániko i okupashon di e isla Gran Britania a konsiderá e saludo i e suministro di arma pa e kolonianan merikano komo un desafío. E gobièrnu britániko a protesta i a eksigí ku e autoridatnan hulandes kondená e akshon di De Graaff. E gobernador a bai defendé su actuashon na Hulanda, kaminda e autoridatnan finalmente a aseptá su defensa. E tenshon riba komersio i e relashon entre Hulanda i Gran Britania a kontribuí na e di Kuater Guera Anglo-Hulandes, ku a kuminsá na 1780.[1][6] Dia 3 di febrüari 1781, un flota britániko bou di almirante George Rodney a yega Sint Eustatius. De Graaff a entregá e isla sin un resistensia militar grandi. E británikonan a konfiská merkansia i propiedat, i e okupashon a resultá den un saqueo di gran eskala. Hopi habitante, inkluyendo komersiantenan, a pèrdè nan bienes; algun hende a wòrdu deportá pa otro islanan den Karibe i pa Gran Britania.[1] E okupashon britániko no a dura. Na novèmber 1781, tropa franses a ataká i rekonkistá e isla. Na 1784, Fransia a debolbé Sint Eustatius na atministrashon hulandes. De Graaff a regresá tambe, pero e periodo di prosperidat anterior no a bolbe di mesun manera. E saqueo i e interrupshon di komersio a debilitá e ekonomia di e isla.[1] Konmemorashon The First Salute a keda un evento importante den e relashon históriko entre Sint Eustatius i Merka. Na 1939, presidente merikano Franklin D. Roosevelt a regalá un plaka konmemorativo na Sint Eustatius, rekonosiendo e saludo di 1776. E plaka ta instalá na Fort Oranje.[7][8] E evento a keda konmemorá tambe pa medio di plakanan, sello postal i publikashonnan. Na 1976, pa e di 200 aniversario di e saludo, e Servisio Postal di Antia Hulandes a emití un serie di sello spesial. E historiadora merikano i ganadó di Premio Pulitzer Barbara Tuchman (1912–1989) a dediká su buki The First Salute na e papel di Sint Eustatius den e Revolushon Merikano.[10][11] E 250 aniversario di The First Salute ta wòrdu konmemorá dia 16 di novèmber 2026, komo parti di Statia Day, e dia di fiesta anual di Sint Eustatius. Rei Willem-Alexander, promé minister hulandes Rob Jetten i sekretario di estado pa Relashonnan di Reino Eric van der Burg ta sperá di asistí na e konmemorashon.[12] [[:Kategoria:Historia]] [[:Kategoria;Karibe Hulandes]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Infobox organisacion | variante = c | tipo = organisacion publico independiente | nomber = Ofisina di Turismo di Kòrsou | director = Muryad de Bruin | obhetivo = | origina_di = Curaçaos Toeristenbureau | sede = [[Willemstad]] | pais = {{CUW}} | funda = 1989 | termina = | presidente = | personal = ± 48 (mundial) | miembro_di = | commons = | website = https://www.ata.aw/ }} '''Ofisina di Turismo di Kòrsou''' òf '''Curaçao Tourism Board''' (CTB) ta e organisashon ofisial di merkadeo i maneho di destinashon públiko-privá (DMMO) di Kòrsou dentro di Reino Hulandes. Operando bou di e responsabilidat polítiko di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), CTB ta ehekutá kampañanan di merkadeo di turismo internashonal, ta establesé kuadro di desaroyo di produkto sostenibel, ta manehá negosiashonnan di kapasidat di transporte aéreo, i ta supervisá inisiativanan di kresementu di kapital humano denter di e sektor di hospitalidat di e isla.<ref name="CTB">[https://www.curacaotouristboard.com/about/ About], CTB</ref> Ofisina di Turismo (CTB) ta un Destination Marketing & Management Organization (DMMO) responsabel pa promové Kòrsou komo un destinashon turístiko den nos merkadonan di enfoke. Banda di esei CTB ta maneha e produkto turístiko lokal. CTB ta un fundashon (Curaçao Tourism Development Foundation) ku ta kai bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) i ta supsidiá dor di esaki pa asina e kumpli ku su funshonamentu diario. Komo fundashon, Ofisina di Turismo no por hasi ganashi den ningun forma, pues Ofisina di Turismo no ta bende produkto òf servisio. E entidat hurídiko ku ta respaldá e operashonnan di e direktiva ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). E CTB moderno ta fungi komo un arkitekto stratégiko, kambiando di un hunta di merkadeo di destinashon tradishonal pa un órgano di maneho amplio ku ta balansá metanan makroekonómiko ku e kapasidatnan di karga ambiental i sosial di e isla.<ref>{{cite book|author= Conlin, Michael V.; Baum, Tom |year=2016|title=Island Tourism: Sustainable Perspectives|publisher=CABI Publishing|page= 84–89|ISBN= 978-1780645438| url= }}</ref> ==Historia i evolushon== E orígen di promoshon di turismo institushonalisá na Kòrsou ta data for di kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. Despues di e establesimentu di e refineria di zeta di Shell na 1915, e ekonomia di e isla a kambia drástikamente pa refinamentu industrial di petroli. Den e epoka ey, gruponan síviko i atministradónan kolonial a establesé komishonnan básiko di promoshon pa kultivá un merkado di rekreo suplementario, probechando di e arkitektura hulandes kolonial di e isla i e ambiente marino protehá. Na 1915 a forma The Curaçao Association for the Promotion of Foreign Visits, ku na 1955 a wòrdu remplasá pa e departamentu di gobièrnu insular, Curaçaos Toeristenbureau. Segun ku e patronchinan industrial mundial a bai ta kambiando na fin di siglo 20, Gobièrnu di Kòrsou a buska diversifikashon ekonómiko struktural. Na 1989, estado a konsolidá su órganonan promoshonal deskonektá den Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF). Durante e dékadanan siguiente, e entidat aki a eskala su impakto internashonal, establesiendo ofisinanan regional dediká na Nort Amérika, Oropa Oksidental i Sur Amérika pa mitigá vulnerabilidat na kaida di merkado úniko. Na aña 1915, Asociacion Curaçao a wordo funda cu e obhetivo pa promove e isla den exterior. Despues a pasa e responsabilidad aki pa Camara di Comercio y Industria. For di 1945 pa 1948, un representante nombrá na New York lo a informá na Kámara di Komersio i Industria tokante desaroyonan den eksterior ku tabatin influensia riba turismo na Kòrsou. Despues ku Gobièrnu di Kòrsou a aliviá Kámara di Komèrsio i Industria di su tareanan di promoshon di turismo, a lanta Komishon di Turismo Kòrsou (CTC). Na 1955, CTC na su turno a wòrdu remplasá pa Curaçao Tourist Bureau, ku a habri ofisinanan na Caracas, Venezuela na 1982, i Rotterdam, Hulanda, na 1984. Fundashon pa Desaroyo di Turismo Kòrsou (CTDF) a wòrdu fundá na 1989, i desde 2003 a sigui bou di e nòmber di Curacao Tourism Board (CTB).<ref name="aniversario">[https://www.curacaotouristboard.com/2019/09/30/celebrating-curacao-tourist-boards-30-years-serving-island/ Celebrating the Curaçao Tourist Board’s 30 Years Serving the Island], CTB (30 di september 2019)</ref> Te ku 1989, e aktividatnan turístiko na Kòrsou tabata reglá dor di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989 e gobièrnu di turno a tuma e desishon pa retirá polítika turístiko for di e esfera polítiko i pa pon’é den man di un fundashon spesial, yamá Curacao Tourism Development Foundation (CTDF). Pasobra Gobièrnu a mira e importansia di turismo pa desaroyo ekonomiko. CTDF ta e nòmber statutario, i Curacao Tourist Board (CTB) ta e ‘handelsnaam’ (nòmber komersial). CTB ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e turismo di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra presidente di e hunta.<ref name="CTB"/> == Struktura i operashon == CTB ta strukturá komo un kuadro públiko-privá pa garantisá agilidat komersial miéntras ta mantené kumplimentu estrikto ku metanan ekonómiko nashonal. E ta dirigi pa un hunta di supervishon, ku ta formá dor di representantenan di gobièrnu, e sektor privá i tambe via sindikato, ku direktamente i indirektamente ta enbolbí den e sektor di turismo di Kòrsou. Konseho di Minister ta nombra e presidente di e direktiva. E organisashon ta operá bou di kuadro multi-anual delineá denter di e Plan Maestro Stratégiko di Turismo Nashonal. Su tareanan ta dividí den kuater área prinsipal: * merkadeo mundial i posishonamentu di marka (''brand positioning'') * konektividat aéreo i marítimo * desaroyo di produkto i monitoreo di medio ambiente * kapital humano i integrashon di komunidat CTB ta kontrolá e promoshon mundial di e isla komo destinashon turístiko. Na aña 2023, mayoria turista a bini for di Hulanda. Pues Oropa tabata e merkado ku mas turista, di kua 36% tabata hulandes. Despues a sigui Nortamérika ku 29.8% di e totalidat di e turismo lokal, di kua e mayoria a bini for di Merka (24.2%). For di Suramérika a bini 18.3%, ku Colombia i Brazil komo e paisnan ku mas turista registrá na Korsou. Sobrá turistanan a bini for di Karibe; por ehèmpel Aruba i Jamaica.<ref name="CTB"/> E presupuestonan operashonal, atministrativo i promoshonal internashonal di CTB ta wòrdu finansiá prinsipalmente a traves di un impuesto riba kamber di hotel dediká (logeerbelasting) ku ta wòrdu kobra riba akomodashonnan turístiko den henter e isla, suplementá pa supsidionan legislativo direkto destiná denter di e presupuesto nashonal. CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou. Ademas, e tin ofisinanan na [[Hulanda]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]], i representantenan na [[Colombia]], [[Brasil]] i [[Alemania]].<ref name="aniversario"/> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Curaçao Tourism Board}} {{References}} }} '''Ofisina di Turismo di Kòrsou''', konosí komo '''Curaçao Tourist Board''' (CTB), ta e organisashon responsabel pa merkadeo i maneho di Kòrsou komo destinashon turístiko. E ta fungi komo un organisashon di merkadeo i maneho di destinashon (DMMO) i ta promové Kòrsou den merkadonan turístiko internashonal, sostené e desaroyo di produkto turístiko i koordiná inisiativanan relashoná ku konektividat aéreo i desaroyo di kapital humano den e sektor di hospitalidat.[[1]] E entidat hurídiko tras di e organisashon ta Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou (Curaçao Tourism Development Foundation, CTDF). E fundashon ta kai bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO), ku ta finansia parti di su operashonnan pa e por kumpli ku su tareanan. Komo fundashon, CTDF no ta operá ku e meta di repartí ganashi. E organisashon tin su sede sentral na [[Willemstad]] i tin ofisinanan na Hulanda i Merka.[[1]][[3]] Historia Fundashon Desaroyo di Turismo Kòrsou E promoshon institushonal di turismo na Kòrsou a desaroyá durante siglo binti. Despues di e establesimentu di e refineria di Shell na 1915, refinamentu di petroli a bira un di e pilarnan prinsipal di e ekonomia di e isla. Den e konteksto aki, promoshon di turismo a surgi komo un di e posibilidatnan pa diversifiká e aktividat ekonómiko. Te na 1989, e aktividatnan di promoshon turístiko tabata bou di un servisio gubernamental. Dia 23 di yanüari 1989, e Gobièrnu di Kòrsou a disidí pa pone e polítika di promoshon turístiko den man di un fundashon independiente di e servisio gubernamental. Asina a krea e Curaçao Tourism Development Foundation (CTDF). CTDF ta e nòmber hurídiko di e entidat, miéntras ku Curaçao Tourist Board (CTB) ta su nòmber komersial.[[1]] Durante e añanan siguiente, CTB a amplia su aktividatnan di promoshon internashonal i a establesé ofisinanan regional pa atende merkadonan den Nortamérika, Europa i Suramérika.[[2]] Struktura i gobernansa CTB ta dirigí pa un hunta di supervishon ku ta inkluí representantenan di Gobièrnu, di sektor privá i di sindikatonan relashoná ku e turismo. E komposishon aki ta reflehá e partisipashon di diferente sektor den e maneho turístiko di Kòrsou. Konseho di Minister di Kòrsou ta nombra e presidente di e hunta.[[1]] E organisashon ta traha riba promoshon di Kòrsou komo destinashon turístiko i riba e desaroyo di e sektor. Su aktividatnan ta inkluí: merkadeo internashonal i posishonamentu di Kòrsou komo marka turístiko; konektividat aéreo i marítimo; desaroyo di produkto turístiko i monitoreo di e impakto riba medio ambiente; desaroyo di kapital humano i integrashon di komunidat den e sektor turístiko.[[1]][[2]] Merkado turístiko CTB ta koordiná e promoshon internashonal di Kòrsou i ta traha pa atraé bishitantenan for di diferente merkado. Segun sifranan pa 2023, Hulanda tabata e pais di orígen di e grupo mas grandi di turista, ku 36% di e total. Nortamérika tabata representá 29,8%, di kua 24,2% tabata turista for di Merka. Suramérika a kontribuí 18,3% di e total, ku Colombia i Brasil komo paisnan importante di orígen. E resto di e bishitantenan a bini, entre otro, for di otro destinashonnan den Karibe, manera Aruba i Jamaica.[[1]] Finansiamentu E gastunan operashonal, atministrativo i di promoshon internashonal di CTB ta wòrdu kubrí prinsipalmente ku ingresonan di un impuesto riba estadia den akomodashonnan turístiko, konosí na Hulandes komo logeerbelasting. E finansiamentu ta wòrdu suplementá ku supsidionan gubernamental inkluí den e presupuesto nashonal.[[1]] Sede i ofisinanan CTB tin su sede sentral na Willemstad, Kòrsou, i ofisinanan na Hulanda i Merka.[[3]] ------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 14nfki6l7wc0l937g28lp6vpqsapqs8 Museo Marítimo Kòrsou 0 9822 208813 177711 2026-11-07T22:21:31Z Caribiana 8320 wikilink 208813 wikitext text/x-wiki {{Infobox museo|variante=c}} '''Museo Marítimo Kòrsou''' ([[hulandes]]: ''Curaçao Maritiem Museum'', [[ingles]]: ''Curaçao Maritime Museum'') ta un [[museo]] di nabegashon marítimo situá den bario di [[Skalo]] na [[Willemstad]], Kòrsou. E museo ta okupá un mansion na entrada di [[Waaigat]], konstruí originalmente na [[1729]], pero ku a keda kompletamente destruí pa un kandela na 1988.<ref>{{en}}{{citeer web |titel=Curaçao : The Caribbean Getaway That Sets You Free |url=https://www.curacao.com/en/activity/maritime-museum?cat=museums |werk=curacao.com |datum=|bezochtdatum=2023-11-02}}</ref> E parti exterior i e fachada a wòrdu restourá, mientras a konvertí e interior di e edifisio den espasionan moderno di eksposishon den estilo maritimo.<ref>Witteveen, Ieteke: «Museums in Curaçao», den Ieteke Witteveen, Wim Kamps i Guido Rojer jr. (red.): ''Contemporary Curaçao. A Caribbean Community'', Amsterdam: Uitgeverij SWP, 2013, pag. 136.</ref> E museo a habri porta na desèmber 1998. E eksposishon permanente, konsistiendo di mapanan nóutiko auténtiko, modelonan di barku i aparatonan di nabegashon, ta ilustrá mas ku 500 aña di historia marítimo di [[Kòrsou]]. Riba tereno di eksposishon, investigashon i publikashonnan e museo ta traha huntu ku fundashon Arkeologia Marítimo Kòrsou (Stimacur). El a hasi investigashon tambe riba e historia di e kompania di krusero ''Holland-Amerika Lijn'' (HAL) i e kompania marítimo ''Koninklijke Nederlandse Stoomboot-Maatschappij'' (KNSM). Den kooperashon ku Caribpublishing e museo ta publiká un seri di buki tokante e historia di e isla. [[File:Maritime Museum of Curaçao (4383537515).jpg|thumb|330x370px|center|Museo Marítimo di Kòrsou na N. van der Brandhofstraat 1 den [[Skalo]], [[Willemstad]].]] == Mira tambe == * [[Lista di museo na Kòrsou]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid=63436838|titulo=Maritiem Museum Curaçao}} {{References}} }} [[Kategoria:Museo na Kòrsou]] duut7v3qqlon86z0cbgjtpcrzw5w4bu Antoine Maduro 0 10889 208796 205461 2026-11-07T18:13:43Z Caribiana 8320 208796 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Maduro]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di e tópiko.}} {{Databox}} '''Antoine Johannes "Twan" Maduro''' (☆ [[20 di ougùstùs]] [[1909]] na [[Aruba]] - † [[25 di yüni]] [[1997]] na [[Kòrsou]]) tabata un [[futbol]]ista, músiko i [[Lista di papiamentista|papiamentista]] di [[Kòrsou]]. E tabata den deporte di futbòl un internashonalista, entrenadó i dirigente. Despues di su retiro di deporte na 1952 el a dediká su mes na e estudio di [[papiamentu]] i tabata konosí komo ''Tata di Papiamentu''.<ref>{{nl}}[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2476079/1997/06/28/Antoine-Maduro-1909---1997.dhtml Antoine Maduro 1909 - 1997], Trouw.nl (28 di yüni 1997)</ref> == Biografia == Antoine Maduro a nase na Aruba komo yu di un mama di [[Saba]] i un tata di Kòrsou ku tabata polis. Poko despues di su nasementu e famia ta muda bek pa Kòrsou. E tabatin dies aña, ora su tata a fayesé repentinamente di un atake di kurason. Maduro ku su ruman muhé i mama ta bai biba serka famia den bario di Monteberde, na [[Willemstad]]. E tabata alumno di St.Jozefschool i St.Thomascollege, unda el a studia gratis danki na su méritonan komo studiante. Na ougùstùs 1926 el a kuminsa su karera profeshonal na [[Refineria Isla|refineria Shell]], unda el a keda traha te 1960. Komo empleado di Shell e tabata enkargá ku tradukshon na [[papiamentu]] i [[spaño]] di karta i sirkularnan ku tabata sali. Despues di bandona Shell el sigui pa pasa su eksamennan kualifikando komo un intérprete di idioma [[spaño]].<ref name="Outobiografia">Rose Mary Allen & Jeroen Heuvel, [file:///C:/Users/l_de_/Downloads/ The Autobiography of Antoine J. Maduro: The Year in Curaçao], Biography, edishon 40, nr. 4, 2017, pag. 574-580, University of Hawai'i Press</ref> Maduro tabata kanta den e koro parokial maskulino di misa Birgen di Altagracia na [[Steenrijk]] i despues a fungi komo su dirigente durante 25 aña.<ref name="Twan">{{nl}}{{citeer web|url=http://2396425716.srv042152.webreus.net/wordpresssite/wp-content/uploads/2016/02/Fred-de-Haas-over-autobiografie-Antoine-Maduro-in-Amigoe-%C3%91apa.-30.01.2016.pdf|titel=De eeuw van Antoine ‘Twan’ Maduro|auteur=Fred de Haas|werk=Ñapa di [[Amigoe]]|datum=2016-01-30|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> Maduro tabata kasá ku Virginia M. van Kwartel i huntu nan tabatin shete yu, tres hòmber i kuater muhé.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463563:mpeg21:p008|titel=Familiebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1967-07-11|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> El a fayesé dia 25 di yüni 1997 na e edat di 87 aña. == Karera deportivo == Entre 1925 i 1941 Maduro a hunga komo defensor pa [[SUBT]], e klup di futbòl di kua e tabata kofundadó i un di su promé [[presidente]]nan. El a destaká ku su bon habilidat tékniko i tabata un di e mihó hungadónan riba e isla ku a hiba su klup na e título di kampeon na varios okashon. Entre 1934 i 1941 el a forma parti di e [[Selekshon Antiano di Futbòl|selekshon antiano]] ku e tempu ei tabata hiba e nòmber di "selekshon di Kòrsou" referiendo na [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]]. El a hunga 8 wega i a partisipa den e promé edishon di [[Weganan Centroamericano y di Caribe|Kopa Sentroamerikano i di Karibe]] na [[Costa Rica]]. Banda di hungadó e tabata entrenadó i dirigente di SUBT i di 1932 pa 1946 miembro di direktiva di [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curacaosche Voetbal Bond]] (CVB). Na 1952 el a fungi komo entrenadó di e [[Selekshon Antiano di Futbòl|ekipo nashonal di Antias Hulandes]] na [[Weganan Olimpico|Weganan Olímpiko]] na [[Helsinki]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010481153:mpeg21:p003|titel=Antilliaans elftal naar Finland|werk=Het Nieuws|datum=1952-05-28|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> == Papiamentista == Maduro tabata un [[Filologia|filólogo]] outodidakto.<ref name="Twan"/> Despues di a retira for di futbòl, el a dediká su mes entre 1953 i 1980, kompletamente na e estudio i desaroyo di papiamentu investigando orígen di e [[idioma]]. El a bira un outoridat den e materia i ta e outor antiano mas konosí riba tereno di papiamentu. El a publiká hopi, entre otro buki i artíkulonan den korant i publikashonnan semanal manera ''La Union''. Notabel tabata ku papiamentu, ounke no e úniko tema, semper tabata su tema sentral unda e tabata ekspresa su pensamentonan riba loke ta bon papiamentu i loke no ta.<ref>{{citeer web|url=http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang=|titel=Letter M t/m P: Antoine Maduro|werk=curacao-encyclopedia.com|4=datum|bezochtdatum=2024-02-28|archiefurl=https://web.archive.org/web/20171023010641/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang=|archiefdatum=2017-10-23}}</ref> E tabata enfoká riba diferente área di e idioma, manera [[ortografia]], historia di e idioma, [[etimologia]], leksikologia, [[dicho]] i [[proverbio]]nan. Inisialmente e tabata sostené e ortografia mas o menos [[etimologia|etimológiko]] basá riba e rekomendashonnan di [[Willem Hoyer]] na aña 1918 i e tèsis tokante un orígen hispániko di papiamentu di [[Rodolfo Lenz]],<ref>{{es}}{{citeer web|url=https://books.google.com.pe/books?id=foOHi7upPf0C&pg=PA103&lpg=PA103&dq=antoine+maduro%2Borigenes+papiamento&source=bl&ots=CpQOGCVGtw&sig=W0yFrYJE3QhZQYR_5s7i6WYn3dI&hl=fr&sa=X&ei=WgSKVMbpPMGYgwSblYCQDw&ved=0CDAQ6AEwAw#v=onepage&q=antoine%20maduro%2Borigenes%20papiamento&f=false|titel=El indigenismo americano III|auteur=Ana Isabel García & Azucena Palacios Alcaine|datum=|werk= }}</ref> lokual a kondusí na akusashonnan di purismo i hispanisashon. Na 1970 gobièrnu sentral a nombr'é presidente di e komishon pa konseha tokante e proposishon di [[Raul Römer]] pa un ortografia i denter di sinku luna e komishon a presenta un konsepto [[fonologia|fonológiko]]. Desde e mesun aña Maduro a bira defensor di un ortografia fonológiko.<ref name=":3">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-197702/page/n14/mode/1up?q=antoine+maduro&view=theater|titel=Ortografia|werk=Skol i Komunidat|datum=febrüari 1977|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> Na aña 1985 el a kuminsa skirbi su outobiografia, den forma di anotashonnan, ku pa medio di e kolaborashon di Daphne van Schendel-Labega, [[Sidney Joubert]], [[Lucille Berry-Haseth]] i Emy Maduro a keda realisá na 2016 den e buki ''Bida, remordementu, konfeshon i krítika; Un relato outobiográfiko''.<ref name="Twan"/> Ademas di duna un relato di su bida, su outobiografia ta dokumentá e sosiedat karibense hulandes di Kòrsou despues di e establesimentu di refineria Shell (1914-1994).<ref name="Outobiografia"/> == Honor == Na bida Antoine Maduro a haña rekonosimentu pa su estudio di papiamentu, destakando nashonalmente i internashonalmente.<ref name=":2">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641267:mpeg21:a0140|titel=Ku un mente di kritisismo, tin bes mordas|werk=[[Amigoe]]|datum=1984-05-18|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> Na 1969 a otorgué e "Emancipatieprijs", e úniko biaha ku gobièrnu insular di Kòrsou a entrega e premio aki.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463320:mpeg21:p001|titel=Emancipatie-prijs voor Ant. Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1969-07-01|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> Na 1975 [[Sticusa]] a dun'é e premio "Sticusa" <ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010839709:mpeg21:p011|titel=Sticusa-prijzen voor Antilliaanse literatuur|werk=Het Parool|datum=1977-07-07|vzochtdatum=2024-02-28}}</ref> i na 1982 a entregué e promé [[Premio Chapi di Plata]] ku e fundashon Pierre Lauffer a konsedé. El a keda nombrá miembro honorario di e Sosiedat Lingwístiko di Karibe na 1982, i dia [[11 di mei]] [[1984]] a wòrdu konsedé e título di ''doctor honoris causa'' dor di Fakultat di Lei di [[University of Curaçao|Universidat di Antias Hulandes]] (UoC). El a bai den historia komo e promé risibidó di semehante título di UoC. Maduro a wòrdu kondekorá komo Kabayero (''Ridder'') di [[Orden di Oranje-Nassau]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641227:mpeg21:p003|titel=Ere-doctoraat UNA voor Antoine Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1984-03-27|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> E diario "Nobo" di Kòrsou a proklam'é "Personahe di Aña 1983".<ref name=":2" /> Pa su karera futbolístiko el a risibi varios honor. Desde dia [[17 di sèptèmber]] [[1985]] e stadion di SUBT ta dediká na su nòmber komo [[Stadion dr. Antoine Maduro]]. Ademas di tabata un futbolista remarkabel, e tabata esun, komo dirigente di e klup, ku na 1948 a kumpra e tereno den bario di Vredenberg serka di Kintjan, kaminda e stadion di futbòl ta situá.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643392:mpeg21:a0092|titel=SUBT stadion heeft nu Stadion Dr. Antoine J. Maduro|werk=[[Amigoe]]|datum=1985-09-11|bezochtdatum=2024-02-28}}</ref> Na 1985 tambe el a wòrdu inkorporá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Curaçaose Sport Federatie.<ref name="Twan"/> == Obranan (selektá) == * 1953 - ''Ensayo pa yega na un ortografia uniforme pa nos papiamentu'' * 1959 - ''Un coto di dicho, refran, proverbio i expresionnan Papiamentu i nan nificacion na Ulandés'' * 1960 - ''Loque a sobra den e macutu di dicho, refran, proverbio, frase i palabranan di nos lenga i nan nificacion na Ulandes'', Curaçao: Ciro J. Cardoze. * 1961 - ‘Papiamentu: comentario riba Sambumbu (di [[Paul Brenneker|Brenneker]])’, [[Amigoe]], 15 november. * 1961 - ''Pagina pretu di nos historia'' * 1962 - ''Documentación pa nos historia'' * 1966 - ''Procedencia di palabranan Papiamentu i otro anotacionnan'' * 1967 - ''Proverbio-, refran-, dicho-, i expreshonnan Papiamentu i nan nificashon na Ulandés'' * 1969 - ''Proverbio-, refran-, dicho-, i expreshonnan Papiamentu i nan nificashon na Ulandés'' (di dos edishon, mehorá i ampliá) * 1971 - ''Bon Papiamentu'' (ku anekso) * 1972 - ''E ortografía ku Komishon di Ortografia a proponé gobièrnu sentral'' * 1973 - ''Algun anotashon mas tokante nos lenga i otro asuntunan'' * 1976 - ''Ortografia fonológiko'' (revisá) * 1979 - ''Vademecum pa mehorá dikshon'' * 1980 - ''Woordenlijst en samenspraak Nederlands-Papiamentu-Spaans'' (kompilá pa [[Willem Hoyer|W.M. Hoyer]] i revisá pa A.J. Maduro) * ''Eror - i omishonnan di "Dikshonario papiamentu-ulandes, ulandes-papiamentu" skirbí pa Mario Dijkhoff'' (ku Magalis Vos de Jesús) * 1982 - ''Dañadónan di Papiamentu (pa lektornan koregi)'' * 1983 - ''Términonan di aritmetika i geometría elemental'' * 1983 - ''Komparashonnan popular I'', den: Kristòf VI. * 1990 - ''Spreekwoorden en zegswijzen : Nederlands-Spaans-Portugees-Papiaments'' * 2016 - ''Bida, remordementu, konfeshon i krítika; Un relato outobiográfiko'' == Literatura == * [[Rose Mary Allen|Allen, Rose Mary]] & Heuvel, Jeroen, ''The autobiography of Antoine J. Maduro: The year in Curaçao'' (2017), Biographical Research Center * Eustatia, Maritza F., ''Catalogus van werken van en over Antoine Maduro 1952-1984'' (1984) {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Maduro, Antoine}} [[Category:Hende]] [[Category:Futbolista]] [[Category:Papiamento]] [[Category:Kòrsou]] rha2bsvlk8o0val8ua8rmd8xoqu2sbh Tamil 0 10902 208818 126832 2026-11-08T00:53:38Z InternetArchiveBot 12063 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 208818 wikitext text/x-wiki {{Infobox idioma |variante = c |mapa = Idioma tamil.png |leyenda = Region di [[India]] i [[Sri Lanka]] unda e idioma tamil ta ser papiá. }} '''Tamil''' ({{lang|ta|தமிழ்}}) ta un lenga di [[India]] i [[Sri Lanka]], ku ta pertenesé na e famia di idioma dravídiko. E ta un [[idioma ofisial]] di e estado indio di Tamil Nadu i e teritorio uní di Puducherry, i e paisnan [[Sri Lanka]] i [[Singapura]].<ref name=languagesdept>{{citeer web|url=http://www.languagesdept.gov.lk|titel=Department of Official Languages|werk=Gobièrnu di Sri Lanka|bezochtdatum=2024-03-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20120915111428/http://www.languagesdept.gov.lk/|archiefdatum=2012-09-15}}</ref> E ta ser papiá pa 77 mion hende den un variedat di [[dialecto|dialekto]]. Tamil ta un idioma klásiko; no solamente e ta bieu, pero tambe e tin un historia independiente i ta posee un eskritura di su mes. [[Malayalam]], idioma papiá den region sùitwest di India, ta derivá di tamil. {{Appendix}} [[Category:Idioma]] [[Category:India]] [[Category:Sri Lanka]] [[Category:Singapura]] 5o0bc99qzq8o1ex8h5r5m503jsd9ryb Frontera maritimo di Caribe Hulandes 0 13864 208816 179440 2026-11-07T23:08:08Z Milenioscuro 7342 208816 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:Dutch Caribbean maritime boundaries with island names.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]] [[File:Límites marítimos de Venezuela.png|thumb|Detaye di e frontera maritimo di Reino Hulandes cu [[Venezuela]].]] E '''frontera maritimo di Caribe Hulandes''', ta referí na e fronteranan riba lama di e teritorio Caribeño di [[Reino Hulandes]]: [[Aruba]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Sint Maarten]], [[Saba]] y [[Sint Eustatius]]. Hunto, e seis isla den [[Laman Karibe|lama Caribe]] ta forma parti di e frontera maritimo di [[Reino Hulandes]]. == Paisnan bisiña == Reino Hulandes tin frontera maritimo cu varios pais den Caribe.<ref name=:"1">[https://www.centruminternationaalrecht.nl/zeegrenzen Zeegrenzen], Ministerio di Asuntonan Exterior di Reino</ref> Pa e [[Islanan ABC]] (Aruba, Boneiro y Corsou), e paisnan bisiña ta: * {{VEN}}: frontera di [[awanan teritorial]] y [[zona economico exclusivo]] (EEZ); * {{DOM}}: frontera di EEZ. Pa e islanan di Islariba (Sint Maarten, Saba y Sint Eustatius), e frontera marítimo ta ku: * {{USA|bandera}} [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]: [[zona economico exclusivo|EEZ]] entre [[U.S. Virgin Islands]] y Saba); * {{GBR}}: EEZ entre [[Anguilla]] y Saba); * {{FRA}}: awanan teritorial y EEZ entre e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla [[Sint Maarten (isla)|Sint Maarten]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]] y Sint Maarten, Saba y Sint Eustatius); * [[Sint Kitts i Nevis|St. Kitts y Nevis]]: awanan teritorial y EEZ di Sint Eustatius y Saba); * {{VEN}}: debi na e presencia panort di e isla Venezolano inhabitabel, [[Isla de Aves]], cu su EEZ ta frontera cu esnan di Saba y Sint Eustatius.<ref>Soons, A. H. A. (2011). ''Het Koninkrijk in de Caraïben: één groot zeegebied''. Den: L. F. M. Besselink, I. L. A. Broekhuijse, H. R. B. M. Kummeling, & R. Nehmelman (Eds.), De toekomst van het Koninkrijk: een terugblik (pag. 139-151). Universidad Utrecht</ref> == Zonanan maritimo == Reino Hulandes tin dos area marítimo separá den [[laman Karibe|lama Caribe]]. Rond di e islanan ABC ta estableci e [[awanan teritorial]], un [[zona continuo]] y un [[zona economico exclusivo|EEZ]]. E zonanan aki ta extende panort te na EEZ di Republica Dominicano y ta comparti frontera pazuid cu awanan teritorial Venezolano. E parti mas oost di e zona aki ta pertenece na Boneiro. E situacion maritimo rond di Saba, Sint Eustatius y Sint Maarten ta mas complica. Den e area aki, e zonanan maritimo di Reino Hulandes ta frontera cu esnan di Fransia, St. Kitts y Nevis, [[Reino Uni]], Venezuela y Merca. Saba y Sint Eustatius tin un lama teritorial rond di nan, pero e extension di e lama teritorial di Sint Eustatius ta limita na oost door di e lama teritorial di St. Kitts y Nevis. Banda di algun area chikito panort di e dos isla aki, ta existi solamente un [[zona continuo]] y un EEZ na zuidwest y west. E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio. == Tratado di frontera == Algun di e fronteranan aki a wordo establece mediante un tratado, pero no ta tur frontera maritimo den Caribe Hulandes a wordo establece oficialmente.<ref name=:"1"/> E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]].<ref name=:"1"/> E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017. E frontera maritimo entre e Islanan ABC y Venezuela a wordo estableci mediante e [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]].<ref name=:"1"/> E tratado aki a wordo firma dia [[31 di mart|31 di maart]] [[1978]] cu despues di su ratificacion a drenta na vigor dia 15 di december 1978. == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona continuo]] * [[Zona economico exclusivo]] * [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]] {{Appendix}} [[Kategoria:Geografia]] [[Kategoria:Karibe Hulandes]] [[Kategoria:Reino Hulandes]] id898tso9y6hewgejqq78jomog79bk9 Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes 0 15110 208783 208731 2026-11-07T12:57:58Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ status: +malchi: n/a 208783 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] l285vx3y4xpy89fqlybiis0bybibfs3 208785 208783 2026-11-07T15:40:29Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status:cites 208785 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 4jyzw8x6ndl9f7xipeb140vvmtkaqx4 208786 208785 2026-11-07T15:42:45Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208786 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}}||{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|II|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] q49iyl8nivm8fef2unt23sown3dhog5 208787 208786 2026-11-07T15:45:46Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208787 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}}||{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] cvce4m83ws9or6w0szr3celledpij31 208788 208787 2026-11-07T15:52:45Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208788 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}}||{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] fvpvd8kzgr9b7xyx0trytjvq2xj6tcf 208789 208788 2026-11-07T15:56:39Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208789 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}}||{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 4icaud4kesyzw2yd2haai60nmr8174x 208790 208789 2026-11-07T15:58:04Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208790 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |{{n/a}}||{{n/a}} |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{n/a}} |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{n/a}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{n/a}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{n/a}} |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] duiw26xhqcienyh1ibeoqu7j4537qqe 208791 208790 2026-11-07T16:09:55Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ 208791 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X | || |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}|| |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] jej6r11zx3ulkhwnh35kai6uf56fd3z 208792 208791 2026-11-07T16:17:16Z Kallmemel 14000 /* Lista di tribon i chuchu */ tabel:+status 208792 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X | || |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''[[Negaprion brevirostris]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 0zetyw80dscueyjk6nm3vi82frbvwrm 208821 208792 2026-11-08T10:26:11Z Kallmemel 14000 tabel:+nomber komun 208821 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di [[tribon]] i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> == Lista di tribon i chuchu == {| |+'''Leyenda''' |- |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Habitat |- !{{legend|lightgreen}} |Bento-pelágiko |- !{{legend|lightsalmon}} |Ref |- !{{legend|tan}} |Demersal |- !{{legend|navy}} |Laman profundo |- !{{legend|lightblue}} |Pelágiko |} |style="vertical-align:top"| {|class="wikitable" !colspan="2"|Distribushon |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} |} {|class="wikitable" style="border:none;background:none;" ! style="border:none;background:none;"| ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! style="border:none;background:none;"| ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} ! {{titulo vertical|[[CITES]]}} |- ! rowspan="3" style="background:lightgreen"| |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- ! rowspan="2" style="background:lightsalmon"| |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X | || |- ! rowspan="12" style="background:tan"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#D81E05|I|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="14" style="background:navy"| |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="3" style="background:lightblue"| |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! style="border:none; background:none;"| ! colspan="2"|Tribon |- ! rowspan="4" style="background:lightgreen"| |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''[[Sphyrna tudes]]''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="13" style="background:lightsalmon"| |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Ginglymostoma cirratum]]''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}|| |- |''[[Negaprion brevirostris]]''||Tribon berdè | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="4" style="background:tan"| |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}}|| |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- ! rowspan="25" style="background:navy"| |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F|EN}}|| |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Euprotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}}|| |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}}|| |- ! rowspan="25" style="background:lightblue"| |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Isurus paucus]]''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}}|| |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Rhincodon typus]]''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F|EN}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}}||{{color box|#FC7F3F|II}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 0djz21w3pw3kkh1tce4xlnyqvtr8ifk Tribon 0 15158 208833 208753 2026-11-08T11:39:16Z Kallmemel 14000 /* Ecologia */ orto 208833 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | imagen=TDpGUipa.jpg | descripcion = Órden di tribon (robes pa drechi): Squaliformes, Squatiniformes, Orectolobiformes, Pristiophoriformes, Lamniformes, Carcharhiniformes, Hexanchiformes, Heterodontiformes. | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | subtroncon = [[Vertebrata]] | clase = [[tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | subclase = [[Neoselachii]] | taxon = Infraclase | c-nomber = Selachii | rango = [[Órden (biologia)|Órden]] | subdivision = * Carcharhiniformes * Squaliformes * Orectolobiformes * Squatiniformes * Lamniformes * Heterodontiformes * Pristiophoriformes * Hexanchiformes }} '''Tribon''' (Selachii) ta un piská di wesu moli (Chondrichthyes) ku ta pertenesé na [[Klado|grupo monofilétiko]] di tribon i chuchu (Elasmobranchii).<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Sternes |voornaam=Phillip C. |titel=Body forms in sharks (Chondrichthyes: Elasmobranchii) and their functional, ecological, and evolutionary implications |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0944200620300581 |tijdschrift=Zoology |datum=2020-06 |pagina's=125799 |doi=10.1016/j.zool.2020.125799 |taal=en |jaargang=140 |achternaam2=Shimada |voornaam2=Kenshu}}</ref> Den nan forma moderno, tribon ta sisti pa mas o ménos 400 mion aña; esta, mas bieu ku [[mata]] i [[dinosouro]]. Dependiente di e outoridat taksonomiko (FishBase, [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]], katalòg di FAO) utilisá mas ku 500 [[espesie]] di tribon eksistente ta deskribí, klasifiká den 8 [[Òrde (biologia)|órden]]. E órden mas grandi; Carcharhiniformes, ta kontené kasi 60 porshento di e espesienan di tribon.<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://thesea.org/how-many-species-of-sharks-are-there/|titel=How Many Species Of Sharks Are There|bezochtdatum=2026-10-26|datum=2016-03-30|werk=Blane Perun's TheSea.Org|taal=en}}</ref> Tribonnan ta varia mashá den sais i habitat marino:<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://thesea.org/what-is-a-shark/|titel=What Is A Shark|bezochtdatum=2026-10-26|datum=2016-03-31|werk=Blane Perun's TheSea.Org|taal=en}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |+Diversidat den tribon !espesie !largura !habitat !diet |- |''Etmopterus perryi'' |rowspan="2"|~17 cm |rowspan="2"|osean profundo<br>(300–450 m) |rowspan="2"|marisko chikitu, piska |- |[[Fail:Etmopterus perryi SI cr.jpg|100px]] |- |Tribon bayena<br>(''[[Rhincodon typus]]'') |rowspan="2"| ~18 m |rowspan="2"|riba laman tropikal |rowspan="2"|plánktòn |- |[[fail:Hiu Paus Teluk Saleh Sumbawa.jpg|50px]] |} == Nòmber == Biólogonan marino ta komunmente usa términonan genériko pa referí na un grupo di tribon; esaki ta enserá "mancha" i "agregashon". Mayoria espesie di tribon grandi ta solitario en bes di sosial, pues un grupo di múltiple tribon tin tendensia di ta un evento spesífiko (kopulashon, alimentashon, migrashon) en bes di strukturanan persistentemente sosial.<ref>{{citeer web|url=https://thesea.org/what-are-groups-of-sharks-called/|titel=What Are Groups of Sharks Called — A Shiver, a School, a Frenzy — or Solitary|werk=Blane Perun's TheSea.Org|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> [[Fail:A group of Pacific nurse sharks displaying aggregation behaviors.png|upright=.7|thumb|Agregashon di ''Ginglymostoma unami''.]] == Anatomia == Tribon ta definí pa algun karakterístika distinto; esta, un skelèt simpel interno, formá for di wesu moli fleksibel i tiesu. No tin wesu presente den e skelèt, ala, i skama. Otro karakterístikanan ta inkluí sinku pa shete splet di kaikai na ambos banda di e kabes, kueru kubrí ku skama den forma di djente (''dermal denticles''), reinan di djente ku ta kontinuamente remplasá, i ampuyeta di Lorenzini.<ref name="Ebert_2021" details="What is shark? (pp. 16-17)">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=What is shark?|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=16-88|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> === Skèlet === Den sentido tékniko, tribon no ta un piská, manera un salmou, tuna, òf bakiou ku ta pertenesé na e grupo Osteichthyes ("piská di wesu"). Piská di wesu tin un skèlet rigides, i tribon un skèlet fleksibel sin repchi.<ref name=":2" /> Kontrali na wesu, wesu moli (similar na e supstansia ku ta sostené hende nan orea i nanishi) no ta kontené nervio òf ader. Wesu moli ta un material fuerte i lihé, i ta kontené ménos mineral ku wesu kual ta añadi na su fleksibilidat. Wesu moli ta konsistí mas tantu di proteina, ounke wesu moli di tribon mas bieu lo por parsialmente kalsifiká. E bentahanan di poseé un skèlet lihé pa maniobra ta inkluí landamentu efisiente (pa kèch presa òf skapa for di bestia feros) i e abilidat pa eksplotá diferente habitat i lugá di skonde.<ref name="Ebert_2021" details="Skeleton (pp. 24-30)" /> [[Fail:Sphyrna zygaena Natural History Museum University of Pisa P 415.jpg|thumb|center|Skèlet di [[Sphyrnidae|tribon martin]] [[Sphyrna zygaena]]]] === Djente === [[Fail:How to count shark teeth.png|thumb|Bista di rèi di djente (funshonal) padilanti, i seri di djente remplasante]] Tribon ta kontinuamente remplasa djente durante di su bida. E djentenan no ta fushoná na e kákumbèin, pero ta mas bien ihèftu na e kákumbèin ku ''bindweefsel''. Djente ta wòrdu remplasá den intervalo komo ku tribon ta krese i djente ta eroshoná, kibra, òf bai perdí den komportashon feros di yagdó.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Ripamonti, U., Roden, L.C., & van den Heever, B.|datum=2018|titel=Sharks, shark cartilages and shark teeth: A collaborative Africa-USA study to attempt to induce "Bone: formation by autoinduction" in cartilaginous fishes|tijdschrift=South African Dental Journal|jaargang=73|pagina's=11-21.|url=https://api.semanticscholar.org/CorpusID:157060633}}</ref> Tribon por tin mùltiple rèi di djente (funshonal) padilanti; tras di djentenan funshonal aki tin un seri di djente ku ta kla pa tuma su lugá si un kai afó. E frekuensia di remplaso ta varia for di un be kada 8 pa 10 dia te ku vários luna.<ref name="Ebert_2021" details="Skeleton (pp. 24-30)" /> == Ekologia == === Alimentashon === {{multiple image |image1=Great White Shark Feeding.jpg |caption1=''Carcharodon carcharias'' ("tribon blanku") |image2=Basking Shark.jpg |caption2=''Cetorhinus maximus'' }} Tribonnan ta karnívoro, kada sorto ta varia stèrki den diet. Nan djente ta adaptá na e diet, i ta usualmente proveé indikashonnan klave pa ku alimento i método di alimentashon preferí. Mayoria tribon tin un kombinashon di diferente forma di djente; djente puntá pa gara i tene nan presa, djente plat pa smèsh invértebra, òf djente di zag pa kita klòmpi òf asta fragmentá animalnan grandi ora ta kombiná ku sakudimentu vigoroso di kabes. E [[Rhincodon typus|tribon bayena]] i ''Cetorhinus maximus'' ku ta alimentá riba plánktòn no tin djente. E startegia klave di ''Cetorhinus maximus'' ta e uso di faibernan largu similar na plachinan di balèin di bayena ku ta seftu e awa efisientemente.<ref name="Ebert_2021" details="Feeding and digestion (pp. 42-47)" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon| ]] gvq8sr82s9stybcd7xj776ovrmnb2es Negaprion brevirostris 0 15172 208793 208730 2026-11-07T17:20:24Z Kallmemel 14000 +mira tambe 208793 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 2omnt00z65hdev25gh2k3rfibu1i5mn 208822 208793 2026-11-08T10:31:26Z Kallmemel 14000 ampliacion:+nomber, +ref 208822 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 64y8azcdcivakziq5nl0cyt6tvs2sk3 208823 208822 2026-11-08T10:45:04Z Kallmemel 14000 /* Nòmber */ ampliacion, +ref 208823 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un komposishon di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit, kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] d0uu83kv3pedkj1u9itx5s8znmpoj5g 208824 208823 2026-11-08T10:45:30Z Kallmemel 14000 208824 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un komposishon di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 3xwmrkyx00zd2lxzd4o04m6mijakmn9 208825 208824 2026-11-08T10:48:31Z Kallmemel 14000 208825 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku por lo ménos 120 m profundo. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] apy8z9ekwisq2zygudwycf1xsw7o7pi 208826 208825 2026-11-08T10:53:37Z Kallmemel 14000 /* Distribushon i habitat */ 208826 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, margen di palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] e01v6mplgzak6koxyv070bqwv9garfp 208827 208826 2026-11-08T10:54:46Z Kallmemel 14000 /* Distribushon i habitat */ 208827 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta biaha distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 814g9rlreyrv3v33del4gn28q2ce66x 208828 208827 2026-11-08T10:57:24Z Kallmemel 14000 /* Distribushon i habitat */ 208828 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta kubri distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] i3repsy5puyh9ya6sw3yr8j5u6z0i8v 208829 208828 2026-11-08T11:05:08Z Kallmemel 14000 /* Komportashon */ ampliacion 208829 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso. Anochi nan ta kongregá den serkania di pir i waf, i ta bolbe na awa profundo durante dia.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta kubri distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 3rdp73e4bp25gy1ow4r70ex2detfuek 208830 208829 2026-11-08T11:07:29Z Kallmemel 14000 /* Komportashon */ 208830 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. Anochi nan ta kongregá den serkania di pir i waf, i ta bolbe na awa profundo durante dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta kubri distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] p0gs9tm1wx3sgzdy270miann4b8fuuf 208831 208830 2026-11-08T11:19:48Z Kallmemel 14000 /* Komportashon */ ampliacion:+reprodukshon 208831 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. Anochi nan ta kongregá den serkania di pir i waf, i ta bolbe na awa profundo durante dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Reprodukshon == ''N. brevirostris'' ta kongregá pa kompula, esaki ta basá riba dato ku mas ku 80% di tira ta resultá di tin mas ku un tata.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta kubri distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] r7khmxa8ieswlh5abo9jeqn17bryub4 208832 208831 2026-11-08T11:20:30Z Kallmemel 14000 /* Reprodukshon */ 208832 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo =cursivo | status = VU | fuente status = 2020 | imagen = Lemon shark2.jpg | descripcion = ''N. brevirostris'' ku piská di [[Género (biologia)|género]] ''Remora'' pegá na dje ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Piska di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Tribon|Selachimorpha]] | orden = [[Carcharhiniformes]] | famia = [[tribon rékièm|Carcharhinidae]] | genero = ''[[Negaprion]]'' | c-nomber = ''Negaprion brevirostris'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1868 | bron =<ref>{{Brontabel|C3505}}</ref> | parentesis = si }} '''''Negaprion brevirostris''''' ta un [[espesie]] di tribon rékièm (Carcharhinidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Negaprion brevirostris (Poey, 1868)|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105800|bezochtdatum=2026-10-06}}</ref> ''N. brevirostris'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Hypoprion brevirostris'' dor di Felipe Poey na 1868.<ref>{{citeer boek|auteur=Poey, F|jaar=1868|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/46021075|hoofdstuk=Fam. Galeorhinidi|pagina's=451-452 ''(brevirostris'')|titel=Synopsis piscium cubensium. Catalogo Razonado de los peces de la isla de Cuba|doi=10.5962/bhl.title.95397|oclc=26235082}}</ref> == Nòmber == Un nòmber komun den papiamentu pa ''N. brevirostris'' ta '''tribon bèrdè'''.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182233|titel=Lemon Shark Negaprion brevirostris|bezochtdatum=2026-11-08|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|taal=en}}</ref> E nòmber spesífiko ta un palabra kompuesto di ''brevis'' ("kòrtiku") i ''rostrum'' ("snùit") ku ta referí na e karakteríka di snùit kòrtiku, plat, i generalmente rondó.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks)|bezochtdatum=2026-11-08|auteur=Christopher Scharpf|datum=2026-05-20|werk=The ETYFish Project: Fish Name Etymology Database|taal=en}}</ref> == Komportashon == ''N. brevirostris'' ta mas aktivo na ourora i kibramentu di dia. Anochi nan ta kongregá den serkania di pir i waf, i ta bolbe na awa profundo durante dia. E tribon ta okurí su so òf den agregashonnan lòs di 20 tribon, basá riba sais i sekso.<ref name="Ebert_2021" /> == Reprodukshon == ''N. brevirostris'' ta kongregá pa kompula, esaki ta basá riba dato ku mas ku 80% di tira a resultá di tin mas ku un tata.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''N. brevirostris'' ta distribuí prinsipalmente den [[osean Atlántiko]], i den [[Oséano Pasífiko|osean Pasífiko]] for di [[México]] pa [[Ecuador]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> E tribon ta habitá region kostero, for di superfisie i zona entremarea te ku un profundidat di por lo ménos 120 m. Usualmente rònt di kayo di koral, na margennan pa ku palu di mangel, pir i waf, riba sustrato di lodo di santu òf koral, den krik, bahia enserá, i boka di riu. ''N. brevirostris'' ta kustumá ku awa di nivel abou di zürstof, awa plat, i lo por asta kubri distansianan kòrtiku riu ariba.<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] ppsauiw983q0ov2lzer6yx831tm7rij Rhincodon typus 0 15183 208782 208780 2026-11-07T12:56:47Z Kallmemel 14000 +mitra tambe 208782 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{wak articulo|dp=si|Mira [[tribon bayena]] i [[tintorero]] (página di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}} {{taxobox|c | exhibi titulo=cursivo | status = EN | fuente status = 2025 | imagen =Similan Dive Center - great whale shark.jpg | descripcion = ''R. typus'' (Laman Andaman) | reino = [[Animal|Animalia]] | toncon = [[Chordata]] | clase = [[Piská di wesu moli|Chondrichthyes]] | subclase = [[Tribon i chuchu|Elasmobranchii]] | superorden = [[Galeomorphi]] | orden = [[Tribon tapèit|Orectolobiformes]] | famia = [[Rhincodontidae]] | genero = ''[[Rhincodon]]'' | c-nomber = ''Rhincodon typus'' | autor = [[Andrew Smith|Smith]] | fecha = 1828 | synoniem = * ''Rhiniodon typus'' (Smith, 1828) * ''Micristodus punctatus'' Gill, 1865 * ''Rhinodon pentalineatus'' Kishinouye, 1901 * ''Rhinodon typicus'' Müller & Henle, 1839 * ''Rhinodon typicus'' Smith, 1845 }} '''''Rhincodon typus''''' ta un [[espesie]] di tribon bayena (Rhincodontidae).<ref>{{citeer web|auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|werk=FishBase|titel=Rhincodon typus Smith, 1828|via=World Register of Marine Species|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=105847|bezochtdatum=2026-10-31}}</ref> ''R. typus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Andrew Smith na 1828.<ref name=":1">{{citeer boek|auteur=Smith, Andrew|jaar=1838-1847|titel=Illustrations of the zoology of South Africa : consisting chiefly of figures and descriptions of the objects of natural history collected during an expedition into the interior of South Africa, in the years 1834, 1835, and 1836, fitted out by "The Cape of Good Hope Association for Exploring Central Africa" : together with a summary of African zoology, and an inquiry into the geographical ranges of species in that quarter of the globe|hoofdstuk=V. 4 Pisces|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/51606274|doi=10.5962/bhl.title.10416|oclc=9367711|pagina=Plate 26}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''typus'' ta sirbi komo espesie tipo di [[Género (biologia)|género]] ''Rhincodon''.<ref>{{citeer web|auteur=Christopher Scharpf|url=https://etyfish.org/rhincodontidae/|titel=Family RHINCODONTIDAE Müller & Henle 1841 (Whale Shark)|werk=The ETYFish Project:Fish Name Etymology Database|datum=2023-04-07|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> ''R. typus'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, '''tribo bayena''' i '''tintorero'''.<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=182215|titel=Whale Shark Rhincodon typus|bezochtdatum=2026-11-04|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]}}</ref> == Deskripshon == ''R. typus'' ta e piská mas grandi na mundu.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=McClain |first=Craig R. |titel=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |url=https://peerj.com/articles/715 |tijdschrift=PeerJ |datum=2015-01-13 |pagina's=e715 |pmid=25649000 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |taal=en |last2=Balk |last3=Benfield |last4=Branch |first2=Meghan A. |first3=Mark C. |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |jaargang=3}}</ref> E por alkansá grandura di 1700–2100 cm largu. Un kriatura resien nasí tin un largura di 55–64 cm.<ref name="Ebert_2021" /> E kákumbèin por alkansá un diameter di 1,5 m, kual ta permití e tribon pa felter awa pa alimentashon dor di kèntel e kurpa ariba na mas o ménos 25°.<ref>{{Citeer web|url=https://marinemegafauna.org/species/whale-sharks/guide/anatomy|titel=Whale Shark Anatomy: the Body Plan of the World's Largest Fish|bezochtdatum=2026-11-06|werk=Marine Megafauna Foundation|taal=en}}</ref> E kákumbèin ariba i abou ta kontené mas ku 300 réi di djente rudimentario di 2 mm largu.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Taylor |voornaam=J. Geoff |titel=Ram filter-feeding and nocturnal feeding of whale sharks (Rhincodon typus) at Ningaloo Reef, Western Australia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165783606004012 |tijdschrift=Fisheries Research |datum=2007-03 |pagina's=65–70 |doi=10.1016/j.fishres.2006.11.014 |taal=en |citaat=The teeth of the whale shark… are very small, 2 mm in length, and would appear to be vestigial |jaargang=84 |nummer=1}}</ref> E kueru ta eksponé un patronchi di dambòrt ku manchanan hel òf blanku riba un fondo greis, blou òf bèrdè-brùin di koló.<ref name="Ebert_2021" /> {{multiple image | image1 = Rhinodon typicus.jpg | caption1 = Ilustashon di ''R. typus'' den tomo ''Pisces'' di ''Ilustrations of the Zoology of South Africa''<ref name=":1" /> | image2 = Rhincodon typus jaws.jpg | caption2 = Kákumbèin | align = center }} == Komportashon == ''R. typus'' ta un tribon altamente migratorio. Nan ta biaha distansianan largu, di término largu, por ehèmpel un biahe di 13.000 km (den un solo direkshon) den 37 luna di tempu. E distansianan largu migratorio aki ta probablemente okurí regularmente, ya ku masha poko variashon genétiko a wòrdu hañá entre ''R. typus'' den diferente parti di mundu.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''R. typus'' ta distribuí globalmente, den tur awa tropikal i lamannan templá kayente, aparte di [[laman Mediteráneo]].<ref name="Ebert_2021" /> E tribon ta habitá e zona pelágiko riba laman, [[ref di koral]], i [[isla]]nan. E tempetatura preferí di awa superfisial ta 21–25°C, ma ''R. typus'' regularmente ta sambuyá na profundidatnan te ku 1928 m, kaminda e awa ta muchu mas friu.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2025, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''R. typus'' komo menasa.<ref name="IUCN"/> Piskamentu insostenibel pa su karni a kousa un disminushon skèrpi i rápido, prinsipalmente na [[Filipinas]],[[Taiwan]], [[Maldivas]], i [[India]]. Segun informe, e alanan no ta di altu kalidat pa sopi, pero ta balorá pa nan sais grandi.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Rhincodontidae: Whale Shark|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=300|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] rq54zzhbsznje9k3oh8bpicswrydo4z Johannes de Graaff 0 15186 208784 208778 2026-11-07T15:06:07Z Kallmemel 14000 -hyphen>+em dash 208784 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox persona | variante = c | nomber = Johannes de Graaff | imagen = Johannes de Graeff.jpg | fecha nacemento = 1729 | luga nacemento = [[Sint Eustatius]] | fecha fayecimento = 1813 | luga fayecimento = | pais = | funcion1 = [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|Gobernador di Sint Eustatius i Dependensianan]] | temporada1 = 1776 - 1781 | firma = Johannes de Graaff signature.JPG | casa = Maria Heyliger | tata = Simon de Graaff | ofishi = hurista | conoci pa = [[The First Salute]] }} '''Johannes de Graaff''' òf '''Johannes de Graeff''' (☆ [[1729]] na [[Sint Eustatius]] — † [[1813]] na [[Sint Eustatius]]), tabata un funshonario kolonial hulandes ku a fungi komo [[Lista di gobernador di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten (1639-1845)|gobernador (''commandeur'') di Sint Eustatius, Saba i Sint Maarten]] di 1776 te ku 1781. Durante su mandato e isla a bira un sentro importante di komersio di arma i munishon ku e kolonianan merikano, ku tabata luchando pa nan independensia di [[Reino Uni|Gran Bretania]]. De Graaff a bira konosí prinsipalmente pa su papel den e akontesimentu konosí komo ''[[The First Salute]]'' di [[16 di novèmber]] [[1776]], ora ku el a ordená pa [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] kontestá e saludo di un barku di guera merikano. ==Biografia== De Graaff a nase na 1729 na Sint Eustatius. E tabata yu di Simon de Graaff, un konsehal di Sint Eustatius. El a sigui enseñansa na [[Hulanda]] i despues di su regreso na Sint Eustatius, el a kasa ku Maria Heyliger, yu muhé di Abraham Heyliger, kende na e momento ei tabata gobernador di e isla. De Graaff a kuminsá su karera den servisio kolonial komo komandante militar na [[Sint Maarten]]. Na 1751, [[West Indische Compagnie]] (WIC) a nombr’é komo sekretario di Sint Eustatius. El a yega na e isla dia 15 di yüli di e mesun aña i a permanesé den e funshon aki pa 15 aña. Na 1776, WIC a nombr’é komo gobernador di Sint Eustatius i su dependensianan. El a asumí e puesto dia 5 di septèmber di e mesun aña, komo susesor di Abraham Heyliger.<ref>{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-04}}</ref> Durante [[siglo 18|siglo diesocho]], Sint Eustatius a desaroyá komo un sentro komersial importante den Karibe. E haf di e isla tabata habrí pa barku di diferente pais, i e isla tabata un punto importante pa komersio di suku, otro produktonan kolonial i [[Sklabitut|katibu]]. Na 1756, e haf a haña e status di haf liber, loke a kontribuí na e ekspanshon di su komersio. E prosperidat di e isla a hasi ku el a haña e beinam ''Golden Rock''.<ref>Johan Francke (2019) Al die willen te kaap'ren varen, p. 42-43</ref>[[File:De Graaff estate in Sint Eustatius.jpg|thumb|210px|left|Ruina di plantashi ‘Graavindal’ na Sint Eustatius, ku tabata pertenesé na De Graaff.]] De Graaff mes a bira un di e hòmbernan mas riku di Sint Eustatius. Segun algun relato, e tabata doño di dies plantashi, tres shen katibu, diesseis barku merkantil i un parti konsiderabel di e biennan imóbil di e isla. E tabata biba den un mansion grandi banda di e bahia. E propiedat Graavindal tabata un di su plantashinan.<ref name="historisch">{{citeer web|auteur=Eric Schumacher|url=https://www.historischnieuwsblad.nl/een-opportunistisch-saluut-aan-het-nieuwe-amerika/|titel= Nederland bracht een opportunistisch saluut aan het nieuwe Amerika|werk=Historisch nieuwsblad|datum=2012-07-03 }}</ref> De Graaff tabatin konekshonnan ku komersiante i finansista di [[Amsterdam]], entre nan e empresa Hope & Co. Na 1775, despues di morto di Jan de Windt, De Graaff a primintí Henry Hope ku e lo hasi tur loke tabata den su poder pa representá e interesnan di Hope & Co. na Sint Eustatius.<ref>Notariële archieven, archiefnummer 5075, inventarisnummer 12424, aktenummer 96822</ref> De Graaff a fayesé na Sint Eustatius na 1813. == "First Salute" == {{Wak articulo|Mira tambe: [[The First Salute]]|}} Durante e Guera di Independensia Merikano, Sint Eustatius a fungi komo un punto importante pa [[contrabanda|kontrabanda]] i suministro di arma i munishon na e kolonianan merikano ku tabata rebeldiá kontra Gran Bretania. Komersiante di diferente pais tabata hasi negoshi riba e isla, apesar di preshon britániko riba e outoridatnan hulandes pa limitá e komersio ku e merikanonan. Dia 16 di novèmber 1776, e barku di guera [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] ''Andrew Doria'' a yega na e haf di Sint Eustatius. E barku tabatin e bandera nobo di e kolonianan merikano hisá i tabata trese un kopia di e Deklarashon di Independensia di Merka. Despues ku e barku a tira un saludo di kañon, De Graaff a ordená pa Fort Oranje kontestá e saludo ku nuebe kañonaso.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460249:mpeg21:a0128|titel=Het Statiaanse saluut aan Great Union Flag|auteur=[[Johan Hartog|Hartog, Johan]]|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-04-27|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref> E akontesimentu a bira konosí komo ''The First Salute''. E merikanonan a interpretá e saludo komo un señal di rekonosementu di nan bandera i lucha pa [[independensia]]. Sinembargo, e saludo no tabata un rekonosementu diplomátiko formal di e independensia di [[Estadonan Uni di Amérika]] pa parti di e [[Repúblika di Shete Provinsia Uní di Hulanda|Repúblika Hulandes]]. E rekonosementu formal a tuma lugá na 1782.<ref name="Stadsarchief">{{citeer web|url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/historie/eerste-saluut/|titel=Eerste saluut|werk=amsterdam.nl|datum=2019-04-23|bezochtdatum=2026-11-06}}</ref> E saludo a provoká un konflikto diplomátiko ku Gran Bretania.<ref>{{citeer web|url=https://pdfs.semanticscholar.org/9d19/be5b6de9a636ac57ff67a936c64c522a1022.pdf|format=pdf|auteur=Menkman, W.R.|titel=Het Voorspel der Verovering van St. Eustatius in 1781| datum= |paginas=331-332}}</ref> Outoridatnan britániko a akusá De Graaff di apoyá e kolonianan merikano i di permití suministro di arma i munishon na nan. Joseph Yorke, embahador britániko na Hulanda, a eksigí ku e gobièrnu hulandes tuma medida kontra De Graaff. Henry Hope a manda dokumentonan tokante e konflikto pa Joachim Rendorp, i den un karta kompañante el a indiká ku De Graaff probablemente lo mester a duna splikashon na e outoridatnan hulandes.<ref name="Stadsarchief"/><ref name="historisch"/> Na 1777, De Graaff a wòrdu yamá bèk na Hulanda pa defendé su akshonnan kontra e akusashonnan britániko. El a yega Hulanda na 1778 i a presentá un dokumento pa defendé su maneho komo gobernador. Na 1779, despues di un investigashon, e outoridatnan hulandes a deklará ku e no tabata kulpabel di e akusashonnan i a restourá su puesto i su honor. Despues di esaki, De Graaff a regresá na Sint Eustatius pa sigui su trabou komo gobernador. El a mantené su posishon te ora ku almirante britániko George Rodney, liderando un forsa naval grandi, a kapturá e isla na febrüari 1781.<ref name="historisch"/> Ku un potrèt den e ''State House'' di e estado di [[New Hampshire]] na Merka, De Graaff ta wòrdu rekordá komo un héroe di e Revolushon Merikano.<ref name="historisch"/> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1352200399|titulo=Johannes de Graaff }} {{References}} ;Lista di fuente * {{en}}{{cite book|url=https://books.google.nl/books?id=L-F2AAAAMAAJ&redir_esc=y|author=Tuchman, B. W.|year=1988|title=The First Salute: A View of the American Revolution|location=New York|publisher= Knopf/Random House|ISBN= 0394553330}} * {{en}} [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&res=9E04E4D9103EE733A25752C1A9649C946797D6CF ''First foreign Salute to the American flag'', Johannis de Graeff den ''New York Times''] }} {{DEFAULTSORT:Graaff, Johannes de}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Sint Eustatius]] [[Kategoria:Historia]] su94mkm1lvbyl8f5hbfakgs4eb6jhbg 1729 0 15187 208811 2026-11-07T22:16:24Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|c}} {{Aña}} '''1729''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djasabra riba [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1729 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 729 aña di e di dos [[milenio]]; e di 29 aña di [[siglo 18]] i e di último aña di dékada 1720. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmbe..." 208811 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1729''' tabata un aña komun ku a kuminsá riba un djasabra riba [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1729 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 729 aña di e di dos [[milenio]]; e di 29 aña di [[siglo 18]] i e di último aña di dékada 1720. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Kategoria:Aña]] 5jwnfeqxzhapjx6hvozq3pdxpnbz4vp