ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 1559 838728 729775 2026-05-06T10:03:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838728 wikitext text/x-wiki '''ਕੰਪਿਊਟਰ''' ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਜਾਂ [[ਮਸ਼ੀਨ]] ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ — ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਆਰ ਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਵਾਈ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੰਕ, ਪਾਠ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਧੁਨੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=ਕੰਬੋਜ |first=ਡਾ. ਸੀ ਪੀ |title=ਨਵੀਂ ਪੁਸਤਕ: ਵਿੰਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਐੱਮ ਐੱਸ ਆਫ਼ਿਸ |url=https://www.cpkamboj.com/2019/05/blog-post.html}}</ref> ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਬਹੁਮੁਖੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ''ਵਿਆਪਕ'' ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਹਨ। ਚਰਚ-ਟਰਨਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ [[Church-Turing thesis]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਮੱਰਥਾ ਨਾਲ (ਤਕਨੀਕੀ ਸਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਟਰਨਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ) ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ''ਕੋਈ'' ਹੋਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਹਾਇਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਕੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹੀ ਆਮ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਬਿੱਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਜਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਤੀ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਇਨਕਲਾਬ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੂਰੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਕਈ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਅਸਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਚਾਰ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਨਫਰੇਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (ਪਰਸਨਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਪੀ.ਸੀ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨੇੜਲਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਨੋਟਬੁੱਕ। ਪਰ, ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਇਮਬੈੱਡ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਛੋਟੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇਮਬੈੱਡ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਬੂ (ਨਿਯੰਤਰਿਤ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਇਤਹਾਸ == {{ਮੁੱਖ ਲੇਖ|ਕੰਪਿਊਟਰ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ}} ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਕੰਪਿਊਟਰ" ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਗਣਿਤ]] ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਅਬਸੀਸਾ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਗਣਨਾ ਜੰਤਰਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਗਣਨਾ ਜੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਟੀਕਯਥੀਰਾ ਢੰਗ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੀਕ ਜੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 87 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਗਹੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਢੰਘ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਜੰਟਰ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਖੁੰਜ ਗਏ। ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪੀ ਗਣਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਘੜੀ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਗਣਨਾ ਜੰਤਰ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੰਚ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵੈਕਊਮ ਟਿਊਬ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਨੇ 19ਵੀ ਅਤੇ 20 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। 19ਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ ਬੱਗੇਜ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1837 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਹੋਣਯੋਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਥੁੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਬੇਢੰਗੇ ਖਾਕੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਜੰਤਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਬਣਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਕਈ ਵਿਗਿਆਨ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਵਾਲੇ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਗਣਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟਰੋਨਕਿ ਮਾਡਲ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ। [[ਤਸਵੀਰ:Colossus.jpg|thumb|The Colossus computer was used to break German ciphers during [[World War।I]].]] ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੌਖੇ ਸਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਫੀਚਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ: 1937 ਵਿੱਚ ਕੋਉਡੀ ਸ਼ੱਨਉਨ ਵਲੋਂ ਖੋਜਿਆ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਪਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਨਰਡ ਜੂਸੀ ਦੀ ਜ਼ੈੱਡ ਮਸ਼ੀਨ, ਇਲੈਕਟਰੋ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਜ਼ੈੱਡ3 ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਪਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਗੁਪਤ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਕੋਲੋਲੱਸ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਅਜੇਹੇ ਜੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ [[ENIAC]] - ਇੱਕ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਾ-ਲੱਚਕਦਾਰ ਢਾਂਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੜ-ਪਰੋਗਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਟੀਮ, ਜਿਸ ਨੇ ENIAC ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੋਰਡ ਪਰੋਗਰਾਮ ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸਭ ਨਵੇਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਖਰੀ 1940 ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਈ ਪਰੋਜੈੱਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਸਮਾਲ-ਸਕੇਲ ਐਕਸਪੈਰੀਮਿੰਟਲ ਮਸ਼ੀਨ ਸੀ, ਪਰ [[EDSAC]] ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਜਰਬੇ ਅਧੀਨ ਵਰਜਨ ਸੀ। ਵੇਵੀ-ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ 1950 ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ 1960 ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਗਏ ਟਰਾਂਜਿਸਟਰ ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਦਲ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤੇਜ਼, ਛੋਟੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸਕਰਕੇ ਹੀ ਛੋਟੇ, ਤੇਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਗਏ। 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਰਕਿਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਸਨਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਪੀ.ਸੀ. ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਘਰ-ਘਰ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। == ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਸੰਭਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਢਾਂਚੇ == 1940 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ, ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਕਾਸ ਉਪਰੰਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈਆਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੋਨ ਨਿਊਮੈਨ ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ (ਸਟੋਰੇਜ਼ ਪਰੋਗਾਰਮ ਢਾਂਚੇ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿਊਮੈਨ ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ENIAC ਡਿਜ਼ਾਇਨਰਾਂ ਜੇ ਪਰੀਸਪੀਰ ਇਕਕੀਰਟ ਅਤੇ ਜੋਨ ਵਿਲਿਅਮ ਮੂਚਲੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।) ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸਹੀਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹਨ: ਅਰਿੱਥਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਿਕ ਯੂਨਿਟ (ALU), ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ (ਕੰਟਰੋਲ ਸਰਕਟ), ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਟੋਰੇਜ਼ (ਮੈਮੋਰੀ, ਯਾਦਾਸ਼ਤ) ਅਤੇ ਇਨਪੁੱਟ ਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ (ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ।/O ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਭਾਗ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਸਾਂ (ਬਸਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੜੀ ਸੰਕੇਤ (ਕਲਾਕ ਸਿਗਨਲ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿਚਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸੈੱਲ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਦਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਡਾਟਾ, ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਦਾਇਤਾ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਆਮ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰੇਕ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤ ਜਾਂ ਡਾਟਾ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ALU ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਗਣਨਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣਾ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "2 ਨਾਲ ਇਸ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ" ਜਾਂ "2 ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ" (ਜਿਸ ਦਾ ਕਰਾਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ) ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ। ALU ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ''ਤੁਲਨਾ'' ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕਾਂ ਲਈ, ਕਿ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੇਹੜਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। I/O ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਢੰਗਾਂ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ, ਇਨਪੁੱਟ ਜੰਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਊਸ ਆਦਿ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ, ਪਰਿੰਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ।/O ਜੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਪੜਨਾ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਡੀ-ਕੋਡ ਕਰਨਾ, ALU ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਠੀਕ ਇਨਪੁੱਟ ਦੇਣ, ALU ਨੂੰ "ਦੱਸਣਾ" ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਹੜੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਾਪਤ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ।/O ਜੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਹੈ। ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਗ ਇੱਕ ਕਾਉਂਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਦਾਇਤ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਜਾਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਦਾਇਤ ਖੁਦ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਅਗਲੀ ਹਦਾਇਤ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ (ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਹੀ ਹਦਾਇਤ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ)। ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, 1980 ਤੋਂ ALU ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰਲ ਪਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਜਾਂ CPU ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਆਮ ਕਰਕੇ, ਹਰੇਕ ਘੜੀ ਸੰਕੇਤ ਨਾਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਣੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਹਦਾਇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਹਦਾਇਤ ਉੱਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਤਦ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ''halt'' ਹਦਾਇਤ ਨਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਮੇਨਫਰੇਮ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਰਵਰ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲੋ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ ਵੱਧ CPU ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣੀ। ਸੁਪਰ-ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਮ ਸੰਭਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮਾ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ CPU ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਜਾਦੇ ਹਨ। == Computer e program == Lਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਭਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਬਾਗ। ਪਰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਰਕਟ ਨੇ ਬੂਲੀਅਨ ਲਾਜ਼ਿਕ ਅਤੇ ਬਾਈਨਰੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰੀਲੇਅ - ਖਾਸ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਸਵਿੱਚਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੱਨੋਨ ਦੇ ਪਰਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰੀਲੇਆਂ ਨੂੰ ਇਕਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੂਲੀਅਨ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਕਊਮ ਟਿਊਬਾਂ - ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਜੰਟਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਵੈਕਊਮ ਟਿਊਬ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਐਪਲੀਫਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਸਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਇੱਕ ਹੀ ਪਿੰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਦੀ ਤਾਂ ਕਰੰਟ ਬਾਕੀ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਰਕਟ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਰ (ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਜੋੜਕ), ਜੋ ਕਿ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਢੰਘ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਨੰਬਰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਐਲੋਗਰਿਥਮ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੋੜਨ ਉਪਰੰਤ, ਹਾਸਲ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਖੱਬੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਸਕਰਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਨਾਲ, ALU ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। [[CSIRAC]], ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਭਾਲੇ-ਪਰੋਗਰਾਮ ਵਾਲਾ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਦਾ ਛੋਟਾ ਵਰਤਣਯੋਗ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 2000 ਵਾਲਵ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਹਰੇ ਭਾਗ ਸਨ, ਇਸਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 2 ਅਤੇ 4000 ਲਾਜ਼ਿਕ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੇਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੈਕਊਮ ਟਿਊਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਮੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ, ਨਾ-ਭਰੋਸੇਯੋਗ (ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਏਡੇ ਵੱਡੇ ਪਰੋਜੈੱਕਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਹੋਵੇ, ਕਾਫ਼ੀ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਕਰਕੇ 1960 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਟਰ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੰਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਊਬਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ, ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਸਤਾ, ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। [[ਤਸਵੀਰ:InternalIntegratedCircuit2.JPG|thumb|[[Integrated circuit]]s are the basis of modern digital computing hardware.]] 1960 ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ, ਟਰਾਂਸਟਰ ਨੂੰ ਇੰਟੇਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟਰਾਂਸਟਰ (ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਨ) ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਸਿਲੀਕਾਨ ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1970 ਵਿੱਚ, ਪੂਰਾ ALU ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ CPU ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਪ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟੇਗਰੇਟਡ ਸਕਰਟ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧਦੀ ਗਈ। ਪਹਿਲੇ।C ਵਿੱਚ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, 2005 ਵਿੱਚ [[AMD]] ਅਤੇ [[Intel]] ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰ ਵਿੱਚ 10 ਅਰਬ ਟਰਾਂਸਟਰ ਹਨ। ਟਿਊਬਾਂ, ਟਰਾਂਸਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟੇਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟਾਂ ਉੱਤੇ ਟਰਾਂਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰੇਜ਼-ਪਰੋਗਰਾਮ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਭਾਗ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਦੇ ਸਕਰਟ ਨੂੰ ਫਲਿੱਪ-ਫਲਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪ-ਫਲਾਪ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਲਣ ਜੰਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕੁਝ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਫਲਿੱਪ-ਫਲਾਪ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਭਾਲਣ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਜਾਏ, ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਵਿਲੀਅਮ ਟਿਊਬਾਂ - ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਟੀਵੀ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਰਾ ਅੰਤਰਾਲ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਡਾਟਾ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਮੀ ਪਾਰਾ ਭਰੀ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੁਰਦੀਆਂ ਸਨ (ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਬਜਾਏ)। ਇਹ ਕੁਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਢੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਜੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਕੋਰ ਮੈਮੋਰੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇਲੈਕਟਰਿਕ ਕਰੰਟ, ਇੱਕ ਸਥਿਰ (ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ) ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਚੁੰਬਕੀ ਜੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, DRAM ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ। DRAM ਇੱਕ ਇੰਟੇਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਭਾਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਕੰਪਸੈਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਸੈਟਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਦ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਿਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ===[[।/O ਜੰਤਰ]] === I/O ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਜੰਤਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਾਪਿਸ ਕਿਵੇਂ ਭੇਜਣੇ ਹਨ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਬੋਟ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਬੋਟ ਖੁਦ ਹੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਹੀ ਇੰਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਸਨ; ਇੱਕ ਪੰਚ ਕਾਰਡ ਰੀਡਰ ਜਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਲਈ ਏਦਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕੁਝ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਰਿੰਟਰ, ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਸੋਧੇ ਟੈਲੀਟਾਇਪ ਨਤੀਜਾ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਦੇ ਸਨ। ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਈ ਜੰਤਰ ਹੁਣ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਹੀ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀ-ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਊਸ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਜੰਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਪੁੱਟ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਉਪਭੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੇਖਾਈ ਜਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਿੰਟਰ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਜੰਤਰ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਜਾਂ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।।/O ਜੰਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਰਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਟੋਰੇਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ, ਸੀਡੀ-ਰੋਮ, USB-ਫਲੈਸ਼ ਜੰਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ; ਇਹ ਹੌਲੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਸਮੱਰਥਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਹਨ, ਜੰਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਵਿੱ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਵੱਧ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਹੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ==== ਹਦਾਇਤਾਂ ==== ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ ਰਾਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ALU ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ, ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹਨ। ਆਮ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲ 5 ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਕਲ ਨੂੰ ਸੈੱਲ 10 ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ", "ਸੈੱਲ 7 ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਲ 13 ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਉ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸੈੱਲ 20 ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ", "ਜੇਕਰ ਸੈੱਲ 999 ਦੇ ਭਾਗ 0 ਹਨ ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਹਦਾਇਤ ਸੈੱਲ 30 ਉੱਤੇ ਹੈ" ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: 1) ਇੱਕ ਟਿਕਾਣੇ ਉੱਤੋਂ ਡਾਟਾ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਭੇਜਣਾ; 2) ਡਾਟੇ ਉੱਤੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨੀਆ; 3) ਡਾਟਾ ਸ਼ਰਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ; 4) ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਕਰਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ। ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਬਾਈਨਰੀ ਕਰੋਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਕੰਪਿਊਟਰ ਗਣਨਾ ਲਈ ਅਧਾਰ ਸਿਸਟਮ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, "ਨਕਲ" ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਾ ਇੰਨਟੈੱਲ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰ ਵਿੱਚ 10110000 ਹੈ। ਇੱਕ ਖਾਸ ਹਦਾਇਤ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ਪਰੋਗਰਾਮ === ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਲਾਉਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ, ਡਾਟੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (2005 ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ) 3 ਖਰਬ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਪਣੀ ਅਸਧਾਰਨ ਯੋਗਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਬਲਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਸਧਾਰਨ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰੋਗਰਾਮਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰਦੀ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ (ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ [[ਇੰਟਰਪਰੈਟਰ]] ਅਤੇ [[ਕੰਪਾਇਲਰ]] ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ]] (ਨੀਵਾਂ-ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਰੋਲੋਗ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾ)। ਖਾਸ ਕੰਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਚੋਣ, ਪਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਦੀ ਤਜਰਬੇ, ਉਪਲੱਬਧ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਡਾ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਬਦਲਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹੈ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਢੁੱਕਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਸਭ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਡਾਟਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਡ ਦਾ ਫ਼ਰਜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਾਰਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਨ ਦਫ਼ਤਰ ਸੂਟ (ਆਫਿਸ) ਹੈ, ਆਮ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਪੂਰਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਮਸ਼ੀਨ ਹਦਾਇਤ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਮੌਜੀਲਾ ਫਾਇਰਫਾਕਸ, ਵੈੱਬ ਝਲਕਾਰਾ, ਦੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ C/C++ ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਪਰੋਗਰਾਮ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਹੀ ਬਣਾਉਦੀ ਹੈ। ਏਡੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਏਦਾਂ ਦੇ ਪਰੋਜੈੱਕਟ ਸੰਭਵ ਹਨ; ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਤਜਬਰੇ ਨਾਲ, ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਦ ਇੱਕ ਇੱਕਲਾ ਪਰੋਗਰਾਮਰ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੌਲੀ, ਨਾ-ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਸਮੇਤ ਹੈ; ਤਾਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰੀ ਨੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਤੇਜ਼ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ==== ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ==== ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਛੇਤੀ ਹੀ, ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕਈ ਮਿਆਰੀ ਫੰਕਸ਼ਨ। ਚੰਗੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਵਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੈ।/O ਜੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ, ਇਸਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1960 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਹੋ ਗਏ। ਛੇਤੀ ਹੀ, ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਚਾਲਤ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲਣ ਲਈ ਖਾਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਤਰਾਂ (ਹਾਰਡਵੇਅਰ) ਅਤੇ ਤਹਿ-ਸ਼ੁਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਟਕਸਾਲੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈਬੀਐਮ ਦਾ OS/360 ਹੈ। ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕਾਸ ਸਮਾਂ-ਵੰਡ ਨਾਲ ਹੋਇਆ - ਤਾਂ ਕਈ ਉਪਭੋਗੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਸਕਣ, ਹਰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗੀ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚਲਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਉਪਭੋਗੀ ਨੂੰ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਮਸ਼ੀਨ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਉਪਭੋਗੀ ਦੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦੂਜੇ ਨਾਲ (ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ) ਕਰਕੇ ਟਕਰਾ ਨਾ ਜਾਣ। ਉਹਨਾਂ ਜੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿੰਨਾਂ ਲਈ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕਾਂ, ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫਾਇਲਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ (ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਫੋਲਡਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਨੇ ਸਥਿਰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਜੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਪਭੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਫਾਇਲਾਂ, ਡਾਇਰੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੰਨਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਧ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੇਰ ਬਦਲ ਹੁਣ ਮਿਆਰੀ ਦਿੱਖ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰਾਫਿਕਲ ਯੂਜਰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿੱਖ ਕਿਉ ਜੁੜੀ, ਪਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਸਾਫਟਵੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵੀ ਏਦਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਫੇਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਾ ਤਾਂ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਖਿੱਚਵੇਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕ ਓਐਸ ਜਾਂ ਐਪਲ OS X ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸੰਪਦਾਕ ਕਾਰਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਏਦਾਂ ਦੇ ਫੀਚਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਛੋਟੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ। ਇੰਮਬੈੱਡ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਰੋਗਾਰਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋੜੀਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖੇ ਜਾਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਾਰਜ == ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। [[ENIAC]] ਨੂੰ ਫੌਜ ਲਈ ਬਲਾਸਟਕ ਚਲਾਉਣ ਸਾਰਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬੰਬ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟਰੋਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ ਘਣਤਾ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਣਨਾ, ਜਨਵਰੀ 1945 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1946 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਡਾਟੇ ਦੇ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਚ ਕਾਰਡ ਵਰਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ ਤਜਰਬੇ ਅਧੀਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। (ਅੱਜ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਪਰ-ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। CSIRAC ਜਾਂ CSIR Mk।]], ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਪਰੋਗਰਾਮ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਨੇ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਨਕਲ ਨਾਲ ਜਲ-ਬਿਜਲੀ ਪਰੋਜੈੱਕਟ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੰਗ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਫੌਜ ਲਈ ਹੀ ਹੋਈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਭਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਪਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਦੇ ਸਨ LEO ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇੱਕ ਸੰਭਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੇ. ਲਯਉਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਲੀ, ਜੋ ਆਈਬੀਐਮ (IBM) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ 3 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। 1970 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ, ਸਸਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ। 1980 ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ (ਪਰਸਨਲ ਕੰਪਿਊਟਰ) ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ, ਵਹੀ-ਖਾਤਾ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਛਾਪਣ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਈ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Abyss.jpg|250px|thumb|Today, computer-generated graphics (CGI) are a central ingredient in motion picture visual effects. The seawater creature in ''[[The Abyss]]'' (1989) marked the acceptance of CGI in the visual effects industry.]] ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਸਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਧੁਨੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ ਹੁਣ ਸ਼ੰਸਲੇਸ਼ਕਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਗਰਾਫਿਕਸ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਜੀਵਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ ਖੇਡਾਂ|ਵੀਡਿਓ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਸਨੱਅਤ ਖੜੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੁਣ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਪੋਲੋ ਪਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਮਬੈੱਡ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪਰਾਪਤ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜ ਸਨ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜੰਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਸਿੱਧ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜੰਤਰ ਰੋਬੋਟ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਯੋਗੀ ਰੋਬੋਟ ਭਾਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ-ਵਰਗੇ ਰੋਬੋਟ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪਰੋਜੈੱਕਟਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਏ। ਰੋਬੋਟ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜ਼ੈਟ ਦਾ ਅਸਲ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਲੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਢੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੇ ਜਾਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਖਤ "ਪੜਨਾ", ਸਤਰੰਜ਼ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ। ਪਰ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਦਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ "ਸਧਾਰਨ" ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮੱਠਾ ਹੈ। === ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ === 1970 ਵਿੱਚ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪਰੋਜੈੱਕਟ ਨੂੰ ਅਰਪਾ (ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜ ਪਰੋਜੈੱਕਟ ਸੰਗਠਨ) ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪਰਾਪਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅਰਪਾਨੈੱਟ ਬਣਾਇਆ। ਜਿੰਨਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੇ ਅਰਪਾਨੈੱਟ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਫੈਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫੈਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਫੈਲਾ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸੁਭਾ ਅਤੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਹਿ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਨ ਮਾਈਕਰੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਜੋਨ ਗਾਗੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਜਾਏ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ "ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ"। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੀ ਉਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਜੰਤਰ, ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਤ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਤਵਾਰਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ 1990ਵੇਂ ਵਿੱਚ ਈ-ਮੇਲ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਵਾਇਡ ਵੈੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸਸਤੀ, ਤੇਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਥਰਨੈੱਟ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ADSL ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਗਿਆ। == ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ == ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਕਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਕੁਝ ਪੇਸ਼ੇਵਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਹਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਉਣ, ਪਰੋਗਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਪਹੁੰਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵੱਖਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਤਾਂ ਵੀ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਏਦਾਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜਨੀਅਰੀ]] ਅਸਲ ਵਿੱਚ [[ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਇੰਜਨੀਅਰੀ]] ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ]] ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ (ਗਣਨਾ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ [[ਕਲਨ ਵਿਧੀ]] (ਐਲੋਗਰਿਥਮ) ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਕੀ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਸੌਖਾਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਪਰੋਗਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਆਦਿ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਖੋਜਣ ਲਈ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। * [[ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰੀ]] ਉਹਨਾਂ ਢੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਲਗਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ। * [[ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ]] ਵੱਡੇ ਸੰਗਠਨ (ਅਕਸਰ ਵਪਾਰਕ) ਦੇ ਪਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। * ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਕਈ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, GIS (ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। == ਅਗਾਂਹ ਪੜੋ== * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਜੰਤਰ]] * [[ਗਣਨਾ ਥਿਊਰੀ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਡਾਟਾਸ਼ੀਟ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਰ expo]] * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ]] * ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਸਮਾਂ: [[ਡਿਸਕਟਾਮ ਕੰਪਿਊਟਰ|ਡੈਸਕਟਾਪ]], [[ਲੈਪਟਾਪ]], [[ਡੈਸਕਨੋਟ]], [[ਰੋਲ-ਅਵੇ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ]] * [[ਡਿਜ਼ੀਟਲ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦਾ ਇਤਹਾਸ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ]] * [[ਸ਼ਬਦ ਪਰੋਸੈਸਰ]] * [[ਕੰਪਿਊਟਰ ਪਰੋਗਰਾਮਿੰਗ]] ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== {{ਕਾਮਨਜ਼|Category:Computers|ਕੰਪਿਊਟਰ}} * [http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu5.htm ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111075404/http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu5.htm |date=2007-11-11 }} (ਗ਼ੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ) * [http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu6.htm ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਭਾਗ ਦੂਜਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111131822/http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu6.htm |date=2007-11-11 }} (ਗ਼ੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ) * [http://www.sharpened.net/glossary/ Glossary of Computer and।nternet Terms] * {{US patent|3120606}} -- "''Electronic numerical integrator and computer''" * [http://www.computerhistory.org Computer History Museum] * [http://www.obsoletecomputermuseum.org Pictures and information on old computers] * [http://www.webopedia.com/TERM/C/computer.html Definition of Computer @ Webopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824114822/http://www.webopedia.com/TERM/C/computer.html |date=2017-08-24 }} * [http://old-computers.com/news/default.asp Old-Computers.com: Pictures, information, links and fun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050916175214/http://www.old-computers.com/news/default.asp |date=2005-09-16 }} * [http://www.compuforums.info/ Computer Bulletin Board System (BBS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050924184947/http://compuforums.info/ |date=2005-09-24 }} * [http://www.airhive.net/modules.php?name=Encyclopedia&op=list_content&eid=4 Common Computer Term Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070903044019/http://www.airhive.net/modules.php?name=Encyclopedia&op=list_content&eid=4 |date=2007-09-03 }} * [http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu35.htm ਕੀ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਛਾਪਣਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015015013/http://www.likhari.org/KS%20Pannu/kspannu35.htm |date=2008-10-15 }} (ਗ਼ੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ) * [http://www.likhari.org/Lekh%20All/comptech.htm ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਬੁਧੀਜੀਵੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111024403/http://www.likhari.org/Lekh%20All/comptech.htm |date=2007-11-11 }} (ਗ਼ੈਰ-ਯੂਨੀਕੋਡ) * [http://punjabitribuneonline.com/2010/10/%E0%A8%95%E0%A9%B0%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%9F%E0%A8%B0-%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80-%E0%A8%9F%E0%A8%BE%E0%A8%88%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0/ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਟਾਇਪਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕੇ] * [http://www.mozilla.com/pa-IN/ ਵੈੱਬ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਜਲਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ]] 6eypwub8ulpml82ldedyttvjyepcrgy 0 11459 838715 152405 2026-05-06T07:35:30Z Harry sidhuz 38365 ਅਧਾਰ ਫਰਮਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ. 838715 wikitext text/x-wiki {{Stub}} [[ਤੁਰਕੀ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ]] 6af05uwkxl1zkzshiabc4vbonv6wgzz 0 11954 838625 838451 2026-05-05T15:24:59Z Harchand Bhinder 3793 /* ੧੨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ */ 838625 wikitext text/x-wiki [[Image:Beit alfa01.jpg|thumb|[[ਇਜ਼ਰਾਇਲ]] ਦੇ ਬੇਤ ਐਲਫਾ ਕਸਬੇ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਇੱਕ ੬ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੜਕ ਦੀ ਇੱਕ ਟਾਇਲ ਜਿਸਪਰ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਬਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ - ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਨਾ ਹੈ]] '''ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ''' ਉਹ [[ਤਾਰਾਮੰਡਲ]] ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਕਰਾਂਤੀਵ੍ਰੱਤ ( ਏਕਲਿਪਟਿਕ ) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਸਤਾ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਚੱਲਦਿਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਸੂਰਜ]] ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬਾਰਾਹ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਹਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਇਸ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮੇਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਬੈਬਿਲੋਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ੀਚਕਰ ਨੂੰ ੧੬ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੈਨਿਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਨੂੰ ੨੮ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਪਥ ੨੭ ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਹੈ । ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਵਿਭਾਜਨ ਚਾਂਦਰ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਦੇ ਹਨ । ==12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ== ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਾਰਾਹ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ , ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ - # [[ਮੇਖ]]<ref>{{Citation |title=ਮੇਖ |date=2015-05-23 |url=https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A8%AE%E0%A9%87%E0%A8%96&oldid=243784 |work=ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ |language=pa |access-date=2026-05-02}}</ref> (ਏਰੀਜ Aries) # [[ਵ੍ਰਸ਼]] (ਟੌਰਸ Taurus) # [[ਮਿਥੁਨ]] (ਜਮਿਨਾਇ Gemini) # [[ਕਰਕ]] (ਕੈਂਸਰ Cancer) # [[ਸਿੰਘ]] (ਲੀਓ Leo) # [[ਕੰਨਿਆ]] (ਵਰਗਾਂ Virgo) # [[ਤੱਕੜੀ]] (ਲਿਬਰਾ Libra) # [[ਵ੍ਰਸਚਿਕ]] (ਸਕੋਰਪਯੋ Scorpio) # [[ਧਨੁ]] (ਸੈਜੀਟੇਰਿਅਸ Sagittarius) # [[ਮਕਰ]] (ਕੈਪ੍ਰਿਕਾਰਨ Capricorn) # [[ਕੁੰਭ]] (ਅਕਵੇਰਿਅਸ Aquarius) # [[ਮੀਨ]] (ਪਾਇਸੀਜ Pisces) sy9bklvmbmc2km7vx1pbml7m8ms25lg 838626 838625 2026-05-05T15:31:24Z Harchand Bhinder 3793 838626 wikitext text/x-wiki [[Image:Beit alfa01.jpg|thumb|[[ਇਜ਼ਰਾਇਲ]] ਦੇ ਬੇਤ ਐਲਫਾ ਕਸਬੇ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਇੱਕ ੬ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੜਕ ਦੀ ਇੱਕ ਟਾਇਲ ਜਿਸਪਰ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਬਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ - ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਨਾ ਹੈ]] '''ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ''' ਉਹ [[ਤਾਰਾਮੰਡਲ]] ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਕਰਾਂਤੀਵ੍ਰੱਤ ( ਏਕਲਿਪਟਿਕ ) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਸਤਾ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਚੱਲਦਿਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਸੂਰਜ]] ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਹਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਇਸ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮੇਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਬੈਬਿਲੋਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ 12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੈਨਿਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਨੂੰ 28 ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਪਥ 27 ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਵਿਭਾਜਨ ਚਾਂਦਰ ਰਾਸ਼ਿਚਕਰ ਦੇ ਹਨ । ==12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ== ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਾਰਾਹ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ , ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ - # [[ਮੇਖ]]<ref>{{Citation |title=ਮੇਖ |date=2015-05-23 |url=https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A8%AE%E0%A9%87%E0%A8%96&oldid=243784 |work=ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ |language=pa |access-date=2026-05-02}}</ref> (ਏਰੀਜ Aries) # [[ਵ੍ਰਸ਼]] (ਟੌਰਸ Taurus) # [[ਮਿਥੁਨ]] (ਜਮਿਨਾਇ Gemini) # [[ਕਰਕ]] (ਕੈਂਸਰ Cancer) # [[ਸਿੰਘ]] (ਲੀਓ Leo) # [[ਕੰਨਿਆ]] (ਵਰਗਾਂ Virgo) # [[ਤੱਕੜੀ]] (ਲਿਬਰਾ Libra) # [[ਵ੍ਰਸਚਿਕ]] (ਸਕੋਰਪਯੋ Scorpio) # [[ਧਨੁ]] (ਸੈਜੀਟੇਰਿਅਸ Sagittarius) # [[ਮਕਰ]] (ਕੈਪ੍ਰਿਕਾਰਨ Capricorn) # [[ਕੁੰਭ]] (ਅਕਵੇਰਿਅਸ Aquarius) # [[ਮੀਨ]] (ਪਾਇਸੀਜ Pisces) 31bktd0xmn73y5t0jnoyg7k2rsv3q6i 0 11966 838630 691989 2026-05-05T15:47:43Z Harchand Bhinder 3793 838630 wikitext text/x-wiki [[File:Sagittarius.svg|thumb|ਧਨੁ]] ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ 9ਵੀਂ ਰਾਸ਼ੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਨਾਮ Sagittarius ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸੂਰਜ ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 16 ਦਿਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੋਹ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{ਅਧਾਰ}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ]] 0dqboh5fzxm855uncmlm4wke68b5437 838632 838630 2026-05-05T15:55:42Z Harchand Bhinder 3793 838632 wikitext text/x-wiki [[File:Sagittarius.svg|thumb|ਧਨੁ]] ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ 9ਵੀਂ ਰਾਸ਼ੀ। ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਾਰੇ ਇਕ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ (धनुर्धर) (ਤੀਰਅੰਦਾਜ)ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਧਨੁ (धनु) ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਨਾਮ Sagittarius ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸੂਰਜ ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 16 ਦਿਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੋਹ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ]] b6p7dlpi4a8qjp74n5jobmf8fo4ceii 0 14489 838648 546495 2026-05-05T21:29:47Z Satdeep Gill 1613 838648 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Kafka.jpg | imagesize = | caption = ਕਾਫ਼ਕਾ 1923 ਵਿੱਚ | alt = ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਫ਼ਕਾ ਦੀ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵਾਈਟ ਫੋਟੋ। | birth_date = {{birth date|1883|7|3|df=y}} | birth_place = {{plainlist| * [[ਪਰਾਗ]], [[ਬੋਹੇਮੀਆ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ|ਬੋਹੇਮੀਆ]], [[ਬੋਹੇਮੀਆਈ ਤਾਜ ਦਾ ਸੂਬੇ]], [[ਸੀਸਲੀਥਨੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ]]<br /> (ਹੁਣ [[ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ]]) }} | death_date = {{death date and age|1924|6|3|1883|7|3|df=y}} | death_place = ਕੀਅਰਲਿੰਗ, [[ਕਲੌਸਟਰਨਿਊਬਰਗ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ, [[ਹੇਠਲਾ ਆਸਟ੍ਰੀਆ]], [[ਪਹਿਲਾ ਆਸਟ੍ਰੀਆਈ ਗਣਰਾਜ|ਆਸਟ੍ਰੀਆ]] | resting_place = [[ਨਵਾਂ ਯਹੂਦੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ, ਪਰਾਗ|ਨਵਾਂ ਯਹੂਦੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ]], [[ਜ਼ਿਜ਼ਕੋਫ਼|ਪਰਾਗ-ਜ਼ਿਜ਼ਕੋਫ਼]] | occupation = {{flatlist | * [[ਨਾਵਲਕਾਰ]] * ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ * ਬੀਮਾ ਅਫ਼ਸਰ }} | alma_mater = [[ਜਰਮਨ ਚਾਰਲਸ-ਫ਼ਰਡੀਨਾਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਪਰਾਗ | citizenship = {{flatlist | * [[ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ]] (1883–1918) * [[ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ]] (1918–24){{sfn|Koelb|2010|p=12}}{{sfn|Czech Embassy|2012}} }} | parents = {{plainlist | * ਹਰਮਨ ਕਾਫ਼ਕਾ * ਜੂਲੀ ਕਾਫ਼ਕਾ }} | notable_works = {{plainlist | * "{{lang|de|[[ਦ ਮੈਟਾਮੌਰਫ਼ੋਸਿਸ]]|italic=no}}" (" ਜਰਮਨ: Die Verwandlung, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Metamorphosis") * {{lang|de|[[ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ]]}} (''ਜਰਮਨ:Der Process, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Trial'') * "{{lang|de|[[ਦ ਜੱਜਮੈਂਟ]]|italic=no}}" ("ਜਰਮਨ:Das Urteil, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Judgment") * {{lang|de|[[ਦ ਕਾਸਲ (ਨਾਵਲ)|ਦ ਕਾਸਲ]]}} (''ਜਰਮਨ:Das Schloss, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:The Castle') * {{lang|de|[[ਕਨਟੈਂਪਲੇਸ਼ਨ (ਕਾਫ਼ਕਾ)|ਕਨਟੈਂਪਲੇਸ਼ਨ]]}} (''ਜਰਮਨ:Betrachtung, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Contemplation'') * {{lang|de|[[ਏ ਹੰਗਰ ਆਰਟਸਿਟ (collection)|ਏ ਹੰਗਰ ਆਰਟਸਿਟ]]}} (''{{nowrap|ਜਰਮਨ:Ein Hungerkünstler, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:A Hunger Artist}}'') * {{lang|de|[[ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਫ਼ੈਲਿਸ]]}} (''{{nowrap|ਜਰਮਨ:Briefe an Felice, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Letters to Felice}}'') }} | style = [[ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ|ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ]] | signature = Franz Kafka's signature.svg }} '''ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ''' (3 ਜੁਲਾਈ 1883&nbsp;– 3 ਜੂਨ 1924) [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ੀ]] [[ਬੋਹੇਮੀਆ|ਬੋਹੇਮੀਆਈ]] ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ 20ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਇਕ ਨਾ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ [[ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ]] ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਸਮਾਜਿਕ ਉਪਰਾਮਤਾ|ਉਪਰਾਮਤਾ]], ਹੋਂਦ ਦੀ ਚਿੰਤਾ (Existential anxiety), [[ਦੋਸ਼ (ਭਾਵਨਾ)|ਦੋਸ਼]] ਅਤੇ [[ਵਿਅਰਥਤਾ]] (Absurdity) ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Britannica">{{Britannica|309545}}</ref><ref>{{cite journal|last=Spindler|first=William|title=Magical Realism: A Typology|year=1993|doi=10.1093/fmls/XXIX.1.75|journal=Forum for Modern Language Studies|volume=XXIX|issue=1|pages=90–93}}</ref> ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ [[ਦ ਮੈਟਾਮੌਰਫੋਸਿਸ]] (ਰੁਪਾਂਤਰਨ), [[ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ]] (ਮੁਕੱਦਮਾ) ਅਤੇ [[ਦ ਕਾਸਲ]] (ਕਿਲ੍ਹਾ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ''Kafkaesque'' ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਫ਼ਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਤੀ [[ਅਸ਼ਕਨਾਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ [[ਪਰਾਗ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ [[ਬੋਹੇਮੀਆ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ|ਬੋਹੇਮੀਆ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ [[ਆਸਟ੍ਰੋ-ਹੰਗਰੇਆਈ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ [[ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵੱਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1924 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਟੀਬੀ]] ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਕਾਫ਼ਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਉਸਦੇ ਜਿਉਦਿਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ [[ਕਨਟੈਂਪਲੇਸ਼ਨ (ਕਾਫ਼ਕਾ)|ਕਨਟੈਂਪਲੇਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਏ ਕੰਟਰੀ ਡੌਕਟਰ (ਸੰਗ੍ਰਿਹ)|ਏ ਕੰਟਰੀ ਡੌਕਟਰ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦਾ ਲਘੂ-ਨਾਵਲ [[ਦ ਮੈਟਾਮੌਰਫੋਸਿਸ]] ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਿਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਧਿਆਨ ਨਾ ਖਿੱਚ ਸਕਿਆ। ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਕਰਤਾ [[ਮੈਕਸ ਬਰੌਦ]] ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ [[ਦ ਕਾਸਲ]], [[ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ]] ਅਤੇ [[ਅਮੇਰਿਕਾ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ, ਪਰ ਬਰੌਦ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੇ 20ਵੀਂ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਾਫ਼ਕਾ ਦੀ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਹਨ - [[ਕਾਇਆਪਲਟ]] (Metamorphosis), [[ਦ ਟ੍ਰਾਇਲ]] (The Trial), [[ਏ ਹੰਗਰ ਆਰਟਿਸਟ]] (A Hunger Artist), [[ਦ ਕੈਸਲ]] (The Castle), [[ਦ ਰੈਬੈਲ]] (The Rebel) ਆਦਿ। == ਜੀਵਨ == ਕਾਫ਼ਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਰਾਗ, [[ਬੋਹੀਮਿਆ]] ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ, ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ੀ [[ਯਹੂਦੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਛੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਜੌਰਜ ਤੇ ਹੀਨਰਿਕ ਸਨ ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਗੈਬਰੀਐਲ ("ਐਲੀ") (1889-1944), ਵੈਲੇਰੀ ("ਵੈਲੀ") (1890-1942) ਤੇ ਔਟਿਲੀ ("ਔਟਲਾ") (1892-1943) ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ [[ਹੌਲੋਕੌਸਟ]] ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਵੈਲੀ ਨੂੰ 1942 ਵਿੱਚ [[ਪੋਲੈਂਡ]] ਦੇ ਲੌਡ੍ਜ਼ ਗੈਟੋ [[Łódź Ghetto]] ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਹਰਮਨ ਕਾਫ਼ਕਾ ਯਹੂਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਮਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ, ਜੂਲੀ ਉਹਨਾਂ (ਹਰਮਨ) ਦਾ ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੰਬਾ-ਚੌੜਾ, ਸਵਾਰਥੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਪਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਫ਼ਕਾ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਿਹਤ, ਭੁੱਖ, ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ, ਭਾਸ਼ਣ ਕਲਾ, ਆਤਮ-ਤਸੱਲੀ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਪ੍ਰਭੁਤਵ, ਸਬਰ, ਚੇਤੰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਕਾਫ਼ਕਾ ਸਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1883]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1924]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] 1owdx73oblnxey6ap0yvbesgag62g0k 0 18233 838722 466877 2026-05-06T08:33:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838722 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ | native_name = ''Kūki 'Āirani'' | common_name = ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ | image_flag = Flag of the Cook।slands.svg | image_coat = Coat of arms of cook islands.gif | image_map = Cook।slands on the globe (Polynesia centered).svg | national_motto = | national_anthem = ''Te Atua Mou E''<br/>''ਰੱਬ ਸੱਚ ਹੈ'' | demonym = ਕੁੱਕ ਟਾਪੂਵਾਸੀ | capital = ਆਵਾਰੂਆ |latd=21|latm=12|latNS=S|longd=159|longm=46|longEW=W | largest_city = capital | official_languages = {{unbulleted list|[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]|ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ ਮਾਓਰੀ}} | languages_type = ਬੋਲੀਆਂ | languages = {{nowrap|{{unbulleted list|[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]|ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ ਮਾਓਰੀ|ਪੂਕਾਪੂਕਾਈ|ਰਾਕਾਹਾਂਗਾ-ਮਾਨੀਹੀਕੀ}}}} | ethnic_groups = {{unbulleted list|87.7% ਮਾਓਰੀ 5.8% ਅੰਸ਼-ਮਾਓਰੀ|6.5% ਹੋਰ}} | ethnic_groups_year = {{lower|0.4em|<ref>[https://www.odci.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cw.html World Fact Book: Cook।slands]</ref>}} | government_type = {{nowrap|ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ}} | leader_title1 = ਮਹਾਰਾਣੀ | leader_name1 = ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਦੂਜੀ | leader_title2 = ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ | leader_name2 = {{nowrap|ਸਰ ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਗਾਡਵਿਨ}} | leader_title3 = ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ | leader_name3 = ਹੈਨਰੀ ਪੂਨਾ | legislature = ਸੰਸਦ | sovereignty_type = ਸਬੰਧਤ ਮੁਲਕ | established_event1 = [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਦ ਮੇਲਜੋਲ ਵਾਲੀ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ | established_date1 = 4 ਅਗਸਤ 1965 | established_event2 = ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ | established_date2 = 1992<ref>[http://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/world00.pdf UN THE WORLD TODAY (PDF)] and [http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf Repertory of Practice of United Nations Organs Supplement No. 8; page 10]</ref> | area_rank = 210ਵਾਂ | area_magnitude = | area_km2 = 240 | area_sq_mi = 91 | percent_water = | population_estimate_rank = 218ਵਾਂ <small>(2005)</small> | population_census = 19,569 | population_census_rank = 213ਵਾਂ | population_census_year = 2006 | population_density_km2 = 76 | population_density_sq_mi = 197 | population_density_rank = 124ਵਾਂ | GDP_PPP_year = 2005 | GDP_PPP = $183.2 ਮਿਲੀਅਨ | GDP_PPP_rank = {{nowrap|ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ}} | GDP_PPP_per_capita = $9,100 | GDP_PPP_per_capita_rank = {{nowrap|ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ}} | HDI_year =|HDI =|HDI_rank =|HDI_category = | currency = {{nowrap|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡਾਲਰ <code>([NZD)</code><br/>ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ ਡਾਲਰ}} | currency_code = | time_zone = CKT | utc_offset = -10 | time_zone_DST =|utc_offset_DST = | drives_on = ਖੱਬੇ | cctld = .ck | calling_code = 682 }} '''ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ''' (ਕੁੱਕ ਟਾਪੂ ਮਾਓਰੀ: ''Kūki 'Āirani''<ref>[http://books.google.com/books?id=AT2ENAHoS28C&printsec=frontcover&dq=cook+islands+dictionary&hl=en&ei=ivHYTZGWKo-gsQOLg_SNDA&sa#v=onepage&q=Kuki%20Airani&f=false ''Cook।slands Maori dictionary''] by Jasper Buse & Raututi Taringa, Cook।slands Ministry of Education (1995) page 200</ref>) ਦੱਖਣੀ [[ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਦ ਮੇਲਜੋਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ 15 ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 240 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਵੈਸੇ ਕੁੱਕ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਆਰਥਕ ਜੋਨ 1,800,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>[http://www.sopac.org/tiki/tiki-index.php?page=Cook+Islands A View from the Cook।slands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070214035426/http://www.sopac.org/tiki/tiki-index.php?page=Cook+Islands |date=2007-02-14 }} SOPAC</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼]] g45r5mfgqloeiq9svagv57n2c9gxt62 0 18484 838647 825846 2026-05-05T21:27:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838647 wikitext text/x-wiki [[ਸ਼ਹਿਰ]] ਸ਼ਬਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਗਰੀ ਟਿਕਾਣਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਬਾਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ। ਹਰੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅੰਕੜਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ==ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ== {| class="sortable wikitable" |- !ਦਰਜਾ !ਸ਼ਹਿਰ !ਤਸਵੀਰ !ਅਬਾਦੀ !ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ !ਖੇਤਰਫਲ (ਕਿ.ਮੀ.²) !ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ (/ਕਿ.ਮੀ.²) !ਦੇਸ਼ !ਮਹਾਂਦੀਪ |- |1 | [[ਸ਼ੰਘਾਈ]] | [[File:Shanghaiviewpic1.jpg|125px]] | {{nts|17836133}}<ref name=geohive>{{cite web| url=http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx| title=Cities: largest (without surrounding suburban areas)| publisher=Geohive}}</ref> | ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref>ਇਹਨਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ: Huangpu, Luwan (merged into Huangpu in 2011), Xuhui, Changning, Jing'an, Putuo, Zhabei, Hongkou, Yangpu, Pudong, Baoshan, Minhang, and Jiading, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|2605.8}} | {{nts|6845}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |2 | [[ਇਸਤਾਂਬੁਲ]] | [[File:Ido2.JPG|125px]] | {{nts|13483052}}<ref name="turkey">{{Cite web |url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_buyukbelediye.RDF&p_kod=1&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2012-12-20 |archive-date=2012-08-04 |archive-url=https://www.webcitation.org/69g1xvG4K?url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2 |dead-url=yes }}</ref> | ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|5343}} | {{nts|2481}} | {{flag|ਤੁਰਕੀ}} | ਯੂਰਪ/ਏਸ਼ੀਆ |- |3 | [[ਕਰਾਚੀ]] | [[File:Karachi sky line.jpg|125px]] | {{nts|12991000}}<ref name=geohive /> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|3527}} | {{nts|5700}} | {{flag|ਪਾਕਿਸਤਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |4 |[[ਮੁੰਬਈ]] | | {{nts|12478447}}<ref name="india1">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|publisher=Census of India|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|accessdate=2011-10-18}}</ref> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|603}} | {{nts|20694}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |5 | [[ਮਾਸਕੋ]] | [[File:Ночная-Москва,.jpg|125px]] | {{nts|11810000}}<ref name="RusEst2011">[http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm Federal State Statistics Service, Russia ('''xls, in Russian''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315160426/http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm |date=2012-03-15 }} 2011-01-01 Esimation based on National Census 2010-10-14. Retrieved on 2011-03-30.</ref> | ਸੰਘੀ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|2511}}<ref name="RusArea2009">{{Cite web |url=http://www.rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |title=Ministry of Economic Development of the Russian Federation. Federal Registration, Cadastre&Cartograhy Service. Russia Landuse National Report 2008, p.187-188 ('''in Russian''') |access-date=2012-12-20 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010021939/https://rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |dead-url=yes }}</ref> | {{nts|4705}} | {{flag|ਰੂਸ}} | ਯੂਰਪ |- |6 | [[ਬੀਜਿੰਗ]] | [[File:File-Beijing CBD 2008-6-996735.jpg|125px]] | {{nts|11716000}}<ref name=geohive /> | ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref>based on the districts of Dongcheng, Xicheng, Chaoyang, Fengtai, Shijingshan, and Haidian, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|1368.32}} | {{nts|7400}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |7 | [[ਸਾਓ ਪਾਲੋ]] | [[File:Jardim Paulistano2.jpg|125px]] | {{nts|11316149}}<ref name="IBGE2010SP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Censos/Censo_Demografico_2010/resultados/total_populacao_sao_paulo.zip Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística; Censo Demografico 2010, resultados, São Paulo ('''zip''')] Retrieved on 2010-12-01. Census results for 2010-08-01.</ref> | ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|1523}} | {{nts|7383}} | {{flag|ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ}} | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |8 | [[ਤਿਆਨਜਿਨ]] | [[File:天津南京路滨江道交口.jpg|125px]] | {{nts|11090314}}<ref name=geohive /> | ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ | {{nts|7422}} | {{nts|1494}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |9 | [[ਗੁਆਂਗਜੂ]] |[[File:Pearl River Night Cruise.jpg|125px]] | {{nts|11070654}}<ref name=geohive /> | ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref>based on the following districts: Yuexiu, Liwan, Haizhu, Tianhe, Baiyun, Huangpu, Panyu, Huadu, Nansha, and Luogang.</ref> | {{nts|3843}} | {{nts|2881}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |10 | [[ਦਿੱਲੀ]] | [[File:Skyline at Rajiv Chowk.JPG|125px]] | {{nts|11007835}}<ref name="india1" /> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|1397.29 }} | {{nts|7922.9}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |11 | [[ਸਿਓਲ]] | | {{nts|10575447}}<ref name="seoul2">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|title=Seoul Statistics (Population)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010|archive-date=3 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220844/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|dead-url=yes}}</ref> | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|605.25}}<ref name="seoul1">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=412|title=Seoul Statistics (Land Area)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010}}</ref> | {{nts|17473}} | {{flag|ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |12 | [[ਸ਼ੇਨਜੇਨ]] | [[File:Shenzhen night street.JPG|125px]] | {{nts|10357938}}<ref name=geohive /> | ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ | {{nts|1989}} | {{nts|5201}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |13 | [[ਜਕਾਰਤਾ]] | [[File:Jakarta Car Free Day.jpg|125px]] | {{nts|9588198}}<ref name=DKCS>[https://web.archive.org/web/20101113150452/http://www.bps.go.id/hasilSP2010/dki/3100.pdf Hasil Sensus Penduduk 2010, Provinsi DKI Jakarta ('''pdf''')] 2010 Census result. Retrieved on 2010-11-21.</ref> | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|662.33}} | {{nts|14476}} | {{flag|ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |14 | [[ਟੋਕੀਓ]] | [[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|125px]] | {{nts|8887608}}<ref name="StatJapMonthlyCityTokyo">[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/juukim/2010/jm106a0000.xls Official monthly estimated de jure population by the Tokyo Metropolitan Government] (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | 23 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਲਕੇ<ref>Corresponds to the former City of Tokyo merged into the [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] on July 1, 1943. The whole of 23 wards is now a [[Local Autonomy Law|special local public entity]] which provides limited public service, and is sometimes statistically treated as the city proper of Tokyo (e.g. Statistical Bureau of Japan, The [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2007/Table08.pdf Population of capital cities and cities of 100 000 or more inhabitants. United Nations Statistics Division]).</ref> | {{nts|617.18}} | {{nts|14400}} | {{flag|ਜਪਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |15 | [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ਹਿਰ]] | | {{nts|8873017}}<ref name=Inegi2010prel>[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/preliminares2010.aspx Instituto Nacional de Estadística y Geografía, México; Censo de Población y Vivienda 2010, Resultados preliminares] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225034305/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2FTabuladosBasicos%2Fpreliminares2010.aspx |date=2018-12-25 }} Preliminary 2010 Census results. Retrieved on 2010-11-26.</ref> | ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|1485.49}}<ref name="ConapoZM">[http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202063503/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 |date=2010-12-02 }} Retrieved on 2010-11-26.</ref> | {{nts|5973}} | {{flag|ਮੈਕਸੀਕੋ}} | ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |16 | [[ਕਿੰਸ਼ਾਸਾ]] | [[File:Kinshasa 2003.jpg|125px]] | {{nts|8754000}}<ref name=UN/> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੂਬਾ<ref>Excluding the rural commune of Maluku</ref> | {{nts|2016}} | {{nts|4342}} | {{flag|ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |17 | [[ਬੰਗਲੌਰ]] | [[File:Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2004) 1.jpg|125px]] | {{nts|8425970}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|709.5}}<ref name="delimit">{{cite web|url=http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|title=BBMP Delimitation 2009|publisher=Government of Karnataka|accessdate=2009-11-09|archive-date=2009-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030032349/http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|dead-url=yes}}</ref> | {{nts|11876}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |18 | [[ਨਿਊਯਾਰਕ]] | [[File:Top of Rock Cropped.jpg|125px]] | {{nts|8244910}}<ref name=uscensus>{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/popmap/|title=Interactive Population Map|publisher=US Census Bureau|accessdate=2011-08-03|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013222920/http://2010.census.gov/2010census/popmap/|dead-url=yes}}</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|789.4}} | {{nts|10519}} | {{flag|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ}} | ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |19 | [[ਤਹਿਰਾਨ]] | | {{nts|8,244,535}}<ref name=UN>[http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 UN world Urbanization Prospects estimate for 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131031010136/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 |date=2013-10-31 }}. While the UN list is nominally a list of urban agglomerations, this particular city is listed as using the "city proper" statistical concept in the [http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx sources section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927055752/http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx |date=2011-09-27 }} of the UN report.</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|760}} | {{nts|10359}} | {{ਝੰਡਾ|ਇਰਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |20 | [[ਦੋਂਗਗੁਆਨ]] | [[File:Dongguan Avenue (CBD) 2010.jpg|125px]] | {{nts|8220237}}<ref name=geohive /> | ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|2465}} | {{nts|3335}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |21 | [[ਲੰਡਨ]] | [[File:Canary Wharf Skyline 2, London UK - Oct 2012.jpg|125px]] | {{nts|8174100}}<ref name="2011 ONS Population">{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/mro/news-release/census-result-shows-increase-in-population-of-london-as-it-tops-8-million/censuslondonnr0712.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2012-12-20 |archive-date=2015-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019123117/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/mro/news-release/census-result-shows-increase-in-population-of-london-as-it-tops-8-million/censuslondonnr0712.html |url-status=dead }}</ref> | ਵਡੇਰਾ ਲੰਡਨ<ref>ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ 32 ਲੰਡਨ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ</ref> | {{nts|1580}} | {{nts|4863}} | {{flag|ਬਰਤਾਨੀਆ}} | ਯੂਰਪ |- |22 | [[ਲਾਗੋਸ]] | | {{nts|7937932}}<ref name=Metropolitan_Lagos_population>Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:<br>{{cite web| url=http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| title=Legal Notice on Publication of the Details of the Breakdown of the National and State Provisional Totals 2006 Census| author=Federal Republic of Nigeria Official Gazette| date=15 May 2007| format=PDF| accessdate=2007-06-29| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070704042011/http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| archivedate=2007-07-04| dead-url=no}}</ref> | ਅੰਕੜਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਖੇਤਰ | {{nts|999.6}} | {{nts|7938}} | {{flag|ਨਾਈਜੀਰੀਆ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |23 | [[ਲੀਮਾ]] | [[File:Lima Plaza Mayor1 cropped.jpg|125px]] | {{nts|7605742}}<ref>{{Cite web |url=http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |title=INEI 2007 Census Results |access-date=2012-12-20 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010041120/http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |url-status=dead }}</ref> | ਸੂਬਾ<ref>43 ਸੁਤੰਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ</ref> | {{nts|2670.4}} | {{nts|2848}} | {{flag|ਪੇਰੂ}} | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |24 | [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ]] | | {{nts|7162864}}<ref name="Gso.gov.vn">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=462&idmid=2&idmid=2&ItemID=9789|title=General Statistics Office Of Vietnam|publisher=Gso.gov.vn|date=|accessdate=2010-07-26}}</ref> | ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|2095.01}} | {{nts|3419}} | {{flag|ਵੀਅਤਨਾਮ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |25 | [[ਬੋਗੋਤਾ]] | [[File:Bogotá de noche.jpg|125px]] | {{nts|7467804}}<ref>{{cite web|url=http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|title=Bogotá population|publisher=Secretaría Distrital de Planeación|language=Spanish|accessdate=15 June 2011|archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201044/http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|dead-url=yes}}</ref> | ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|1590}} | {{nts|4697}} | {{flag|ਕੋਲੰਬੀਆ}} | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |26 | [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ]] | [[File:Hong Kong view from The Peak 01.jpg|125px]] | {{nts|7108100}}<ref name="HongKongPop">[http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T Census and Statistics Department, Hong Kong; Population and Vital Events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080519100835/http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T |date=2008-05-19 }} Retrieved on 2011-10-18. Estimated population in mid 2011.</ref> | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ | {{nts|1108}}<ref>{{cite web|url=http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|title=Hong Kong: Broad Land Usage Distribution|publisher=Planning Department: The Government of the Hong Kong Special Administration Region|accessdate=18 October 2011|archive-date=19 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019212830/http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|url-status=dead}}</ref> | {{nts|6415}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |27 | [[ਬੈਂਕਾਕ]] | [[File:Aerial view of Lumphini Park.jpg|125px]] | {{nts|7025000}}<ref name="ThaiKeyStat2007">[http://web.nso.go.th/eng/pub/keystat/key07/key07.zip National Statistical Office Thailand, Key Statistics of Thailand 2007; Chapter 1.9, Population Projections (1 July) by Region and Sex '''(embedded in huge 121MB zipped file!)'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511142744/http://web.nso.go.th/eng/pub/keystat/key07/key07.zip |date=2011-05-11 }} Retrieved on 2009-08-05. Projected ''de facto'' population as of 2009. The registered (''de jure'') population was 5,695,956 in 2006.</ref> | ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ | {{nts|1568.74}} | {{nts|4478}} | {{flag|ਥਾਈਲੈਂਡ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |28 | [[ਢਾਕਾ]] | [[File:Dhaka city.jpg|125px]] | {{nts|7000940}}<ref name="BangladeshStatPock2008">[https://web.archive.org/web/20101121200847/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf Bangladesh Bureau of Statistics, Statistical Pocket Book, 2008 ('''pdf-file''')] 2008 Population Estimate. Retrieved 2009-08-05.</ref> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਗਮ | {{nts|360}}<ref name="dhaka1">{{cite web|url=http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|title=Dhaka Area|publisher=Dhaka City Corporation|accessdate=6 February 2010|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217202213/http://dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|dead-url=yes}}</ref> | {{nts|19447}} | {{flag|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |29 | [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] | [[File:MindSpace campus in Hyderabad, India.jpg|125px]] | {{nts|6809970}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|621.48}}<ref name="Hyd1">{{cite web|url=http://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|title=Greater Hyderabad Municipal corporation 2010|publisher=GHMC|accessdate=12-04-2010|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201010/https://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|dead-url=yes}}</ref> | {{nts|10958}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |30 | [[ਕੈਰੋ]] | [[File:Kairo 001.jpg|125px]] | {{nts|6758581}}<ref name="Capmas2006">[http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls Central Agency for Public Mobilisation and Statistics, Population and Housing Census 2006, Governorate level, Population distribution by sex ('''excel-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |date=2009-01-24 }} For Cairo, figure is an adjusted census result, as Helwan governorate was created on the 17th of April 2008 from a.o. parts of the Cairo governorate.</ref> | ਰਾਜਪਾਲੀ | {{nts|453}} | {{nts|17190}} | {{flag|ਮਿਸਰ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |31 | [[ਹਨੋਈ]] | | {{nts|6451909}}<ref name="Gso.gov.vn"/> | ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|3344.7}} | {{nts|1943.4}} | {{flag|ਵੀਅਤਨਾਮ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |32 | [[ਵੂਹਾਨ]] | [[File:Wuhan from Yellow Crane Tower.jpg|125px]] | {{nts|6434373}}<ref name="wuhan">{{cite web|title=武汉市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Wuhan 2010 Census)|url=http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|publisher=Wuhan Statistics Bureau|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ਅਕਤੂਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025103716/http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|dead-url=yes}} Total population as of 2010-11-01 of the central districts: Jiang'an, Jianghan, Qiaokou, Hanyang, Wuchang, Qingshan, and Hongshan, as defined in Wuhan Statistical Yearbook 2010</ref> <br> | ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref name=nbsurban>Refers to fully urban districts, that is districts with a population density of over 1,500 per km².</ref> <br> | {{nts|888.42}}<ref>[https://web.archive.org/web/20111105213243/http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2010.pdf Wuhan Statistical Yearbook 2010] p. 15</ref> | {{nts|7242}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |33 | [[ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ]] | [[File:Rio de Janeiro night.jpg|125px]] | {{nts|6323037}}<ref name="IBGE2010RJ">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Censos/Censo_Demografico_2010/resultados/total_populacao_rio_de_janeiro.zip Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística; Censo Demografico 2010, resultados, Rio de Janeiro ('''zip''')] Retrieved on 2010-12-01. Census results for 2010-08-01.</ref> | ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|1182}} | {{nts|5349}} | {{flag|ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ}} | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |34 | [[ਲਾਹੌਰ]] | [[File:Wapdahouse.jpg|125px]] | {{nts|6318745}}<ref name="GeoHivePunjabLahore">[http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab GeoHive, Pakistan - The Punjab - Administrative units] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019172924/http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab |date=2013-10-19 }} 1998 Census result for Lahore District. Accessed on 2008-09-28. The UN estimated the population of Lahore to be 6,577,000 in 2007. However, that estimate is based on now obsolete administrative boundaries for the Lahore Metropolitan Corporation. The administrative boundaries for Lahore was changed in 2001, when it was transformed from Metropolitan Corporation into a City District. The City District includes the old Metropolitan Corporation as well as the surrounding district. The District of Lahore had a total of 6,318,745 inhabitants in 1998, compared to 5,143,495 for the Metropolitan Corporation. Current, but vague, estimates puts the population of the district at somewhere between 7.5 and 10 million.</ref> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|1772}} | {{nts|3566}} | {{flag|ਪਾਕਿਸਤਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |35 | [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] | [[File:Amdavad Aerial.jpg|125px]] | {{nts|5570585}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|475}} | {{nts|11727}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |36 | [[ਬਗ਼ਦਾਦ]] | [[File:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|125px]] | {{nts|5402486}}<ref name="WG">{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|title=World: largest cities and towns and statistics of their population|publisher=World Gazetteer|accessdate=30 March 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mgEK0l5x?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=10 January 2010|dead-url=yes}}</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|1134}} | {{nts|4064}} | {{flag|ਇਰਾਕ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |37 | [[ਰਿਆਧ]] | [[File:The king Abdullah Financial District..JPG|125px]] | {{nts|5188286}}<ref name="SaudiCensus2010">[http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf Central Department of Statistics and Information, Saudi Arabia; Population of cities with at least 5,000 inhabitants, at the 2010 Population Census ('''pdf, in arabic''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311140301/http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf |date=2012-03-11 }} Retrieved on 2010-12-13.</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|800}} | {{nts|6485}} | {{flag|ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |38 | [[ਸਿੰਘਾਪੁਰ]] | [[File:Singapore Skyline at Night with Blue Sky.JPG|125px]] | {{nts|5183700}}<ref name="Mid-2010 Singapore population">[http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea Statistics Singapore, Population (Mid-Year Estimates)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030353/http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea |date=2009-02-21 }} Retrieved on September 23, 2010. Estimated population on Mid-2010, including Singapore residents plus non-residents. Population of Singapore citizens and residents was 3,642,700 on 2008-06-30.</ref> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜ | {{nts|712.4}} | {{nts|7276}} | {{flag|ਸਿੰਘਾਪੁਰ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |39 | [[ਸਾਂਤਿਆਗੋ]] | [[File:Santiago de Chile.jpg|125px]] | {{nts|5012973}}<ref name="ChileProjProv">[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/DatProv/SalProvUsuarios-T13OK.xls Instituto Nacional de Estadística, Chile; Proyecciones de población al 30 de Junio 1990-2020, Region Metropolitana de Santiago; Provincias ('''excel-file''')] Retrieved on 2009-08-05. Projected population on 2009-06-30.</ref> | ਸੂਬਾ<ref>Composed of 32 independent municipalities</ref> | {{nts|2030}} | {{nts|2469}} | {{flag|ਚਿਲੀ}} | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |40 | [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ]] | [[File:St Petersburg Neva River004.jpg|125px]] | {{nts|4868520}}<ref name="RusEst2011"/> | ਸੰਘੀ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|1399}}<ref name="RusArea2009"/> | {{nts|3480}} | {{flag|ਰੂਸ}} | ਯੂਰਪ |- |41 | [[ਚੇਨੱਈ]] | [[File:Southern Railway HQ.jpg|125px]] | {{nts|4681087}}<ref name="2011 official India Census">http://www.census2011.co.in/census/district/21-chennai.html</ref> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|176}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{nts|26903}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |42 | [[ਅੰਕਾਰਾ]] | [[File:MiddleEastTechnicalUniversityCampus800x470.jpg|125px]] | {{nts|4550662}}<ref name=turkey/> | ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|2516}} | {{nts|1551}} | {{flag|ਤੁਰਕੀ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |43 | [[ਚੋਂਗਛਿੰਗ]] | [[File:Chongqing 005.jpg|125px]] | {{nts|4513100}}<ref name="chongqing">{{cite news|title=重庆市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Chongqing 2010 Census)|url=http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|newspaper=NetEase|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201043/http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|dead-url=yes}} Total population as of 2010-11-01 of the following districts: Yuzhong, Dadukou, Jiangbei, Shapingba, Jiulongpo, and Nan'an</ref> <br> | ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref name=nbsurban/><br> | {{nts|1435}} | {{nts|3145}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |44 | [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] | [[File:Victoria Memorial Hall, Kolkata.jpg|125px]] | {{nts|4486679}}<ref name="india1"/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|185}} | {{nts|24252}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |45 | [[ਸੂਰਤ]] | [[File:GauravPath1.jpg|125px]] | {{nts|4462002}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|326.515}}<ref>{{Cite web |url=http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |title=Demographics: Surat Municipal Corporation |access-date=2012-12-20 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404112933/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |dead-url=yes }}</ref> | {{nts|13666}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |46 | [[ਰੰਗੂਨ]] | [[File:Yangoon-south.jpg|125px]] | {{nts|4350000}}<ref name=UN/> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|598.75}}<ref>[https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf Third Regional EST Forum, Presentation of Myanmar]. Retrieved 6 June 2009.</ref> | {{nts|6828}} | {{flag|ਬਰਮਾ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |47 | [[ਸਿਕੰਦਰੀਆ]] | [[File:Alexandria,Egypt,Skyline.jpg|125px]] | {{nts|4110015}}<ref name="Capmas2006"/> | ਰਾਜਪਾਲੀ | {{nts|2680}} | {{nts|1611}} | {{flag|ਮਿਸਰ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |48 | [[ਸ਼ੇਨਯਾਂਗ]] | [[File:Shenyang Zentrum.jpg|125px]] | {{nts|4101197}}<ref name=statfi>[http://pxweb2.stat.fi/Database/Kansainvalisen_tiedon_tietokanta/vrm/Kaupungit/hallintokaupungit_en.htm City and region database of Statistics Finland]</ref> <small>(2006-12-31)</small> | ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ | {{nts|3495}} | {{nts|1173}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |49 | [[ਸੂਜੂ]] | [[File:China Suzhou Jinjihu Lake.jpg|125px]] | {{nts|4074000}}<ref name=suzhou>{{cite web| url=http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355| title=苏州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Suzhou 2010 Census)| publisher=Suzhou Statistics Bureau| date=3 May 2011| accessdate=3 May 2011| archive-date=19 ਅਕਤੂਬਰ 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131019235449/http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355| dead-url=yes}}</ref> | ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ<ref>Based on the following districts: Pingjiang,Canglang,Jinchang,Huqiu,Wuzhong,Xiangcheng,SND,SIP.</ref> | {{nts|1679.2}} | {{nts|2426}} | {{flag|ਚੀਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |50 | [[ਨਵੀਂ ਤਾਈਪਈ]] | [[File:Taipei Rushhour birdseye.JPG|125px]] | {{nts|3910086}}<ref>{{cite web|url=http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|title=New Taipei City|publisher=Household Registration Service, New Taipei City Government|language=Chinese|accessdate=18 October 2011|archive-date=25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425075237/http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|dead-url=yes}}</ref> | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|2052.5667}}<ref>{{cite web|url=http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|title=New Taipei City|publisher=New Taipei City Government|accessdate=18 October 2011|archive-date=9 ਜੁਲਾਈ 2012|archive-url=https://archive.today/20120709080120/http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|dead-url=yes}}</ref> | {{nts|1905}} | {{flag|ਤਾਈਵਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |51 | [[ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ]] | [[File:South Africa-Johannesburg-Hillbrow001.jpg|125px]] | {{nts|3888180}}<ref name=ZA/> | ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|1644.96}} | {{nts|2364}} | {{flag|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |52 | [[ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ]] | [[File:LosAngeles06.jpg|125px]] | {{nts|3819702}}<ref name=uscensus /> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|1290}} | {{nts|2940}} | {{flag|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ}} | ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ |- |53 | [[ਯੋਕੋਹਾਮਾ]] | [[File:Minato Mirai In Blue.jpg|125px]] | {{nts|3680267}}<ref name="StatJapMonthlyCityYokohama">[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html Official monthly estimated de jure population by the Kanagawa Prefectural Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }} (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|437.38}} | {{nts|8414}} | {{flag|ਜਪਾਨ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |54 | [[ਅਬੀਜਾਨ]] | [[File:Abidjanpyramid.JPG|125px]] | {{nts|3660682}}<ref name=abidjan>{{Cite web |url=http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |title=Abidjan District estimate for 2003 |access-date=2012-12-20 |archive-date=2010-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419041332/http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |dead-url=yes }}</ref> | ਵਿਭਾਗ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | {{nts|2119}} | {{nts|1728}} | {{flag|ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |55 | [[ਬੂਸਾਨ]] | [[File:August Afternoon in Haeundae 2.jpg|125px]] | {{nts|3600381}}<ref name="busan1">{{cite web|url=http://english.busan.go.kr/01_about/03_02.jsp|title=Busan: Population and area of Administrative units|publisher=Busan Metropolitan City|accessdate=12 February 2011}}</ref> | ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|766.12}}<ref name="busan1"/> | {{nts|4666}} | {{flag|ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |56 | [[ਬਰਲਿਨ]] | [[File:Über den Dächern von Berlin.jpg|125px]] | {{nts|3499879}}<ref>{{cite web|url=http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2012/OT_A01-01-00_124_201111_BE.pdf|title=Bevölkerungsstand in Berlin am 30. November 2011 nach Bezirken|work=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg|accessdate=2012-04-23}}</ref> | ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜ | {{nts|892}} | {{nts|3924}} | {{flag|ਜਰਮਨੀ}} | ਯੂਰਪ |- |57 | [[ਕੇਪ ਟਾਊਨ]] | [[File:Central Cape Town.jpg|125px]] | {{nts|3497097}}<ref name=ZA>[http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825124835/http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf |date=2013-08-25 }} Retrieved on 2008-03-23.</ref> | ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|2454.72}} | {{nts|1424}} | {{flag|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |58 | [[ਡਰਬਨ]] | [[File:Durban 21.08.2009 12-56-40.jpg|125px]] | {{nts|3468086}}<ref name=ZA/> | ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|2291.89}} | {{nts|1513}} | {{flag|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |59 |[[ਜੱਦਾਹ]] | |{{nts|3430697}}<ref name="SaudiCensus2010" /> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ |{{nts|1230}} |{{nts|2789}} |{{flag|ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |60 | [[ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ]] | [[File:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|125px]] | {{nts|3255388}}<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf United Nations Statistics Division; Preliminary results of the 2008 Census of Population of the Democratic People’s Republic of Korea conducted on 1-15 October 2008 ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325102712/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf |date=25 ਮਾਰਚ 2009 }} Retrieved on 2009-03-01.</ref> | ਸਿੱਧੀ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|3194}} | {{nts|1019}} | {{flag|ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |61 | [[ਮਾਦਰਿਦ]] | [[File:Plaza de Colón (Madrid) 06.jpg|125px]] | {{nts|3213271}}<ref>[http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208094936/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= |date=2013-12-08 }} (2008)</ref> | ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ | {{nts|698}} | {{nts|4604}} | {{flag|ਸਪੇਨ}} | ਯੂਰਪ |- |62 |[[ਨੈਰੋਬੀ]] | [[File:Nairobi showing KICC Times Tower and City Hall.jpg|125px]] |{{nts|3138369}}<ref name="Kenya2009">[https://web.archive.org/web/20101210081530/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/Presentation%20by%20Minister%20for%20Planning%20revised.pdf Minister of State for Planning, National Development and Vision 2030; 2009 Population and Housing Census Results ('''pdf''')] Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[ਸੂਬਾ]] |{{nts|696}} |{{nts|4509}} |{{flag|ਕੀਨੀਆ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |63 | [[ਪੁਨੇ]] | [[File:AmonoraTownCentre.jpg|125px]] | {{nts|3115431}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|450.69}} | {{nts|6913}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- |64 | [[ਜੈਪੁਰ]] | [[File:DSCN1444.JPG|125px]] | {{nts|3073350}}<ref name=india1/> | ਨਗਰ ਨਿਗਮ | {{nts|485}} | {{nts|6337}} | {{flag|ਭਾਰਤ}} | ਏਸ਼ੀਆ |- | 65 | [[ਆਦਿਸ ਆਬਬਾ]] | [[File:Addis Ababa aerial approach 2009-08-27 15-26-13.jpg|125px]] | {{nts|3040740}}<ref>{{cite web|url=http://www.csa.gov.et/index.php?option=com_rubberdoc&view=doc&id=421&format=raw&Itemid=606|title=Population Size of Towns by Sex, Region, Zone and Wereda: July 2012.|publisher=Central Statistical Agency of Ethiopia|accessdate=6 January 2013}}</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | | |{{ਝੰਡਾ|ਇਥੋਪੀਆ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |- |66 | [[ਕਾਸਾਬਲਾਂਕਾ]] | [[File:CasablancaFAR.jpg|125px]] | {{nts|3027000}}<ref>[http://www.wmaker.net/myhcp2011/file/112824/ HCP, Centre d’Etudes et de Recherches Démographiques (CERED)] (2009)</ref> | ਢੁਕਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ | {{nts|324}} | {{nts|9342}} | {{flag|ਮੋਰਾਕੋ}} | ਅਫ਼ਰੀਕਾ |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} hruvln999ef90ei283ut4mm8gtedpa1 0 20764 838737 807068 2026-05-06T11:53:15Z Sonia Atwal 49604 838737 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ | image = Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg | image_size = | alt = ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ | caption = ਫ਼ਰਾਇਡ {{circa}} 1921<ref>{{Cite web |last=Halberstadt |first=Max |date=c. 1921 |title=Sigmund Freud, half-length portrait, facing left, holding cigar in right hand |url=https://www.loc.gov/item/98514770/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228054049/https://www.loc.gov/item/98514770/ |archive-date=28 December 2017 |access-date=8 June 2017 |website=[[Library of Congress]]}}</ref> | birth_name = ਸਿਗਮੰਡ ਸਕਲੋਮੋ ਫ਼ਰਾਇਡ | birth_date = {{birth date|1856|5|6|df=y}} | birth_place = ਪ੍ਰੀਬੋਰ, ਮੋਰਾਵੀਆ, [[ਆਸਟਰੀਆਈ ਸਲਤਨਤ]] (ਹੁਣ [[ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ]]) | death_date = {{death date and age|1939|9|23|1856|5|6|df=y}} | death_place = ਹੈਂਪਸਟੇਡ, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ | citizenship = | fields = [[ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ]], [[ਮਨੋ-ਚਿਕਿਤਸਾ]], [[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]] | workplaces = {{Plainlist| * {{nowrap|[[ਵਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]}} * ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ }} | alma_mater = [[ਵਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (ਐੱਮਡੀ, 1881) | doctoral_advisor = | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = | influences = | influenced = | awards = ਗੋਥੇ ਪੁਰਸਕਾਰ (1930) | father = ਜੈਕਬ ਫਰਾਇਡ | mother = ਅਮਾਲੀਆ ਫਰਾਇਡ | spouse = {{marriage|ਮਾਰਥਾ ਬਰਨੇਸ|1886}} | children = ਮੈਥਿਲਡੇ, ਜੀਨ ਮਾਰਟਿਨ, ਓਲੀਵਰ, ਅਰਨਸਟ ਐਲ ਫਰਾਇਡ, ਸੋਫ਼ੀ, ਅਤੇ ਅਨਾ | signature = FreudSignature.svg | signature_alt = | footnotes = }} '''ਸਿਗਮੰਡ ਸਕਲੋਮੋ ਫ਼ਰਾਇਡ''' (ਜਰਮਨ: Sigmund Schlomo Freud, ‏ 6ਮਈ 1856-23 ਸਤੰਬਰ 1939) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਦਾ [[ਡਾਕਟਰ]] ਸੀ ਜਿਸਨੇ [[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]] ਅਤੇ [[ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ]] ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੁੱਗ-ਪਲਟਾਊ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ। ਇਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੇ ਦਿਮਾਗੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ==ਜੀਵਨ== ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ 6 ਮਈ 1856 ਨੂੰ ਆਸਟਰੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪਰੀਬੋਰ (ਹੁਣ ਚੈੱਕ ਲੋਕਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਯਹੂਦੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹਦਾ ਪਿਤਾ [[ਜੈਕਬ ਫ਼ਰਾਇਡ]] (1815-1896) ਉਂਨ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸਿਗਮੰਡ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ 41 ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਸੀ ਤੇ 2 ਵਿਆਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਲੀਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ 20 ਵਰ੍ਹੇ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ 8 ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ [[ਵਿਆਨਾ]] ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਪਜ਼ਗ ਆ ਗਿਆ। 1865 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ 9 ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (Leopoldstädter Kommunal-Realgymnasium) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। 1873 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 17 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ [[ਵਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਗਿਆ। ਇਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਮੈਡੀਕਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। [[ਫਿਲਾਸਫੀ]] ਫਰਾਂਜ਼ ਬਰਨਟੀਨੋ ਕੋਲੋਂ, [[ਫ਼ਿਜ਼ਿਆਲੋਜ਼ੀ]] [[ਅਰਨੈਸਟ ਬਰਕ]] ਕੋਲੋਂ ਤੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜ਼ੀ [[ਡਾਰਵਿਨ]] ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਲ ਕਲਾਸ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹੀ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਚਸਕਾ ਸੀ [[ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] ਇਸਨੂੰ ਬੜਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]], [[ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਇਤਾਲਵੀ]], [[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]], [[ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਇਬਰਾਨੀ]], [[ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਨਾਨੀ]] ਅਤੇ [[ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਲਾਤੀਨੀ]] ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ==ਫ਼ਰਾਇਡਵਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ== ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਨੋਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 5 ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ- # ਮੌਖਿਕ ਪੜਾਅ (oral stage) - ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ # ਗੁਦਾ ਪੜਾਅ (Anal stage) - 2 ਤੋਂ 3 ਸਾਲ # ਲਿੰਗਕ ਪੜਾਅ (Phallic stage) - 4 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ # ਬਾਤਨ ਪੜਾਅ (Latency stage) - 4 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ # ਜਣਨਿਕ ਪੜਾਅ (Genital stage) - 12 ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ===ਮੌਖਿਕ ਪੜਾਅ=== ਇਹ ਮਨੋ-ਕਾਮੁਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਅਵਸਥਾ 0-2 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਉਸਦਾ ਮੁਢਲਾ ਈਰੋਜਨਸ ਜ਼ੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਠਨ. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ - ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ (ਪੌਸ਼ਟਿਕ) ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ) ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਦੀ ਅਵਧੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ===ਗੁਦਾ ਪੜਾਅ=== ਗੁਦਾ ਪੜਾਅ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਮਨੋ-ਕਾਮੁਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜੋ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਗੁਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਈਰੋਜਨਸ ਜ਼ੋ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਬਲੈਡਰ ਅਤੇ ਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਟਾਇਲਟ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੁਪਰ-ਈਗੋ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ===ਲਿੰਗਕ ਪੜਾਅ=== ਇਹ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਸਾਈਕੋਸੈਕਸੂਅਲ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲਿਬਿਡੋ (ਇੱਛਾ) ਉਸਦੇ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਈਰੋਜਨਸ ਜ਼ੋਨ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਾਲ ਦੀ ਲਿੰਗ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥਰਸੀ ਦਾ ਕੰਮ ਆਮ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਿਨਸੀ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ "ਲਿੰਗ ਈਰਖਾ" ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਅੰਗ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਹੈ "ਕੰਪਲੈਕਸ"। ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ===ਬਾਤਨ ਪੜਾਅ=== ਇਹ ਪੜਾਅ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਤੋਂ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ। ਉਮਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਬਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਫਿਰ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ===ਜਣਨਿਕ ਪੜਾਅ=== ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਜਵਾਨੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ੍ਰਾਇਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਓਡੀਪਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਣਨ ਪੜਾਅ ਲਿੰਗਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਜੋ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਕਾਰ ਵੀ ਜਣਨ-ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਸਰੋਕਾਰ ਚੇਤੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ==ਕਿਤਾਬਾਂ== * [[ਸਿਵਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਇਟਸ ਡਿਸਕੋਟੈਂਟ]] * [[ਦ ਈਗੋ ਐਂਡ ਦ ਇਦ]] * [[ਦ ਫਿਉਚਰ ਆਫ ਦ ਇਲਉਜਨ]] * [[ਟੋਟਮ ਐਂਡ ਟੈਬੂ]] * [[ਸੱਟਡੀਜ ਆਫ ਹਿਸਟੀਰੀਆ]] * [[ਦ ਸਾਈਕੋਲੋਜ਼ੀ ਆਫ ਐਵਰੀਡੇ ਲਾਈਫ]]<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Books_by_Sigmund_Freud</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ]] ly1ccrfqbjn9ncjvbvw4c8735qz4vkf 0 29558 838660 837858 2026-05-05T23:07:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838660 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਂ | image = | caption = | image_size = | background = classical_ensemble | birth_name = ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਂ | alias = | birth_date = {{Birth date|1955|09|25|df=yes}}<br />[[ਲਹੌਰ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2007|04|08|1955|09|25}} |death_place =[[ਲੰਦਨ]], [[ਯੂ ਕੇ]] | origin = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] | instrument = | genre = [[ਗਜ਼ਲ]], [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]] | years_active = 1975&ndash;2007 | spouse = Sharmeen | children = ਸਿਕੰਦਰ ਖਾਨ, ਤਾਨੀਆ | occupation = [[ਗਾਇਕ]] | website = }} '''ਅਸਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਂ ''' (25 ਸਤੰਬਰ 1955 – 8 ਅਪਰੈਲ 2007) ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ|ਕਲਾਸੀਕਲ]], [[ਸੈਮੀ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ|ਸੈਮੀ-ਕਲਾਸੀਕਲ]] ਅਤੇ [[ਗਜ਼ਲ]] ਗਾਇਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.chowk.com/articles/11835 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2014-02-12 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725205400/http://chowk.com/articles/11835 |dead-url=yes }}</ref> ਅਸਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ [[ਉਸਤਾਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਂ]] ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 8 ਅਪਰੈਲ 2007 ਨੂੰ [[ਲੰਦਨ]] ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ <ref>{{Cite web |date=2015 |title=Asad Amanat Ali Khan |url=http://www.emipakistan.com/artist/Asad-Amanat-Ali-Khan-194 |access-date=2022-02-15 |website=emipakistan.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gems of Asad Amanat Ali Khan |url=https://music.apple.com/mv/album/tujhe-adam-nahin-milta/293429831?i=293429848 |access-date=Feb 15, 2022 |website=Apple Music}}</ref> * ''ਆਵਾਜ਼ ਵੋ ਜਾਦੋ ਸਾ'' (ਸਹੇਲੀ) * ''ਇਨਸ਼ਾ ਜੀ ਊਠੋ'' * ''ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਬ ਆਓਗੇ ਤੁਮ'' * ''ਜੋ ਭੀ ਦਿਲ ਕੀ ਹੈ'' * ''ਅਭੀ ਵਹਾਂ ਚਲ ਦੀਯਾ'' * ''ਅਭੀ ਕਲਿਯੋਂ ਮੇਂ ਚਟਕ'' * ''ਉਮਰਾਂ ਲਘਿਆਂ'' * ''ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੰਗ'' * ''ਕਭੀ ਕਹਾ ਨਾ ਕਿਸੀ ਸੇ'' * ''ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੁਰ ਸੇ ਜਿਸਕੋ'' * ''ਅਭੀ ਕਲਿਓਂ ਮੈਂ'' * ''ਦਿਆਰ ਯਾਰ ਗੇਯਾ'' * ''ਗਮ ਤੇਰਾ ਹਮ ਨੇ ਪਾ ਲੀਆ'' * ''ਹਮ ਯੇ ਸਮਝ ਕਰ ਆਏ'' * ''ਜੋ ਭੀ ਦਿਲ ਕੀ'' * ''ਦਿਆਰ-ਏ-ਯਾਰ ਗਯਾ'' * ''ਕਾਲ ਚੌਧਵੀੰ ਕੀ ਰਾਤ ਥੀ'' * ''ਤੁਝੇ ਆਦਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤਾ'' * ''ਚਾਂਦ ਸਿਤਾਰੋਂ ਸੇ'' * ''ਡੁਬ ਗਏ ਸਬ ਯਾਦੇਂ'' * ''ਜ਼ਰਾ ਜ਼ਰਾ ਦਿਲ ਮੇਂ ਦਰਦ ਹੁਆ'' * ''ਆਪਣੇ ਹਾਥੋ ਕੀ ਲਕੀਰੋ ਮੈਂ'' * ''ਪੀਆ ਦੇਖਨ ਕੋ'' * ''ਹਮ ਪਿਆਰ ਕੇ ਦੀਵਾਨੇ'' (ਫ਼ਿਲਮ ''ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮ'' ਤੋਂ) * ''ਕਿਸੀ ਔਰ ਗਮ ਮੇਂ ਇਤਨੀ'' (ਗੀਤ-ਸੰਖੇਪ): [[ਮੁਸਤਫਾ ਜ਼ੈਦੀ]] * ''ਏਕ ਲਮਹਾ-ਏ-ਵਿਸਾਲ ਥਾ'' (ਕਵੀਃ [[ਰਈਸ ਵਾਰਸੀ]]) * ਯੂੰ ਭੀ ਤੂ ਰਾਸ ਰੂਹ ਕੋ (ਕਵੀਃ [[ਰਈਸ ਵਾਰਸੀ]]) * ''ਬਹੋਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪਲਟ ਕਰ ਦੇਖਣਾ ਥਾ'' (ਕਵੀਃ ਫੈਸਲ ਹਨੀਫ) * ''ਹਸਤੀ ਮੇਰੀ ਮੇਰਾ ਨਿਜ਼ਾਮ'' (ਕਵੀਃ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ) * ''ਕੱਚੀ ਜੈ ਤੰਦ ਤੇਰੀ ਯਾਰੀ ਸੀ'' * ਮੈਂ ਨੇ ਕਹਾ ਆਏ (ਇਰਮ ਹਸਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ) * ''ਆਂਖੇਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੈ ਆਪਕੀ'' ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] q9duhmfnwbtnqjrkn1hixe5a78ony87 0 30193 838621 838598 2026-05-05T12:45:12Z Harry sidhuz 38365 Data Box. ਫਰਮਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ. : 838621 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Infobox person | name = ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ | image = Prithviraj Kapoor portrait 1929.jpg | imagesize = | Occupation = ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ | height = 6 ਫੁੱਟ 2.5 ਇੰਚ | eye_colour = [[hazel]] green | caption = ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ 1929 ਵਿੱਚ | birth_date = {{birth date|df=yes|1901|11|3}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1972|5|29|1901|11|3}} | cause_of_death = [[Hodgkin's Lymphoma]] | birth_place = [[ਸਮੁੰਦਰੀ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)]] <br/>(ਹੁਣ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) | death_place = [[ਮੁੰਬਈ]], ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤ | ethnicity = | years active = 1927–1971 | spouse = ਰਾਮਸਾਮੀ "ਰਾਮਾ" ਮਹਿਰਾ (1918–1972) | relatives= [[ਕਪੂਰ ਪਰਵਾਰ]] | website = | notable role = ''[[ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]]'' (1960) ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ | signature = }} '''&nbsp;[[d:Q560197|From Wikidata]]''' '''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ==ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ== ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਲਾਇਲਪੁਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਜਦੋਂ [[ਪਿਸ਼ਾਵਰ]] ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਐਡਵਰਡ ਕਾਲਜ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬੀਏ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਮਾਸੀ ਨਾਲ ਕਰਜ ਲੈ ਕੇ [[ਬੰਬਈ]] ਚਲੇ ਗਿਆ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਕਈ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮ ''ਆਲਮ ਆਰਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਅਤੇ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੇ ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਦਰਸ਼ਕ ਕਦੇ ਭੁਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਲੇਕਿਨ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ [[ਥੀਏਟਰ]] ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੱਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁਪ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ [[ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ]] ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1960 ਤੱਕ ਇਹ ਗਰੁਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਗਰੁਪ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਕ ਭਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸੀ। 16 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2662 ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਆਪ ਹਰੇਕ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਲੀਡ ਐਕਟਰ ਹੁੰਦੇ।<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0004432/bio Prithviraj's biography at the IMDB]</ref> ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ''ਪਠਾਨ'' (1947) ਬੜਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਗਪਗ 600 ਸ਼ੋਅ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੋਅ 13 ਅਪਰੈਲ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।<ref name=Dandavate>{{Cite book|title=Dialogue with Life|last1=Dandavate|first1=Madhu|authorlink=|coauthors=|volume=|year=2004|publisher=Allied Publishers|location=India|isbn=8-1776-4856-X|page=48|url=http://books.google.com/books?id=qmoiCCN2AK0C&lpg=PP1&pg=PA48#v=onepage&q&f=false|accessdate=20 July 2013|quote=Prithviraj Kapoor represented the mental make-up of Pathans of North-West Frontier Province through another play called ''Pathan''.}}</ref><ref name=Khan>{{Cite book|title=Urdu/Hindi: An Artificial Divide: African Heritage, Mesopotamian Roots, Indian Culture & Britiah Colonialism|last1=Khan|first1=Abdul Jamil|authorlink=|coauthors=|volume=|year=2006|publisher=Algora Publishing|location=|isbn=0-8758-6438-4|page=319|url=http://books.google.com/books?id=nH1HBxdA1UIC&lpg=PP1&pg=PA319#v=onepage&q&f=false|accessdate=20 July 2013}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲੇ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ, ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾੱਲੁਕਾਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੁਮਾਇਆਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਰਾਮੇ ਦੀਵਾਰ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਪਠਾਨ, ਗੱਦਾਰ, ਆਹੋਤੀ, ਪੈਸਾ, ਕਿਸਾਨ ਔਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਫ਼ਨ ਨੂੰ ਆਜਮਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ ਦੀ ਘੋਰ ਗਰਜ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਫ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਫਿਲਮ [[ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਰਦਾਰ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਗਰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਾਵੇਦ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == [[ਤਸਵੀਰ:President_Dr._Radhakrishnan_presenting_Abhinandan_Granth_to_Shri_Prithviraj_Kapoor.jpg|thumb|ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀਜ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸੰਨ 1969 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਰਹੇ।<ref name="iff">{{Cite web |title=Tribute to Prithvi Raj Kapoor (1901–1972) |url=http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721124057/http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php |archive-date=21 July 2011 |publisher=International Film Festival of India}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰਾਂਤ ਸਾਲ 1971 ਵਿੱਚ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ|ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ, ਇਹ ਸਨਮਾਨ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾ ਬੈਂਡਸਟੈਂਡ ਵਿਖੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/beyond-business/walking-with-the-stars-112040100022_1.html|title=Walking with the stars|last=Saraswathy|first=M.|date=1 April 2012|work=Business Standard India|access-date=24 November 2019}}</ref> === ਪੁਰਸਕਾਰ === * 1954 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ * 1956 [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]][[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ]] * 1961: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ-''[[ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)|ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]]'' * 1969: [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] <ref name="Padma Awards">{{Cite web |date=2015 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |access-date=21 July 2015 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}</ref> * 1972-ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ|ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1971 ਲਈ ਪੋਸਟਹੂਮਸ) * 1972: ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ]] o81ginafr8gc1uh4zjv8nlj5khvrl89 838622 838621 2026-05-05T12:48:32Z Harry sidhuz 38365 838622 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ | image = Prithviraj Kapoor portrait 1929.jpg | imagesize = | Occupation = ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ | height = 6 ਫੁੱਟ 2.5 ਇੰਚ | eye_colour = [[hazel]] green | caption = ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ 1929 ਵਿੱਚ | birth_date = {{birth date|df=yes|1901|11|3}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1972|5|29|1901|11|3}} | cause_of_death = [[Hodgkin's Lymphoma]] | birth_place = [[ਸਮੁੰਦਰੀ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)]] <br/>(ਹੁਣ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) | death_place = [[ਮੁੰਬਈ]], ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤ | ethnicity = | years active = 1927–1971 | spouse = ਰਾਮਸਾਮੀ "ਰਾਮਾ" ਮਹਿਰਾ (1918–1972) | relatives= [[ਕਪੂਰ ਪਰਵਾਰ]] | website = | notable role = ''[[ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]]'' (1960) ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ | signature = }} '''&nbsp;[[d:Q560197|From Wikidata]]''' '''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ==ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ== ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਲਾਇਲਪੁਰ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਜਦੋਂ [[ਪਿਸ਼ਾਵਰ]] ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਐਡਵਰਡ ਕਾਲਜ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬੀਏ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਮਾਸੀ ਨਾਲ ਕਰਜ ਲੈ ਕੇ [[ਬੰਬਈ]] ਚਲੇ ਗਿਆ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਕਈ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮ ''ਆਲਮ ਆਰਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਅਤੇ ਬੋਲਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੇ ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਦਰਸ਼ਕ ਕਦੇ ਭੁਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਲੇਕਿਨ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ [[ਥੀਏਟਰ]] ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੱਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁਪ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ [[ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ]] ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1960 ਤੱਕ ਇਹ ਗਰੁਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਗਰੁਪ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲਕ ਭਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸੀ। 16 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2662 ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਆਪ ਹਰੇਕ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਲੀਡ ਐਕਟਰ ਹੁੰਦੇ।<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0004432/bio Prithviraj's biography at the IMDB]</ref> ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ''ਪਠਾਨ'' (1947) ਬੜਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਗਪਗ 600 ਸ਼ੋਅ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਇਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੋਅ 13 ਅਪਰੈਲ 1947 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।<ref name=Dandavate>{{Cite book|title=Dialogue with Life|last1=Dandavate|first1=Madhu|authorlink=|coauthors=|volume=|year=2004|publisher=Allied Publishers|location=India|isbn=8-1776-4856-X|page=48|url=http://books.google.com/books?id=qmoiCCN2AK0C&lpg=PP1&pg=PA48#v=onepage&q&f=false|accessdate=20 July 2013|quote=Prithviraj Kapoor represented the mental make-up of Pathans of North-West Frontier Province through another play called ''Pathan''.}}</ref><ref name=Khan>{{Cite book|title=Urdu/Hindi: An Artificial Divide: African Heritage, Mesopotamian Roots, Indian Culture & Britiah Colonialism|last1=Khan|first1=Abdul Jamil|authorlink=|coauthors=|volume=|year=2006|publisher=Algora Publishing|location=|isbn=0-8758-6438-4|page=319|url=http://books.google.com/books?id=nH1HBxdA1UIC&lpg=PP1&pg=PA319#v=onepage&q&f=false|accessdate=20 July 2013}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜੀ ਮਸਲੇ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ, ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤਾੱਲੁਕਾਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੁਮਾਇਆਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਰਾਮੇ ਦੀਵਾਰ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਪਠਾਨ, ਗੱਦਾਰ, ਆਹੋਤੀ, ਪੈਸਾ, ਕਿਸਾਨ ਔਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਫ਼ਨ ਨੂੰ ਆਜਮਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ ਦੀ ਘੋਰ ਗਰਜ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਫ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਫਿਲਮ [[ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਰਦਾਰ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਗਰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਾਵੇਦ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == [[ਤਸਵੀਰ:President_Dr._Radhakrishnan_presenting_Abhinandan_Granth_to_Shri_Prithviraj_Kapoor.jpg|thumb|ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀਜ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1954 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸੰਨ 1969 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਰਹੇ।<ref name="iff">{{Cite web |title=Tribute to Prithvi Raj Kapoor (1901–1972) |url=http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721124057/http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php |archive-date=21 July 2011 |publisher=International Film Festival of India}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰਾਂਤ ਸਾਲ 1971 ਵਿੱਚ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ|ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ, ਇਹ ਸਨਮਾਨ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾ ਬੈਂਡਸਟੈਂਡ ਵਿਖੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/beyond-business/walking-with-the-stars-112040100022_1.html|title=Walking with the stars|last=Saraswathy|first=M.|date=1 April 2012|work=Business Standard India|access-date=24 November 2019}}</ref> === ਪੁਰਸਕਾਰ === * 1954 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ * 1956 [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]][[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ]] * 1961: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ-''[[ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ (1960 ਫ਼ਿਲਮ)|ਮੁਗਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ]]'' * 1969: [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] <ref name="Padma Awards">{{Cite web |date=2015 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |access-date=21 July 2015 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}</ref> * 1972-ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ|ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1971 ਲਈ ਪੋਸਟਹੂਮਸ) * 1972: ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ]] qq2682ok79wbn07p285ecy27oipso0p 0 38817 838734 577342 2026-05-06T11:37:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838734 wikitext text/x-wiki '''ਗੀਤਾ ਆਨੰਦ''' ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ-ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ''[[ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ]]'' ਲਈ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ,'' [[ਬੋਸਟਨ ਗਲੋਬ]]'' ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.harpercollins.com/authors/27948/Geeta_Anand/index.aspx |title=HarperCollins author biography |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401110353/http://www.harpercollins.com/authors/27948/Geeta_Anand/index.aspx |dead-url=yes }}</ref> ==ਕਰੀਅਰ == ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ 2003 ਵਿੱਚ [[ਵਿਆਖਿਆਮਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ]] ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣੀ। ਇਸ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਜਰਨਲ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Pulizter Prize citation">[http://www.pulitzer.org/citation/2003-Explanatory-Reporting Pulitzer Prize citation]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2003, retrieved 2009-12-23</ref> ਉਹ ''The Cure'' ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ,<ref>[http://www.harpercollins.com/books/The-Cure-Geeta-Anand/?isbn=9780060734404 Publisher's web page for ''The Cure''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130608091509/http://www.harpercollins.com/books/The-Cure-Geeta-Anand/?isbn=9780060734404 |date=2013-06-08 }}, retrieved 2009-12-23. ISBN 978-0-06-073439-8</ref> ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ''[[Extraordinary Measures]]'' ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ]] jxscqk20hj2d09axo6miuy92p8hivai 0 52984 838667 764907 2026-05-06T00:17:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838667 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = | name = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ | honorific_suffix = | image = | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | background = solo_singer | birth_name = | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{birth date and age|1975|07|11|df=yes}}<ref name="av"/> | birth_place = | origin = | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = | occupation = ਗਾਇਕੀ | instrument = | years_active = 1998–ਜਾਰੀ | label = | associated_acts = | website = {{URL|www.amritavirk.com}} | notable_instruments = }} '''ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ''' [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਗਾਇਕਾ ਹੈ।<ref name="jb">{{cite web|title = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪਰਤੀ|url = http://pollywood.jagbani.com/news/article_368250#.VHHjNF2t-o8|publisher = [[ਜੱਗ ਬਾਣੀ]]|date = 9 ਸਿਤੰਬਰ 2014|accessdate = 23 ਨਵੰਬਰ 2014}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ''ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋ ਲੈਨੀ ਆਂ'' ਨਾਲ਼ [[ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਗੀਤ|ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।<ref name="av">{{cite web|title = BIOGRAPHY|url = http://amritavirk.com/biography.html|publisher = [http://amritavirk.com AmritaVirk.com]|date = |accessdate = 23 ਨਵੰਬਰ 2014|archive-date = 2012-10-30|archive-url = https://web.archive.org/web/20121030205041/http://amritavirk.com/biography.html|url-status = dead}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ == ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਮਰਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਜੁਲਾਈ 1998 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ''ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋ ਲੈਨੀ ਆਂ'', ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ<ref name="av"/> ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਰਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਲਕੀਤ ਬੇਗੋਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਰਾਘਵ ਮਾਹੀ ਅਤੇ ਸਮਾਈਲ ਮਾਹੀ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ ਦਾ ਕਨੇਡਾ 'ਚ ਵੀ ਘਰ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਹੈ। == ਐਲਬਮਾਂ == ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ 56 ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਨ: *ਕੱਲੀ ਬਹਿ ਕੇ ਰੋ ਲੈਨੀ ਆਂ (ਜੁਲਾਈ 1998) *ਸਾਡਾ ਪੈ ਗਿਆ ਵਿਛੋੜਾ (ਜਨਵਰੀ 1999) *ਮਸਤੀ ਭਰਿਆ ਅਖਾੜਾ (ਮਾਰਚ 1999) *ਯਾਰੀ ਟੁੱਟੀ ਤੋਂ (ਮਈ 1999) *ਦਿਲ ਟੁੱਟਿਆ ਲਗਦਾ (ਮਈ 1999) *ਮਸਤੀ ਭਰਿਆ ਦੂਜਾ ਅਖਾੜਾ (ਜੂਨ 1999) *ਡੋਲੀ ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੁਰੀ ਐ (ਅਗਸਤ 1999) *ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨ੍ਹੀਂ ਕਰਦੀ ਮੈਂ (ਅਕਤੂਬਰ 1999) *ਹਾਏ ਤੌਬਾ (ਫ਼ਰਵਰੀ 2000) *ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ (ਅਪਰੈਲ 2000) *ਟੁੱਟ ਕੇ ਸ਼ਰੀਕ ਬਣ ਗਿਆ (ਨਵੰਬਰ 2000) *ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਂਗਾ (ਫ਼ਰਵਰੀ 2001) *ਸਟੇਜੀ ਧਮਾਕਾ (ਜੂਨ 2001) *ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਸਤਾਉਂਦੀ ਐ (ਦਸੰਬਰ 2001) *ਪੈ ਨਾ ਜਾਣ ਪੁਆੜੇ (ਨਵੰਬਰ 2002) *ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ (ਫ਼ਰਵਰੀ 2004) *ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ ਤਾਰੇ (ਮਾਰਚ 2004) *ਦਿਲ ਦੀ ਵਹੀ (ਦਸੰਬਰ 2004) *ਟੌਹਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ (ਦਸੰਬਰ 2007) *ਤੇਰੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ (ਫ਼ਰਵਰੀ 2009) *ਮਾਈ ਹਾਰਟ (ਅਕਤੂਬਰ 2012) == ਹੋਰ ਵੇਖੋ == * [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ]] * [[ਹਰਦੇਵ ਮਾਹੀਨੰਗਲ]] * [[ਧਰਮਪ੍ਰੀਤ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] mwuiki70fdfhbrsa4j5mk3pvzyab7mi 0 54629 838686 615545 2026-05-06T02:17:00Z Harry sidhuz 38365 ਇੰਟਰਵਿਕੀਲਿੰਕ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ Infobox Cleanup........................ 838686 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ |partof=<big>[[ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਕਟ]]</big> |image=[[File:Exhumation in the ixil triangle in Guatemala.jpg|300px]] |caption=Ixil people carrying their loved one's remains after an exhumation in the।xil Triangle in February 2012. |date= 13 ਨਵੰਬਰ 1960 – 29 ਦਸੰਬਰ 1996<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=11|day1=13|year1=1960|month2=12|day2=29|year2=1996}}) |place=[[ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ]] |casus= |territory= |result= 1996 ਵਿੱਚ ਸਹੀਬੰਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ |combatant1={{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[URNG]] <small>(from 1982)</small><br /> *[[ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ|ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ]] *[[13 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ|ਐਮਆਰ-13]] <small>(1960-1971)</small> *[[ਬਾਗੀ ਫੌਜਾਂ|ਐਫਏਆਰ]] <small>(1960-1971)</small> *[[Guerrilla Army of the Poor|EGP]] <small>(1971-1996)</small> *[[Revolutionary Organization of Armed People|ORPA]] <small>(1979-1996)</small> '''Supported by'''<br> {{flagicon|ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ}} [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]] <small> (Until 1991)</small><br> {{flagicon|ਕਿਊਬਾ}} [[ਕਿਊਬਾ]]<ref name="ReferenceA">http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB100/Doc9.pdf</ref><br> {{flagicon|ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ}} [[ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ]] <small>(1979-90)</small><ref name="ReferenceA"/><br> {{flagicon image|FMLN.jpg}} [[Farabundo Martí National Liberation Front|FMLN]] |combatant2={{Flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਫੌਜ]] ''Various government-led paramilitary organizations''<br> '''Supported by'''<br> {{flagicon|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ}} [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] <small>(1962-1996)</small><ref name="gwu.edu">{{cite web|url=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB11/docs/|title=U.S. POLICY।N GUATEMALA, 1966-1996|publisher=Gwu.edu|date=|accessdate=2014-08-18}}</ref><br> {{ਝੰਡਾ|ਇਸਰਾਈਲ}} [[ਇਸਰਾਈਲ]]<ref>{{cite book|last=Hunter|first=Jane|title=Israeli foreign policy: South Africa and Central America|url=https://archive.org/details/pdfy-SHJFNtzFTutJVd8R|year=1987|location=Part।I:।srael and Central America - Guatemala|pages=[https://archive.org/details/pdfy-SHJFNtzFTutJVd8R/page/n61 111]–137}}</ref><br>{{flagicon|ਤਾਇਵਾਨ}} [[ਤਾਇਵਾਨ]]<ref>Schirmer, 1996; pg 172</ref><br>{{ਝੰਡਾ|ਚਿਲੇ}} [[ਚੀਲੇ]]<ref>Gilbert Michael Joseph, Daniela Spenser - 2008, pg 151</ref><br> {{flagicon|ਅਰਜਨਟੀਨਾ}} [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]]<ref>Ibid.</ref><br> {{flagicon|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ|1928}}{{flagicon|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ}} [[ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ]]<ref>{{cite journal|journal=Information Services on Latin America (I.S.L.A)|year=1981|page=35}}</ref> |combatant3= |commander1={{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[Rolando Morán]]<br> {{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[Luis Augusto Turcios Lima|Luis Turcios]]{{KIA}}<br> {{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[Marco Antonio Yon Sosa|Marco Yon]]{{KIA}}<br> {{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[Bernardo Alvarado Monzón|Bernardo Alvarado]]{{KIA}}<br> {{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}}[[Rodrigo Asturias]]<br> {{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} [[Ricardo Rosales]] |commander2={{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Miguel Ydígoras Fuentes|Miguel Ydígoras]]<br /> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Enrique Peralta Azurdia|Enrique Peralta]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Julio César Méndez Montenegro|Julio Méndez]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Carlos Manuel Arana Osorio|Carlos Arana]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Kjell Eugenio Laugerud García|Kjell Laugerud]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Fernando Romeo Lucas García|Romeo Lucas]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Efraín Ríos Montt]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Óscar Humberto Mejía Victores|Óscar Mejía]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Vinicio Cerezo]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Jorge Serrano Elías|Jorge Serrano]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Gustavo Adolfo Espina Salguero|Gustavo Espina]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Ramiro de León Carpio|Ramiro de León]]<br> {{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} [[Álvaro Arzú।rigoyen|Álvaro Arzú]] |commander3= |strength1={{flagicon image|Flag of the Guatemalan National Revolutionary Unity.svg}} '''URNG''':<br /> 6.000 (1982)<ref name= Ref1 >Schmid & Jongman, 2005: 564. The URNG was the result of the merger of the left-wing armed groups, [[Guerrilla Army of the Poor|EGP]], [[Revolutionary Organization of Armed People|ORPA]], [[Rebel Armed Forces|FAR]] and [[Guatemalan Party of Labour|PGT]], supported by the [[Revolutionary Democratic Front|FDR]] of [[El Salvador]] and the [[Nicaragua]] NDF. The PDC were local militias created by the Guatemalan Government.</ref><br /> 1.500-3.000 (1994)<ref name= Stedman165 >Stedman, 2002: 165</ref> |strength2={{flagicon|ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ}} '''Military''':<br /> 51.600 (1985)<ref name= Gallardo249 >María Eugenia Gallardo & José Roberto López (1986). ''Centroamérica''. San José:।ICA-FLACSO, pp. 249.।SBN 978-9-29039-110-4.</ref><br />32.000 (1986)<ref>Moshe Y. Sachs (1988). ''Worldmark Encyclopedia of the Nations: Americas''. New York: Worldmark Press, pp. 156.।SBN 978-0-47162-406-6.</ref><br /> 45.000 (1994)<ref name= Stedman165 /><br /> {{flagicon|Guatemala}} '''Paramilitary''':<br /> 300.000 (1982)<ref name= Ref1 /><br /> 500.000 (1985)<ref name= Gallardo249 /> |strength3= |casualties1= |casualties2= |casualties3=140,000–200,000 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਮ<ref name="briggs2007">{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/theguardian/2007/feb/02/features11.g2| location=London| work=The Guardian| first=Billy| last=Briggs| title=Billy Briggs on the atrocities of Guatemala's civil war| date=2 February 2007}}</ref><ref name="autogenerated2">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/country_profiles/1215811.stm| work=BBC News| title=Timeline: Guatemala| date=9 November 2011}}</ref><ref name="autogenerated1998">CDI: The Center for Defense।nformation, The Defense Monitor, "The World At War: January 1, 1998".</ref><ref name="autogenerated3">War Annual: The World in Conflict [year] War Annual [number].</ref> |notes= }}{{Cleanup infobox}} '''ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ''' [[1960]] ਤੋਂ 1996 ਤੱਕ ਚਲਿਆ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ [[ਸਰਕਾਰ]] ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਬਾਗੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ। ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਮਾਯਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਲਾਦੀਨੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਸੀ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁੱਲ ਦਿਹਾਤੀ ਗਰੀਬ ਸਨ। ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੀ ਮਾਯਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} 75ikd0qa3u57klwmp0nggfsw4nlmfr3 0 63256 838701 837750 2026-05-06T04:49:46Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Master_Mota_Singh_Babbar_Akali.jpg|Master_Mota_Singh_Babbar_Akali.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Master Mota Singh Babbar Akali.jpg|]]. 838701 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ | image = | image_size = 120px | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1888|02|28}} | birth_place = ਪਾਤੜਾਂ, ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1960|01|09|1888|02|28}} | death_place = [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | death_cause = | residence = | nationality = ਭਾਰਤੀ | other_names = | known_for = ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ | alma_mater = | employer = | occupation = ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ | years_active = | term = | predecessor = | successor = | boards = | religion = [[ਸਿੱਖ]] | spouse = | partner = | children = | parents = ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ | relations = | footnotes = }} '''ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ''' (28 ਫਰਵਰੀ 1888 - 9 ਜਨਵਰੀ 1960)<ref>{{Cite web|url=http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sewadars/mastermotasingh.html|title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ|access-date=2015-07-22|archive-date=2015-07-16|url-status=bot: unknown|last=Singh|first=Harbans|date=2023-02-01|website=sikhhistory.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716143002/http://www.sikh-history.com/sikhhist/personalities/sewadars/mastermotasingh.html}}</ref> [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ]] ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੀ [[ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ]] ਦੇ ਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ==ਜੀਵਨੀ== ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਮਾਸਟਰ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 1888, [[ਜਲੰਧਰ]] ਦੇ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੇ ਸੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਵਰਨੈਕੁਲਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾ ਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਫਾਜਿਲ ਗਿਆਨੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼) ਕੀਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਝੇ ਆਲੇ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਵੀ।<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਿੱਖ ਆਗੂ - ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ - Khalsa Akhbaar |url=https://khalsaakhbaar.com/%e0%a8%95%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82%e0%a8%a4%e0%a9%80%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%96-%e0%a8%86%e0%a8%97%e0%a9%82-%e0%a8%ae%e0%a8%be%e0%a8%b8/ |access-date=2026-04-25 |language=en-US}}</ref> ==ਸੰਘਰਸ਼== [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of the six 'shaheeds' (martyrs) of the Babbar Akali Jatha from 27 February 1926.jpg|thumb|27 ਫਰਵਰੀ 1926 ਦੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਦੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਸਮੇਤ ਛੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ।]] ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ [[ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ]] ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। 1919 ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਕੀਤੀ ਤਕਰੀਰ ਬਦਲੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਥੱਲੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ , ਇਹਨਾਂ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਭੁਖ ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ। [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ]] ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ , ਤਰਤਾਰਨ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਾਪਰੇ ਸਾਕੇ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ|ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ]] ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ,ਤਾਂ ਕਿ ਤਰਨਤਾਰਨ ਅਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸੱਜਣ ਫੜੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂ-ਪੋਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।<ref>{{Cite web |last=TeamGlobalPunjab |date=2020-01-09 |title=ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ: ਦੁਆਬੇ ਦੀ ਬੱਬਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ |url=https://globalpunjabtv.com/master-mota-singh-doabi-babar-movement/ |access-date=2026-04-25 |website=Global Punjab Tv |language=en-US}}</ref> ==ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ== ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ [[ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਜੱਥੇ]] ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਆਪ ਪਹਿਲਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਫਲਾਣੇ ਦਿਨ , ਫਲਾਣੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਬੋਲਾਂਗਾ ਆਪ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਥ ਮਲਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਆਪ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ, ਰੂਸੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਮੁਜ਼ਰਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਲਈ ਦੋ ਮੁਰੱਬੇ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 15 ਜੂਨ, 1922 ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਤੇ ਦਫ਼ਾ 124 ਅਤੇ 153 ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਾ ਕੇ ਨੂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ । ਫਿਰ ਪੂਨਾ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ ਨੇ ਕੈਦ ਸਮੇਂ ਕਿਰਪਾਨ ਰੱਖਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਤੇ 105 ਦਿਨ ਦੀ ਭੁਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਝੰਗ ਵਿਖੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਭਾਸ਼ਣ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਤੇ 1942-45 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ," ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਖਾਲਸਾ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਮਹਲਪੁਰ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ “ਮੇਹਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ” ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਕੋਟ-ਫਤੂਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦੀਵਾਨ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ’ਤੇ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਛਿੱਟ-ਭਿੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲੇ। ਇਹ ਲੁਕਣ-ਛਿਪਣ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਸਰਕਾਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਗੱਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਵਾ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ।"<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Bhagat |title=Blood Sprinkled on the Day of Holi Babbar Akalis on the Crucifix |url=https://www.marxists.org/archive/bhagat-singh/1925/03/15.htm |access-date=2026-04-26 |website=www.marxists.org}}</ref> ==ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ== 1952 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲਿਆ । 1959 ਵਿੱਚ [[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]] ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ==ਦਿਹਾਂਤ== ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਆਪ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 9 ਜਨਵਰੀ 1960 ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਗਿਆ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888]] hv63ilgtieqxyzeha1j73vjs27kzmc1 0 64051 838708 838537 2026-05-06T06:22:47Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Neeru_Bajwa.png|Neeru_Bajwa.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:CptViraj|CptViraj]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.youtube.com/watch?v=E-I91g0ROyI. 838708 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ | image = | caption = Bajwa in 2024 | birth_date = {{Birth date and age|1980|08|26|df=y}} | birth_name = ਅਰਸ਼ਬੀਰ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ | birth_place = ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ | spouse = ਹੈਰੀ ਜਵੰਧਾ | children = 3 | parents = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ (ਪਿਤਾ)<br> ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ (ਮਾਤਾ) | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], [[ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] | years_active = 1998 – ਹੁਣ ਤੱਕ }} '''ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ''' (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1980) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ [[ਦੇਵ ਅਨੰਦ|ਦੇਵ ਆਨੰਦ]] ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮੈਂ ਸੋਲ੍ਹਾ ਬਰਸ ਕੀ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕਈ ਸਾਲ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ'' ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ। ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਨਕੂਵਰ(ਕਨੇਡਾ) ਵਿੱਚ 26 ਅਗਸਤ,1980 ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਰੁਬੀਨਾ ਬਾਜਵਾ, ਸਬਰੀਨਾ ਬਾਜਵਾ ਤੇ ਭਰਾ ਸੁਹੇਲ ਬਾਜਵਾ ਹਨ। ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ''ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਬਾਊਂਡ'' ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਸ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮੈਂ ਸੋਲ੍ਹਾ ਬਰਸ ਕੀ'' (1998) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2003 'ਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ'' ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 2005 'ਚ ਨੀਰੂ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਲਾਲ ਮਿਰਚ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਜੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਸੀਰਅਲ ''ਅਸਤਿਤਵ-ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਨੀ'', ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ''ਜੀਤ'' ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੇ ''ਗਨਜ਼ ਐਂਡ ਰੋਜ਼ਸ'' ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। 2006 'ਚ ਉਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਰਭਜਨ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਦਿਲ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ'' ਆਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਰਹੀ। 2009 ਵਿੱਚ ''ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ'' ਤੇ ਪੀਰੀਅਡ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ'' ਆਈ। 2010 ਵਿੱਚ ਟਿਪਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇ ਰੱਬਾ'' ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ''ਪ੍ਰਿੰਸ'' ਤੇ ''ਫੂੰਕ'' ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ''ਜੀਹਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ'' ਫ਼ਿਲਮ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਇਸ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਨਾਲ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਤੇ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮਿਲੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹਮ'' ਵੀ 2011 'ਚ ਹੀ ਪਰਦਾਪੇਸ਼ ਹੋਈ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨਾਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ''ਪਤਾ ਨੀ ਰੱਬ ਕਿਹੜਿਆਂ ਰੱਬ ਕਿਹੜਿਆਂ ਰੰਗਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ੀ'' ਤੇ ''ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ ਵਾਲੀ'' ਵੀ 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ । ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਬਹੁ-ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਸਾਡੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ'' ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਧੀਰਜ ਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸੁਰਵੀਨ ਚਾਵਲਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ''ਜੱਟ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਟ 2'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ 'ਚ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਕੋਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web|author=Ballewood|url=http://ballewood.in/movies/news/jatt-and-juliet-2-smashes-box-office-2013|publisher=Ballewood.in|accessdate=16 August 2013|title=Jatt and Juliet 2 smashes Box office|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806061116/http://ballewood.in/movies/news/jatt-and-juliet-2-smashes-box-office-2013|archivedate=6 August 2013}}</ref> ਅਗਸਤ, 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, "ਨੌਟੀ ਜੱਟਸ" ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੀਨੂੰ ਢਿੱਲੋਂ, ਆਰੀਅਨ ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।।<ref>{{cite web|author=Ballewood|title=Naughty Jatts – Review|url=http://ballewood.in/movies/reviews/naughty-jatts-review-2013|publisher=Ballewood.in|accessdate=16 August 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130805193050/http://ballewood.in/movies/reviews/naughty-jatts-review-2013|archivedate=5 August 2013}}</ref> ''ਆਰ.ਐੱਸ.ਵੀ.ਪੀ'' ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 2014 ਵਿੱਚ ''ਦਿਲ ਵਿਲ ਪਿਆਰ ਵਿਆਰ'', ''ਆ ਗਏ ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ'', ਤੇ ''ਪਰੌਪਰ ਪਟੋਲਾ'' ਆਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨਾਲ ''ਸਰਦਾਰ ਜੀ'' ਆਈ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਚੰਨੋ-ਕਮਲੀ ਯਾਰ'' ਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।2017 ‘ਚ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਤੇ ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ''ਜਿੰਦੂਆ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਜੰਮਪਲ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2018 ‘ਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਨਿਰਮਤ ਤੇ ਅਭਿਨੀਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ''ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ'' ਆਈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗਾਇਕ ਐਮੀ ਵਿਰਕ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ''ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ'' ਫ਼ਿਲਮ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ''ਊੜਾ ਐੜਾ'' ਫ਼ਿਲਮ ‘ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨਾਲ ਆਈ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮ ''ਛੜਾ'' ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। 2021 ‘ਚ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਪਾਣੀ ਚ ਮਧਾਣੀ'' ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਤੇ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ ਜੋੜੀ 10 ਸਾਲ ਬਾਦ ਇਕੱਠਿਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ''ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਗਿਰਧਾਰੀ ਲਾਲ'' ਵੀ ਇਸੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web|url=https://moviereview11.wordpress.com/2017/02/24/sargi-punjabi-movie-review-jassi-gill-babbal-rai-rubina-bajwa-plot-story/|title=Sargi Punjabi Movie Review – Jassi Gill, Babbal Rai, Rubina Bajwa {{!}} Plot, Story|date=24 February 2017|website=All About Movies|access-date=22 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180411174421/https://moviereview11.wordpress.com/2017/02/24/sargi-punjabi-movie-review-jassi-gill-babbal-rai-rubina-bajwa-plot-story/|archive-date=11 April 2018|url-status=live}}</ref>2022 ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਪੰਜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ: ਕੋਕਾ, ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਬਿੱਲੋ, ਸਨੋ ਮੈਨ, ਮਾਂ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਅਤੇ ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ 2। 2023 ‘ਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਕਲੀ ਜੋਟਾ'' ਨੇ ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ।ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਤੇ ਗਾਇਕ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਜੋੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ''ਚੱਲ ਜਿੰਦੀਏ'' ਤੇ ''ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ'' ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ 2023 ‘ਚ ਹੀ ਆਈਆਂ। 2024 ਵਿੱਚ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਦੀਆਂ ''ਸ਼ਾਇਰ'' ਤੇ ‘ਜੱਟ ਤੇ ਜੂਲੀਅਟ 3’ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ ਨਾਲ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ''ਸ਼ਾਇਰ'' ਕਮਾਈ ਪੱਖੋਂ ਬੇਹੱਦ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਅਭਿਨੀਤ ''ਜੱਟ ਤੇ ਜੱਟ ਜੂਲੀਅਟ 3'' ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਨਵੇਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਿਆਂ “100 ਕਰੋੜ ਕਲੱਬ” ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ==ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ== ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਰਾਹੀਂ [[2003]] ਵਿੱਚ ''ਹਰੀ ਮਿਰਚੀ ਲਾਲ ਮਿਰਚੀ'' ਡੀ.ਡੀ ਵਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ==ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡਿਓ== 2003 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਵਿੱਚ [[ਕਮਲ ਹੀਰ]] ਦੇ ਗ਼ੀਤ 'ਕੈਂਠੇ ਵਾਲਾ' ਰਾਹੀਂ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ 'ਚ ਸ਼ਲਿੰਦਰ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਦਾ 'ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ== ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਮਿਤ ਸਾਧ ਨਾਲ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਪਲ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ "ਨੱਚ ਬਲੀਏ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਬਾਜਵਾ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਹੈਰੀ ਜਵੰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Neeru Bajwa gives a kiss of love to hubby Harry Jawandha on his birthday - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/neeru-bajwa-gives-a-kiss-of-love-to-hubby-harry-jawandha-on-his-birthday/articleshow/66282271.cms |accessdate=28 June 2019 |work=[[The Times of India]] |date=19 October 2018 |language=en}}</ref> ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="trib_Once">{{Cite web | title = Once in a lifetime... | last = Service | first = Tribune News | work = Trinuneindia News Service | date = 13 February 2016 | accessdate = 5 July 2016 | url = http://www.tribuneindia.com/news/life-style/once-in-a-lifetime/195461.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20181007183616/https://www.tribuneindia.com/news/life-style/once-in-a-lifetime/195461.html | archive-date = 7 October 2018 | url-status = live }}</ref> ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।.<ref>{{cite news |title=Neeru Bajwa blessed with twin girls Alia and Akira - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/neeru-bajwa-blessed-with-twin-girls-alia-and-akira/articleshow/74076992.cms |accessdate=6 March 2020 |work=The Times of India |date=11 February 2020 |language=en}}</ref>ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਨਾਇਆ,ਆਲੀਆ ਤੇ ਅਕੀਰਾ ਹਨ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == ===ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ=== {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ !! ਫ਼ਿਲਮ !! ਭੂਮਿਕਾ !! ਭਾਸ਼ਾ |- | 1998|| ਮੈਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਬਰਸ ਕੀ || ਟੀਨਾ || ਹਿੰਦੀ |- | 2003|| ''ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਬੌੰਡ'' || Herself || ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ |- | 2004|| ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ || ਨੀਰੂ || ਪੰਜਾਬੀ |- | 2006|| ''[[ਦਿਲ ਅਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ]]'' || ਲਾਡੀ|| ਪੰਜਾਬੀ |- | 2009|| ''[[ਮੁੰਡੇ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ]]'' || ਰੀਤ ਬਰਾੜ || ਪੰਜਾਬੀ |- | 2009|| ''[[ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ]]'' || ਹੀਰ || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="3" | 2010|| ''[[ਮੇਲ ਕਰਾਦੇ ਰੱਬਾ]]'' || ਸੀਰਤ ਰੰਧਾਵਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''[[ਪ੍ਰਿੰਸ (2010 ਫ਼ਿਲਮ)|ਪ੍ਰਿੰਸ]]'' || ਪ੍ਰਿਆ || ਹਿੰਦੀ |- |''[[ਫੂਕ 2]]'' || ਆਰੁਸ਼ੀ || ਹਿੰਦੀ |- | rowspan="2" | 2011|| ''[[ਜਿਨ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁੱਟਿਆ]]'' || ਨੂਰ ਬਾਜਵਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''[[ਮਿਲੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹਮ]]'' || ਮਨਜੀਤ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ || ਹਿੰਦੀ |- | rowspan="4" | 2012|| ''[[ਪਤਾ ਨੀ ਰੱਬ ਕਿਹੜਿਆਂ ਰੰਗਾਂ 'ਚ ਰਾਜੀ]]'' || ਸਿਮਰਨ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''[[ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ]]'' || ਪੂਜਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''[[ਪਿੰਕੀ ਮੋਗੇ ਵਾਲੀ]]'' || ਪਿੰਕੀ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''[[ਸਾਡੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ]]'' ||ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ(ਤਾਨੀਆ) || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="4" | 2013|| ''ਸਪੈਸ਼ਲ ਛੱਬੀਸ'' || ਕੈਮਿਉ ਰੋਲ ||ਹਿੰਦੀ |- |''[[ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ 2]]'' || ਪੂਜਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''ਨੌਟੀ ਜੱਟਸ'' || ਸਿੰਮੀ ਖਹਿਰਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- |''ਆਰ.ਐਸ.ਵੀ.ਪੀ'' || ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="3" | 2014|| ਦਿਲ ਵਿਲ ਪਿਆਰ ਵਿਆਰ || ਪ੍ਰਭਜੋਤ || ਪੰਜਾਬੀ |- |ਆ ਗਏ ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ || ਦਿਸ਼ਾ ਢਿੱਲੋਂ || ਪੰਜਾਬੀ |- |ਪਰੌਪਰ ਪਟੋਲਾ || ਪ੍ਰੀਤੀ,ਜੀਤੀ(ਡਬਲ ਰੋਲ) || ਪੰਜਾਬੀ |- | 2015|| ''[[ਸਰਦਾਰ ਜੀ]]'' || ਪਿੰਕੀ || ਪੰਜਾਬੀ |- | 2016|| ਚੰਨੋ ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ || ਚੰਨੋ || ਪੰਜਾਬੀ |- | 2017|| ''[[ਜਿੰਦੂਆ]]'' || ਇਸ਼ || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="2" | 2018|| ''[[ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ]]'' <ref>{{cite web |url=http://www.deedu.in/laung-laachi-cast-crew-wiki-theaters-list-show-time-release-date-trailer-ammy-virk/ |title=Laung Laachi Movie Cast, Crew Details |publisher=DeeduKnowAll |access-date=8 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308103839/http://www.deedu.in/laung-laachi-cast-crew-wiki-theaters-list-show-time-release-date-trailer-ammy-virk/ |archive-date=8 March 2018 |url-status=dead }}</ref>|| ਲਾਚੀ || Punjabi |- |''[[ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ]]'' || ਇਲੀਜ਼ਾ || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="2" | 2019 || ਊੜਾ ਐੜਾ || ਮਨਜੀਤ || ਪੰਜਾਬੀ |- | || ਵੰਝਲੀ || ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan=“2” |2021|| ਪਾਣੀ ‘ਚ ਮਧਾਣੀ || ਸੋਹਣੀ || ਪੰਜਾਬੀ |- | || ਛਾਵਾ ਨੀ ਗਿਰਧਾਰੀ ਲਾਲ || ਸ਼ਾਮੋ |ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="5" |2022 |ਕੋਕਾ |ਅਜੂਨੀ |ਪੰਜਾਬੀ |- |ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਬਿੱਲੋ |ਬਿੱਲੋ |ਪੰਜਾਬੀ |- |ਸਨੋ ਮੈਨ | |ਪੰਜਾਬੀ |- |ਮਾਂ ਦਾ ਲਾਡਲਾ |ਸਹਿਜ |ਪੰਜਾਬੀ |- |ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ 2 |ਮਰੀਅਮ |ਪੰਜਾਬੀ |- | rowspan="4" |2023 ||''[[ਕਲੀ ਜੋਟਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਕਲੀ ਜੋਟਾ]]'' || ਰਾਬੀਆ|| ਪੰਜਾਬੀ |- |ਚਲ ਜਿੰਦੀਏ-ਏਸ ਜਹਾਨੋਂ ਦੂਰ ਕਿਤੇ |ਅਰਸ਼ਵੀਰ |ਪੰਜਾਬੀ |- |ਇੱਟ ਲਿਵਸ ਇਨਸਾਈਡ |ਪੂਰਨਾ |ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ |- |ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ |ਪ੍ਰੇਮ ਕੌਰ |ਪੰਜਾਬੀ |- |2024 |ਸ਼ਾਇਰ |ਸੀਰੋ |ਪੰਜਾਬੀ |- | |ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ 3 |ਪੂਜਾ |ਪੰਜਾਬੀ |} === ਬਤੌਰ ਨਿਰਮਾਤਾ === {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ !! ਫ਼ਿਲਮ |- | 2017 || ''[[ਸਰਗੀ]]'' |- |2023 ||[[ਕਲੀ ਜੋਟਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਕਲੀ ਜੋਟਾ]] |- |2023 |ਸ਼ਾਇਰ |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਸੀਰੀਜ਼ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਸਰੋਤ |- | 2003 || ''[[ਅਸਤਿਤਵ...ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ]]'' || ਕਿਰਨ || |- | 2003-2004 || ''ਜੀਤ'' || ਨੰਦਿਨੀ || |- | 2004-2005 || ''ਗਨ ਐਂਡ ਰੋਜੀਜ਼'' || ਦਿਵਿਆ || |- | 2005 || ''ਹਰੀ ਮਿਰਚੀ ਲਾਲ ਮਿਰਚੀ'' || ਰਿੰਕੂ || |- | 2006 || ''ਨਚ ਬੱਲੀਏ 1'' || ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ || |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{Commons category|Neeru Bajwa|ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ}} * {{IMDb name|1263093}} * {{Bollywood Hungama person|neeru-bajwa}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] r9sul14nxo5qau423odhszd4m5hq4nu 0 71064 838672 616784 2026-05-06T00:44:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838672 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Aye-aye | taxon = Daubentonia madagascariensis | grandparent authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1863 | parent authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1795 | authority = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 | display parents = 3 | image = Wild aye aye.jpg | status = EN | status_system = iucn3.1 | status_ref = {{r|IUCN}} | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref =<ref>{{cite web | url = http://checklist.cites.org/#/en/search/scientific_name=Daubentonia | title = Checklist of CITES Species | website = CITES | publisher = UNEP-WCMC | accessdate = 18 March 2015}}</ref> | subdivision_ranks = Species | subdivision = {{species list |'''D. madagascariensis'''| |†[[Giant aye-aye|D. robusta]]}} | synonyms = Family: *Cheiromyidae <small>I. Geoffroy St. Hilaire, 1851</small> *Chiromyidae <small>Bonaparte, 1850</small> Genus: *''Aye-aye'' <small>Lacépède, 1799</small> *''Cheiromys'' <small>G. Cuvier, 1817</small> *''Cheyromys'' <small>É. Geoffroy, 1803</small> *''Chiromys'' <small>Illiger, 1811</small> *''Myslemur'' <small>Anon. [?de Blainville], 1846</small> *''Myspithecus'' <small>de Blainville, 1839</small> *''Psilodactylus'' <small>Oken, 1816</small> *''Scolecophagus'' <small>É. Geoffroy, 1795</small> Species: *''daubentonii'' <small>Shaw, 1800</small> *''laniger'' <small>G. Grandidier, 1930</small> *''psilodactylus'' <small>Schreber, 1800</small> | range_map = Daubentonia madagascariensis range map.svg | range_map_caption = Distribution of{{-}}''Daubentonia madagascariensis''{{r|IUCN}} }} [[ਤਸਵੀਰ:Aye-Aye_Daubentonia_madagascariensis_in_Stockholm.jpg|right|thumb|317x317px|ਕੰਕਾਲ]] '''ਆਏ-ਆਏ''' (''Daubentonia madagascariensis'') [[ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ]] ਦੇ ਸਟਰੈਪਸਿਰੀਨ [[ਆਗੂ ਮਾਨਸ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਲਿਮਰ ਹੈ ਜੋ [[ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ|ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵਾਂ]] ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਿਚਰਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲੀ ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਅੱਡਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|url = |title = Primates Prosimiens|last = Petter|first = J|date = 1977|journal = ORSTOM|doi = |pmid = |access-date = |last2 = Albignac|first2 = R|last3 = Rumpler|first3 = Y}}</ref> == ਨਿਰੁਕਤੀ == == ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ == == ਐਨਾਟੋਮੀ ਅਤੇ ਮੋਰਫੋਲੋਜੀ == == ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂਚ == [[ਤਸਵੀਰ:Ayeaye,_Daubentonia_madagascariensis,_Joseph_Wolf.jpg|thumb|306x306px|An aye-aye foraging, c.1863, Joseph Wolf]] [[ਤਸਵੀਰ:Aye-Aye_Daubentonia_madagascariensis_in_Copenhagen_(Left_Hand).jpg|right|thumb|220x220px|Closeup of the hand showing the elongated digits and the thinner third digit]] === ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਭਾਲ === === ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ === == ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਵਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:Aye-aye_at_night_in_the_wild_in_Madagascar.jpg|right|thumb|220x220px|Aye-ayes are nocturnal]] == ਸਰੰਖਣ == === ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ === [[ਤਸਵੀਰ:Daubentonia_madagascariensis_-_dead_01.jpg|thumb|Aye-ayes are commonly thought to be bad omens by some of the Malagasy people, although other legends consider them a good omen. When spotted, they are killed on sight and hung up so that the evil spirit will be carried away by travelers.]] === ਕੈਪਟਿਵ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ === == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth = 30em|refs =<ref name=IUCN>{{IUCN | id = 6302 | taxon = Daubentonia madagascariensis | assessors = Andriaholinirina, N., ''et al''. | assessment_year = 2012 | version = 2014.1 | accessdate = 12 June 2014}}</ref> <ref name="2012Dunkel_et_al">{{cite journal | last1 = Dunkel | first1 = A.R. | last2 = Zijlstra | first2 = J.S. | last3 = Groves | first3 = C.P. | title = Giant rabbits, marmosets, and British comedies: etymology of lemur names, part 1 | url = http://www.aeecl.org/lemurnews/lemurnews2011_16.pdf | format = PDF | journal = Lemur News | volume = 16 | year = 2011/2012 | issn = 1608-1439 | pages = 64–70 | access-date = 2016-01-12 | archive-date = 2016-11-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161106163717/http://www.aeecl.org/lemurnews/lemurnews2011_16.pdf | dead-url = yes }}</ref> <ref name="2007Piper">{{cite book | last = Piper | year = 2007 | title = Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals | publisher = Greenwood Press | first = Ross}}</ref> <ref name="Durrell">{{cite web | url = http://www.durrell.org/Animals/Mammals/Ayeaye/ | title = Aye-Aye | work = [[Durrell Wildlife Conservation Trust]] | date = 2006-10-26 | accessdate = 2011-12-21 | archive-date = 2016-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303184218/http://www.durrell.org/animals/mammals/ayeaye/ | dead-url = yes }}</ref> <ref name="2010Knowles">[http://www.aolnews.com/science/article/superstitious-villagers-are-killing-off-harmless-primate-called-aye-aye/19416515?icid=main|main|dl1|link3|http%3A%2F%2Fwww.aolnews.com%2Fscience%2Farticle%2Fsuperstitious-villagers-are-killing-off-harmless-primate-called-aye-aye%2F19416515 Harmless Creature Killed Because of Superstition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528043039/http://www.aolnews.com/science/article/superstitious-villagers-are-killing-off-harmless-primate-called-aye-aye/19416515?icid=main%7Cmain%7Cdl1%7Clink3%7Chttp%3A%2F%2Fwww.aolnews.com%2Fscience%2Farticle%2Fsuperstitious-villagers-are-killing-off-harmless-primate-called-aye-aye%2F19416515 |date=2010-05-28 }}, David Knowles, March 27, 2010</ref>}} flo4h2iq125p4a55kyjna6sndkkp0nv 0 74837 838640 741913 2026-05-05T19:51:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838640 wikitext text/x-wiki '''ਅਜਨੋਹਾ''' [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=www.ajnoha.info: website of village ajnoha |url=http://theajnohatimes.tripod.com/ |access-date=2016-04-18 |website=theajnohatimes.tripod.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬਾ ਅਰਜਨ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਅਰਜਨ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਯੋਧਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Ajnoha_aerial_view.PNG|thumb| ਅਜਨੋਹਾ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼]] == ਭੂਗੋਲ == ਅਜਨੋਹਾ [[ਦੋਆਬਾ|ਦੋਆਬਾ, ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਿਸਤ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਡਾਲੋਂ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਚੋਆ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Gurudwara_ajnoha.jpg|thumb| ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲੀ ਬਾਬਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਅਜਨੋਹਾ।]] [[ਤਸਵੀਰ:Shiv_Mandir_Ajnoha.jpg|thumb| ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ, ਅਜਨੋਹਾ]] == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 4kcdofmzy57xmu1tdakhnopyxdkllmd 0 80617 838671 838517 2026-05-06T00:42:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838671 wikitext text/x-wiki [[ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ|ਰੇਖਿਕ ਬੀਜ-ਗਣਿਤ]] ਅੰਦਰ, ਕਿਸੇ [[ਫੀਲਡ(ਗਣਿਤ)|ਫੀਲਡ]] F ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ [[ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ]] V ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਇੱਕ [[ਲੀਨੀਅਰ ਮੈਪ|ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ]] ਦਾ ਇੱਕ [[ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ]] ਜਾਂ [[ਲੱਛਣਾਤਮਿਕ ਵੈਕਟਰ]], ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ [[ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ|ਵੈਕਟਰ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਸ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ v ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵੈਕਟਰ ਹੋਵੇ ਜੋ [[ਜ਼ੀਰੋ ਵੈਕਟਰ]] ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ T ਦਾ ਇੱਕ ਆਈਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ T(v), '''v''' ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਾਂਕ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਮੈਪਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :<math>T:\mathbf{v}\mapsto \lambda \mathbf{v},</math> ਜਿੱਥੇ λ, ਫੀਲਡ F ਅੰਦਰ ਇੱਕ [[ਸਕੇਲਰ (ਗਣਿਤ)|ਸਕੇਲਰ]] ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਇਗਨਵੈਕਟਰ '''v''' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਲੱਛਣਾਤਮਿਕ ਮੁੱਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ V ਸੀਮਰ-ਅਯਾਮੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ T ਨੂੰ ਇੱਕ [[ਸਕੁਏਅਰ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ v ਨੂੰ ਇੱਕ [[ਰੋ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰ|ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰ]] ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਗੁਣਨਫਲ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਸਕੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। :<math>A\mathbf{v} = \lambda \mathbf{v}.</math> ਇੱਕ n-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੱਕ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਤੇ n ਗੁਣਾ n ਵਰਗ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੇਲਜੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰੇਖਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref name="Herstein 1964 228-299">{{harvtxt|Herstein|1964|pp=228,229}}</ref><ref name="Nering 1970 38">{{harvtxt|Nering|1970|p=38}}</ref> ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਰਿਵਰਤ ਅਤੇ ਆਇਗਨ-ਮੁੱਲ ਰਾਹੀਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਨੈਗਟਿਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{harvtxt|Burden|Faires|1993|p=401}}</ref> == ਨੋਟਸ == {{reflist|2}} == ਹਵਾਲੇ == {{refbegin|2}} * {{Citation | last1=Akivis | first1=Max A. | last2=Goldberg | first2=Vladislav V. | title=Tensor calculus | series=Russian | publisher=Science Publishers, Moscow | year=1969 }} * {{Citation | last = Aldrich | first = John | title = Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics | url = http://jeff560.tripod.com/e.html | editor = Jeff Miller (Editor) | year = 2006 | chapter = Eigenvalue, eigenfunction, eigenvector, and related terms | chapterurl = http://jeff560.tripod.com/e.html | accessdate = 2006-08-22 | archive-date = 2017-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171223072700/http://jeff560.tripod.com/e.html | url-status = dead }} * {{Citation | last=Alexandrov | first=Pavel S. | title=Lecture notes in analytical geometry | series=Russian | publisher=Science Publishers, Moscow | year=1968 | isbn= }} * {{ Citation | last1 = Anton | first1 = Howard | year = 1987 | isbn = 0-471-84819-0 | title = Elementary Linear Algebra | edition = 5th | publisher = [[John Wiley & Sons|Wiley]] | location = New York }} * {{ citation | last1 = Beauregard | first1 = Raymond A. | first2 = John B. | last2 = Fraleigh | year = 1973 | isbn = 0-395-14017-X | title = A First Course In Linear Algebra: with Optional Introduction to Groups, Rings, and Fields | publisher = [[Houghton Mifflin Co.]] | location = Boston }} * {{Citation | last=Beezer | first=Robert A. | title=A first course in linear algebra | url=http://linear.ups.edu/ | publisher=Free online book under GNU licence, University of Puget Sound | year=2006 | isbn= | access-date=2016-07-03 | archive-date=2008-03-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080310035407/http://linear.ups.edu/ | url-status=dead }} * {{Citation | last1 = Betteridge | first1 = Harold T. | title = The New Cassell's German Dictionary | publisher = [[Funk & Wagnall]] | location = New York | lccn = 58-7924 | year = 1965 }} * {{Citation | last1=Bowen | first1=Ray M. | last2=Wang | first2=Chao-Cheng | title=Linear and multilinear algebra | publisher=Plenum Press, New York | year=1980 | isbn=0-306-37508-7 }} * {{Citation | last=Brown | first=Maureen | title=Illuminating Patterns of Perception: An Overview of Q Methodology | date=October 2004 | isbn= }} * {{ citation | last1 = Burden | first1 = Richard L. | first2 = J. Douglas | last2 = Faires | year = 1993 | isbn = 0-534-93219-3 | title = Numerical Analysis | edition = 5th | publisher = [[Prindle, Weber and Schmidt]] | location = Boston }} * {{Citation | last1=Carter | first1=Tamara A. | last2=Tapia | first2=Richard A. | last3=Papaconstantinou | first3=Anne | title=Linear Algebra: An Introduction to Linear Algebra for Pre-Calculus Students | publisher=Rice University, Online Edition | url=http://ceee.rice.edu/Books/LA/index.html | accessdate=2008-02-19 }} * {{Citation | last = Cohen-Tannoudji | first = Claude | authorlink = Claude Cohen-Tannoudji | title = Quantum mechanics | publisher = John Wiley & Sons | year = 1977 | chapter = Chapter II. The mathematical tools of quantum mechanics | isbn = 0-471-16432-1 }} * {{ citation | last = Curtis | first = Charles W. | authorlink = Charles W. Curtis | title = Linear Algebra: An Introductory Approach | publisher = Springer | edition = 4th | year = 1999 | ISBN = 0-387-90992-3 }} * {{Citation | last=Demmel | first=James W. | authorlink = James Demmel | title=Applied numerical linear algebra | publisher=SIAM | year=1997 | isbn=0-89871-389-7 }} * {{ citation | last1 = Fraleigh | first1 = John B. | year = 1976 | isbn = 0-201-01984-1 | title = A First Course In Abstract Algebra | edition = 2nd | publisher = [[Addison-Wesley]] | location = Reading }} * {{Citation | last1 = Fraleigh | first1 = John B. | first2 = Raymond A. | last2 = Beauregard | title = Linear algebra | edition = 3rd | publisher = Addison-Wesley Publishing Company | year = 1995 | isbn = 0-201-83999-7}} * {{Citation | last = Friedberg | first = Stephen H. | first2 = Arnold J. | last2 = Insel | first3 = Lawrence E. | last3 = Spence | title = Linear algebra | edition = 2nd | publisher = Prentice Hall | location = Englewood Cliffs, New Jersey 07632 | year = 1989 | isbn = 0-13-537102-3 }} * {{Citation | last=Gelfand | first=I. M. | title=Lecture notes in linear algebra | series=Russian | publisher=Science Publishers, Moscow | year=1971 | isbn= }} * {{Citation | last1=Gohberg | first1=Israel | last2=Lancaster | first2=Peter | last3=Rodman | first3=Leiba | title=Indefinite linear algebra and applications | publisher=Birkhäuser Verlag | place=Basel-Boston-Berlin | year=2005 | isbn=3-7643-7349-0 }} * {{Citation | last1 = Golub | first1 = Gene F. | first2 = Henk A. | last2 = van der Vorst | title = Eigenvalue computation in the 20th century | journal = Journal of Computational and Applied Mathematics | volume = 123 | pages = 35–65 | year = 2000 | doi = 10.1016/S0377-0427(00)00413-1 |bibcode = 2000JCoAM.123...35G }} * {{Citation | last1=Golub | first1=Gene H. | authorlink1 = Gene H. Golub | last2=Van Loan | first2=Charles F. | authorlink2 = Charles F. Van Loan | title=Matrix computations | edition=3rd | publisher=Johns Hopkins University Press, Baltimore, Maryland | year=1996 | isbn=978-0-8018-5414-9 }} * {{Citation | last=Greub | first=Werner H. | title=Linear Algebra | edition=4th | publisher=Springer-Verlag, New York | year=1975 | isbn=0-387-90110-8 }} * {{Citation | last = Halmos | first = Paul R. | authorlink = Paul Halmos | title = Finite-dimensional vector spaces | edition = 8th | publisher = Springer-Verlag | location = New York | year = 1987 | isbn = 0-387-90093-4 }} * {{Citation | last = Hawkins | first = T. | title = Cauchy and the spectral theory of matrices | journal = Historia Mathematica | volume = 2 | pages = 1–29 | year = 1975 | doi = 10.1016/0315-0860(75)90032-4 }} * {{Citation | last=Hefferon | first=Jim | title=Linear Algebra | publisher=Online book, St Michael's College, Colchester, Vermont, USA | url=http://joshua.smcvt.edu/linearalgebra/ | year=2001 | isbn= | access-date=2016-07-03 | archive-date=2014-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140301110706/http://joshua.smcvt.edu/linearalgebra/ | url-status=dead }} * {{ citation | last1 = Herstein | first1 = I. N. | year = 1964 | isbn = 978-1114541016 | title = Topics In Algebra | publisher = [[Blaisdell Publishing Company]] | location = Waltham }} * {{Citation | last1=Horn | first1=Roger A. | last2=Johnson | first2=Charles F. | title=Matrix analysis | publisher=Cambridge University Press | year=1985 | isbn=0-521-30586-1 }} * {{Citation | last=Kline | first=Morris | title=Mathematical thought from ancient to modern times | publisher=Oxford University Press | year=1972 | isbn=0-19-501496-0 }} * {{Citation | last1=Korn | first1=Granino A. | last2=Korn | first2=Theresa M. | title=Mathematical Handbook for Scientists and Engineers: Definitions, Theorems, and Formulas for Reference and Review | publisher=Dover Publications | edition=2nd Revised | year=2000 | isbn=0-486-41147-8 | bibcode=1968mhse.book.....K | journal=New York: McGraw-Hill }} * {{Citation | last=Kuttler | first=Kenneth | title=An introduction to linear algebra | publisher=Online e-book in PDF format, Brigham Young University | url=http://www.math.byu.edu/~klkuttle/Linearalgebra.pdf | format=PDF | year=2007 | isbn= | access-date=2016-07-03 | archive-date=2008-08-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080807175104/http://www.math.byu.edu/~klkuttle/Linearalgebra.pdf | url-status=dead }} * {{Citation | last = Lancaster | first = P. | title = Matrix theory | series = Russian | publisher = Science Publishers | location = Moscow, Russia | year = 1973 }} * {{Citation | last1=Larson | first1=Ron | last2=Edwards | first2=Bruce H. | title=Elementary linear algebra | edition=5th | publisher=Houghton Mifflin Company | year=2003 | isbn=0-618-33567-6 }} * {{Citation | last = Lipschutz | first = Seymour | title = Schaum's outline of theory and problems of linear algebra | edition = 2nd | publisher = McGraw-Hill Companies | location = New York | series = Schaum's outline series | year = 1991 | isbn = 0-07-038007-4 }} * {{Citation | last=Meyer | first=Carl D. | title=Matrix analysis and applied linear algebra | publisher=Society for Industrial and Applied Mathematics (SIAM), Philadelphia | year=2000 | isbn=978-0-89871-454-8 }} * {{ citation | last1 = Nering | first1 = Evar D. | year = 1970 | title = Linear Algebra and Matrix Theory | edition = 2nd | publisher = [[John Wiley & Sons|Wiley]] | location = New York | lccn = 76091646 }} * {{ru icon}}{{ cite encyclopedia | last1 = Pigolkina | first1 = T. S. | last2 = Shulman | first2 = V. S. | title = Eigenvalue | editor-last = Vinogradov | editor-first = I. M. | encyclopedia = Mathematical Encyclopedia | volume = 5 | publisher = Soviet Encyclopedia | place = Moscow | year = 1977 }} * {{Citation | last1=Press | first1=William H. | last2=Teukolsky | first2=Saul A. | authorlink2=Saul Teukolsky | last3=Vetterling | first3=William T. | last4=Flannery | first4=Brian P. | title=Numerical Recipes: The Art of Scientific Computing | year=2007 | edition=3rd | isbn=9780521880688 }} * {{Citation | last=Roman | first=Steven | title=Advanced linear algebra | edition=3rd | publisher=Springer Science + Business Media, LLC | place=New York | year=2008 | isbn=978-0-387-72828-5 }} * {{Citation | last=Sharipov | first=Ruslan A. | title=Course of Linear Algebra and Multidimensional Geometry: the textbook | year=1996 | isbn=5-7477-0099-5 | arxiv=math/0405323 |bibcode = 2004math......5323S }} * {{Citation | last=Shilov | first=Georgi E. | title=Linear algebra | others=Translated and edited by Richard A. Silverman | publisher=Dover Publications | place=New York | year=1977 | isbn=0-486-63518-X }} * {{Citation | last=Shores | first=Thomas S. | title=Applied linear algebra and matrix analysis | publisher=Springer Science+Business Media, LLC | year=2007 | isbn=0-387-33194-8 }} * {{Citation | last=Strang | first=Gilbert | title=Introduction to linear algebra | publisher=Wellesley-Cambridge Press, Wellesley, Massachusetts | year=1993 | isbn=0-9614088-5-5 }} * {{Citation | last=Strang | first=Gilbert | title=Linear algebra and its applications | publisher=Thomson, Brooks/Cole, Belmont, California | year=2006 | isbn=0-03-010567-6 }} {{refend}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{Wikibooks|Linear Algebra|Eigenvalues and Eigenvectors}} {{Wikibooks|The Book of Mathematical Proofs|Algebra/Linear Transformations}} * [http://www.physlink.com/education/AskExperts/ae520.cfm What are Eigen Values?] – non-technical introduction from PhysLink.com's "Ask the Experts" * [http://people.revoledu.com/kardi/tutorial/LinearAlgebra/EigenValueEigenVector.html Eigen Values and Eigen Vectors Numerical Examples] – Tutorial and Interactive Program from Revoledu. * [http://khanexercises.appspot.com/video?v=PhfbEr2btGQ Introduction to Eigen Vectors and Eigen Values] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325112901/http://khanexercises.appspot.com/video?v=PhfbEr2btGQ |date=2010-03-25 }} – lecture from Khan Academy * {{cite web |last=Hill |first=Roger |title=λ – Eigenvalues |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/eigenvalues.htm |work=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009 |access-date=2016-07-03 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602125458/http://sixtysymbols.com/videos/eigenvalues.htm |url-status=dead }} * {{cite web |title=A Beginner's Guide to Eigenvectors |url=http://deeplearning4j.org/eigenvector |publisher=[[Deeplearning4j]] |year=2015 |access-date=2016-07-03 |archive-date=2018-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721133013/https://deeplearning4j.org/eigenvector |dead-url=yes }} === ਥਿਊਰੀ === * {{Springer |title=Eigen value |id=p/e035150}} * {{Springer |title=Eigen vector |id=p/e035180}} * {{planetmath reference|id=4397|title=Eigenvalue (of a matrix)}} * [http://mathworld.wolfram.com/Eigenvector.html Eigenvector] – Wolfram [[MathWorld]] * [http://ocw.mit.edu/ans7870/18/18.06/javademo/Eigen/ Eigen Vector Examination working applet] * [http://web.mit.edu/18.06/www/Demos/eigen-applet-all/eigen_sound_all.html Same Eigen Vector Examination as above in a Flash demo with sound] * [http://www.sosmath.com/matrix/eigen1/eigen1.html Computation of Eigenvalues] * [http://www.cs.utk.edu/~dongarra/etemplates/index.html Numerical solution of eigenvalue problems] Edited by Zhaojun Bai, [[James Demmel]], Jack Dongarra, Axel Ruhe, and [[Henk van der Vorst]] * Eigenvalues and Eigenvectors on the Ask Dr. Math forums: [http://mathforum.org/library/drmath/view/55483.html], [http://mathforum.org/library/drmath/view/51989.html] === ਡੈਮੋਂਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐੱਪਲੈਟ === * [http://scienceapplets.blogspot.com/2012/03/eigenvalues-and-eigenvectors.html Java applet about eigenvectors in the real plane] {{ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ}} {{ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ |collapsed}} {{DEFAULTSORT:ਆਈਗਨ-ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਆਇਗਨ-ਵੈਕਟਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਅਲਜਬਰਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਥਿਊਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਗੁਲਰ ਮੁੱਲ ਡਿਕੰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਉੱਚਾਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] t1j1glshd71jm6vtrfgowqrt8dkigh7 0 86432 838673 768598 2026-05-06T00:49:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838673 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=January 2016}} {{Use Indian English|date=January 2016}} {{Infobox station | name = ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ | type = ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ | style = ਭਾਰਤੀ ਰਾਇਲਵੇਸ | image = WAP4-22538 Agra Fort.jpg | image_size = | image_caption = A stationary [[WAP 4]] | address = ਰਕਾਬਗੰਜ, [[ਆਗਰਾ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | coordinates = {{Coord|27.1833|78.0187|type:railwaystation_region:IN-UP|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|170|m|ft}} | line = ਕਾਨਪੁਰ-ਦਿੱਲੀ ਭਾਗ | other = | structure = ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ | platform = 4 | tracks = | entrances = | parking = ਨਹੀਂ | bicycle = ਨਹੀਂ | opened = 1874? | closed = | rebuilt = | electrified = 1982-85 | ADA = | code = {{Indian railway code | code = AF | division = [[Agra railway division|Agra]] }} | owned = ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ | operator = ਉੱਤਰ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ | status = ਚਾਲੂ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_type = India Uttar Pradesh | map_size = 300 | map_dot_label = ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ }} '''ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''', [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਗਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਵਤ ਪਾਰਾ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਲਾਇਨ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਹਨਾ ਚੁਣਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਨੀਨਾ ਨੇ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਦੋਵੋ ਲਾਇਨ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ. ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੋਰਥਨ ਸੇੰਟ੍ਰਲ ਰੇਲਵੇਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ. ==ਸੰਖੇਪ== ਆਗਰਾ ਮੁਗਲਾ ਦੀ 16ਵੀ ਅਤੇ 17 ਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਜ ਮਹਲ ਅਤੇ [[ਆਗਰਾ]] ਫੋਰਟ ਵਰਗੇ ਸਮਾਰਕ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਤਾਜ ਮਹਲ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਤੋ ਚਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ. ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 200,000 ਤੋ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ<ref>{{cite web | url = http://tajmahal.gov.in/taj_visitors.html | title = Taj Visitors | publisher = Department of Tourism, Govt. of Uttar Pradesh | accessdate = 2 July 2013 | archive-date = 31 ਅਗਸਤ 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160831140804/http://www.tajmahal.gov.in/taj_visitors.html | dead-url = yes }}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== ਸੰਨ 1884 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਸਟੇਟ ਰੇਲਵੇ ਦੀ 1,000 ਏਮ ਏਮ ( 3 ਫਿਟ 3 3⁄8 ਇਚ) ਵਾਈਡ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਦਿੱਲੀ – ਬੰਦੀਕੁਈ ਅਤੇ ਬੰਦੀਕੁਈ – ਆਗਰਾ ਲਾਇਨ ਖੋਲੀ ਗਈ<ref name=irfcaii>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html|title = IR History:Early Days II (1870-1899)| publisher= IRFCA| accessdate =23 June 2013 }}</ref> ਆਗਰਾ – [[ਜੈਪੁਰ]] ਲਾਇਨ ਸੰਨ 2005 ਵਿੱਚ 1,676 ਏਮ ਏਮ ( 5 ਫਿਟ 6 ਇੰਚ) ਵਾਇਡ ਬ੍ਰੋਡ ਗੇਜ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਦੇ ਦਿਲੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਲਾ ਡੁਲਾ ਅੱਠਭੁਜੀ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਚੋਕ ਸੀ. ਇਸ ਅੱਠਭੁਜੀ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਚੋਕ ਨੂੰ ਅਗਰ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਹਟਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਗਰਾ ਦਾ ਪਹਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ==ਬਿਜਲੀਕਰਨ== 1982-85 ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ - ਮਥੁਰਾ – ਆਗਰਾ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਟੁੰਡਲਾ – ਯਮੁਨਾ ਬ੍ਰਿਜ 1988-89 ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਬ੍ਰਿਜ – ਆਗਰਾ 1990-91 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| accessdate = 2 July 2013}}</ref> ==ਯਾਤਰੀ== ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰੋਜਾਨਾ 87,000 ਯਾਤਰਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਿਆ ਸੇਵਾਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ<ref>{{cite web|url=https://www.cleartrip.com/trains/stations/AF |title=Agra Fort Train Station |publisher=cleartrip.com |date= |accessdate=4 November 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://railenquiry.in/stationinfo/AF | title = Agra Fort | publisher = Indian Rail Enquiry | accessdate = 2 July 2013 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਸਹੂਲਤਾ== ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਫੋਨ ਬੂਥ, ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ, ਰਿਟਾਇਰੰਗ ਰੂਮ, ਰੇਫਰੇਸ਼ਮੇੰਟ ਰੂਮ, ਵਾਟਰ ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਬੁਕ ਸਟਾਲਾ ਦੀਆ ਸਹੂਲਤਾ ਉਪਲਬਧ ਹਨ. ਟੇਕ੍ਸੀ, ਔਟੋ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਅਰੇ ਸਾਇਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸਥਾਨਕ ਯਾਰਤਾ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ. {| class="wikitable" ! ਸਮਾਰਕ ! ਦੂਰੀ |- | ਤਾਜ ਮਹਲ | 3.8 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ |- | ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ | 0.9 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ |- | ਸੀਕਨਦਰਾ | 10.4 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ |- | ਫਤੇਪੁਰ ਸਿਕਰੀ | 38 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ |- | ਆਗਰਾ ਏਅਰ ਪੋਰਟ | ਆਗਰਾ3.8 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ |} ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਗਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] gwugmwr8bdi65e8wzglm2wnocasyvng 0 90914 838727 838538 2026-05-06T09:34:21Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Jasmine_Sandlas_during_shooting_of_a_song.jpg|Jasmine_Sandlas_during_shooting_of_a_song.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]]. 838727 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jasmine Sandlas | native_name = {{lang|pa|ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ}} | native_name_lang = pa | image = | caption = Sandles in 2023 | age = 22 | birth_date = | birth_place = [[ਰੋਪੜ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] | home_town = [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]], [[ਅਮਰੀਕਾ]] | occupation = {{hlist|ਗਾਇਕਾ|ਗੀਤਕਾਰਾ}} | spouse = | partner = | children = | years_active = 2008–ਵਰਤਮਾਨ | net_worth = | website = [http://www.facebook.com/JasmineSandlasMusic/ Official Facebook] | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = ਸੋਲੋ ਗਾਇਕਾ | instrument = ਵੋਕਲ | Genre = {{ਫਲੈਟਲਿਸਟ| * R&B * ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਪ * ਬਾਲੀਵੁੱਡ * ਹਿੰਦੂਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ * [[ਪੌਪ]] * ਪੰਜਾਬੀ ਫੋਕ}} | label = ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ<br />ਯੂਨਿਵਰਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ<ref name="TOI 2015">{{cite web | title=Jasmine Sandlas released ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂ | website=[[The Times of India]] | date=4 ਦਿਸੰਬਰ 2015 | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/Jasmine-Sandlas-released-Tere-Vangu/articleshow/20794292.cms | accessdate=25 May 2016}}</ref> | associated_acts = [[ਗੈਰੀ ਸੰਧੂ]]<br>[[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ]]<br>[[ਬੋਹੇਮੀਆ]]<br>[[ਹਨੀ ਸਿੰਘ|ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ]] }} }} '''ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ''' ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਸੈਂਡਲਸ, [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਟਾਕਟਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੈਂਡਲਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਮੁਸਕਾਨ" (2008) ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕਿਕ' ਲਈ ਗੀਤ 'ਯਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ' ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਉਣ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ 'ਯਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ' ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ। ==ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਜੈਸਮੀਨ ਕੌਰ ਸੈਂਡਲਸ ਦਾ ਜਨਮ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਬਾਣਾ, ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਕਈ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਕੋਸਟ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗੀਤ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। == ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ == ਲਾਲੀ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਐਲਬਮ 'ਦਿ ਡਾਇਮੰਡ' ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ 'ਮੁਸਕਾਨ', ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰੈਪਰ ਬੋਹੇਮੀਆ ਨਾਲ 'ਗੁਲਾਬੀ' ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਕੀਤੀ। "ਗੁਲਾਬੀ" ਐਲਬਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ ਸਿੰਗਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਵਾਕ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੈਸਮੀਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 2008 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਐਲਬਮ 'ਦਿ ਡਾਇਮੰਡ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ ਕਿੱਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ "ਡੈਵਿਲ-ਯਾਰ ਨਾ ਮਿਲੀ" ਗੀਤ ਕੀਤਾ। === 2012:ਗੁਲਾਬੀ === 2012 ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਬੀ ਐਲਬਮ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>https://open.spotify.com/album/0q7fOnRNzE55c198HQj0iz</ref> === 2014:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ === 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਕਿੱਕ<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Zti5s48tc7k</ref> ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। === 2016 === ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਵਨ ਨਾਈਟ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋ ਸਿੰਗਲ "ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸੂਟਾ" <ref>https://www.youtube.com/watch?v=QR_AQW6OYbw</ref>ਅਤੇ "ਰਾਤ ਜਸ਼ਨ ਦੀ"<ref>https://www.youtube.com/watch?v=D--rQj49heE</ref> ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜੈਸਮੀਨ ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਏਂਜਲਸ ਆਫ਼ ਰੌਕ, ਨਾਮਕ ਮਹਿਲਾ-ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਉੱਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ੳਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੈਸਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਵਾਹਗਾ ਬਾਰਡਰ ਤੱਕ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਇਆ (ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਯੂਪੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ), ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਰ ਐਪੀਸੋਡ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੀਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੀਜ਼ਨ 1 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਪੀਸੋਡ, 31 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। === 2020: ਇੱਕ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ === 2020 ਵਿੱਚ, ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ What's In A Name ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਲਬਮ “What’s In A Name” ਵਿੱਚ 8 ਗੀਤ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਇੰਟੈਂਸ ਅਤੇ ਹਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ ਨੇ ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ Instagram ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਐਲਬਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਆਰਟ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਥੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀਕਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ VFX ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। == 2026 ਧੁਰੰਦਰ-2 == [[ਧੁਰੰਦਰ 2]] ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਜਾਈਏ ਸੱਜਣਾ ਜੈਸਮੀਨ ਸੈਂਡਲਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕ [[ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ]] ਵੱਲ੍ਹੋਂ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ<ref>https://open.spotify.com/playlist/2NK1gugGMbH25DQSnT5hQN</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jeg5mndnbqer871v8igw1ftw89w25j8 0 92698 838676 776262 2026-05-06T01:21:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838676 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Aarthi Agarwal.jpg|thumb|ਆਰਤੀ ਅਗਰਵਾਲ]] '''ਆਰਤੀ ਅੱਗਰਵਾਲ''' ( 5 ਮਾਰਚ 1984 – 6 ਜੂਨ 2015 )  ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟਰੈਸ ਸੀ  ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਲੁਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ( ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਟੋਲੀਵੁਡ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 6 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਨਿਊ ਜਰਸੀ  ਦੇ ਏਟਲਾਂਟਿਕ ਨਗਰ  ਦੇ ਏਟਲਾਂਟੀਕੇਅਰ ਰੀਜਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ   ਹੋ ਗਈ ।।<ref>{{Cite web|url=http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/06/indian_actress_aarthi_agarwal_dies_in_nj_during_li.html#incart_2box_nj-homepage-featured|title=Indian actress Aarthi Agarwal dies in N.J. hospital|website=NJ.com}}</ref> ਅੱਗਰਵਾਲ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref>{{Cite web|url=http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html|title=Tollywood Mourns The Death Of Aarti Agarwal|website=greatandhra.com|access-date=2017-04-17|archive-date=2015-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608215521/http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/telugu-actor-aarthi-agarwal-dies-at-31-769315|title=Telugu Actor Aarthi Agarwal Dies at 31|website=NDTVMovies.com}}</ref><ref name="myref1">{{Cite web|url=http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24|title=జయమాలిని కోసం మరో 3 కేజీలు తగ్గే ప్రయత్నంలో..|publisher=Andhra Jyothy|language=Telugu|access-date=2015-06-06|archive-date=2015-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150611131514/http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24|dead-url=yes}} CS1 maint: Unrecognized language ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Unrecognized language|link]])</ref> ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/aarthi-agarwals-father-manager-surgeon-speak-about-her-liposuction-death-635027|title=Aarthi Agarwal's Father, Manager, Surgeon Speak About her Liposuction, Death|date=7 June 2015|website=International Business Times}}</ref><ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.divyabhaskar.co.in/news/ENT-BNE-telugu-and-bollywood-actress-aarti-agarwal-no-more-5015072-PHO.html|title=31 વર્ષની ઉંમરે અભિનેત્રીનું થયું નિધન, શુક્રવારે રીલિઝ થઈ અંતિમ ફિલ્મ|work=Divya Bhaskar.com|access-date=6 June 2015}}</ref> ਉਹ ਏਗ ਹਾਰਬਰ ਟਾਉਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ  ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। <ref name="deccan">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150606/entertainment-tollywood/article/telugu-actress-aarthi-aagrwal-passes-away-31|title=Telugu actress Aarthi Aggarwal passes away at 31|website=डेक्कन क्रॉनिकल}}</ref><ref>Wheatstone, Richard.</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ== ਅਗਰਵਾਲ ਨੰਦਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ, 1984 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/content/482004/tollywood-actor-aarthi-dies-31.html|date=June 7, 2015|title=Tollywood actor Aarthi dies at 31 in US|location=[[Hyderabad]]|publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਦਾ ਹੋਟਲ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀਮਾ ਇੱਕ ਸੁਆਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਤਕਰੀਬਨ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ।16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ‘ਪਾਗਲਪਨ’ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/actress-aarthi-agarwal-dies-new-jersey-634940|title=Aarthi Agarwal Dies in New Jersey; Celebrities Condole her Untimely Death|date=June 6, 2015|work=International Business Times|accessdate=June 8, 2015}}</ref> ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨਾਲ ‘ਨੁਵੋ ਨਾਕੂ ਨਾਚਵ’ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਰਨਜੀਵੀ, ਨੰਦਮੂਰੀ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਕਿਨੇਨੀ ਨਾਗਰਜੁਨ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ, ਰਵੀ ਤੇਜਾ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਐਨ.ਟੀ.ਆਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਗੈਰ -ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name = Indexpress>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/south-actress-aarthi-agarwal-dies-at-30|title=Telugu actress Aarthi Agarwal passes away at 31|date=June 6, 2015|work=The Indian Express|accessdate=June 8, 2015}}</ref> 2005 ਵਿੱਚ, ‘ਦਿ ਹਿੰਦੂ’ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਜੁਬਲੀ ਹਿਲਜ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤਸਵਲ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; 2009 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name=AAdivorce>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/article140068.ece|title=Aarthi Agarwal divorces Tasval Kumar|work=The New Indian Express|accessdate=June 8, 2015|archive-date=ਮਈ 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503201731/http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/article140068.ece|url-status=dead}}</ref> ==ਮੌਤ== 6 ਜੂਨ, 2015 ਨੂੰ ਅਗਰਵਾਲ ਨੂੰ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਿਟੀ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕੇਅਰ ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/06/indian_actress_aarthi_agarwal_dies_in_nj_during_li.html#incart_2box_nj-homepage-featured|title=Indian actress Aarthi Agarwal dies in N.J. hospital|work=NJ.com|accessdate=June 8, 2015}}</ref> ਅਗਰਵਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਪੋਸਕਸ਼ਨ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html|title=Tollywood Mourns The Death Of Aarti Agarwal|work=greatandhra.com|access-date=2017-04-17|archive-date=2015-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608215521/http://www.greatandhra.com/movies/movie-news/tollywood-mourns-the-death-of-aarti-agarwal--66692.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/telugu-actor-aarthi-agarwal-dies-at-31-769315|title=Telugu Actor Aarthi Agarwal Dies at 31|work=NDTVMovies.com|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24|title=జయమాలిని కోసం మరో 3 కేజీలు తగ్గే ప్రయత్నంలో..|accessdate=2015-06-06|publisher=Andhra Jyothy|language=Telugu|archive-date=2015-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150611131514/http://www.andhrajyothy.com/Artical.aspx?SID=117012&SupID=24|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/bollywood/liposuction-that-kills-aarti-agarwals-death-highlights-the-dark-side-of-tollywood-2284150.html|title=Liposuction that kills|last=|first=|date=|website=Aarti Agarwal's death highlights the dark side of Tollywood|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।ਉਹ ਐੱਗ ਹਾਰਬਰ ਟਾਉਨਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150606/entertainment-tollywood/article/telugu-actress-aarthi-aagrwal-passes-away-31|title=Telugu actress Aarthi Aggarwal passes away at 31|work=Deccan Chronicle|accessdate=June 8, 2015}}</ref><ref>Wheatstone, Richard. [https://www.mirror.co.uk/news/world-news/bollywood-actress-aarthi-agarwal-dead-5844036 "Bollywood actress Aarthi Agarwal dead after 'liposuction surgery gone wrong'"], ''[[Daily Mirror]]'', June 8, 2015; accessed June 8, 2015. "But she had seen her career fade in recent years and was living with her parents in her home town of Egg Harbor Township."</ref> == ਫ਼ਿਲਮਾਂ == ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ (ਹਿੰਦੀ) {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! id="111" |ਸਾਲ ! id="113" |ਫ਼ਿਲਮ ! id="115" |ਅਦਾਕਾਰੀ ! id="117" |ਟਿੱਪਣੀ |- id="119" | id="120" rowspan="3" | 2001 | id="122" |ਕਮਲੀ<br> | id="125" | ਰੋਮਾ ਪਿੰਟੋ |- id="130" | id="131" |ਨੁਵੁ ਨਾਕੂ ਨਚਾ <br> | id="134" |ਨੰਦਿਨੀ <br> |- id="137" | id="138" | ''ਨੁਵ੍ਵੁ  ਲੇਕਾ ਨੇਨੁ ਲੇਨੁ <br> '' | id="141" | ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵੇਨੀ |- id="144" | id="145" rowspan="4" |2002<br> | id="147" |ਅੱਲਾਰੀ <br> ਰਾਮੁਦੁ<br> | id="150" |ਮੈਥਿਲੀ <br> |- id="153" | id="154" |ਇੰਦ੍ਰਾ<br> | id="157" |ਸਨੇਹਲਤਾ ਰੇਡੀ <br> |- id="160" | id="161" |ਨੀ ਸਨੇਹਮ <br> | id="164" |ਅਮ੍ਰਿਤਾ<br> |- id="167" | id="168" |ਬੌਬੀ <br> | id="171" |ਭਾਗਮਤੀ<br> |- id="174" | id="175" rowspan="3" | 2003 | id="177" |''ਪਲਨਤੀ<br> ਬ੍ਰਹਮਨਾਇਡੂ<br> '' | id="180" | ਸ਼ਰੂਤੀ |- id="183" | id="184" |''ਵਸੰਤਮ<br> '' | id="187" |ਨੰਦੀਨੀ <br> |- id="190" | id="191" |''ਵੀਡੇ<br> '' | id="194" |ਮੰਗਤਾਯਾਰੂ<br> | id="196" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮ ''ਧੂਲ ਕੀ ਪੁਨ:ਕ੍ਰਿਤੀ<br> '' |- id="200" | id="201" rowspan="2" | 2004 | id="203" |''ਨੇਨੁਨਨਾਨੂ<br> '' | id="206" |ਸ਼ਰੂਤੀ | id="208" | ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ''ਵਿਸ਼ਵ-ਦ-ਹੀਮੈਨ'' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ <br> |- id="210" | id="211" |''ਅਡਵੀ''<br> ਰਾਮੁਦੁ | id="214" |ਮਧੂਲਤਾ <br> |- id="217" | id="218" rowspan="5" | 2005 | id="220" |''ਛਤਰਪਤੀ<br> '' | id="223" |ਆਈਟਮ ਗੀਤ | id="225" |ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ<br> |- id="227" | id="228" |''ਨਰਸਿੰਹੁਡੂ'' | id="231" |ਆਈਟਮ ਗੀਤ |- id="234" | id="235" |ਸੋਗਗਡੂ<br> | id="238" | ਸਵਾਤੀ |- id="241" | id="242" | ਸੰਕ੍ਰਾਤੀ<br> | id="245" |ਕੈਮੀਓ<br> |- id="248" | id="249" |''ਬੰਬਾਰਾ<br> ਕੰਨਲੀ<br> '' | id="253" |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮ |- id="256" | id="257" |2006 | id="259" |''ਅੰਡਾਲਾ<br> ''ਰਾਮੁਦੁ | id="262" |ਰਾਧਾ |- id="265" | id="266" rowspan="2" |2008 | id="268" |''ਗੋਰਿਨਤਕੂ'' | id="271" |ਨੰਦਿਨੀ<br> |- id="274" | id="275" |''ਦੀਪਾਵਲੀ<br> '' |- id="279" | id="280" |2009 | id="282" |''ਪੋਸਾਨੀ<br> ਜੈਂਟਲਮੈਂਨ<br> '' | id="284" |ਨੀਰਜਾ<br> |- id="287" | id="288" |2015 | id="290" |''ਰਨਮ 2'' | id="293" | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015]] bntkpbtbcs5t9d5dyg78l8l7h9zl07t 0 93540 838691 469013 2026-05-06T02:25:27Z Harry sidhuz 38365 image not avaliable remove the picture 838691 wikitext text/x-wiki ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ '''ਚਿਪਸੈੱਟ''' ਇੱਕ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਪਸੈੱਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਪਰੋਸੈਸਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਿੱਪਸੈੱਟ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਚਿਪਸੈੱਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿਪਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ, 1984 ਵਿੱਚ ਆਈਬੀਐਮ ਪੀਸੀ ਏਟੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਚਿਪਸੈੱਟ ਐਨਈਏਟੀ ਚਿੱਪਸੈਟ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੱਪਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਲ 80286 ਸੀਪੀਯੂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਿੱਪਸੈੱਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਕਸਰ ਮਦਰਬੋਰਡ ਤੇ ਚਿਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਨਾਰਥਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਸਾਉਥਬ੍ਰਿਜ। ਨਾਰਥਬ੍ਰਿਜ ਸੀ. ਪੀ.ਯੂ. ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੈਮ ਅਤੇ ਗਰਾਫਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲਰ, ਅਤੇ ਸਾਊਥਬ੍ਰਿਜ ਘੱਟ-ਸਪੀਡ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਬੱਸਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪੀਸੀਆਈ ਜਾਂ ਆਈਐਸਏ) ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ==ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਸਿਲਿਕਨ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਿਸਟਮਜ਼]] * [[ਏਸਰ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਿਡ]] * [[ਸਾਊਥਬ੍ਰਿਜ਼਼ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)|ਸਾਊਥਬ੍ਰਿਜ਼]] * [[ਨਾਰਥਬ੍ਰਿਜ਼਼ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)|ਨਾਰਥਬ੍ਰਿਜ਼]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਪਸੈੱਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਦਰਬੋਰਡ]] 6uws7cmfrh4egkti2nwn1hetp5o1nfk 0 94558 838693 838062 2026-05-06T02:47:45Z Ziv 53128 ([[c:GR|GR]]) [[File:Kiara Advani.jpg]] → [[File:Kiara Advani snapped at the screening of Shershaah (cropped).jpg]] Copyvio replacement 838693 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ | image = Kiara Advani snapped at the screening of Shershaah (cropped).jpg | caption = 2026 ਵਿੱਚ ਅਡਵਾਨੀ | birth_name = ਆਲੀਆ ਅਡਵਾਨੀ<ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date=3 June 2014 |work=India Today |access-date=7 August 2018 |archive-date=26 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626181130/https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age |df=yes|1991|07|31}}<ref>{{cite web |title=Kiara Advani's post for her 25th birthday in 2016 |url=https://www.instagram.com/p/BIhrJguB4Cy/ |access-date=4 August 2022 |date=31 July 2016 |website=Instagram |archive-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006133250/https://www.instagram.com/p/BIhrJguB4Cy/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Kiara Advani's post for her 24th birthday in 2015 |url=https://www.instagram.com/p/5zs-wvNeTe/ |access-date=4 August 2022 |date=31 July 2015 |website=Instagram |archive-date=6 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006133248/https://www.instagram.com/p/5zs-wvNeTe/ |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[ਬੰਬੇ]]<!-- NOT Mumbai – we use the name at the time of her birth -->, [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ | yearsactive = 2014–ਵਰਤਮਾਨ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | spouse = {{Marriage|[[ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ]]|2023}} | relatives = [[ਸਈਦ ਜਾਫ਼ਰੀ]] (ਗ੍ਰੇਟ-ਅੰਕਲ) }} '''ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ''' (ਜਨਮ '''ਆਲੀਆ ਅਡਵਾਨੀ'''; 31 ਜੁਲਾਈ 1991)<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/advani_kiara/status/467314207944638465|title=Kiara Alia Advani on Twitter|access-date=2015-09-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/Advani_Kiara/status/491888816492269568|title=hey guys, so I believe it's been misprinted on wiki.. My birthday is on the 31st of July! :)|last=Kiara Advani|date=23 July 2014|publisher=Twitter|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|title=Salman Khan ensures Bollywood doesn't get another Alia|last=Singh|first=Prashant (2 June 2014)|website=Hindustan Times|access-date=2 June 2014|archive-date=3 ਜੂਨ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603043246/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/salman-khan-ensures-bollywood-doesn-t-get-another-alia/article1-1225187.aspx|dead-url=yes}}</ref><ref>[http://www.abplive.in/movies/2015/08/19/article688521.ece/REVEALED-Who-will-play-Sakshi-Dhoni-in-MS-Dhoni-The-Untold-Story Kiara Advani to play Sakshi Dhoni in MS Dhoni-The Untold Story!]</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਭਿਨੇਤਰੀ]]<nowiki/> ਹੈ, ਜੋ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ]] ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਫੁਗਲੀ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਆਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ 2016 ਦੀ ਖੇਡ ਬਾਇਓਪਿਕ [[ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2018 ਦੀ [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ]] ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਫਿਲਮ [[ਲਸਟ ਸਟੋਰੀਜ਼]] ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫਿਲਮ ''ਭਾਰਤ ਅਨੇ ਨੇਨੂ'' (2018), ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ [[ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ (2019)]], ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ== ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਗਦੀਪ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ, ਸਕਾਟਿਸ਼, ਆਇਰਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜੇਨੀਵੀ ਜਾਫਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-date=11 ਸਤੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti (26 May 2014)|title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Yeh Fugly Fugly kya hai? {{!}} The Lucknow Observer|url = http://lucknowobserver.com/yeh-fugly-fugly-kya-hai/|website = lucknowobserver.com|accessdate = 22 September 2015|archive-date = 22 ਨਵੰਬਰ 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151122115427/http://lucknowobserver.com/yeh-fugly-fugly-kya-hai/|dead-url = yes}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> ਆਲੀਆ ਅਡਵਾਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮੀ, ਕਿਆਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਫਗਲੀ'' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਕਿਆਰਾ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ।<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ "ਕਿਆਰਾ" ਨਾਮ ਫਿਲਮ ਅੰਜਨਾ ਅੰਜਨੀ ਤੋਂ [[ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ]] ਦੇ ਨਾਮ''ਕਿਆਰਾ'' ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra’s character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ, ਕਿਆਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਮਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਦਾਕਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਈਦ ਜਾਫਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ-ਪੜਨਾਨਾ ਅਤੇ ਅੰਕਲ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਹੀਨ ਜਾਫਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ]] ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਾਸੀਆਂ ਹਨ। ==ਕਰੀਅਰ== ===ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ (2014-2017)=== [[File:Kiara Advani in promotion of &#039;M.S. Dhoni (01).jpg|thumb|upright|2016 ਵਿੱਚ [[ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਕਿਆਰਾ]] [[ਤਸਵੀਰ:Kiara Advani walked the ramp at the Lakme Fashion Week 2018 (07) (cropped).jpg|thumb|ਅਡਵਾਨੀ 2018 ਵਿੱਚ ਲਕਮੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਹਫਤੇ ਤੇ]] ਕਿਆਰਾ ਨੇ ਕਬੀਰ ਸਦਾਨੰਦ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ''ਫਗਲੀ'' (2014) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮਾਰਵਾਹ, ਅਰਫੀ ਲਾਂਬਾ, [[ਵਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ]], ਅਤੇ [[ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ]] ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟਿਪਣੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ; ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕੜ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ” ਅਤੇ “ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ” ਹੈ<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੇਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦੇ ਮੇਹੁਲ ਐਸ ਠੱਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਨਗੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ "ਬਹੁਤ ਵਾਅਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ"।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਰਹੀ ਅਤੇ {{INR}}180 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚੋਂ {{INR}}148 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਿਆਰਾ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਨੀਰਜ ਪਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ]] ਦੀ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਸਪੋਰਟਸ ਡਰਾਮਾ ''ਐਮ.ਐੱਸ. ਧੋਨੀ: ਦਿ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ'' (2016) ਸੀ। ਕਿਆਰਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰਾਵਤ (ਇਕ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਰ ਜੋ ਅਤੇ ਧੋਨੀ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ) ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ [[ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ]] (ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਧੋਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ) ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੁੱਲ ਕਮਾਈ {{INR}}2.16 ਬਿਲੀਅਨ ਨਾਲ, ਐਮ.ਐੱਸ. ਧੋਨੀ: ਦਿ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। === ਉਭਰਨਾ (2019-ਅੱਜ) === ਅਦਵਾਨੀ ਨੂੰ 2019 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਧਿਆਨ ਮਿਲੇਆ ਸੰਦੀਪ ਰੈਡੀ ਵੰਗਾ ਦੀ ਆਸ਼ਕੀ ਨਾਟਕ ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲਈ।<ref>{{Cite web |title=Kabir Singh is a blockbuster. But still a terrible remake of Arjun Reddy |url=https://www.indiatoday.in/movies/standpoint/story/kabir-singh-is-a-blockbuster-but-still-a-terrible-remake-of-arjun-reddy-1556699-2019-06-26 |access-date=2023-03-18 |website=India Today |language=en}}</ref> ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ₹378 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਡਵਾਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲੇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਸੀ। ==ਫਿਲਮਾਂ== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 82px; " ! scope="col" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਫਿਲਮ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਮ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ |- | 2014 ! scope="row" | ''ਫਗਲੀ'' | ਦੇਵੀ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |- | 2016 ! scope="row" | [[ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ]] | ਸਾਕਸ਼ੀ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ | ਹਿੰਦੀ |- | 2017 ! scope="row" | ''ਮਸ਼ੀਨ'' | ਸਾਰਾ ਥਾਪਰ | ਹਿੰਦੀ |- |rowspan="2"|2018 |[[ਲਸਟ ਸਟੋਰੀਜ਼]] |ਮੇਘਾ |ਹਿੰਦੀ |- ||ਭਾਰਤ ਅਨੇ ਨੇਨੂ |ਵਾਸੂਮਤੀ |ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ |- |rowspan="4"|2019 |ਵਿਨਾਯਾ ਵਿਧਯਾ ਰਾਮ | ਸੀਤਾ |ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ |- || ਕਲੰਕ | ਲਾਜੋ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ |- ||''[[ਕਬੀਰ ਸਿੰਘ]]'' |ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਿੱਕਾ | |- ||''ਗੁਡ ਨਿਊਜ਼'' |ਮੋਨਿਕਾ ਬੱਤਰਾ |ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ<ref>{{cite news|url=https://twitter.com/DharmaMovies/status/1068356864608362496|title=Dharma Productions on Twitter|date=30 November 2018|work=Twitter|access-date=30 November 2018}}</ref> |- |rowspan="4"|2020 |''ਲਕਸ਼ਮੀ ਬੌਂਬ'' |ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ |ਫਿਲਮਾਂਕਣ<ref name="indiatoday.in">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/akshay-kumar-and-raghava-lawrence-begin-shooting-of-kanchana-hindi-remake-lakshmi-1509243-2019-04-24|title= Akshay Kumar and Raghava Lawrence begin shooting of Kanchana Hindi remake Lakshmi|date=30 November 2018|work=India Today|access-date=26 April 2019}}</ref> |- ||''ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ'' {{dagger}} | ਡਿੰਪਲ ਚੀਮਾ |ਫਿਲਮਾਂਕਣ<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- ||''ਇੰਦੂ ਕੀ ਜਵਾਨੀ'' {{dagger}} | ਇੰਦੂ |ਫਿਲਮਾਂਕਣ<ref name="indiatoday.in"/> |- ||''ਭੂਲ ਭੁਲਈਆ 2'' {{dagger|alt=Film has yet to be released}} | ਟੀ ਬੀ ਏ | ਫਿਲਮਾਂਕਣ<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = ‘Bhool Bhulaiyaa 2’: Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{Commons category|Kiara Advani|ਕਿਆਰਾ ਅਡਵਾਨੀ}} * {{Twitter|Advani_Kiara}} * {{IMDb|6442009}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 5gjzqrvzh0k3cbc224kr759a9jbaecb 0 99703 838731 698327 2026-05-06T10:36:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838731 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਖਾਲਿਦਾ ਰਿਆਸਤ|birth_date={{Birth date |df=yes|1953|01|01}}|birth_place=[[ਕਰਾਚੀ]]|death_date={{Death date and age|df=yes|1996|08|26|1953|01|01}}|death_place=[[ਕਰਾਚੀ]]|nationality=[[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]i|occupation=ਅਦਾਕਾਰਾ}}'''ਖਾਲਿਦਾ ਰਿਆਸਤ''' (1 ਜਨਵਰੀ 1953 - 26 ਅਗਸਤ 1996) ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਰੂਹੀ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਉਜ਼ਾਮਾ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, 1970 ਅਤੇ 19 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ।<ref name="awaz">{{cite web|url=http://www.awaztoday.com/News_TV-Actress-Khalida-Riyasat-remembered_3_24850_Showbiz-News.aspx|title=TV Actress Khalida Riyasat remembered|accessdate=30 August 2014|archive-date=29 ਅਗਸਤ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829034147/http://www.awaztoday.com/News_TV-Actress-Khalida-Riyasat-remembered_3_24850_Showbiz-News.aspx|dead-url=yes}}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ।<ref name="Ayesha_Khan">Anyone who has been a witness of the golden era of television in Pakistan must be well aware of the sister duo comprising Ayesha Khan and Khalida Riyasat. Extremely talented, both Ayesha and her younger sister were a part of some of the most unforgettable dramas seen in the history of television in Pakistan. Although most of Ayesha's roles were supporting in nature, she naturally brought warmth and sweetness in them. {{cite web|url=http://www.tv.com.pk/celebrity/Ayesha-Khan-Senior/182/biography|title=Ayesha Khan Senior Biography|accessdate=30 August 2014}}</ref><ref name="news">[http://www.thenews.com.pk/article-64896-TV-Actress-Khalida-Riyasat-remembered TV Actress Khalida Riyasat remembered]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 26 August 2012. The News Retrieved 9 December 2012</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਰਿਆਸਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਾਮਾ ਜਾਅਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੀ, ਨਾਮਡਰ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸੀਨਾ ਮੋਇਨ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਬੰਦੀਸ਼ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।<ref name="extra">{{cite web|url=http://www.newsbulletintoday.com/extraordinary-khalida-riyasat/|title=The extraordinary Khalida Riyasat|accessdate=30 August 2014|archive-date=18 ਫ਼ਰਵਰੀ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218143422/http://www.newsbulletintoday.com/extraordinary-khalida-riyasat/|dead-url=yes}}</ref> ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਮੋਇਨ ਅਖ਼ਤਰ ਨਾਲ ਗਲੇ-ਇਨ-ਜੀਭ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਧ-ਪਲੇਟ, ਅਨਵਰ ਮਕੋਸੌਦ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Half-Playt">{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=oMYZFrR2gS4|title=HALF PLATE - TV Drama}}</ref>  ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ, ਬੰਡੀਸ਼, ਧੂਪ, ਦੀਦਾਰ, ਖੋਆ ਹੁੱਡਾ ਆਦੀ, ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ, ਟਾਬੇਰੀਰ, ਅਬ ਤੁਮ ਜਸਕੇਤ ਹੋ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀ।<ref name="The unforgettable Khalida Riyasat">{{cite news|url=http://www.dawn.com/news/1127903/the-unforgettable-khalida-riyasat|title=The unforgettable Khalida Riyasat|date=27 August 2014|accessdate=27 August 2014|agency=DAWN News}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਖਾਲਿਦਾ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਫੈਜ਼ਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਅਲੀ ਫੈਸਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਅਤੇ ਰਜ਼ਾ ਫੈਸਲ ਸਾਲੇਹ ਹਯਾਤ ਸਨ। <ref name=TheHeraldDawn>{{cite news | url=https://herald.dawn.com/news/1398827|title=Khalida Riyasat: Every woman needs the security of a man|date=4 July 2021|website=The Herald Dawn|accessdate=4 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20130429040328/https://herald.dawn.com/news/1398827|archive-date=July 4, 2021|url-status=live}}</ref> == ਮੌਤ == 26 ਅਗਸਤ 1996 ਨੂੰ ਉਹ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।  == ਸਨਮਾਨ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 16 ਅਗਸਤ, 2021 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। == ਸੀਰੀਅਲ == * ਏਕ ਮੁਹੱਬਤ ਸੋ ਅਫਸਾਨੇ * ਬੰਦਿਸ਼ * ਧੁੰਦ * ਨਾਮਦਾਰ * ਲਾਜ਼ਵਾਲ * ਨਸ਼ੀਮਾਨ * ਮਕਸੂਮ * ਸਾਏ * ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ * ਤਬੀਰ * ਪਡੋਸੀ == ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ == * ਪਨਾਹ * ਦਸ਼ਤ ਏ ਤਨਹਾਈ * ਅਬ ਤੁਮ ਜਾ ਸਕਤੇ ਹੋ * ਖੋਇਆ ਹੂਆ ਆਦਮੀ * ਹਾਫ ਪਲੇਟ - 1980 ਬੇਗਮ ਸਾਹਿਬਾ (ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਵਜੋਂ * ਵਦੀ ਏ ਪੁਰਖਾਰ * ਮੇਰੀ ਸਾਦਗੀ ਦੇਖ * ਧੂਪ ਦੀਵਾਰ * ਨੰਗੇ ਪਾਉਂ * ਬਾਜ਼ਦੀਦ * ਨਕਸ਼ ਏ ਸਾਨੀ * ਕਰਜ਼ * ਆਧੇ ਚਿਹਰੇ * ਟਾਈਪਿਸਟ * ਉਮੀਦ ਏ ਬਹਾਰ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1996]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 4lvhrilmlta9d5avmw2uf889com5yd7 0 101674 838634 756631 2026-05-05T16:03:31Z Harchand Bhinder 3793 838634 wikitext text/x-wiki '''ਨਛੱਤਰ''' ( Sanskrit {{lang-sa|नक्षत्रम्|translit=Nakṣatram}} ) ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੰਧ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ 27 (ਪਹਿਲੇ ਅਭਿਜੀਤ ਸਮੇਤ 28 ) ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਪੱਛਮੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ), ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ "ਕ੍ਰਿਤਿਕ" (ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿੱਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੈ (ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਲੇਇਡਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਨਲ ਈਕਨੌਕਸ' ਤੇ), ਪਰ, ਹੋਰ ਹਾਲੀਆ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ਵਿੱਚ ''ਚਿੱਤਰਾ'' ਨਾਮਕ ਤਾਰੇ [[ਚਿਤਰਾ|ਸਪਾਇਕਾ]] ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੱਥ ਉੱਤੇ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਮੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਈਕਨੌਕਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ. ਇਸ ਨੂੰ " ਮੇਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ " ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref> {{Cite book|title=The Radiant Words of Love & Wisdom|last=Vaid|first=Vashisht|year=2012}} </ref>{{Full citation needed|date=December 2022}} ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ([[ਮਹਾਂਭਾਰਤ|ਮਹਾਭਾਰਤ]], ਹਰਿਵੰਸਾ ) ਵਿੱਚ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ [[ਦਕਸ਼]] ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5kJDAAAAYAAJ&dq=Daksha+Nakshatra&pg=PA291|title=The Hindu Pantheon|last=Moor|first=Edward|date=1810|publisher=J. Johnson|pages=291|language=en}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ 26 ਹੋਰ ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ), ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਕਸ਼ਯਪ]] ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ। == ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ == [[ਅਥਰਵ ਵੇਦ|ਅਥਰਵਵੇਦ]] ਵਿੱਚ (ਸ਼ੌਨਕੀਆ ਰੀਸੈਸ਼ਨ, ਭਜਨ&nbsp;19.7) 27 ਦੀ ਸੂਚੀ&nbsp;ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ:<ref name="griffithveda"> {{Cite book|title=Hymns of the Atharva Veda|year=1895|translator-last=Griffith, R.T.H.|translator-link=Ralph T. H. Griffith}} </ref> {{Efn|From [[Ralph T. H. Griffith|Griffith]] (1895) ''Hymns of the Atharva Veda'':<ref name=griffithveda/> <poem> 1 &emsp; citrā́ṇi sākáṃ diví rocanā́ni sarīsr̥pā́ṇi bhúvane javā́ni :: turmíśaṃ sumatím ichámāno áhāni gīrbhíḥ saparyāmi nā́kam 2 &emsp; suhávam agne kŕ̥ttikā róhiṇī cā́stu bhadráṃ mr̥gáśiraḥ śám ārdrā́ :: púnarvasū sūnŕ̥tā cā́ru púṣyo bhānúr āśleṣā́ áyanaṃ maghā́ me 3 &emsp; púṇyaṃ pū́rvā phálgunyau cā́tra hástaś citrā́ śivā́ svātí sukhó me astu :: rā́dhe viśā́khe suhávānurādhā́ jyéṣṭhā sunákṣatram áriṣṭa mū́lam 4 &emsp; ánnaṃ pū́rvā rāsatāṃ me aṣādhā́ ū́rjaṃ devy úttarā ā́ vahantu :: abhijín me rāsatāṃ púṇyam evá śrávaṇaḥ śráviṣṭhāḥ kurvatāṃ supuṣṭím 5 &emsp; ā́ me mahác chatábhiṣag várīya ā́ me dvayā́ próṣṭhapadā suśárma :: ā́ revátī cāśvayújau bhágaṃ ma ā́ me rayíṃ bháraṇya ā́ vahantu<ref name=griffithveda/> &nbsp; </poem>}} *ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ {{Columns-list|# ਅਸ਼ਵਨੀ # ਭਾਰਨੀ # ਕ੍ਰਿਤਕਾ (the [[Pleiades]]) # ਰੋਹਣੀ ([[Aldebaran]]) # ਮ੍ਰਿਗਸਿਰਾ # ਆਰਦਰਾ ([[Betelgeuse]]) # ਪੁਨਵਾਸ਼ੁ ([[Castor (star)|Castor]] and [[Pollux (star)|Pollux]]) # ਪੁਸ਼ਾ # ਅਸ਼ਲੇਸ਼ਾ # ਮਘਾ ([[Regulus]]) # ਪੂਰਬ ਫਲਗੁਣੀ # ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਣੀ([[Denebola]]) # ਹੱਥ # ਚਿੱਤਰਾ ([[Spica]]) # ਸਵਾਤੀ ([[Arcturus]]) # ਵਿਸਾਖਾ # ਅਨੁਰਾਧਾ #<nowiki> ਜੇਠਾ (nakshatra)|Jyeshthā]]</nowiki> #<nowiki> ਮੂਲਾ (nakshatra)|Mūla]]</nowiki> # ਪੂਰਬ ਅਸ਼ਾੜਾ # ਉੱਤਰ ਅਸ਼ਾੜਾ # ਸ਼ਰਵਣ # ਧਨਿਸ਼ਟਾ # ਸਤਭਿਸ਼ਾ # ਪੂਰਬ ਭਦਰਪਦਾ # ਉੱਤਰ ਭਦਰਪਦਾ # ਰੇਵਤੀ}} ਇਹ 27&nbsp;ਦਿਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਛੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤਾਰੇ ਇੱਕ ਘੜੀ ਦੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਲੰਘਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜੇ. ਮਰਕੇ (2012) ਦੁਆਰਾ ''ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ'' ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="mercay"> {{Cite book|title=Fundamentals of Mamuni Mayans Vaastu Shastras: Building architecture of Sthapatya Veda and traditional Indian architecture <!-- Mercay, 2006 – 2012 -->|last=Mercay, Jessie|publisher=AUM Science and Technology publishers|year=2012}} </ref> == ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Nakshatras.jpg|thumb| ਆਕਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ]] ਹਿੰਦੂ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, 28 ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ&nbsp;ਨਛੱਤਰ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵੰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੰਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, 27 ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਡ&nbsp;ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ (ਭਾਵ ਖੰਡ) ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 13° 20′ (12°{{Fraction|51|3|7}} ਦੇ ਥਾਂ 28 ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਨਛੱਤਰ ਅਭਿਜੀਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SS"> {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jpE7AAAAcAAJ|title=Translation of the Surya Siddhantha, a Textbook of Hindu Astronomy|last=Burgess|first=Ebenezer|publisher=The American Oriental Society|year=1858}} </ref> {{Rp|page=179}}ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਭਿਜੀਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਖਿਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਾਈ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="SS" /> {{Rp|page=211}} ਇਹ ਉੱਪਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 28 ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ &nbsp; ਨਛੱਤਰ ਹਰੇਕ ਬਰਾਬਰ ਖੰਡ 12.85 ਘਟਾਏਗਾ &nbsp; ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ 12°&nbsp;51′. ਪਰ 28&nbsp; ਨਛੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵੈਦਿਕ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ 30 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ&nbsp;ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 28&nbsp; ਚੰਦਰ ਘਰ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। Weixing Nui ਮੂਲ 28 ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ&nbsp; ਨਕਸ਼ਤਰ ''ਮੁਹੂਰਤਾਂ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ (ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ = 48 ਦੇ ਨਾਲ&nbsp;ਚਾਪ ਦੇ ਮਿੰਟ) ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੋਟ 16 ਸਨ&nbsp;30 ਦੇ ਨਛੱਤਰ&nbsp;ਮੁਹੁਰਤਾਸ, 45 ਵਿੱਚੋਂ 6&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ, 15 ਵਿੱਚੋਂ 5&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਅਤੇ 6 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ। 28ਨਛੱਤਰ&nbsp;360° ਦੇ ਚੰਦਰ ਪੰਧ ਦੇ ਕੁਲ 831 ਦੇ ਭਵਨ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤ ਜਾਂ 27.7&nbsp;ਦਿਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ 27.3 ਦੇ ਸਾਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ&nbsp;ਦਿਨ, ਪਰ 30 ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ&nbsp;ਦਿਨ ਅਤੇ 13 ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗਤੀ&nbsp;ਡਿਗਰੀ, 831 ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਹੁਦਾ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤ ਜਾਂ 27.7&nbsp;ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਟੀਕ ਹਨ। {{Efn|The exact figure should be nearer 27.692308&nbsp;days but 27.7 is near enough.}} <ref> {{Cite book|title=Astronomy in the Sutras translated into Chinese|last=Weixing|first=Nui|last2=Xiaoyuan|first2=Jiang}} </ref>{{Full citation needed|date=January 2019}} ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸੰਮਤਾਂ ਨੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 27 ਕਰਨ ਲਈ ਅਭਿਜੀਤ ਨਾਂ ਦਾ ਨਛੱਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੂਲ 28 ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।&nbsp;ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 27 ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਕੈਲੰਡਰ &nbsp;30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ 12ਮਹੀਨੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਸੀ ਨਾ ਕਿ 365 ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਲੰਡਰ&nbsp;ਉਹ ਦਿਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ 360° ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਏ ਗਏ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 28 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ&nbsp;ਆਪਣੇ ਚੰਦਰ ਰਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਨਛੱਤਰ।<ref> {{Cite journal|last=Jones, H.|date=September 2018|title=The Origin of the 28&nbsp;Naksatras in Early Indian Astronomy and Astrology|journal=Indian Journal of History of Science|volume=53|issue=3|pages=317–324|bibcode=2018InJHS..53..317J|doi=10.16943/ijhs/2018/v53i3/49463|doi-access=free}} </ref> ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸੂਚੀ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਸ਼ਮ (1954)।<ref> {{Cite book|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12501|title=The Wonder that was India|last=Basham|first=Arthur Llewellyn|publisher=Rupa|year=1954|location=Calcutta, IN|page=[https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12501/page/n514 490]|chapter=Appendix&nbsp;II: Astronomy}} </ref> ==ਨੋਟ== {{notelist}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} omfthbbrmssrap1teice0iho59b8h2x 838635 838634 2026-05-05T16:07:48Z Harchand Bhinder 3793 /* ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ */ 838635 wikitext text/x-wiki '''ਨਛੱਤਰ''' ( Sanskrit {{lang-sa|नक्षत्रम्|translit=Nakṣatram}} ) ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੰਧ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ 27 (ਪਹਿਲੇ ਅਭਿਜੀਤ ਸਮੇਤ 28 ) ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਪੱਛਮੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ), ਇੱਕ ਨਛੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ "ਕ੍ਰਿਤਿਕ" (ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿੱਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੈ (ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਲੇਇਡਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਨਲ ਈਕਨੌਕਸ' ਤੇ), ਪਰ, ਹੋਰ ਹਾਲੀਆ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ਵਿੱਚ ''ਚਿੱਤਰਾ'' ਨਾਮਕ ਤਾਰੇ [[ਚਿਤਰਾ|ਸਪਾਇਕਾ]] ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੱਥ ਉੱਤੇ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਮੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਈਕਨੌਕਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ. ਇਸ ਨੂੰ " ਮੇਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ " ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref> {{Cite book|title=The Radiant Words of Love & Wisdom|last=Vaid|first=Vashisht|year=2012}} </ref>{{Full citation needed|date=December 2022}} ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ([[ਮਹਾਂਭਾਰਤ|ਮਹਾਭਾਰਤ]], ਹਰਿਵੰਸਾ ) ਵਿੱਚ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ [[ਦਕਸ਼]] ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5kJDAAAAYAAJ&dq=Daksha+Nakshatra&pg=PA291|title=The Hindu Pantheon|last=Moor|first=Edward|date=1810|publisher=J. Johnson|pages=291|language=en}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ 26 ਹੋਰ ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ), ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਕਸ਼ਯਪ]] ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ। == ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ == [[ਅਥਰਵ ਵੇਦ|ਅਥਰਵਵੇਦ]] ਵਿੱਚ (ਸ਼ੌਨਕੀਆ ਰੀਸੈਸ਼ਨ, ਭਜਨ&nbsp;19.7) 27 ਦੀ ਸੂਚੀ&nbsp;ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ:<ref name="griffithveda"> {{Cite book|title=Hymns of the Atharva Veda|year=1895|translator-last=Griffith, R.T.H.|translator-link=Ralph T. H. Griffith}} </ref> {{Efn|From [[Ralph T. H. Griffith|Griffith]] (1895) ''Hymns of the Atharva Veda'':<ref name=griffithveda/> <poem> 1 &emsp; citrā́ṇi sākáṃ diví rocanā́ni sarīsr̥pā́ṇi bhúvane javā́ni :: turmíśaṃ sumatím ichámāno áhāni gīrbhíḥ saparyāmi nā́kam 2 &emsp; suhávam agne kŕ̥ttikā róhiṇī cā́stu bhadráṃ mr̥gáśiraḥ śám ārdrā́ :: púnarvasū sūnŕ̥tā cā́ru púṣyo bhānúr āśleṣā́ áyanaṃ maghā́ me 3 &emsp; púṇyaṃ pū́rvā phálgunyau cā́tra hástaś citrā́ śivā́ svātí sukhó me astu :: rā́dhe viśā́khe suhávānurādhā́ jyéṣṭhā sunákṣatram áriṣṭa mū́lam 4 &emsp; ánnaṃ pū́rvā rāsatāṃ me aṣādhā́ ū́rjaṃ devy úttarā ā́ vahantu :: abhijín me rāsatāṃ púṇyam evá śrávaṇaḥ śráviṣṭhāḥ kurvatāṃ supuṣṭím 5 &emsp; ā́ me mahác chatábhiṣag várīya ā́ me dvayā́ próṣṭhapadā suśárma :: ā́ revátī cāśvayújau bhágaṃ ma ā́ me rayíṃ bháraṇya ā́ vahantu<ref name=griffithveda/> &nbsp; </poem>}} *ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ {{Columns-list|# ਅਸ਼ਵਨੀ # ਭਾਰਨੀ # ਕ੍ਰਿਤਕਾ (the [[Pleiades]]) # ਰੋਹਣੀ ([[Aldebaran]]) # ਮ੍ਰਿਗਸਿਰਾ # ਆਰਦਰਾ ([[Betelgeuse]]) # ਪੁਨਵਾਸ਼ੁ ([[Castor (star)|Castor]] and [[Pollux (star)|Pollux]]) # ਪੁਸ਼ਾ # ਅਸ਼ਲੇਸ਼ਾ # ਮਘਾ ([[Regulus]]) # ਪੂਰਬ ਫਲਗੁਣੀ # ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਣੀ([[Denebola]]) # ਹੱਥ # ਚਿੱਤਰਾ ([[Spica]]) # ਸਵਾਤੀ ([[Arcturus]]) # ਵਿਸਾਖਾ # ਅਨੁਰਾਧਾ #<nowiki> ਜੇਠਾ (nakshatra)|Jyeshthā]]</nowiki> #<nowiki> ਮੂਲਾ (nakshatra)|Mūla]]</nowiki> # ਪੂਰਬ ਅਸ਼ਾੜਾ # ਉੱਤਰ ਅਸ਼ਾੜਾ # ਸ਼ਰਵਣ # ਧਨਿਸ਼ਟਾ # ਸਤਭਿਸ਼ਾ # ਪੂਰਬ ਭਦਰਪਦਾ # ਉੱਤਰ ਭਦਰਪਦਾ # ਰੇਵਤੀ}} ਇਹ 27&nbsp;ਦਿਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਛੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤਾਰੇ ਇੱਕ ਘੜੀ ਦੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਲੰਘਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜੇ. ਮਰਕੇ (2012) ਦੁਆਰਾ ''ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ'' ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="mercay"> {{Cite book|title=Fundamentals of Mamuni Mayans Vaastu Shastras: Building architecture of Sthapatya Veda and traditional Indian architecture <!-- Mercay, 2006 – 2012 -->|last=Mercay, Jessie|publisher=AUM Science and Technology publishers|year=2012}} </ref> == ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Nakshatras.jpg|thumb| ਆਕਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ]] ਹਿੰਦੂ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, 28 ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ&nbsp;ਨਛੱਤਰ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵੰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੰਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, 27 ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਡ&nbsp;ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ (ਭਾਵ ਖੰਡ) ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 13° 20′ (12°{{Fraction|51|3|7}} ਦੇ ਥਾਂ 28 ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਨਛੱਤਰ ਅਭਿਜੀਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SS"> {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jpE7AAAAcAAJ|title=Translation of the Surya Siddhantha, a Textbook of Hindu Astronomy|last=Burgess|first=Ebenezer|publisher=The American Oriental Society|year=1858}} </ref> {{Rp|page=179}}ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਭਿਜੀਤ ਨਛੱਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਖਿਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਾਈ ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="SS" /> {{Rp|page=211}} ਇਹ ਉੱਪਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 28 ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ &nbsp; ਨਛੱਤਰ ਹਰੇਕ ਬਰਾਬਰ ਖੰਡ 12.85 ਘਟਾਏਗਾ &nbsp; ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ 12°&nbsp;51′. ਪਰ 28&nbsp; ਨਛੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵੈਦਿਕ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ 30 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ&nbsp;ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 28&nbsp; ਚੰਦਰ ਘਰ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। Weixing Nui ਮੂਲ 28 ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ&nbsp; ਨਛੱਤਰ ''ਮੁਹੂਰਤਾਂ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ (ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ = 48 ਦੇ ਨਾਲ&nbsp;ਚਾਪ ਦੇ ਮਿੰਟ) ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੋਟ 16 ਸਨ&nbsp;30 ਦੇ ਨਛੱਤਰ&nbsp;ਮੁਹੁਰਤਾਸ, 45 ਵਿੱਚੋਂ 6&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ, 15 ਵਿੱਚੋਂ 5&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਅਤੇ 6 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤਾਂ। 28ਨਛੱਤਰ&nbsp;360° ਦੇ ਚੰਦਰ ਪੰਧ ਦੇ ਕੁਲ 831 ਦੇ ਭਵਨ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤ ਜਾਂ 27.7&nbsp;ਦਿਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ 27.3 ਦੇ ਸਾਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ&nbsp;ਦਿਨ, ਪਰ 30 ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ&nbsp;ਦਿਨ ਅਤੇ 13 ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗਤੀ&nbsp;ਡਿਗਰੀ, 831 ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਹੁਦਾ&nbsp;ਮੁਹੂਰਤ ਜਾਂ 27.7&nbsp;ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਟੀਕ ਹਨ। {{Efn|The exact figure should be nearer 27.692308&nbsp;days but 27.7 is near enough.}} <ref> {{Cite book|title=Astronomy in the Sutras translated into Chinese|last=Weixing|first=Nui|last2=Xiaoyuan|first2=Jiang}} </ref>{{Full citation needed|date=January 2019}} ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸੰਮਤਾਂ ਨੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 27 ਕਰਨ ਲਈ ਅਭਿਜੀਤ ਨਾਂ ਦਾ ਨਛੱਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੂਲ 28 ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।&nbsp;ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 27 ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਕੈਲੰਡਰ &nbsp;30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ 12ਮਹੀਨੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਸੀ ਨਾ ਕਿ 365 ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਲੰਡਰ&nbsp;ਉਹ ਦਿਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ 360° ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਏ ਗਏ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 28 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ&nbsp;ਆਪਣੇ ਚੰਦਰ ਰਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਨਛੱਤਰ।<ref> {{Cite journal|last=Jones, H.|date=September 2018|title=The Origin of the 28&nbsp;Naksatras in Early Indian Astronomy and Astrology|journal=Indian Journal of History of Science|volume=53|issue=3|pages=317–324|bibcode=2018InJHS..53..317J|doi=10.16943/ijhs/2018/v53i3/49463|doi-access=free}} </ref> ਨਛੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸੂਚੀ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਸ਼ਮ (1954)।<ref> {{Cite book|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12501|title=The Wonder that was India|last=Basham|first=Arthur Llewellyn|publisher=Rupa|year=1954|location=Calcutta, IN|page=[https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12501/page/n514 490]|chapter=Appendix&nbsp;II: Astronomy}} </ref> ==ਨੋਟ== {{notelist}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} bn7xpqv0znki633f56te0iad7kk0cnv 0 102562 838657 829657 2026-05-05T22:57:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838657 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ | image = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2001|10|13}} | birth_place = [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | residence = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਨ੍ਰਿਤਕੀ, ਅਦਾਕਾਰਾ | years active = 2010-ਵਰਤਮਾਨ | years_active = 2010-ਵਰਤਮਾਨ | known for = ''[[ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼]]'' | known_for = ''[[ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼]]'' }} '''ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਅਵਨੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2001 <ref name="Avneet-Kaur-injures-her-foot">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Avneet-Kaur-injures-her-foot-during-shoot/articleshow/45899078.cms|title=Avneet Kaur injures her foot during shoot|date=16 January 2015|website=The Times of India|access-date=16 September 2015}}</ref> [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਸਵੀਂ ਕਲਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਕੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰਸ, ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੀ.ਆਈ.ਡੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਵਨੀਤ ਸ਼ੋਪ ਓਪੇਰਾ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਟੇਡੇ ਹੈ ਪਰ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਹੈ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2012 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਝਲਕ ਦਿੱਖਾ ਜਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਇਕੋ ਫ਼ਿਲਮ 'ਏਕ ਮੁਠੀ ਆਸਮਾਨ' ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਕੀ ਕਪੂਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ। ਨਵਨੀਤ ਨੇ 2014 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਮਾਰਦਾਨੀ' ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2014 ਦੀਆਂ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਮਾਰੀ ਸਿਸਟਰ ਦੀਦੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਾ ਨੰਦਨੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚਾਰੁਮਤੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਿੰਦੁਸਾਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Ba717ZIHgAs/?hl=en|title=Instagram post by Avneet Kaur Official • Nov 1, 2017 at 1:58am UTC|website=Instagram|language=en|access-date=2017-12-15}}</ref> ਨਵਨੀਤ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਅਤੇ ਮੇਗੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਨਾਲ 40+ ਟੀਵੀਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਕਰੀਅਰ == ਕੌਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ 'ਮਰਦਾਨੀ' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭਾਣਜੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਤੀ ਗਈ।<ref name="interview-with-actress-avneet-kaur">{{Cite web|url=http://www.bhaskar.com/news/UT-CHD-exclusive-interview-with-actress-avneet-kaur-4741903-PHO.html|title=Exclusive interview with actress avneet kaur|website=Bhaskar|access-date=16 September 2015}}</ref> ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੇਹਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗੀ। ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਡੀ.ਜੇ. ਦੇ ਕਰੀਏਟਿਵ ਯੂਨਿਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ 'ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ''ਹਮਾਰੀ ਸਿਸਟਰ ਦੀਦੀ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਹਥ੍ਰੋਨ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਸਿਤੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2015 ਤੱਕ ਸੋਨੀ ਪਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="trouble-in-Hamari-Sister">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Double-trouble-in-Hamari-Sister-Didi/articleshow/45283836.cms|title=Double trouble in Hamari Sister Didi|date=26 November 2014|website=The Times of India|access-date=16 September 2015}}</ref><ref name="studies-and-acting">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/How-Avneet-Kaur-Kohli-balances-studies-and-acting/articleshow/43817187.cms|title=How Avneet Kaur Kohli balances studies and acting|date=30 September 2014|website=The Times of India|access-date=16 September 2015}}</ref> ਉਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੂਨੀ ਫਿਲਮ ਜੋ ਕਿ 2017 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਚੰਦਰਾ ਨੰਦੀ ਦੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚਾਰੂਮਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ।  == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[File:Siddharth Nigam And Avneet Kaur At 12 Gold Awards 2019.png|thumb|12 ਵੇਂ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸਿਧਾਰਥ ਨਿਗਮ]] ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਨੀਆ ਨੰਦਰਾ ਅਤੇ ਅਮਨਦੀਪ ਨੰਦਰਾ ਦੇ ਘਰ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਈ। ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2010 ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2021 ਤੱਕ, ਕੌਰ ਕਾਂਦੀਵਾਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਮੀਡੀਆ == ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨ 2020 ਵਿੱਚ 11ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੌਰ ਨੂੰ ਟੀਵੀ 2020 ਤੇ ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮੈਨਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 13 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 106px;" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2010 |ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼ | ਉਮੀਦਵਾਰ | ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ |- | 2011 | ਡਾਂਸ ਸੁਪਰਸਟਾਰਸ | ਉਮੀਦਵਾਰ | "ਡਾਂਸ ਚੈਲੈਂਜਰਸ" ਟੀਮ ਵਿਚ<ref name="oneindia">[http://bookmarks.oneindia.in/out/new-dancing-show-on-zee-tv-dance-ke-superstars-premiered/ Dance Ke Superstars - Oneindia]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=October 2016}}</ref> |- | 2012 | ਲੀਡ ਰੋਲ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ<ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/meri-maa/901599/|title=Meri Maa|date=1 March 2012|website=Indian Express|access-date=16 September 2015}}</ref> | | |- | 2012 | '' ਝਲਕ ਦਿੱਖਾਲਾ ਜਾ 5'' | ਉਮੀਦਵਾਰ | ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਇਲੀਮੀਨੇਟ ਹੋਈ<ref>{{Cite web|url=http://photogallery.indiatimes.com/events/mumbai/launch-jhalak-dikhhla-ja/Darsheel-Safari-Avneet-Kaur/articleshow/13921720.cms|title=Darsheel Safary with choreographer Avneet Kaur during the launch of the dance reality show 'Jhalak Dikhhla Ja' held at Flimistan Studio in Mumbai on June 7, 2012|website=Indiatimes|access-date=16 September 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/darsheel-safary-and-avneet-kaur-get-eliminated-jhalak|title=Darsheel Safary and Avneet Kaur get eliminated from Jhalak|date=1 September 2012|website=Tellychakkar|access-date=16 September 2015}}</ref> |- | 2012-13 |''ਟੇਢੇ ਪਰ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਹੈ'' | | |- | 2012-13 |''ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ'' | ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਮਯੰਤੀ | |- | 2013 |''ਦੀ ਵੀਕਲੀ ਰੇਪ'' | ਖੁਦ | |- | 2013 |''ਏਕ ਮੁਠੀ ਅਸਮਾਨ'' | ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਕੀ ਕਪੂਰ | |- | 2014 | ''[[ਮਰਦਾਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਮਰਦਾਨੀ]]'' | ਮੀਰਾ |ਫਿਲਮ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |- | 2014-15 | ''ਹਾਮਾਰੀ ਸਿਸਟਰ ਦੀਦੀ'' | ਖੁਸ਼ੀ | |- | 2017 | ''ਚੰਦ੍ਰ ਨੰਦਿਨੀ'' | ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚਾਰੂਮਤੀ (ਬਿੰਦੁਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ) | |- |2017 |ਬ੍ਰੂਨੀ |ਸ਼ਿਵਾਨੀ |ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ<ref>{{Citation|title=Brunie|url=http://m.imdb.com/title/tt6464292/|language=en|access-date=2017-12-15}}</ref> |} ===ਫ਼ਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ !ਫ਼ਿਲਮ !ਭੂਮਿਕਾ !ਹਵਾਲੇ |- |2014 |''[[ਮਰਦਾਨੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਮਰਦਾਨੀ]]'' |ਮੀਰਾ |<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Mardaani Movie Star Cast {{!}} Release Date {{!}} Movie Trailer {{!}} Review- Bollywood Hungama|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/mardaani/cast/|url-status=live|access-date=|website=bollywoodhungama.com|language=en}}</ref> |- |2017 |''[[ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਸਿੰਗਲ]]'' |ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ |<ref>{{Cite web|title=Qarib Qarib Singlle: Latest News, Videos and Photos of Qarib Qarib Singlle {{!}} Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Qarib-Qarib-Singlle|access-date=2021-04-20|website=The Times of India}}</ref> |- |2019 |''ਏਕਤਾ'' |ਬਤੌਰ ਜਵਾਨ ਏਕਤਾ |<ref>{{Cite web|title=Ekta Movie Reviews & Ratings {{!}} Ekta (2019) {{!}} Times Of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/ekta/etmovie_comments/63380113.cms|url-status=live|website=timesofindia.com}}</ref> |- |2019 |''ਚਿੜਿਆਖ਼ਾਨਾ'' |ਮੀਲੀ |<ref>{{Cite web|date=August 18, 2019|title=Director Manish Tiwary: Chidiakhana deserves U rating from CBFC. It is for children|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/director-manish-tiwary-chidiakhana-deserves-u-rating-from-cbfc-it-is-for-children-1581920-2019-08-18|access-date=2021-07-29|website=India Today|language=en}}</ref> |- |2019 |''ਮਰਦਾਨੀ 2'' |ਮੀਰਾ |<ref>{{Cite web|date=2019-12-17|title=Avneet Kaur talks her experience on working with Rani Mukherjee in Mardaani 2|url=https://www.thelivemirror.com/avneet-kaur-shares-experience-mardaani-2/|url-status=live|access-date=|website=The Live Mirror|language=en-US}}</ref> |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable" |'''Year''' |'''Title''' |'''Role''' |'''Platform''' |'''Notes''' |- | rowspan="2" |2018 |ਬੱਬਰ ਕਾ ਤੱਬਰ | rowspan="2" |ਨਿੱਕੀ ਬੱਬਰ | rowspan="2" |Zee 5 |<ref>{{Cite web|url=https://www.lyricsstory.net/avneet-kaur-biography-instagram-phone-number-dance-age-height-sister-daily-routine|title=Babbar Ka Tabbar|date=26 August 2020|website=LyricsStory|access-date=13 April 2021|archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413182334/https://www.lyricsstory.net/avneet-kaur-biography-instagram-phone-number-dance-age-height-sister-daily-routine|url-status=dead}}</ref> |- |''ਬੱਬਰ ਕਾ ਟੱਬਰ 2'' | |} === ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼=== {| class="wikitable " |- style="text-align:center;" ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਗਾਇਕ ! ਲੇਬਲ ! ਹਵਾਲੇ |- |2013 |ਲਬੜੀਆਂ |ਮਾਲਾ ਤਰੇਓਨ |ਟਾਈਮਜ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Citation|url=https://www.hungama.com/album/labdiyaan/1830443/|language=en|access-date=2021-04-20|title=Labdiyaan|archivedate=2021-04-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420072628/https://www.hungama.com/album/labdiyaan/1830443/}}</ref> |- | rowspan="9" |2019 |ਤਰਸੇ ਯੇ ਨੈਨਾ |ਆਨੰਦ ਬਾਜਪਾਈ |ਜ਼ੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੰਪਨੀ |<ref>{{Cite web|title=Latest Hindi Song 'Tarse Ye Naina' Sung By 'Anand Bajpai' {{!}} Hindi Video Songs|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-tarse-ye-naina-sung-by-anand-bajpai/videoshow/68735094.cms|access-date=2021-04-20|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}</ref> |- |ਯਾਰੀ |ਨਿੱਕ |ਬੈਂਗ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|title=Punjabi Song 'Yaari' Sung By Nikk Featuring Avneet Kaur {{!}} Punjabi Video Songs|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/punjabi-song-yaari-sung-by-nikk-featuring-avneet-kaur/videoshow/70911157.cms|access-date=2021-04-20|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}</ref> |- |ਪਹਾੜਨ |ਰਜਤ ਨਾਗਪਾਲ |[[ ਟੋਨੀ ਕੱਕੜ|ਦੇਸੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਕਟਰੀ] |<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Pankaj|date=2019-08-26|title=Avneet Kaur new song 'Pahadan' to release today: Read more details|url=https://www.theindianwire.com/entertainment/avneet-kaur-new-song-pahadan-release-today-read-details-164182/|access-date=2021-04-20|website=The Indian Wire|language=en-GB}}</ref> |- |ਮੇਰੇ ਨੈਨਾ |[[ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ]] |ਹੀਰੋ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|date=2019-09-30|title=Avneet Kaur stars in video of a tragic love story|url=https://zeenews.india.com/music/avneet-kaur-stars-in-video-of-a-tragic-love-story-2237696.html|access-date=2021-04-20|website=Zee News|language=en}}</ref> |- |ਅਟੈਚਮੈਂਟ |ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ |[[ਸਿਧਾਰਥ ਨਿਗਮ|ਬੋਨਬਰੋਸ ਰਿਕਾਰਡਸ]] |<ref>{{Cite web|title=Siddharth Nigam & Avneet Kaur's new song crosses 3 million views|url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/television-news/siddharth-nigam-and-avneet-kaurs-song-attachment-crossed-3million-views.html|access-date=2021-04-20|website=Republic World|language=en}}</ref> |- |ਤੇਰੀ ਨਾਰ |ਨਿੱਕ |ਬੈਂਗ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|title=Avneet Kaur's best music videos that fans must check out, check full list|url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/television-news/avneet-kaurs-best-music-videos-that-you-must-check-out-see-full-list.html|access-date=2021-04-20|website=Republic World|language=en}}</ref> |- |ਮੈਂ ਫਿਰ ਨਈ ਆਉਣਾ |ਨਿੱਕ ਨੰਨੂ |ਲੋਕਧੁਨ |<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Yash|date=2019-11-21|title=Avneet Kaur's latest music video 'Main Fir Nai Auna' released, check out|url=https://www.theindianwire.com/entertainment/avneet-kaurs-latest-music-video-main-fir-nai-auna-released-check-233030/|access-date=2021-04-20|website=The Indian Wire|language=en-GB}}</ref> |- |ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ |ਜਗਮੀਤ ਬਰਾੜ |ਸਾਗਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|title=Latest Punjabi Song 'Taanashah' Sung By Jagmeet Brar {{!}} Punjabi Video Songs - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/latest-punjabi-song-taanashah-sung-by-jagmeet-brar/videoshow/72252684.cms|access-date=2021-08-10|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}</ref> |- |ਕਾਲੀ ਮੇਰੀ ਗੱਡੀ |[[ਰਾਮਜੀ ਗੁਲਾਟੀ]] |ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਵਾਇਟ ਫਲੈਗ |<ref>{{Cite web|title=kaali meri gaddi song|url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/avneet-kaur-shares-glimpses-of-her-music-video-kaali-meri-gaddi-looks-mesmerizing-191218}}</ref> |- | rowspan="7" |2020 |ਡੇਲੀ ਡੇਲੀ |[[ਨੇਹਾ ਕੱਕੜ]] |[[ਟੋਨੀ ਕੱਕੜ|ਦੇਸੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਕਟਰੀ]] |<ref>{{Cite web|date=2020-02-14|title=Watch: Avneet Kaur-Riyaz Ali in romantic song Daily Daily|url=https://www.thelivemirror.com/daily-dailysong-out/|access-date=2021-04-20|website=The Live Mirror|language=en-US}}</ref> |- |ਲੱਕ ਦੀ ਕਸਮ |[[ਰਾਮਜੀ ਗੁਲਾਟੀ]], ਮੈਕ |[[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]] |<ref>{{Cite web|title=रिलीज हुआ अवनित कौर और सिद्धार्थ निगम गाना 'लक दी कसम' का विडियो|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/video/movie-masti/bhojpuri/watch-latest-punjabi-video-song-luck-di-kasam-sung-by-ramji-gulati-starring-avneet-kaur-and-siddharth-nigam/videoshow/74610620.cms|access-date=2021-04-20|website=Navbharat Times|language=hi}}</ref> |- |ਹਮਾਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ |ਸੁਨੀਲ ਕਪੂਰ |[[ਜੋਏ ਮੁਖਰਜੀ|ਜੋਏ ਮੁਖਰਜੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ]] |<ref>{{Cite web|title=Sujoy Joy Mukherjee conceptualises a single for the fight against COVID19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/sujoy-joy-mukherjee-conceptualises-a-single-for-the-fight-against-covid19/articleshow/75488205.cms|access-date=2021-07-29|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |ਸਾਰਾ ਦਿਨ |[[ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ]], ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ |[[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]] |<ref>{{cite news |title=Watch Latest Punjabi Audio Song - 'Saara Din' Sung By Karan Singh Arora Featuring Avneet Kaur |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/atch-latest-punjabi-audio-song-saara-din-sung-by-karan-singh-arora-featuring-avneet-kaur/videoshow/75825276.cms |access-date=2 April 2021 |work=The Times of India |date=20 May 2020 |language=en}}</ref> |- |ਚਾਕਲੇਟ | [[ਟੋਨੀ ਕੱਕੜ]] | [[ਟੋਨੀ ਕੱਕੜ]] |<ref name="Chocolate, badaami rang">{{cite news |title=Avneet Kaur takes her digital game to the next level! |url=https://www.aninews.in/news/business/actor-avneet-kaur-takes-her-digital-game-to-the-next-level20210326112644/ |access-date=2 April 2021 |work=ANI News |date=26 March 2021 |language=en |archive-date=26 ਮਾਰਚ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210326062220/https://www.aninews.in/news/business/actor-avneet-kaur-takes-her-digital-game-to-the-next-level20210326112644/ |url-status=dead }}</ref> |- |ਬਦਾਮੀ ਰੰਗ |ਨਿੱਕ |ਬੈਂਗ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref name="Chocolate, badaami rang" /> |- |ਐਕਸ ਕਾਲਿੰਗ | [[ਨੇਹਾ ਕੱਕੜ]], [[ਰੋਹਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]] |[[ਟੋਨੀ ਕੱਕੜ|ਦੇਸੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਕਟਰੀ]] |<ref>{{cite news |title=Neha kakkar reacts to Rohanpreet and Avneet's upcoming song |url=https://www.hindustantimes.com/music/neha-kakkar-has-an-angry-reaction-to-husband-rohanpreet-singh-s-ex-calling-he-swears-he-is-innocent/story-LGvDaBXjwq9qUdQE9w8buI.html |access-date=2 April 2021 |work=Hindustan Times |date=31 October 2020 |language=en}}</ref> |- | rowspan="7" | 2021 |ਫਰਾਰ |ਅਕੁੱਲ |ਵੀਵਾਈਆਰਐਲ ਓਰਿਜਨਨਲਸ |<ref>{{cite news |last=Pathania |first=Anushka |date=15 January 2021 |title=Avneet Kaur starrer 'Faraar' is trending |url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/music/avneet-kaur-starrer-faraar-is-a-story-about-a-lovers-spat-watch-video.html |access-date=2 April 2021 |work=Republic World |language=en}}</ref> |- |ਤੇਰਾ ਹੂੰ ਨਾ |[[ਨਿਖਿਲ ਡੀ'ਸੁਜ਼ਾ]] |[[T-Series (company)|T-Series]] |<ref>{{cite news |title=Arradhya Maan new song Tera Hoon Na |url=https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/arradhya-maan-will-make-you-fall-in-love-with-his-charm-in-new-song-tera-hoon-na-23164483 |access-date=2 April 2021 |work=Mid Day |date=19 March 2021 |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |ਤੈਨੂੰ ਨੀ ਪਤਾ |ਗੁਰੀ |ਗੀਤ MP3 |<ref name="Avneet">{{cite news |last=Nair |first=Shriya |date=14 March 2021 |title=DYK Avneet Kaur was part of Jhalak Dikhla Jaa, but not as a celebrity? |url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/music/dyk-avneet-kaur-was-part-of-jhalak-dikhla-jaa-but-not-as-a-celebrity.html |access-date=2 April 2021 |work=Republic World |language=en}}</ref> |- |ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ |ਗੋਲਡੀ ਸੋਹੇਲ |ਦੇਸੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਕਟਰੀ |<ref>{{cite news |title='Kinne Saalan Baad' Sung by Goldie Sohel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/punjabi-gana-new-songs-videos-2021-latest-punjabi-song-kinne-saalan-baad-sung-by-goldie-sohel/videoshow/81765180.cms |access-date=2 April 2021 |work=The Times of India |date=31 March 2021 |language=en}}</ref> |- |ਦੇਖੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ੁਆਬ |[[ਇਸ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨ]] |ਬਿਲਾਈਵ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|date=2021-04-18|title=Siddharth Gupta and Avneet Kaur feature in new single 'Dekhe Saare Khwaab'|url=https://www.mid-day.com/entertainment/music-news/article/siddharth-gupta-and-avneet-kaur-feature-in-new-single-dekhe-saare-khwaab-23168937|access-date=2021-04-20|website=www.mid-day.com|language=en|archive-date=2021-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419145710/https://www.mid-day.com/entertainment/music-news/article/siddharth-gupta-and-avneet-kaur-feature-in-new-single-dekhe-saare-khwaab-23168937|dead-url=yes}}</ref> |- |ਪਾਗਲਾ |[[ਅਖਿਲ (ਗਾਇਕ)|ਅਖਿਲ]] |ਦੇਸੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫੈਕਟਰੀ |<ref>{{Cite web|title=Latest trending song 'Paagla' sung by Akhil ft. Avneet Kaur|url=https://www.india.com/photos/entertainment/avneet-kaur-surprises-fans-with-bts-pictures-from-music-video-paagal-see-pictures-213387/|access-date=2021-06-27|website=india.com|language=en}}</ref> |- |ਹੋਨੇ ਲਗਾ ਤੁਮਸੇ ਪਿਆਰ |ਅਭੀ ਦੱਤ |ਬੀਲਾਇਵ ਮਿਊਜ਼ਿਕ |<ref>{{Cite web|last=|date=2021-07-13|title=Watch: Siddharth Nigam and Avneet Kaur's romance in 'Hone Laga Tumse Pyaar'|url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/watch-siddharth-nigam-and-avneet-kaurs-romance-in-hone-laga-tumse-pyaar-23182504|access-date=2021-07-13|website=Mid-Day|language=en-US}}</ref> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ !Year !Award !Category !Result !Ref |- |2019 |[[Gold Awards]] |[[Gold Award for Best Onscreen Jodi|Best Onscreen Jodi]] (With [[Siddharth Nigam]]) |{{nom}} |<ref>{{Cite web|title=Gold Awards 2019 {{!}} 24th October 2019 {{!}} Full Episode {{!}} ZEE5|url=https://www.zee5.com/global/tvshows/details/gold-awards-2019/0-6-2183/gold-awards-2019/0-1-281729|url-status=live|access-date=2021-08-10|website=ZEE5|language=en}}</ref> |- |2020 |[[Gold Awards|Gold Glam & Style Awards]] |Most Stylish Influencer |{{Won}} |<ref>{{Cite web|last=Bhasin|first=Shriya|date=2020-11-25|title=Gold Awards 2020: Sidharth Shukla, Hina Khan to Surbhi Chandna, list of TV celebs who won big|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/tv/gold-awards-2020-sidharth-shukla-hina-khan-to-surbhi-chandna-list-of-tv-celebs-who-won-big-667348|access-date=2021-04-19|website=www.indiatvnews.com|language=en}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=25em}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{IMDb name|id=nm3941445|name=Avneet Kaur}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ]] gxxw7joc1kv4hpu8iuwe07xx6kp18fw 0 105133 838717 773586 2026-05-06T07:54:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838717 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = ਕਿਰਨ ਜੱਸਲ | birth_name =ਕਿਰਨਮੀਤ ਕੌਰ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਸਲ<ref name=tmtinterview2016>{{cite web|url=http://www.themalaysiantimes.com.my/kiran-jassal-from-girl-next-door-to-miss-universe-malaysia/|title=Kiran Jassal: From girl next door to Miss Universe Malaysia!|publisher=The Malaysian Times|date=1 March 2016|access-date=3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-date=14 ਜੂਨ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614081128/http://www.themalaysiantimes.com.my/kiran-jassal-from-girl-next-door-to-miss-universe-malaysia/|dead-url=yes}}</ref> | birth_date = {{birth date and age| df=y|1996|3|13}}<br>[[ਸੁਬਾਂਗ ਜਯਾ]], [[ਸੇਲੰਗੋਰ]], [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] | height = {{height|ft=5|in=8.5}} | title = [[ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2016]] | competitions = [[ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2016]]<br>(ਜੇਤੂ)<br>[[ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016]]<br>(Unplaced) | eye_color = ਭੂਰਾ | hair_color = ਭੂਰਾ | alma_mater=[[International Medical University]]|residence=[[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]|years_active=2016-present|predecessor=[[Vanessa Tevi]]}} '''ਕਿਰਨ ਜੱਸਲ''' (ਜਨਮ 13 ਮਾਰਚ 1996) ਹੈ, ਇੱਕ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2016 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ [[ਮਨੀਲਾ]], [[ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼]] ਵਿੱਚ 30 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਕਿਰਨ ਜੱਸਲ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਾਰਚ 1996 ਨੂੰ [[ਸੁਬਾਂਗ ਜਯਾ]], [[ਸੇਲੰਗੋਰ]], [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਕਿਰਨਮੀਤ ਕੌਰ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਸਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ 21 ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਬੇ ਸੇਲਾਂਗੋਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਬਾਂਗ ਜਯਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੱਸਲ ਚਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ।<ref name="background2016">http://www.thestar.com.my/metro/focus/2015/11/05/big-dreams-to-set-up-her-own-practice-dentistry-student-hopes-to-better-understand-her-capabilities/ Big dreams to set up her own practice</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਵਕੀਲ ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਸ਼ਵ 2015 ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref name="meetkiranjassal">[http://www.star2.com/people/2016/02/10/say-hello-to-the-new-miss-universe-malaysia/ www.pamper.my/news/pamper-tv/pampermystar-kiran-jassal-ass-kicked-way-miss-universe/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020063909/http://www.star2.com/people/2016/02/10/say-hello-to-the-new-miss-universe-malaysia/ |date=2017-10-20 }} Say hello to the new Miss Universe Malaysia</ref> ਉਹ ਅੰਤ ਨੂੰ ਡੈਂਟਿਸਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name="elleMYMUM2016">http://www.elle.my/celebrity/News/Kiran-Jassal-crowned-Miss-Universe-Malaysia-2016 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170305091243/http://www.elle.my/celebrity/News/Kiran-Jassal-crowned-Miss-Universe-Malaysia-2016 |date=2017-03-05 }} Meet Kiran Jassal, Miss Universe Malaysia 2016</ref> ਜੱਸਲ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ, "ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ" ਡੈਂਟਿਸਟਰੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗੀ।<ref name="thesunstaypositive">{{Cite web|url=http://www.thesundaily.my/news/1896973|title=Staying Positive ... Meet Kiran Jassal the newly crowned Miss Universe Malaysia 2016|date=14 July 2016|publisher=[[The Sun (Malaysia)]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜੱਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਓਥੋਰਡੌਨਟਿਕ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ  ਸੁਪਨਾ  ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੈ।<ref name="sikhgirl">http://www.ndtv.com/world-news/sikh-girl-kiran-jassal-to-represent-malaysia-in-miss-universe-contest-1647650 Sikh Girl, Kiran Jassal, To Represent Malaysia In Miss Universe Contest</ref> ਕਿਰਨ ਦੀ ਭੈਣ ਰਣਮੀਤ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਡਾਕਟਰ ਹੈ। ਜੱਸਲ ਭੈਣਾਂ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ (1994) ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵਰਲਡ (1994) ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>[http://punjabstar.com/pb/%E0%A8%AE%E0%A8%B2%E0%A9%87%E0%A8%B6%E0%A9%80%E0%A8%86-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%9A%E0%A8%AE%E0%A8%95%E0%A8%BE-%E0%A8%B0%E0%A8%B9%E0%A9%80-%E0%A8%B9%E0%A9%88-%E0%A8%AD%E0%A8%BE%E0%A8%B0/ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਕਿਰਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ===ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ === ==== ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2016 ==== ਜੱਸਲ ਨੂੰ 30 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਹਾਰਸਜ਼ ਹੋਟਲ, ਸੇਰੀ ਕੇਮਬਾਂਗਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੈਲਸ ਵਿਖੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2016 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="crowning2016">http://www.thestar.com.my/news/nation/2016/01/31/kiran-named-miss-universe-malaysia-2016/ Kiran named Miss Universe Malaysia 2016</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਈਟਲਹੋਲਡਰ, ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ 2015, ਵਨੇਸਾ ਤੇਵੀ ਨੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਖ਼ਿਤਾਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੂੰ "ਮਿਸ ਮਾਈ ਡੈਂਟਿਸਟ ਵਿਨਿੰਗ ਸਮਾਈਲ" ਸਬਸਿਡਰੀ ਟਾਈਟਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ==== ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ==== Jਜੱਸਲ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵੈਨਜੂਏਲਾ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਮਿਸ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰ 10 ਸਰਬੋਤਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਸਟਿਊਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਜੱਸਲ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਵਿੱਚ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿਸ ਵੈਨਜੂਏਲਾ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਮਿਸ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰ 10 ਸਰਬੋਤਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਸਟਿਊਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਪੀਟਰੋਨਾਸ ਟਿਨ ਟੌਵਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਵਿਨ ਟਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਸਟਿਊਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਸਟੂਮ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਰਿਜ਼ਮਾਨ ਰੁਜੈਨੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਗਾਊਨ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।  === ਮਾਡਲਿੰਗ === ਜੈਸਲ ਡੇਬਰਾ ਹੈਨਰੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰਮਾਡਲ, ਅੰਬਰ ਚਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈਫ ਹੇਅਰ ਫੈਸ਼ਨ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 2016 ਲੌਰੀਅਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕਲਰ ਲਈ ਤੁਰੀ ਸੀ।  <ref name="colourforlife">{{Cite web|url=http://style.astroawani.com/detail/colour-life-l-oreal-109129|title=Colour For Life With L’Oreal|date=24 June 2016|publisher=[[Astro Awani]]|access-date=3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-date=6 ਨਵੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106035652/http://style.astroawani.com/detail/colour-life-l-oreal-109129|dead-url=yes}}</ref> == ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮ == ਸਲ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਏਡਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name="2016MAC">{{Cite web|url=http://english.astroawani.com/malaysia-news/hiv-aids-get-tested-get-treated-104999|title=HIV/AIDS: Get tested, get treated|date=11 May 2016|publisher=[[Astro Awani]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਔਰਤ ਮਾਡਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਲੰਗੋਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਉਮੀਦਵਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] d21j83exxg02zzh5svkq2dlo5cjqxi5 0 106347 838713 766028 2026-05-06T06:59:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838713 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ | image = Kavita Devi WrestleMania 34 April 2018.jpg | caption = ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ | birthname = ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ | birth_date = | birth_place = | resides = | names = ਹਾਰਡ ਕੇ.ਡੀ.<ref name="Cagematch">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=18763|title=Kavita Devi Cagematch profile|accessdate=15 October 2017|work=Cagematch}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br />ਕਵਿਤਾ<br />'''ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ''' | height = {{height|ft=5|in=9}}<ref name="MYCWWE">{{cite web|url=http://www.wwe.com/section/mae-young-classic-competitors/article/kavita-devi|title=Kavita Devi MYC Biography|accessdate=15 October 2017|publisher=WWE}}</ref> | weight = | billed = [[ਹਰਿਆਣਾ]], [[ਭਾਰਤ]] | trainer = [[ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖ਼ਲੀ]]<br />WWE ਪਰਫ਼ੌਰਮੈਂਸ ਕੇਂਦਰ<br />ਸਾਰਾ ਡੇਲ ਰੇ | spouse = | family = | debut = 2016<ref name="Wrestlingdata">{{cite web|url=http://wrestlingdata.com/index.php?befehl=bios&wrestler=32296|title=Kavita Devi Wrestlingdata profile|accessdate=15 October 2017|work=Wrestlingdata}}</ref> }} '''ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੈਸਲਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ [[ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ.]] ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ NXT ਵਿੱਚ '''ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰੈਸਲਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਡਬਲਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।<ref name = "tribune">{{cite web|url= http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/kavita-set-to-become-1st-indian-woman-to-appear-in-wwe/426440.html|title= Kavita set to become 1st Indian woman to appear in WWE|accessdate= 27 Aug 2017|date= 23 Jun 2017|work= tribuneindia.com|archive-date= 27 ਅਗਸਤ 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170827210457/http://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/kavita-set-to-become-1st-indian-woman-to-appear-in-wwe/426440.html|url-status= dead}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵੇਟਲਿਫਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ== ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਲਾਲ, 5 ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜੁਲਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਮਾਲਵੀ ਪਿੰਡ<ref name=jatsit1>[https://www.aky.org.in WWE superstar Kavita Dalal will launch WWE Super League in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320141850/http://www.aky.org.in/ |date=2020-03-20 }}, Dainik Jagran, 16 Jan 2019.</ref> ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। == ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ == {{Infobox sportsperson | nocat_wdimage = yes | name = ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ | headercolor = lightsteelblue | show-medals = yes | medaltemplates = {{MedalSport|ਮਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ|ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ}} {{MedalCountry|the {{IND}}}} {{MedalCompetition|[[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ]]}} {{MedalGold|[[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2016 ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲੌਂਗ]]|ਫ਼ਰੀਸਟਾਇਲ (– 75 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ.)}} }} ਕਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ 75 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ. ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ==ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ== ===ਕੰਟੀਨੈਂਟਲ ਰੈਸਲਿੰਗ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (2016–2017)=== 24 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ, ਕਵਿਤਾ ਦਲਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ, "ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਜੂਨ, 2016 ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਬੀ ਬੀ ਬੁੱਲ ਬੁੱਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਓਪਨ ਚੈਲੇਂਜ" ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ, ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 25 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਹਾਰਡ ਕੇਡੀ, ਨਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗ ਸਾਹਿਲ ਸੰਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀ.ਬੀ. ਚੁੱਲ ਬੁੱਲ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਿਕਸਡ ਟੈਗ ਟੀਮ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੇਨਰ "ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ" ਤੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਸੀ। ===ਐਨ.ਐਕਸ.ਟੀ. (2017 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ)=== 13 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਅ ਯੰਗ ਕਲਾਸਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰੈਸਲਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/maeyoungclassic/article/mae-young-classic-competitors-announced|title=Mae Young Classic competitors announced at Parade of Champions|work=WWE|date=13 July 2017|accessdate=15 October 2017}}</ref> 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਡਕੋਟਾ ਕਾਈ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="MaeYoungClassic28/08/17">{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/article/111953/mae-young-classic-episode-three-report-garrett-versus-niven-belair-versus-beckett-kai-versus-devi-and-storm-versus-raymond.html|title=MAE YOUNG CLASSIC EPISODE THREE REPORT: GARRETT VERSUS NIVEN, BELAIR VERSUS BECKETT, KAI VERSUS DEVI, AND STORM VERSUS RAYMOND|last=Richard|first=Trionfo|date=28 August 2017|accessdate=15 October 2017|work=PWInsider}}</ref> 15 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ, ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਈ. ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwenxt/article/wwe-signs-first-female-talent-from-india-middle-east|title=WWE signs first female talent from India and the Middle East to developmental contracts|date=15 October 2017|accessdate=15 October 2017|publisher=[[WWE]]}}</ref> 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2018 ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰੈਸਲਮੇਨੀਆ 34 ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੈਸਲਮੇਨੀਆ ਮਹਿਲਾ ਬੈਟਲ ਰਾਇਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰਾਹ ਲੋਗਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=116716&p=2|title=COMPLETE WRESTLEMANIA 34 KICKOFF SHOW COVERAGE|last=Stuart|first=Carapola|date=April 8, 2018|accessdate=April 9, 2018|work=PWInsider}}</ref> 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਨ.ਐਕਸ.ਟੀ. ਲਾਈਵ ਈਵੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਆਲਿਆਹ ਨਾਲ ਡਕੋਟਾ ਕਾਈ ਅਤੇ ਸਟੇਫਨੀ ਨੀਵੇਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਏ ਯੰਗ ਕਲਾਸਿਕ 2018 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਪਰਤਣ ਵਾਲੀ ਕੈਟਲਿਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ।<ref>{{cite web|last1=Williams|first1=JJ|title=NXT SANFORD, FL, LIVE RESULTS: KACY CATANZARO MAKES HER DEBUT|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/nxt-sanford-fl-live-results-kacy-catanzaro-makes-her-debut-256116|website=F4WOnline|accessdate=April 22, 2018|date=April 20, 2018|archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180421094428/https://www.f4wonline.com/wwe-results/nxt-sanford-fl-live-results-kacy-catanzaro-makes-her-debut-256116|dead-url=yes}}</ref> ==ਵਪਾਰ== ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਡਬਲਿਊ.ਡਬਲਿਊ.ਈ. ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ==ਹੋਰ ਦੇਖੋ== * [[ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ]] * [[ਫੋਗਾਟ ਭੈਣਾਂ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ == {{Commons category|Kavita Dalal}} * {{wwe superstar|kavita-devi}} * {{twitter|KavitaDeviWWE}} * {{Professional wrestling profiles|cagematch=18763|wrestlingdata=32296|iwd=kavita-devi-13552}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ]] pysie8cdb4r2ivqfk1g5ow1ns4h5jg9 0 108650 838665 644121 2026-05-05T23:36:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838665 wikitext text/x-wiki '''ਅਹਾਨ ਪਾਂਡੇ''' (ਦਸੰਬਰ 23, 1997)<ref>[https://www.filmfare.com/news/bollywood/ahaan-panday-turns-20-with-pomp-and-show-25788.html Ahaan Panday turns 20 with pomp and show!], filmfare.com</ref><ref>[https://www.famousbirthdays.com/people/ahaan-panday.html He has amassed over 170,000 followers on Instagram.], famousbirthdays.com</ref> ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ]] ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਸੰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਫ੍ਰੀਕੀ ਅਲੀ ਅਤੇ ਰਾਕ ਆਨ 2<ref>[http://www.dnaindia.com/entertainment/report-chunky-pandey-s-nephew-ahaan-pandey-wants-to-act-2260028 Chunky Pandey's nephew Ahaan Panday wants to act!], dnaindia.com</ref> ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮ ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰਟ ਫਿਲ੍ਮ ਫਿੱਫਟੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਮ ਕੀਤਾ। ਅਹਾਨ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਇਨਸਟਗ੍ਰਾਮ ਉੱਤੇ 1 ਲੱਖ 80 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋ ਵੱਧ ਫਾਲੋਵਰਜ਼ ਹਨ।<ref>[https://www.mid-day.com/articles/ahaan-panday-spotted-with-alisha-abdullah-in-chennai/19446182 Ahaan Panday spotted with Alisha Abdullah in Chennai]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, mid-day.com</ref><ref>[http://zeenews.india.com/people/ahaan-panday-is-a-star-in-the-making-and-this-video-is-proof-watch-2082797.html], zeenews.india.com</ref><ref>[https://www.hindustantimes.com/bollywood/chunky-pandey-s-son-ahaan-on-entering-bollywood-not-attracted-to-the-glam-but-the-craft/story-ZekNpvQwqS0oIrTxnJBZyH.html Ahaan on entering Bollywood: Not attracted to the glam but the craft], hindustantimes.com</ref> ==ਫਿਲਮਾਂ== *2016 ਫ੍ਰੀਕੀ ਅਲੀ *2016 ਰਾਕ ਆਨ 2 *2017 ਫਿਫਟੀ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.instagram.com/ahaanpandayy ਇਨਸਟਗ੍ਰਾਮ] *[https://www.imdb.com/name/nm8077625/ IMDb] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] n3vm1vapcug4z6f3g3liddwttv3kb8m 0 108777 838688 544336 2026-05-06T02:19:54Z Harry sidhuz 38365 838688 wikitext text/x-wiki {{textbook|date=September 2015}} [[ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਅੰਦਰ, [[ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ]] (SUSY) ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ [[ਗੇਜ ਸਮਿੱਟਰੀ]]ਆਂ ਵੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ. '''ਸੁਪਰਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ''' ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. == ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ == [[ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ, [[ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ]] [[ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਿਕ (ਲੋਕਲ) ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ [[ਨਿਰੰਤਰ ਗਰੁੱਪ]] ਅਧੀਨ [[ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ]] [[ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ]] (ਸਥਿਰ) ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਗੇਜ ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਵਿੱਚ [[ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ|ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਡਿਗਰੀਆਂ]] ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਭਵ ਗੇਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੇਜ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ [[ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ]] ਰਚਦੇ ਹਨ- ਜਿਸ ਵੱਲ ਨੂੰ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਗੇਜ ਗਰੁੱਪ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਈ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ [[ਗਰੁੱਪ ਜਨਰੇਟਰ|ਗਰੁੱਪ ਜਨਰੇਟਰਾਂ]] ਦਾ ਸਬੰਧਤ [[ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਜਨਰੇਟਰ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸਬੰਧਤ [[ਵੈਕਟਰ ਫੀਲਡ]] ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਗਰਾਂਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਸਮੂਹ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਅਧੀਨ ਇਸਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਯਕੀਨੀ ਰਹੇ (ਜਿਸਨੂੰ ਗੇਜ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ)। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੇਜ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ [[ਕੁਆਂਟਮ|ਕੁਆਂਟਿਆਂ]] ਨੂੰ [[ਗੇਜ ਬੋਸੌਨ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮਿੱਟਰੀ ਗਰੁੱਪ [[ਗੈਰ-ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ]] (ਨੌਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਬੇਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਮ ਉਦਾਹਰਨ [[ਯਾਂਗ-ਮਿਲਜ਼ ਥਿਊਰੀ]] ਹੈ। == ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ == [[ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ]] ([[ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰੀ]]) ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ [[ਫਰਮੀਔਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੋਸੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਬੋਸੋਨ ਦਾ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਕ੍ਰਮ ਸਮੱਸਿਆ (Hierarchy Problem) ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਜੋ ਕਣ ਕਿਸੇ ਸਮਰੂਪਤਾ (ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸੋਨ ਵਾਂਗ) ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਿਆਂ (GUT, Planck...) ਵੱਲ ਧਕੇਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੰਜ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਸੁਧਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ [[ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ]] ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਇਸਦਾ ਨਾਪ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਜਨਰਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ (Supergravity) ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਮੂਲ ਅੰਗ ਹੈ। ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ ਦਾ [[ਪਦਕ੍ਰਮ ਸਮੱਸਿਆ]]ਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ: ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਕਣ ਲਈ ਉਸੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਲੂਪ ਇਸਦੇ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਦੇ ਲੂਪ ਰਾਹੀਂ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ UV ਸੀਮਤ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜਰੂਰ ਹੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ (ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਨਿਯਮ ਅਧੀਨ, ਜੋ ਸੁਪਰ ਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਲੱਛਣ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)। ਇਸ ਤੋੜ ਦਾ ਸਰਲ ਮਾਡਲ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਡਰਨ ਟਕਰਾਓ ([[ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਕੋਲਾਈਡਰ]]) ਉੱਤੇ ਉਮੀਦ ਹੈ। [[ਹਿਗਜ਼ ਕਣ]] ਇਸੇ ਟਕਰਾਓ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੁਪਰ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਖੋਜਿਆ। ==4D ਵਿੱਚ (4 ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਨਰੇਟਰਾਂ) ਵਾਲੀ {{math|''N'' {{=}} 1}} SUSY == === ਡਿਫ੍ਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸੁਪਰਕਿਸਮਾਂ === == 8 ਜਾਂ 8 ਤੋਂ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ({{math|''N'' > 1}}) ਵਾਲੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ == ਉੱਚ ਸੁਪਰਸਮਰੂਪ (ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਚ ਅਯਾਮ ਵੀ) ਵਾਲੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਸੁਪਰਫੀਲਡ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਗੇਜ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਇਲ ਫਰਮੀਔਨ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਕੰਪਲੈਕਸ [[ਸਕੇਲਰ ਫੀਲਡ]] ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਸੁਪਰ QCD]] * [[ਸੁਪਰਪੁਟੈਂਸ਼ਲ]] * [[D-ਰਕਮ]] * [[F-ਰਕਮ]] * [[ਕਰੰਟ ਸੁਪਰਫੀਲਡ]] * [[ਮਿਨੀਮਲ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ]] * [[ਸੁਪਰਸਮੱਟ੍ਰਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ]] == ਹਵਾਲੇ == * Stephen P. Martin. ''A Supersymmetry Primer'', [https://arxiv.org/pdf/hep-ph/9709356v6.pdf arxiv.org/pdf/hep-ph/9709356v6.pdf] . * Prakash, Nirmala. [https://www.amazon.com/Mathematical-Perspectives-Theoretical-Physics-Superstrings/dp/1860943659 ''Mathematical Perspective on Theoretical Physics: A Journey from Black Holes to Superstrings''], ''[[World Scientific]]'' (2003). *{{Cite journal |first1=D. S. |last1=Kulshreshtha |first2=H. J. W. |last2=Mueller-Kirsten |title=Quantization of systems with constraints: The Faddeev-Jackiw method versus Dirac's method applied to superfields |series=Phys. Rev. D43, 3376-3383 |year=1991 |doi=10.1103/PhysRevD.43.3376 |bibcode=1991PhRvD..43.3376K }} {{DEFAULTSORT:ਸੁਪਰਸਮਿੱਟ੍ਰਿਕ ਗੇਜ ਥਿਊਰੀ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ]] 34ahy6ojs2bel0jqttadddavrfn5adq 0 120383 838690 537123 2026-05-06T02:22:48Z Harry sidhuz 38365 INTERWIKILINK 838690 wikitext text/x-wiki '''ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ''' (-ਮੌਤ 1940<ref>{{Cite web|url=http://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%97%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A8%E0%A9%80%20%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%AA%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A8%BE%E0%A8%87|title=ਗਿਆਨੀ ਸੰਪਰਦਾਇ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ|website=punjabipedia.org|access-date=2019-09-23}}</ref>) [[ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ]] ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਗਿਆਨੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਟੀਕਾਕਾਰ ਸੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== *ਪੋਥੀ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਟੀਕ<ref>{{Cite web|url=https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%8B%E0%A8%A5%E0%A9%80_%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C_%E0%A8%97%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%B0%E0%A8%A5%E0%A9%80_%E0%A8%B8%E0%A8%9F%E0%A9%80%E0%A8%95.pdf/1|title=ਪੋਥੀ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਟੀਕ|last=ਗਯਾਨੀ|first=ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|date=ਮਈ 1955|website=pa.wikisource.org/|publisher=ਭਾਈ ਬੁੱਟਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ,ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|access-date=ਫਰਵਰੀ 4, 2020}}</ref> *''ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਯੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਸਟੀਕ'' *''ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ (ਸਟੀਕ)'' *''ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ. ਸਾਹਿਬ-ਸਟੀਕ'' *''ਦੀਵਾਨ ਗੋਯਾ (ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ)'' (ਟੀਕਾ)<ref>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%A4%E0%A8%B8%E0%A8%B5%E0%A9%80%E0%A8%B0:DIVAN_GOYA.pdf</ref> *''...ਸਿੱਧ ਗੋਸ਼ਟ ਸਟੀਕ'' *''ਕਬਿਤ ਸਵਯੇ ਸਟੀਕ ਬਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ'' *''ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਟੀਕ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਸਟੀਕ'' *''ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਸਟੀਕ'' *''ਜਾਪੁ ਤੇ ਸਵੱਯੇ ਪਾ 10 ਸਟੀਕ '' *''ਦਸ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਟੀਕ'' *''ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ- ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ'' ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਸਟੀਕ *''ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ-ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਪਾ 10 ਸਟੀਕ'' *''ਪੋਥੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਟੀਕ'' *''ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਸਟੀਕ'' *''ਭੱਟਾ ਦੇ ਸਵੱਯੇ ਸਟੀਕ'' *''ਸ੍ਰੀ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਸਟੀਕ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ ਸਟੀਕ'' *''ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਟੀਕ ਵਿਚੋਂ ਦਸ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਟੀਕ '' *''ਸਲੋਕ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਸਟੀਕ''<ref>{{Cite web|url=http://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/w27AcptRslt.aspx?AID=851054&xF=T&xD=0&nS=2|title=Search Result|website=webopac.puchd.ac.in|access-date=2019-09-23}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨੀ ਸੰਪਰਦਾਇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1940]] j7yena7q3ldxeo3fhe20kw6ec7ffajo 0 121506 838733 806839 2026-05-06T11:26:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838733 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਗੇਰਾਰਡ ਫਿਲਿਪ | image = S.Kragujevic, Gérard Philipe 1955.JPG | image_size = | caption = 1955 ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ | birth_date = {{Birth date|1922|12|4|df=y}} | birth_place = ਕਾਨਸ, [[ਫਰਾਂਸ]] | death_date = {{Death date and age|1959|11|25|1922|12|4|df=y}} | death_place = [[ਪੈਰਿਸ]], ਫਰਾਂਸ | occupation = ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 1944&ndash;1959 | spouse = ਨਿਕੋਲ ਫੋਰਕੇਡ (1951–1959) 2 ਬੱਚੇ | website = }} '''ਗਾਰਡ ਫਿਲਿਪ''' (4 ਦਸੰਬਰ 1922 &ndash; 25 ਨਵੰਬਰ 1959) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰੈਂਚ [[ਅਦਾਕਾਰ]] ਸੀ ਜੋ 1944 ਤੋਂ 1959 ਦਰਮਿਆਨ 34 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤਕ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। == ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == === ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Citation Gérard Philipe - Théâtre des Abbesses.jpg|alt=|thumb| "ਥੀਏਟਰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ." (ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਥੈਟ੍ਰ ਡੇਸ ਅਬੇਬੇਸਿਸ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਗੇਰਾਰਡ ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ.)]] ਜਨਮ '''ਜ਼ਰਾਰ ਐਲਬਰਟ ਫ਼ਿਲਿਪੁੱਸ'''<ref>{{Cite book|title=Gérard Philipe ou la jeunesse du monde|last=Perisset|first=Maurice|year=1979|editor-last=Alain Lefeuvre|location=Nice|page=22}}</ref> ਵਿੱਚ [[ਕੈਨ|ਕੈਨ੍ਸ]] ਇੱਕ ਚੰਗੀ-ਬੰਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਨਾ ਨਾਨੀ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਚੈੱਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.radio.cz/fr/rubrique/faits/gerard-philippe-comedien-francais-tres-aime-des-tcheques |title=Radio.cz |access-date=2019-10-28 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711094237/http://www.radio.cz/fr/rubrique/faits/gerard-philippe-comedien-francais-tres-aime-des-tcheques |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਰਸਲ ਫਿਲਿਪ (1893–1973), ਕੈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਨ, ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਰੀਆ ਏਲੀਸਾ "ਮਿਨੌ" ਫਿਲਿਪ, ਨੀ ਵਿਲੇਟ (1894–1970) ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪਨਾਮ "ਫਿਲਿਪ" ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ "ਫਿਲਿਪ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟੋਆਇਰ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲਿਆ। === ਅਰੰਭਿਕ ਫਿਲਮਾਂ === ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ''ਲਾਸ ਪੇਟਾਈਟਸ ਡੂ ਕੂਈ ਆਕਸ ਫਲੀਅਰਜ਼'' (1943) ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਮਾਰਕ ਅਲੈਗਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ''ਬਾਕਸ ਆਫ ਡਰੀਮਜ਼'' (1945) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਜਾਨੀ ਹੋਲਟ ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ ਬ੍ਰਸੇਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''ਲੈਂਡ ਵਿਦਊਟ ਸਟਾਰਜ਼'' (1946) ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਬਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਜਾਰਜ ਲੈਕੋਮਬੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।<ref>THE FRENCH CINEMA SINCE THE LIBERATION Hackett, Hazel. Sight and Sound; London Vol. 15, Iss. 58, (Summer 1946): 48.</ref> ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ [[ਨੀਸ|ਨਾਇਸ ਦੇ]] ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਟੇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ [[ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ|ਐਲਬਰਟ ਕੈਮਸ]] ਪਲੇ ''ਕੈਲੀਗੁਲਾ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਖ ਬਣਾਈ।<ref>THE FRENCH THEATRE: Old Vic's Success; Existentialist's Herror Play Watt, Alexander. The Scotsman (1921-1950); Edinburgh, Scotland [Edinburgh, Scotland]09 Dec 1946: 4.</ref> ਫ਼ਿਲਿਪ ਨੇ ਲੀਡ ਰੋਲ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਉਸਨੇ ''ਦਿ ਇਡੀਅਟ''(1946), ਨਾਵਲ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ [[ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ|ਫਿਊਦੋਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ]], ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ Edwige Feuillère ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜੌਰਜ ਲੈੈਂਪਿਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।।ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਿਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ''ਓਵਰਟ ਡ੍ਰਾਈਡ ਕਾਜ ਡੀ 'ਇਨਵੈਂਟੇਅਰ'' (1946) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫਿਲਮ ਜੋ ਅਲੇਨ ਰੇਨੇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਸੀ।<ref>Of Local Origin New York Times 04 Feb 1948: 28.</ref><ref>FILMLAND BRIEFS Los Angeles Times (1923-1995); Los Angeles, Calif. [Los Angeles, Calif]02 June 1948: 23.</ref> == ਮੌਤ == ਉਹ ਆਪਣੇ 37 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਜਿਗਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ(ਉਸਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ)। ਉਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ Ramatuelle, ਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ|ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ]] ਤੱਟ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/6750|title=Gérard Philipe|date=October 25, 1999|website=Find A Grave}}</ref> 1995 ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ, ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੀਮਿਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ 100 ਫ੍ਰੈਂਕ ਸਿੱਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰੁਤਬੇ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1959]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922]] gq26lpplgd6qfz86ytqiqote7zuk195 0 122044 838716 714052 2026-05-06T07:46:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838716 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=ਕਿਬ੍ਹਾ|image=Kibbeh3.jpg|caption=ਪਿਪਰਮਿੰਟ ਨਾਲ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਬ੍ਹਾ|country=[[ਲਿਵਾਂਤ]]}} '''ਕਿਬ੍ਹਾ''' ({{Lang-ar|<big><big>كبة</big></big>}} ),ਅਕਸਰ ਕੂਬ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਪਕਵਾਨ ਜੋ ਕਿ ਬੁਲਗੂਰ, ਬਾਰੀਕ ਪਿਆਜ਼, ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਮਸਾਲੇ (ਦਾਲਚੀਨੀ, ਲੌਂਗ) ਦੇ ਨਾਲ ਚਰਬੀ ਬੀਫ, ਲੇਲੇ ਨੂੰ, ਬੱਕਰੀ, ਜਾਂ ਊਠ ਮੀਟ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਬਬੇਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰੋਥ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1198517224973&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|title=Contemporary kubbeh|website=jpost.com|access-date=13 November 2017}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=December 2017}}</ref> ਕਿੱਬਬੇਹ ਨੂੰ ਕਈ [[ਮੱਧ ਪੂਰਬ|ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=2|title=ORBITZ.com – Best Travel Deals|website=away.com|access-date=13 November 2017|archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226023130/https://www.orbitz.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=2%20|url-status=dead}}</ref> ਕਿਬ੍ਹਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.mideastweb.org/recipes.html|title=Middle Eastern Recipes|website=www.mideastweb.org|access-date=13 November 2017}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ [[ਲਿਬਨਾਨ|ਲੇਬਨਾਨ]], [[ਸੀਰੀਆ]], ਫਲਸਤੀਨ, [[ਜਾਰਡਨ]], [[ਮਿਸਰ]] ''(kobeiba),'' [[ਇਰਾਕ]], ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ [[ਆਰਮੀਨੀਆ|ਅਰਮੀਨੀਆ]] ''(kuefteh),'' [[ਈਰਾਨ|ਇਰਾਨ]], [[ਇਜ਼ਰਾਇਲ|ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ]], [[ਸਾਇਪ੍ਰਸ|ਸਾਈਪ੍ਰਸ]] ''(koupes)'' ਅਤੇ [[ਤੁਰਕੀ]] ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਲਗੂਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Davidson-p444-445">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bIIeBQAAQBAJ&pg=PA444#v=twopage&q&f=false|title=The Oxford Companion to Food|last=Davidson|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=978-0191040726|location=Oxford|pages=244, 444–445|display-authors=etal}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5cw3WKvVt4MC&pg=PA530|title=Arab Detroit: From Margin to Mainstream|last=Howell|first=Sally|publisher=Wayne State University Press|year=2000|isbn=9780814328125|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z6dvDwAAQBAJ&pg=PT245|title=Feast: Food of the Islamic World|last=Helou|first=Anissa|date=4 October 2018|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9781526605566|via=Google Books}}</ref> ਇਹ ਸਾਰੇ [[ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ|ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੇਵੈਂਟੀਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.sbs.com.au/food/recipes/burghul-meatballs-hot-sauce-quibe|title=Burghul meatballs with hot sauce (quibe)|website=sbs.com.au|access-date=13 November 2017}}</ref> ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਕਾਟਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, [[ਕੋਲੰਬੀਆ]] ਦੀ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟਵਰਤੀ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.miamiherald.com/latest-news/article215585195.html|title=A once-thriving Lebanese community in Colombia is struggling for survival|work=miamiherald|access-date=2018-11-30|language=en}}</ref> == ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ == ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਰਬੀ ਕੂਬ੍ਹਾ ''('' ਉੱਤਰੀ ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ''ਕਿਬ੍ਹਾ'' ), ਤੋ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਬਾਲ"।<ref>Maan Z. Madina, ''Arabic-English Dictionary of the Modern Literary Language'', 1973</ref> ਕਈ [[ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ|ਅੰਤਰਨ]] ਨਾਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ,ਕੀਬੇ ਅਤੇ ਕਿਬ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਫਰਕ == ਲੇਬੇਟਾਈਨ ਪਕਵਾਨ,ਵਿਚ ਬੁਲਗੂਰ (ਤਿੜਕੀ ਕਣਕ) ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਲੇਲੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪਕਵਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਕਿਬ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਉੱਤਰੀ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ [[ਹਲਬ|ਅਲੇਪੋ]] (ਹਲਾਬ) 17 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=122058669|title=NPR web: Food Lovers Discover The Joys Of Aleppo}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਮੈਕ, [[ਦਹੀਂ]], ਕੁਇੰਟ, ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ, ਅਨਾਰ ਸਾਸ, ਚੈਰੀ ਸਾਸ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਬ੍ਹਾ ਨਯੀਹ ਇੱਕ ਕੱਚਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਲਘੂਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਬਾਰੀਕ ਬਾਰੀਕ ਲੇਲੇ ਜਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਲੇਟਰ ਤੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਲੇਬਨਾਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਅਤੇ ਹਰੇ ਪਿਆਜ਼ ਜਾਂ ਖੁਰਦਾਨੀ, ਹਰੀ ਗਰਮ ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਪੀਟਾ / ਜੇਬ ਦੀ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਮਾਰਕੌਕ ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਬਾ ਹਲਬ ਇੱਕ ਚਾਬੇ ਦੀ ਛਾਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਕਬੀਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਲੇਪੋ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੰਬਾ ਮੋਸੂਲ, ਇਰਾਕੀ ਵੀ, ਇੱਕ ਡਿਸਕ ਵਰਗਾ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੈ। ਕੁਬਤ ਸ਼ੋਰਬਾ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ-ਕੁਰਦ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸਟੂਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਅਰਕ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਲਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।. ਇਰਾਕੀ ਸੰਸਕਰਣ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਏ ਗਏ ਉਹੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੁਰਕੀ ਪਕਵਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਪਕਵਾਨ]] 07jayp4fjkjdqcbntn692s8cl7gzgyz 0 126627 838735 603487 2026-05-06T11:43:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838735 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Geeta Rao Gupta|image=Geeta Rao Gupta.jpg|birth_place=[[Mumbai]], [[India]]|occupation=Senior Fellow, [[Bill & Melinda Gates Foundation]]|alma_mater=[[Bangalore University]], [[University of Delhi]]}} '''ਗੀਤਾ ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ''' (ਜਨਮ 1956 [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) [[ਲਿੰਗ-ਭੇਦ(ਜੈਂਡਰ)|ਲਿੰਗ]], ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ [[ਏਡਜ਼|ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼]] ਉੱਤੇ ਇੱਕ [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਮੋਹਰੀ ਹੈ]]। ਉਹ ਅਕਸਰ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਐਚਈਵੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਹੈ। ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ (ਆਈਸੀਆਰਡਬਲਯੂ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਈਸੀਆਰਡਬਲਯੂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ|ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।।ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ [[ਯੂਨੀਸੈਫ਼|ਯੂਨੀਸੈਫ]] ਲਈ ਡਿਪਟੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜੀਏਵੀਆਈ ਅਲਾਇੰਸ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਉਪ-ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੱਕਤਰ-ਜਨਰਲ [[ਬਾਨ ਕੀ ਮੂਨ]] ਦੁਆਰਾ 18 ਅਪਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਜੀਵਨੀ == ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ [[ਮੁੰਬਈ]] ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਦਿੱਲੀ]] [[ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਅਤੇ [[ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (ਇੰਡੀਆ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਪ-ਇਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ। ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿਚ, ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/geeta-rao-gupta|title=Geeta Rao Gupta &#124; Columbia University World Leaders Forum|date=2006-06-08|publisher=Worldleaders.columbia.edu|access-date=2009-08-27|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223000907/http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/geeta-rao-gupta|dead-url=yes}}</ref> 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ (ਆਈਸੀਆਰਡਬਲਯੂ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਈਸੀਆਰਡਬਲਯੂ ਕੋਲ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਇੱਕ 15-ਦੇਸ਼ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾਂ ਦੀ ਐੱਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ 1996 ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਆਰਡਬਲਯੂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਸਨ। ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਏਡਜ਼ 2031 ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡਰਾਈਵਰ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਹਿ-ਕਨਵੀਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਯੂ ਐਨ ਏਡਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਏਡਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਦਾ ਚਾਰਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਰਿਆ ਫੰਡ ਅਤੇ ਨਾਈਕ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਯੂ.ਐੱਨ. ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੱਕਤਰ-ਜਨਰਲ-ਪੱਧਰੀ ਪੈਨਲ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਿਲੀਨੇਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਡਜ਼ ਟੀਕਾਕਰਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀ (ਆਈਏਵੀਆਈ) ਅਤੇ ਇੰਟਰਏਕਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm|title=Geeta Rao Gupta Bio International Center for Research on Women|date=|publisher=ICRW|archive-url=https://web.archive.org/web/20090807033016/http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm|archive-date=7 August 2009|access-date=2009-08-27}}</ref> ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ]] ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਮਾਰਗਰੇਟ ਚੈਨ ਨੇ ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>[http://www.who.int/about/who_reform/emergency-capacities/oversight-committee/en/ Independent Oversight and Advisory Committee for the WHO Health Emergencies Programme] [[World Health Organization]].</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਤੋਂ, ਉਹ [[ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ]] ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ (ਜੀਜੀਬੀਵੀ) ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ (ਕੈਥਰੀਨ ਸੀਏਰਾ ਦੇ ਨਾਲ); ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਿਮ ਯੋਂਗ ਕਿਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2016/10/13/world-bank-launches-global-task-force-to-tackle-gender-based-violence World Bank Launches Global Task Force to Tackle Gender-Based Violence] [[World Bank]], press release of 13 October 2016.</ref> ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ [[ਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ|ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ]], [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|ਦਿ ਨਿਯੂਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]] ਅਤੇ ਯੂਐਸਏ ਟੂਡੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="autogenerated1"/> == ਸਿੱਖਿਆ == ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ [[ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਤੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮ ਫਿਲ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਦੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]।<ref name="autogenerated1"/> == ਮਹਾਰਤ == ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਲਿੰਗ ਮੁੱਖਧਾਰਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਐਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਏਡਜ਼, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ, ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ,ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="autogenerated1"/> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == * ਵੂਮੈਨ ਹੂ ਮੀਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਅਵਾਰਡ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਜਰਨਲ, 2007<ref>{{Cite web|url=http://www.icrw.org/|title=International Center for Research on Women|date=|publisher=ICRW|access-date=2009-08-27}}</ref> * ਐਨ ਰੋ ਐਵਾਰਡ, ਹਾਰਵਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ<ref>{{Cite web|url=http://www.news.harvard.edu/gazette/2006/11.02/01-roe.html|title=Geeta Rao Gupta receives Anne Roe Award from GSE|last=Harvard News Office|date=2006-11-02|publisher=News.harvard.edu|access-date=2009-08-27}}</ref> * ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਵਰਕਿੰਗ ਮਦਰ ਮੀਡੀਆ, 2006<ref>{{Cite web|url=http://www.workingmothermediainc.com/web%3Bjsessionid=EA4AC71B4958F274236315DCD044C0E8?service=direct/1/ViewArticlePage/dlinkFullArticle2&sp=10&sp=29|title=Press Releases|date=2006-07-28|publisher=Workingmothermediainc.com|access-date=2009-08-27|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718113226/http://www.workingmothermediainc.com/web%3Bjsessionid=EA4AC71B4958F274236315DCD044C0E8?service=direct%2F1%2FViewArticlePage%2FdlinkFullArticle2&sp=10&sp=29|dead-url=yes}}</ref> == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ == * "ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ: ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਵਾਪਸ, ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ" ''ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਵਿੱਚ: ਰੋਕਥਾਮ / ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼''। * ਲਿੰਗ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ: ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ। * [https://web.archive.org/web/20110717005332/http://multimedia.thelancet.com/pdf/press/hiv4.pdf "ਐਚਆਈਵੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਚਾਗਤ ਪਹੁੰਚ"] * [http://www.unmillenniumproject.org/documents/Gender-complete.pdf "ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ: ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਕਰਨਾ"] * [https://web.archive.org/web/20090416114221/https://www.icrw.org/docs/ForeignAidReform_Gender08.pdf "21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਮੁੱਲ"] == ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਿਆਨ == * [https://web.archive.org/web/20090824165622/https://www.icrw.org/docs/2009/ICAAP-2009-Plenary-Speech.pdf "ਲਿੰਗ ਗੈਪ ਬੰਦ ਕਰਨਾ: ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਾਂ?] [https://web.archive.org/web/20090824165622/https://www.icrw.org/docs/2009/ICAAP-2009-Plenary-Speech.pdf ਅਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ?"] ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਰੇ 9 ਵੀਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਂਗਰਸ, 11 ਅਗਸਤ 2009 * [https://web.archive.org/web/20090416211709/https://www.icrw.org/docs/speeches/7-31-07-hunger-caucus.pdf "ਹਾਊਸ ਹੰਗਰ ਕਾਕਸ ਐਂਡ ਕੋਂਗਰੇਸਨਲ ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ ਕਾੱਕਸ ਕਾਂਗਰਸਿਅਨ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ" ਟਿੱਪਣੀਆਂ] * [https://web.archive.org/web/20090416211636/https://www.icrw.org/docs/speeches/10-25-06-education-harvard.pdf "ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਤਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ: ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ?"] ਹਾਰਵਰਡ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, 25 ਅਕਤੂਬਰ 2006 * [https://web.archive.org/web/20090416211659/https://www.icrw.org/docs/speeches/05-06-23%20UNGeneralAssembly.pdf "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਦੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ"] ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਦੀ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੁਣਵਾਈ ਤੇ ਬਿਆਨ * [https://web.archive.org/web/20090416030148/http://www.icrw.org/docs/UNGASS_HIVAIDS_speech_601.pdf "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਬਿਆਨ"] ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਦਾ 26 ਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼, ਨਿਯੂਯਾਰਕ, 25-27 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ * [https://web.archive.org/web/20090416030331/http://www.icrw.org/docs/Durban_HIVAIDS_speech700.pdf "ਲਿੰਗ, ਸੈਕਸੂਅਲਟੀ, ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼:] ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਡਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਡਰਬਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, 12 ਜੁਲਾਈ 2000 == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1828415,00.html "ਦਿ ਕਰੀਏਟਿਵ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਰਾਡਟੇਬਲ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519201317/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1828415,00.html |date=2009-05-19 }}, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਜੁਲਾਈ -31, 2008 * [http://www.cfr.org/content/thinktank/FT_Class_Struggle_92608.pdf "ਦਿ ਕਲਾਸ ਸਟ੍ਰਗਲ"]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼, ਸਤੰਬਰ -26, 2008 * [http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1828415,00.html "ਦਿ ਕਰੀਏਟਿਵ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਰਾਊਂਡਟੇਬਲ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519201317/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1828415,00.html |date=2009-05-19 }}, ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਜੁਲਾਈ -31, 2008 * [https://web.archive.org/web/20090416070547/http://ipsnews.net/news.asp?idnews=41044 "ਅਧਿਕਾਰ: ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦੀ ਹੈ"] * [https://web.archive.org/web/20090807033016/http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ ਸਟਾਫ ਬਾਇਓ"] * [http://www.icrw.org/ "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਵੂਮੈਨ ਵੈਬਸਾਈਟ"] * [https://web.archive.org/web/20100204203437/http://www.gatesfoundation.org/press-releases/Pages/geeta-rao-gupta-senior-fellow-091008.aspx "ਗੀਤਾ ਰਾਓ ਗੁਪਤਾ, ਪੀਐਚ.ਡੀ., ਬਿਲ ਐਂਡ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ"] ਗੇਟਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ..org, 8 ਅਕਤੂਬਰ 2009 * [https://www.un.org/News/Press/docs/2011/sga1289.doc.htm] ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]] c1j4ubjj0j3gxsevxi9e31y2gi6yoew 0 126701 838707 809434 2026-05-06T06:17:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਕਰਨ ਅਡਾਨੀ | image = | alt = | caption = | birth_name = ਕਰਨ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1987|04|07}} | birth_place = [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ | death place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | other names = | net worth = | known for = | occupation = ਸੀ.ਈ.ਓ., ਅਡਾਨੀ ਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਐਸ.ਈ. ਜ਼ੈਡ ਲਿਮਟਿਡ<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/companies/company-results/adani-ports-q3-profit-rises-42-to-rs-1410-crore-1549455995893.html|title=Adani Ports Q3 profit rises 42% to ₹1410 crore}}</ref> | parents = ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ and ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਡਾਨੀ<ref>{{cite news|url=https://business.mapsofindia.com/business-leaders/gautam-adani.html|title=Gautam Adani Biography}}</ref> | spouse = ਪਰਿਧੀ ਅਡਾਨੀ<ref>{{cite news|url=https://www.legallyindia.com/law-firms/amarchand-shroff-daughter-weds-adani-son-in-high-powered-ceremony-20130218-3445|title=Amarchand Shroff daughter weds Adani son in high-powered ceremony|access-date=2020-04-08|archive-date=2019-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729104719/https://www.legallyindia.com/law-firms/amarchand-shroff-daughter-weds-adani-son-in-high-powered-ceremony-20130218-3445|url-status=dead}}</ref> | children = 1 ਧੀ | relatives = | website = }} '''ਕਰਨ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ''' (ਜਨਮ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987) ਅਡਾਨੀ ਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਐਸ. ਈ. ਜ਼ੈਡ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]] (ਸੀ.ਈ.ਓ.)<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/company-results/adani-ports-q3-profit-rises-42-to-rs-1410-crore-1549455995893.html|title=Adani Ports Q3 profit rises 42% to ₹1410 crore}}</ref> ਅਤੇ ਅਡਾਨੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.zaubacorp.com/company/ADANI-AIRPORT-HOLDINGS-LIMITED/U62100GJ2019PLC109395|title=ADANI AIRPORT HOLDINGS LIMITED - Company, directors and contact details {{!}} Zauba Corp|website=www.zaubacorp.com|access-date=2019-11-29}}</ref> 2008 ਵਿਚ, ਫੋਰਬਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਟਾਇਕਨਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/lists/tycoons-of-tomorrow/1729/1|title=Tycoons of Tomorrow - Forbes India Magazine}}</ref><ref>{{Citeweb|url=https://www.businesstoday.in/latest/trends/karan-adani-ananya-birla-feature-on-forbes-india-tycoons-of-tomorrow-list/story/282827.html|title=Karan Adani, Ananya Birla feature on Forbes India's 'tycoons of tomorrow' list|website=www.businesstoday.in|access-date=2019-11-29}}</ref> == ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਉਹ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਨੂੰ, [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ, ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਅਤੇ ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਡਾਨੀ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/adani-household-in-celebration-mode-karan-paridhi-to-become-first-time-parents/articleshow/52035250.cms|title=Adani household in celebration mode, Karan & Paridhi to become first-time parents}}</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪਰਡਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/most-desirable-men/karan-adani/articleshow/61833332.cms|title=Karan Adani}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਅਡਾਨੀ ਨੇ ਪਰਿਧੀ ਸ਼੍ਰੌਫ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/people/why-india-incs-on-the-dance-floor/slideshow/18498621.cms|title=Why India Inc's on the Dance Floor|website=The Economic Times|access-date=2019-11-29|archive-date=2019-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729121755/https://economictimes.indiatimes.com/people/why-india-incs-on-the-dance-floor/slideshow/18498621.cms|url-status=dead}}</ref> ਪਰੀਧੀ ਸਿਰਿਲ ਸ਼੍ਰੌਫ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਲਾਅ ਫਰਮ, ਅਮਰਚੰਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਸ ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਏ ਸ਼ਰੌਫ ਐਂਡ ਕੋ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/consultancy-/-audit/dispute-over-will-rocks-law-firm-amarchand-mangaldas-shardul-cyril-shroff-in-legal-battle-over-assets/articleshow/45153827.cms|title=Dispute over will rocks law firm Amarchand Mangaldas; Shardul & Cyril Shroff in legal battle over assets}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/daddys-day-out-karan-adani-bonds-with-daughter-on-jaipur-vacation/articleshow/58337408.cms?from=mdr|title=Daddy's day out: Karan Adani bonds with daughter on Jaipur vacation|date=2017-04-24|work=The Economic Times|access-date=2019-11-29}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/karan-adanis-daughter-has-been-named-anuradha/articleshow/53278392.cms?from=mdr|title=Karan Adani’s daughter has been named Anuradha|last=Saxena|first=Aditi|date=2016-07-19|work=The Economic Times|access-date=2019-11-29}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == * 2009 ਵਿੱਚ, ਕਰਨ ਅਡਾਨੀ ਅਡਾਨੀ ਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਸੇਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (ਏਪੀਐਸਈਜ਼) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਅਤੇ, ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/gautam-adanis-son-takes-over-as-ceo-of-adani-ports-and-sez/184606/|title=Gautam Adani’s son Karan Adani takes over as CEO of Adani Ports and SEZ|date=2015-12-28|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2019-11-29}}</ref> * 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਕੱਤੂਪੱਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ (ਚੇਨਈ ਪੋਰਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ) ਅਤੇ ਐਨਨੋਰ ਪੋਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜਗ੍ਹਾ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/market/adani-to-buy-kattupalli-port-for-rs-1950-crore/1224491/|title=Adani to buy Kattupalli Port for Rs 1,950 crore|date=2018-06-29|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2019-11-29}}</ref> ਪੋਰਟ ਨੂੰ ਲਾਰਸਨ ਅਤੇ ਟੂਬਰੋ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਏਪੀਸੈਜ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ 10 ਵਾਂ ਪੋਰਟਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/adani-is-thinking-big-for-kattupalli-port/article24534608.ece|title=Adani is ‘thinking big’ for Kattupalli port|last=Manoj|first=P.|website=@businessline|language=en|access-date=2019-11-29}}</ref> * 2019 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਡਾਨੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; [[ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]], ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਗੋਪੀਨਾਥ ਬਾਰਦੋਲੋਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, [[ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ]], ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਮੰਗਲੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਏਅਰਪੋਰਟ।<ref>{{Cite web|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Indian-billionaire-Adani-snaps-up-6-pricey-airport-contracts|title=Indian billionaire Adani snaps up 6 pricey airport contracts|website=Nikkei Asian Review|language=en-GB|access-date=2019-11-29}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == * 2014 ਵਿੱਚ, ਅਡਾਨੀ ਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਸੇਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਤਰਫੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਰਥਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਉਭਰਦੀ ਕੰਪਨੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/events/et-awards-2014-meet-the-winners/lifetime-achievement-yusuf-k-hamied-chairman-cipla/slideshow/45342498.cms|title=ET Awards 2014: Meet the winners|website=The Economic Times|access-date=2019-11-29}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} 8fnn6gcivw57lngobab1xov9q52iz90 0 133617 838641 837918 2026-05-05T20:25:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838641 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Professor_Ananya_Roy.jpg|right|thumb|240x240px| ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਨਨਿਆ ਰਾਏ]] '''ਅਨਨਿਆ ਰਾਏ''' ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ| [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]], ਭਾਰਤ (1970) ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਰਾਏ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਰੇਨੀ ਲੂਸਕਿਨ ਚੇਅਰ ਯੂਸੀਏਐਲਏ ਲੂਸਕਿਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰਸੀ ਹਨ|[[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ|ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ]] ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ ਹੈ|ਉਸਨੇ ਮਿਲਸ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਐਨ (1992) ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਤੇ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਿਟੀ ਪਲੈਨਿੰਗ (1994) ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ (1999) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਰਾਏ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: # ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ; # ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਗਰੀਬੀ]] ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਘੁੰਮਦੀ ਪੂੰਜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ; ਅਤੇ # ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਡ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ. ਰਾਏ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ [[ਨਾਰੀਵਾਦ|ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ|]] ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਏ "ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੈਰ-ਰਸਮੀਅਤ" <ref>[http://www.lexingtonbooks.com/Catalog/SingleBook.shtml?command=Search&db=%5EDB/CATALOG.db&eqSKUdata=0739107410 Urban Informality, Lexington Books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713203613/http://www.lexingtonbooks.com/Catalog/SingleBook.shtml?command=Search&db=%5EDB%2FCATALOG.db&eqSKUdata=0739107410|date=13 July 2011}}</ref> ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ "ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਭੂਗੋਲੀਆਂ" ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ. <ref>{{Cite journal|last=Roy|first=Ananya|date=4 August 2009|title=The 21st-Century Metropolis: New Geographies of Theory|journal=Regional Studies|volume=43|issue=6|pages=819–830|doi=10.1080/00343400701809665}}</ref> ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ <ref>{{Cite journal|last=Roy|first=Ananya|date=20 April 2011|title=Placing Planning in the World—Transnationalism as Practice and Critique|journal=Journal of Planning Education and Research|volume=31|issue=4|pages=406–415|doi=10.1177/0739456X11405060}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਰੇਨੀ ਲਸਕਿਨ ਚੇਅਰ ਨੂੰ ਯੂਸੀਐਲਏ ਲੂਸਕਿਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿਚ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਅਰਬਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਫ੍ਰੀਸਨ ਚੇਅਰ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂ ਸੀ ਬਰਕਲੇ ਵਿਚ ਅਰਬਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਮੇਜਰ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ| . ਉਸਨੇ ਬਲੂ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਵੈਲਪਿੰਗ ਇਕਨੌਮੀਜ਼ ਦੀ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਗਰੀਬੀ ਐਂਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਨਾਬਾਲਗ ਦੀ ਬਾਨੀ ਚੇਅਰ ਸੀ. <ref>{{Cite web|url=http://blumcenter.berkeley.edu/academics/gpp/|title=Global Poverty & Practice Minor|publisher=Blum Center for Developing Economies|access-date=25 June 2018|archive-date=21 ਜੂਨ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621065444/http://blumcenter.berkeley.edu/academics/gpp/|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ 2009 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2005 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ, ਰਾਏ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ|ਉਸ ਦਾ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕੋਰਸ, "ਗਲੋਬਲ ਗਰੀਬੀ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਉਮੀਦਾਂ," ਨੇ ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਹਰੇਕ ਫਾਲ ਵਿਚ 700 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ. 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਟੀਚਿੰਗ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਸਨਮਾਨ ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2006 ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੂੰ ਡਿਸਟਿੰਗੂਇਸ਼ਡ ਫੈਕਲਟੀ ਮੇਂਟਰਜ਼ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ| 2008 ਵਿਚ, ਰਾਏ ਗੋਲਡਨ ਐਪਲ ਟੀਚਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਕੋ ਅਧਿਆਪਨ ਪੁਰਸਕਾਰ. ਉਹ CASE / Carnegie ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ| ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਐਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ 2011 ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ| ਯੂਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਏ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਨਿ 2009 ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 2009 ਵਿੱਚ ''ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੀਤੀ'' <ref>{{Cite news|url=https://www.newyorker.com/magazine/2010/01/04/protest-studies|title=Protest Studies|last=Friend|first=Tad|date=4 January 2010|work=The New Yorker|access-date=25 June 2018}}</ref> ਰਾਏ ਨੇ ਖੁਦ ਥੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਕਜੁਟਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ" <ref>{{Cite journal|last=Roy|first=Ananya|year=2011|title=We Are All Students of Color Now|journal=Representations|volume=116|issue=1|pages=177–188|doi=10.1525/rep.2011.116.1.177|jstor=10.1525/rep.2011.116.1.177}}</ref> ''ਰਾਏ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਨਾਓ'' 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ! ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ: == ਕੰਮ == ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਗਰੀਬੀ ਕੈਪੀਟਲ: ਮਾਈਕਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਐਂਡ ਮੇਕਿੰਗ ofਫ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ'' ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲਜ਼ Planningਫ ਪਲਾਨਿੰਗ ਦੇ ਪੌਲ ਡੇਵਿਡੌਫ ਬੁੱਕ ਐਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ. ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਡੇਵਿਡੌਫ ਇਨਾਮ "ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ seekingੰਗਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ. <ref>[http://www.acsp.org/awards/paul-davidoff-award Paul Davidoff Book Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921051812/http://www.acsp.org/awards/paul-davidoff-award|date=2012-09-21}}</ref> ਰਾਏ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜੋ “ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰਕਰਣ” ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸਬਪ੍ਰਾਈਮ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀ ਅਤੇ ਸੌਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ <ref>{{Cite web|url=http://www.europeanfinancialreview.com/?p=2319|title=The Democratization of Capital? Microfinance and Its Discontents|last=Ananya Roy|date=18 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822174708/http://www.europeanfinancialreview.com/?p=2319|archive-date=22 August 2011|access-date=22 August 2012}}</ref> ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁੱਦੇ ਵਿਚ ''ਜਨਤਕ ਸਭਿਆਚਾਰ'', ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਰਾਏ ਗਰੀਬੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ <ref>{{Cite web|url=http://publicculture.org/articles/view/24/1/subjects-of-risk-technologies-of-gender-in-the-making-of-millennial-modernity|title=Subjects of Risk: Technologies of Gender in the Making of Millennial Modernity|last=Ananya Roy|access-date=22 August 2012}}</ref> Her] ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ| 2014 ਵਿੱਚ, ਰਾਏ ਨੇ, [https://blumcenter.berkeley.edu/ ਬਲੂਮ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਵੈਲਪਿੰਗ ਅਰਥ] [https://www.youtube.com/channel/UCrgUQDM6X6LepPcoBhIRa3g ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ UCLA ਲਸਕਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਇਨਸੁਆਇਲਟੀ] [https://challengeinequality.luskin.ucla.edu/ ਐਂਡ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210314173915/https://challengeinequality.luskin.ucla.edu/ |date=2021-03-14 }} ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, # ਗਲੋਬਲ ਪੀਓਵੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਲੋਬਲ ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਹੱਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ| ਰਾਏ, ਖਾਲਿਦ ਕਦੀਰ (ਯੂ.ਸੀ. ਬਰਕਲੇ ਲੈਕਚਰਾਰ), ਜੀਨੀਵੇ ਨਿਗੇਰਨ-ਗੋਂਜ਼ਲੇਸ (ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ), ਅਤੇ ਕਲੇਰ ਟੈਲਵਾਲਕਰ (ਯੂ.ਸੀ. ਬਰਕਲੇ ਲੈਕਚਰਾਰ) ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਯੂ-ਟਿ toਬ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗ, # ਗਲੋਬਲ ਪੀਓਵੀ ਦੁਆਰਾ ਟਵਿੱਟਰ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | <ref>{{Cite web|url=https://blumcenter.berkeley.edu/academics/gpp/globalpov/|title=#GlobalPOV|website=Blum Center|language=en-US|access-date=2020-08-09|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123074359/https://blumcenter.berkeley.edu/academics/gpp/globalpov/|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://challengeinequality.luskin.ucla.edu/globalpov/|title=#GlobalPOV|website=Challenge Inequality|language=en-US|access-date=2020-08-09}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਏ ਨੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਕਈ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯੂਸੀਐਲਏ ਐਬੋਲਿਸ਼ਨਿਸਟ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਏ ਨੇ ਇੱਕ ਵਸੀਲਾ ਗਾਈਡ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ “ਅਤਿਵਾਦਵਾਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਪੁਲਿਸਿੰਗ, ਮਕਾਨ ਅਧਿਕਾਰ, ਯੂਨੀਅਨ ਲੇਬਰ, ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੁਟਾਉਣਾ ਹੈ। <ref>Abbot, Thomas, et al. “Abolitionist Planning.” ''<nowiki>Https://Challengeinequality.luskin.ucla.edu/2018/04/06/Abolitionist-Planning-for-Resistance/</nowiki>'', UCLA Luskin Institute on Inequality and Democracy, 2017, challengeinequality.luskin.ucla.edu/wp-content/uploads/sites/16/2017/05/AboPlan_Pub_FINAL_online-v2-1.pdf.</ref> ਆਪਣੇ ਲੇਖ "ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ Trumpਾਂਚਾ: ਟਰੰਪਵਾਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ," ਰਾਏ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੇਸ਼ਿਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ. ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭ. ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|<ref>{{Cite web|url=http://averyreview.com/issues/21/the-infrastructure-of-assent|title=The Avery Review {{!}} The Infrastructure of Assent: Professions in the Age of Trumpism|website=averyreview.com|language=en|access-date=2020-08-09}}</ref> == ਲੇਖਕ ਕਿਤਾਬਾਂ == * 2010. ''ਗਰੀਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ: ਮਾਈਕਰੋਫਾਇਨੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ'' . ਰਸਤਾ * 2003. ''ਸਿਟੀ ਬੇਨਕਿmਮ, ਕਲਕੱਤਾ: ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ'' । ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ. <ref>{{Cite web |url=http://www.upress.umn.edu/Books/R/roy_city.html |title=City Requiem, University of Minnesota Press |access-date=2021-03-13 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708111926/http://www.upress.umn.edu/Books/R/roy_city.html |url-status=dead }}</ref> == ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕਿਤਾਬਾਂ == * 2017. “ [https://escholarship.org/uc/item/8bp6r8qg#article_abstract. ਪੜ੍ਹਾਓ।] [https://escholarship.org/uc/item/8bp6r8qg#article_abstract. ਸੰਗਠਿਤ ਕਰੋ.] [https://escholarship.org/uc/item/8bp6r8qg#article_abstract. ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ] , “ਅਨਲਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਯੂਸੀਐਲਏ ਲਸਕਿਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਅਨਨਿਆ ਰਾਏ, ਆਂਡਰੇਸ ਕੈਰਾਸਕਿੱਲੋ, ਡੈਨੀਅਲ ਬੇਸਨਰ, ਮੈਟ ਸਪਾਰਕ, ਰਿਚਰਡ ਹੈਬਡੀਗੇ, ਜੇਨੇਟ ਓ ਸ਼ੀਆ, ਲੌਰਾ ਮਰਾਟ, ਮਾਲਿਨੀ ਰੰਗਾਨਾਥਨ, ਹੇਲਗਾ ਲੀਟਨਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ| == ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ == * 2011. ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਏਸ਼ੀਅਨ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕਲਾ. ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਕ: ਆਈਹਵਾ ਓਂਗ. ਬਲੈਕਵੈੱਲ: ਐਸਯੂਐਸਸੀ ਸੀਰੀਜ਼. <ref>{{Cite web|url=http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-1405192763.html|title=Worlding Cities: Asian Experiments and the Art of Being Global|access-date=2021-03-13|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403061830/http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-1405192763.html|url-status=dead}}</ref> * 2008. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ. ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਨਿ York ਯਾਰਕ, ਡੈਨੀਅਲ ਪਰਲਮੈਨ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ. <ref>[http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Medicine/PublicHealth/~~ /dmlldz11c2EmY2k9OTc4MDE5NTMxMDI3Ng==# The Practice of International Health, Oxford University Press]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2004. ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਪੇਖ. ਲੈਨਹੈਮ: ਲੇਕਸਿੰਗਟਨ ਬੁਕਸ, ਨੇਜ਼ਰ ਅਲਸਿਆਦ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ. <ref>[http://www.lexingtonbooks.com/Catalog/SingleBook.shtml?command=Search&db=%5EDB/CATALOG.db&eqSKUdata=0739107410 Urban Informality, Lexington Books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713203613/http://www.lexingtonbooks.com/Catalog/SingleBook.shtml?command=Search&db=%5EDB%2FCATALOG.db&eqSKUdata=0739107410|date=13 July 2011}}</ref> == ਲੇਖ == * 2016. " [https://www.societyandspace.org/articles/divesting-from-whiteness-the-university-in-the-age-of-trumpism ਵ੍ਹਾਈਟਨੈਸ: ਟਰੰਪਿਜ਼ਮ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ] " ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਪੇਸ. * 2012. "ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨਜ਼: ਗਰੀਬੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ" ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਏ, 44, 31-41. * 2012. "ਜੋਖਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ" ਜਨਤਕ ਸਭਿਆਚਾਰ, 24: 1, 131-155. * 2012. "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਉੱਦਮੀ" ਐਂਟੀਪੋਡ 44: 2, 545-553 (ਮੈਥਿ Sp ਸਪਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਗਰੀਬੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ) * 2011. "ਐਟੋਨਿਜ਼ਮ ਆਫ ਯੂਟੋਪੀਆ: ਡਾਇਲੈਕਟਿਕ ਐਟ ਸਟੈਂਡਸਟਿਲ" ਰਵਾਇਤੀ ਬਸੇਰਾ ਅਤੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਮੀਖਿਆ 13: 1. * 2011. "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਰੰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ" ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ 116: 1, 177-188. * 2011. "ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਸਨੈਸ਼ਨਲਿਜ਼ਮ: ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ" ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਜਰਨਲ, 20 ਅਪ੍ਰੈਲ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਐਕਸ ਐਕਸ (ਐਕਸ) 1-10 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ. * 2011. "ਸਲੱਮਡੌਗ ਸਿਟੀਜ਼: ਰੀਥਿੰਕਿੰਗ ਸਬਲਟਰਨ ਅਰਬਨਜ਼ਮ" ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ ਅਰਬਨ ਐਂਡ ਰੀਜਨਲ ਰਿਸਰਚ, 35: 2, 223-238. * 2011. "ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਸੰਸਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ" ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, 10: 1, 6-15. * 2010. “ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ? ਮਾਈਕਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਗਾੜ "ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤੀ ਸਮੀਖਿਆ, 18 ਦਸੰਬਰ. * 2009 "ਸਿਵਿਕ ਗਵਰਨਮੈਂਟਲਿਟੀ: ਬੇਰੂਤ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ" ਐਂਟੀਪੋਡ, 41: 1, 159-179. * 2009 "ਅਜੀਬ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੂ: ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ Worldੰਗ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ" ਸਿਧਾਂਤ, 8: 1, 7-11. * 2009 “ਕਿਉਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ: ਗੈਰ ਰਸਮੀਤਾ, ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਾਵਰੇ” ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, 8: 1, 76-87. * 2009 "21 ਵੀ ਸਦੀ ਦਾ ਮਹਾਨਗਰ: ਥਿoryਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜੀਓਗਰਾਫੀਆਂ" ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਐਨ, 43: 6, 819-830. * 2008. "ਗਲੋਬਲ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਫਾਰਮ: ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚੇ" ਯੋਜਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ 9: 2, 251-274. * 2008. "ਉਦਾਰਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ" ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਿਧਾਂਤ 7: 1, 92-102. * 2007. "ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਸਥਾਨ: ਜੌਹਨ ਫੋਰਸਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ" ਵਿਕਾਸ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ 24: 4, 623-628. * 2006. "ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ: ਇਕ ਗਲੋਬਲ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, 10: 1, 1-20 (ਨੇਜ਼ਰ ਅਲਸਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ). * 2005. "ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਆਫ ਟਾਈਮ ਇਨ ਸਾਮਰਾਜ" ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, 5: 1, 7-29. * 2005. "ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ: ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ" ਲਾਗੂ ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਲੋਜਿਸਟ, 25: 2, ਸਤੰਬਰ (ਨੇਜ਼ਰ ਅਲਸਿਆਦ ਨਾਲ). * 2005. "ਅਰਬਨ ਇਨਫੋਰਮਲਿਟੀ: ਟੂਵਰਡ ਐਪੀਸੈਟਮੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ" ਅਮੇਰਿਕਨ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਜਰਨਲ, 71: 2, 147-158. * 2003. "ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਪੈਰਾਡਿਜ਼ਮ: ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ" ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ, 38: 4, 463-491. * 2001. "ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਮਿ Museਜ਼ਿਕ: ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਜ਼ਾਬਤੇ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਝਗੜਿਆਂ ਬਾਰੇ." ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, 21: 2, 109-126. * 2001. "ਆਧੁਨਿਕ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ: ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼" ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਮੀਖਿਆ, 12: 2, 7-21. == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://luskin.ucla.edu/ananya-roy ਸਟਾਫ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ UCLA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160502210459/http://luskin.ucla.edu/ananya-roy |date=2016-05-02 }} * [https://ananyaroy.org/ ਅਨਨਿਆ ਰਾਏ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210413064805/https://ananyaroy.org/ |date=2021-04-13 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970]] 7x95w11gku1125exnjx4sywt1pj9w63 0 134155 838670 817417 2026-05-06T00:34:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838670 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Obera.jpg|right|thumb|250x250px| ਆਇਰੀਨ ਓਬੇਰਾ 2014 ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੀ ਹੋਈ]] [[ਤਸਵੀਰ:OberaSnyder.jpg|right|thumb|250x250px| ਆਇਰੀਨ ਓਬੇਰਾ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਚੇਅਰਮੈਨ ਗੈਰੀ ਸਨੇਡਰ ਤੋਂ 2014 ਦੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ]] ਆਇਰੀਨ ਰੋਮੋਨਾ ਓਬੇਰਾ (ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ, 1933 ਸੈਨ '''ਬਰਨਾਰਦਿਨੋ ਦੇਸ਼''' , ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ) <ref>{{Cite web|url=http://www.californiabirthindex.org/birth/irene_romona_obera_born_1933_1626059|title=Irene Romona Obera, Born 12/07/1933 in California|date=1933-12-07|website=CaliforniaBirthIndex.org|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055534/http://www.californiabirthindex.org/birth/irene_romona_obera_born_1933_1626059|url-status=dead}}</ref> ਇੱਕ ਅਮੈਰੀਕਨ [[ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ|ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ]] ਅਥਲੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ| ਇਕ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਨ <ref>{{Cite web|url=http://www.mastersrankings.com/2003/WSPRINTS.HTM|title=Masters Track & Field Rankings|date=|website=Mastersrankings.com|access-date=2016-07-31}}</ref> ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀਆ ਹਨ | ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਬਲਯੂ 70 ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 4x100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਹੈ| <ref>{{Cite web|url=http://www.world-masters-athletics.org/records/outdoor-women|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111105152/http://www.world-masters-athletics.org/records/outdoor-women|archive-date=2012-01-11|access-date=2013-10-30}}</ref> ਉਸਨੇ ਡਬਲਯੂ 60 ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ 75 [[100 ਮੀਟਰ ਦੌੜ|ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ]] ਅਤੇ [[200 ਮੀਟਰ ਦੌੜ|ਡਬਲਯੂ 75 ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ]] ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹਨ| ਓਬੇਰਾ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪਾਇਆ| ਸ਼ੁਕੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਥਲੀਟ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਥਲੀਟ ਬਣਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੀਆਂ ਹਨ| ਓਬੇਰਾ ਨੇ ਚਿਕੋ ਸਟੇਟ ਕਾਲਜ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਸਾਫਟਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ| ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਮੈਂ ਸਾੱਫਟਬਾਲ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਟਰੈਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ,"| “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, 'ਜੇ ਉਹ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।' ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹੀ ਕਠੋਰ ਸੀ। ” ਓਬੇਰਾ 1958 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟ ਵਿਚ ਭੱਜੀ ਅਤੇ 1959 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਲਮਾ ਰੁਡੌਲਫ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੱਜੀ | ਉਸਨੇ 1960 ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 35 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 12.1 ਵਿੱਚ 100 ਮੀਟਰ ਦੌੜੀ | <ref>{{Cite web|url=http://www.usatf.org/usatf/files/69/695a8112-b7a0-4b9d-9dbb-8b4bca22677c.pdf|title=The History of the United States Olympic Trials - Track and Field|website=Usatf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517231938/http://www.usatf.org/usatf/files/69/695a8112-b7a0-4b9d-9dbb-8b4bca22677c.pdf|archive-date=2019-05-17|access-date=2016-07-31}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 18 ਜੂਨ, 1962 ਦੇ ਅੰਕ ''ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਦੇ'' "ਫੇਸ ਇਨ ਕ੍ਰਾਡ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| <ref>[https://archive.today/20140303212904/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1073943/index.htm]</ref> ਓਬੇਰਾ ਨੇ 1958 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਐਜੂਕੇਟਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਬਰਕਲੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣ ਗਈ| ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਰਕਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨੇ 1974, 1976 ਅਤੇ 1981–3 ਵਿਚ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਟੇਟ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੇ 1980–1 ਵਿਚ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ|<ref>[http://www.cifstate.org/images/Track_and_Field/Track_and_Field_Records_through_2013.pdf]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=July 2016}}</ref> ਉਹ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ|1974 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਕੋਇਡੋਸਿਸ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਕਢਣਾ ਪਿਆ | ਉਸਨੇ 1975 ਵਿਚ [[ਟੋਰਾਂਟੋ]], ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਸਟਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ| ਉਸਨੇ ਮੀਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ| ਉਸ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ| ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ| <ref>{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19861209&id=suAlAAAAIBAJ&pg=6340,2700149|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511043343/https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19861209&id=suAlAAAAIBAJ&sjid=UPwFAAAAIBAJ&pg=6340,2700149|archive-date=2017-05-11|access-date=2016-10-08}}</ref> ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 45 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣਾ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ| ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰ ਉਮਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਡਬਲਯੂ 45 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ 70 ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘੀ, ਉਸਨੇ 200 ਮੀਟਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ| <ref>{{Cite web|url=http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/200metreswomen.htm|title=200 meter Dash ALL-TIME Rankings|date=|website=Mastersathletics.net|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235201/http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/200metreswomen.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ 100 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਡਬਲਯੂ 50 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ 65 ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ| <ref>{{Cite web|url=http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/100metreswomen.htm|title=100 meter Dash ALL-TIME Rankings|date=|website=Mastersathletics.net|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303203526/http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/100metreswomen.htm|dead-url=yes}}</ref> ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਤੇ ਡਬਲਯੂ 50 ਤੋਂ ਡਬਲਯੂ| <ref>{{Cite web|url=http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/400metreswomen.htm|title=400 meter Dash ALL-TIME Rankings|date=|website=Mastersathletics.net|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222134/http://www.mastersathletics.net/fileadmin/html/Rankings/All_Time/400metreswomen.htm|dead-url=yes}}</ref> [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੀ|18 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਲ ਕਾਮਰਸ ਟਰੈਕ ਮੀਟ ਵਿਚ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ 38.10 ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਦੌੜ ਕੇ 40 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ| <ref>{{Cite web|url=http://www.rtspt.com/events/cal/11814/140118F012.htm|title=Cal All Comers : Edwards Stadium : Event 12 Mixed 200 Meter Dash|website=Usatf.org|format=TXT|access-date=2016-07-31}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://masterstrack.com/2014/01/27637/|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222055107/http://masterstrack.com/2014/01/27637/|archive-date=2014-02-22|access-date=2014-02-06}}</ref> 60 ਮੀਟਰ, 200 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਇਨਡੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਬੇਰਾ ਨੂੰ 19 ਮਾਰਚ, 2014 ਨੂੰ ਯੂਐਸਏਟੀਐਫ ਦੁਆਰਾ "ਐਥਲੀਟ ਆਫ ਦਿ ਵੀਕ " ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਉਸੇ ਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮੈਰੀ ਬੋਵਰਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਈਵੈਂਟ, [[ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ|ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ 'ਤੇ]] ਕਬੂਲਿਆ, ਪਰ ਓਬੇਰਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਫਿਰ ਉਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਗਲੋਰੀਆ ਕ੍ਰੂਗ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ| ਯੂਐਸਏਟੀਐਫ ਨੇ ਐਡ ਬੁਰੱਕ ਦੁਆਰਾ ਨਵੇਂ ਐਮ 70 ਵੇਟ ਥ੍ਰੋਅ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਬੇਰਾ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਸ਼ੈਲੇਨ ਫਲਾਨਾਗਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ 15K ਰੋਡ ਰੇਸਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡ, ਫਿਲਿਸ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਨੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸਨਾ ਮੈਕਕੋਰਰੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਡੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਹਫਤੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਂਟਾਥਲਨ ਵਿੱਚ.ਕੇਂਡਲ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਜੂਨੀਅਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ| <ref>{{Cite web|url=http://www.usatf.org/News/1099-(3).aspx|title=USA Track & Field - Irene Obera named USATF Athlete of the Week|date=2014-03-19|website=Usatf.org|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920221404/http://www.usatf.org/News/1099-(3).aspx|dead-url=yes}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ 25 ਮਾਰਚ, 2015 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। <ref>{{Cite web|url=http://www.usatf.org/News/USATF-Masters-Icon-Irene-Obera-earns-Athlete-of-th.aspx|title=USA Track & Field - USATF Masters Icon Irene Obera earns Athlete of the Week|date=2015-03-25|website=Usatf.org|access-date=2016-07-31|archive-date=2016-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920221622/http://www.usatf.org/News/USATF-Masters-Icon-Irene-Obera-earns-Athlete-of-th.aspx|dead-url=yes}}</ref> 12 ਜੁਲਾਈ, 2014 ਨੂੰ, ਸਨ ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਕਲੱਬ ਪ੍ਰਾਇਡ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਮੀਟ ਹੇਵਰਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ , ਓਬੇਰਾ, W80, 80ਮੀਟਰ ਹਰੜਲਸ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਹਰੜਲਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਏ | ਇਹ ਅੰਕ ਇਸ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਕ ਸਨ| <ref>{{Cite web|url=http://www.pausatf.org/data/2014/mtfireneobera7.12.14.html|title=Irene Obera Records: 7.12.14|date=2014-07-12|website=Pausatf.org|access-date=2016-07-31}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਦੇ "ਫੇਸ ਇਨ ਕ੍ਰਾਊਡ" ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ 1962 ਵਿੱਚ ਸੀ | <ref>https://masterstrack.blog/2019/05/irene-obera-sets-a-sports-illustrated-record-third-time-in-faces-in-the-crowd-since-1962/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1996 ਵਿੱਚ, ਓਬੇਰਾ ਨੂੰ ਯੂਐਸਏਟੀਐਫ ਦੇ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹਾੱਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ| <ref>{{Cite web|url=http://www.usatf.org/HallOfFame/Masters/|title=Masters Hall of Fame|date=|website=USATF.org|access-date=2016-07-31}}</ref> == ਹਵਾਲੇ ==  {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933]] 7uxmn6t05bpkxv0ikobwznmiqgephfl 0 138537 838704 805460 2026-05-06T05:16:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838704 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Aishveryaa Nidhi |image = Aishveryaa Nidhi.jpg | caption = Aishveryaa Nidhi ऐश्वेर्या निधि | occupation = Actor, director, producer, writer | birth_place = New Delhi | nationality = Australian }} '''ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨਿਧੀ''' (ऐश्वेर्या निधि) ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ [[ਅਦਾਕਾਰ]], ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.aishveryaanidhi.com/aishveryaa-nidhi/|title=About|last=Nidhi|first=Aishveryaa|website=Aishveryaanidhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403062443/http://www.aishveryaanidhi.com/aishveryaa-nidhi/|archive-date=3 April 2019|access-date=11 May 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="kumar">{{Cite news|url=http://www.theistimes.com/abhinay-honoured-with-st-george-community-group-of-the-year-award-for-2014/|title=Abhinay honoured with St.George "community group of the year" award for 2014|last=Ashok Kumar|work=Theistimes|access-date=11 May 2015|archive-date=21 ਅਗਸਤ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150821041539/http://www.theistimes.com/abhinay-honoured-with-st-george-community-group-of-the-year-award-for-2014/|url-status=dead}}</ref><ref name="Kishore">{{Cite news|url=https://www.bollyoz.com/single-post/2015/09/19/Short-N-Sweet-Bollywood-Festival-in-Sydney/|title=Short-N-Sweet-Bollywood-Festival-in-Sydney|last=Vikrant Kishore|work=www.bollyoz.com|access-date=15 June 2017}}</ref><ref name="Singh">{{Cite news|url=http://www.indianlink.com.au/so-you-think-you-can-dance?26March2015|title=so-you-think-you-can-dance/|last=Astha Singh|work=Indian Link|access-date=15 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804231754/http://www.indianlink.com.au/so-you-think-you-can-dance/?26March2015|archive-date=4 August 2018}}</ref> ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ [[ਬਿਆਸ (ਰਿਸ਼ੀ)|ਵਿਆਸ]] ਦੇ [[ਮਹਾਂਕਾਵਿ|ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ]] [[ਮਹਾਂਭਾਰਤ]] ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਗੰਧਾਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਉਹ [[ਸਿਡਨੀ]] ਵਿੱਚ ਅਭਿਨਯ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.theleader.com.au/story/1308948/nurturing-hindi-culture/|title=Nurturing Hindi culture|website=The Leader|publisher=Maria Galinovic|access-date=13 May 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.sbs.com.au/news/article/2016/01/19/first-day-indian-actor-bringing-traditional-dance-and-theatre-australia/|title=first day indian actor bringing traditional dance and theatre australia|last=Rachael Hocking|access-date=25 Feb 2017|archive-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170219022810/http://www.sbs.com.au/news/article/2016/01/19/first-day-indian-actor-bringing-traditional-dance-and-theatre-australia|dead-url=yes}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ [[ਆਕਲੈਂਡ]], [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਰਹੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਿਡਨੀ ਚਲੀ ਗਈ।<ref name="migration">{{Cite web|url=http://www.migrationheritage.nsw.gov.au/moving/moving-stories/aishveryaa-nidhi-interview/|title=Aishveryaa Nidhi's migration story (video)|website=Migration Heritage Centre|publisher=NSW Migration Heritage Centre and Hurstville City Library, Museum & Gallery.|access-date=12 May 2015}}</ref> ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਿਧੀ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੈ। == ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ == ਉਸਨੇ ਸਿਡਨੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੌਨ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਲੇਵੀਆਥਨ ਦੇ 2010 ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਸਟਾਊਨ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਨਾਟਕ ਦ ਅਦਰ ਵੇਅ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨਯ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਟਕ ਗੰਧਾਰੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ [[ਮਹਾਂਕਾਵਿ|ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ]] [[ਮਹਾਂਭਾਰਤ]] ਤੋਂ [[ਗੰਧਾਰੀ (ਪਾਤਰ)|ਗੰਧਾਰੀ]] ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ [[ਅਰਵਿੰਦ ਗੌੜ]] ਦੁਆਰਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ, ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.theistimes.com/aishveryaa-nidhi-performs-in-short-worlds-biggest-festival-of-ten-minute-plays/|title=Aishveryaa Nidhi-starrer Mandragora wins Short & Sweet festival WK I|website=Theistimes|publisher=Ashok Kumar|access-date=12 May 2015|archive-date=25 ਮਾਰਚ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325065301/http://www.theistimes.com/aishveryaa-nidhi-performs-in-short-worlds-biggest-festival-of-ten-minute-plays/|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ,<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/nri/art-culture/Mahabharata-through-the-eyes-of-Gandhari/articleshow/14339267.cms|title=Mahabharata, through the 'eyes' of Gandhari|last=Ipshita Mitra|work=Times of India|access-date=13 May 2015}}</ref> ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਲਖਨਊ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ,<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120622/asrtrib.htm#5|title=Bringing Gandhari alive as a rebel|last=Neha Saini|work=Tribune India|access-date=13 May 2015}}</ref> ਜੈਪੁਰ, ਜੋਧਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ <ref>{{Cite web|url=http://dnasyndication.com/showarticlerss.aspx?nid=zmMzylP1249g1btVwusv7A11O0Zb9J0aYif1pe/c10A=|title=A women of many shades|website=DNA|publisher=DNA correspondent|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084257/http://dnasyndication.com/showarticlerss.aspx?nid=zmMzylP1249g1btVwusv7A11O0Zb9J0aYif1pe%2Fc10A%3D|archive-date=4 March 2016|access-date=25 Feb 2017}}</ref> ਸਿਡਨੀ ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ<ref>{{Cite web|url=http://www.artnewsportal.com/art-news/indian-drama-festival-in-sydney-fringe|title=Indian Drama Festival in Sydney Fringe|website=Art News Portal|access-date=25 Feb 2017}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ. ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਨ ਮੈਨ ਸ਼ੋਅ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ''ਗੰਧਾਰੀ'' ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡੇਵਿਡ ਸ਼ਾਰਪ ਦੇ ''ਮੈਂਡਰਾਗੋਰਾ'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ ਐਂਡ ਸਵੀਟ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਸ ਮਿੰਟ ਦਾ ਨਾਟਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਮੰਗਰਾਗੋਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਾਲਾ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਧੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 'ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.australianstage.com.au/news/sydney/a-safe-pair-of-hands-wins-short--sweet-2009-2267.html|title=A Safe Pair Of Hands Wins SHORT+SWEET 2009|work=Australian Stage reporter|access-date=17 August 2015|archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923181557/http://www.australianstage.com.au/news/sydney/a-safe-pair-of-hands-wins-short--sweet-2009-2267.html|url-status=dead}}</ref> ਕੈਰੀ ਪੇਪਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕ 'ਆਇਰਿਸ਼ ਸਟੂ' ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟ+ਸਵੀਟ, ਸਿਡਨੀ 2014 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਸ਼ੋਅਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://publictelegraph.com/abhinays-talent-win-accolades-at-shortsweet-festival/|title=Shveata Chandel Singh|last=Shveata Chandel Singh|work=Public Telegraph|access-date=25 Feb 2017|archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111223438/http://publictelegraph.com/abhinays-talent-win-accolades-at-shortsweet-festival/|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ 2006 ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਯੂ.ਐਸ. ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿਓਂਡ ਲਾਈਫ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.theistimes.com/hone-your-skills-as-a-script-writer/|title=Hone Your Skills as a Script Writer|last=Ashok Kumar|work=TheIndianSubContinentTimes|access-date=11 May 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਆਂ ਲਈ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="colour">{{Cite web|url=http://www.theindiansun.com.au/colour-bar-aishwarya-nidhi-sydney-theatre-indians-in-sydney/|title=Colour No Bar|website=The Indian Sun|publisher=Poornima Koonath|access-date=12 May 2015}}</ref> ਨਿਧੀ ਨੇ ਓਪੇਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਲੈਕਮੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਹਿਰ, ਜੈਸਚਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕਤਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.theindiansun.com.au/life-and-all-that-drama/|title=life-and-all-that-drama|last=Shveata Chandel Singh|work=TheIndianSun|access-date=25 Feb 2017}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] dwfwkb1mtsxgmonq0jmekbgmz0g2nf1 0 141124 838692 610670 2026-05-06T02:25:53Z Harry sidhuz 38365 image not avaliable remove the picture 838692 wikitext text/x-wiki {{Infobox person| | caption = | name = ਟੌਮੀ ਨਟਰ | nationality = ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ | birth_date = {{Birth date|df=y|1943|4|17}} | birth_place = ਬਾਰਮਾਊਥ, ਮੇਰੀਓਨੀਡ, ਵੇਲਜ਼ | death_date = {{Death date and age|df=y|1992|8|17|1943|4|17}} | death_place = [[ਲੰਡਨ]], [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] | education = ਵਿਲਸਡਨ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ<br />ਟੇਲਰ ਐਂਡ ਕਟਰ ਅਕੈਡਮੀ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਟੌਮੀ ਨਟਰ''' (17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1943 - 17 ਅਗਸਤ 1992) ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਰਜ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਸੂਟ ਦੀ ਮੁੜ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨਟਰ ਅਤੇ ਡੋਰਥੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਨਿਸਟਰ) ਦੇ ਘਰ ਬਾਰਮਾਊਥ, ਮੇਰੀਓਨੀਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ<ref name="IndObit">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-tommy-nutter-1541027.html|title=Obituary: Tommy Nutter|last=Etherington-Smith|first=Meredith|date=1992-08-18|work=The Independent|access-date=2009-10-09|location=London|author-link=Meredith Etherington-Smith}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਐਡਗਵੇਅਰ, [[ਮਿਡਲਸੈਕਸ]] ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹਾਈ ਸਟ੍ਰੀਟ ਕੈਫੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਲਬਰਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਟਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਡੇਵਿਡ ਨੇ ਵਿਲਸਡਨ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਟਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਲੰਬਿੰਗ<ref name="IndObit" /> ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ|ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ]] ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਟੇਲਰ ਐਂਡ ਕਟਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਟੇਲਰਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://fashion.ukfirst.com/designers/TommyNutter/index.html|title=UkFirst.com is for sale {{!}} HugeDomains}} </ref> 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਟੇਲਰ ਡੋਨਾਲਡਸਨ, ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਅਤੇ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="nut">New York Times, Obituary, Tommy Nutter, Savile Row Tailor, 49, August 18, 1992</ref> ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 1969 ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਡਵਰਡ ਸੈਕਸਟਨ ਨਾਲ 35 ਏ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਵਿੱਚ ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋ <ref>{{Cite web|url=http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|title=British Style Genius|website=Documentary|publisher=BBC|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217005659/http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|archive-date=17 February 2011|access-date=9 March 2011}}</ref> ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲਾ ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਬੌਬੀ ਵਿਲਿਸ, ਬੀਟਲਜ਼ ਐਪਲ ਕੋਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਟਰ ਬ੍ਰਾਊਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਜੇਮਜ਼ ਵੈਲੇਂਸ-ਵਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/londoncutsaviler0000sher|title=The London Cut: Savile Row Bespoke Tailoring|last=Sherwood|first=James|publisher=Marsilio, Italy|year=2007|isbn=978-88-317-9155-7|pages=|url-access=registration}}</ref> ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਟਰ ਨੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਟੇਲਰਿੰਗ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰ ਰਾਏ ਸਟ੍ਰੌਂਗ, [[ਮਿਕ ਜੈਗਰ]], ਬਿਆਂਕਾ ਜੈਗਰ ਅਤੇ [[ਐਲਟਨ ਜਾਨ|ਐਲਟਨ ਜੌਨ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਟਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਸੀ ਕਿ 1969 ਵਿੱਚ [[ਦ ਬੀਟਲਜ਼|ਬੀਟਲਜ਼]] ਦੀ ਐਲਬਮ ''ਐਬੇ ਰੋਡ'' ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪਹਿਨੇ ਸਨ: ਜਾਰਜ ਹੈਰੀਸਨ ਨੂੰ ਡੈਨੀਮ ਵਿੱਚ ਰੋਡ-ਕਰਾਸਿੰਗ 'ਤੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।<ref name="IndObit">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-tommy-nutter-1541027.html|title=Obituary: Tommy Nutter|last=Etherington-Smith|first=Meredith|date=1992-08-18|work=The Independent|access-date=2009-10-09|location=London|author-link=Meredith Etherington-Smith}}</ref> 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬੇਸਪੋਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਘੱਟ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਸਟਿਨ ਰੀਡ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।<ref>Encarta, Tommy Nutter</ref> 1976 ਵਿੱਚ <ref>{{Cite book|title=Savile Row : the master tailors of British bespoke|last=Ford|first=James Sherwood ; with photography by Guy Hills ; foreword by Tom|publisher=Thames & Hudson|year=2010|isbn=978-0-500-51524-2|location=London|pages=222}}</ref> ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ ਨਟਰ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Millionaire">{{Cite news|url=http://www.edwardsexton.co.uk/presszoom.aspx?id=Million%20air%20March%201988%20es.jpg|title=Millionaire|date=March 1988|access-date=2022-04-08|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320190158/http://www.edwardsexton.co.uk/presszoom.aspx?id=Million%20air%20March%201988%20es.jpg|dead-url=yes}}</ref> ਨਟਰ ਕਿਲਗੌਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਟੈਨਬਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਰਕਰੂਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ 1983 ਤੱਕ ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਨਟਰ ਇੱਕ ਰੈਡੀ ਟੂ ਵੇਅਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਉੱਦਮ, ਜੋ ਟੌਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਨੰਬਰ 19 ਸੇਵਿਲ ਰੋ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਜੇ ਐਂਡ ਜੇ ਕਰੋਮਬੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜੋ "ਟੌਮੀ ਨਟਰ" ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੇਕਸਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Millionaire" /> 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਟਾਂ ਨੂੰ "ਵੱਡੇ-ਮੋਢੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕ੍ਰੋਸ ਨਾਲ ''ਮਿਆਮੀ ਵਾਈਸ'' ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।<ref name="nut">New York Times, Obituary, Tommy Nutter, Savile Row Tailor, 49, August 18, 1992</ref> <ref>[https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-tommy-nutter-1541027.html Obituary: Tommy Nutter] from ''The Independent'' 18 August 1992</ref> ਉਸਨੇ 1989 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬੈਟਮੈਨ'' ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ [[ਜੋਕਰ (ਪਾਤਰ)|ਜੋਕਰ]] ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾਏ।<ref>[http://www.vam.ac.uk/images/image/18122-popup.html Victoria & Albert Museum: Tommy Nutter]</ref> ਨਟਰ ਦੀ 1992 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਮਵੈਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ [[ਏਡਜ਼]] ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="IndObit">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-tommy-nutter-1541027.html|title=Obituary: Tommy Nutter|last=Etherington-Smith|first=Meredith|date=1992-08-18|work=The Independent|access-date=2009-10-09|location=London|author-link=Meredith Etherington-Smith}}</ref> <ref name="nut">New York Times, Obituary, Tommy Nutter, Savile Row Tailor, 49, August 18, 1992</ref> 2018 ਵਿੱਚ ''ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਨਟਰ: ਸੇਵਿਲ ਰੋ ਦਾ ਰੇਬਲ ਟੇਲਰ'', ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਡੇਵਿਡ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਨਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਇਹ ਲਾਂਸ ਰਿਚਰਡਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Quinn">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/02/house-of-nutter-by-lance-richardson-review|title=House of Nutter by Lance Richardson review – tailor to pop stars and gangsters|last=Quinn|first=Anthony|date=2 May 2018|work=The Guardian|access-date=6 May 2018}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{fashiondesigner|id=tommy-nutter}} * {{IMDb name|id=1859134|name=Tommy Nutter}} * [http://www.vam.ac.uk/images/image/18122-popup.html ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ: ਨੀਲਾ ਚੈਕ ਵੂਲ ਸੂਟ, ਟੌਮੀ ਨਟਰ, ਲੰਡਨ, 1966 ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ] * [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5D71739F93BA2575BC0A964958260 ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ] * [https://web.archive.org/web/20100514110709/http://www.nosr.co.uk/ ਨਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੇਵਿਲ ਰੋਅ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ]] tsywqmwy3f3jz1bk4ix3dfx8mejl0q0 0 141241 838666 836303 2026-05-06T00:11:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838666 wikitext text/x-wiki '''ਅੰਬੇਡਕਰਾਈਟ''' ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ]], ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁਮੰਤਵੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੇ [[ਦਰਸ਼ਨ|ਫਲਸਫੇ]] ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://velivada.com/2017/07/14/ambedkarite-ideology/|title=What is Ambedkarite ideology?|date=14 July 2017|work=Velivada|access-date=30 January 2022}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ '''ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਨਿਆਂ, ਧੰਮ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। == ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਸ਼ਨ == ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਮਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ [[ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ|ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ]] ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸ ਜਮਾਤ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ, ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਗਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਏ ਹਨ। "ਇੱਕ ਜਾਤ ਇੱਕ ਬੰਦ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ." <ref>Moon, Vasant (Comp), Dr. Babasaheb Ambedkar Writing and Speeches, Vol. 1, p. 15, Bombay: The Education Department, Government of Maharashtra, (1979).</ref> == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ == ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਫਲਸਫਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਉਦਾਰਵਾਦੀ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ, ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸੋਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://www.ambedkaritetoday.com/2019/12/ambedkar-as-political-a-political-philosopher.html|title=Dr. Bhimrao Ambedkar as a Political Philosopher|date=December 2019|access-date=30 January 2022}}</ref> ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚਿੰਤਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਸਮਾਜਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਦੇ ਆਰਾਮ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਹਠਧਰਮੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਡੋਗਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। <ref>{{Cite journal|last=RAJASEKHARIAH, A. M., HEMALATA JAYARAJ.|year=1991|title=POLITICAL PHILOSOPHY OF Dr. B. R. AMBEDKAR|url=http://www.jstor.org/stable/41855567|journal=The Indian Journal of Political Science|publisher=Indian Political Science Association|volume=52, no. 3|issue=1991|pages=359|jstor=41855567}}</ref> == ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ * [[ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ]], ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 7ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/an-inspiring-lesson-kejriwal-opens-play-on-ambedkar-s-life-101645838181047.html|title=‘An inspiring lesson’: Kejriwal opens play on Ambedkar’s life|date=2022-02-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-02-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/why-did-delhi-cm-arvind-kejriwal-call-himself-a-devotee-and-worshiper-of-br-ambedkar-nodssp-4005915.html|title=दिल्ली के CM अरविंद केजरीवाल ने खुद को बीआर आम्बेडकर की पूजा करने वाला भक्त क्यों कहा..?|date=2022-02-12|website=News18 हिंदी|language=hi|access-date=2022-02-28|archive-date=2022-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228084644/https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/why-did-delhi-cm-arvind-kejriwal-call-himself-a-devotee-and-worshiper-of-br-ambedkar-nodssp-4005915.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.abplive.com/news/india/delhi-cm-kejriwal-called-himself-a-devotee-of-babasaheb-a-drama-based-on-ambedkar-s-life-begins-in-jln-ann-2069911|title=अंबेडकर के जीवन पर आधारित नाटक JLN में शुरू, केजरीवाल बोले- आम आदमी तक पहुंचाएंगे उनका जीवन|last=न्यूज|first=मदीहा खान, एबीपी|date=2022-02-26|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2022-02-28}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/delhi-govt-offices-to-have-photos-of-only-ambedkar-bhagat-singh-no-other-leader-arvind-kejriwal/articleshow/89116180.cms|title=Delhi govt offices to have photos of only Ambedkar, Bhagat Singh, no other leader: Arvind Kejriwal|work=The Economic Times|access-date=2022-02-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aajtak.in/elections/punjab-assembly-elections/story/arvind-kejriwal-devotee-of-baba-saheb-put-up-photos-bhagat-singh-ambedkar-government-offices-ntc-1402199-2022-01-30|title=Punjab Election: 'मैं बाबा साहब का बहुत बड़ा भक्त हूं', केजरीवाल बोले- सरकारी ऑफिसों में भगत सिंह और अंबेडकर के फोटो लगाएंगे|website=आज तक|language=hi|access-date=2022-02-28}}</ref> * [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]], ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 14ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ <ref>{{Cite web|url=https://www.aajtak.in/india/story/prime-minister-narendra-modi-lays-foundation-stone-for-br-ambedkar-national-memorial-and-deliver-ambedkar-memorial-lecture-364694-2016-03-21|title=मैं हूं अंबेडकर भक्‍त, आरक्षण है दलितों का अधिकार...कोई छीन नहीं सकता: पीएम मोदी|website=आज तक|language=hi|access-date=2022-02-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://hindi.oneindia.com/news/india/pm-modi-says-he-is-the-bhakt-of-baba-saheb-ambedkar-377169.html|title=पीएम बोले मैं बाबा साहब का भक्त हूं, आरक्षण कभी नहीं छीना जा सकता|last=Ankur|date=2016-03-21|website=hindi.oneindia.com|language=hi|access-date=2022-02-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/i-am-prime-minster-because-of-br-ambedkar-says-modi/story-vKiErxlNkuOBem8GpcOajM.html|title=I am Prime Minster because of BR Ambedkar, says Modi|date=2018-04-15|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-02-28}}</ref> * ਆਨੰਦਰਾਜ ਅੰਬੇਡਕਰ * [[ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)]] * ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ * ਸਵਿਤਾ ਅੰਬੇਡਕਰ * [[ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ]] * ਸ. ਆਨੰਦ * [[ਰਾਮਦਾਸ ਆਠਵਲੇ|ਰਾਮਦਾਸ ਅਠਾਵਲੇ]] * ਜਤਿੰਦਰ ਅਵਹਦ * [[ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਵਣ]] * ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਡੋਲੇ * [[ਬਾਬੂ ਰਾਓ ਬਾਗੁਲ|ਬਾਬੂਰਾਓ ਬਗੁਲ]] * [[ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ]] * ਗਣ ਬਾਲਾ * ਵੀ. ਬਾਲਸੁੰਦਰਮ * [[ਬਾਮਸੇਫ਼|BAMCEF]] * ਸੰਜੇ ਬੰਸੋਡੇ * ਦਾਤਾ ਭਗਤ * ਰਾਮਚੰਦਰ ਧੌਂਡੀਬਾ ਭੰਡਾਰੇ * ਸੁਰੇਸ਼ ਭੱਟ * ਭੀਮ ਆਰਮੀ * ਭੀਮ ਸੈਨਾ * ਛਗਨ ਭੁਜਬਲ * [[ਬਿਰਸਾ ਅੰਬੇਦਕਰ ਫੂਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ|ਬਿਰਸਾ ਅੰਬੇਡਕਰ ਫੂਲੇ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] * ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬਿਸਵਾਸ * [[ਰਿਚਾ ਚੱਡਾ]] * ਕੇ ਚੰਦਰੂ * ਦਲਿਤ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਸਵ * ਦਲਿਤ ਪੈਂਥਰਜ਼ * ਦਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ * ਸਵਰਨ ਰਾਮ ਦਾਰਾਪੁਰੀ * ਪੰਜਾਬ ਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ * ਰਾਜੇਸ਼ ਧਾਬਰੇ * ਰਾਜਾ ਢੇਲ * [[ਨਾਮਦੇਵ ਢਸਾਲ|ਨਾਮਦੇਉ ਢਸਾਲ]] * [[ਪੌਲ ਦਿਵਾਕਰ|ਪਾਲ ਦਿਵਾਕਰ]] * ਗੰਗਾਧਰ ਗਾਡੇ * [[ਭਾਊ ਰਾਓ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਜੀ ਗਾਇਕਵਾੜ|ਭੌਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ]] * ਏਕਨਾਥ ਗਾਇਕਵਾੜ * [[ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਾਇਕਵਾੜ]] * ਵਰਸ਼ਾ ਗਾਇਕਵਾੜ * ਗੰਗਾਧਰ ਨੀਲਕੰਠ ਸਹਸ੍ਰਬੁੱਧੇ * ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਗੌਤਮ * [[ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਵਈ|ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਵੈ]] * ਰਾਜਿੰਦਰ ਗਵਈ * [[ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੂਰੀਆਭਾਨ ਗਵਈ|ਆਰ ਐਸ ਗਵਈ]] * ਦੌਲਤ ਗੁਣਾਜੀ ਗਾਵੈ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬੇਦਕਰਵਾਦੀ]] 2eipu4vhbtknthu2slza4aavbolw2sb 0 141244 838664 716414 2026-05-05T23:29:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838664 wikitext text/x-wiki '''‘ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ’: ਅੰਬੇਡਕਰਾਈ ਅੰਦੋਲਨ''' ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿਚ [[ਦਲਿਤ]] [[ਸਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨ|ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref name="UCP">{{Cite web|url=http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo17108219.html|title=We Also Made History|publisher=University of Chicago Press press.uchicago.edu|access-date=12 June 2016}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਰਮਿਲਾ ਪਵਾਰ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੂਨ ਦੁਆਰਾ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ 1989 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੰਦਨਾ ਸੋਨਾਲਕਰ ਦੁਆਰਾ 2008 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦਲਿਤ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 45 ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ [[ਰਮਾਬਾਈ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਰਮਾਬਾਈ ਅੰਬੇਡਕਰ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਸੁਲੋਚਨਾਬਾਈ ਡੋਂਗਰੇ, 1942 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ਡਿਊਲਡ ਕਾਸਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਚੇਅਰ; ਅਤੇ ਸਖੁਬਾਈ ਮੋਹਿਤੇ, ਜੋ 1956 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਬੋਧੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ]] ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Zubaan">{{Cite book|title=We Also Made History|last=Pawar, Urmila and Meenakshi Moon|publisher=Zubaan|year=2008|isbn=9383074744|pages=New Delhi}}</ref> ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ "ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਜ਼ਾਨਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, "ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿਚ, ਅਮੂਰਤ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ" ਖੁੱਲੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-bookreview/historic-feminist-struggle/article1446525.ece|title=Historic Feminist Struggle|last=Mangai, A.|date=30 December 2008|access-date=17 June 2016|agency=The Hindu thehindu.com}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ]] ejtrfabmb2tx1jiscufab94qm1jb2uo 0 141976 838652 734141 2026-05-05T22:42:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838652 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ਅਲੀ ਸੇਠੀ | image = Ali Sethi.jpg | caption = ਹਾਊਸ ਆਫ ਬਲੂਜ਼, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਲੀ ਸੇਠੀ |birth_name=ਅਲੀ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸੇਠੀ|birth_date={{birth date and age|1984|07|02}}|birth_place=[[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]|alma_mater=[[ਏਚੀਸਨ ਕਾਲਜ]]<br/>[[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|occupation={{flat list| * ਗਾਇਕ * ਗੀਤਕਾਰ * ਸੰਗਗੀਤਕਾਰ * ਲੇਖਕ * ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ }}|years_active=2010–ਵਰਤਮਾਨ|parents=[[ਨਜਾਮ ਸੇਠੀ]]<br />[[Jugnu Mohsin]]|family=[[ਮੀਰਾ ਸੇਠੀ]] (ਭੈਣ)<br />[[Moni Mohsin]] (aunt)|module={{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = {{flat list| * Vocals * guitar * piano * harmonium }} | Genre = {{flat list| * [[Classical music|Classical]] * [[Contemporary classical music|contemporary]] * [[ghazal]] }} | label = {{flat list| * True Brew * Mainstage Productions }} | associated_acts = {{startflatlist}} * [[Coke Studio (Pakistan)|Coke Studio]] * [[Strings (band)|Strings]] * [[Nabeel Shaukat Ali]] * [[Sarmad Sultan Khoosat]] * [[Zebunnisa Bangash]] * [[Quratulain Balouch]] * [[Abida Parveen]] * [[Humaira Arshad]] * [[Noah Georgeson]] {{endflatlist}} }}}}ਅਲੀ ਸੇਠੀ ([[ਉਰਦੂ]] :علی سیٹھی, ਜਨਮ : ੧੯੮੪) ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ ਹੈ।<ref name="AliSethi2">{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/476062/hottie-of-the-week-ali-sethi/|title=Hottie of the week: Ali Sethi|date=December 10, 2012|newspaper=[[The Express Tribune]]|access-date=August 17, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.penguinrandomhouse.com/authors/227510/ali-sethi|title=Ali Sethi {{!}} Penguin Random House|website=PenguinRandomhouse.com|language=en-US|access-date=2022-04-28}}</ref> ਸੇਠੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ''ਦਿਲ ਜਲਾਨੇ ਕੀ ਬਾਤ'' ਕਰਤੇ ਹੋ ਗੀਤ ਨਾਲ (2012) ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/607463-behind-the-gospel-of-ali-sethi|title=Behind the gospel of Ali Sethi|last=Sabeeh|first=Maheen|date=February 2, 2020|website=thenews.com.pk|language=en|access-date=2022-03-09|archive-date=2022-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309202918/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/607463-behind-the-gospel-of-ali-sethi|url-status=dead}}</ref> ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੇਠੀ ਨੇ ਕਈ ਕਵਰ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਟ੍ਰੈਕ ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਕਈ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੇਠੀ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਸੰਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਮੀ-ਜੇਤੂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੂਹ ਜਾਰਜਸਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੇਠੀ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":26">{{Cite web|url=https://americancomposers.org/2019/03/19/where-we-lost-our-shadows-performer-portrait-ali-sethi/|title=Where We Lost Our Shadows – Performer Portrait: Ali Sethi – American Composers Orchestra|date=March 19, 2019|language=en-US|access-date=2022-05-07|archive-date=2022-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529112233/https://americancomposers.org/2019/03/19/where-we-lost-our-shadows-performer-portrait-ali-sethi/|url-status=dead}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਸੇਠੀ ਦਾ ਜਨਮ ੨ ਜੁਲਾਈ ੧੮੮੪ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.rekhta.org/artists/ali-sethi/profile|title=Ali Sethi - Profile & Biography|website=Rekhta|language=en|access-date=2022-03-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vanguardbooks.com/browsetitle.php?isbn=9780143068112&subject=|title=FICTION|date=2009|website=vanguardbooks.com|access-date=2022-03-08|archive-date=ਮਾਰਚ 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308183606/https://www.vanguardbooks.com/browsetitle.php?isbn=9780143068112&subject=|url-status=dead}}</ref><ref name=":242">{{Cite web|url=https://www.penguin.co.uk/authors/33270/ali-sethi.html?tab=penguin-biography|title=Ali Sethi|website=www.penguin.co.uk|access-date=2022-04-28}}</ref> ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ [[ਨਜਮ ਸੇਠੀ|ਨਜਾਮ ਸੇਠੀ]] ਅਤੇ [[ਜੁਗਨੂੰ ਮੋਸੀਨ]] ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.najamsethi.com/about/|title=Biography|publisher=najamsethi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702072530/http://www.najamsethi.com/about/|archive-date=July 2, 2012|access-date=September 7, 2012|url-status=dead|df=mdy}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/ali-sethi/260075|title=Ali Sethi|last=|first=|date=2022-02-05|website=outlookindia.com|language=en|access-date=2022-03-09}}</ref><ref name=":29" /><ref>{{Cite web|url=https://www.masala.com/celebrities/ali-sethi-bids-a-loving-farewell-to-sister-mira-sethi-on-her-wedding-304366|title=Ali Sethi Bids a Loving Farewell to Sister Mira Sethi on Her Wedding|last=Ahmed|first=Saadia|date=November 18, 2019|website=masala.com}}</ref> ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਸੇਠੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ [[ਮੀਰਾ ਸੇਠੀ]] ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ<ref>{{cite web|url=http://pakistanmediaupdates.com/actress-mira-sethi-brief-biography-1947.html|title=Actress Mira Sethi Brief Biography|date=June 12, 2014|publisher=Pakistan Mind Updates|access-date=August 18, 2015}}</ref> ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ [[ਮੋਨੀ ਮੋਹਸਿਨ]] ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ।<ref name=":20">{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/alighting-on-pakistan/491829/|title=Alighting on Pakistan|last=Harikrishnan|first=Charmy|date=Jul 21, 2009|website=archive.indianexpress.com|access-date=2022-03-08}}</ref> ਮਈ 1999 ਵਿਚ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਜਮ ਸੇਠੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹੀ ਭਾਸ਼ਣ" ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/07/26/world/memo-from-lahore-editor-held-25-days-finds-nightmare-never-ends.html|title=Memo From Lahore; Editor Held 25 Days Finds Nightmare Never Ends (Published 1999)|last=Dugger|first=Celia W.|date=1999-07-26|work=The New York Times|access-date=2020-12-10|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/376019.stm|title=BBC News {{!}} South Asia {{!}} Travel ban for Pakistani editor|website=news.bbc.co.uk|access-date=2020-12-10}}</ref>  ਉਸ ਸਮੇਂ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਸੇਠੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=https://www.wbur.org/onpoint/2009/06/12/ali-sethis-the-wish-maker|title=Ali Sethi's 'The Wish Maker'|website=www.wbur.org|language=en|access-date=2020-12-10}}</ref>ਨਜਮ ਸੇਠੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਜਰਨਲਿਸਟ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9VeI76JSJZAC&q=ali+sethi+mother+petition+father&pg=PA208|title=World Report 2000|last1=Watch (Organization)|first1=Human Rights|last2=Staff|first2=Human Rights Watch|date=1999|publisher=Human Rights Watch|isbn=978-1-56432-238-8|language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Infobox musical artist with missing or invalid Background field]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ]] 58rf6nhxp5ji8t3t4pyzlbyogjhf15o 0 142026 838738 813852 2026-05-06T11:54:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838738 wikitext text/x-wiki ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2013 ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/gujarat-set-for-first-lgbt-parade/234645|title=Gujarat set for first LGBT parade|date=2013-10-06|website=mid-day|language=en|access-date=2019-06-15}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਪਹਿਲਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ [[ਸੂਰਤ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਅਤੇ [[ਵਡੋਦਰਾ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/back-to-back-pride-marches-in-gujarat-baroda-on-nov-30th-and-ahmedabad-on-dec-1st/|title=Back to Back Pride Marches in Gujarat, Baroda on Nov 30th and Ahmedabad on Dec 1st|last=there|first=Dharmarajan MJust like half of the guys out|last2=Transistors|first2=A. Guy Selling Stuff After Studying|date=2014-11-25|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15|last3=amplifiers...Yep|first3=solid state|last4=Engineer-turned-MBA!|last5=Criminal|first5=Also a|last6=Know|first6=If You Do Need to}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == === 2013 === ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10360598/First-gay-parade-held-in-Indias-Gujarat-state.html|title=First gay parade held in India's Gujarat state|date=7 October 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007132430/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10360598/First-gay-parade-held-in-Indias-Gujarat-state.html|archive-date=7 October 2013|access-date=2019-06-15}}</ref> ਮਾਰਚ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਕਾਰਕੁਨ ਸਵਾਗਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੀਤਾ।<ref name=":0"/> ਪੂਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹ ਮਾਰਚ ਨਿਊ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਗਿਲ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/over-150-people-walk-in-gujarats-first-pride-march/|title=Over 150 People Walk In Gujarat's First Pride March|date=2013-10-07|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15}}</ref> 1 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.apnaahangout.com/ahmedabad-lgbt-pride-march/|title=After Surat, Ahmedabad Set to Host Gujarat's 2nd LGBT Pride March?|date=26 November 2013|website=Apnaahangout|language=en-US|access-date=2019-06-15|archive-date=2015-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150408160410/http://www.apnaahangout.com/ahmedabad-lgbt-pride-march/|dead-url=yes}}</ref> ਇਹ ਮਾਰਚ ਆਈ.ਟੀ. ਭਵਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂਧੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/gujarats-second-lgbt-pride-march-in-ahmedabad-on-1st-dec/|title=Gujarat's Second LGBT Pride March In Ahmedabad On 1st Dec|last=passion|last2=Up|first2=Loves Reading Non-Fictions When the Sun Is|date=2013-11-29|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15|last3=dawn|first3=works as Business Analyst from dusk to}}</ref> ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਮੇਅਰ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀਬੇਨ ਪਟੇਲ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੰਡਾ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਆਈ.ਆਈ.ਐਮ.ਏ. ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ.ਕਿਉ. ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/mayor-of-ahmedabad-flags-off-lgbt-pride-march/|title=Mayor of Ahmedabad Flags Off LGBT Pride March|last=passion|last2=Up|first2=Loves Reading Non-Fictions When the Sun Is|date=2013-12-03|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15|last3=dawn|first3=works as Business Analyst from dusk to}}</ref> [[ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਹਿਲ]] ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦਾ ਘਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Walking-with-pride/articleshow/26742135.cms|title=Walking with pride - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> === 2014 === 2014 ਵਿੱਚ ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗੇਂਦਾ ਸਰਕਲ ਤੋਂ ਚੱਕਲੀ ਸਰਕਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/back-to-back-pride-marches-in-gujarat-baroda-on-nov-30th-and-ahmedabad-on-dec-1st/|title=Back to Back Pride Marches in Gujarat, Baroda on Nov 30th and Ahmedabad on Dec 1st|last=there|first=Dharmarajan MJust like half of the guys out|last2=Transistors|first2=A. Guy Selling Stuff After Studying|date=2014-11-25|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15|last3=amplifiers...Yep|first3=solid state|last4=Engineer-turned-MBA!|last5=Criminal|first5=Also a|last6=Know|first6=If You Do Need to}}</ref> 29 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 'ਬੈਸਟ ਆਫ ਕਸ਼ਿਸ਼' - ਕਸ਼ਿਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਈਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੂਵੀ ਪੈਕੇਜ - ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਲੋਰਾ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸਵਾਸਤਿਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਡੋਦਰਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਡਾਂਸ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/barodas-first-lgbt-pride-festival-we-pay-taxes-we-do-our-duties-why-dont-we-have-equal-614881|title=Baroda's First LGBT Pride Festival: "We Pay Taxes, We do our Duties; Why Don't we have Equal Rights?"|last=Dilip|first=Mangala|date=2014-11-23|website=International Business Times, India Edition|language=english|access-date=2019-06-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/gujarat-gears-up-lgbt-pride-march-in-vadodara-ahmedabad/|title=Gujarat gears up LGBT pride march in Vadodara, Ahmedabad|date=2014-11-29|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=2019-06-15}}</ref> 1 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਾਟਾ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸਰਕਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।<ref name=":1" /> ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਾਈਡ ਵਿੱਚ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-ahmedabad-witnesses-first-ever-lgbt-rally-1928278|title=Ahmedabad witnesses first-ever LGBT rally|date=2013-12-02|website=DNA India|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> === 2018 === 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਾਰਚ ਕਨੋਰੀਆ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦਰਪਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/voices/lgbt/ahmedabad-queer-pride-parade|title=The Streets of Ahmedabad Turn Rainbow, Courtesy the Pride Parade|date=2018-02-19|website=The Quint|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/ahmedabad-set-to-celebrate-love-in-pride-march-on-february-18/articleshow/62833317.cms|title=Ahmedabad set to celebrate love in pride march on February 18 - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 'ਸੰਬੰਧ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/voices/lgbt/ahmedabad-queer-pride-parade-march-photos|title=As Ahmedabad Displayed Rainbow Colours, Only a Few Parents Showed|date=2018-02-23|website=The Quint|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> ਵਡੋਦਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵਡੋਦਰਾ ਸਨਮਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.aninews.in/|title=Asia's Premier News Agency - India News, Business & Political, National & International, Bollywood, Sports {{!}} ANI News|website=www.aninews.in|language=en|access-date=2019-06-15|archive-date=2019-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730135357/https://www.aninews.in/|url-status=dead}}</ref> ਇਹ ਮਾਰਚ ਡੇਅਰੀ ਡੇਨ ਸਰਕਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਯੋਗ ਨਿਕੇਤਨ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/pride-march-in-chennai-today-vadodara-and-bhopal-next-in-line/|title=Pride March in Chennai Today, Vadodara and Bhopal Next in Line|last=Sukhdeep Singh|date=2018-06-24|website=Gaylaxy Magazine|language=en-US|access-date=2019-06-15}}</ref> === 2019 === 2019 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਰ ਚਾਰ ਰਾਸਤਾ ਤੋਂ ਦਰਪਣ ਅਕੈਡਮੀ ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://epaper.timesgroup.com/Olive/ODN/TimesOfIndia/shared/ShowArticle.aspx?doc=TOIA/2019/02/18&entity=Ar01702&sk=FDE01897&mode=text#|title=City gets ready for its first Pride Parade post 377 verdict - The Times Of India - Ahmedabad, 2/18/2019|website=epaper.timesgroup.com|access-date=2019-06-15}}</ref> ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਸਮਬੰਧ: ਪ੍ਰਾਈਡ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਕੈਚਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-ahmedabad-to-host-annual-queer-pride-parade-today-2723330|title=Ahmedabad to host annual queer pride parade today|date=2019-02-24|website=DNA India|language=en|access-date=2019-06-15}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਡ ਮਾਰਚ]] oynzufi76g72a9dsfjfquy0l85k6d6e 0 143839 838680 784524 2026-05-06T01:45:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838680 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Iqbal_Ashar_.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Iqbal_Ashar_.jpg/220px-Iqbal_Ashar_.jpg|thumb|ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ]] '''ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ<ref>{{Cite news|url=https://www.rekhta.org/Poets/iqbal-ashhar/all|title=/iqbal-ashhar/all|work=rekhta}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.shayarionlove.com/poet/iqbal-ashar/1/|title=iqbal-ashar/1/|work=shayarionlove}}</ref>''' ਉਰਦੂ: اشهر، اقبا ਹਿੰਦੀ ''': इक़बाल अशहर''' (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1965) ਕੁਚਾ ਚੇਲਨ, [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/261911-indo-pak-mushaira-in-dubai-today|title=indo-pak-mushaira-in-dubai-today|work=thenews|access-date=2022-08-05|archive-date=2020-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111202303/https://www.thenews.com.pk/archive/print/261911-indo-pak-mushaira-in-dubai-today|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.amarujala.com/kavya/irshaad/urdu-poet-iqbal-ashhar-ghazal-thehri-thehri-si-tabiyat-mein-rawani-aayi|title=kavya/irshaad/urdu-poet-iqbal-ashhar-ghazal-thehri-thehri-si-tabiyat-mein-rawani-aayi|work=amarujala}}</ref> ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ [[ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼]] ਅਤੇ ਸਕੀਨਾ ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ;<ref>{{Cite news|url=http://id.loc.gov/authorities/names/n2010208458.html|title=names/n2010208458.html|work=id.loc.gov}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਪੱਛਮੀ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਅਮਰੋਹਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.rekhta.org/Poets/iqbal-ashhar/profile|title=iqbal-ashhar/profile|work=www.rekhta.org}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newsdogapp.com/hi/article/5c9e5a7e12313a7f0e96dcf1/?d=false|title=A Great Ghazal Of Famous Urdu Shayar Iqbal Ashhar|work=newsdogapp|access-date=2022-08-05|archive-date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610082938/https://www.newsdogapp.com/hi/article/5c9e5a7e12313a7f0e96dcf1/?d=false|dead-url=yes}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਂਤਾ ਨਰਸਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਮਜਸ ਸਕੂਲ ਨੰਬਰ 1 ([[ਦਰਿਆਗੰਜ]]) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। [[ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ]] ਤੋਂ [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਬੀਏ (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.darsaal.com/poetry/iqbal-ashhar/ghazal-shayari-in-hindi.html|title=iqbal-ashhar/ghazal-shayari-in-hindi|work=darsaal}}</ref> == ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ == ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੇ ਮਰਹੂਮ [[ਮੌਜ ਰਾਮਪੁਰੀ]] ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ 1998 ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.sauress.com/en/saudigazette/1152219|title=An evening of poetic spirituality|work=.sauress.com}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਕਬਾਲ ਅਸ਼ਹਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ [[ਵਸੀਮ ਬਰੇਲਵੀ]], ਡਾਕਟਰ [[ਰਾਹਤ ਇੰਦੌਰੀ|ਰਾਹਤ ਇੰਦੋਰੀ]], [[ਅਨਵਰ ਜਲਾਲਪੁਰੀ]], [[ਮੇਰਾਜ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦੀ]] ਅਤੇ [[ਮੁਨੱਵਰ ਰਾਣਾ]] ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਉਸਨੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕਾ]], [[ਯੂ.ਕੇ|ਯੂਕੇ,]] ਯੂਏਈ, [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]], [[ਕੈਨੇਡਾ]], [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ]], ਕੇਐਸਏ<ref>{{Cite news|url=https://www.arabnews.com/node/1228106/corporate-news|title=Urdu poets to attend Dammam mushaira|work=arabnews}}</ref>, [[ਕੁਵੈਤ|ਕੁਵੈਤ,]] [[ਕਤਰ|ਕਤਰ,]] [[ਬਹਿਰੀਨ]], [[ਉਮਾਨ|ਓਮਾਨ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਆਦਿ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://saudigazette.com.sa/article/58123|title=Iqbal was in Jeddah to attend the "Annual Mushaira" organized by the Consulate General of India Thursday|work=saudigazette}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.arabnews.com/node/1064366/saudi-arabia|title=International mushaira in Dammam a big hit with expats|work=www.arabnews.com}}</ref> == ਕਿਤਾਬਾਂ == # ਧਨਕ ਤੇਰੇ ਖਯਾਲ ਕੀ (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ, 2005) # ਰਾਤਜਾਗੇ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਉਰਦੂ, 2010), # ਰਤਾਜਾਗੇ (ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2013) # ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਰਾਏ (ਕਵਿਤਾ ਚੋਣ) # ਉਰਦੂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਨਾਮ<ref>{{Cite news|url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/urdu-gazals-and-songs-by-iqbal-ashar-MZA863/|title=rdu-gazals-and-songs-by-iqbal-ashar|work=exoticindiaart}}</ref><ref>{{Cite book|title=उर्दू है मेरा नाम: Urdu Gazals and Songs by Iqbal Ashar|publisher=RajPal|year=2019|location=Delhi}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.amazon.com/Urdu-Hai-Mera-Naam-Hindi-ebook/dp/B083VY3YB5|title=Urdu-Hai-Mera-Naam-Hindi-ebook|work=amazon}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ]] pnmtmefdnk651gjbmp880paghxcc8ve 0 144683 838730 835978 2026-05-06T10:31:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838730 wikitext text/x-wiki   [[Category:Articles with hCards]] '''ਖਾਲਿਦ ਇਰਫਾਨ''' ( {{lang-ur|{{Nastaliq| خالد عرفان }}}} ) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਸਰਸ ਕਵੀ ਹੈ।<ref name="tn">{{Cite news|url=http://www.thenews.com.pk/article-160161-Indo-Pak-Mushaira-organized-in-Dallas-|title=Indo-Pak Mushaira organized in Dallas|date=18 September 2014|work=International The News.com.pk|access-date=26 November 2014}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="jang">{{Cite web|url=http://beta.jang.com.pk/NewsDetail.aspx?ID=111904|title=ممتاز شاعر خالد عرفان کی کراچی آمد|publisher=Daily Jang.com.pk|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129101002/http://beta.jang.com.pk/NewsDetail.aspx?ID=111904|archive-date=29 November 2014|access-date=26 November 2014}}</ref><ref name="ala">{{Cite news|url=http://english.alarabiya.net/en/variety/2013/08/19/Cross-cultural-satire-Pakistani-poet-combines-American-Pakistani-humor.html|title=Cross-cultural satire: poet combines American, Pakistani humor|date=19 August 2013|work=Alarabia News.net|access-date=26 November 2014}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://english.alarabiya.net/en/variety/2013/08/19/Cross-cultural-satire-Pakistani-poet-combines-American-Pakistani-humor.html "Cross-cultural satire: poet combines American, Pakistani humor"]. ''Alarabia News.net''. 19 August 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">26 November</span> 2014</span>.</cite></ref><ref name="na">{{Cite news|url=http://www.nawaiwaqt.com.pk/E-Paper/karachi/2014-10-13/page-11|title=ظرافت میں جداگانہ ہے طرزِ خالد عرفان|date=13 October 2013|work=Nawai Waqt Daily Urdu.com.pk|access-date=26 November 2014|page=11|archive-date=1 ਜਨਵਰੀ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150101051953/http://www.nawaiwaqt.com.pk/E-Paper/karachi/2014-10-13/page-11|url-status=dead}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਇਰਫਾਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਰਾਚੀ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇਰਸ਼ਾਦ ਅਲੀ 1947 ਵਿੱਚ ਬਦਾਯੂਨ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀਦ ਫਰਾਨ ਅਤੇ ਹਮਜ਼ਾ ਸ਼ਯਾਨ।<ref name="ala"/> ਇਰਫਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਦੇਸ਼ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ''ਉਰਦੂ ਟਾਈਮਜ਼ ਵੀਕਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ।''<ref name="ala"/> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://pakistaniat.com/2007/02/03/khalid-irfan-urdu-humor-poet-new-york/ ਖਾਲਿਦ ਇਰਫਾਨ: ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਹਾਸਰਸ ਉਰਦੂ ਕਵੀ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹਾਜਿਰ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਸਰਸ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 9mq5cq7ikt239kskrpqugze02yso167 0 144870 838689 750834 2026-05-06T02:21:12Z Harry sidhuz 38365 838689 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=|image=|image_size=|image_upright=|alt=|caption=|order=|office=[[Member of Legislative Assembly|MLA]], [[Punjab Legislative Assembly]]|term_start=[[2017 Punjab Legislative Assembly election|2017]]|term_end=<!-- Add data only when the actual term has ended, not for terms which will end in the future. (Per usage guideline.) -->|constituency=[[Nihal Singh Wala Assembly constituency|Nihal Singh Wala]]|majority=[[Aam Aadmi Party]]|predecessor=[[Rajwinder Kaur (politician)|Rajwinder Kaur]]|successor=|order2=<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number-->|office2=<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number-->|term_start2=<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number-->|term_end2=<!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> <!--Personal data-->|pronunciation=|birth_name=|birth_date=<!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} -->|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|citizenship=|nationality=<!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->|party=[[Aam Aadmi Party]]|residence=[[Punjab, India|Punjab]]|education=|alma_mater=|occupation=|profession=|known_for=|salary=|cabinet=|committees=|portfolio=|awards=<!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set -->|blank1=|data1=|signature=|signature_alt=|website=|nickname=}}{{Cleanup infobox}} '''ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਾਸਪੁਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ। ਉਹ [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। <ref name="List Financialexpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/punjab-assembly-election-results-2022-check-full-list-of-winners-constituency-wise-complete-list-of-punjab-results-2022-bjp-congress-akali-dal-aap/2456066/|title=Punjab election 2022, Punjab election results 2022, Punjab election winners list, Punjab election 2022 full list of winners, Punjab election winning candidates, Punjab election 2022 winners, Punjab election 2022 winning candidates constituency wise|work=Financialexpress|access-date=10 March 2022|language=en}}</ref> <ref name="2022 Winner list">{{Cite news|url=https://www.news18.com/assembly-elections-2022/punjab/all-winners/|title=All Winners List of Punjab Assembly Election 2022 {{!}} Punjab Vidhan Sabha Elections|work=News18|access-date=10 March 2022|language=en}}</ref> ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022|2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/elections/punjab-assembly-election/punjab-election-result-2022-check-constituency-wise-leading-trailing-candidates-full-list-of-winners-aap-bhagwant-mann-congress-charanjit-singh-channi-bjp-akalis-election-news-today-101646877618898.html|title=Punjab election 2022 result constituency-wise: Check full list of winners|date=10 March 2022|work=Hindustan Times|access-date=10 March 2022|language=en}}</ref> == ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ == ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022|2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ 117 ਵਿੱਚੋਂ 92 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ 79% ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। [[ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ]] ਨੇ 16 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/punjab-assembly/aaps-bhagwant-mann-sworn-in-as-punjab-cm/article65230309.ece|title=AAP's Bhagwant Mann sworn in as Punjab Chief Minister|last=|first=|date=16 March 2022|work=The Hindu|access-date=22 March 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ; [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ]] * ਚੇਅਰਮੈਨ (2022-23) ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ <ref name="Committee on Welfare of Scheduled Castes, Scheduled Tribes and Backward Classes">{{Cite web|url=http://punjabassembly.nic.in/index.php/component/content/article?id=29&Itemid=119|title=vidhan Sabha|website=punjabassembly.nic.in}}</ref> == ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ==   == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}}{{S-start}} {{s-par|in-la}} {{IN MLA box|state=Punjab|constituency=Nihal Singh Wala|before=-|after=|years=[[2022 Punjab Legislative Assembly election|2022]] –}} {{s-end}}{{Aam Aadmi Party|state=expanded}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022]] ntvtmu9sjpc8sjk6fh99gtczj5n5767 0 146426 838712 716765 2026-05-06T06:54:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838712 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Sandra Film.jpg | director = Lachlan Mcleod | writer = Lachlan Mcleod | producer = David Elliot-jones, Charlotte Wheaton | starring = [[Sandra Pankhurst]] | music = Patrick Grigg | editing = Louis Dai | studio = Walking Fish Productions | distributor = Rocket Science | country = [[Australia]] | language = [[English language|English]] }} '''''ਕਲੀਨ''''' ਸੈਂਡਰਾ ਪੰਖੁਰਸਟ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ 2022 ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2022/aug/21/clean-review-an-unsensational-documentary-about-an-extraordinary-life|title=Clean review – an unsensational documentary about an extraordinary life|last=Tan|first=Cher|date=2022-08-20|website=the Guardian|language=en|access-date=2022-10-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/clean-sxsw-2022-1235117055/|title=‘Clean’: Film Review {{!}} SXSW 2022|last=Rooney|first=David|last2=Rooney|first2=David|date=2022-03-23|website=The Hollywood Reporter|language=en-US|access-date=2022-10-15}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਖੁਰਸਟ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਹੋਰਡਿੰਗ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਚਲਾਨ ਮੈਕਲੀਓਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮੈਲਬੌਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/clean-2022/38223/|title=Clean (2022) - The Screen Guide - Screen Australia|website=www.screenaustralia.gov.au|access-date=2022-10-15|archive-date=2022-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221015215227/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/clean-2022/38223/|url-status=dead}}</ref> == ਕਥਾਨਕ == ''ਕਲੀਨ'' ਨੇ ਪੰਖੁਰਸਟ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਖੁਰਸਟ ਨੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਖੁਰਸਟ ਮਰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਿਆ ਗਿਆ, ਬੱਚੇ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਆਖ਼ਰ 'ਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਪੰਖੁਰਸਟ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਟਰਾਮਾ ਕਲੀਨਿੰਗ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਆਪਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਪੰਖੁਰਸਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। == ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ == ਰੋਟਨ ਟੋਮੇਟੋਜ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ 15 ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 100% ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/clean_2022_2|title=Clean|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=16 October 2022}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਦੇ "ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਪੰਖੁਰਸਟ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਨੂੰ "ਬੇਲੋੜੀ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ" ਕਿਹਾ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2022/aug/21/clean-review-an-unsensational-documentary-about-an-extraordinary-life|title=Clean review – an unsensational documentary about an extraordinary life|last=Tan|first=Cher|date=2022-08-20|website=the Guardian|language=en|access-date=2022-10-15}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTan2022">Tan, Cher (2022-08-20). [https://www.theguardian.com/film/2022/aug/21/clean-review-an-unsensational-documentary-about-an-extraordinary-life "Clean review – an unsensational documentary about an extraordinary life"]. ''the Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-10-15</span></span>.</cite></ref> ''ਵੀਰਾਇਟੀ'' ਨੇ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਲੋੜਾ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ''ਕਲੀਨ'' "ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ"।<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/film/reviews/clean-review-1235203042/|title=‘Clean’ Review: An Inspirational Doc About Tidying Up Life’s Biggest Messes Using Chemicals and Kindness|last=Kiang|first=Jessica|last2=|first2=|date=2022-03-21|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en-US|access-date=2022-10-15}}</ref> 70ਵੇਂ ਮੈਲਬੌਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੂੰ ਕਲੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਫ਼ਿਲਮ ''ਕਲੀਨ'' ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/culture/movies/i-think-she-would-have-liked-it-doco-based-on-the-trauma-cleaner-set-to-debut-in-melbourne-20220607-p5aro0.html|title=‘I think she would have liked it’: Trauma Cleaner doco set to debut in Melbourne|last=Quinn|first=Karl|date=2022-06-08|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=2022-10-16}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] hwu1obvkolu5zlv3e43157x5uv0c3t8 0 148050 838721 742913 2026-05-06T08:23:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838721 wikitext text/x-wiki '''ਨੇਚਰ ਰਿਜ਼ਰਵ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)''' ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਜੋ [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਖੇਤਰ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ]], [[ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼]], [[ਤਸਮਾਨੀਆ]] ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਦੇ]] ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਕਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2014 ਤੱਕ, 1767 (ਜਾਂ{{Percentage|1767|10339|0}} ) ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੁੱਲ 10339 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ "ਕੁਦਰਤੀ ਭੰਡਾਰ" ਸਨ। == ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਹੱਦ == "ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰ" ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼, ਤਸਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="CAPAD2014-National">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/d00ca066-1c8c-412a-9e16-2a37647454a7/files/capad2014national.xlsx|title=Terrestrial Protected Areas in Australia by Type (2014)|date=2014|website=CAPAD 2014|publisher=Australian Government - Department of the Environment|access-date=15 September 2015}}</ref> 2014 ਤੱਕ, 1767 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ "ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ {{Convert|113382.42|ha|abbr=off}} ਜਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ 1.47% ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਿਸਟਮ ਦੀ 10339 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਸਤੂ ਸੂਚੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{Convert|1375015.51|km2|abbr=off}} ਜਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ 17.88% ਹੈ।<ref name="CAPAD2014-National"/> == ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ == ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕੈਪੀਟਲ ਟੈਰੀਟਰੀ ਵਿੱਚ, "ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਸ਼ਬਦ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ''ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਐਕਟ 2014'' ਅਤੇ ''ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਐਕਟ 2007'' ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਜਨਤਕ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ''ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਕਟ 2007'' ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ” ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਲਈ "ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਖਵੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।"<ref name="NCA2014">{{Cite web|url=http://www5.austlii.edu.au/au/legis/act/consol_act/nca2014237/s169.html#nature_reserve|title=Nature Conservation Act 2014 - Section 169 (What is a reserve?)|website=|publisher=[[Australasian Legal Information Institute]]|access-date=21 September 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="PDA2007">{{Cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/act/consol_act/pada2007236/s315.html|title=Planning and Development Act 2007 - Section 315 (Reserved areas—public land)|website=|publisher=Australasian Legal Information Institute|access-date=21 September 2015}}</ref> 2014 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ 43 ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰ {{Convert|234.71|km2|abbr=off}} ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।<ref name="CAPAD2014-ACT-Sum">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/d00ca066-1c8c-412a-9e16-2a37647454a7/files/capad2014act.xlsx|title=Terrestrial Protected Areas in ACT (2014) (see 'DETAIL' tab)|date=2014|website=CAPAD 2014|publisher=Australian Government - Department of the Environment|access-date=15 September 2015}}</ref> == ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ == ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ, ''ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਐਂਡ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਐਕਟ 1974'' ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ "ਬਕਾਇਆ, ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪਰਿਆਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਪੀਸੀਜ਼, ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ" ਵਜੋਂ।<ref name="NPWA1974">{{Cite web|url=http://www5.austlii.edu.au/au/legis/nsw/consol_act/npawa1974247/s30j.html|title=National Parks And Wildlife Act 1974 - Section 30J (Nature reserves)|website=|publisher=Australasian Legal Information Institute|access-date=21 September 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2014 ਤੱਕ, {{Convert|9514.67|km2|abbr=off}} ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਲ 418 ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CAPAD2014-NSW-Sum">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/d00ca066-1c8c-412a-9e16-2a37647454a7/files/capad2014nsw.xlsx|title=Terrestrial Protected Areas by Reserve Type in New South Wales (2014)|date=2014|website=CAPAD 2014|publisher=Australian Government - Department of the Environment|access-date=21 September 2015}}</ref> == ਤਸਮਾਨੀਆ == ਤਸਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - ''ਨੇਚਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 2002'' ਅਤੇ ''ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਐਂਡ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਕਟ 2002''।<ref name="NCA2002">{{Cite web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/tas/consol_act/nca2002237/sch1.html|title=Nature Conservation Act 2002 - Schedule 1 - Determination of class of reserved land|date=2015|publisher=Australasian Legal Information Institute|access-date=6 September 2015}}</ref><ref name="NPRM2002">{{Cite web|url=http://www5.austlii.edu.au/au/legis/tas/consol_act/nparma2002361/sch1.html|title=National Parks and Reserves Management Act 2002 - schedule 1 - Objectives for management of reserved land|date=2015|publisher=Australasian Legal Information Institute|access-date=21 September 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110328/http://www5.austlii.edu.au/au/legis/tas/consol_act/nparma2002361/sch1.html|url-status=dead}}</ref> ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨ "ਭੂਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ" ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ "ਭੂਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਲੱਖਣ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੁੱਲ ਹਨ।"<ref name="NCA2002" /> ਦੂਜੇ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ "ਕੁਦਰਤੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ", "ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ", ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਚਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਰ", ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ, ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸੱਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ, ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ।<ref name="NPRM2002" /> 2014 ਤੱਕ, {{Convert|1107.75|km2|abbr=off}} ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤਸਮਾਨੀਅਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਲ 80 ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CAPAD2014-TAS-Sum">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/d00ca066-1c8c-412a-9e16-2a37647454a7/files/capad2014tas.xlsx|title=Terrestrial Protected Areas by Reserve Type in Tasmania (2014)|date=2014|website=CAPAD 2014|publisher=Australian Government - Department of the Environment|access-date=21 September 2015}}</ref> == ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ == ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ''ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਲੈਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਕਟ 1984'' ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਬਨਸਪਤੀ ਜਾਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ" ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CALM1984">{{Cite web|url=http://www5.austlii.edu.au/au/legis/wa/consol_act/calma1984290/s6.html|title=Conservation and Land Management Act 1984 - Section 6 (5)|website=|publisher=Australasian Legal Information Institute|access-date=21 September 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2014 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ 1226 ਕੁਦਰਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ {{Convert|102525.28|km2|abbr=off}} ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CAPAD2014-WA-Sum">{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/d00ca066-1c8c-412a-9e16-2a37647454a7/files/capad2014wa.xlsx|title=Terrestrial Protected Areas by Reserve Type in Western Australia (2014)|date=2014|website=CAPAD 2014|publisher=Australian Government - Department of the Environment|access-date=15 September 2015}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} n2v89j345kd03hermknl8o3983yqu9y 0 148057 838679 768649 2026-05-06T01:31:42Z Botjagdeep567 59901 838679 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ | image = Prince Kanwaljit Singh.png | imagesize = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1980|02|03}} | birth_place = [[ਕੋਟਕਪੂਰਾ]], ਫਰੀਦਕੋਟ, [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = | occupation = {{flatlist| * ਅਦਾਕਾਰ * ਲੇਖਕ * ਕਾਮੇਡੀਅਨ}} | years_active = 2010–ਵਰਤਮਾਨ | spouse = | children = | parents = | module = {{Infobox comedian|embed=yes | genre = {{flatlist| *ਫਿਲਮਾਂ *ਕਾਮੇਡੀ *ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ }} |notable_work = {{flatlist| *ਪੰਛੀ *ਵਾਰਨਿੰਗ *ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ *ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ }} }} }} '''ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1980), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੇਜੇ ਸਿੰਘ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ, ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/gippy-grewal-changed-my-life-actor-playwright-prince-kanwaljit-shares-his-journey-to-success-7743953/|title='Gippy Grewal changed my life': Actor, playwright Prince Kanwaljit shares his journey to success|date=27 January 2022|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-11-09}}</ref> ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ|ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਾਰਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿੰਸ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.spotboye.com/pollywood/pollywood-film-trailer/warning-trailer-out-dheeraj-kumar-and-prince-kanwaljit-singh-steal-the-show-in-gippy-grewal-s-action-drama/618a66270149013378bca94d|title=Warning Trailer Out: Dheeraj Kumar And Prince Kanwaljit Singh Steal The Show In Gippy Grewal's Action-Drama {{!}} SpotboyE|website=www.spotboye.com|language=en|access-date=2022-11-09}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਕੰਵਲਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1980 ਨੂੰ [[ਕੋਟਕਪੂਰਾ]], [[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫਰੀਦਕੋਟ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੁਖਮਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕੰਵਲਜੀਤ ਨੇ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫਿਲਮਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ,<ref>{{Cite web|url=http://www.5dariyanews.com/news/386357-Prince-Kanwaljit-Singhs-From-Zero-To-Hero-Journey-Will-Inspire-You|title=Prince Kanwaljit Singh's From Zero To Hero Journey Will Inspire You|website=5 Dariya News|access-date=2022-11-09}}</ref> [[ਸ਼ਰੀਕ]], ਚੇਤਾਵਨੀ 2, ਪੰਚੀ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.ptcpunjabi.co.in/criminal-trailer-prince-kanwaljit-neeru-bajwas-film-packed-with-action-suspense-and-thrill|title=Criminal trailer: Prince Kanwaljit, Neeru Bajwa's film packed with action, suspense and thrill|date=8 September 2022|website=PTC Punjabi|language=en|access-date=2022-11-09}}</ref> ਯਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਰਾਂ 2 (2012), [[ਸ਼ਰੀਕ|ਸ਼ਰੀਕ (2015)]], ਟੇਸ਼ਾਨ (2016) ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਸਿੰਘ (2017)<ref>{{Cite web|url=http://www.5dariyanews.com/news/386357-Prince-Kanwaljit-Singhs-From-Zero-To-Hero-Journey-Will-Inspire-You|title=Prince Kanwaljit Singh's From Zero To Hero Journey Will Inspire You|website=5 Dariya News|access-date=2022-11-09}}</ref> ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਜੱਟ ਬੁਆਏਜ਼ ਜੱਟਾਂ ਦੇ (2013) ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਲੈਦਰ ਲਾਈਫ (2015), ਟੇਸ਼ਨ (2016), ਸ਼ਾਦਾ (2019), ਮਿੱਟੀ (2019), ਗਿੱਦੜ ਸਿੰਘੀ (2019), ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਧੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ<ref>{{Cite web|url=https://www.koimoi.com/reviews/ik-sandhu-hunda-si-movie-review-not-ek-tha-tiger-but-gippy-grewal-starrer-will-remind-you-of-hashar-3-idiots/|title=Ik Sandhu Hunda Si Movie Review: Not 'Ek Tha Tiger', But Gippy Grewal Starrer Will Remind You Of 'Hashar' & '3 Idiots'|last=Batra|first=Gautam|date=29 February 2020|website=Koimoi|language=en-US|access-date=2022-11-09}}</ref> ਇੱਕ ਲੇਖਕ (2020) ਵਜੋਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਕੰਵਲਜੀਤ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਾਰਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|nm3791454}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] 50vxqc3viwa5d3kju9w2omaggd16bv6 0 148099 838696 810728 2026-05-06T03:39:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838696 wikitext text/x-wiki '''ਉਰੀ ਗੇਰਸ਼ੁਨੀ''' ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। == ਜੀਵਨੀ == ਉਰੀ ਗੇਰਸ਼ੁਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1970 ਵਿੱਚ ਰਾਨਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮੋਸ਼ੇ ਗੇਰਸ਼ੂਨੀ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬਿਆਂਕਾ ਏਸ਼ੇਲ ਗੇਰਸ਼ੂਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/1.4955595|title=A Total Mother, a Total Artist|date=26 July 2007|work=Haaretz|access-date=22 December 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.artberlin.de/kuenstler/ariel-reichman-uri-gershuni/|title=Ariel Reichman meets artist Uri Gershuni in Tel Aviv. – ArtBerlin.de|access-date=22 December 2018}}</ref> ਗੇਰਸ਼ੂਨੀ ਨੇ ਬੀ.ਐਫ.ਏ. ਅਤੇ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਜ਼ਲਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੇਜ਼ਲਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੋ ਹਾਈਫਾ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਐਂਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thesip.org/language/en/person/uri-gershuni-en/|title=Uri Gershuni - the SIP|website=www.thesip.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924221958/http://www.thesip.org/language/en/person/uri-gershuni-en/|archive-date=24 September 2015|access-date=17 January 2022}}</ref> ਉਹ [[ਤਲ ਅਵੀਵ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.imagomundiart.com/artworks/uri-gershuni-bambi|title=Imago Mundi – Bambi by Uri Gershuni|website=Imago Mundi|access-date=22 December 2018}}</ref> ਉਹ 2003 ਅਤੇ 2007 ਤੋਂ ਯੇਡੀਓਥ ਅਹਰੋਨੋਥ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। 2009 ਤੋਂ ਉਹ ਹਾਰੇਟਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਉਰੀ ਗੇਰਸ਼ੂਨੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਲ ਅਵੀਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਹਾਇਫਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਪੇਟਚ ਟਿਕਵਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਸ਼ਪਿਲਮੈਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.widewalls.ch/artist/uri-gershuni|title=Uri Gershuni|website=Widewalls|access-date=22 December 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.english.imjnet.org.il/page_3186|title=Press Room 2013|website=www.english.imjnet.org.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307180644/http://www.english.imjnet.org.il/page_3186|archive-date=7 March 2013|access-date=17 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://diplomacy.co.il/diplomatic-magazine/art-culture/2881-6-artists-6-projects-exhibition-of-new-works-by-leading-israeli-contemporary-artists|title=6 Artists 6 Projects: Exhibition of New Works by Leading Israeli Contemporary Artists|website=diplomacy.co.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20151210123456/http://diplomacy.co.il/diplomatic-magazine/art-culture/2881-6-artists-6-projects-exhibition-of-new-works-by-leading-israeli-contemporary-artists|archive-date=10 December 2015|access-date=17 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.christies.com/features/Israel_Museum_50_Anni-5638-1.aspx|title=They have built Jerusalem – Christie's|website=Christies.com|access-date=22 December 2018}}</ref> ਉਹ [[ਗੇਅ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://theculturetrip.com/middle-east/israel/articles/3-lgbt-israeli-artists-you-should-know/|title=3 LGBT Israeli Artists You Should Know|date=June 2015|access-date=2023-01-09|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181112/https://theculturetrip.com/middle-east/israel/articles/3-lgbt-israeli-artists-you-should-know/|url-status=dead}}</ref> == ਗੈਲਰੀ == <gallery> Uri Gershuni2.jpg|ਬਲੂ ਆਵਰ 2014 Uri Gershuni3.JPG| 2010 Uri Gershuni4.JPG| 2009 </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਲਾਕਾਰ]] c83yzb5w8lhqwbqaef3woopvsl2485t 0 148684 838694 838440 2026-05-06T02:53:02Z Ziv 53128 ([[c:GR|GR]]) [[File:Janhvi Kapoor during baume and mercier event in 2026.jpg]] → [[File:2025 Janhvi Kapoor (cropped).jpg]] Copyvio replacement 838694 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਾਨਵੀ ਕਪੂਰ | image = 2025 Janhvi Kapoor (cropped).jpg | caption = 2026 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1997|03|6}} | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2018–ਮੌਜੂਦ | parents = [[ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ]]<br />[[ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ]] }} '''ਜਾਹਨਵੀ ਕਪੂਰ''' (ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1997) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। [[ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ]] ਅਤੇ [[ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ''ਧੜਕ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਬਾਇਓਪਿਕ ''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ: ਦ ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'' (2020) ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਏਵੀਏਟਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਜਾਨ੍ਹਵੀ ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1997 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="bd">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/anshula-kapoor-shares-a-glimpse-of-janhvi-kapoor-s-birthday-celebrations-watch-video-1653124-2020-03-06|title=Anshula Kapoor shares a glimpse of Janhvi Kapoor's birthday celebrations. Watch video|date=6 March 2020|website=[[India Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625182810/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/anshula-kapoor-shares-a-glimpse-of-janhvi-kapoor-s-birthday-celebrations-watch-video-1653124-2020-03-06|archive-date=25 June 2020|access-date=18 June 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/janhvi-kapoor-shares-a-throwback-picture-of-boney-kapoor-and-late-sridevi-119060200395_1.html|title=Janhvi Kapoor shares a throwback picture of Boney Kapoor and late Sridevi|date=2 June 2019|work=[[Business Standard]]|access-date=18 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608194603/https://www.business-standard.com/article/news-ani/janhvi-kapoor-shares-a-throwback-picture-of-boney-kapoor-and-late-sridevi-119060200395_1.html|archive-date=8 June 2019}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ]] ਹਨ, ਜੋ ਮਰਹੂਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://gulfnews.com/life-style/celebrity/sonam-kapoor-my-love-life-has-been-unsuccessful-1.1198577|title=Sonam Kapoor: My love life has been unsuccessful|date=18 June 2013|work=[[Gulf News]]|access-date=3 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004031815/http://gulfnews.com/life-style/celebrity/sonam-kapoor-my-love-life-has-been-unsuccessful-1.1198577|archive-date=4 October 2015}}</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ|ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ]] ਹੈ ਜਿਸਨੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ [[ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ [[ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ]] ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ।<ref name="surinder">{{Cite web|url=http://movies.rediff.com/quote/2009/may/04/surinder-kapoor-on-life-and-times.htm|title=Sonam is a better actor than Anil|last=N|first=Patsy|date=4 May 2009|website=[[Rediff.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102025615/http://movies.rediff.com/quote/2009/may/04/surinder-kapoor-on-life-and-times.htm|archive-date=2 January 2011|access-date=3 August 2010}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਖੁਸ਼ੀ,<ref>{{Cite web|url=http://www.chennaionline.com/reeltalk/jan193.asp|title=Sridevi's "Khushi"|last=Lavanya|website=Chennai Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20010208084154/http://www.chennaionline.com/reeltalk/jan193.asp|archive-date=8 February 2001|access-date=27 June 2022}}</ref> ਅਤੇ ਦੋ ਸੌਤੇਲੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਅਰਜੁਨ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਲਾ ਕਪੂਰ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/arjun-kapoor-khushi-anshula-come-together-for-father-boney-kapoor-at-maidaan-mahurat-ceremony-see-pics/story-HVsAs55MCeRj7j7MC0gKqN.html|title=Arjun Kapoor, Khushi, Anshula come together for father Boney Kapoor at Maidaan mahurat ceremony. See pics|date=22 August 2019|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029085536/https://www.hindustantimes.com/bollywood/arjun-kapoor-khushi-anshula-come-together-for-father-boney-kapoor-at-maidaan-mahurat-ceremony-see-pics/story-HVsAs55MCeRj7j7MC0gKqN.html|archive-date=29 October 2021|access-date=29 October 2021}}</ref> ਕਪੂਰ ਨੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ [[ਦੁਬਈ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ]] ਵਿੱਚ, ਜੁਮੇਰਾਹ ਅਮੀਰਾਤ ਟਾਵਰਜ਼ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Al Jazeera">{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/2018/02/reports-bollywood-icon-sridevi-dies-aged-54-180224222210077.html|title=Reports: Bollywood icon Sridevi dies aged 54|work=[[Al Jazeera]]|access-date=24 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406193149/https://www.aljazeera.com/news/2018/02/reports-bollywood-icon-sridevi-dies-aged-54-180224222210077.html|archive-date=6 April 2019}}</ref> ਕਪੂਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਈਕੋਲੇ ਮੋਂਡਿਆਲ ਵਰਲਡ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite AV media}}</ref> ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੀ ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਐਕਟਿੰਗ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/janhvi-kapoor-lesser-known-facts-about-the-star-kid/sridevi-on-janhvis-bollywood-career/photostory/63228078.cms|title=Sridevi on Janhvi's Bollywood career - Janhvi Kapoor: Lesser known facts about the star kid|website=The Times of India|access-date=2022-11-06}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਖੇਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਰੋਮਾਂਸ ''ਧੜਕ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਈਸ਼ਾਨ ਖੱਟਰ ਸੀ। 2016 ਦੀ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਫਿਲਮ ''[[ਸੈਰਾਟ]]'' ਦੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੀਮੇਕ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਹੇਠਲੇ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੜਕੇ (ਖੱਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ) ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ 2021 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ ''ਰੂਹੀ'' ਵਿੱਚ [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]] ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="roohi">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/jul/14/janhvi-kapoor-a-sincere-and-hardworking-actor-rajkummar-rao-on-rooh-afza-co-star-2003749.html|title=Janhvi Kapoor a sincere and hardworking actor: Rajkummar Rao on Rooh-Afza co-star|date=14 July 2019|work=[[The New Indian Express]]|access-date=25 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821054009/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/jul/14/janhvi-kapoor-a-sincere-and-hardworking-actor-rajkummar-rao-on-rooh-afza-co-star-2003749.html|archive-date=21 August 2019}}</ref> [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020|ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ]] ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕਈ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੀਏਟਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="release date">{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/rajkummar-rao-janhvi-kapoor-varun-sharmas-horror-comedy-renamed-roohi-film-release-march-11-theatres|title=Rajkummar Rao, Janhvi Kapoor, Varun Sharma's horror-comedy renamed Roohi, film to release on March 11 in theatres|website=Bollywood Hungama|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215044509/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/rajkummar-rao-janhvi-kapoor-varun-sharmas-horror-comedy-renamed-roohi-film-release-march-11-theatres|archive-date=15 February 2021|access-date=14 February 2021}}</ref> ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਾੜੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ,<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/roohi-review-and-release-live-updates-janhvi-kapoor-rajkummar-rao-varun-sharma-7222457/|title=Roohi movie review and release LIVE UPDATES: Janhvi, Rajkummar Rao film fails to impress|date=11 March 2021|website=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311093302/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/roohi-review-and-release-live-updates-janhvi-kapoor-rajkummar-rao-varun-sharma-7222457/|archive-date=11 March 2021|access-date=12 March 2021}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/roohi-4-days-box-office-collection-report-rajkummar-rao-starrer-has-a-good-first-weekend-962265.html|title='Roohi' 4 days box office collection report: Rajkummar Rao-starrer has a good first weekend|date=15 March 2021|website=Deccan Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182838/https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/roohi-4-days-box-office-collection-report-rajkummar-rao-starrer-has-a-good-first-weekend-962265.html|archive-date=9 July 2021|access-date=16 March 2021}}</ref> ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref name="bo">{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/roohi-2/box-office|title=Roohi Box Office|website=Bollywood Hungama|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215062251/https://www.bollywoodhungama.com/movie/roohi-2/box-office|archive-date=15 February 2021|access-date=3 April 2021}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਕਪੂਰ ਨੇ ''ਗੁਡ ਲਕ ਜੈਰੀ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਕੋਲਾਮਾਵੂ ਕੋਕਿਲਾ'' ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਐਲ. ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/janhvi-kapoor-shares-new-pics-as-she-wraps-good-luck-jerry-so-many-things-have-happened-changed-evolved-been-learnt-and-unlearnt-101616200651912.html|title=Janhvi Kapoor shares pics as she wraps Good Luck Jerry: 'So many things have happened, evolved, learnt and unlearnt'|date=20 March 2021|work=[[Hindustan Times]]|access-date=21 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320214631/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/janhvi-kapoor-shares-new-pics-as-she-wraps-good-luck-jerry-so-many-things-have-happened-changed-evolved-been-learnt-and-unlearnt-101616200651912.html|archive-date=20 March 2021}}</ref> ਇਹ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ [[ਹੋਟਸਟਾਰ|Disney+ Hotstar]] 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/janhvi-kapoor-s-good-luck-jerry-to-release-on-disney-hotstar-on-july-29-1963494-2022-06-17|title=Janhvi Kapoor's Good Luck Jerry to release on Disney+ Hotstar on July 29|date=17 June 2022|work=India Today|access-date=17 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617070122/https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/janhvi-kapoor-s-good-luck-jerry-to-release-on-disney-hotstar-on-july-29-1963494-2022-06-17|archive-date=17 June 2022}}</ref> ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ, ''ਮਿਲੀ'', ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''ਹੈਲਨ'' ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅੰਨਾ ਬੇਨ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/mili-first-look-janhvi-kapoor-is-a-nurse-stuck-in-freezer-in-new-survival-thriller-see-pics-101665560413646.html|title=Mili first look: Janhvi Kapoor is a nurse stuck in freezer in new survival thriller. See pics|date=12 October 2022|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012080002/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/mili-first-look-janhvi-kapoor-is-a-nurse-stuck-in-freezer-in-new-survival-thriller-see-pics-101665560413646.html|archive-date=12 October 2022|access-date=12 October 2022}}</ref> ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ "ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ।<ref>{{Cite AV media}}</ref> ਕਪੂਰ ਅਗਲੀ ਸਪੋਰਟਸ ਫਿਲਮ ''ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਾਹੀ'' ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/karan-johar-announces-mr-and-mrs-mahi-featuring-rajkummar-rao-and-janhvi-kapoor/articleshow/87853662.cms|title=Karan Johar announces 'Mr and Mrs Mahi' featuring Rajkummar Rao and Janhvi Kapoor|date=22 November 2021|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007031043/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/karan-johar-announces-mr-and-mrs-mahi-featuring-rajkummar-rao-and-janhvi-kapoor/articleshow/87853662.cms|archive-date=7 October 2022|access-date=10 April 2022}}</ref> ਨਾਲ ਅਤੇ [[ਵਰੁਣ ਧਵਨ]] ਨਾਲ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ''ਬਾਵਾਲ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ।<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/varun-dhawan-janhvi-kapoor-do-bawaal-theatres-soon-roped-leads-nitesh-tiwaris-film-1056441%3famp|title=Varun Dhawan & Janhvi Kapoor to do 'Bawaal' in theatres soon, roped in as leads in Nitesh Tiwari's film|date=30 March 2022|website=Pinkvilla|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410091431/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/varun-dhawan-janhvi-kapoor-do-bawaal-theatres-soon-roped-leads-nitesh-tiwaris-film-1056441%3Famp|archive-date=10 April 2022|access-date=10 April 2022}}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" |ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" |ਭੂਮਿਕਾ(ਜ਼) ! scope="col" class="unsortable" |ਨੋਟਸ ! scope="col" class="unsortable" |ਰੈਫ. |- |2018 | scope="row" |''ਧੜਕ'' |ਪਾਰਥਵੀ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ | |<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/karan-johar-sairat-remake-starring-janhvi-kapoor-and-ishaan-khatter-dhadak-first-look-see-photo-4938670/|title=Dhadak first look: Janhvi Kapoor has Sridevi's charm and Ishaan Khatter is Bollywood's next chocolate boy|work=[[The Indian Express]]|access-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115164533/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/karan-johar-sairat-remake-starring-janhvi-kapoor-and-ishaan-khatter-dhadak-first-look-see-photo-4938670/|archive-date=15 November 2017}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 | scope="row" |''ਭੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ'' |ਸਮੀਰਾ |[[ਜ਼ੋਇਆ ਅਖ਼ਤਰ|ਜ਼ੋਇਆ ਅਖਤਰ]] ਦਾ ਖੰਡ |<ref name="it">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/web-series/story/mrunal-thakur-avinash-tiwary-to-star-in-karan-johar-s-ghost-stories-1600377-2019-09-18|title=Mrunal Thakur, Avinash Tiwary to star in Karan Johar's Ghost Stories|date=18 September 2019|work=[[India Today]]|access-date=20 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190919175112/https://www.indiatoday.in/television/web-series/story/mrunal-thakur-avinash-tiwary-to-star-in-karan-johar-s-ghost-stories-1600377-2019-09-18|archive-date=19 September 2019}}</ref> |- | scope="row" |''ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ: ਕਾਰਗਿਲ ਗਰਲ'' |ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੈਨਾ | |<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/janhvi-kapoor-starrer-gunjan-saxena-the-kargil-girl-to-release-on-netflix-2660485.html|title=Janhvi Kapoor Starrer Gunjan Saxena The Kargil Girl to Release on Netflix|date=9 June 2020|website=[[News18]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820100254/https://www.news18.com/news/movies/janhvi-kapoor-starrer-gunjan-saxena-the-kargil-girl-to-release-on-netflix-2660485.html|archive-date=20 August 2021|access-date=25 June 2021}}</ref> |- |2021 | scope="row" |''ਰੂਹੀ'' |ਰੂਹੀ ਅਰੋੜਾ/ਅਫ਼ਜ਼ਾਨਾ ਬੇਦੀ | |<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/movies/janhvi-kapoor-rajkummar-raos-roohi-afza-titled-changed-again-to-roohi-afzana-2443937.html|title=Janhvi Kapoor, Rajkummar Rao's Roohi Afza Titled Changed Again to Roohi Afzana|date=3 January 2020|work=News18|access-date=6 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200104165620/https://www.news18.com/news/movies/janhvi-kapoor-rajkummar-raos-roohi-afza-titled-changed-again-to-roohi-afzana-2443937.html|archive-date=4 January 2020}}</ref> |- | rowspan="2" |2022 | scope="row" |''ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਜੈਰੀ'' |ਜਯਾ "ਜੈਰੀ" ਕੁਮਾਰੀ | |<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/janhvi-kapoor-announces-good-luck-jerrys-wrap-aesthetic-pictures-set|title=Janhvi Kapoor announces Good Luck Jerry's wrap with aesthetic pictures from the set|date=20 March 2021|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320060855/https://www.bollywoodhungama.com/news/features/janhvi-kapoor-announces-good-luck-jerrys-wrap-aesthetic-pictures-set/|archive-date=20 March 2021|access-date=21 March 2021}}</ref> |- | scope="row" |''ਮਿਲੀ'' |ਮਿਲਿ ਨਉਦਿਆਲ | |<ref>{{Cite news|url=https://news.abplive.com/entertainment/movies/janhvi-kapoor-wraps-up-filming-mili-pens-down-heartfelt-note-for-boney-kapoor-my-first-film-with-papa-1495975|title=Janhvi Kapoor Wraps Up Filming 'Mili', Pens Down Heartfelt Note For Boney Kapoor: 'My First Film With Papa'|date=26 November 2021|work=ABP News|access-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126185550/https://news.abplive.com/entertainment/movies/janhvi-kapoor-wraps-up-filming-mili-pens-down-heartfelt-note-for-boney-kapoor-my-first-film-with-papa-1495975|archive-date=26 November 2021}}</ref> |- | rowspan=2" |2023 | scope="row" | ''ਬਵਾਲ'' | ਨਿਸ਼ਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ | |<ref name="bawaal"/> |- | scope="row" |''ਰੌਕੀ ਔਰ ਰਾਣੀ ਕੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ'' | ਬੇਨਾਮ | ਗੀਤ 'ਹਾਰਟ ਥ੍ਰੋਬ' 'ਚ ਖਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |<ref>{{Cite web |title=Varun Dhawan joins Ananya Panday, Janhvi Kapoor, and Sara Ali Khan in the Ranveer Singh – Alia Bhatt starrer Rocky Aur Rani Kii Prem Kahaani |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/revealed-varun-dhawan-joins-ananya-panday-janhvi-kapoor-sara-ali-khan-ranveer-singh-alia-bhatt-starrer-rocky-aur-rani-kii-prem-kahaani/ |website=Bollywood Hungama |date=4 July 2023 |access-date=8 July 2023 |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708035226/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/revealed-varun-dhawan-joins-ananya-panday-janhvi-kapoor-sara-ali-khan-ranveer-singh-alia-bhatt-starrer-rocky-aur-rani-kii-prem-kahaani/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="3" |2024 | scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਾਹੀ'' {{dagger|alt=Film has yet to be released}} | ਮਹਿਮਾ ਮਾਹੀ | ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ |<ref>{{Cite news |date=1 May 2023 |title=Janhvi Kapoor wraps up Mr and Mrs Mahi: "Waking up this morning felt like a rebirth" |work=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/janhvi-kapoor-wraps-mr-mrs-mahi-waking-morning-felt-like-rebirth/ |access-date=1 May 2023 |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501191003/https://www.bollywoodhungama.com/news/features/janhvi-kapoor-wraps-mr-mrs-mahi-waking-morning-felt-like-rebirth/ |url-status=live }}</ref> |- | scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''ਦੇਵਰਾ'' {{dagger|alt=Film has yet to be released}} | {{TableTBA}} | ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ; ਸ਼ੂਟਿੰਗ |<ref name="devara"/> |- | scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''ਉਲਝ'' {{dagger|alt=Film has yet to be released}} | {{TableTBA}} | ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ |<ref>{{Cite news |date=11 September 2023 |title=Janhvi Kapoor wraps her next Ulajh: “Everything about this journey has been so healing”|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/janhvi-kapoor-wraps-next-ulajh-everything-journey-healing/ |work=Bollywood Hungama|access-date=11 September 2023}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|9427099}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|jhanvi-kapoor}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] ahtv131kk14br2n01hogwrtwqazqsok 0 149936 838725 835967 2026-05-06T09:29:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838725 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''ਕੋਧਰਾ''<br/>''Paspalum scrobiculatum'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Starr_030405-0044_Paspalum_scrobiculatum.jpg|frameless]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Kodo_Millet_in_Chhattisgarh.jpg|frameless]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|link=Template:Taxonomy/Paspalum| edit ]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant|Plantae]] |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Monocotyledon|Monocots]] |- |''Clade'': |[[Commelinids]] |- |Order: |[[Poales]] |- |Family: |[[Poaceae]] |- |Subfamily: |[[Panicoideae]] |- |Genus: |''[[Paspalum]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''P.&nbsp;scrobiculatum'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Paspalum scrobiculatum''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">L.</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | ''Panicum frumentaceum'' <small>Rottb.</small> |} [[Category:Articles with 'species' microformats]] '''ਪਾਸਪਲਮ ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: Paspalum scrobiculatum) ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ''' ਜਾਂ '''ਕੋਧਰਾ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,<ref name="nature1898">A. E. Grant (1898), "Poisonous Koda millet". Letter to ''Nature'', volume 57, page 271.</ref><ref name="us1917">Harry Nelson Vinall(1917), ''Foxtail Millet: Its Culture and Utilization in the United States''. Issue 793 of ''Farmers' bulletin'', U.S. Department of Agriculture. 28 pages.</ref><ref name="sab2009">{{Cite journal|last=Sabelli|first=Paolo A.|last2=Larkins|first2=Brian A.|year=2009|title=The Development of Endosperm in Grasses|url=https://archive.org/details/sim_plant-physiology_2009-01_149_1/page/14|journal=Plant Physiology|publisher=American Society of Plant Biologists (ASPB)|volume=149|issue=1|pages=14–26|doi=10.1104/pp.108.129437|issn=0032-0889|pmc=2613697|pmid=19126691}}</ref> ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਫਸਲ ਅਨਾਜ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ( '''ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਗੀ''' (ਫਿੰਗਰ ਬਾਜਰੇ, ''ਇਲੇਯੂਸਿਨ ਕੋਰਾਕਾਨਾ'' ) ਸਮਝ ਕੇ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।)<ref>{{Cite journal|last=Bastola|first=Biswash Raj|last2=Pandey|first2=M.P.|last3=Ojha|first3=B.R.|last4=Ghimire|first4=S.K.|last5=Baral|first5=K.|date=2015-06-25|title=Phenotypic Diversity of Nepalese Finger Millet (Eleusine coracana (L.) Gaertn.) Accessions at IAAS, Rampur, Nepal|url=https://www.nepjol.info/index.php/IJASBT/article/view/12413|journal=International Journal of Applied Sciences and Biotechnology|volume=3|issue=2|pages=285–290|doi=10.3126/ijasbt.v3i2.12413|issn=2091-2609|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bioversityinternational.org/fileadmin/user_upload/Released_and_promising_crop_varieties.pdf|title=Released and promising crop varieties for mountain agriculture in Nepal|last=LI-BIRD|date=2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bioversityinternational.org/fileadmin/user_upload/Released_and_promising_crop_varieties.pdf|title=Released and promising crop varieties for mountain agriculture in Nepal|last=LI-BIRD|date=2017}}</ref> ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੀ ਪਠਾਰ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>|"Millets". Earth360. (2010-13). http://earth360.in/web/Millets.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209154135/http://www.earth360.in/web/Millets.html |date=2014-02-09 }}</ref> ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਸੋਕਾ ਵੀ ਸਹਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੀਆਂ, ਅਤੇ 450-900 ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਕਿਲੋ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।&nbsp; <ref name="fao"/> ਕੋਧਰੇ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਪੌਦੇ ਨੂੰ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ''ਅਰੀਕੇਲੂ'', [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਵਿੱਚ ''ਵਰਾਗੂ'', [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਵਿੱਚ ''ਵਰਕ (വരക്)'', [[ਕੰਨੜ]] ਵਿੱਚ ''ਅਰਕਾ'', [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਵਿੱਚ ''ਕੋਡੋ'' ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਵਿੱਚ ''ਕੋਧਰਾ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਵਰਣਨ == ਕੋਧਰਾ ਇੱਕ ਮੋਨੋਕੋਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ।<ref>"Kodomillet". United States Department of Agriculture. (No date given, accessed November 11, 2013). http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=Pasc6 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210425003250/https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=PASC6 |date=2021-04-25 }}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਹੈ ਜੋ 4-6 ਰੇਸਮੇਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ 4-9 &nbsp;ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਤਲੇ, ਹਲਕੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇ 20 ਤੋਂ 40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੀਜ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 1.5 mm ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ 2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਧਰਾ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਖੋਖਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਫਸਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref name="fao"/> == ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Paspalum_commersonii_at_Peradeniya_Royal_Botanical_Garden.jpg|left|thumb| ਪੇਰਾਡੇਨੀਆ ਰਾਇਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ]] ''ਪਾਸਪਲਮ ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ (ਕਿਸਮ ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ'') ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ''ਪਾਸਪਲਮ ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ (ਕਿਸਮ ਕਾਮਰਸੋਨੀ)'' ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਦੇਸੀ ਜੰਗਲੀ ਕਿਸਮ ਹੈ।<ref name="fao">Heuzé V., Tran G., Giger-Reverdin S., 2015. Scrobic (Paspalum scrobiculatum) forage and grain. Feedipedia, a programme by INRA, CIRAD, AFZ and FAO. https://www.feedipedia.org/node/401 Last updated on October 6, 2015, 12:07</ref> ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਊ ਘਾਹ, ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਘਾਹ, ਡਿਚ ਬਾਜਰਾ, ਨੇਟਿਵ ਪਾਸਪਲਮ, ਜਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਕਰਾਊਨ ਗ੍ਰਾਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਪਤ ਖੰਡੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 3000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਲਿਆ ਸੀ।<ref>"Kodo millet". International Crop Research Institute for the Semi-Arid Tropics. (December 4, 2013). http://www.icrisat.org/crop-kodomillet.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211223005/http://www.icrisat.org/crop-kodomillet.htm|date=2013-12-11}}</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ. ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਵਰਕੂ ਜਾਂ ਕੂਵਾਰਕੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਡੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਡਰਾ (ਪੌਦੇ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਨਾਮ) ਦਾ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਹੈ, । ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੋਜਨ ਫਸਲ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੰਗਲਾਂ ਪੌਧੇ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੈਣ ਦੇ ਵਕਤ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨ ਵਜੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਫ਼ਸਲ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਵਜੋਂ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="nrc">Board on Science and Technology for International Development, Office of International Affairs, National Research Council. "Kodo Millet". Lost Crops of Africa; Volume 1: Grains. (1996). http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=2305&page=249</ref> ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੂਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="issg">"Paspalum scrobiculatum (grass)." Global Invasive Species Database. (2010). http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1423&lang=EN {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214071654/http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=1423&lang=EN |date=2013-12-14 }}</ref> ਸਿੱਖ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਤਰਖਾਣ ਦੇ ਘਰ ਐਮਨਾਬਾਦ (ਹੁਣ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ , ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕੋਧਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜਿਹੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਉਦੋਂ ਨਿੱਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ih0EKRocRYs&t=542s|title=ਕੋਧਰੇ ਤੌਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਅੰਨ ਨਹੀਂ|website=YouTube|access-date=1 February 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/3252-2021-10-08-14-04-03|title=ਕੋਧਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ --- ਡਾ. ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ - sarokar.ca|website=sarokar.ca|access-date=2023-02-02}}</ref> == ਉਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੁਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ == ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਕੇ ਬੀਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਤਾਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲ। ਇਸਦੀ ਤਰਜੀਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ, ਮਿੱਟੀ-ਅਧਾਰਤ ਮਿੱਟੀ ਹੈ। ਕਿਸਮ ''ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ'' ਆਪਣੇ ਜੰਗਲੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਲਗਭਗ 800-1200 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਲਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਪ-ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਸੁੱਕੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।<ref>"Agroclimatic Zones". Production Estimates and Crop Assessment Division Foreign Agricultural Service. (2013). http://www.fas.usda.gov/pecad2/highlights/2002/10/ethiopia/baseline/Eth_Agroeco_Zones.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214041557/http://www.fas.usda.gov/pecad2/highlights/2002/10/ethiopia/baseline/Eth_Agroeco_Zones.htm|date=2013-12-14}}</ref> ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਦੂਜੇ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਨਦੀਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਪੋਸ਼ਟਿਕ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਖਾਦ ਨਾਲ ਸਿੰਜੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="fao" /> ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲਈ 40 &nbsp;ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪਲੱਸ 20&nbsp;ਕਿਲੋ ਫਾਸਫੋਰਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੀਵਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਖਾਦ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਾਧ ਨਾਲ 72% ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। (ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੈਕਸ਼ਨ "ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਮੁੱਦੇ" ਦੇਖੋ)। ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ਕ ਛਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਤਾਪਮਾਨ 25-27 ਹੈ&nbsp;°C ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕਣ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਤੱਕ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<ref name="fao" /> == ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਮੁੱਦੇ == ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ ਦੇ ਪੱਕਣ ਸਮੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸੀਮਤ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਖਾਦ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜੋਰਦਾਰ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਜਿੰਗ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਧ ਦਾ 14-22 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ&nbsp;।ਲੋਜਿੰਗ . ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>Johns, M. "Millet for Forage Use: Frequently asked Questions". Alberta Agriculture and Rural Development. (2007). http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8355 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212123756/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8355 |date=2013-12-12 }}</ref> ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਘਾਹ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭੂਸੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।।ਮੌਸਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਹੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਥਰੈਸ਼ਿੰਗ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੁਸਕੀ ਹਟਾਉਣਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਭੂਸੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਅਨਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>"Report on Survey of Post-Harvest Technology and Constraints Faced by Women Farmers related to Small Millets and Associated Crops". DHAN Foundation. (2011). http://www.dhan.org/smallmillets/docs/report/PHT_final_report.pdf</ref> == ਤਣਾਅ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ == ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ ਮਾਮੂਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਿਸਮ ''ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ'' ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੋਕਾ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। <ref name="fao"/> ਇਸਦੀ ਖੇਤੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਖੇਤ ਖਾਦ , ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੇਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਘੱਟ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਕਿਸਮ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। <ref name="fao" /> ''ਪਾਸਪਲਮ'' ਐਰਗੋਟ ਇੱਕ ਉੱਲੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਲੀ ਦੇ ਕਠੋਰ ਪੁੰਜ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਕਲੇਰੋਟੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉੱਗਣਗੇ। <ref name="fao"/> ਇਹਨਾਂ ਸੰਖੇਪ ਉੱਲੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਨਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਜਲਦੀ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਟੋਰੇਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉੱਲੀ ਦੇ ਬੀਜਾਣੂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। <ref name="fao" /> == ਖਪਤ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ == ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਨੂੰ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਵਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref name="fao"/> ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਸੂਰਾਂ, ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। <ref name="issg"/> ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਕਿਸਮ ਸਕ੍ਰੋਬੀਕੁਲੇਟਮ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। <ref name="issg" /> ਇਸ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਪਲਾਟਾਂ 'ਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਅਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਵਰ ਫਸਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। <ref name="fao" /> == ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ == ਕੋਡੋ ਬਾਜਰਾ ਇੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਨਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਜਾਂ ਕਣਕ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਬਦਲ ਹੈ। ਇਹ ਅਨਾਜ 11% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ 9 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਖਪਤ ਤੇ 9 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref name="swaraj.org">"Millets: Future of Food & Farming". Millet Network of India. (No date given, accessed November 13th 2013.) http://www.swaraj.org/shikshantar/millets.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130412115512/http://www.swaraj.org/shikshantar/millets.pdf |date=2013-04-12 }}</ref> ਇਹ 10 ਗ੍ਰਾਮ (37-38%) ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਇਹ ਫ਼ਾਈਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਕੇਵਲ .2 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਣਕ, ਜੋ 1.2/100 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਫਾਈਬਰ ਸਰੋਤ ਭੁੱਖ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਵਿੱਚ 66.6 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਤੇ 353 ਕਿਲੋਕੈਲੋਰੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਅਨਾਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਸਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਜਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ 3.6 ਗ੍ਰਾਮ ਚਰਬੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 0.5/100 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਆਇਰਨ &nbsp; ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ 27/100&nbsp;ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref name="swaraj.org" /> ਕੋਡੋ ਬਾਜਰੇ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਫੇਨੌਲ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਕੰਪਾਊਂਡ ਹੈ। <ref name="hedge">{{Cite journal|last=Hedge|first=P.S.|last2=Chandra|first2=T.S.|year=2005|title=ESR spectroscopic study reveals higher free radical quenching potential in kodo millet (Paspalum scrobiculatum) compared to other millets|journal=Food Chemistry|volume=92|pages=177–182|doi=10.1016/j.foodchem.2004.08.002}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == https://www.youtube.com/watch?v=Ih0EKRocRYs&t=542s [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਨ]] lhja7rrwd3pbpoy6dlg4usncocoailt 0 151162 838642 823273 2026-05-05T20:39:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838642 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੀਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ''' ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।<ref name="TheHindu-20130306">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/together-we-rise/article4481664.ece|title=Together we rise|last=Balakrishnan|first=Suneetha|date=6 March 2013|work=The Hindu|access-date=21 April 2013}}</ref><ref name="Chapman2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DgbHSGqO2-4C&pg=PA296|title=The Geopolitics of South Asia (Epub) from Early Empires to the Nuclear Age|last=Graham P. Chapman|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|year=2012|isbn=978-1-4094-8807-1|page=296}}</ref><ref name="Postcolonial Insecurities: India, Sri Lanka and the Question of Nationhood">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_Xq4GnaraYUC&pg=PA277|title=Postcolonial Insecurities: India, Sri Lanka and the Question of Nationhood|publisher=University of Minnesota Press|year=1999|isbn=978-0-8166-3329-6|page=277}}</ref> 1983 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ [[ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ|ਲਿੱਟੇ]] ਦੇ ਮੁਖੀ [[ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ|ਵੀ. ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ]] ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਤਾਲਿਬਾਨ]] ਦੁਆਰਾ [[ਕਾਬੁਲ]] ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਟੀਵੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਜਾਰਜ ਪੋਲਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="TheHindu-20130306" /> ਉਹ ਸੀਐਨਐਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼ ਸੀ।<ref name="IndiaToday-19991119">{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/former-cnn-bureau-chief-in-new-delhi-anita-pratap-weds-norwegian-envoy-arne-walther/1/254811.html|title=Just married: Former CNN bureau chief in New Delhi Anita Pratap weds Norwegian envoy Arne Walther|last=Menon|first=Bindu|date=22 November 1999|work=India Today|access-date=21 April 2013}}</ref><ref name="Sreenivasan2008">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WLZXyADJWkUC&pg=PA202|title=Words, Words, Words: Adventures in Diplomacy|last=T. P. Sreenivasan|publisher=Pearson Education India|year=2008|isbn=978-81-317-0405-9|page=202}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ''ਆਈਲੈਂਡ ਆਫ਼ ਬਲੱਡ'' ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ।<ref name="TheHindu-20130306" /> 2013 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਕੇਰਲ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="IBN-20130228">{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/shreeratna-global-award-for-anita-pratap/1202735.html|title=Shreeratna global award for Anita Pratap|date=28 February 2013|work=IBN Live|access-date=21 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130629123428/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/shreeratna-global-award-for-anita-pratap/1202735.html|archive-date=29 June 2013|location=[[Thiruvananthapuram]]}}</ref> ਉਸਨੂੰ [[2014 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਲਈ ਕੇਰਲ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਟਾਯਮ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਟਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਨੀਤਾ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਕੂਲ ਬਦਲੇ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੋਰੇਟੋ ਸਕੂਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1978 ਵਿੱਚ [[ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ BA - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੀਤੀ<ref>{{Cite web |title=Alumni Profile: Anita Pratap |url=http://www.mirandahouse.ac.in/MirandaHouse/UserSpace/UserName/admin/DynamicFolder/2009-2010/alumnae/AlumniBioProfile_Anita_pratap.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419012555/http://www.mirandahouse.ac.in/MirandaHouse/UserSpace/UserName/admin/DynamicFolder/2009-2010/alumnae/AlumniBioProfile_Anita_pratap.html |archive-date=19 April 2014 |access-date=24 April 2013 |publisher=[[Miranda House]]}}</ref> ਅਤੇ [[ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਨੀਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ]]'' ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸੰਪਾਦਕ [[ਅਰੁਣ ਸ਼ੌਰੀ]] ਦੁਆਰਾ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ ਆ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ''ਸੰਡੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'' ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਨੂੰ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੱਥ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 1983 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ|ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਤਮਿਲ ਈਲਮ]] (LTTE) ਦੇ ਮੁਖੀ [[ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ|ਵੇਲੁਪਿੱਲਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ]] ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ।<ref name="TheHindu-20130306"/> ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ LTTE ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਨੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਤੰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ''ਆਈਲੈਂਡ ਆਫ਼ ਬਲੱਡ'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।<ref name="TheHindu-20130306" /> ਅਨੀਤਾ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਰਹੀ।<ref>{{Cite web |title=Anita Pratap: Curriculum Vitae |url=http://www.anitapratap.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070821090046/http://www.eelamweb.com/leader/interview/in_1984/ |archive-date=21 August 2007 |access-date=24 April 2013 |publisher=Anita Pratap}}</ref> ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ 1993 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵੀ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ। 1996 ਵਿੱਚ, ਉਹ CNN ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਭਵ। ਉਸਨੇ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਟਲਾਂਟਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਕ ਬਿਊਰੋ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਾਬੁਲ ਉੱਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਜਾਰਜ ਪੋਲਕ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite magazine|last=Jahagirdar, Archana|date=26 March 1997|title=Anita Pratap: CNN's Delhi bureau chief is the first Indian to win the George Polk Award|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?203278|magazine=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|access-date=24 April 2013}}</ref> ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੱਲ ਆ ਕੇ, ਅਨੀਤਾ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। ''ਲਾਈਟ ਅੱਪ ਦਿ ਸਕਾਈ'' ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਦਰੋਹੀ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, ''ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਨਾਥ'', ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਰਦਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ''ਵੇਨ ਦ ਸੋਲ ਗਲੋਜ਼'' ਲੋਕ ਨਾਚ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ''ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਹਲਲੂਜਾਹ'' ਨਾਗਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Anita Pratap : Documentaries |url=http://www.anitapratap.com/documentaries.html |access-date=24 April 2013 |publisher=Anita Pratap |archive-date=12 ਨਵੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131112090603/http://www.anitapratap.com/documentaries.html |url-status=dead }}</ref> ਬੰਗਲੌਰ-ਅਧਾਰਤ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ, ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ''ਅਨਸੰਗ'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਂ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |title=Unsung: About the Book |url=http://www.anitapratap.com/no/about-the-book.html |access-date=24 April 2013 |publisher=Anita Pratap |archive-date=19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419020547/http://www.anitapratap.com/no/about-the-book.html |url-status=dead }}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == * 1997 – ਜਾਰਜ ਪੋਲਕ ਅਵਾਰਡ * 1997 – ਇੰਡੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉੱਘੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ * 1998 – ਚਮੇਲੀ ਦੇਵੀ ਜੈਨ ਅਵਾਰਡ ਲਈ "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮਹਿਲਾ ਮੀਡੀਆ ਪਰਸਨ" * 2010 - ਕਰਮਵੀਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਮੀਡੀਆ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਵਜੋਂ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ" * 2013 – ਸ਼੍ਰੀਰਤਨਾ ਗਲੋਬਲ ਅਵਾਰਡ == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੰਦਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ੁਬਿਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/The-island-of-Anita-Pratap/articleshow/545294722.cms|title=The island of Anita Pratap|last=Singh, Sanghita|date=1 October 2001|work=[[Times of India]]|access-date=24 April 2013}}</ref> ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੰਦਰਨ ''ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'' ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੰਦਰਨ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਸਟਡੀ ਲੈ ਲਈ।<ref name="TheTribune-20011027">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2001/20011027/windows/above.htm|title=Anita Pratap|last=Singh, Khushwant|date=27 October 2011|work=The Tribune|access-date=21 April 2013|author-link=Khushwant Singh|archive-date=14 ਦਸੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121214100656/http://www.tribuneindia.com/2001/20011027/windows/above.htm|url-status=dead}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਾਰਵੇਈ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਰਨੇ ਰਾਏ ਵਾਲਥਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਵਾਲਥਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਹੈ।<ref name="IndiaToday-19991119" /> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ == 2013 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਥ੍ਰਿਲਰ, ''ਮਦਰਾਸ ਕੈਫੇ'' ਵਿੱਚ [[ਨਰਗਿਸ ਫ਼ਾਖਰੀ|ਨਰਗਿਸ ਫਾਖਰੀ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਜਯਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਨੀਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ 'ਤੇ ਮਾਡਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2013-08-05 |title=Nargis Fakhri's role inspired by Anita Pratap? |url=https://www.mid-day.com/articles/nargis-fakhris-role-inspired-by-anita-pratap/225495 |access-date=2019-05-25 |website=mid-day |language=en |archive-date=2019-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525075817/https://www.mid-day.com/articles/nargis-fakhris-role-inspired-by-anita-pratap/225495 |url-status=dead }}</ref> ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਜਯਾ LTF ਨੇਤਾ ਅੰਨਾ ਭਾਸਕਰਨ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ [[ਵੇਲੂਪਿਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ|ਵੇਲੁਪਿੱਲਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ]] 'ਤੇ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।  == ਕੰਮ == ; ਕਿਤਾਬਾਂ * ''ਖੂਨ ਦਾ ਟਾਪੂ: ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟਸ ਤੋਂ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਰਿਪੋਰਟਾਂ''  * ''ਅਣਸੁੰਗ'' , ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ। {{ਛੋਟਾ|(Not to be confused with Hindi feature film director [[Mahesh Bhatt]].)}} ; ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ * ''ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਨਾਥ'' * ''ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰੋ'' * ''ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਹਲਲੂਯਾਹ'' * ''ਜਦੋਂ ਰੂਹ ਚਮਕਦੀ ਹੈ'' == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cite web |title=Velupillai Pirabakaran's interview; leader of the Liberation Tigers for Tamil Eelam |url=http://www.eelamweb.com/leader/interview/in_1984/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070821090046/http://www.eelamweb.com/leader/interview/in_1984/ |archive-date=21 August 2007 |access-date=2013-04-24}} * [http://indiatoday.intoday.in/story/book-review-of-anita-pratap-island-of-blood/1/231355.html Review of ''Island of Blood''] * [http://www.asiantribune.com/?q=node/17881 Shattered dreams of Ms. Anita Pratap: An interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230209143833/http://www.asiantribune.com/?q=node/17881 |date=2023-02-09 }} * [https://web.archive.org/web/20130906124709/http://www.littleindia.com/nri/1611-soft-spots-of-a-tough-girl.html Soft Spots of a Tough Girl: An interview] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] dzgisvep1o88ii5pot7fb3fcljdx8fc 0 151586 838649 809757 2026-05-05T21:31:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838649 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline">ਅਭਾ ਸਿੰਘ</div> |- class="infobox-data category" ! class="infobox-label" scope="row" | ਕੌਮੀਅਤ | class="infobox-data category" | [[India|ਭਾਰਤੀ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਕਿੱਤਾ | class="infobox-data role" | [[Lawyer|ਵਕੀਲ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | class="infobox-data" | [[Yogesh Pratap Singh|ਯੋਗੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ]] |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ਬੱਚੇ | class="infobox-data" | ਆਦਿਤਿਆ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਸਿੰਘ |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਵੈੱਬਸਾਈਟ | class="infobox-data" | [http://www.abhasingh.in www.abhasingh.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212210050/https://abhasingh.in/ |date=2023-02-12 }} |} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਭਾ ਸਿੰਘ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ: '''Abha Singh''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਕਾਰਕੁਨ]] ਅਤੇ [[ਵਕੀਲ]] ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿਖੇ ਨਿਆਂਇਕ [[ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ]] ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, [[ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ]] ਅਤੇ ਨਿਆਂ ' ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਰਣ-ਸਮਰ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ [[ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ]] ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਲਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਸਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  == ਸਿੱਖਿਆ == ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ, [[ਲਖਨਊ|ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ]] ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਾਬੇਲਾ ਥੋਬਰਨ ਕਾਲਜ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਬੈਚ ਦੇ ਟਾਪਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਜਵਾਹਲ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਐਮ.ਫਿਲ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਲ. [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੀ. 1994 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ UPSC ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.indiainfoline.com/article/news/abha-singh-director-of-postal-services-for-maharashtra-and-goa-resigns-5534634259_1.html|title=Abha Singh, Director of Postal Services for Maharashtra & Goa resigns|access-date=2017-08-01}}</ref> ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ [[ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ 1961 ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਕਸਟਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1994 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। === ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ === ਅਭਾ ਸਿੰਘ 1995 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਉੱਨਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣੀਆਂ। === ਕਾਨੂੰਨ === ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ - # ਜਦੋਂ ਜਸਟਿਸ [[ਮਾਰਕੰਡੇ ਕਾਟਜੂ|ਮਾਰਕੰਡੇ ਕਾਟਜੂ ਨੇ]] ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ 1993 ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਸੰਜੇ ਦੱਤ|ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ]] ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੇਲੋੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/pci-chief-justice-markandey-katju-slammed-for-writing-to-governor-to-pardon-sanjay-dutt-india-today/1/259488.html|title=Advocate Abha Singh slams Katju for seeking pardon for Sanjay Dutt|access-date=2017-08-01}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/abha-singh-urges-governor-not-to-pardon-sanjay/article4551863.ece|title=Abha Singh urges Governor not to pardon Sanjay|work=The Hindu|access-date=2017-08-01|language=en}}</ref> # ਉਹ ਜ਼ੈਬੂਨਿਸਾ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/pune/report-rpi-activists-protest-outside-yerawada-jail-over-sanjay-dutt-s-release-on-parole-for-a-month-1931089|title=RPI activists protest outside Yerawada Jail over Sanjay Dutt's release on parole for a month {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2013-12-07|work=dna|access-date=2017-08-01|language=en-US}}</ref> # ਜਦੋਂ BMC ਨੇ ਬੰਬੇ ਜਿਮਖ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ "ਪੰਚਮ ਪਿਓ" ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੁਹਾਰੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਸਟੇਅ ਲੈ ਲਿਆ। # AIB 'ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ AIB ਨਾਕਆਊਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/living/aib-roast-police-register-fir-against-actors-complainants-lawyer-says-show-was-pre-scripted-2096563.html|title=AIB roast: Police register FIR against actors, complainant's lawyer says the show was 'pre-scripted'|date=2015-02-13|work=Firstpost|access-date=2017-08-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/videos/advocate-abha-singh-opens-up-about-aib-roast/621627|title=Advocate Abha Singh opens up about 'AIB Roast'|work=Midday}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ਉਹ [[ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ]] ਹਿਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-Blackbuck-poaching-case-Why-is-Salman-Khan-keeping-quiet-if-falsely-implicated-Activist-hits-out-at-actor-2296979|title=Blackbuck poaching case: Why is Salman Khan keeping quiet if falsely implicated? Activist hits out at actor|date=2017-01-28|work=dna|access-date=2017-08-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/i-enjoyed-dabangg/article7214115.ece|title='I enjoyed Dabangg'|work=[[The Hindu]]|access-date=2017-08-01|language=en}}</ref> === ਲੇਖਕ === ਅਭਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "''ਸਟਰੀ - ਦਸ਼ਾ" ਔਰ ਦਿਸ਼ਾ'' ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ [[ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ|ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ]] ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/celebs-come-together-at-abha-singhs-book-launch/articleshow/67556770.cms|title=Celebs come together at Abha Singh's book launch|last=Tahseen|first=Ismat|date=16 January 2019|work=[[The Times of India|TOI]]}}</ref> [[ਗੁਲ ਪਨਾਗ]], ਭਾਗਿਆਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਲਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.apnnews.com/celebrities-politicians-praised-firebrand-lawyer-abha-singh-on-launching-stree-dasha-aur-disha/|title=Celebrities & Politicians praised Firebrand lawyer Abha Singh on launching Stree – Dasha aur Disha|last=Murdeshwar|first=Sachin|date=10 January 2019|work=apnnews.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.filmibeat.com/videos/gul-panang-bhagyashree-other-celebs-praised-lawyer-abha-singh-on-launching-her-book-57652.html|title=Gul Panang, Bhagyashree & other celebs praised lawyer Abha Singh on launching her Book|work=[[filmibeat]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419161944/https://www.filmibeat.com/videos/gul-panang-bhagyashree-other-celebs-praised-lawyer-abha-singh-on-launching-her-book-57652.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodhungama.com/videos/parties-events/abha-singh-book-launch-stree-dasha-aur-disha-with-gul-panag-poonam-dhillon-bhagyashree-part-2-2/|title=Abha Singh Book launch Stree-Dasha Aur Disha with Gul Panag, Poonam Dhillon & Bhagyashree|work=[[bollywood hungama]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://afternoondc.in/city-news/abha-singh-launches-stree-dasha-aur-disha/article_239256|title=Abha Singh launches 'Stree - Dasha aur Disha'|work=[[The Afternoon Despatch & Courier]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/videos/poonam-and-bhagyashree-speak-for-women-empowerment-at-a-book-launch.html|title=Poonam And Bhagyashree Speak For Women Empowerment At A Book Launch|work=[[deccan chronicle|Deccan Chronicle]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਯੋਗੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 9af7j0ukppak7t3hwgapgcmfttbg9ok 0 151731 838639 729025 2026-05-05T19:36:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838639 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਕਸ਼ਰਾ ਸਿੰਘ | image = Akshara Singh.jpg | alt = | caption = 2021 ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰਾ | other_names = ਭੋਜਪੁਰੀ ਕੁਈਨ | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | education = | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕ, ਡਾਂਸਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ | years_active = 2010–ਮੌਜੂਦ | awards = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਕਸ਼ਰਾ ਸਿੰਘ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ]] ਵਿੱਚ ਨਾਮ: '''Akshara Singh''') ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਭੋਜਪੁਰੀ ਬੋਲੀ|ਭੋਜਪੁਰੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।<ref name="actress">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/bhojpuri-actress-akshara-singh-breathes-in-some-fresh-natural-air/articleshow/75597164.cms|title=Bhojpuri actress Akshara Singh breathes in some fresh natural air|date=4 June 202|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref><ref name="about">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Akshara-Singh|title=Bhojpuri Actress Akshara Singh|last=About|first=Akshara|date=12 April 2020|work=Entertainment Times|access-date=14 April 2020|agency=The Times Group}}</ref> ਸਿੰਘ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ''ਤਬਦਾਲਾ'', ਸਿਆਸੀ ਡਰਾਮਾ ''ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ'' ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਰੋਮਾਂਸ ''ਸੱਤਿਆ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name="Pupolarity">{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/photos/entertainment/bhojpuri-bombshell-akshara-singh-and-her-various-sizzling-avatars-in-pics-2288968|title=Bhojpuri bombshell Akshara Singh and her various sizzling avatars|date=9 June 2020|work=Zee News|access-date=9 June 2020|agency=Essel Group}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਿੰਘ ਨੇ 2010 ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ''ਸਤਯਮੇਵ ਜਯਤੇ'' ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮੇ ''ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਏ ਪਰ ਬਚਨ ਨਾ ਜਾਏ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref name="first">{{Cite web |date=11 November 2011 |title=Pran Jaye Par Vachan Na Jaye cast & crew |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/pran-jaye-par-vachan-na-jaye/movieshow/62526020.cms |access-date=14 April 2020 |website=Entertainment Times |agency=The Times Group}}</ref> ਸਿੰਘ 2016 ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮੇ ''ਏ ਬਲਮਾ ਬਿਹਾਰ ਵਾਲਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਸਰੀ ਲਾਲ ਯਾਦਵ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ''ਸੱਤਿਆ'', ''ਤਬਦਲਾ'', ''ਮਾਂ ਤੁਝੇ ਸਲਾਮ'' ਵਿੱਚ ਪਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2015 ਵਿੱਚ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ|ਜ਼ੀ]] ਟੀਵੀ 'ਤੇ ''[[ਕਾਲਾ ਟੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਸਰਵਿਸ ਵਾਲੀ ਬਹੂ|ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਬਾਹੂ '<nowiki/>]]'' ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।<ref name="teeka">{{Cite web |last=TV Series 2015–2017 |first=Kaala Teeka |date=15 January 2016 |title=Akshara Singh leaves 'Kaala Teeka' shoot |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news/348114/akshara-singh-leaves-kaala-teeka-shoot-honour-her-other-commitment |access-date=14 April 2020 |publisher=Pinkvilla |archive-date=9 ਜੂਨ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609202747/https://www.pinkvilla.com/tv/news/348114/akshara-singh-leaves-kaala-teeka-shoot-honour-her-other-commitment |url-status=dead }}</ref> ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (ਭਾਰਤ)|ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ']] ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ੋਅ ਪੋਰਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ [[ਮਿਥ|ਮਿਥਿਹਾਸਕ]] ਮਹਾਂਕਾਵਿ ''ਸੂਰਯਪੁਤਰ ਕਰਨ'' ਅਤੇ ਕਾਦੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="sony">{{Cite web |last=Suryaputra Karn |first=Akshara Singh |date=19 August 2019 |title=Bhojpuri actor Akshara Singh |url=https://www.newsx.com/entertainment/bhojpuri-actor-akshara-singh-photo-bhojpuri-singing-sensation-is-lost-in-her-thoughts.html |access-date=14 April 2020 |publisher=NewsX }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਫਿਲਮ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | 2010 | ''ਸਤਯਮੇਵ ਜਯਤੇ'' | ਨੇਹਾ | {{Sort|Soni|Babloo Soni}} | style="text-align: center;" | <ref name="Satyamev Jayate: 2010">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/satyameva-jayate/movieshow/61217467.cms|title=Satyamev Jayate: 2010|date=25 October 2017|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> <ref name="Jayate">{{Cite web |title=Satyamev Jayte (2010) |url=https://www.hungama.com/movie/satyamev-jayte/19978492/ |access-date=9 June 2020 |publisher=Bollywood Hungama |archive-date=9 ਜੂਨ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609192411/https://www.hungama.com/movie/satyamev-jayte/19978492/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2012 | ''ਸੌਗੰਧ ਗੰਗਾ ਮਾਇਆ ਕੇ'' | ਲੈਲਾ | {{Sort|Pandey|Rajkumar R. Pandey}} | style="text-align: center;" | <ref name="Saugandh">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videoshow/72304459.cms?mobile=no|title=Watch: Bhojouri Song 'Piya Ke Pepsi' from 'Saugandh Ganga Maiya Ke' Ft. Chintu and Smrity Sinha|date=30 November 2019|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2013 | ''ਦਿਲੇਰ'' | ਰਾਣੀ | {{Sort|Gouswami|Subbarav Gouswami}} | style="text-align: center;" | <ref name="Diler 2013">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/diler/movieshow/61218297.cms|title=Diler: 2013|date=16 April 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> <ref name="Singh 2013">{{Cite web |title=Diler (2013) |url=https://www.hungama.com/movie/diler/19954019/ |access-date=9 June 2020 |publisher=Bollywood Hungama |archive-date=9 ਜੂਨ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609174832/https://www.hungama.com/movie/diler/19954019/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2015 | ''ਸਾਥੀਆ'' | ਖੁਸ਼ੀ | {{Sort|Guduri|Praveen Kumar Guduri}} | style="text-align: center;" | <ref name="Saathiya 2015">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/saathiya/movieshow/65895954.cms|title=Saathiya: 2015|date=4 January 2019|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2017 | ''ਸਤਿਆ'' | ਸਪਨਾ | {{Sort|Singh|Sujeet Kumar Singh}} | style="text-align: center;" | <ref name="Satya 2017">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/satya/movieshow/61236075.cms|title=Satya: 2017|date=24 August 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2017 | ''ਤਬਦਾਲਾ'' | ਕਿਰਨ | {{Sort|Tiwari|Vinod Tiwari}} | style="text-align: center;" | <ref name="Tabadala 2017">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/tabadala/movieshow/61236582.cms|title=Tabadala: 2017|date=20 August 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2017 | ''ਧੜਕਨ'' | ਗੁਲਾਬੋ | {{Sort|Singh|Sujeet Kumar Singh}} | style="text-align: center;" | <ref name="Dhadkan 2017">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/pyar-ki-dhadkan/movieshow/61983557.cms|title=Dhadkan: 2017|date=22 February 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2017 | ''ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ'' | ਸਪਨਾ | {{Sort|Chaubey|Arvind Chaubey}} | style="text-align: center;" | <ref name="Sarkar 2017">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/sarkar-raj/movieshow/61236230.cms|title=Sarkar Raj: 2017|date=28 August 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2018 | ''ਮਾਂ ਤੁਝੇ ਸਲਾਮ'' | ਗੀਤਾ | {{Sort|Sinha|Abhay Sinha}} | style="text-align: center;" | <ref name="Maa Tujhe Salaam 2018">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/maa-tujhhe-salaam/movieshow/65435819.cms|title=Maa Tujhe Salaam: 2018|date=17 August 2018|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2020 | ''ਲਵ ਮੈਰਿਜ'' | ਸੁਧਾ | {{Sort|Belu|Vishnu Shankar Belu}} | style="text-align: center;" | <ref name="Marriage 2018">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/love-marriage/movieshow/74003037.cms|title=Love Marriage: 2020|date=7 February 2020|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਨੋਟ ! scope="col" | ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2" | 2015 | ''[[ਕਾਲਾ ਟੀਕਾ]]'' | ਮਾਧੁਰੀ ਝਾਅ | ਸੀਰੀਅਲ ਡਰਾਮਾ | style="text-align: center;" | <ref name="Kaal Teeka">{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/kaala-teeka-a-tv-show-against-superstitions/16639157|title='Kaala Teeka': A TV Show Against Superstitions|date=29 October 2015|work=Mid Day|access-date=9 June 2020|publisher=Mid Day Infomedia Limited|agency=Jagran Prakashan Limited}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''[[ਸਰਵਿਸ ਵਾਲੀ ਬਹੂ|ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਬਾਹੂ]]'' | ਗੁਲਕੰਦ ਅਯੋਧਿਆ ਪ੍ਰਸਾਦ | ਸੀਰੀਅਲ ਡਰਾਮਾ | style="text-align: center;" | <ref name="Bahu 2015">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Zee-TV-launches-Service-Wali-Bahu/articleshow/46250360.cms|title=Zee TV launches Service Wali Bahu|date=15 February 2015|work=Entertainment Times|access-date=9 June 2020|agency=The Times Group}}</ref> |- | 2017-2018 | ''ਪੋਰਸ'' | [[ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ|ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਾਦਿਕਾ]] | ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ | style="text-align: center;" | <ref name="Karn 2015">{{Cite news|url=https://www.newsx.com/entertainment/bhojpuri-actor-akshara-singh-photo-bhojpuri-singing-sensation-is-lost-in-her-thoughts.html|title=Bhojpuri actor Akshara Singh photo: Bhojpuri singing sensation is lost in her thoughts|date=9 August 2019|work=NewsX|access-date=9 June 2020|agency=ITV Network (India)}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 2021 | ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਓ.ਟੀ.ਟੀ'' | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | ਬੇਦਖਲ ਦਿਨ 29/42 | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web |date=9 August 2021 |title=EXCLUSIVE: Akshara Singh's EXPLOSIVE tell-all on Pawan Singh: I was beaten, suicidal; almost had an acid attack |url=https://www.bollywoodbubble.com/tv/exclusive-akshara-singhs-explosive-tell-all-on-pawan-singh-i-was-beaten-suicidal/ |access-date=9 August 2021 |website=Bollywood Bubble |language=en}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੋਜਪੁਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ak3jecoskjv52xcrmc1t424rxdmk3e3 0 152945 838658 835931 2026-05-05T23:01:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838658 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ | image = Avantika Khattri1.jpg | caption = | other_names = | birth_name = Avantika Khattri | birth_date = {{birth date and age|df=y|1989|11|20}} | birth_place = [[ਝਾਂਸੀ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ([[ਭਾਰਤ]]) | occupation = [[ਫਿਲਮ]] [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] | years_active = 2011- ਮੌਜੂਦ | notable_works = | height = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Avantika Khattri;''' ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1989)<ref name=":2">{{Cite web |last=The States Man |date=13 October 2017 |title=Avantika Khatri talks about working with Anurag Kashyap |url=http://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/avantika-khattri-talks-working-anurag-kashyap-1502510492.html |website=www.thestatesman.com}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ<ref name=":3">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/short-film-wins-accolades-at-international-fes/articleshow/64492472.cms|title=Short film wins accolades at international fests - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-06-15}}</ref> ਜਿਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਵਾਰ ਛੋੜੋ ਨਾ ਯਾਰ" ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਸੋਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਸੋਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਸ਼ਰਮਾਂ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ [[ਜਾਵੇਦ ਜਾਫਰੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨੰਤਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Financial Express |date=18 October 2013 |title=Avantika Khatri from MBA degree to playing newsreader in War Chhod Naa Yaar |url=http://www.financialexpress.com/archive/avantika-khattri-from-mba-degree-to-playing-newsreader-in-war-chhod-na-yaar/1184206/ |website=www.financialexpress.com}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮ 'ਵਾਰ ਛੱਡੋ ਨਾ ਯਾਰ' ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Jagran |title=Bollywood new biker girl Avantika Khatri |url=http://www.jagran.com/entertainment/bollywood-bollywoods-new-biker-girl-avantika-khatri-12356041.html |website=www.jagran.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ''ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਵਰਲਡ''<ref>{{Cite web |last=Beautiful World |date=13 October 2017 |title=Avantika Khattri talks about working with Anurag Kashyap |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/avantika-khattri-talks-working-anurag-kashyap-1502510492.html |website=www.thestatesman.com}}</ref> ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸੁਭਾਸ਼,<ref>{{Cite web |last=thedigitalhash |date=13 October 2017 |title=Beautiful World |url=https://www.thedigitalhash.com/anurag-kashyap-short-film-gang-rape/ |website=www.thedigitalhash.com |access-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-date=26 ਮਈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526104919/https://www.thedigitalhash.com/anurag-kashyap-short-film-gang-rape/ |url-status=dead }}</ref> ਸਵਾਨੰਦ ਕਿਰਕਿਰੇ ਅਤੇ [[ਸ਼ਵੇਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ|ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ]] ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |last=Times Of India |title=Anurag Kashyap supports short on Bulandshahr gang rape case |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/anurag-kashyap-supports-short-on-bulandshahr-gang-rape-case/articleshow/61059181.cms |website=www.timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bollywood Life |date=12 October 2017 |title=Anurag Kashyap backs short film based on the gruesome Bulandshahr rape incident |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/anurag-kashyap-backs-short-film-based-on-the-gruesome-bulandshahr-rape-incident/ |website=www.bollywoodlife.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aaj Tak |title=Anurag Kashyap to act in short film Chhuri and presentiing short film Beautiful World based on Bulandshahr gang rape case |url=https://aajtak.intoday.in/story/anurag-kashyap-to-act-in-short-film-chhuri-and-presenting-short-film-beautiful-world-based-on-bulandshehar-gang-rape-tmov-1-958032.html |website=www.aajtak.in}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ ਨੇ [[ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ]] ਨਾਲ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ''ਬੌਟਮਜ਼ ਅੱਪ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Telangana Today |title=Avantika Khatri to launch fitness app |url=https://telanganatoday.com/avantika-khattri-to-launch-fitness-app |website=www.telanganatoday.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Glamour Mantra |title=After producing and being the whole and soul of her short films Avantika Khatri now launches a fitness app |url=http://glamourmantra.com/after-producing-and-being-the-whole-and-soul-of-her-short-films-avantika-khattri-now-launches-a-fitness-app/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111205308/http://glamourmantra.com/after-producing-and-being-the-whole-and-soul-of-her-short-films-avantika-khattri-now-launches-a-fitness-app/ |archive-date=11 November 2017 |access-date=11 November 2017 |website=www.glamourmantra.com}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ "''ਫਾਰ ਆਲ ਦੈਟ ਯੂ ਆਰ"'' ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ - ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਰਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ LGBTQ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਲਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਐਕਟਰਸ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; The IndieFEST ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (US) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ Accolade Global Film Competition (US) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ-ਲੀਡਿੰਗ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hellomumbainews.com/entertainment/actress-avantika-khattris-first-appearance-at-cannes-film-festival-2018/|title=Actress Avantika khattri's First appearance, At Cannes Film Festival 2018 ~ Hello Mumbai News|last=Mumbai News|first=Hello|work=Hello Mumbai News|access-date=2018-06-15|language=en-US|archive-date=2022-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927231534/https://www.hellomumbainews.com/entertainment/actress-avantika-khattris-first-appearance-at-cannes-film-festival-2018/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Short film wins accolades at international fests |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/short-film-wins-accolades-at-international-fes/articleshow/64492472.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕੋਸ਼ਿਆਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਭਵਨ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਮਿਡ-ਡੇ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡ 2022 ਵਿੱਚ ਆਈਕੋਨਿਕ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਫਿਲਮ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Mid-Day Powerful Women Award 2022 |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/avantika-khattri-bags-iconic-film-producers-director-and-actor-by-mid-day-powerful-women-awards-2022-23217840 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Governor Felicitates Powerful Women of the Year at Raj Bhawan, Mumbai |url=https://rajbhavan-maharashtra.gov.in/en/07-03-2022governor-felicitates-powerful-women-of-the-year/ |url-status=live}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਵੰਤਿਕਾ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜੋ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿਊਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਵਿੱਚ [[ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ|ਐਮ.ਬੀ.ਏ.]]<ref>{{Cite web |date=18 October 2013 |title=Avantika Khattri: From MBA degree to playing newsreader in 'War Chhod Na Yaar' |url=https://www.financialexpress.com/archive/avantika-khattri-from-mba-degree-to-playing-newsreader-in-war-chhod-na-yaar/1184206/}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ FHM ਮੈਗਜ਼ੀਨ<ref>{{Cite web |title=I would love to play a grey character: Avantika Khattri {{!}} FHM India |url=https://www.fhmindia.com/entertainment/i-would-love-play-grey-character-avantika-khattri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125182513/https://www.fhmindia.com/entertainment/i-would-love-play-grey-character-avantika-khattri |archive-date=2020-01-25 |website=www.fhmindia.com}}</ref> ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Mohnish |date=2019-07-19 |title=Exclusive: "Thankful, humbled and honoured for the response that For All That You Are has garnered, says Avantika Khattri |url=https://www.easterneye.biz/exclusive-thankful-humbled-and-honoured-for-the-response-that-for-all-that-you-are-has-garnered-says-avantika-khattri/ |access-date=2020-01-26 |website=EasternEye |language=en-GB}}</ref> ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਫੂਡ ਚੈਨਲ - ਕੁਕਿੰਗ ਵਿਦ ਸੇਲੇਬਸ<ref>{{Cite web |first= |title=Cooking with Celebs |url=https://m.recipes.timesofindia.com/boardroom-kitchen/videos/cooking-with-celebs-avantika-khattri-actor/videoshow/70767663.cms |website=Times Of India}}</ref> ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] eqgedmm9s5eepjfj5gy8fc1eh0zrote 0 153812 838705 815068 2026-05-06T05:53:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838705 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Kanika Tekriwal, 2017 (cropped).jpg|thumb|ਕਨਿਕਾ ਟੇਕਰੀਵਾਲ]] '''ਕਨਿਕਾ ਟੇਕਰੀਵਾਲ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ: '''Kanika Tekriwal''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ ਜੋ JetsetGo ਦੀ [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Raj |first=Anand |title=Kanika Tekriwal, CEO of JetSetGo: ‘Success is about being able to sleep well at night’ |url=https://gulfnews.com/friday/art-people/kanika-tekriwal-ceo-of-jetsetgo-success-is-about-being-able-to-sleep-well-at-night-1.89970090 |access-date=2022-12-13 |website=[[Gulf News]] |language=en}}</ref> ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਮੀਰ ਔਰਤ ਹੈ ।<ref>{{Cite web |last=Trivedi |first=Santosh |date=2022-07-30 |title=राजस्थान की कनिका बनी देश की सबसे कम उम्र की अमीर महिला |url=https://www.patrika.com/jhunjhunu-news/kanika-tekriwal-rajasthan-connection-jetsetgo-founder-kanika-tekriwal-7682693/ |access-date=2022-12-13 |website=[[Rajasthan Patrika]] |language=hi-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiwary |first=Pawan |title=कौन हैं देश की सबसे युवा अमीर कनिका टेकडीवाल: पहले कैंसर को हराया, फिर एक आइडिया ने बदली दी जिंदगी |url=https://hindi.asianetnews.com/rajasthan/jhunjhunu-news-kanika-tekriwal-jetsetgo-founder-success-story-of-country-s-youngest-rich-pwt-rftkvw |access-date=2022-12-13 |website=[[Asianet News]] |language=hi}}</ref> ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਲੀਜ਼ਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Rastogi |first=Ishika |title=JetSetGo's Founder, Kanika Tekriwal, Who Built India’s First Aircraft Leasing Organization |url=https://www.vtvindia.com/jetsetgos-founder-kanika-tekriwal-who-built-indias-first-aircraft-leasing-organization |access-date=2022-12-13 |website=[[Channel V India]] |language=en |archive-date=2022-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213084256/https://www.vtvindia.com/jetsetgos-founder-kanika-tekriwal-who-built-indias-first-aircraft-leasing-organization |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ ਇੱਕ [[ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ|ਮਾਰਵਾੜੀ ਪਰਿਵਾਰ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Dwivedi |first=Praveen |title=Defying cancer, 31-yr-old Kanika Tekriwal operates pvt aircraft service |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=982246 |access-date=2022-12-13 |website=[[Daijiworld Media]] |language=en}}</ref> ਉਸ ਕੋਲ 10 ਨਿੱਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Avasthi |first=Shivani |title=10 निजी विमानों की मालकिन है ये महिला, कैंसर को मात देकर की पहले एग्रीगेटर स्टार्टअप की शुरुआत |url=https://www.amarujala.com/shakti/kanika-tekriwal-success-story-in-hindi-founder-of-jetsetgo-india-s-first-aircraft-leasing-company |access-date=2022-12-13 |website=[[Amar Ujala]] |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bhalla |first=Gursharan |date=2022-06-19 |title=Meet Kanika Tekriwal, A Woman Who Owns 10 Private Jets At The Age Of 32 |url=https://www.indiatimes.com/news/india/kanika-tekriwal-private-jets-572576.html |access-date=2022-12-13 |website=[[The Times of India]] |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Duru |first=Victor |date=2022-06-30 |title=Young lady, 32, who owns 10 private jets goes viral, video stirs mixed reactions |url=https://www.legit.ng/people/1476674-her-family-said-no-meet-32-year-old-lady-kanika-tekriwal-owns-10-private-jets/ |access-date=2022-12-13 |website=[[Legit.ng]] |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ JetsetGo ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Omar |first=Paurush |date=2022-07-28 |title=Who is Kanika Tekriwal, the youngest self-made woman in the Hurun rich list? |url=https://www.livemint.com/news/india/who-is-kanika-tekriwal-the-youngest-self-made-woman-in-the-hurun-rich-list-11658989173402.html |access-date=2022-12-13 |website=[[Live Mint]] |language=en}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ 420 ਕਰੋੜ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Pathak |first=Analiza |date=2022-07-28 |title=Meet Kanika Tekriwal, The Youngest Self-Made Entrepreneur Who Owns 10 Private Jets {{!}} Full List |url=https://www.india.com/business/hurun-richest-women-kanika-tekriwal-youngest-self-made-entrepreneur-who-owns-10-private-jets-check-kotak-private-bank-hurun-leading-wealthy-women-list-2021-details-5539816/ |access-date=2022-12-13 |website=[[Zee News]] |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਲਵਡੇਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਭੋਪਾਲ]] ਦੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Baisoya |first=Tanya |title=From battling cancer at 22, to building the Rs.500 million "Uber of the skies" – Meet the effervescent Kanika Tekriwal |url=https://wow.outlookbusiness.com/kanika-tekriwal/ |access-date=2022-12-13 |website=Outlook Business |language=en-US |archive-date=2022-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213072954/https://wow.outlookbusiness.com/kanika-tekriwal/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਹੁਰੁਨ ਰਿਚ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ 1,00,000 ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 6,000 ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Punj |first=Shwweta |title=Kanika Tekriwal: The jet setter |url=https://www.indiatoday.in/magazine/entrepreneurs/story/20220103-kanika-tekriwal-the-jet-setter-1892515-2021-12-26 |access-date=2022-12-13 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> 20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/business-34792342|title=Kanika Tekriwal, 27, India|work=[[BBC News]]|access-date=2022-12-13|language=en-GB}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == * ਬੀਬੀਸੀ 100 ਔਰਤਾਂ<ref>{{Cite web |last=Sengupta |first=Manimanjari |date=2015-11-20 |title=These Powerful Indians Made It To The BBC 100 Women List |url=https://www.scoopwhoop.com/inothernews/bbc-100-women/ |access-date=2022-12-13 |website=[[ScoopWhoop]] |language=en |archive-date=2022-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213070328/https://www.scoopwhoop.com/inothernews/bbc-100-women/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pareek |first=Shreya |date=2015-11-21 |title=Do You Know the 7 Indian Women in BBC's 100 Women List of 2015? |url=https://www.thebetterindia.com/39017/7-indians-bbc-100-women-list/ |access-date=2022-12-14 |website=[[The Better India]] |language=en-US}}</ref> * ਫੋਰਬਸ 30 ਅੰਡਰ 30<ref>{{Cite web |last=Noronha |first=Rahul |date=2016-03-09 |title=Bhopal’s Kanika makes it to Forbes ‘30 under 30’ achievers list |url=https://www.hindustantimes.com/bhopal/bhopal-s-kanika-makes-it-to-forbes-30-under-30-achievers-list/story-nrVbgevJgU559RQGb1ZhSN.html |access-date=2022-12-13 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> * [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]]<ref>{{Cite web |title=NITI Aayog announces winners of the Women Transforming India Awards 2017 |url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=170334 |access-date=2022-12-13 |website=[[Press Information Bureau]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Backgrounder: Inspiring Stories - Women Transforming India Awards, 2017 |url=https://pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=150404 |access-date=2022-12-14 |website=[[Press Information Bureau]] |language=en}}</ref> ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤਾਂ * [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਦਮੀ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite web |date=2017-02-12 |title=#11 Honoured With National Entrepreneurship Awards |url=https://www.entrepreneur.com/en-in/news-and-trends/11-honoured-with-national-entrepreneurship-awards/289040 |access-date=2022-12-13 |website=[[Entrepreneur.com]] |language=en}}</ref> * ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਫੋਰਮ<ref>{{Cite web |title=Community |url=https://www.younggloballeaders.org/community?page=97 |access-date=2022-12-14 |website=The Forum of Young Global Leaders |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Varadkar and Irish hedge fund chief on WEF young leader list |url=https://www.irishtimes.com/business/economy/varadkar-and-irish-hedge-fund-chief-on-wef-young-leader-list-1.3488999 |access-date=2022-12-14 |website=[[The Irish Times]] |language=en}}</ref> ਦੁਆਰਾ ਨੌਜਵਾਨ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰਸ * [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ]] ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਸਨਮਾਨਿਤ<ref>{{Cite web |title=Ministry of Civil Aviation celebrates achievements of women in Aviation Sector |url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1806671 |website=[[Press Information Bureau]]}}</ref> * ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਦੁਆਰਾ "ਦ ਸਕਾਈ ਕੁਈਨ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Sabharwal |first=Punita |date=2021-03-27 |title=The Sky Queen |url=https://www.entrepreneur.com/en-in/women-entrepreneur/the-sky-queen/367689 |access-date=2022-12-14 |website=[[Entrepreneur.com]] |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ao6t8jycfwvrzz5iffzzxk45izy3a3f 0 154516 838736 644428 2026-05-06T11:44:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838736 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਿੰਘ | image = | alt = | caption = | birth_date = 8 ਫਰਵਰੀ | birth_place = ਗੋਰਖਪੁਰ, [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ | years_active = 2013–ਮੌਜੂਦ | known_for = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸਿੰਘ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Geetanjali Singh''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ''ਤੁਮਹਾਰੀ ਪੰਛੀ'', ''ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਗਰਲ'', ਅਤੇ ''ਦਿਲ ਤੋ ਹੈਪੀ ਹੈ ਜੀ'' ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਕੰਪਨੀ|ਐਮਾਜ਼ਾਨ]], [[ਨੇਸਲੇ]], ਨਿਕੋਨ, ਏਜੀਆਈਓ, [[ਫਲਿਪਕਾਰਟ|ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ]], ਅਤੇ ਕਾਕਸ ਐਂਡ ਕਿੰਗਜ਼ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ''ਫਲਸਫਾ: ਦ ਅਦਰ ਸਾਈਡ'' 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਟਕ, ''ਤੁਮਹਾਰੀ ਪੰਛੀ'' (2013-2014) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸਾਰੇ 269 ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪਿਕਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।<ref name="one">{{Cite web |last=Reza Noorani |date=28 September 2018 |title=Geetanjali Singh: Struggle has been my best teacher |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/geetanjali-singh-struggle-has-been-my-best-teacher/articleshow/65993825.cms |access-date=5 March 2020 |publisher=Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |last=Team |first=Tellychakkar |title=Tumhari Pakhi's Geetanjali Singh talks about her film Falsafa! |url=http://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/tumhari-pakhis-geetanjali-singh-talks-about-her-film-falsafa-180820 |website=Tellychakkar.com}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, ''ਫਲਸਫਾ: ਦ ਅਦਰ ਸਾਈਡ'', ਮਨਿਤ ਜੌਰਾ ਅਤੇ [[Sumit Gulati|ਸੁਮਿਤ ਗੁਲਾਟੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ''ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਗਰਲ'' (2014–2015) ਅਤੇ ''ਦਿਲ ਤੋ ਹੈਪੀ ਹੈ ਜੀ'' (2019),<ref>{{Cite web |last=Tanvi Trivedi |date=9 February 2019 |title=Geetanjali Singh: There should be meatier roles for supporting actors, too |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/geetanjali-singh-there-should-be-meatier-roles-for-supporting-actors-too/articleshow/67900590.cms |access-date=5 March 2020 |publisher=Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 January 2019 |title=Dil Toh Happy Hai Ji s Geetanjali Singh: Playing a Punjabi bride is a lot of fun |url=https://www.mid-day.com/articles/dil-toh-happy-hai-jis-geetanjali-singh-playing-a-punjabi-bride-is-a-lot-of-fun/20278173 |website=mid-day }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2013-2014 | ''ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਪਾਖੀ'' | ਦੀਪਿਕਾ | ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, 269 ਐਪੀਸੋਡ |- | 2014/2015 | ''ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਗਰਲ'' | ਕਾਵਯਾ | ਟੀਵੀ ਲੜੀ |- | 2019 | ''ਫਲਸਫਾ: ਅਦਰ ਸਾਈਡ'' | ਈਸ਼ਾ | ਫਿਲਮ |- | 2019 | ''ਦਿਲ ਤੋ ਹੈਪੀ ਹੈ ਜੀ'' | ਡਿੰਕੀ ਮਹਿਰਾ | ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, 2 ਐਪੀਸੋਡ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] pj0c5z60qkktt17sdpizq4rlki0hq9i 0 155397 838702 838536 2026-05-06T04:49:58Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Nidhhi_Agerwal.png|Nidhhi_Agerwal.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:CptViraj|CptViraj]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: [[:c:COM:NETCOPYVIO|]], found elsewhere on the web, very unlikely to be own work. 838702 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ | image = | image_size = | caption = 2026 ਵਿੱਚ ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ | other_names = | birth_name = | birth_date = 17 ਅਗਸਤ 1992/1993 | birth_place = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] (ਮੌਜੂਦਾ ਦਿਨ [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]]), [[ਭਾਰਤ]] | death_place = | alma_mater = ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਡਾਂਸਰ | years_active = 2017 - ਮੌਜੂਦ | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Nidhhi Agerwal''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿਸ ਦੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''ਮੁੰਨਾ ਮਾਈਕਲ'' (2017) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।''<ref name="deccanchronicle">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/150816/tiger-shroffs-heroine-for-munna-michael-has-been-confirmed.html|title=Confirmed! Tiger Shroff to romance Nidhhi Agerwal in Munna Michael|date=15 August 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801180739/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/150816/tiger-shroffs-heroine-for-munna-michael-has-been-confirmed.html|archive-date=1 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/munna-michael-starring-tiger-shroff-nawazuddin-siddiqui-to-release-on-21-july-3396758.html|title=Munna Michael starring Tiger Shroff, Nawazuddin Siddiqui to release on 21 July|date=21 April 2017|work=[[Firstpost]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170503230713/http://www.firstpost.com/entertainment/munna-michael-starring-tiger-shroff-nawazuddin-siddiqui-to-release-on-21-july-3396758.html|archive-date=3 May 2017}}</ref><ref name="budding star">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-feature/nidhhi-agerwal-steamy-pictures-of-the-budding-star/beauty-in-blue/photostory/61560747.cms|title=Nidhhi Agerwal: Steamy pictures of the budding star|date=8 November 2017|work=The Times of India|access-date=25 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927115909/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-feature/nidhhi-agerwal-steamy-pictures-of-the-budding-star/beauty-in-blue/photostory/61560747.cms|archive-date=27 September 2018}}</ref>'' == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ [[ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ|ਮਾਰਵਾੜੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ]] ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nidhhi-agerwal-i-am-a-tollywood-buff-who-grew-up-watching-telugu-films-dubbed-in-hindi/articleshow/61660243.cms|title=Nidhhi Agerwal: I am a Tollywood buff who grew up watching Telugu films dubbed in Hindi|last=Nayak|first=Elina Priyadarshini|date=16 November 2017|work=The Times of India|access-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518121503/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nidhhi-agerwal-i-am-a-tollywood-buff-who-grew-up-watching-telugu-films-dubbed-in-hindi/articleshow/61660243.cms|archive-date=18 May 2019}}</ref> ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1992<ref>{{Cite web |date=18 August 2021 |title=Nidhhi Agerwal spends time in an old-age home on her birthday |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/nidhhi-agerwal-spends-time-in-an-old-age-home-on-her-birthday/articleshow/85424453.cms |website=The Times of India}}</ref> ਜਾਂ 1993<ref>{{Cite web |date=28 May 2018 |title=A stunning affair of mesh and sheer – Nidhhi Agerwal reveals it all at the GQ Best Dressed 2018 party! |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/stunning-affair-mesh-sheer-nidhhi-agerwal-reveals-gq-best-dressed-2018-party/ |website=Bollywood Hungama}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 January 2020 |title=Video Alert! Nidhhi Agerwal welcomes 2020 by gifting herself a swanky car |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/video-alert-nidhhi-agerwal-welcomes-2020-by-gifting-herself-a-swanky-car/articleshow/73124973.cms |access-date=16 February 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇਬੀਪੁਰ ਮਿਲਨ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Nidhhi Agerwal |url=http://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/miss-diva-contestants/2014/Nidhhi-Agerwal/profile/42481675.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606132701/http://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/miss-diva-contestants/2014/Nidhhi-Agerwal/profile/42481675.cms |archive-date=6 June 2017 |access-date=17 May 2017 |website=[[Times Internet|The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://beautypageants.indiatimes.com/Tiger-Shroff-to-romance-Nidhhi-Agerwal-in-Munna-Michael/eventshow/53797004.cms|title=Tiger Shroff to romance Nidhhi Agerwal in Munna Michael|date=21 August 2016|work=[[Times Internet|The Times of India]]|access-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902030831/http://beautypageants.indiatimes.com/Tiger-Shroff-to-romance-Nidhhi-Agerwal-in-Munna-Michael/eventshow/53797004.cms|archive-date=2 September 2017}}</ref> ਉਹ [[ਬੈਲੇ]], [[ਕਥਕ]] ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://beautypageants.indiatimes.com/I-always-wanted-to-be-an-actor-Nidhhi-Agerwal/I-always-wanted-to-be-an-actor-Nidhhi-Agerwal/eventshow/54998665.cms|title=I always wanted to be an actor - Nidhhi Agerwal|date=22 October 2016|work=[[Times Internet|The Times of India]]|access-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902032343/http://beautypageants.indiatimes.com/I-always-wanted-to-be-an-actor-Nidhhi-Agerwal/I-always-wanted-to-be-an-actor-Nidhhi-Agerwal/eventshow/54998665.cms|archive-date=2 September 2017}}</ref> == ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ == ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਮੋਸਟ ਡਿਜ਼ਾਇਰੇਬਲ ਵੂਮਨ]] ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ 11ਵੇਂ,<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/gosh-these-divas-are-oh-so-oomph/articleshow/74655536.cms|title=Gosh! these divas are oh so oomph|date=17 March 2020|work=The Times of India|access-date=2 May 2022|language=en}}</ref> ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ 8ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hyderabad-times-most-desirable-women-2020-behold-the-divas-who-ooze-desirability/articleshow/83175421.cms|title=Hyderabad Times Most Desirable Women 2020: Behold, the divas who ooze desirability|date=3 June 2021|work=The Times of India|access-date=2 May 2022}}</ref> ਉਹ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫੇਅਰਨੈਸ ਕਰੀਮ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.indiaherald.com/Movies/Read/287546/Nidhi-Agarwal-will-never-endorse-That-|title=Nidhi Agarwal will never endorse fairness cream; rejects an offer|last=Jeyya|first=Siby|date=8 February 2019|work=India Herald|access-date=2 May 2022}}</ref> ਅਗਰਵਾਲ ਕਲਿਆਣ ਜਵੈਲਰਜ਼ ਦੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। '''ਸਨਮਾਨ''' * ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਲੱਬ ਦੀ ਜੀਵਨ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ * ਯਾਮਾਹਾ ਫਾਸੀਨੋ ਮਿਸ ਦੀਵਾ 2014 - ਫਾਈਨਲਿਸਟ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 5g86sp13iowojtrbx9pqhnye5yxw5zd 0 156168 838654 648282 2026-05-05T22:49:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838654 wikitext text/x-wiki '''ਅਲੀਨਾ ਸਲਦਾਨਹਾ''' [[ਗੋਆ]] ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ|ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ। ਉਹ ਕੋਰਟਾਲਿਮ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Alina Saldhana (Winner) CORTALIM (BYE ELECTION 02-06-2012) (SOUTH GOA) |url=http://www.myneta.info/goa2012/candidate.php?candidate_id=217 |access-date=14 May 2016 |website=myneta.info}}</ref> == ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜੋਸ ਮਾਤਨਹੀ ਡੀ ਸਲਦਾਨਹਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੋਰਟਾਲਿਮ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਪ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Goa: Alina Saldanha elected unopposed as Cong candidate withdraws |url=http://www.hindustantimes.com/india/goa-alina-saldanha-elected-unopposed-as-cong-candidate-withdraws/story-onbCbzlZCrs75XnxGgFWWI.html |access-date=14 May 2016 |website=hindustantimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Goa by-poll: Alina Saldanha files nomination on BJP ticket |url=http://www.ndtv.com/goa-news/goa-by-poll-alina-saldanha-files-nomination-on-bjp-ticket-482459 |access-date=14 May 2016 |website=ndtv.com}}</ref> == ਮੰਤਰਾਲਾ == [[ਗੋਆ]] ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਪਾਰਸੇਕਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Alina Saldanha to be inducted into Goa Cabinet on June 8 |url=http://zeenews.india.com/news/goa/alina-saldanha-to-be-inducted-into-goa-cabinet-on-june-8_779573.html |access-date=14 May 2016 |website=zeenews.india.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Goa minister Alina Saldanha reiterates demand for special status |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-minister-Alina-Saldanha-reiterates-demand-for-special-status/articleshow/51591652.cms |access-date=14 May 2016 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=the only woman member in the Goa cabinet |url=https://www.mid-day.com/articles/shut-mouth--avoid-being-misquoted-goa-cm-to-female-cabinet-minister/16197151 |access-date=26 February 2018 |publisher=mid-day.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ - * ਵਾਤਾਵਰਨ<ref>{{Cite web |title=Alina Saldanha gets environment, forest portfolios |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/alina-saldanha-gets-environment-forest-portfolios-112061100545_1.html |access-date=14 May 2016 |website=business-standard.com}}</ref> * ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ * ਸਾਬਕਾ ਜੰਗਲ<ref>{{Cite web |title=Saldanha confirms tiger presence in Goa's wildlife |url=http://zeenews.india.com/news/eco-news/saldanha-confirms-tiger-presence-in-goas-wildlife_881099.html |access-date=14 May 2016 |website=zeenews.india.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=forest minister Alina |url=http://zeenews.india.com/news/eco-news/goa-to-determine-tiger-presence-in-the-state_881273.html |access-date=14 May 2016 |website=zeenews.india.com}}</ref> * ਅਜਾਇਬ ਘਰ * ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] pq03tei2nmbxh12xpb17d5v8owkra8u 0 157219 838695 718887 2026-05-06T03:10:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838695 wikitext text/x-wiki '''ਈਸ਼ਾ ਜੁਡ''' (ਜਨਮ 1 ਮਈ 1962 [[ਮੈਲਬਰਨ|ਮੈਲਬੋਰਨ]], ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ [[ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। == ਵਿਦਿਅਕ ਧਿਆਨ == ਜੂਡ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ''ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਪੂਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਇੱਕ [[ਧਿਆਨ]] ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ [[Self development|ਸਵੈ-ਵਿਕਾਸ]] ਅਤੇ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੁਡਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ: ਪ੍ਰੀਸਕੂਲ, ਸਕੂਲ, [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸਿਹਤ]], [[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]], ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, [[ਕਲਾਵਾਂ|ਕਲਾ]], [[ਸੰਚਾਰ]], ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧ, [[Peace culture|ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ]], ਅੰਤਰ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ । ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ । ਇਹ ਵਿਦਿਅਕ ਧਿਆਨ ਤਕਨੀਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਦਰ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਏਕਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=February 2021}} ਵਿਆਪਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਪੂਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਕਸਰਤ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=February 2021}} ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ: ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ (ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਵਿਕਾਸ) ਹਨ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ)। ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ (ਮੁੱਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਕਾਸ)। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ (ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=February 2021}} ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਧਿਆਨ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=February 2021}} ਜੂਡ ਆਪਣੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਕੈਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>Kohn, R [http://www.abc.net.au/radionational/programs/spiritofthings/climbing-everest-and-learning-to-love/3149158 "Learning To Love"], [[ABC Radio National]], 5 April 2009.</ref> 2010 ਵਿੱਚ, ਬਿਊਨਸ ਆਇਰਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੁਡ ਨੂੰ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ''ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ'' ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>Cantero, N [http://smoda.elpais.com/articulos/isha-de-domadora-de-caballos-a-estrella-espiritual/388 "Isha: de domadora de caballos a estrella espiritual"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221165020/http://smoda.elpais.com/articulos/isha-de-domadora-de-caballos-a-estrella-espiritual/388 |date=2013-12-21 }}, ''[[El País]]'', 14 November 2011.</ref> 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ "ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ" ''ਯੂਨੀਵਰਸੀਡੈਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ,'' ਕੁਏਰਨਾਵਾਕਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>Morales, P [http://www.diariodemorelos.com/article/recibe-isha-el-honoris-causa "Isha Receives Honorary Degree"]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Diario de Morelos]]'', 29 May 2012.</ref> ਆਪਣੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ, ਜੂਡ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਫੌਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, [[Morelos State Commission of Human Rights|ਮੋਰੇਲੋਸ ਸਟੇਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ]] (CDHM) ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਿਖਾਈ ਹੈ।<ref>Morelos Cruz, R [http://www.jornada.unam.mx/2013/02/06/politica/010n3pol "Soldiers learn to meditate to avoid Human Rights violations"], ''[[La Jornada]]'', 6 February 2013.</ref> ਜੂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਟਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।<ref>Demarco, M [http://www.clarin.com/diario/2007/11/01/conexiones/t-01530452.htm "Spiritual Freedom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227161250/http://www.clarin.com/diario/2007/11/01/conexiones/t-01530452.htm |date=2009-02-27 }}, ''[[Clarín (Argentine newspaper)]]'', 1 November 2007.</ref> ਜੂਡ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਟਰੀਟ ਸੈਂਟਰ ਹਨ, ਜੋ ਕੋਸਟਾ ਅਜ਼ੁਲ, [[ਉਰੂਗੁਏ|ਉਰੂਗਵੇ]],<ref>Debold, E [http://www.ishajudd.com/en/interviews/enlightennext-magazine-usa "Why Walk When You Can Fly?"], ''EnlightenNext'', 1 March 2009.</ref> ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਾਨੀਲੋ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।<ref>Gillman, C [http://www.kindredspirit.co.uk/articles/article-detail/791 "Loving The Unloved"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120115531/http://www.kindredspirit.co.uk/articles/article-detail/791|date=20 January 2012}}, ''[[ਦਿਆਲੂ ਆਤਮਾ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)|Kindred Spirit]]'', 1 July 2009.</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] 5xh45jot64h0k1apfzeht02cvmioa1r 0 157682 838645 820808 2026-05-05T21:03:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838645 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੰਨਿਆ ਸ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ,''' ਜੋ ਕਿ '''ਅਨੰਨਿਆ ਨੰਦਾ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]], [[ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ''ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀਜ਼ਨ 2'' ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-07 |title=Indian Idol Junior 2: Odisha girl Ananya Nanda is the winner |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/ananya-nanda-wins-indian-idol-junior/ |access-date=2019-03-01 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=7 September 2015 |title=Odisha's 14-year-old Ananya Sritam Nanda crowned 'Indian Idol Junior |url=http://www.firstpost.com/bollywood/odishas-14-year-old-ananya-sritam-nanda-crowned-indian-idol-junior-2423538.html |access-date=7 September 2015 |publisher=}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਨੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਕੁਮਾਰ ਨੰਦਾ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-07 |title=Ananya Nanda to focus on music & studies |url=http://www.orissapost.com/ananya-nanda-to-focus-on-music-studies/ |access-date=2019-03-01 |website=Orissa POST |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Buzz |first=Bhubaneswar |date=2015-09-06 |title=Ananya Sritam Nanda of Bhubaneswar wins Indian Idol Junior 2015 |url=https://www.bhubaneswarbuzz.com/updates/odisha-news/ananya-sritam-nanda-of-bhubaneswar-wins-indian-idol-junior-2015 |access-date=2019-03-01 |website=Bhubaneswar Buzz |archive-date=2019-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301140054/https://www.bhubaneswarbuzz.com/updates/odisha-news/ananya-sritam-nanda-of-bhubaneswar-wins-indian-idol-junior-2015 |url-status=dead }}</ref> ਅਨੰਨਿਆ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਨਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਗੁਰੂ ਪੰਡਿਤ ਡਾ. ਚਿੱਟਾ ਰੰਜਨ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੀਲਾਮਣੀ ਓਝਾ ਤੋਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀਏਵੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪੋਖਰੀਪੁਟ, [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]] ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 12ਵਾਂ ਗ੍ਰੇਡ ਕੀਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟਾਪਰ ਬਣ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=And the winner is...Ananya Sritam Nanda |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/and-the-winner-is-ananya-sritam-nanda/cid/1471201 |access-date=2019-03-01 |website=www.telegraphindia.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=7 things you didn't know about Indian Idol Junior 2 winner Ananya Nanda |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-7-things-you-didn-t-know-about-indian-idol-junior-2-winner-ananya-nanda-2122767 |access-date=24 June 2017 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/what-s-hot/story/indian-idol-junior-season-2-winner-ananya-nanda-meets-pm-narendra-modi-263178-2015-09-16|title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Modi|last=Indo-Asian News Service|date=16 September 2015|access-date=1 March 2019|publisher=India Today|language=en}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਅਨੰਨਿਆ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ''ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ'' ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਜਿੱਤਿਆ<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=Indian Idol winner Ananya Nanda, Universal India ink deal |url=https://www.hindustantimes.com/music/indian-idol-winner-ananya-nanda-universal-india-ink-deal/story-y07tEM22ZB9CI8lblFY12I.html |access-date=2019-03-01 |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੌਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Prakashan |first=Priya |date=2015-09-09 |title=Indian Idol Junior 2 winner Ananya Nanda signs two-year record deal with Universal |url=https://www.india.com/showbiz/indian-idol-junior-2-winner-ananya-nanda-signs-two-year-record-deal-with-universal-542260/ |access-date=2019-03-01 |website=India.com |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ 'ਮੌਸਮ ਮਸਤਾਨਾ' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1982 ਦੀ ਫਿਲਮ ਸੱਤੇ ਪੇ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਅਨੁਭਵੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ|ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਧੂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬੋਲ ਡੀਜੇ ਏਕੇਐਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=2016-06-15 |title=Indian Idol Junior season 2 winner Ananya Nanda releases debut single |url=https://www.mid-day.com/articles/indian-idol-junior-season-2-winner-ananya-nanda-releases-debut-single/17337165 |access-date=2019-03-01 |website=mid-day |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ|ਅਮਲ ਮਲਿਕ]] ਲਈ ਫਿਲਮ ' [[ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ|ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ: ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ]] ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਓਲੀਵੁੱਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ' [[ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ|ਅਗਸਤਿਆ]] ', ਬੇਬੀ (2016 ਫਿਲਮ), [[Kathadeli Matha Chuin|ਕਥਾਡੇਲੀ ਮਾਥਾ ਚੁਈਨ]] ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |title=Indian idol winner Ananya sings for Odia movie 'Agastya' |url=https://odishasuntimes.com/indian-idol-winner-ananya-sings-odia-movie-agastya/ |access-date=2019-01-07 |language=en-US}}</ref> ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤਾਂ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]], [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ|ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ]] ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ]] ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਆਏ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-15 |title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Modi {{!}} IndiaTV News |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/indian-idol-winner-ananya-nanda-meets-pm-modi-24036.html |access-date=2019-03-01 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |title=CM felicitates Odisha's singing sensation Ananya Nanda {{!}} OdishaSunTimes.com |url=https://odishasuntimes.com/cm-felicitates-odishas-singing-sensation-ananya-nanda/ |access-date=2019-03-01 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-09-16 |title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Narendra Modi - Bollywoodlife.com |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/indian-idol-junior-winner-ananya-nanda-meets-pm-narendra-modi/ |access-date=2019-03-01 |website=www.bollywoodlife.com |language=en-EN}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰ'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੌਪ 5 ਵਿੱਚ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] oxdkomrmenswr8jas8xbid7d4mv1cbn 0 158500 838726 653958 2026-05-06T09:30:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838726 wikitext text/x-wiki '''ਕੋਮਲ ਸ਼ਾਹਾਨੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=January 29, 2018 |title=Costume Designer Komal Shahani talks about her first work experience with Vijay |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/costume-designer-komal-shahani-talks-about-her-first-work-experience-with-vijay.html |website=Behindwoods}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 16, 2017 |title=Exclusive interview with Komal Shahani the stylist for Vijay in Mersal |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/exclusive-interview-with-komal-shahani-the-stylist-for-vijay-in-mersal.html |website=Behindwoods}}</ref><ref>{{Cite web |title=விஜய்யுடன் 4-வது முறையாக கைகோர்த்த ஸ்டைலிஸ்ட் |url=https://movies.ndtv.com/tamil/kollywood/vijay-joins-hands-with-the-same-stylist-again-for-vijay-61-1684378 |website=NDTV Tamil Cinema}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਕੋਮਲ ਸ਼ਾਹਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਿਸਚਿਫ ਬੁਟੀਕ ਲਈ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਕੋਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਾਈਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।'' ''.'' ''.'' ''ਮਿਲ ਗਿਆ'' (2003), ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ|ਪ੍ਰੀਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ]] ਨੂੰ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ [[ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ|ਨੇਹਾ ਧੂਪੀਆ ਨੂੰ]] ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ।<ref name="tamil">{{Cite web |last=சென் |first=சுஜிதா |date= |title=''விஜய் வேறலெவல், அக்‌ஷய்குமார் ஸ்பெஷல், ரகுல் ப்ரீத் சிங்குக்கு கஷ்டம்!" - 'மெர்சல்' காஸ்டியூம் டிசைனர்ஸ் |url=https://cinema.vikatan.com/celebrity/115896-costume-designers-interview |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=cinema.vikatan.com}}</ref> ਕੋਮਲ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ [[ਚੇਨਈ]] ਅਤੇ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''180 ਦੇ'' ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਏ.ਆਰ. ਮੁਰੁਗਾਦੌਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ''[[ਥੁਪੱਕੀ|ਥੁਪਾਕੀ]]'' (2012) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿਜੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ''ਥੱਪਾਕੀ'', ''ਜਿਲਾ'', ''ਥੇਰੀ'', ''ਮਰਸਲ'' ਅਤੇ ''ਬਿਗਿਲ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=April 4, 2016 |title=In 'Theri', Vijay pulls off his looks with panache: Stylist |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/in-theri-vijay-pulls-off-his-looks-with-panache-stylist/}}</ref><ref name="vijvik">{{Cite web |title=Thalapathy Vijay and Chiyaan Vikram can pull off any look with ease: Cobra costume designer Komal Shahani - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/thalapathy-vijay-and-chiyaan-vikram-can-pull-off-any-look-with-ease-cobra-costume-designer-komal-shahani/articleshow/76829558.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Celebrity stylist Komal Shahani reveals Thalapathy Vijay's favourite costume! |url=https://www.zoomtventertainment.com/tamil-cinema/article/celebrity-stylist-komal-shahani-reveals-thalapathy-vijays-favourite-costume/622336 |website=www.zoomtventertainment.com}}</ref> ''ਵੈਲਕਮ 2 ਕਰਾਚੀ'' (2015) ਲਈ, ਕੋਮਲ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਸਟ ਲਈ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਚਮੜੇ ਵਾਲੇ ਬਲੋਚ ਜੂਟੀਆਂ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਟੋਪੀਆਂ, ਸਿਰ ਦੇ ਸਕਾਰਫ਼, ਪੱਗਾਂ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਵਰਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{Cite web |last=coutinho |first=natasha |date=May 31, 2015 |title=Keep it real, was the brief: Komal Shahani |url=https://www.deccanchronicle.com/150530/entertainment-bollywood/article/keep-it-real-was-brief-komal-shahani |website=Deccan Chronicle}}</ref> ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ''ਕੋਬਰਾ'' (2022) ਲਈ, ਕੋਮਲ ਸ਼ਾਹਾਨੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਵਿਕਰਮ (ਅਭਿਨੇਤਾ)|ਵਿਕਰਮ]] ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="vijvik" /> ਉਸਨੇ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ]], [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ ਲੋਢਾ, [[ਕੁਰਕੁਰੇ]] ਅਤੇ ਸਟਿੰਗ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਖਿਲਾੜੀ 786'', ''ਬੌਸ'' ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਾਲੀਆ ਫਿਲਮ ''ਸੈਲਫੀ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਟਾਈਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੋਮਲ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ [[ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ]] ਨਾਲ ''ਡੀਅਰ ਜੱਸੀ'' (2023) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਾਲਾਜੀ ਮੋਹਨ ਅਭਿਨੀਤ [[ਅਮਲਾ ਪਾਲ]] ਨਾਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=From styling Akshay Kumar to Thalapathy Vijay, Komal Shahani speaks about working with the stars |url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/komal-shahani-on-working-with-akshay-kumar-thalapathy-vijay-and-others-23271628 |website=Mid-Day}}</ref><ref>{{Cite web |title=Selfiee Review |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/selfiee/critic-review/selfiee-movie-review/selfiee-works-due-to-the-plot-direction-dialogues-and-face-off-between-the-actors |website=Bollywood Hungama}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mrunal Thakur Hot Photos & Videos From Selfiee Song ‘Kudiyee Ni Teri’ Go Viral on Twitter, Netizens Call Her ‘Sexy Naval Queen’ |url=https://www.latestly.com/socially/lifestyle/fashion/mrunal-thakur-hot-photos-videos-from-selfiee-song-kudiyee-ni-teri-go-viral-on-twitter-netizens-call-her-sexy-naval-queen-4820377.html |website=Latestly}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਕੋਮਲ ਸ਼ਾਹਾਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਆਰ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋੜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Celebs at Komal Shahani's wedding party - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/Celebs-at-Komal-Shahanis-wedding-party/articleshow/11726829.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 3, 2012 |title=Ameesha Patel at her friend's wedding reception |url=https://www.mid-day.com/articles/ameesha-patel-at-her-friends-wedding-reception/153066 |website=mid-day }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>   == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਅਵਾਰਡ ! scope="col" | ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! scope="col" | ਫਿਲਮ ! scope="col" | ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="2" | 2007 | [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ]] | ਵਧੀਆ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ | rowspan="2" | ''ਡੋਰ'' |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | 2010 | [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ]] | ਵਧੀਆ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ | ''ਆਕ੍ਰੋਸ਼'' |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | 2017 | ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ | ''ਮਰਸਲ'' |ਜੈਤੂ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2kxl8b64xki3hxyub9i75y1pl51xw6p 0 159759 838646 689857 2026-05-05T21:13:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838646 wikitext text/x-wiki '''ਅਫਰਾ ਬੁਖਾਰੀ''' (14 ਮਾਰਚ 1938 – 2 ਜਨਵਰੀ 2022) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। == ਜੀਵਨੀ == ਬੁਖਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1938 ਵਿੱਚ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ]] [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ<ref name=":0">{{Cite web |last=Naeem |first=Raza |title=Afra Bukhari (1938-2022): The short story writer from Pakistan was among the last of a generation |url=https://scroll.in/article/1015660/afra-bukhari-1938-2022-the-short-story-writer-from-pakistan-was-among-the-last-of-a-generation |access-date=2022-01-26 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। 1978 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name=":0" /> ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ: 1964 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਫਾਸਲੇ'' (tr: ਦੂਰੀਆਂ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਨਿਜਾਤ'' (tr: ਮੁਕਤੀ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਰੇਤ ਮੈਂ ਪਾਓਨ'' (ਟ੍ਰੀ: ''ਫੀਟ ਇਨ ਦ ਸੈਂਡ'' ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਆਂਕ ਔਰ ਅੰਧੇਰਾ'' (tr: ''The Eye and the Darkness'' ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":0" /> ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ''ਸੰਗ-ਏ-ਸਿਆਹ'' (ਤਰ: ''ਬਲੈਕ ਸਟੋਨ'' ) ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-12-29 |title=Sang-e-Siyah is Afra Bukhari's fifth collection of short stories |url=https://dailytimes.com.pk/861195/sang-e-siyah-is-afra-bukharis-fifth-collection-of-short-stories/ |access-date=2022-01-26 |website=Daily Times |language=en-US}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ''ਪਹਿਚਾਨ'' (ਤਰ: ''ਪਛਾਣ'' ) ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |title=A beloved storyteller {{!}} Literati {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/925203-a-beloved-storyteller |access-date=2022-01-26 |website=www.thenews.com.pk |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਯਾਦ, ''ਸਾਡੀ ਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' (tr: ''Her Life'' ) ਵੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite web |last=Staff Report |date=2022-01-04 |title=Author Afra Bukhari breathes her last |url=https://minutemirror.com.pk/author-afra-bukhari-breathes-her-last-19199/ |access-date=2022-01-26 |website=Minute Mirror |language=en-US |archive-date=2022-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126045353/https://minutemirror.com.pk/author-afra-bukhari-breathes-her-last-19199/ |url-status=dead }}</ref> ਬੁਖਾਰੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ: ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹਿੰਦੀ ਰਸਾਲੇ ''ਹੰਸ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] ਨੇ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ "ਬਾਗ਼ੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ,<ref name=":0" /> ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ। ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਆਸਿਫ਼ ਫਾਰੂਖੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੁਲਫ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।<ref name=":0" /> ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਮਿਰ ਫ਼ਰਾਜ਼, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ,<ref name=":1" /> ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਫਾਤਿਮਾ ਅਲੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।<ref name=":2" /> ਬੁਖਾਰਾ ਦੀ ਮੌਤ 2 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ<ref name=":0" /> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] cj6cnf6vvahmzd7w9b17a7tf8lfeygx 0 159769 838663 801312 2026-05-05T23:17:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838663 wikitext text/x-wiki '''ਅਸਮਾ ਨਬੀਲ''' ({{lang-ur|{{nq|اسمہ نبیل}}|label=[[ਉਰਦੂ|ਉਰਦੂ]]}} ,1970 – 1 ਜੁਲਾਈ 2021) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਖੁਦਾ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ'' ਅਤੇ ''ਖਾਨੀ'' ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Vayani |first=Farah |date=18 March 2020 |title=Tête-à-Tête With Screenwriter, Asma Nabeel |url=https://www.edition.pk/news/1015316 |access-date=24 November 2020 |website=Edition.pk |language=en |archive-date=9 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209135513/https://www.edition.pk/news/1015316 |url-status=dead }}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ 2000 ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2020}} == ਕਰੀਅਰ == === ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਲਾਹਕਾਰ === ਆਸਮਾ ਨੇ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਟਾਈਜ਼ਿੰਗ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Asma Nabeel 2.jpg |url=https://www.independenturdu.com/file/asma-nabeel-2jpg |access-date=24 November 2020 |website=Independent Urdu |language=ur}}</ref> ਉਹ JWT ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੀ। ਉਹ ORIENTM ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਖੀ ਵੀ ਰਹੀ। ਅਸਮਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। === ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ === ਅਸਮਾ ਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਰਾਈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ [[ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ|ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ]] ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਮਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਵਨ-ਲਾਈਨਰ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਸਮਾ, ਸਨਾ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਈ; ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ, ਖੁਦਾ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=4 April 2017 |title=Khuda Mera Bhi Hai raises important questions |url=https://nation.com.pk/05-Apr-2017/khuda-mera-bhi-hai-raises-important-questions |access-date=24 November 2020 |website=The Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tahir |first=Mariam |title=Kami Sid compares her upcoming film ‘Rani’ to Khuda Mera Bhi Hai |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/178860-Kami-Sid-compares-her-upcoming-film-Rani-to-Khuda-Mera-Bhi-Hai |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ਅਸਮਾ ਨੇ ਇੱਕ 26-ਐਪੀਸੋਡ ਲੜੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਾ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Images Staff |date=23 October 2019 |title=Writer Asma Nabeel is working on a movie about breast cancer |url=https://images.dawn.com/news/1183895 |access-date=24 November 2020 |website=Images |language=en}}</ref> ਨਾਟਕ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਸੈਕਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ।<ref>{{Cite web |last=Saleem |first=Sadiq |title="I always have an agenda when I write a story" |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/278592-i-always-have-an-agenda-when-i-write-a-story |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Khuda mera bhi hai {{!}} Pakistan Today |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2017/05/25/khuda-mera-bhi-hai/ |access-date=24 November 2020 |website=www.pakistantoday.com.pk}}</ref> ਇਹ ARY ਡਿਜੀਟਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ [[ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਨ]] ਅਤੇ ਸਈਦ ਜਿਬਰਾਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=khuda mera bhi hai Archives |url=https://arynews.tv/en/tag/khuda-mera-bhi-hai/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211212018/https://arynews.tv/en/tag/khuda-mera-bhi-hai/ |archive-date=11 December 2020 |access-date=24 November 2020 |website=ARY NEWS |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2017 |title=Khuda Mera Bhi Hai: A game changer for Pakistan’s dramasphere |url=http://tribune.com.pk/article/48479/khuda-mera-bhi-hai-a-game-changer-for-pakistans-dramasphere |access-date=24 November 2020 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 January 2017 |title=Khuda Mera Bhi Hai, staring Aisha khan, has made many mistakes. |url=https://www.somethinghaute.com/medical-mistakes-khuda-mera-bhi-hai-making/ |access-date=24 November 2020 |website=Something Haute |language=en-US |archive-date=11 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211225413/https://www.somethinghaute.com/medical-mistakes-khuda-mera-bhi-hai-making/ |url-status=dead }}</ref> ਅਸਮਾ ਨੇ ਸੇਵੇਂਥ ਸਕਾਈ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਲਈ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਖਾਨੀ ਲਿਖੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੜੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਈ ਹੋਰ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |date=29 June 2018 |title=Khaani -a tale of love, obsession & revenge |url=https://nation.com.pk/29-Jun-2018/khaani-a-tale-of-love-obsession-revenge |access-date=24 November 2020 |website=The Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Khaani concludes on a high note {{!}} Instep {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565877-khaani-concludes-high-note |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ|ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸਨਾ ਜਾਵੇਦ]] ਨੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=8 February 2018 |title=It's Feroze Khan that people are falling in love with - Asma Nabeel |url=https://www.somethinghaute.com/feroze-khan-asma-nabeel/ |access-date=24 November 2020 |website=Something Haute |language=en-US |archive-date=9 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209052703/https://www.somethinghaute.com/feroze-khan-asma-nabeel/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2018 |title=‘Khaani’ — the end of a new beginning |url=https://dailytimes.com.pk/264054/khaani-the-end-of-a-new-beginning/ |access-date=24 November 2020 |website=Daily Times |language=en-US |archive-date=12 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201212052908/https://dailytimes.com.pk/264054/khaani-the-end-of-a-new-beginning/ |url-status=dead }}</ref> ਡਰਾਮੇ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2019 ਵਿੱਚ ਛੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ<ref>{{Cite web |last=Viqas |first=Rumaisa |date=26 June 2019 |title=Drama Serial “Khaani” Gets Honored with 6 Nominations in Lux Style Awards 2019 |url=https://acenews.pk/drama-serial-khaani-gets-honored-with-6-nominations-in-lux-style-awards-2019/ |access-date=24 November 2020 |website=ACE NEWS |language=en-US |archive-date=9 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209184300/https://acenews.pk/drama-serial-khaani-gets-honored-with-6-nominations-in-lux-style-awards-2019/ |url-status=dead }}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਹਿਸਾਨ ਰਜ਼ਾ ਫਿਰਦੌਸੀ ਨਾਲ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ਮਾਨ ਜਾਓ ਨਾ ਲਿਖੀ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Asma Nabeel – Karachi Literature Festival |url=https://www.karachiliteraturefestival.com/speakers/asma-nabeel/ |access-date=24 November 2020 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mahmood |first=Zeeshan |date=7 February 2017 |title=Asma Nabeel talks about upcoming youth based rom-com 'Maan Jao Naa' |url=https://galaxylollywood.com/2017/02/07/maan-jao-naa/ |access-date=24 November 2020 |website=Galaxy Lollywood |language=en-US |archive-date=18 ਸਤੰਬਰ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918073533/https://galaxylollywood.com/2017/02/07/maan-jao-naa/ |url-status=dead }}</ref> ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੈ। ਅਸਮਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ ਅਸਮਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੜੀ, ਡਰਾਮਾ ਦਮਸਾ ਲਿਖਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Majid |first=Hurmat |date=2019-12-16 |title=Drama Review: Damsa - a Harrowing and Cautionary Tale - Hurmat Majid - Youlin Magazine |url=https://www.youlinmagazine.com/article/drama-review-damsa-a-harrowing-and-cautionary-tale/MTYyOQ== |access-date=2022-04-15 |website=www.youlinmagazine.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=NewsBytes |title=Writer Asma Nabeel on tackling child trafficking in Damsaa |url=https://www.thenews.com.pk/magazine |access-date=2022-04-15 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ਉਸਦੀ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ''ਸੁਰਖ ਚਾਂਦਨੀ ਨੇ'' ਵੀ [[ਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟਣਾ|ਤੇਜ਼ਾਬ ਹਮਲਿਆਂ]] ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Desk |first=Instep |title=Asad Siddiqui on essaying an antagonist in Surkh Chandni |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/528732-asad-siddiqui-on-essaying-an-antagonist-in-surkh-chandni |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ਕਹਾਣੀ [[ਸੁਹਾਈ ਅਲੀ ਅਬਰੋ|ਸੋਹਾਈ ਅਲੀ ਅਬਰੋ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਐਸਿਡ ਅਟੈਕ ਪੀੜਤ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Desk |first=H. I. P. |date=10 October 2018 |title=Khaani famed writer, Asma Nabeel, shares her struggle with cancer |url=https://www.hipinpakistan.com/news/1155862 |access-date=24 November 2020 |website=HIP |language=en |archive-date=8 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208110633/https://www.hipinpakistan.com/news/1155862 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-01-08 |title=In Conversation with Ms. Asma Nabeel; A woman Of Many Talents |url=https://runwaypakistan.com/in-conversation-with-ms-asma-nabeel-a-woman-of-many-talents/ |access-date=2022-04-15 |website=Runway Pakistan |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਆਸਮਾ ਦੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ''ਬੰਦੀ ਨੇ'' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=12 September 2018 |title=Writer Asma Nabeel continues to fight against social evils with 'Baandi' {{!}} HUM TV - Watch Dramas Online |url=https://www.hum.tv/asma-nabeel-continues-to-fight-against-social-evils-with-baandi/ |access-date=24 November 2020 |language=en-US |archive-date=9 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209142058/https://www.hum.tv/asma-nabeel-continues-to-fight-against-social-evils-with-baandi/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Baandi |url=https://www.hum.tv/dramas/baandi/ |access-date=24 November 2020 |language=en-US |archive-date=10 ਦਸੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210174449/https://www.hum.tv/dramas/baandi/ |url-status=dead }}</ref> ਅਸਮਾ ਕਰੂ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੀ ਸੀਓਓ ਵੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਜਿਸ ਨੇ ਆਸਮਾ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=8 January 2019 |title=In Conversation with Ms. Asma Nabeel; A woman Of Many Talents |url=https://runwaypakistan.com/in-conversation-with-ms-asma-nabeel-a-woman-of-many-talents/ |access-date=24 November 2020 |website=Runway Pakistan |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === * ''ਖਾਨੀ''<ref>{{Cite web |title=Khaani {{!}} News Updates from Pakistan {{!}} eTribune |url=http://tribune.com.pk/khaani |access-date=24 November 2020 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> * ''ਖੁਦਾ ਮੇਰਾ ਭੀ ਹੈ'' * ''ਬੰਦੀ''<ref>{{Cite web |last=Shirazi |first=Maria |title=Yasir Hussain to play antagonist in Baandi |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/330573-yasir-hussain-to-play-antagonist-in-baandi |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> * ''ਸੁਰਖ ਚਾਂਦਨੀ''<ref>{{Cite web |date=2019-08-12 |title=Five reasons why Surkh Chandni is a milestone of our drama industry |url=http://tribune.com.pk/article/86295/five-reasons-why-surkh-chandni-is-a-milestone-of-our-drama-industry |access-date=2022-04-15 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zafar |first=Hareem |date=25 June 2019 |title=Drama Review: Surkh Chandni - Hareem Zafar - Youlin Magazine |url=https://www.youlinmagazine.com/article/drama-review-surkh-chandni/MTQ5OQ== |access-date=24 November 2020 |website=www.youlinmagazine.com |language=en}}</ref> * ''ਦਮਸਾ''<ref>{{Cite web |last=Images Staff |date=13 April 2019 |title=Nadia Jamil pushes for a good timeslot for her child abuse drama Damsaa |url=https://images.dawn.com/news/1182376 |access-date=24 November 2020 |website=Images |language=en}}</ref> * ''ਪਿੰਜਰਾ''<ref>{{Cite web |last=Images Staff |date=18 September 2022 |title=Hadiqa Kiani, Omair Rana and Aashir Wajahat’s upcoming drama Pinjra is an ode to the late Asma Nabeel |url=https://images.dawn.com/news/1190863/hadiqa-kiani-omair-rana-and-aashir-wajahats-upcoming-drama-pinjra-is-an-ode-to-the-late-asma-nabeel |access-date=22 September 2022 |website=Dawn Images}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === * ''ਮਨ ਜਾਉ ਨਾ''<ref>{{Cite web |last=Web Desk |title=Maan Jao Na trailer hints at a masala movie |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/247500-maan-jao-na-trailer-hints-at-a-masala-movie |access-date=24 November 2020 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]] 1gnwg6kr0ly0gqvrsnbd9apasrmzert 0 162175 838714 664336 2026-05-06T07:18:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838714 wikitext text/x-wiki '''ਕਾਜਲ ਪਿਸਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == === 2007-2014 === ਪਿਸਾਲ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ [[ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ ''ਕੁਝ ਇਸ ਤਾਰਾ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ''ਸਾਵਧਾਨ ਇੰਡੀਆ'', ''ਸੀਆਈਡੀ'' ਅਤੇ ''ਅਦਾਲਤ'' ਵਿੱਚ ਐਪੀਸੋਡਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref>{{Cite news|url=https://m.mid-day.com/articles/kajal-pisal-wants-to-do-stand-up-comedy/20082184|title=Kajal Pisal wants to do stand-up comedy|work=Midday}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/jan/03/actress-kajal-pisal-excited-about-gujarati-movie-debut-1743451.html|title=Actress Kajal Pisal excited about Gujarati movie debut|work=New Indian Express}}</ref> 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਸਫਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਬਣ ''ਬਡੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈ'' ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=IANs |title='Bade Achhe...' close to my heart: Kajal Pisal- Times of India |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/bade-achhe-close-to-my-heart-kajal-pisal/articleshow/76706900.cms |access-date=2020-06-30 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨ ਸੁਚੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ''ਏਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਬੇਹਨਾ ਹੈ ਵਿੱਚ'' ਰੀਆ ਮਲਿਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web |last=Vijaya Tiwari |title=Karan Suchak & Kajal Pisal to enter Ek Hazaaron Mein.. - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Karan-Suchak-Kajal-Pisal-to-enter-Ek-Hazaaron-Mein-/articleshow/19321387.cms |access-date=2019-09-01 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://telanganatoday.com/kajal-pisal-looks-to-comedy-now|title=Kajal Pisal looks to comedy now|work=Telangana Today}}</ref> ਉਹ ''ਏਕ ਮੁਠੀ ਆਸਮਾਨ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/television-shows-lack-content-says-actress-kajal-pisal-118071000102_1.html|title=Television shows lack content, says actress Kajal Pisal|work=Business Standard}}</ref> === 2015–ਮੌਜੂਦਾ === 2015 ਵਿੱਚ, ਪਿਸਾਲ ਨੇ ਰਸ਼ਮੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ''[[ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ|ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ'<nowiki/>]]'' ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੀ ਰਹੇਜਾ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਹੋਰ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Tanvi Trivedi |title=Gopi bahu will compete with the other woman in Saath Nibhaana Saathiya- Times of India |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/gopi-bahu-will-compete-with-the-other-woman-in-saath-nibhaana-saathiya/articleshow/46384359.cms |access-date=2005-06-03 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kajal get nostalgic about Saath Nibhana Saathiya- Times of India |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/bhavini-tanya-and-kajal-get-nostalgic-about-saath-nibhana-saathiya/articleshow/77163458.cms |access-date=2020-07-25 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ''ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਐਂਡ ਹਸਪਤਾਲ'' ਵਿੱਚ [[ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ|ਕਿਸ਼ਵਰ ਮਰਚੈਂਟ ਰਾਏ ਨੂੰ]] ਨੀਟਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/movies/kajal-pisal-takes-her-character-in-savitri-devi-college-hospital-as-a-fresh-one-1530487.html|title=Kajal Pisal Takes Her Character In Savitri Devi College & Hospital As A Fresh One|work=News18}}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੰਚਨ ਬੇਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਉਡਾਨ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/jul/20/kajal-pisal-joins-cast-of-udann-1846136.html|title=Kajal Pisal joins cast of 'Udann'|work=New Indian Express}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਪਿਸਲ ਨੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ 5]]'' ਵਿੱਚ ਅਧੀਰਾ ਮਾਥੁਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ''ਦੁਰਗਾ - ਮਾਤਾ ਕੀ ਛਾਇਆ'' ਵਿੱਚ ਕੇਤਕੀ ਅਨੇਜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |title=Kajal Pisal is back after almost two years with 'Naagin 5'- Times of India |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/kajal-pisal-is-back-after-almost-two-years-with-naagin-5/articleshow/77400974.cms |access-date=2020-08-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kajal-pisal-to-play-a-glamourous-role-in-durga/articleshow/79724129.cms|title=Kajal Pisal to play a {{sic|glam|ourous|nolink=y}} role in ‘Durga’|work=Times of India}}</ref> ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ''ਸਿਰਫ ਤੁਮ'' ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kajal-pisal-my-role-in-sirf-tum-is-out-of-my-comfort-zone-and-i-am-really-expecting-a-lot-from-it/articleshow/87555003.cms|title=Kajal Pisal: My role in Sirf Tum is out of my comfort zone and I am really expecting a lot from it- Times of India|work=The Times of India|access-date=2021-11-06|language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] cngw1nhv5st9pitmfqx6ocg8i8s6q19 0 162813 838724 765393 2026-05-06T09:02:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838724 wikitext text/x-wiki [[File:Keshavmalik.jpg|thumb|275x275px| ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ, ਨਵੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ]] '''ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ''' (5 ਨਵੰਬਰ, 1924 – 11 ਜੂਨ, 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਕਵੀ]], ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਕਲਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਸੀ। ਉਹ ''[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]]'' (1960-1972) ਅਤੇ ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' (1975-2000) ਲਈ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਛੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। <ref>[http://www.lalitkala.gov.in/aboutUs/awardsFellowship.php List of Lalit Kala Ratna awardees]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=December 2017}} Lalit Kala Akademi.</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਆਨੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਕਲਾ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ [[ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਨ|ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਾਯਾਨ]] ਅਤੇ ਭਰਾ ਭਾਸ਼ੀ ਮਲਿਕ ਹੈ। <ref name="mid-day1">{{Cite web |last=Malavika Sangghvi |date=12 June 2014 |title=News: RIP poet Keshav Malik |url=http://www.mid-day.com/articles/let-the-thrills-begin/15372175 |access-date=12 June 2014 |publisher=MiD DAY |archive-date=17 ਜੂਨ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140617083031/http://www.mid-day.com/articles/let-the-thrills-begin/15372175 |url-status=dead }}</ref> ਉਹ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਅਤੇ [[ਭੀਸ਼ਮ ਸਾਹਨੀ]] ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2021}} ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ|ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ]], [[ਕਸ਼ਮੀਰ]], <ref name="mid-day1"/> ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 1945 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 1947 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ, ਉਹ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਰਹੇ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਲਿਕ ਨੇ [[ਪੈਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਸੋਰਬੋਨ]] ਵਿਖੇ [[ਫਲੋਰੈਂਸ]], ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਲਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ। <ref name="iic">India International Centre, Ed. (2010). ''Water: Culture, Politics and Management'', p. 155. Dorling Kindersley (India) Pvt. Ltd.</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == 1960 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ, ਮਲਿਕ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]] ਲਈ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। <ref name="iic">India International Centre, Ed. (2010). ''Water: Culture, Politics and Management'', p. 155. Dorling Kindersley (India) Pvt. Ltd.</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਰਸਾਲੇ ''ਥੌਟ'' ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। <ref>Agrawal, K.A., Ed. (2003). ''Indian Writing in English: A Critical Study'', p. 110. New Delhi: Atlantic Publishers and Distributors.</ref> 1973-74 ਵਿੱਚ, ਮਲਿਕ , ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ (ਜੋ [[ਬੁਲਗਾਰੀਆ]], [[ਪੋਲੈਂਡ]], [[ਬੈਲਜੀਅਮ]] ਅਤੇ [[ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ]] ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ) "ਦ ਹਿਊਮਨ ਕੰਡੀਸ਼ਨ" ਲਈ ਕਿਊਰੇਟਰ ਸੀ। 1975 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ, ਮਲਿਕ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਲਈ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਰਿਹਾ। <ref name="iic" /> ਮਲਿਕ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ 18 ਜਿਲਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਦ ਲੇਕ ਸਰਫੇਸ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮਜ਼'', ''ਸਟੌਰਮ ਵਾਰਨਿੰਗ'', ਅਤੇ ''ਬਿਟਵੀਨ ਨੋਬਾਡੀਜ਼ ਐਂਡ ਸਟਾਰਸ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਛੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਲੈਕਚਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੋਇਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੋਇਟਰੀ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ। <ref name="iic">India International Centre, Ed. (2010). ''Water: Culture, Politics and Management'', p. 155. Dorling Kindersley (India) Pvt. Ltd.</ref> ਉਹ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]] ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। <ref>{{Cite web |last=Saumya Bhatia |date=13 June 2014 |title='He was a virtual diary of artists' |url=http://www.asianage.com/arts/he-was-virtual-diary-artists-330 |access-date=13 June 2014 |publisher=The Asian Age |archive-date=14 ਜੁਲਾਈ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714204154/http://www.asianage.com/arts/he-was-virtual-diary-artists-330 |url-status=dead }}</ref> ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1991 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ]] ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name="iic">India International Centre, Ed. (2010). ''Water: Culture, Politics and Management'', p. 155. Dorling Kindersley (India) Pvt. Ltd.</ref> <ref>{{Cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2013) |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]}}</ref> ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ ਨੇ ਸੁਦੀਪ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਅਮੂਰਤ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ "ਅੱਤਾਰਜ਼ ਆਫ਼ ਐਕਸਿਸਟੈਂਸ" ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ, ''ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ - ਦ ਟਰੂਥ ਆਫ ਆਰਟ'' ਅਤੇ ''ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ - ਏ ਲੁੱਕ ਬੈਕ'' ਬਣੀਆਂ ਹਨ। <ref>{{Cite web |date=8 November 2013 |title=Documentary films on noted poet and art critic Keshav Malik at IGNCA |url=http://www.delhievents.com/2013/11/documentary-films-on-noted-poet-and-art.html |access-date=13 June 2014}}</ref> ਮਲਿਕ ਦੀ ਮੌਤ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 11 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ <ref>[http://www.thestatesman.net/news/60384-humane-colossus.html?page=1 "Humane Colossus", The Statesman, 28 June 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140813171233/http://www.thestatesman.net/news/60384-humane-colossus.html?page=1|date=13 August 2014}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਊਸ਼ਾ ਸੀ। <ref name="mid-day1"/> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924]] owg0k3hjuz9wrxgpe4vohcekd74r58d 0 162903 838669 818585 2026-05-06T00:24:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838669 wikitext text/x-wiki '''''ਆਂਗਨ''''' {{IPAc-en|ˈ|a:|ng|g|@|n}} (ਉਰਦੂ:آنگن ਯਾਨੀ ਵਿਹੜਾ) 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਲਪਕਾਰ [[ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ]] ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://dailytimes.com.pk/335610/ahsan-khan-strikes-again-in-aangan/|title=Ahsan Khan strikes again in 'Aangan'|last=Adnan|first=Ally|date=21 December 2018|work=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]|access-date=8 July 2021|location=[[Dallas]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=n.d. |title=Khadija Mastoor - Profile & Biography |url=https://www.rekhta.org/authors/khadija-mastoor/profile |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716163521/https://www.rekhta.org/authors/khadija-mastoor/profile |archive-date=16 July 2021 |access-date=16 July 2021 |website=[[Rekhta]]}}</ref> ਇਸਨੇ ਮਸਤੂਰ ਲਈ ਉਰਦੂ ਵਾਰਤਕ ਦਾ 1963 ਦਾ ਆਦਮਜੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 13 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੇਜ਼ੀ ਰੌਕਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ''ਇਨਰ ਕੋਰਟਯਾਰਡ'' ਅਤੇ ''ਦ ਵੂਮੈਨ`ਜ਼ ਕੋਰਟਯਾਰਡ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2000 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸੀ। <ref name=":0">{{Cite web |date=n.d. |title=The Women's Courtyard - Khadija Mastur |url=http://www.complete-review.com/reviews/urdu/masturk.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225013511/http://www.complete-review.com/reviews/urdu/masturk.htm |archive-date=25 February 2019 |access-date=23 August 2020 |website=complete-review.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-09-27 |title=Daisy Rockwell translates Khadijah Mastur's "Aangan" in English: The Women's Courtyard |url=https://www.oyeyeah.com/books/daisy-rockwell-translates-khadijah-masturs-aangan-english-womens-courtyard/ |access-date=2020-07-29 |website=Oyeyeah |language=en-US |archive-date=2018-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001222055/https://www.oyeyeah.com/books/daisy-rockwell-translates-khadijah-masturs-aangan-english-womens-courtyard/ |url-status=dead }}</ref> [[ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ|ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ]], ਅਹਦ ਰਜ਼ਾ ਮੀਰ, [[ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ|ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸਜਲ ਅਲੀ]] ਅਭਿਨੀਤ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ [[ਹਮ ਟੀਵੀ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ <ref>{{Cite web |last=Images Staff |date=16 November 2018 |title=Sonya Hussyn and Ahsan Khan's first look from Aangan is out |url=https://images.dawn.com/news/1181265 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116120455/https://images.dawn.com/news/1181265 |archive-date=16 November 2018 |access-date=29 July 2020 |website=[[Dawn Media Group|Dawn Images]] |language=en}}</ref> ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਰਨ ਇਹ 2019 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਬਣ ਗਿਆ <ref>{{Cite web |last=Omair Alavi |date=December 29, 2019 |title=Pakistan's bestsellers that entertained readers in 2019 |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/589570-bestsellers-that-entertained-readers-in-2019 |access-date=April 23, 2021 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਰੂਪਾਂਤਰ == [[ਮਾਵਰਾ ਹੁਸੈਨ|ਮਾਵਰਾ ਹੋਕੇਨ]], ਅਹਦ ਰਜ਼ਾ ਮੀਰ, [[ਅਹਿਸਨ ਖਾਨ|ਅਹਿਸਾਨ ਖਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸਜਲ ਅਲੀ]] ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ 2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ [[ਹਮ ਟੀਵੀ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ <ref name="Staff">{{Cite web |last=Images Staff |date=16 November 2018 |title=Sonya Hussyn and Ahsan Khan's first look from Aangan is out |url=https://images.dawn.com/news/1181265 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116120455/https://images.dawn.com/news/1181265 |archive-date=16 November 2018 |access-date=29 July 2020 |website=[[Dawn Media Group|Dawn Images]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFImages_Staff2018">Images Staff (16 November 2018). [https://images.dawn.com/news/1181265 "Sonya Hussyn and Ahsan Khan's first look from Aangan is out"]. ''[[ਡਾਨ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪ|Dawn Images]]''. [https://web.archive.org/web/20181116120455/https://images.dawn.com/news/1181265 Archived] from the original on 16 November 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 July</span> 2020</span>.</cite></ref> [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ, ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ [[ਡੀਡੀ ਉਰਦੂ]] ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ <ref>{{Cite web |title=Aangan #EP 01 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ppwnGhAcw30 |publisher=DD Urdu}}</ref> <ref>{{Cite web |date=20 January 2014 |title=DD Urdu revamps itself with a bouquet of new programmes |url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/terrestrial/dd-urdu-revamps-itself-with-a-bouquet-of-new-programmes-140120 |website=Indian Television Dot Com |language=en}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਹਾਜਰਾ ਮਸਰੂਰ]] * ''[[ਪੀਰ-ਏ-ਕਾਮਿਲ]]'' * ''[[ਸ਼ਹਾਬ ਨਾਮਾ]]'' == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਿਖਤ ਵਰਤੇ ਹਨ]] 1h675uklhm2mxidmqs4fdr09jfrpr07 0 163129 838697 834827 2026-05-06T03:55:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838697 wikitext text/x-wiki '''''ਏਕ ਮਮਨੂਆ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਕਹਾਨੀ''''' (ਇੱਕ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਰਜਿਤ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ)<ref name="thenews">{{Cite web |title=Of forbidden politics and love {{pipe}} Literati |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/554431-forbidden-politics-love |access-date=2020-06-15 |website=thenews.com.pk }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''[[ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ]]'' ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਔਰੰਗਾਬਾਦ) ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ''ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਵਲ'' ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="bazmeurdu2">{{Cite web |title=رحمن عباس اور ان کی ناول نگاری ۔۔۔ تمنا شاہین - سَمت |url=http://samt.bazmeurdu.net/article/%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%94%DB%94%DB%94-%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7/ |access-date=2020-06-18 |website=samt.bazmeurdu.net |archive-date=2019-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029013715/http://samt.bazmeurdu.net/article/%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%94%DB%94%DB%94-%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7/ |url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="aikrozan">{{Cite web |last=Rozan Postings |title=An illicit love story, A novel by Rahman Abbas |url=https://www.aikrozan.com/illicit-love-story-a-novel-by-rahman-abbas/ |access-date=2020-06-15 |website=aikrozan.com}}</ref> == ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਮੋਟਿਫ਼ == ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ-ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ-ਸਕੀਨਾ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।<ref name="aikrozan"/> ਕਹਾਣੀ ਕੋਕਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਮੀਂਹ, ਝੋਨੇ, ਅਲਫੋਂਸੋ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੁੰਜ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਗਾਰਸੀਨੀਆ ਇੰਡੀਕਾ, (ਕੋਕਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ) ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਖਟਾਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਵੁਕ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾਇਕ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਕੀਨਾ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਿਨਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੀਨਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ (ਯੂਸਫ਼) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਨਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ<ref name="qalamkar">{{Cite web |title=آزاد خیال ادیب یہاں وہاں سب جگہ معتوب ہیں - Qalamkar {{pipe}} قلم کار |url=https://www.qalamkar.pk/liberal-writers-here-there-everywhere-fallen/ |access-date=2020-06-18 |website=qalamkar.pk }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨਾਲ਼ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="qindeelonline">{{Cite web |title=ایک ممنوعہ محبت کی کہانی-شموئل احمد |url=https://qindeelonline.com/aik-mamnua-muhabbat-ki-kahani/ |access-date=2020-06-18 |website=QindeelOnline |archive-date=2020-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616140104/https://qindeelonline.com/aik-mamnua-muhabbat-ki-kahani/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ]] p2zoay6wwit8crskrnagjpinbtyncgy 0 164290 838638 727605 2026-05-05T19:34:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838638 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੌੜਾ | image = | caption = | birth_name = ਹਰੀਨੀ ਗੌੜਾ | birth_date = | birth_place = [[ਬੰਗਲੌਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], ਭਾਰਤ | citizenship = [[ਭਾਰਤ]] | education = * ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (SKIT), ਬੰਗਲੌਰ *ਵਿਜਯਾ ਬਾਇਫਰਕੇਟਿਡ ਪ੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਮਾਡਲ | years_active = 2011–ਹੁਣ ਤੱਕ | partner = ਆਕਾਸ਼ ਬਿੱਕੀ | parents = * ਜੇਪੀਐਸ ਗੌੜਾ * ਗੋਰੀ ਗੌੜਾ | imagesize = | othername = | homepage = }} '''ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੌੜਾ''' (ਜਨਮ '''ਹਰੀਨੀ ਗੌੜਾ''' ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਕੰਨੜ]] ਅਤੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਅਕਸ਼ਰਾ ਗੌੜਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ [[ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] ਨਾਲ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-19/news-interviews/29444125_1_akshara-yuvi-lucky-charm|title=Akshara is Yuvraj Singh's lucky charm|work=[[The Times of India]]|access-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916155801/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-19/news-interviews/29444125_1_akshara-yuvi-lucky-charm|archive-date=16 September 2011}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੌੜਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Model Akshara Gowda clarifies link-up rumour with Yuvraj Singh |url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/1534740/report-model-akshara-gowda-clarifies-link-up-rumour-with-yuvraj-singh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011235239/https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-model-akshara-gowda-clarifies-link-up-rumour-with-yuvraj-singh-1534740 |archive-date=11 October 2020 |access-date=20 July 2013 |website=Daily News and Analysis}}</ref><ref name="auto">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-22/news-interviews/37936177_1_kannada-films-bollywood-film-akshara-gowda|title=I can't believe I was linked with Yuvraj Singh|work=[[The Times of India]]|access-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821070152/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-22/news-interviews/37936177_1_kannada-films-bollywood-film-akshara-gowda|archive-date=21 August 2013}}</ref> ਇੱਕ 2017 ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਗੌੜਾ ਨੇ ਉਦਾਸੀ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=I'm immune to negetive thoughts |url=http://m.timesofindia.com/entertainment/tamil/movies/news/i-am-immune-to-negative-thoughts-now-akshara-gowda/articleshow/57206118.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208085013/https://m.timesofindia.com/entertainment/tamil/movies/news/i-am-immune-to-negative-thoughts-now-akshara-gowda/articleshow/57206118.cms |archive-date=8 February 2019 |access-date=14 March 2017 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/170217/no-shame-in-opening-up-akshara-gowda.html|title=No shame in opening up|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=14 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314161618/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/170217/no-shame-in-opening-up-akshara-gowda.html|archive-date=14 March 2017}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਕਸ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਉਯਾਰਥਿਰੂ 420'' (2011) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''ਚਿਤਕਾਬਰੇ - ਦ ਸ਼ੇਡਜ਼ ਆਫ ਗ੍ਰੇ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2022}} ਉਸਨੇ ਏ.ਆਰ. ਮੁਰੁਗਾਦੌਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ''[[ਥੁਪੱਕੀ|ਥੁੱਪਾਕੀ]]'' (2012) ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>name="auto">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-22/news-interviews/37936177_1_kannada-films-bollywood-film-akshara-gowda|title=I can't believe I was linked with Yuvraj Singh|work=[[The Times of India]]|access-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130821070152/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-22/news-interviews/37936177_1_kannada-films-bollywood-film-akshara-gowda|archive-date=21 August 2013}}</ref> ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ''ਰੰਗਰੇਜ਼'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ<ref>{{Cite web |title=Cinematographer Santosh Sivan's recommendation lands the newbie in Priyadarshan's film |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/feb/260213-how-akshara-gowda-landed-a-role-in-new-film |access-date=20 July 2013 |website=Mid-day.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਗੌੜਾ [[ਅਜਿਤ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਅਜੀਤ]] - ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਅਰਾਮਬਮ'' (2013) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਸੇ ਫਿਲਮ ''ਅਰਾਮਬਮ'' ਦੇ "ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਥਮਿਜ਼ਾਚੀ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ''ਇਰੰਬੂ ਕੁਥਿਰਾਈ'' (2014), ''ਬੋਗਨ'' (2017), ''ਸੰਗਲੀ ਬੁੰਗੀਲੀ ਕਧਵਾ ਥੋਰੇ'' (2017) ਅਤੇ ''ਮਾਯਾਵਨ'' (2017) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2022}} ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] nim12a1hc9k8d6hx6bu2u59tcnw3wcz 0 164528 838685 669241 2026-05-06T02:11:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838685 wikitext text/x-wiki '''ਇਲਾ ਪੰਤ''' (ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1938) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] (ਹੁਣ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 12ਵੀਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਕੇਸੀ ਪੰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=23 February 1998 |title=Electrion images: Ila Pant |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ila-pants-lackluster-speeches-shorn-of-local-issues/1/263466.html |publisher=India Today}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == ਇਲਾ ਪੰਤ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਉਤਰਾਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ [[ਬੀਏ|ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ]] ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 20 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਪੰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।<ref name="BioSketch_12LS">{{Cite news|url=http://www.indiapress.org/election/archives/lok12/biodata/12up04.php|title=Biographical Sketch of the Member of the 12th Lok Sabha|access-date=12 May 2016|publisher=India Press}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਰਾਜਨੀਤੀ == ਇਲਾ ਪੰਤ ਦੇ ਸਹੁਰੇ [[ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਭ ਪੰਤ|ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ]] ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨੇਤਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਉਸਨੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 38.52% ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1998|1998 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਜਿੱਤੀਆਂ। <ref>{{Cite news|url=http://eci.nic.in/archive/GE2004/States/PartyCompWinner/S28/partycomp04.htm|title=Nainital Parliamentary Constituency|access-date=12 May 2016|publisher=Election Commission of India}}</ref> ਉਸਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ [[ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾਰੀ|ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ]] 15,557 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। <ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20121014/dun.htm#3|title=Mala Raj Lakshmi Shah first woman Member of Parliament from state of Uttrakhand|last=Sandeep Rawat|date=14 October 2012|work=The Tribune|location=Chandigarh}}</ref> 1998-99 ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। <ref name="BioSketch_12LS" /> ਉਸਨੇ ਪੰਤ ਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਬੀ ਪੰਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। <ref name="BioSketch_12LS" /> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] b2d92ts7064szp0oz41ckwhptx6g5sg 0 167976 838662 784596 2026-05-05T23:11:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838662 wikitext text/x-wiki '''ਅਸਦ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ''' (ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1932) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਉਰਦੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੀਟੀਵੀ ਲਈ ਗੀਤ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫੀਚਰ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਤਮਗ਼ਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਸਤੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1950 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ [[ਲਾਹੌਰ]] ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਕਰਾਚੀ]] ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਮੁਸਲਿਮ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ, ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref name="dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1176144|title=An evening with Asad Mohammad Khan|last=Hamid Siddiqui|first=Maleeha|date=16 April 2015|publisher=Dawn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asad Muhammad Khan |url=https://www.wordswithoutborders.org/contributor/asad-muhammad-khan |access-date=17 February 2022 |website=Words Without Borders}}</ref><ref name="express news">{{Cite news|url=https://www.express.pk/story/224386/|title=کہانی آخری وقت تک مانجھتا رہتا ہوں، اسد محمد خاں|date=6 February 2014|publisher=express news}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ == ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨੌ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ " ''ਖਿੜਕੀ ਭਰ ਅਸਮਾਨ'' " 1982 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਦਾ ਹਾਰਵੈਸਟ ਆਫ਼ ਐਂਗਰ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼", ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗਲਪ ਰਚਨਾ, ''ਬਸੌਦਏ ਕੀ ਮਰੀਅਮ'', ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref name="dawn"/> <ref name="no way out">{{Cite news|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/554551-way|title=No way out|last=Asim Butt|first=Muhammad|date=19 January 2014|publisher=The News on Sunday}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="nlpd">{{Cite web |title=اس ماہ کے منتخب مصنفین: اسد محمد خان |url=https://nlpd.gov.pk/uakhbareurdu/may2012/May_4.html |access-date=17 February 2022 |website=National Language Promotion Department}}</ref> ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੀਟੀਵੀ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, " ''ਜ਼ਮੀਨ ਕੀ ਗੋਦ ਰੰਗ ਸੇ ਉਮੰਗ ਸੇ ਭਾਰੀ ਰਹੇ'' ", " ''ਅਨੋਖਾ ਲਾਡਲਾ ਖੇਲਨ ਕੋ ਮਾਂਗੇ ਚਾਂਦ'' ", " ''ਤੁਮ ਗਾਇਆ ਨੈਣਾਂ ਲਾਗੇ'' " ਅਤੇ ਹੋਰ। <ref name="express news"/> == ਕਿਤਾਬਾਂ == * 1982 – ''ਖਿੜਕੀ ਭਰ ਅਸਮਾਨ'' (ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ) * 1990 - ''ਬੁਰਜ ਏ ਖਮੋਸ਼ਾਂ'' (ਕਹਾਣੀਆਂ) * 1997 - ''ਰੁਕੇ ਹੁਏ ਸਾਵਨ'' (ਗੀਤ) * 1997 - ''ਘੁੱਸੇ ਕੀ ਨਈ ਫਾਸਲ'' (ਕਹਾਣੀਆਂ) * 2002 - ''ਦ ਹਾਰਵੈਸਟ ਆਫ਼ ਐਂਗਰ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼'' (21 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ) * 2003 - ''ਨਰਬਦਾ ਔਰ ਦੂਸਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ'' (ਕਹਾਣੀਆਂ) * 2005 - ''ਜੋ ਕਹਾਨੀਆਂ ਲਿਖੀਂ'' * 2006 - ''ਤੀਸਰੇ ਪਰਹਾਰ ਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ'' (ਕਹਾਣੀਆਂ) * 2010 - ''ਇਕ ਟੁਕੜਾ ਧੂਪ ਕਾ'' (12 ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ) * 2016 - ''ਟੁਕੜੋਂ ਮੇਂ ਕਹੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀਆਂ'' (ਗਲਪ) == ਗੀਤ == * [[ਬਿਲਕੀਸ ਖ਼ਾਨੁਮ|ਬਿਲਕੀਸ ਖ਼ਾਨਮ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ''ਅਨੋਖਾ ਲਾਡਲਾ ਖੇਲਨ ਕੋ ਮਾਂਗੇ ਚਾਂਦ'' * ''ਜ਼ਮੀਨ ਕੀ ਗੋਦ ਰੰਗ ਸੇ ਉਮੰਗ ਸੇ ਭਰੀ ਰਹੇ'', ਮੁਹੰਮਦ ਇਫ਼ਰਾਹਮ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ * ਰੁਬੀਨਾ ਬਦਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ''ਤੁਮ ਸੰਗ ਨੈਣਨ ਲਾਗੇ'' == ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ == ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ: <ref>{{Cite web |title=Asad Mohammad Khan |url=https://www.karachiliteraturefestival.com/speakers/asad-mohammad-khan/ |access-date=17 February 2022 |website=Oxford University Press}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://getcelebritiesnews.com/announcement-of-kamal-fin-award-for-literary-services-to-asad-muhammad-khan/|title=Announcement of “Kamal Fin Award” for literary services to Asad Muhammad Khan|date=27 March 2021|agency=Celebrities News|access-date=16 ਮਈ 2023|archive-date=16 ਮਈ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516102736/https://getcelebritiesnews.com/announcement-of-kamal-fin-award-for-literary-services-to-asad-muhammad-khan/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://pakistannewsreleases.com/amar-jaleel-asad-muhammad-khan-and-iftikhar-arif-receive-life-time-achievement-award/|title=Amar Jaleel, Asad Muhammad Khan and Iftikhar Arif receive Life Time Achievement Award|date=8 December 2019|agency=Pakistan News Releases|access-date=16 ਮਈ 2023|archive-date=16 ਮਈ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516104245/https://pakistannewsreleases.com/amar-jaleel-asad-muhammad-khan-and-iftikhar-arif-receive-life-time-achievement-award/|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] 78f9qkbg1d9kidicnfy1cw5468gc1kv 0 168736 838627 838511 2026-05-05T15:37:29Z Hundalsu 7527 /* ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ */ 838627 wikitext text/x-wiki ''ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫ਼ੀ'' ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀਆਂ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਜੇ ਬੀ ਟੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਬੌਰਡੀਨੇਟ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ `ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਕੈਨੇਡਾ ਅਵਾਸ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ (ਸੀ ਐੱਨ ਆਰ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-02 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਭਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।। ਇਸ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਰੈਗੂਲਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: "ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਮਾਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਵਾਰਤਕ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਲੋਚਨਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ।"<ref>[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 22]</ref> ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ/ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕੌਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਮੰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ" ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। <ref>ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 52-[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf 53]</ref><ref>ਕੈਨੇਡਾ ਦਰਪਣ 28 ਅਗਸਤ, 1987 (ਸਫਾ 9)[https://ia600507.us.archive.org/26/items/canada-darpan-august-28-1987/Canada%20Darpan%20August%2028.PDF]</ref><ref>ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਮਨ ਪਰੇਦਸੀ ਜੇ [[iarchive:man-pardesi-je-thia/page/n23/mode/2up|ਥੀਐ]]</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== * ਹੋਂਦ ਕਥਾ (ਕਵਿਤਾ) * ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਵਾਰਤਕ), ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1992 * ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, (ਵਾਰਤਕ), ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ, 1995 * ਹੋ ਚੀ ਮਿੰਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਵਾਰਤਕ), 1996, ਚਿਰਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ * ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਸਤਿਕਤਾ (ਵਾਰਤਕ), ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ, 2003 * ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਾਮਰੇਡ ਏ. ਕੇ. ਗੁਪਾਲਨ (ਵਾਰਤਕ: ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ), ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ, 2005 * ਸਿੰਮਲ ਰੁਖੁ ਸਰਾਇਰਾ (ਨਾਵਲ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2007 == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] nzsqucqfnrhb3t1rf1qcjoji7e63e1h 838629 838627 2026-05-05T15:41:30Z Hundalsu 7527 /* ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ */ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋੜੀ 838629 wikitext text/x-wiki ''ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫ਼ੀ'' ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀਆਂ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਜੇ ਬੀ ਟੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਬੌਰਡੀਨੇਟ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ `ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਕੈਨੇਡਾ ਅਵਾਸ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ (ਸੀ ਐੱਨ ਆਰ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-02 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਭਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।। ਇਸ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਰੈਗੂਲਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: "ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਮਾਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਵਾਰਤਕ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਲੋਚਨਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ।"<ref>[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 22]</ref> ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ/ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕੌਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਮੰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ" ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। <ref>ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 52-[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf 53]</ref><ref>ਕੈਨੇਡਾ ਦਰਪਣ 28 ਅਗਸਤ, 1987 (ਸਫਾ 9)[https://ia600507.us.archive.org/26/items/canada-darpan-august-28-1987/Canada%20Darpan%20August%2028.PDF]</ref><ref>[https://dn710205.ca.archive.org/0/items/man-pardesi-je-thia/Man%20Pardesi%20Je%20Thia.pdf ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਮਨ ਪਰੇਦਸੀ ਜੇ ਥੀਐ]</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== * ਹੋਂਦ ਕਥਾ (ਕਵਿਤਾ) * ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਵਾਰਤਕ), ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1992 * ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, (ਵਾਰਤਕ), ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ, 1995 * ਹੋ ਚੀ ਮਿੰਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਵਾਰਤਕ), 1996, ਚਿਰਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ * ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਸਤਿਕਤਾ (ਵਾਰਤਕ), ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ, 2003 * ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਾਮਰੇਡ ਏ. ਕੇ. ਗੁਪਾਲਨ (ਵਾਰਤਕ: ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ), ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ, 2005 * ਸਿੰਮਲ ਰੁਖੁ ਸਰਾਇਰਾ (ਨਾਵਲ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2007 == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] acraur5198a2sn99rpi683zk7dxo5br 838655 838629 2026-05-05T22:55:27Z Hundalsu 7527 ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋੜੀ ਹੈ। 838655 wikitext text/x-wiki ''ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫ਼ੀ'' ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀਆਂ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਜੇ ਬੀ ਟੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਬੌਰਡੀਨੇਟ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ `ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਕੈਨੇਡਾ ਅਵਾਸ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ (ਸੀ ਐੱਨ ਆਰ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-02 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਭਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।। ਇਸ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਰੈਗੂਲਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: "ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਮਾਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਵਾਰਤਕ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਲੋਚਨਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ।"<ref>[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 22]</ref> ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ/ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕੌਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਮੰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ" ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। <ref>ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 52-[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf 53]</ref><ref>ਕੈਨੇਡਾ ਦਰਪਣ 28 ਅਗਸਤ, 1987 (ਸਫਾ 9)[https://ia600507.us.archive.org/26/items/canada-darpan-august-28-1987/Canada%20Darpan%20August%2028.PDF]</ref><ref>[https://dn710205.ca.archive.org/0/items/man-pardesi-je-thia/Man%20Pardesi%20Je%20Thia.pdf ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਮਨ ਪਰੇਦਸੀ ਜੇ ਥੀਐ]</ref> == ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਬਣੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1977 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ: 1. ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ 2. ਰੰਗ ਨਸਲ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਜਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨਾ 3. ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ 4. ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ 5. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲੁੱਟੇ-ਪੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ 6. ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਸਿਆਸੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ। ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref>[https://dn721808.ca.archive.org/0/items/sangharsh-de-sau-vareh-/sangharsh-de-sau-vareh-.pdf ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ, (ਸਫਾ 97-100)]</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ `ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== * ਹੋਂਦ ਕਥਾ (ਕਵਿਤਾ) * ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਵਾਰਤਕ), ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1992 * ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, (ਵਾਰਤਕ), ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ, 1995 * ਹੋ ਚੀ ਮਿੰਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਵਾਰਤਕ), 1996, ਚਿਰਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ * ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਸਤਿਕਤਾ (ਵਾਰਤਕ), ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ, 2003 * ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਾਮਰੇਡ ਏ. ਕੇ. ਗੁਪਾਲਨ (ਵਾਰਤਕ: ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ), ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ, 2005 * ਸਿੰਮਲ ਰੁਖੁ ਸਰਾਇਰਾ (ਨਾਵਲ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2007 == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] 6p0las1myx275z14gzjd14q144tiprx 838656 838655 2026-05-05T22:56:55Z Hundalsu 7527 /* ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ */ ਇਕ ਹਵਾਲਾ ਜੋੜਿਆ। 838656 wikitext text/x-wiki ''ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫ਼ੀ'' ਕੈਨੇਡੀਅਨ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀਆਂ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਜੇ ਬੀ ਟੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਬੌਰਡੀਨੇਟ ਇੰਪਲਾਈਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ `ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-01 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਕੈਨੇਡਾ ਅਵਾਸ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ (ਸੀ ਐੱਨ ਆਰ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-02 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਭਾ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।। ਇਸ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਰੈਗੂਲਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ  ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: "ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕੁੱਝ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਮਾਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਵਾਰਤਕ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਲੋਚਨਾ, ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ।"<ref>[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 22]</ref> ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਟਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ/ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕੌਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਵਲੋਂ ਮੰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਜੇ ਥੀਐ" ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। <ref>ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਸਫਾ 52-[https://dn721604.ca.archive.org/0/items/sirjanadepanjhi-vareh/sirjanadepanjhi-vareh.pdf 53]</ref><ref>ਕੈਨੇਡਾ ਦਰਪਣ 28 ਅਗਸਤ, 1987 (ਸਫਾ 9)[https://ia600507.us.archive.org/26/items/canada-darpan-august-28-1987/Canada%20Darpan%20August%2028.PDF]</ref><ref>[https://dn710205.ca.archive.org/0/items/man-pardesi-je-thia/Man%20Pardesi%20Je%20Thia.pdf ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਮਨ ਪਰੇਦਸੀ ਜੇ ਥੀਐ]</ref> == ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ == ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਬਣੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1977 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ: 1. ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ 2. ਰੰਗ ਨਸਲ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਜਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨਾ 3. ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ 4. ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ 5. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਲੁੱਟੇ-ਪੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ 6. ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਸਿਆਸੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ। ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref>[https://dn721808.ca.archive.org/0/items/sangharsh-de-sau-vareh-/sangharsh-de-sau-vareh-.pdf ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ, (ਸਫਾ 97-100)]</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ `ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=ਢਾਅ |first=ਸਤਨਾਮ |date=2021-11-22 |title=ਯੂਨੀਅਨਨਿਸਟ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਲੇਖਕ: ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਢਾਅ |url=https://likhari.net/%E0%A8%AF%E0%A9%82%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%85%E0%A8%A8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%9F-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%AC%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%AA%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80-%E0%A8%B2/ |access-date=2026-05-05 |website=ਲਿਖਾਰੀ |language=en-GB}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== * ਹੋਂਦ ਕਥਾ (ਕਵਿਤਾ) * ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਵਾਰਤਕ), ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1992 * ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਵਕਾਲਤ, (ਵਾਰਤਕ), ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ, 1995 * ਹੋ ਚੀ ਮਿੰਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ (ਵਾਰਤਕ), 1996, ਚਿਰਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ * ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਸਤਿਕਤਾ (ਵਾਰਤਕ), ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਬਰਨਾਲਾ, 2003 * ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਾਮਰੇਡ ਏ. ਕੇ. ਗੁਪਾਲਨ (ਵਾਰਤਕ: ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ), ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ, 2005 * ਸਿੰਮਲ ਰੁਖੁ ਸਰਾਇਰਾ (ਨਾਵਲ), ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2007 == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]] 2b7gmuqtf9t63h3zt2rbn8e8j8bej7i 0 169371 838674 753991 2026-05-06T00:59:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838674 wikitext text/x-wiki '''ਆਦਿ-ਧਰਮੀ''' [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ <ref name="Mainstream Weekly 2009">{{Cite web |date=13 June 2009 |title=Deras and Dalit Consciousness |url=http://www.mainstreamweekly.net/article1425.html |access-date=6 January 2016 |website=Mainstream Weekly}}</ref> <ref>{{Cite web |title='Ad-Dharm Movement was the Revolt Against the Hinduism' – Saheb Kanshi Ram's Speech at Sikri, Punjab, 12th February 2001 {{!}} Velivada |url=https://velivada.com/2017/11/03/ad-dharm-movement-revolt-hinduism-saheb-kanshi-rams-speech-sikri-punjab-12th-february-2001/ |access-date=2021-06-27 |website=velivada.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.48% ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Punjab Data Highlights: The Scheduled Castes |url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_sc_punjab.pdf}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Singh |first=IP |date=July 13, 2020 |title=Give 'Adi-dharmi' as religion in 2021 census: Ravidassia leaders |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/give-adi-dharmi-as-religion-in-2021-census-ravidassia-leaders/articleshow/76930915.cms |access-date=2022-09-12 |website=The Times of India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2021-09-22 |title=Why Everyone in Punjab loves a Dalit CM |url=https://www.newsclick.in/why-everyone-punjab-loves-dalit-cm |access-date=2022-09-12 |website=NewsClick |language=en}}</ref> == ਮੂਲ == ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਆਦਿ ਦ੍ਰਵਿੜ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਧਰਮ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਦਿ-ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ [[ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ]] ([[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ), ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬੰਤਾ ਸਿੰਘ (ਸੀਨੀਅਰ [[ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸੀ]] ਆਗੂ) ਬੀ.ਐਲ.ਘੇੜਾ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਹਰੀ ਰਾਮ (ਪੰਡੋਰੀ ਬੀਬੀ) ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। <ref>pg 20, Sikh Identity: An Exploration Of Groups Among Sikhs by Opinderjit Kaur Takhar</ref> ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ [[ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ|ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ]], 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ [[ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ|ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ''ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼'' ਦੱਸਿਆ। ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਦਲਿਤ 1925 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸੀ। 1931 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, 450,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ''ਆਦਿ ਧਰਮ'' (ਜਾਂ ''ਮੂਲ ਧਰਮ'' ) ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ। <ref name="CNN.com">{{Cite web |title=India's 'untouchables' declare own religion |url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/02/03/india.new.religion/ |access-date=6 January 2016 |website=CNN.com}}</ref> ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨੀਤੀ ਸਿਰਫ [[ਹਿੰਦੂ]], [[ਸਿੱਖ]] ਅਤੇ [[ਬੁੱਧ ਧਰਮ|ਬੋਧੀ]] ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। <ref name="Gill 2015">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EcW3eLUr4IoC|title=Punjab Society|last=Gill|first=Manmohan Singh|date=December 2, 2015|isbn=9788180690389|access-date=January 6, 2016}}</ref> == ਧਰਮ == ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਦਿ-ਧਰਮੀ ਗੁਰੂ [[ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ|ਰਵਿਦਾਸ]] ( ''ਹੁਣ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ'' ) ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ, <ref name="Indian Express">{{Cite web |title=Mention Ravidasia as religion: Dera Sachkhand to followers |url=http://archive.indianexpress.com/news/mention-ravidasia-as-religion-dera-sachkhand-to-followers/623842/ |access-date=6 January 2016 |website=Indian Express}}</ref> <ref name="Google Books 2015">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pviHAwAAQBAJ|title=Like the other Sikh gurudwaras, Ad-Dharmis too keep the Guru Granth Sahib at their Ravidas Gurudwaras- Caste in Question|last=Gupta|first=Dipankar|date=December 2, 2015|isbn=9788132103455|access-date=January 6, 2016}}</ref> ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। <ref name="Singh 2010">{{Cite web |last=Singh |first=IP |date=4 February 2010 |title=Ravidassia leaders reject new religion |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ravidassia-leaders-reject-new-religion/articleshow/5533100.cms |access-date=6 January 2016 |website=The Times of India}}</ref> ਵਿਆਨਾ ਵਿਖੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਬਾਣੀ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਬਣਾ ਲਏ। <ref>{{Cite web |title=The strong differences within the Adi-dharmi/ Ravidassia community have taken another twist with a Phagwara-based century-and-a-half-old Dera of the community moving Punjab and Haryana High Court alleging that Dera Ballan indulged in plagiarism in preparing "Amrit Bani Satguru Guru Ravidass" Granth as it announced founding of a separate religion - Ravidassia- over three years back. - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/The-strong-differences-within-the-Adi-dharmi/-Ravidassia-community-have-taken-another-twist-with-a-Phagwara-based-century-and-half-old-Dera-of-the-community-moving-Punjab-and-Haryana-High-Court-alleging-that-Dera-Ballan-indulged-in-plagiarism-in-preparing-Amrit-Bani-Satguru-Guru-Ravidass-Granth-as-it-announced-founding-of-a-separate-religion-Ravidassia-over-three-years-back-/articleshow/19712283.cms |access-date=2020-05-21 |website=The Times of India}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ]] ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਭਵਨ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ। == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ == * [[ਮੰਗੂ ਰਾਮ ਮੁਗੋਵਾਲੀਆ]], ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ [[ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ|ਗਦਰ ਲਹਿਰ]] ਅਤੇ ਆਦਿ ਧਰਮ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZCIlDwAAQBAJ&pg=PA61|title=Dalits: Past, present and future|last=Teltumbde|first=Anand|date=2016-08-19|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-315-52644-7|language=en}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਚਮਾਰ]] * ਰਾਮਦਾਸੀਆ * ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੀਲੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ]] o71b7ep5wf2mmb27y3eh9fdjum3g253 0 173351 838661 827349 2026-05-05T23:09:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838661 wikitext text/x-wiki '''ਅਸਦ''' '''ਜ਼ੈਦੀ''' (ਜਨਮ 31 ਅਗਸਤ 1954)<ref>{{Cite web |last= |first= |title=असद ज़ैदी की प्रसिद्ध कृतियॉं : Pothi.org |url=https://pothi.org/en/author/asad-zaidi/ |access-date=2023-07-21 |website=pothi.org |language=en-US}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਕਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Dhar |first=Pranjal |date=2020 |title=Contemporary Hindi Poetry in India |url=https://www.goethe.de/ins/in/lp/prj/ptp/mag/en15613030.htm |website=www.goethe.de}}</ref><ref name=":02">{{Cite journal|last=Khosla|first=Navjot|date=2020|title=Maps of the Impossible: Six Contemporary Hindi Poets – Readings and Translations by Rajesh Sharma:: Autumn Art, 2019, Hardcover, ₹ 400, Paperback, ₹ 325.|url=https://sanglap-journal.in/index.php/sanglap/article/view/144|journal=Sanglap: Journal of Literary and Cultural Inquiry|language=en|volume=7|issue=1|pages=156–159|issn=2349-8064|access-date=2023-08-09|archive-date=2023-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811181456/http://sanglap-journal.in/index.php/sanglap/article/view/144|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.de/books?id=8JDsBBDoMccC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=asad+zaidi+poet&source=bl&ots=ilc7Xgg0ZL&sig=ACfU3U2OCyoZm8f0WuDxKJMJNjub5xRwFw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj92Iam7KCAAxVFiP0HHegDBkE4KBDoAXoECBsQAw#v=onepage&q=asad%20zaidi%20&f=false|title=Five Decades: The National Academy of Letters, India : a Short History of Sahitya Akademi|last=Rao|first=D. S.|date=2004|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-2060-7|language=en}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Hussain |first=Aftab |title=Romance of Urdu in India {{!}} Literati {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565092-romance-urdu-india |access-date=2023-07-21 |website=www.thenews.com.pk |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਕੰਮ == ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰੌਲੀ, [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":42">{{Cite web |title=Asad Zaidi, Author at RAIOT |url=https://raiot.in/author/asadzaidi/ |access-date=2023-07-21 |website=RAIOT |language=en-US |archive-date=2023-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230721220730/https://raiot.in/author/asadzaidi/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1974 ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ]] ਆਏ ਸਨ,<ref>{{Cite web |date=2015-01-14 |title=The city that chose to forget |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/the-city-that-chose-to-forget/ |access-date=2023-07-26 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite journal|last=Shubra|first=|date=2014|title=An interview with Sohail Hashmi, Documentary Filmmaker|url=https://www.jnu.ac.in/sites/default/files/jnunews/JNUNews_Sep-Oct_2014.pdf|journal=JNU News: Bimonthly Journal of Jawaharlal Nehru University|issue=5|pages=18}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Ik5AAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=asad+zaidi+centre+for+the+study+of+social+systems&q=asad+zaidi+centre+for+the+study+of+social+systems&hl=en|title=Social Scientist|date=1984|publisher=Indian School of Social Sciences|location=New Delhi|pages=72|language=en}}</ref> ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨਲਿਨੀ ਤਨੇਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Naqvi |first=Jawed |date=2011-12-01 |title=Don’t blame the Hindus |url=https://www.dawn.com/2011/12/01/dont-blame-the-hindus/ |access-date=2023-07-21 |website=dawn.com |language=en}}</ref> === ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ === ਜ਼ੈਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ <nowiki>'' बहने और अन्या कविताएं'' (1980) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ 'ਸਮਕਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਆਵਾਜ਼'</nowiki> ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Samanvay Indian Languages Festival |url=http://www.ilfsamanvay.org/2014/speakers-2014.php |access-date=2023-07-22 |website=www.ilfsamanvay.org |archive-date=2023-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722115407/http://www.ilfsamanvay.org/2014/speakers-2014.php |url-status=dead }}</ref> 1981 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Recipients of Sanskriti Awards (1979-2011) - Literature |url=http://www.sanskritifoundation.org/awardees-list.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Sanskriti Awards for 1981 |url=https://www.indiatoday.in/magazine/signposts/story/19811031-colonel-sp-wahi-appointed-chairman-of-ongc-805983-2014-10-15 |access-date=2023-07-21 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=1981 |title=The Sanskriti Awards for 1981 |url=https://www.google.de/books/edition/India_Today/gD5WAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=asad+zaidi+hindi&dq=asad+zaidi+hindi&printsec=frontcover |website=googlebooks/books/edition/India_Today}}</ref> 1993 ਵਿੱਚ, [[ਚਮਨ ਲਾਲ]] ਨੇ ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ੈਦੀ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਮਾਨ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ (2008) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite journal|last=Lal|first=Chaman|date=1993|title=Trends in Contemporary Hindi Poetry : An Overview|url=https://www.jstor.org/stable/23336845|journal=Indian Literature|volume=36|issue=1 (153)|pages=141–145|issn=0019-5804}}</ref> == ਚੁਣੀਦਾ ਪੁਸਤਕਾਂ == === ਮੂਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ === * बहने और अन्या कविताएं (1980, हिंदी में) * कविता का जीवन (1988, हिंदी में) * समन की तलाश: कविताएं 1989-2007 (2008, हिंदी में) * सारे शाम: असद ज़ैदी के तीन कविता संगरेह (2014, हिंदी में - ऊपर दी गई तीन पुस्तकों को आत्मसात करने वाला एक खंड) === ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ === * रघुवीर सहाय (विष्णु नागर और असद जैदी (सं.), 1994, हिंदी में) * अपनी ज़बान: संप्रदायिकता विरोधी कविताओं का संगरेह (विष्णु नागर और असद जैदी (सं.), 1994, हिंदी में) * आज का पाठ: सामकालें हिंदी कहानी का एक चायन (असद जैदी और विष्णु नागर (सं.), 1994, हिंदी में) * ये ऐसा समय है: सामलें हिंदी कविता का एक चयन (असद जैदी और विष्णु नागर (सं.), 1994, हिंदी में) * दस बरस: हिंदी कविता अयोध्या के बाद (असद जैदी (संस्करण), 2003, हिंदी में) == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]] rzocq11w69b32ht9w9t0xixxdu9cp1o 0 176207 838729 830632 2026-05-06T10:15:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838729 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਖਦੀਜਾ ਸ਼ਾਹ | image = | caption = | birth_date = | birth_place = | nationality = ਅਮਰੀਕਨ<ref>{{Cite web|url=https://wwd.com/eye/people/u-s-state-department-prison-designer-khadijah-shah-pakistan-1235680501/|title=U.S. State Department Addresses Imprisonment of Designer Khadijah Shah in Pakistan|first=Rosemary|last=Feitelberg|date=June 9, 2023}}</ref> <br/> ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ | citizenship = | alma_mater = ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕੋਨੋਮਿਕਸ | occupation = ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ | years_active = | known_for = | spouse = | children = }} '''ਖਾਦੀਜਾ ਸ਼ਾਹ''' ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Upfront, close and personal with… Khadija Shah &#124; Instep &#124; thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/558754-upfront-close-personal-khadija-shah |website=www.thenews.com.pk }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |date=July 3, 2020 |title=KHADIJAH SHAH |url=https://okpakistan.com/khadijah-shah/ |access-date=ਅਕਤੂਬਰ 17, 2023 |archive-date=ਮਈ 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526114123/https://okpakistan.com/khadijah-shah/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Haute Shots |url=https://newslinemagazine.com/magazine/haute-shots/ |access-date=2023-10-17 |archive-date=2023-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924235814/https://newslinemagazine.com/magazine/haute-shots/ |url-status=dead }}</ref> ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕੋਰ ਕਮਾਂਡਰ ਹਾਊਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੱਕੀ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web |date=May 23, 2023 |title=Designer Khadija Shah arrested for 'leading Jinnah House attack' |url=https://tribune.com.pk/story/2418227/designer-khadija-shah-arrested-for-leading-attack-on-jinnah-house |website=The Express Tribune}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == ਖਾਦੀਜਾ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Abidi |first=Maliha |date=November 6, 2022 |title=Pakistan's most successful designer brand is in trouble. But why? |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2022/11/06/pakistans-most-successful-designer-brand-is-in-trouble-but-why/ |website=Profit by Pakistan Today}}</ref> ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਆਸਿਫ਼ ਨਵਾਜ਼ ਜੰਜੂਆ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ|ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ]] ਪੜ੍ਹਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਸ਼ਾਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਹਨ। <ref>{{Cite web |date=June 5, 2022 |title=Pakistan's Khadijah Shah: Redefining Fashion |url=https://gulfnews.com/opinion/op-eds/pakistans-khadijah-shah-redefining-fashion-1.1654411224397 |website=gulfnews.com}}</ref> ਉਸ ਕੋਲ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title='I'm a PTI supporter and a dual national': Who is Khadija Shah? |url=https://www.geo.tv/latest/488656-who-is-khadija-shah |website=www.geo.tv}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਪਰਕ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਅਨੀਲਾ, ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Abidi |first=Maliha |date=November 6, 2022 |title=Pakistan's most successful designer brand is in trouble. But why? |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2022/11/06/pakistans-most-successful-designer-brand-is-in-trouble-but-why/ |website=Profit by Pakistan Today}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAbidi2022">Abidi, Maliha (November 6, 2022). </cite></ref> ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਏਲਨ, 2004 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੀਲਾ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਟ੍ਰੈਜੈਕਟਰੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਾਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਣਵੇਂ ਗਾਹਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। <ref name="auto1">{{Cite web |last=Abidi |first=Maliha |date=November 6, 2022 |title=Pakistan's most successful designer brand is in trouble. But why? |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2022/11/06/pakistans-most-successful-designer-brand-is-in-trouble-but-why/ |website=Profit by Pakistan Today}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAbidi2022">Abidi, Maliha (November 6, 2022). </cite></ref> 2012 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹੁਸੈਨ ਮਿੱਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਲਾਅਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। <ref name="auto1" /> ਏਲਨ ਲਾਅਨ ਨੂੰ 15 ਮਾਰਚ, 2012 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। <ref name="auto1" /><ref>{{Cite web |date=June 5, 2022 |title=Pakistan's Khadijah Shah: Redefining Fashion |url=https://gulfnews.com/opinion/op-eds/pakistans-khadijah-shah-redefining-fashion-1.1654411224397 |website=gulfnews.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://gulfnews.com/opinion/op-eds/pakistans-khadijah-shah-redefining-fashion-1.1654411224397 "Pakistan's Khadijah Shah: Redefining Fashion"]. </cite></ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੇਫਾਇਰ ਮਿੱਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। <ref name="auto1"/> ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਤੰਤਰ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਏਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। <ref name="auto1" /> 2017 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੈਫਾਇਰ ਮਿੱਲਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਹਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫੈਸ਼ਨ ਲੇਬਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। <ref name="auto1"/><ref>{{Cite web |last=Maqsood |first=Haider |title=Khadija Shah and Sapphire end their alliance |url=https://www.thenews.com.pk/magazine |website=www.thenews.com.pk}}</ref> ਏਲਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=September 27, 2018 |title=India has tastes, sensibilities very similar to Pakistan: Designer |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/india-pakistan-designer-elan-5377186/}}</ref> <ref>{{Cite web |date=September 6, 2016 |title=These Pakistan designers redefine traditional couture for Indian brides |url=https://www.vogue.in/magazine-story/these-pakistan-designers-redefine-traditional-couture-for-indian-brides/ |website=Vogue India}}</ref> 2023 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ 9 ਮਈ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਰ ਹਾਊਸ ਹਮਲੇ <ref>{{Cite web |date=2023-05-23 |title=Designer Khadija Shah arrested for 'leading Jinnah House attack' |url=https://tribune.com.pk/story/2418227/designer-khadija-shah-arrested-for-leading-attack-on-jinnah-house |access-date=2023-06-08 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ]] 0epvrmz5iwig2eg1s9827v13naymb3d 0 177596 838709 722292 2026-05-06T06:26:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838709 wikitext text/x-wiki '''ਕਰਮਾ ਨਬੁਲਸੀ''' [[ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਸੇਂਟ ਐਡਮੰਡ ਹਾਲ ਵਿੱਚ [[ਸਿਆਸਤ|ਰਾਜਨੀਤੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਫੈਲੋ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Karma Nabulsi {{!}} Fellow and Tutor in Politics |url=https://www.seh.ox.ac.uk/people/karma-nabulsi |access-date=2020-05-18 |website=St Edmund Hall |language=en-GB}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ [[ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ|ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ]], ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।<ref name="DPIR profile">{{Cite web |title=Karma Nabulsi |url=https://www.politics.ox.ac.uk/academic-faculty/karma-nabulsi.html |access-date=24 November 2018 |website=[[University of Oxford]]}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਨਬੁਲਸੀ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਲੀਓਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਨਫੀਲਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਪਨ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਉਹ 2000-2001 ਤੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਮੋਨੇਟ ਫੈਲੋ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Republicans without Republics: Director: Karma Nabulsi |url=http://users.ox.ac.uk/~polf0002/director/index.html |access-date=2020-05-18 |website=users.ox.ac.uk}}</ref> ਨਬੁਲਸੀ ਦੀ ਖੋਜ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="SEH profile">{{Cite web |title=Professor Karma Nabulsi |url=https://www.seh.ox.ac.uk/people/karma-nabulsi |access-date=24 November 2018 |website=[[St Edmund Hall]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Practising the Virtues |url=https://www.politics.ox.ac.uk/ke-impact/practising-the-virtues.html |access-date=2020-05-18 |website=www.politics.ox.ac.uk |archive-date=2020-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708221835/https://www.politics.ox.ac.uk/ke-impact/practising-the-virtues.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Nabulsi|first=Karma|date=2003|title=Being Palestinian|url=https://www.cambridge.org/core/journals/government-and-opposition/article/being-palestinian-1/7EA383861B22849D2CE6735C09972B23|journal=Government and Opposition|language=en|volume=38|issue=4|pages=479–496|doi=10.1111/1477-7053.t01-1-00025|issn=1477-7053}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/184900958|title=Traditions of war : occupation, resistance, and the law|last=Nabulsi|first=Karma|date=1999|publisher=Oxford University Press|isbn=978-1-4356-1426-0|location=Oxford|oclc=184900958}}</ref> ਨਫੀਲਡ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਨਬੁਲਸੀ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ: ''ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਰਜਿਸਟਰ: ਲੇਇੰਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਸੇਟਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨਜ਼'' ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/77518346|title=Palestinians Register : laying foundations and setting directions : report of the Civitas project|last=Nabulsi, Karma.|date=2006|publisher=Nuffield College|others=Civitas Research Project (University of Oxford. Nuffield College)|isbn=978-0-9554053-0-3|location=Oxford|oclc=77518346}}</ref> 2011-2016 ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]], UNHCR, ਅਤੇ UNRWA, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 24 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵੋਟਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite web |title=Republicans without Republics: Civitas: Palestinian Refugee Mobilisation |url=http://users.ox.ac.uk/~polf0002/civitas/index.html |access-date=2020-05-18 |website=users.ox.ac.uk}}</ref> ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਔਨਲਾਈਨ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿਧੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Republicans without Republics: British Academy Programme on Contemporary Palestinian History |url=http://users.ox.ac.uk/~polf0002/tpph/index.html |access-date=2020-05-18 |website=users.ox.ac.uk}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Palestinian Revolution |url=http://learnpalestine.politics.ox.ac.uk/ |access-date=2020-05-18 |website=learnpalestine.politics.ox.ac.uk |language=en |archive-date=2020-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517145933/http://learnpalestine.politics.ox.ac.uk/ |url-status=dead }}</ref> 2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਇੱਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ [[ਬੇਰੋਕ ਰਸਾਈ|ਓਪਨ-ਪਹੁੰਚ]] ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Online teaching resources on 'the untold story of the Palestinian Revolution' {{!}} University of Oxford |url=http://www.ox.ac.uk/news/2017-01-30-online-teaching-resources-%E2%80%98-untold-story-palestinian-revolution%E2%80%99 |access-date=2020-05-18 |website=www.ox.ac.uk }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਔਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸਮੱਗਰੀ 1950, 60 ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=2017-01-28 |title=A struggle with history |url=http://www.theguardian.com/books/2017/jan/28/a-struggle-with-history |access-date=2020-05-18 |website=the Guardian |language=en}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ' ਰੋਕੂ ' ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। <ref name="Nabulsi Guardian">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/mar/21/palestinian-people-uniting-return-home|title=Despite the cruelties heaped on them, Palestinian refugees' spirit has not broken|last=Nabulsi|first=Karma|date=21 March 2014|work=[[The Guardian]]}}</ref> <ref name="Nabulsi Independent">{{Cite web |last=Nabulsi |first=Karma |date=12 September 2006 |title=Karma Nabulsi: The pain of being Palestinian (wherever you live) |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/karma-nabulsi-the-pain-of-being-palestinian-wherever-you-live-5330472.html |website=[[The Independent]]}}</ref> <ref name="Nabulsi LRB">{{Cite news|url=https://www.lrb.co.uk/v39/n10/karma-nabulsi/dont-go-to-the-doctor|title=Don't Go to the Doctor: Karma Nabulsi writes about Prevent|last=Nabulsi|first=Karma|date=18 May 2017|work=[[London Review of Books]]|pages=27–28}}</ref> ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Karma Nabulsi |url=https://www.politics.ox.ac.uk/academic-faculty/karma-nabulsi.html |access-date=2020-05-18 |website=www.politics.ox.ac.uk}}</ref> ਉਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ UCU ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Karma Nabulsi {{!}} Fellow and Tutor in Politics |url=https://www.seh.ox.ac.uk/people/karma-nabulsi |access-date=2020-05-18 |website=St Edmund Hall |language=en-GB}}</ref> == ਇਨਾਮ == 2016 ਵਿੱਚ, ਨਬੁਲਸੀ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਇਨਾਮ' ਜਿੱਤਿਆ। <ref>{{Cite web |title=Karma Nabulsi awarded "Special Recognition Award" by students |url=https://www.politics.ox.ac.uk/news/karma-nabulsi-awarded-special-recognition-award-by-students.html |access-date=2020-05-18 |website=www.politics.ox.ac.uk |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917141347/https://www.politics.ox.ac.uk/news/karma-nabulsi-awarded-special-recognition-award-by-students.html |url-status=dead }}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਨਬੁਲਸੀ ਨੇ ''[[ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ|ਗਾਰਡੀਅਨ]]'' ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਇੰਸਪਾਇਰਿੰਗ ਲੀਡਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 'ਅਰਬ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ' ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। <ref name="Guardian award">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/higher-education-network/2017/mar/30/guardian-university-awards-2017|title=Guardian University Awards 2017: the winners|last=Network|first=Higher Education|date=30 March 2017|work=[[The Guardian]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Regent's attend third annual Arab Women of the Year Awards |url=https://www.regents.ac.uk/news/regents-attend-third-annual-arab-women-of-the-year-awards |access-date=2020-05-18 |website=Regent's University London |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (MESA) 'ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਇਨਾਮ' ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite web |title=Karma Nabulsi wins MESA award |url=https://www.politics.ox.ac.uk/news/karma-nabulsi-wins-mesa-award.html |access-date=2020-05-18 |website=www.politics.ox.ac.uk}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Middle East Studies Association - MESA Undergraduate Education Award - Karma Nabulsi and Abdel Razzak Takriti |url=https://mesana.org/awards/awardee/mesa-undergraduate-education-award/karma-nabulsi-and-abdel-razzak-takriti |access-date=2020-05-18 |website=Middle East Studies Association |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.seh.ox.ac.uk/people/karma-nabulsi ਸੇਂਟ ਐਡਮੰਡ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਨਬੁਲਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] * [https://www.politics.ox.ac.uk/academic-faculty/karma-nabulsi.html ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਬੁਲਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਔਰਤਾਂ]] rsu7nmpot5ett4653pwhooro1bst8j6 0 177710 838719 763165 2026-05-06T08:09:45Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Punjab_Football_Club_logo.svg|Punjab_Football_Club_logo.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-free logo above [[:c:Commons: 838719 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ਪੰਜਾਬ | image = | upright = 0.85 | fullname = ਪੰਜਾਬ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ | short name = ਪੀਐਫਸੀ | nickname = ਦ ਸ਼ੇਰਸ | founded = {{start date and age|df=y|2020}} (''ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ'' ਵਜੋਂ) | ground = | capacity = 12,000 <br/> 30,000 <br/> 60,254 | owntitle = ਮਾਲਕ | owner = [[ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਸੰਸਥਾ]] | mgrtitle = | manager = | league = [[ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ]] | season = | position = | current = | pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _pfc2324h | pattern_ra1 = _redborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _2_red_stripes | leftarm1 = FF7F27 | body1 = FF7F27 | rightarm1 = FF7F27 | shorts1 = FF7F27 | socks1 = FF7F27 | pattern_la2 = _yellowborder | pattern_b2 = _pfc2324a | pattern_ra2 = _yellowborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _2_white_stripes | leftarm2 = | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFF00 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | website = https://thepunjabfc.com/ }} '''ਪੰਜਾਬ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ''' (ਪਹਿਲਾਂ '''ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) <ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2023-04-08 |title=Kerala Blasters vs RoundGlass Punjab FC HIGHLIGHTS, Super Cup 2023: Diamantakos, Nishu and Rahul score to give Kerala 3–1 win |url=https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408170347/https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece |archive-date=2023-04-08 |access-date=2023-04-11 |website=sportstar.thehindu.com |language=en |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSportstar2023">Sportstar, Team (8 April 2023). . ''sportstar.thehindu.com''. Archived from [https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece the original] on 8 April 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 April</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਫੁੱਟਬਾਲ]] ਕਲੱਬ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=23 September 2022 |title=RoundGlass Punjab FC announces five foreign signings for I-League 2022–23 season |url=https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923144119/https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2022 |access-date=23 September 2022 |website=halfwayfootball.com |publisher=Halfway Football |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''halfwayfootball.com''. Halfway Football. 23 September 2022. Archived from [https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220923144119/https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |date=2022-09-23 }} on 23 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 September</span> 2022</span>.</cite></ref> 2022-23 ਆਈ-ਲੀਗ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਲੱਬ [[ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ]], ਇੰਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਮਿਨਰਵਾ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਆਈ-ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ। ਆਈਐਸਐਲ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਕਰ ਲਿਆ <ref name="cf">{{Cite web |title=I-League: RoundGlass Sports completes acquisition of Punjab FC |url=https://m.timesofindia.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/amp_articleshow/75106454.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720131718/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms |archive-date=20 July 2021 |access-date=12 May 2021 |website=The Times of India}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://m.timesofindia.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/amp_articleshow/75106454.cms "I-League: RoundGlass Sports completes acquisition of Punjab FC"]. ''The Times of India''. [https://web.archive.org/web/20210720131718/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms Archived] from the original on 20 July 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 May</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="rgpfc">{{Cite web |title=RoundGlass Punjab FC |url=https://www.the-aiff.com/club/11135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183542/https://www.the-aiff.com/club/11135 |archive-date=9 July 2021 |access-date=28 February 2021 |publisher=All India Football Federation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.the-aiff.com/club/11135 "RoundGlass Punjab FC"]. All India Football Federation. [https://web.archive.org/web/20210709183542/https://www.the-aiff.com/club/11135 Archived] from the original on 9 July 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 February</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=RoundGlass Punjab FC |url=https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324130447/https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ |archive-date=24 March 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=int.soccerway.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ "RoundGlass Punjab FC"]. int.soccerway.com. [https://web.archive.org/web/20230324130447/https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ Archived] from the original on 24 March 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 June</span> 2023</span>.</cite></ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist}} ==ਨੋਟ== {{Reflist|group=note}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * {{Facebook|106011357453295}} * {{Twitter|rgpunjabfc}} * {{Instagram|rgpunjabfc}} * [https://www.the-aiff.com/club/11135 Team profile] at ''the-aiff.com''. ([[All India Football Federation|AIFF]]) * [https://www.arunfoot.com/tag/rg-punjab-fc/ Team archive] at Arunava about Football [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਐੱਫਸੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ]] bbqxdn37ju12xznh33bdpb0holasytt 838720 838719 2026-05-06T08:09:47Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v2.2.9s 838720 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ਪੰਜਾਬ | image = | upright = 0.85 | fullname = ਪੰਜਾਬ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ | short name = ਪੀਐਫਸੀ | nickname = ਦ ਸ਼ੇਰਸ | founded = {{start date and age|df=y|2020}} (''ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ'' ਵਜੋਂ) | ground = | capacity = 12,000 <br/> 30,000 <br/> 60,254 | owntitle = ਮਾਲਕ | owner = [[ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਸੰਸਥਾ]] | mgrtitle = | manager = | league = [[ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ]] | season = | position = | current = | pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _pfc2324h | pattern_ra1 = _redborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _2_red_stripes | leftarm1 = FF7F27 | body1 = FF7F27 | rightarm1 = FF7F27 | shorts1 = FF7F27 | socks1 = FF7F27 | pattern_la2 = _yellowborder | pattern_b2 = _pfc2324a | pattern_ra2 = _yellowborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _2_white_stripes | leftarm2 = | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFF00 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | website = https://thepunjabfc.com/ }} '''ਪੰਜਾਬ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ''' (ਪਹਿਲਾਂ '''ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) <ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2023-04-08 |title=Kerala Blasters vs RoundGlass Punjab FC HIGHLIGHTS, Super Cup 2023: Diamantakos, Nishu and Rahul score to give Kerala 3–1 win |url=https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408170347/https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece |archive-date=2023-04-08 |access-date=2023-04-11 |website=sportstar.thehindu.com |language=en |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSportstar2023">Sportstar, Team (8 April 2023). . ''sportstar.thehindu.com''. Archived from [https://sportstar.thehindu.com/football/kerala-blasters-vs-roundglass-punjab-live-score-super-cup-2023-streaming-india-telecast-highlights-lineups/article66713945.ece the original] on 8 April 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 April</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਫੁੱਟਬਾਲ]] ਕਲੱਬ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=23 September 2022 |title=RoundGlass Punjab FC announces five foreign signings for I-League 2022–23 season |url=https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923144119/https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2022 |access-date=23 September 2022 |website=halfwayfootball.com |publisher=Halfway Football |url-status=bot: unknown }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''halfwayfootball.com''. Halfway Football. 23 September 2022. Archived from [https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220923144119/https://halfwayfootball.com/roundglass-punjab-fc-announces-five-foreign-signings-for-i-league-2022-23/ |date=2022-09-23 }} on 23 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 September</span> 2022</span>.</cite></ref> 2022-23 ਆਈ-ਲੀਗ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਲੱਬ [[ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ]], ਇੰਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਾ. ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਮਿਨਰਵਾ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਆਈ-ਲੀਗ ਕਲੱਬ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ। ਆਈਐਸਐਲ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਐਫਸੀ ਕਰ ਲਿਆ <ref name="cf">{{Cite web |title=I-League: RoundGlass Sports completes acquisition of Punjab FC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720131718/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms |archive-date=20 July 2021 |access-date=12 May 2021 |website=The Times of India}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms "I-League: RoundGlass Sports completes acquisition of Punjab FC"]. ''The Times of India''. [https://web.archive.org/web/20210720131718/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/i-league-roundglass-sports-completes-acquisition-of-punjab-fc/articleshow/75106454.cms Archived] from the original on 20 July 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 May</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="rgpfc">{{Cite web |title=RoundGlass Punjab FC |url=https://www.the-aiff.com/club/11135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183542/https://www.the-aiff.com/club/11135 |archive-date=9 July 2021 |access-date=28 February 2021 |publisher=All India Football Federation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.the-aiff.com/club/11135 "RoundGlass Punjab FC"]. All India Football Federation. [https://web.archive.org/web/20210709183542/https://www.the-aiff.com/club/11135 Archived] from the original on 9 July 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 February</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=RoundGlass Punjab FC |url=https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324130447/https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ |archive-date=24 March 2023 |access-date=22 June 2023 |publisher=int.soccerway.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ "RoundGlass Punjab FC"]. int.soccerway.com. [https://web.archive.org/web/20230324130447/https://int.soccerway.com/teams/india/india-minerva-fc/35319/ Archived] from the original on 24 March 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 June</span> 2023</span>.</cite></ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist}} ==ਨੋਟ== {{Reflist|group=note}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * {{Facebook|106011357453295}} * {{Twitter|rgpunjabfc}} * {{Instagram|rgpunjabfc}} * [https://www.the-aiff.com/club/11135 Team profile] at ''the-aiff.com''. ([[All India Football Federation|AIFF]]) * [https://www.arunfoot.com/tag/rg-punjab-fc/ Team archive] at Arunava about Football [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਐੱਫਸੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ]] tb7rikov9jo26m73ms430y3oy4v3qps 0 180273 838659 735737 2026-05-05T23:04:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838659 wikitext text/x-wiki '''ਅਸਤਿਤਵ''' ਇੱਕ 2000 ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ ਮਾਂਜਰੇਕਰ <ref>{{Cite web |title=Mahesh Manjrekar Biography – Friday Release |url=https://www.fridayrelease.com/celebrities/mahesh-manjrekar/biography/4668 |access-date=2024-02-20 |website=www.fridayrelease.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। [[ਫ਼ਿਲਮ]] ਅਦਿਤੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਮਲਹਾਰ ਕਾਮਤ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮਤ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਕਿਉਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਅਸਤਿਤਵ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਲਈ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੱਬੂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/|title=Film Review: ''Astitva''|date=2000-10-12|work=The Hindu|access-date=2024-02-20|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-09 |title=From ‘Maachis’ To ‘A Suitable Boy’, Here’s Why Tabu Is One Of The Most Versatile Actors Of Our Time |url=https://www.scoopwhoop.com/entertainment/tabu-greatest-actress-of-our-generation |access-date=2024-02-20 |website=ScoopWhoop |language=en}}</ref> = ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ = ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]] ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ [[ਤੱਬੂ]] ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਭਿਨੈ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ [[ਫ਼ਿਲਮ]] ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite web |title=Casting chronicle: One's miss is another's hit |url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/casting-chronicle-2-states-baazigar-darr-munna-bhai-arjun-kapoor-imran-khan-372135-2014-05-05 |access-date=2024-02-20 |website=India Today |language=en}}</ref>ਕਹਾਣੀ ਗਾਈ ਡੀ ਮੌਪਾਸੈਂਟ ਦੇ ਨਾਵਲ "ਪੀਅਰੇ ਐਟ ਜੀਨ" 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1943 ਦੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ਪੀਅਰੇ ਐਂਡ ਜੀਨ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਫਿਲਮ ਊਨਾ ਮੁਜੇਰ ਸਿਨ ਅਮੋਰ, 1952 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ 2015 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਪੀਟਰ ਐਂਡ ਜੌਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣੀ ਸੀ। = ਕਾਸਟ = * ਅਦਿਤੀ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ [[ਤੱਬੂ]] * ਸਚਿਨ ਖੇੜੇਕਰ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਰਵਿੰਦਰ ਮਾਨਕਾਣੀ ਰਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਮੇਘਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਜੈਕਰ * ਮੋਹਨੀਸ਼ ਬਹਿਲ ਮਲਹਾਰ ਕਾਮਤ ਵਜੋਂ * ਸੁਨੀਲ ਬਰਵੇ ਅਨਿਕੇਤ ਪੰਡਿਤ ਵਜੋਂ * ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਰਤਾ ਸ਼ਿਰੋਡਕਰ * ਅਸਮਾ ਪਰਵੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਲਫਾਮ ਖਾਨ * ਸੁਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਟਿਪਨਿਸ = ਸੰਗੀਤ = * "ਚਲ ਚਲ ਮੇਰੇ ਸੰਗ" - [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] * "ਗਾਨਾ ਮੇਰੀ ਬਸ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ" - ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, [[ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ]] * "ਗਾਨਾ ਮੇਰੀ ਬਸ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ v2" - ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, [[ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ]] * "ਕਿਤਨੇ ਕਿਸ ਹੈਂ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ" - [[ਹੇਮਾ ਸਰਦੇਸਾਈ]] * "ਮੈਂ ਥੀ ਮੈਂ ਹੂੰ" - [[ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]] * "ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਣਾ" - [[ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]], [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] * "ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਆਤਮਾ" - N/A * "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ" - [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] = ਹਵਾਲੇ = [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2000 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] pfi2erhmv2yhjwymav3f9ajijpldx07 0 182134 838644 813306 2026-05-05T20:59:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838644 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਮਨਚੰਦਾ | image = Anushka Manchanda at Esha Deol's wedding reception 11.jpg | alias = | birth_date = {{Birth date and age|1984|2|11|df=yes}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | genre = ਬਾਸ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ | occupation = ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਅਦਾਕਾਰ | instrument = ਪਿਆਨੋ | years_active = 2002–2017 | label = ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਿਕਾਰਡਸ, ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ (ਕੰਪਨੀ), ਈਰੋਜ਼, ਟਿਪਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ, ਵੀਨਸ ਰਿਕਾਰਡਸ | website = {{URL|anushkamanchanda.com}} | associated_acts = }} '''ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਮਨਚੰਦਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anushka Manchanda''') ਉਰਫ '''ਕਿੱਸ ਨੁਕਾ''' (ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1984) ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵੀਜੇ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਪੌਪ ਗਰਲ ਗਰੁੱਪ ਵੀਵਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਮਨਚੰਦਾ ਅਤੇ 'ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 2' ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ ਐਂਗਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਗੋਡਿਸਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2019-02-27 |title=List of Khatron Ke Khiladi 2019 Winners (All Seasons - 1 to 9) |url=https://auditiondetails.com/list-of-khatron-ke-khiladi-winners-all-seasons/ |access-date=2020-03-26 |website=Audition Details |language=en-US |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604133334/https://auditiondetails.com/list-of-khatron-ke-khiladi-winners-all-seasons/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਲਾਤਮਕ ਨਾਮ [http://thevibe.asia/nuka-awakens-anushka-manchandas-story-of-reinvention-2/ ਕਿੱਸ ਨੁਕਾ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ '''-''' ਜੋ ਕਿ ਨੇਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕਾਇਨੇਕਟਿਕ ਅਟੈਂਸ਼ਨ ਲਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220929024601/http://thevibe.asia/nuka-awakens-anushka-manchandas-story-of-reinvention-2/ |date=2022-09-29 }} ਉਹ [https://www.dnaindia.com/bollywood/report-ranveer-singh-launches-independent-record-label-incink-turns-global-entrepreneur-2734251 ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਿਖਰ ਯੁਵਰਾਜ ਮਨਚੰਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਵਜ਼ਾਰ ਇਰਾਨੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ IncInk ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਮੁਖੀ] ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਮਨਚੰਦਾ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ 2004 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਮਨਮਾਧਨ'' ਦਾ ਗੀਤ "ਓ ਮਹਿਰੇ" ਗਾ ਕੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ]] ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਥੀ ਪਿਡਿੱਕਾ" (''ਅਰਿੰਥਮ ਅਰਿਯਾਮਲਮ''), "ਕੁਡਾਕੂਲੀ" (''ਕਲਵਾਨਿਨ ਕਧਾਲੀ''), "ਮਨੀ ਮਨੀ" (''ਥਿਮੀਰੂ'') ਅਤੇ "ਓ..ਓ..ਏਨਾਨਾਮੋ" (''ਚੇਨਈ 600028'') ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ]] ਲਈ ਵੀ ਗਾਉਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ [[ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ''ਗੋਲਮਾਲ'' ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਅਨੂੰ ਮਲਿਕ|ਅਨੂ ਮਲਿਕ]], [[ਸਲੀਮ-ਸੁਲੇਮਾਨ]], ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ [[ਸ਼ੰਕਰ-ਅਹਿਸਾਨ-ਲੋਏ]] ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਹੋਰ ਗੀਤ ਗਾਏ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ''ਦੁਲਹਾ ਮਿਲ ਗਿਆ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਰੋਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਐਮਟੀਵੀ ਪਲਸਰ ਸਟੰਟ ਮੇਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title='Dulha Mil Gaya' – the official story |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/2007-30-screens-in-u-k/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503114940/http://www.bollywoodhungama.com/news/2007/05/18/9421/index.html |archive-date=3 May 2009 |access-date=9 May 2009 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> ਉਸਨੇ 'ਆਈ ਐਮ ਸੌਰੀ' ਵਿੱਚ ਅਕਸੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੋਂਟ ਗਿਵ ਅੱਪ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਿਕਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਫਿਲਮ ਐਂਗਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਗੋਡਿਸਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਾਨ ਨਲਿਨ (ਸੰਸਾਰ) ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਔਡੀਅੰਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਰਨਰ ਅੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ 79 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਮ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਹੋਫ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਂਡ Nexa ਲਈ [https://www.youtube.com/watch?v=wm0Zp4UtQ8g Queen of My Castle], [https://www.youtube.com/watch?v=nUjaxGfDTs4 The Little Things You Do with Mikey Mc Cleary] . ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੈਨੋਕ ਲਈ [https://www.youtube.com/watch?v=zGOE2ZIVF4o ਲੇ ਯੂ ਡਾਊਨ], ਅਤੇ "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ?" [[ਗ੍ਰੇਅ'ਸ ਅਨਾਟੋਮੀ|ਗ੍ਰੇਜ਼ ਐਨਾਟੋਮੀ]] ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸਟਾਰ ਵਰਲਡ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਕਰੀਅਰ ਹੈ। ਫਿਲਮ "ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ" ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗੀਤ "ਦਮ ਮਾਰੋ ਦਮ" ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ "ਗੋਲਮਾਲ 3" ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਏਕ ਮੈਂ ਔਰ ਏਕ ਤੂ ਤੋਂ "ਏਕ ਮੈਂ ਹਾਂ ਔਰ ਏਕ ਤੂ", "ਆਪਨਾ ਹਰ ਦਿਨ ਐਸੇ ਜੀਓ" ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੀਰਜ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ 1991 ਦੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਚਲਬਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਦਾ ਰੀਮਿਕਸ ਸੰਸਕਰਣ ਗਾਇਆ। ਇਹ ਗੀਤ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੌਪਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਗੀਤ [[ਚਿਤਰਾਂਗਦਾ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ [[ਪ੍ਰਾਚੀ ਦੇਸਾਈ|ਪ੍ਰਾਚੀ ਦੇਸਾਈ ']] ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਲਮ "ਮੈਂ, ਮੈਂ ਔਰ ਮੈਂ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ [[SonofAbish|'ਸਨ ਆਫ ਅਬੀਸ਼']] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/anushka-manchandas-new-song-is-proof-she-is-a-global-star/articleshow/65198320.cms|title=Anushka Manchanda's new song is proof she is a global star|date=13 August 2018|work=The Times of India}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=Ir20CMGrS8A ਕਿੱਸ ਨੁਕਾ - ਡੋਂਟ ਬੀ ਫਰਾਇਡ] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 17ਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ I am Seeking, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਕਾ [https://www.youtube.com/watch?v=vBHj738srYw ਕਿੱਸ ਨੁਕਾ - ਆਯੋ ਬਰਨ] [https://www.youtube.com/watch?v=wU2xHAqLbcE ਕਸ਼ਮੀਰ] ਅਤੇ [https://www.youtube.com/watch?v=fq4biCTPZOo&list=PLHbr1ojDyOUwcmI_Oh5xYrISQUY4iun8s ਮਹਾਮਰਿਤੁੰਜੇ ਐਲਬਮ ਦੇ] ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। Kiss Nuka ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਟਰੈਕ "ਕਸ਼ਮੀਰ" Dolby Atmos ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://iamanushka.com ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{IMDb name}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] dkvkpoozh1zu6bkiz7cdobg8zkapuj3 0 182539 838668 818022 2026-05-06T00:21:40Z PaulLim11 59465 Image 838668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | image = Lukita Maxwell.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|2001|10|27}} }} '''ਲੁਕਿਤਾ ਮੈਕਸਵੈੱਲ''' (ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ, 2001) ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਜੰਮਪਲ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਐਚ. ਬੀ. ਓ. ਮੈਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਨਰੇਸ਼ਨ (2021) ਅਤੇ ਐਪਲ ਟੀਵੀ + ਸੀਰੀਜ਼ ਸ਼੍ਰਿੰਕਿੰਗ (2023) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਦ ਯੰਗ ਵਾਈਫ' (2023) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦਾ ਜਨਮ [[ਜਕਾਰਤਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਨੀ-ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਂ ਅਤੇ [[ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="mm 20">{{Cite web |date=5 September 2020 |title=(Issue 2) TV, Film, & Theater Feature: Lukita Maxwell |url=https://mixedmag.co/2020/09/05/issue-2-tv-film-theater-feature-lukita-maxwell/ |access-date=19 August 2023 |archive-date=16 ਦਸੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216211212/https://mixedmag.co/2020/09/05/issue-2-tv-film-theater-feature-lukita-maxwell/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਬਾਲੀ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ, ਉਟਾਹ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ।<ref name="VogueInterview">{{Cite web |last=Tan |first=Azrin |date=January 12, 2023 |title="I felt a huge pressure to know who I was": Lukita Maxwell on self-discovery and vulnerability |url=https://vogue.sg/lukita-maxwell/ |access-date=26 April 2023 |website=[[Vogue Singapore]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odman |first=Sydney |date=24 January 2023 |title=Next Big Thing: 'Shrinking' Star Lukita Maxwell Talks Improv with Harrison Ford, Pursuing Comedy |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-features/lukita-maxwell-interview-shrinking-apple-tv-1235302294/ |access-date=19 August 2023}}</ref> ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੂੰ ਹੋਮਸਕੂਲਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰਸ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹ ਕੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੈਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Ward |first=Sheridan |date=30 April 2021 |title=Glass meets rising star Lukita Maxwell |url=https://www.theglassmagazine.com/glass-meets-rising-star-lukita-maxwell/ |access-date=19 August 2023}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੂੰ ਐਚ. ਬੀ. ਓ. ਮੈਕਸ ਕਿਸ਼ੋਰ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |date=September 25, 2019 |title=''Generation'': Justice Smith, Chloe East and 8 More Join Lena Dunham-Produced HBO Max Dramedy |url=https://deadline.com/2019/09/generation-lena-dunham-justice-smith-chloe-east-michael-johnston-uly-schlesinger-haley-sanchez-nava-mau-nathanya-alexander-lukita-maxwell-chase-sui-wonders-sam-trammell-hbo-max-1202744665/ |access-date=26 April 2023 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> ਇਹ ਲਡ਼ੀ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="premiere">{{Cite web |last=Del Rosario |first=Alexandra |date=February 10, 2021 |title='Generation': Creators And Stars Talk 'Euphoria' Comparisons & Ripping Open Stereotypes With "Incredible Specificity" – TCA |url=https://deadline.com/2021/02/generation-hbo-max-creators-stars-talk-euphoria-comparisons-stereotypes-incredible-specificity-1234691204/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210211501/https://deadline.com/2021/02/generation-hbo-max-creators-stars-talk-euphoria-comparisons-stereotypes-incredible-specificity-1234691204/ |archive-date=February 10, 2021 |access-date=February 10, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=September 14, 2021 |title=''Generation'' Canceled By HBO Max After One Season |url=https://deadline.com/2021/09/generation-canceled-hbo-max-one-season-zelda-barnz-and-her-father-daniel-barnz-lena-dunham-1234833719/ |access-date=26 April 2023 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਐਪਲ ਟੀਵੀ + ਸੀਰੀਜ਼ ਸ਼੍ਰਿੰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜੇਸਨ ਸੇਗਲ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=April 18, 2022 |title=''Shrinking'': Michael Urie, Luke Tennie & Lukita Maxwell Join Apple TV+ Comedy Series |url=https://deadline.com/2022/04/michael-urie-luke-tennie-lukita-maxwell-cast-shrinking-apple-tv-plus-comedy-series-1235005135/ |access-date=26 April 2023 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਬਲੂਮਹਾਊਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਦੇ ਲਿਸੇਨ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ ਵਿਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=February 22, 2023 |title=Lukita Maxwell Joins Blumhouse Sony Horror Pic ''They Listen'' |url=https://deadline.com/2023/02/blumhouse-john-cho-they-listen-lukita-maxwell-1235267941/ |access-date=26 April 2023 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੋਧੀ ਹੈ।<ref name="mm 20" /> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2001]] 6snjw15mpbn0orcq5oecz32qsqqxcpi 0 182575 838699 741521 2026-05-06T04:02:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838699 wikitext text/x-wiki '''ਏਡੀ ਵਾਕਰ''' ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Screen |first=NZ On |title=Aidee Walker {{!}} NZ On Screen |url=https://www.nzonscreen.com/profile/aidee-walker |access-date=10 August 2020 |website=www.nzonscreen.com |language=en}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਵਾਕਰ [[ਹੈਮਿਲਟਨ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ|ਹੈਮਿਲਟਨ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਿਆ।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=12106237|title=12 Questions: Westside director Aidee Walker on pregnancy, work and motherhood|last=Dann|first=Jennifer|date=13 August 2018|work=NZ Herald|access-date=10 August 2020|language=en-NZ|issn=1170-0777}}</ref> ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਅੰਨਾ ਕੋਡਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਜੈਨਾ ਹਾਕਸ ਨਾਲ ਹੈਂਡਸਮ ਜੈਫਰੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1998 ਸਮੋਕਫ੍ਰੀ ਰੌਕਕੁਐਸਟ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name=":4" /> ਫਿਰ ਉਹ [[ਯੂਨੀਟੈੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਯੂਨੀਟੈਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]] ਵਿਖੇ ਡਰਾਮਾ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=11134650|title=Aidee Walker: Daydream believer|date=4 October 2013|work=NZ Herald|access-date=10 August 2020|language=en-NZ|issn=1170-0777}}</ref> 2005 ਵਿੱਚ, ਵਾਕਰ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਆਊਟਰੇਜਸ ਫਾਰਚੂਨ ਵਿੱਚ ਡਰਾਸਕਾ ਡਰੋਸਲਿਕ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜੋ ਉਸਨੇ 2010 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।<ref name=":0" /> ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਤਾਏ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਦ ''F.E.U.C'', ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਮ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਮੀ ਸ਼ਾਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ, ਫ੍ਰਾਈਡੇ ਟਾਈਗਰਸ, ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":3">{{Cite web |title=Aidee Walker plays Jen |url=http://tvnz.co.nz/content/5804014.xml |access-date=10 August 2020 |website=TVNZ Ondemand }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://tvnz.co.nz/content/5804014.xml "Aidee Walker plays Jen"]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''TVNZ Ondemand''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 August</span> 2020</span>.</cite></ref> ਸੰਨ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਮੋਨ ਨਾਥਨ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਕਿਡ ਸਿਸਟਰ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। === ਮਾਨਤਾ === * 2018 ਹੁਆਵੇਈ ਮੇਟ 20 ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ: ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ ਨੂੰ ਫਡ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ<ref name=":1">{{Cite web |last=Screen |first=NZ On |title=Aidee Walker {{!}} NZ On Screen |url=https://www.nzonscreen.com/profile/aidee-walker/awards |access-date=10 August 2020 |website=www.nzonscreen.com |language=en}}</ref> * 2013 ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਃ ਸਰਬੋਤਮ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ''ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਟਾਈਗਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਟਾਈਗਰ'' ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਟਾਇਗਰ ਲਈ<ref name=":3" /> * ਸੋਰਟਾ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 2012: 'ਹਾਉ ਟੂ ਮੀਟ ਗਰਲਜ਼ ਫਰੌਮ ਏ ਡਿਸਟੈਂਸ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ<ref name=":1" /> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] e1pgawhmd3lba9m93fbj2rwi8xm7ym7 0 182943 838653 818221 2026-05-05T22:44:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838653 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ | image = | caption = | native_name = علیزہ شاہ | native_name_lang = urdu | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | alma_mater = | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | years_active = 2016–ਮੌਜੂਦ | known_for = ਅਹਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ | spouse = | partner = | awards = ਹਮ ਅਵਾਰਡਸ }} '''ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Alizeh Shah;''' [[ਉਰਦੂ]] : '''علیزہ شاہ''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ [[ਉਰਦੂ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Watch: Alizeh Shah’s top 5 most popular killing dance moves set the stage on fire |url=https://www.bolnews.com/entertainment/2021/09/watch-alizeh-shahs-top-5-most-popular-killing-dance-videos-set-the-internet-on-fire/}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 ਵਿੱਚ ''ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' ਵਿੱਚ ਅਲੀਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ''ਇਸ਼ਕ ਤਮਾਸ਼ਾ'' ਵਿੱਚ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਸਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਵੇਦਨਾ ਲਈ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref name="brer">{{Cite web |last=Afzal |first=Asfia |date=7 October 2019 |title=Here's everyone who won at 'Hum Awards 2019' this weekend |url=https://www.brecorder.com/2019/10/07/526132/heres-everyone-who-won-at-hum-awards-2019-this-weekend/ |access-date=8 October 2019 |website=Business Recorder |language=en-US}}</ref> ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ''[[ਅਹਿਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ|ਏਹਦ-ਏ-ਵਫਾ]]'' (2019) ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 May 2019 |title=WATCH: Model Alizeh Shah's Tik Tok videos will leave you in splits |url=https://arynews.tv/en/alizeh-shah-tik-tok-videos/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706021850/https://arynews.tv/en/alizeh-shah-tik-tok-videos/ |archive-date=6 July 2019 |access-date=6 July 2019 |website=[[ARY News]] |language=en-US}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ''ਹੂਰ ਪਰੀ'' (2019), ''ਜੋ ਤੂ ਚਾਹੇ'' (2019), ''ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ'' (2020), ''ਤਨਆ ਬਨਾ'' (2021)<ref name="Tanaa Banaa">{{Cite web |title=Tanaa Banaa |url=https://www.hum.tv/dramas/tanaa-banaa/ |access-date=2021-05-09 |language=en-US |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509102032/https://www.hum.tv/dramas/tanaa-banaa/ |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ''ਬੇਬਾਸੀ'' (2022) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Fatima |first=Nayab |date= |title=These Pakistani actors rely on make-up |url=https://www.aaj.tv/2018/11/these-pakistani-actors-rely-on-make-up/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220230944/https://www.aaj.tv/2018/11/these-pakistani-actors-rely-on-make-up/ |archive-date=20 December 2018 |access-date=6 July 2019 |website=[[Aaj News]] |language=en-US}}</ref> == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਅਲੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੂਰ ਪਰੀ ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref name="oyeteah">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Kun Faya Kun Teaser is Crisp and Concise, with A Huge Back Story |url=https://www.oyeyeah.com/celebrity/kun-faya-kun-teaser-is-crisp-and-concise/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website= }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Shirazi |first=Maria |title=Emerging faces on television |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/518053-emerging-faces-on-television-here-are-five-new-tv-actors-who-are-winning-hearts-with-their-performances |access-date=31 August 2019 |website=thenews.com.pk |language=en}}</ref> ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਦਲਦਾਲ ਵਿੱਚ ਤਮਨਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਇਸ਼ਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਲਵਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਵੇਂ ਹਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਨਸਨੀ ਫੀਮੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ [[ਅਹਿਦ-ਏ-ਵਫ਼ਾ|ਏਹਦ-ਏ-ਵਫਾ]] ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Alizeh Shah - Boyfriend, Age, Dramas, Pictures, Family |url=https://www.onlypakistan.pk/alizeh-shah-biography/ |access-date=14 October 2019 |website=onlypakistan |publisher=onlypaki |archive-date=7 ਜਨਵਰੀ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107132644/https://www.onlypakistan.pk/alizeh-shah-biography/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ARY ਡਿਜੀਟਲ ਦੇ ''<nowiki/>'ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ'' ' ਵਿੱਚ ਮਾਈਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=7 June 2019 |title=Mahira Khan reveals first look from upcoming film 'Superstar' |url=https://nation.com.pk/08-Jun-2019/mahira-khan-reveals-first-look-from-upcoming-film-superstar |archive-url= |archive-date= |access-date=7 July 2019 |website=[[The Nation (Pakistan)|The Nation]] |language=en}}</ref> === ਆਲੋਚਨਾ === ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਅਲੀਜ਼ਾ ਨੇ ਗਾਇਕ ਸਾਹਿਰ ਅਲੀ ਬੱਗਾ ਦੇ ਨਾਲ, ''ਬਦਨਾਮੀਆਂ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾ ਕੇ, ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਟਾਪ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Alizeh Shah slut-shamed for donning a tank top in debut music video |url=https://tribune.com.pk/story/2300401/alizeh-shah-slut-shamed-for-donning-a-tank-top-in-debut-music-video}}</ref><ref>{{Cite web |title=Alizeh Shah's tank-top has triggered people and she's over it |url=https://images.dawn.com/news/1187243}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2021-07-05 |title=Alizeh Shah Wearing Strapless Gown Ignites Twitter Uproar |url=https://www.incpak.com/entertainment/alizeh-shah-wearing-strapless-gown/ |access-date=2021-07-05 |website=INCPak |language=en-US}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://alizehshahofficial.com/ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240529223841/https://alizehshahofficial.com/ |date=2024-05-29 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2000]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] l1alw3ztzi3cr5e9upy7n2rt8agie32 0 182986 838651 835924 2026-05-05T22:22:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838651 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਅਰੂਬਾ ਮਿਰਜ਼ਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Aruba Mirza''') ਇੱਕ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ।<ref name="BOLNews">{{Cite web |date=10 February 2023 |title=Aruba Mirza appeared on Nida Yasir's morning show with her husband |url=https://www.bolnews.com/trending/2022/08/aruba-mirza-appeared-on-nida-yasirs-morning-show-with-her-husband/ |website=BOL News}}</ref> ਉਹ ''ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਕੀ ਸਾਲੀਆਂ'', ''ਕਸਕ ਰਹੇ ਗੇ'', ''ਬਾਬੁਲ ਕਾ ਆਂਗਨਾ'', ''ਰੰਗ ਮਹਿਲ'', ''ਇੰਤਕਾਮ ਅਤੇ'' ''ਮੇਰੀ ਹੀ ਰਹਿਨਾ'' ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਤਮਾਸ਼ਾ'' ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=17 November 2021 |title=Ruling the charts |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/878239-ruling-the-charts |website=The News International }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 September 2020 |title=نئے سیریل "اے دِل تو بتا" کا آج سے "جیو ٹی وی" پر آغازہوگا |url=https://jang.com.pk/news/577528 |website=Jang News}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਰੂਬਾ ਮਿਰਜ਼ਾ [[ਕਰਾਚੀ]] ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਲਾਈਟ 'ਚ ਮਾਡਲ ਇਕਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਮੇ ''ਬੇਹਕੇ ਕਦਮ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਲ ਲਈ ਹਾਇਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=24 July 2023 |title=Aruba Mirza calls herself 'Papa ki pari' |url=https://arynews.tv/aruba-mirza-papa-ki-pari-the-night-show/ |website=ARY News}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ''ਬੇਹਕੇ ਕਦਮ'' ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ''ਬਤਾਸ਼ੇ'', ''ਕੰਬਖਤ ਤੰਨੋ'', ''ਬਾਬੁਲ ਕਾ ਆਂਗਨਾ'', ''ਨਜ਼ਰ-ਏ-ਬਦ'' ਅਤੇ ''ਤੇਰੀ ਬੀਨਾ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=25 June 2023 |title=اداکارہ عروبہ مرزا کو ڈرامہ انڈسٹری میں کون لایا؟ |url=https://urdu.arynews.tv/kahani-kahan-se-shur-hui-aruba-mirza/ |website=ARY News}}</ref> ਉਸਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ। <ref name="BOLNews"/> ਉਹ ''ਕਸਕ ਰਹੇ ਗੇ'', ''ਨੱਕਾਰਾ-ਏ-ਖੁਦਾ'', ''ਐ ਦਿਲ ਤੁਮ ਬਾਤਾ'', ''ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਕੀ ਸਾਲੀਆਂ'' ਅਤੇ ''ਮੇਰਾ ਹੱਕ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=28 June 2021 |title=ڈرامہ سیریل "میرا حق"کی ریکارڈنگ دوبارہ شروع |url=https://dailypakistan.com.pk/27-Nov-2017/685509 |website=Daily Pakistan |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=2 ਅਗਸਤ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802175927/https://dailypakistan.com.pk/27-Nov-2017/685509 |url-status=dead }}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਟਕ ''ਮਾਈ ਮਾਡਰਨ ਫੈਮਿਲੀ'', ''ਸੋਤਨ'', ''ਰੰਗ ਮਹਿਲ'', ''ਇੰਤਕਾਮ'' ਅਤੇ ''ਮੇਰੀ ਹੀ ਰਹਿਨਾ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |date=28 November 2022 |title=بہترین ٹی وی سیریل کا ایوارڈ جیو کے 'رنگ محل' کے نام |url=https://jang.com.pk/news/1164096 |website=Jang News}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 January 2022 |title=ڈرامہ "اے دل تو بتا" 19نومبر سے تہلکہ مچانے کو تیار |url=https://roznama92news.com/%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%81-%D9%86%D9%88%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%92-%D8%AA%D9%84%DA%A9%DB%81-%D9%85%DA%86%D8%A7%D9%86%DB%92-%DA%A9%D9%88-%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1 |website=Daily News |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-date=8 ਸਤੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908170205/https://roznama92news.com/%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%81-%D9%86%D9%88%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%DB%92-%D8%AA%D9%84%DA%A9%DB%81-%D9%85%DA%86%D8%A7%D9%86%DB%92-%DA%A9%D9%88-%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1 |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਰੂਬਾ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਹੈਰਿਸ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਕੰਮ ! ਨਤੀਜਾ ! ਰੈਫ. |- | 2023 | ''ਤਮਾਸ਼ਾ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਅਵਾਰਡ'' | ''ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ'' | ''ਤਮਾਸ਼ਾ ਸੀਜ਼ਨ 2'' |ਜੇਤੂ |<ref name="TheExpressTribune">{{Cite web |date=2 December 2023 |title=Voters declare Aruba Mirza winner of 'Tamasha Season 2' |url=https://tribune.com.pk/story/2437664/voters-declare-aruba-mirza-winner-of-tamasha-season-2 |website=The Express Tribune}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|13287439}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]] s3zq05eidp84latha0hzbn09re49yf4 0 183018 838718 789136 2026-05-06T07:58:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838718 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} '''ਕਿਰਨ ਮਲਿਕ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kiran Malik''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫਿਲਮ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=February 27, 2023 |title=60 Seconds With Kiran Malik |url=https://magtheweekly.com/detail/8040-60-seconds-with-kiran-malik |website=Mag - The Weekly}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਪਿੰਕੀ ਮੇਮਸਾਬ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="TheNews">{{Cite web |date=2020-03-29 |title=Kiran Malik: The newfound actor |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/635453- |access-date=2020-12-09 |website=The News on Sunday (TNS) |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Thank you Kiran Malik for making something so delicate and intricate, look so beautiful |url=https://www.zainabsalman.com/thank-you-kiran-malik-for-making-something-so-delicate-and-intricate,-look-so-beautiful |access-date=2023-04-12 |website=ZAINAB SALMAN |language=en}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਦੁਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਐਚਆਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=18 March 2023 |title=BEAUTY TALK |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/1063545-beauty-talk |website=The News International}}</ref> ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="DAWN">{{Cite web |last=Jawaid |first=Mohammad Kamran |date=2020-04-19 |title=SPOTLIGHT: GETTING NOTICED |url=https://www.dawn.com/news/1550400 |access-date=2020-12-09 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਪਿੰਕੀ ਮੇਮਸਾਬ'' ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=2018-12-12 |title=Despite its talented cast and progressive story, Pinky Memsaab could not shatter the glass ceiling |url=http://tribune.com.pk/article/75314/d |access-date=2020-12-09 |website=The Express Tribune}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਜ਼ਰਾਰ'' ਸੀ ਜੋ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ''ਪਿੰਕੀ ਮੇਮਸਾਬ'' ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ''ਮਨੀ ਬੈਕ ਗਾਰੰਟੀ'' ਵੀ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਫਿਲਮ ''ਦਮ ਮਸਤਮ'' ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2020-01-29 |title=Kiran Malik to have a special dance number in Dum Mastam |url=https://www.somethinghaute.com/kiran-malik-to-have-a-special-dance-number-in-dum-mastam/ |access-date=2020-12-09 |website=Something Haute |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਕਿਰਨ ਨੇ ਫਾਰੂਕ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=December 8, 2022 |title=Kiran Malik Loves |url=https://tribune.com.pk/story/2195284/kiran-malik-loves |website=The Express Tribune}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|8124608}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] n45r5lc1vz0m8a2bkqnhllthribf99u 0 183118 838683 744346 2026-05-06T02:05:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838683 wikitext text/x-wiki '''ਇਰਸਾ ਗ਼ਜ਼ਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Irsa Ghazal''') ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ''ਮੀਰਾਤ-ਉਲ-ਉਰੂਸ'' (1988), ''ਉੱਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਹੀਂ'' (2013), ''ਯੇ ਮੇਰਾ ਦੀਵਾਨਪਨ ਹੈ'' (2015), ''ਓ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ'' (2017), ''ਆਂਗਨ'' (2018) ਅਤੇ ''ਇਸ਼ਕ ਜਲੇਬੀ'' (2021) ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਾਬਕਾ ਅਦਾਕਾਰਾ ਇਸਮਤ ਤਾਹਿਰਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ [[ਉਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਹ|ਊਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਹ]] ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=19 June 2020 |title=In Pictures: Did you know Ushna Shah and Irsa Ghazal are sisters? |url=https://tribune.com.pk/story/2245937/pictures-know-ushna-shah-irsa-ghazal-sisters? |website=Express Tribune}}</ref> ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ ਸਾਜਿਦ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=27 April 2021 |title=Ushna Shah’s sister Irsa Ghazal ties the knot with Pakistani actor |url=https://en.dailypakistan.com.pk/27-Apr-2021/ushna-shah-s-sister-irsa-ghazal-ties-the-knot-with-pakistani-actor?version= |website=Daily Pakistan}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਵੀ ਦੇ ''ਮੀਰਾਤ-ਉਲ-ਉਰੂਸ'' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'', ''ਉੱਲੂ ਬਰਾਏ ਫਰੋਖਤ ਨਹੀਂ'' ਅਤੇ ''ਕਹੀ ਅਣਕਹੀ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅੱਗੇ ''ਓ ਰੰਗਰੇਜ਼ਾ'', ''ਆਂਗਨ'', ''ਰੁਸਵਾਈ'' ਅਤੇ ''ਇਸ਼ਕ ਜਲੇਬੀ'' ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |last=Sadaf Haider |date=30 December 2013 |title=The award for best Pakistani drama of 2013 goes to... |url=https://tribune.com.pk/article/20351/the-award-for-best-pakistani-drama-of-2013-goes-to |website=Express Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2017 |title=O' RANGREZA REVIEW: AN ARTFUL CONCOCTION |url=https://dunyanews.tv/en/Entertainment/403019-O-Rangreza-Review-An-artful-concoction |website=Dunya News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Report |first=Staff |date=16 April 2021 |title=‘Ishq Jalebi’ aims to win hearts {{!}} LIFESTYLE |url=https://dailytimes.com.pk/746180/ishq-jalebi-aims-to-win-hearts/ |access-date=11 July 2021 |website=Daily Times}}</ref> 2023-24 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ''ਮੰਨਤ ਮੁਰਾਦ'' ਵਿੱਚ ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਤਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Gaitee Ara Siddiqi |date=2024-01-07 |title=All that marriage takes |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/1145343-all-that-marriage-takes |access-date=2024-02-23 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] pdueddaef5om2hrlr2m490awn5djkfy 0 191904 838675 781191 2026-05-06T01:13:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838675 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਆਮਨਾ ਮੁਫ਼ਤੀ | image = Amna Mufti.jpg | image_size = | alt = | caption = ਮੁਫ਼ਤੀ 2021 ਵਿੱਚ | birth_date = | birth_place =[[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], ਪਾਕਿਸਤਾਨ | occupation = {{ubl|[[ਨਾਵਲਕਾਰ]]|[[ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ]]|[[ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ]]}} | language = [[ਉਰਦੂ]] | nationality = ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ | education = [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ]] | alma_mater = | notable_works = }} '''ਆਮਨਾ ਮੁਫ਼ਤੀ''' ( [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], {{Langx|ur|{{Nastaliq|آمنہ مفتی}}}}) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ PEN ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=14 March 2018 |title=It’s a sin to behave like a sheep in herd: Amna Mufti |url=https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228043543/https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |archive-date=28 December 2023 |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 April 2021 |title=Amna Mufti opens up about her meeting with PM Imran Khan |url=https://en.dailypakistan.com.pk/23-Apr-2021/amna-mufti-opens-up-about-her-meeting-with-pm-imran-khan?version= |access-date=5 July 2021 |website=[[Daily Pakistan]]}}</ref> == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ [[ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ|ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ]] ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।<ref>{{Cite web |date=14 March 2018 |title=It’s a sin to behave like a sheep in herd: Amna Mufti |url=https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228043543/https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |archive-date=28 December 2023 |website=Daily Times}}</ref> ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਉਹ [[ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣਨ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਝੁਕਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Muhammad Ali |date=4 May 2020 |title=Amna Mufti talks about her environmental fiction Paani Mar Raha Hai |url=https://dailytimes.com.pk/607085/amna-mufti-talks-about-her-environmental-fiction-paani-mar-raha-hai/}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਸੀ।<ref name="daily1" /> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ [[ਗ਼ਜ਼ਲ|ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ]] [[ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ]] ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Rumana Husain |author-link=Rumana Husain |date=12 October 2014 |title="It’s important for writers to read, reflect and evaluate other writings critically" |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/557240-important-for-writers-to-evaluate-other-writings-interview-with-amna-mufti |website=The News International |access-date=16 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-date=19 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219170452/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/557240-important-for-writers-to-evaluate-other-writings-interview-with-amna-mufti |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਮੁਫ਼ਤੀ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਹੌਰ|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Afreen |date=11 April 2021 |title=In conversation with Amna Mufti |url=https://www.thenews.com.pk/amp/818001-in-conversation-with |website=The News International}}</ref> 2023 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੋਲਡਨ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ|ਯੂਏਈ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Mahwash Ajaz |date=31 October 2023 |title=I find strength and empowerment in the UAE: Pakistan writer Amna Mufti |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/i-find-strength-and-empowerment-in-the-uae-pakistan-writer-amna-mufti?_refresh=true&amp=true |access-date=28 December 2023 |website=Khaleej Times}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == === ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ === ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ''ਫਿਰ ਵਹੀ ਦਸ਼ਤ'' ਲਿਖੀ ਜੋ ਮਈ 1998 ਵਿੱਚ ਅਦਬ ਦੋਸਤ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Rumana Husain |author-link=Rumana Husain |date=12 October 2014 |title="It’s important for writers to read, reflect and evaluate other writings critically" |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/557240-important-for-writers-to-evaluate-other-writings-interview-with-amna-mufti |website=The News International |access-date=16 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-date=19 ਦਸੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219170452/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/557240-important-for-writers-to-evaluate-other-writings-interview-with-amna-mufti |url-status=dead }}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ''ਪਾਣੀ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |last=Muhammad Ali |date=4 May 2020 |title=Amna Mufti talks about her environmental fiction Paani Mar Raha Hai |url=https://dailytimes.com.pk/607085/amna-mufti-talks-about-her-environmental-fiction-paani-mar-raha-hai/}}</ref> == ਪ੍ਰਭਾਵ == ਮੁਫ਼ਤੀ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਕੁਰੱਤੁਲਐਨ ਹੈਦਰ|ਕੁਰਤੁਲੈਨ ਹੈਦਰ]] ਅਤੇ [[ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ|ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=14 March 2018 |title=It’s a sin to behave like a sheep in herd: Amna Mufti |url=https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228043543/https://dailytimes.com.pk/214408/its-a-sin-to-behave-like-a-sheep-in-herd-amna-mufti/ |archive-date=28 December 2023 |website=Daily Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Afreen Seher |date=11 April 2021 |title=In conversation with Amna Mufti - Instep |url=https://www.thenews.com.pk/tns/amp/818001-in-conversation-with |access-date=5 July 2021 |website=The News International}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] avnip5s66k71hy47lmyerzk8vkb3p4m 0 192913 838706 813333 2026-05-06T06:11:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838706 wikitext text/x-wiki  {{Infobox scientist | name = Kamal Bawa | image = Kamaljit Singh Bawa FRS.jpg | image_size = | alt = | caption = Kamaljit Singh Bawa at the [[Royal Society]] admissions day in London, July 2015 | birth_name = Kamaljit Singh Bawa | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1939|04|07}} | birth_place = | death_place = | citizenship = | nationality = | fields = Ecology | alma_mater = [[Panjab University, Chandigarh]] | awards = [[Fellow of the Royal Society]] (2015)<br />MIDORI Prize (2014)<ref>{{Cite web|url=https://www.cbd.int/cooperation/midori/|title=Midori Prize for Biodiversity|date=28 October 2020|access-date=5 ਜਨਵਰੀ 2025|archive-date=25 ਮਾਰਚ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325102938/https://www.cbd.int/cooperation/midori/|url-status=dead}}</ref> | website = {{URL|kbawa.com}} | spouse = }} '''ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਵਾ''' ਐੱਫ. ਆਰ. ਐੱਸ. (7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੰਭਾਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੋਸਟਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਹ [https://www.atree.org ਅਸ਼ੋਕ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਈਕੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ (ਏ. ਟੀ. ਆਰ. ਈ. ਈ.)] ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹਨ। ਸੰਨ 2012 ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਗਨਰਸ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=The History of Recent Science and Technology {{!}} American Academy of Arts and Sciences |url=http://www.amacad.org/news/pressReleaseContent.aspx?i=167}}</ref> ਕਮਲਜੀਤ [[2019]] ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫਿਲਾਸਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਬੰਧ == [[ਤਸਵੀਰ:Kamal_Bawa.jpg|right|thumb|200x200px|ਕਮਲ ਬਾਵਾ, 2012]] ਫਸਟ ਗਨਰਸ ਸਸਟੇਨੇਬਿਲਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਵਾ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/article2903667.ece|title=Kamal Bawa gets first Gunnerus award for sustainability - The Hindu|date=17 February 2012|work=The Hindu}}</ref> ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਨੇ ਕਮਲਜੀਤ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਨ. ਮਹਿਰਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਕਮਲਜੀਤ ਬਾਵਾ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਐੱਫ. ਆਰ. ਐੱਸ.) ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=May 2015 |title=Kamal Bawa and Ajay Sood elected FRS - Gonit Sora |url=http://gonitsora.com/kamal-bawa-and-ajay-sood-elected-frs/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਜੋਸ ਕਵਾਟਰੇਕਾਸਸ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="ATREE2016">{{Cite web |title=Shoots and Leaves - Accolades |url=https://www.atree.org/newsletters/shoots_leaves/june_2016/shoots_leaves_june_2016_2.html |access-date=23 April 2020 |website=ATREE |publisher=ATREE Trust}}</ref> == ਕਿਤਾਬਾਂ == * ''ਹਿਮਾਲਿਆ:ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਾੜ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}}{{FRS 2015}} {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939]] k6vea17wq3phdsqfe842kugth64m2qx 0 193650 838643 786233 2026-05-05T20:42:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838643 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Anuj Sachdeva | image = Anuj Sachdeva at the special screening of Love Shagun.jpg | alt = | caption = Sachdeva in 2016 | other_names = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1986|10|5}} | birth_place = [[New Delhi]], [[India]] | nationality = | occupation = {{hlist|Actor|model}} | years_active = 2005–present | known_for = | notable_works = {{flatlist| * ''[[Hawaa Hawaai]]'' * ''[[Love Shagun]]'' }} }} '''ਅਨੁਜ ਸਚਦੇਵਾ''' <ref>{{Cite web |title=Happy Birthday Anuj Sachdeva {{!}} आज है अनुज सचदेवा का जन्मदिन, जानें उनके जीवन से जुड़ी दिलचस्प बातें {{!}} Navabharat (नवभारत) |url=https://www.enavabharat.com/entertainment/today-is-anuj-sachdeva-birthday-know-interesting-things-related-to-his-life-428600/ |access-date=2022-04-12 |website=[[Nava Bharat]]}}</ref> [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਅਦਾਕਾਰ]] ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਸਚਦੇਵਾ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''[[ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ|ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਜ਼]]'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ''ਹਵਾ ਹਵਾਈ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ''ਲਵ ਸ਼ਗਨ'' ਅਤੇ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ: ਪੋਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ''ਹਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਪੁਲਿਸ ।'' == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅਨੁਜ ਸਚਦੇਵਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਚਦੇਵਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। <ref name="Related">{{Cite news|location=Pune}}</ref> ਅਨੁਜ ਇੱਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੁੱਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵੀ ਹੈ। ਅਨੁਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। <ref name="Rolling" /> ਅਨੁਜ ਸਚਦੇਵਾ ਨੇ ਲੀ ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਮੈਥਡ ਐਕਟਿੰਗ ਦਾ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=The Lee Strasberg Theatre & Film Institute |url=http://www.methodactingstrasberg.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314054059/http://www.methodactingstrasberg.com/ |archive-date=14 March 2016 |access-date=2016-08-22 |website=www.methodactingstrasberg.com}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਸਚਦੇਵਾ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''[[ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ|ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਜ਼]]'' ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ''ਰੋਡੀਜ਼'' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 2007 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਟਸ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਅਨੁਜ ਨੇ ਗ੍ਰਾਸਿਮ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਸਚਦੇਵਾ ਨੂੰ ਮਿਸਟਰ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀਆਂ ਟਰਾਫੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਇੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। <ref name="Related"/> ਸਚਦੇਵਾ ਆਪਣੀ ''ਇਤੀ ਸੀ ਖੁਸ਼ੀ'' ਸਹਿ-ਸਟਾਰ [[ਸਮਰਿਤੀ ਕਾਲੜਾ|ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਕਾਲੜਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਨ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। 2019 ਵਿੱਚ ਸਚਦੇਵਾ ਨੇ [[ਉਰਵਸ਼ੀ ਢੋਲਕੀਆ]] ਦੇ ਨਾਲ [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] ਉੱਤੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਨੱਚ ਬਲੀਏ'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। <ref>{{Cite web |date=2019-09-20 |title=Nach Baliye 9: Romance brewing between ex flames Urvashi and Anuj? |url=https://www.mid-day.com/entertainment/television-news/article/nach-baliye-9-romance-brewing-between-ex-flames-urvashi-dholakia-and-anuj-sachdeva-21764188 |access-date=2022-04-12 |website=www.mid-day.com |language=en}}</ref> ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ''ਜੈ ਹਨੂਮਾਨ - ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਨਾਮ ਤਿਹਾਰੋ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <ref>{{Cite web |title=Anuj Sachdeva declines a TV show for his furry friend - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/anuj-sachdeva-declines-a-tv-show-for-his-furry-friend/articleshow/95161988.cms |website=The Times of India}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Year !Title !Role !Notes |- |2005–2006 |''[[ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ|MTV Roadies 3]]'' |Contestant | |- |2009–2011 |''Sabki Laadli Bebo'' | rowspan="10" |Amrit Malhotra | |- | rowspan="4" |2009 |''Yeh Rishta Kya Kehlata Hai'' | rowspan="9" |Guest |- |''Kayamath'' |- |''Tujh Sang Preet Lagai Sajna'' |- |''[[ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ|Kis Desh Mein Hai Meraa Dil]]'' |- | rowspan="3" |2010 |''Sajan Ghar Jaana Hai'' |- |''Sapna Babul Ka... Bidaai'' |- |''Sasural Genda Phool'' |- | rowspan="2" |2011 |''[[ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ|Saath Nibhaana Saathiya]]'' |- |''Mann Kee Awaaz Pratigya'' |- |2012 |''Phir Subah Hogi'' |Thakur Aditya Singh | |- |2013 |''Chhanchhan'' |Manav Borisagar | |- |2014–2015 |''Itti Si Khushi'' |Aman Goel |<ref>{{Cite web |title=Anuj Sachdeva: I'm looking for my soulmate - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Anuj-Sachdeva-Im-looking-for-my-soulmate/articleshow/44983892.cms |access-date=2019-07-14 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" |2016 |''Box Cricket League 2'' |Contestant | |- |''Swaragini – Jodein Rishton Ke Sur'' |Sahil Sengupta | |- |2017 |''Entertainment Ki Raat'' |Himself |Guest |- |2018 |''Laal Ishq'' |Bijua/Nikhil |Episode 22/39 |- | rowspan="2" |2019 |''Ek Bhram Sarvagun Sampanna'' |Vyom Malhotra | |- |''Nach Baliye 9'' |Contestant |7th place<ref>{{Cite web |title=Nach Baliye 9: Yes, Urvashi Dholakia Will Tango With Ex-Boyfriend. Salman Khan To Reveal Her Dance Partner Soon |url=https://www.ndtv.com/entertainment/nach-baliye-9-yes-urvashi-dholakia-will-tango-with-ex-boyfriend-salman-khan-to-reveal-her-dance-part-2054900 |access-date=2019-07-14 |website=NDTV.com}}</ref> |- |2022 |''Woh Toh Hai Albelaa'' |Chiranjeev "Cheeru" Chaudhary | |- |2023–2024 |''Dhruv Tara – Samay Sadi Se Pare'' |Maan Singh | |- |} === ਫਿਲਮਾਂ === * 2007 ''ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਟਸ'' * 2013 ਹਰਮਨ ਵਜੋਂ ''ਹਾਨੀ'' * 2014 ਬੱਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ''ਹਵਾ ਹਵਾਈ'' * ''ਪੋਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ 2014 ਪੁਲਿਸ'' * 2016 ''ਲਵ ਸ਼ਗੁਨ'' ਬਤੌਰ ਜਯੋਤਿਰਾਦਿਤਿਆ ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਦੂਬੇ/ਜੇਡੀ <ref>{{Cite web |date=2015-03-18 |title='Love Shagun' cast and crew shoot for a song at Madh Island |url=https://www.mid-day.com/articles/love-shagun-cast-and-crew-shoot-for-a-song-at-madh-island/16071184 |access-date=2019-07-14 |website=mid-day |language=en |archive-date=2019-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714233806/https://www.mid-day.com/articles/love-shagun-cast-and-crew-shoot-for-a-song-at-madh-island/16071184 |url-status=dead }}</ref> === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === * ਸਮੀਰ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲਓ * ''ਬਿਨੁ ਬੁਲਾਏ ਮਹਿਮਾਨ'' * ਦੇਵ ਵਜੋਂ ''ਰੀਯੂਨੀਅਨ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * Anuj Sachdeva on Instagram {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982]] 89cehg8bsweqj00k0hserwi54xoijfu 0 194200 838687 789552 2026-05-06T02:19:14Z Harry sidhuz 38365 add the template infobox Cleanup : 838687 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bg_colour = #00A6A6 | season_number = 1 | image = Bigg Boss OTT (Hindi season 1).jpg | image_alt = | caption = | module1 = {{Infobox reality competition season | presenter = [[Karan Johar]] | num_days = 42 | num_housemates = 13 | winner = [[Divya Agarwal]] | runner_up = Nishant Bhat }} | num_episodes = 43 | network = [[Voot]] | first_aired = {{Start date|df=yes|2021|8|8}} | last_aired = {{End date|df=yes|2021|9|18}} | next_season = [[Bigg Boss OTT (Hindi TV series) season 2|Season 2]] | episode_list = See on JioCinema App for detailed list }}{{Cleanup infobox}} [[ਬਿੱਗ ਬੌਸ]] ਓ. ਟੀ. ਟੀ. 1, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਓਵਰ-ਦ-ਟਾਪ ਸੀਜ਼ਨ 1 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਿੱਗ [[ਬਿੱਗ ਬੌਸ|ਬੌਸ]] ਓ. ਟਿ. ਟੀ. ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ ਜੋ ਖੁਦ ਬਿੱਗ [[ਬਿੱਗ ਬੌਸ|ਬੌਸ]] ਦਾ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 8 ਅਗਸਤ 2021 ਨੂੰ ਵੂਟ ਉੱਤੇ [[ਕਰਨ ਜੌਹਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਓ. ਟੀ. ਟੀ. ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title="Bigg Boss OTT Release Date Out Karan Johar Hosted Show To Premiere On THIS Date" |url=https://www.india.com/entertainment/tv-news-bigg-boss-ott-release-date-out-karan-johar-hosted-show-to-premiere-on-this-date-4839580/}}</ref> ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਫਿਨਾਲੇ 18 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ [[ਦਿਵਿਆ ਅਗਰਵਾਲ]] ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਭੱਟ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਉੰਭਰੇ।<ref>{{Cite web |title=Bigg Boss OTT winner: Divya Agarwal lifts the trophy and takes home prize money of Rs 10 Crore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-ott-winner-divya-agarwal-lifts-the-trophy-and-takes-home-prize-money-of-rs-25-lakhs/articleshow/86326680.cms/ |access-date=2021-09-18 |website=Times Of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Before Bigg Boss 15, Bigg Boss OTT to premiere in August |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/before-bigg-boss-15-voot-confirms-launch-of-bigg-boss-ott-in-august-7396239/ |access-date=2021-07-18 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == ਉਤਪਾਦਨ == 24 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ, ਵੂਟ ਨੇ [[ਕਰਨ ਜੌਹਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref name=":0">{{Cite web |date=24 July 2021 |title=Bigg Boss OTT Release Date Out: Karan Johar Hosted Show To Premiere On THIS Date |url=https://www.india.com/entertainment/tv-news-bigg-boss-ott-release-date-out-karan-johar-hosted-show-to-premiere-on-this-date-4839580/ |website=India.com |language=en}}</ref> 3 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਵੂਟ ਨੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰੋਮੋ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":1">{{Cite web |date=3 August 2021 |title=Karan Johar all set to host Bigg Boss OTT. Discloses the format in new promo. See Here! |url=https://www.instagram.com/p/CSHV8OromZk/ |url-access=registration |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216144804/https://www.instagram.com/p/CSHV8OromZk/ |archive-date=16 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 |website=Instagram |language=en |access-date=16 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 }}</ref> 24 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ, ਵੂਟ ਨੇ [[ਕਰਨ ਜੌਹਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref name=":0" /> 3 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਵੂਟ ਨੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰੋਮੋ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਪਾਗਲਪਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":1" /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਸੀਜ਼ਨ]] o5fc5pmx2fo2dhy4u4188wm56syjk68 0 195602 838711 835952 2026-05-06T06:48:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838711 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" |ਕਲਾ ਭਵਨ |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |[[:en:Visva-Bharati_University|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Kala_Bhavan,_Santiniketan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kala_Bhavan,_Santiniketan.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ</div> |} '''ਕਲਾ ਭਵਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kala Bhavana;''' ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾਨ) [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤ ਦੇ]] [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1919 ਵਿੱਚ [[ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ]] [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1919 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=The presence of women in the institutionalized space and their interventions: Kala bhavana (1920-1930) |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/133152/8/09_chapteriv.the%20presence%20of%20women%20in%20the%20institutionalised%20space%20and%20their%20interventions%20-%20kala%20bhavana(1920-1930).pdf |access-date=11 September 2019 |website=Page 177 |publisher=Shodhganga}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 September 2019 |title=100 years of Shantiniketan's Kala Bhavana |url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/sep/06/100-years-of-shantiniketans-kala-bhavana-2029677.html |access-date=11 September 2019 |publisher=The New Indian Express, 6 September 2019}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਹੀ ਮਿਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾਈ।<ref name="ht">{{Cite web |date=11 November 2018 |title=Rabindranath Tagore's art school Kala Bhavan set to turn 100 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/rabindranath-tagore-s-art-school-kala-bhavan-set-to-turn-100/story-SsohSATb1kNIR5YRASG4xJ.html |access-date=25 August 2019 |publisher=Hindustan Times, 11 November 2019}}</ref> ਅਸਿਤ ਕੁਮਾਰ ਹਲਦਰ 1911 ਤੋਂ 1915 ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ 1919 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Asitkumar Halder (1890-1961) |url=http://www.visvabharati.ac.in/AsitkumarHaldar.html |access-date=25 August 2019 |publisher=Visva Bharati |archive-date=22 ਅਗਸਤ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822080003/http://www.visvabharati.ac.in/AsitkumarHaldar.html |url-status=dead }}</ref>1919 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1933 ਤੱਕ, ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=From Bharmacharyashrama to Visva-Bharati: A Chronicle of Metamorphosis of a Tiny School into an Internationally-Acclaimed Centre of Learning |url=http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |access-date=26 August 2019 |publisher=Visva Baharati |archive-date=16 ਮਾਰਚ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316115647/http://www.visvabharati.ac.in/file/English-Chapter-I.pdf |url-status=dead }}</ref> 1919 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ [[ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ]], ਜੋ ਕਿ [[ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ]] ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, [[ਅਵਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਖੇ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹ - ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ, ਬੇਨੋਦੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। 1997 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ]] [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ''ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ: ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਏ ਕੰਟੈਕਸਟਚੁਅਲ ਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ'', ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।<ref name="modernism">{{Cite web |title=Finding an expression of its own |url=https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1418/14180690.htm |access-date=5 September 2019 |website=frontline.thehindu.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=December 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੇ ਚਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਰਾਮ ਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਅਤੇ ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਮੁਖਰਜੀ, ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੌ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।<ref name="modernism" /> ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੀਮ ਜਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ। ਇਹ ਕਲਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਨਰ-ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।"<ref>{{Cite web |title=Humanities underground » All the Shared Experiences of the Lived World II |url=http://humanitiesunderground.org/all-the-shared-experiences-of-the-lived-world-ii/}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ, [[ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ|ਦਿਨਕਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ]] ਇਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸਰਬਰੀ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ, ਅਜੀਤ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨਤ ਕਰ ਅਤੇ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਲਗਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ। 1-2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ, ''ਨੰਦਨ ਮੇਲਾ'' ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਲਾ ਸਟਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਡਾਇਰੀਆਂ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਫੈਸ਼ਨ ਗਹਿਣੇ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਸਰਾਂ (ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ), ਅਤੇ ਸਿਰਾਮਿਕਸ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |title=Nandan Mela |url=https://www.santiniketan.in/nandan-mela/ |access-date=23 August 2019 |publisher=Santiniketan}}</ref> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ == ਇਹ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਮਾਲਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ। === ਫੈਕਲਟੀ === * ਅਸਿਤ ਕੁਮਾਰ ਹਲਦਰ, 1911 ਤੋਂ 1915 ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ 1919 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ। * ਸਟੈਲਾ ਕ੍ਰੈਮਰਿਸ਼, ਅਮਰੀਕੀ [[ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ|ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]], 1922-24 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਡਾਂਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ "ਸੰਗੀਤਕ ਅਭਿਆਸ" ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਸੀਕੋਟਮਾ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Stella Kramrisch |url=http://www.visvabharati.ac.in/StellaKramrisch.html |access-date=2019-09-04 |website=Visva Bharati |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918092753/http://www.visvabharati.ac.in/StellaKramrisch.html |url-status=dead }}</ref> * [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ|ਆਰ. ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Contemporary Indian Art |url=http://www.iaac.us/erasing_borders2008/marg.htm |access-date=3 August 2019 |publisher=Indo-American Arts Council}}</ref> === ਪੇਂਟਰ === * [[ਜੈਸ੍ਰੀ ਬਰਮਨ|ਜੈਸ਼੍ਰੀ ਬਰਮਨ]], ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Jayasri Burman |url=http://www.aicongallery.com/artists/jayasri-burman/biography |access-date=20 August 2019 |publisher=Aicon Gallery}}</ref> * ਜੋਗੇਨ ਚੌਧਰੀ, ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Jogen Chowdhury |url=https://www.indiaart.com/Artists/Jogen-Chowdhury/Profile-of-Jogen-Chowdhury.asp |access-date=23 August 2019 |publisher=IndiaArt}}</ref> * ਸੋਮਨਾਥ ਹੋਰੇ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ। * ਕੈਲਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਮੇਹਰ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Paintings |url=http://www.indian-heritage.org/painting/kcmehr.html |access-date=29 August 2019 |website=Kailash Chandra Mehr |publisher=Indian Heritage}}</ref> * ਏ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=A Ramachandran |url=http://www.vadehraart.com/a-ramachandran |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106202935/http://www.vadehraart.com/a-ramachandran |archive-date=6 January 2020 |access-date=2019-09-04 |website=Vadehra Art Gallery |language=en-US}}</ref> === ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ === * ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੈਡੀ, ਅਟੇਲੀਅਰ 17 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਿੰਟਮੇਕਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਨੇ ਕਲਾ ਭਵਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=18 October 2016 |title=Krishna Reddy and Atelier 17: A "New Form" Takes Shape |url=https://metmuseum.org/blogs/ruminations/2016/workshop-and-legacy-krishna-reddy-a-new-form |access-date=2019-09-04 |website=The Metropolitan Museum of Art (The Met) }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ਕੇ.ਜੀ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਕਲਾ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਏ।<ref>{{Cite web |title=K.G.Subramanyan |url=http://www.vadehraart.com/k-g-subramanyam |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106203433/http://www.vadehraart.com/k-g-subramanyam |archive-date=6 January 2020 |access-date=20 August 2019 |publisher=Vadhera Art Gallery}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] oxl4c7kf680zgodeysi1lbfxqzgh4lq 0 195852 838710 798874 2026-05-06T06:28:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838710 wikitext text/x-wiki '''ਕਰਾਈਕਲ ਕਾਰਨੀਵਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Karaikal Carnival''') ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ [[ਤਿਉਹਾਰ]] ਹੈ ਜੋ ਕਰਾਈਕਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ [[ਪੋਂਗਲ (ਤਿਉਹਾਰ)|ਪੋਂਗਲ]] ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕਰਾਈਕਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ [[ਪੁਡੂਚੇਰੀ (ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)|ਪੁਡੂਚੇਰੀ]] ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |title=District Administration, Karaikal {{!}} Karaikal District, Government of Puducherry UT {{!}} India |url=https://karaikal.gov.in/carnival-2023/ |access-date=2024-02-16 |language=en-US}}</ref> == ਇਵੈਂਟ == [[ਕਾਰਨੀਵਲ]] ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ, ਮੈਰਾਥਨ, [[ਸਾਈਕਲ ਦੌੜ]] ਅਤੇ [[ਬੈਲ ਗੱਡੀ|ਬੈਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ]] ਦੌੜ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨੀਵਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਾਈਕਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਾਈਕਲ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। == ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਤੱਤ == ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੁਆਰਾ [[ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ]] ਵਰਗੇ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। == ਏਅਰ ਸ਼ੋ == 2007 ਵਿੱਚ, ਕਾਰਨੀਵਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏਅਰ ਸ਼ੋਅ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 3,000 ਫੁੱਟ (910 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ। == ਫਲੋਟੀਲਾ == ਬੀਚ ਰੋਡ 'ਤੇ ਅਰਸਾਲਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲੋਟੀਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। == ਕਾਰਨੀਵਲ ਗੀਤ == ਇੱਕ ਗੀਤ ਸ੍ਰੀ ਨਟਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 'ਕਲਾਈਕਵਾਲਰ' ਕਰਾਈ ਸੁਬੱਈਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=The Carnival Song 2007 &#124; Audio.isg.si |url=http://audio.isg.si/audiox/?q=node%2F8959 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927184301/http://audio.isg.si/audiox/?q=node%2F8959 |archive-date=27 September 2007 |access-date=27 September 2007}}</ref> ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ "ਕਾਰਨੀਵਲ ਗੀਤ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://karaikal.gov.in ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * [https://web.archive.org/web/20071011104103/http://www.chennaionline.com/colnews/newsitem.asp?NEWSID=%7B133B2E0F-DB4C-49B0-B241-A8853D8FF39D%7D&CATEGORYNAME=Tamil+Nadu ਚੇਨਈ ਔਨਲਾਈਨ 'ਤੇ] * [http://nagarealm.com/index.php?name=News&file=article&sid=3034 ਨਾਗਲੈਂਡ ਟੀਮ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714151514/http://nagarealm.com/index.php?name=News&file=article&sid=3034 |date=2011-07-14 }} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ]] sjinp5v2bu70xqkm2g5hiid0ykk9c2l 0 199086 838723 813006 2026-05-06T08:50:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838723 wikitext text/x-wiki {{Cleanup infobox}}{{Infobox officeholder | name = K. V. Ushashri Charan | image = | birth_date = {{Birth date and age|1976|07|16|df=y}} | birth_place = [[Rayadurgam]], [[Andhra Pradesh]] | residence = [[Kalyandurg]], Andhra Pradesh | death_date = | death_place = | party = [[YSR Congress Party]] (since 2014) | otherparty = [[Telugu Desam Party]] (until 2014) | office = [[Ministry of Women and Child Welfare|Minister of Women and Child Welfare]]; [[Ministry of Disabled & Senior Citizen Welfare (Andhra Pradesh)|Disabled and Senior Citizen Welfare]]<br />[[Government of Andhra Pradesh]] | term_start = 11 April 2022 | term_end = 4 June 2024 | governor = [[Biswabhusan Harichandan]]<br />[[S. Abdul Nazeer]] | 1blankname = Chief Minister | 1namedata = [[Y. S. Jagan Mohan Reddy]] | predecessor = [[Taneti Vanitha]] | successor = [[Gummadi Sandhya Rani]] (as Minister of Women and Child Welfare)<br />[[Dola Sree Bala Veeranjaneya Swamy]] (as Minister of Disabled and Senior Citizen Welfare) | office1 = [[Member of Legislative Assembly (India)|Member of Legislative Assembly]], [[Andhra Pradesh Legislative Assembly|Andhra Pradesh]] | termstart1 = 2019 | termend1 = 2024 | constituency1 = [[Kalyandurg Assembly constituency|Kalyandurg]] | predecessor1 = Vunnam Hanumantharaya Chowdary | successor1 = [[Amilineni Surendra Babu]] | alma_mater = | spouse = Sri Charan Reddy | parents = Kuruba Virupakshappa<br />K. V. Ratnamma | children = 2 | occupation = Politician | website = | footnotes = | date = | year = | source = }} '''ਕੇ. ਵੀ. ਉਸ਼ਾਸ਼ਰੀ ਚਰਨ''' (16 ਜੁਲਾਈ 1976) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |date=2022-04-10 |title=Ushashri Charan: కంచుకోటను బద్దలు కొట్టి.. మంత్రి వర్గంలో.. |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/ap-new-cabinet-minister-ushashri-charan-profile-1447826 |access-date=2023-12-11 |website=Sakshi |language=te}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 April 2022 |title=Portfolios allotted for new ministers in Jagan's cabinet |url=https://www.telugubulletin.com/portfolios-allotted-for-new-ministers-in-jagans-cabinet-157278 |access-date=20 April 2022 |website=TeluguBulletin.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Network |first=Newsmeter |date=11 April 2022 |title=AP Cabinet: 25 ministers sworn in |url=https://newsmeter.in/top-stories/ap-cabinet-25-ministers-sworn-in-694137 |access-date=20 April 2022 |website=newsmeter.in |language=en}}</ref> ਉਹ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਲਿਆਣਦੁਰਗ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Women in Legislature - Andhra Pradesh Legislature - Liferay DXP |url=https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |access-date=2023-12-11 |website=aplegislature.org |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116180249/https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 May 2019 |title=Kalyandurg Election Results 2019 Live Updates |url=https://www.news18.com/news/politics/kalyandurg-election-results-2019-live-updates-winner-loser-leading-trailing-2154919.html |website=News18}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸ਼ਾਸ਼ਰੀ ਚਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਇਦੁਰਗਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੇ. ਵੀ. ਰਤਨਾਮਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਕੁਰੂਬਾ ਵਿਰੂਪਕਸ਼ੱਪਾ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਰਨ ਰੈੱਡੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਜਯਾਨਾ ਸ਼੍ਰੀਚਰਣ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਵਿਜੀਤ ਸ਼੍ਰੀਚਰਣ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2022-04-10 |title=Ushashri Charan: కంచుకోటను బద్దలు కొట్టి.. మంత్రి వర్గంలో.. |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/ap-new-cabinet-minister-ushashri-charan-profile-1447826 |access-date=2023-12-11 |website=Sakshi |language=te}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Telugu-language sources (te)]]</ref> ਬੀ. ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਐੱਮ. ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਐਸਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਨ ਐਟਮੋਸਫੈਰਿਕ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਤੋਂ।<ref name=":0" /> == ਕਰੀਅਰ == ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ [[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=1 December 2014 |title=TDP leader jumps into YSRCP - TeluguMirchi.com |url=http://www.telugumirchi.com/en/politics/shocking-tdp-leader-jumps-into-ysrcp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605050610/http://www.telugumirchi.com/en/politics/shocking-tdp-leader-jumps-into-ysrcp.html |archive-date=5 June 2019 |access-date=5 June 2019}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |title=TDP General Secretary Usha sree Charan joins YSRCP - Timesofap.com |url=http://timesofap.com/politics/tdp-general-secretary-usha-sree-charan-joins-ysrcp-98589.html |website=timesofap.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2019 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਲਿਆਣਦੁਰਗ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਅਤੇ ਐਮਐਲਏ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 19896 ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਟੀਡੀਪੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਮਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web |last=M |first=Sambasiva Rao |date=17 March 2019 |title=YSRCP releases the list of candidates contesting for Assembly and Parliament |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ysrcp-releases-the-list-of-candidates-contesting-for-assembly-and-parliament-512795 |website=www.thehansindia.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/andhra-pradesh-assembly-polls-2019/story/andhra-pradesh-assembly-election-2019-results-winners-list-names-of-winning-candidates-of-bjp-congress-npp-1532110-2019-05-23|title=Andhra Pradesh Assembly Election 2019 Results: Full Winners List|work=India Today|agency=Ist}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kalyandurg Constituency Winner List in AP Elections 2019 &#124; Kalyandurg Constituency Election Results 2019 |url=https://m.sakshi.com/election-2019/en/results/andhra_pradesh/constituency/kalyandurg |website=m.sakshi.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women in Legislature |url=https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |website=aplegislature.org |access-date=2025-06-27 |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116180249/https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |url-status=dead }}</ref> ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਕੈਬਨਿਟ ਫੇਰਬਦਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=12 April 2022 |title=CM YS Jagan impressed by oratory skills of Ushashri Charan |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/cm-ys-jagan-impressed-by-oratory-skills-of-ushashri-charan-737653 |access-date=20 April 2022 |website=www.thehansindia.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 April 2022 |title=CM YS Jagan Gives Key Portfolios in AP Cabinet to Women |url=https://english.sakshi.com/news/amaravati/cm-ys-jagan-gives-key-portfolios-ap-cabinet-women-153458 |access-date=20 April 2022 |website=Sakshi Post |language=en |archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413092621/https://english.sakshi.com/news/amaravati/cm-ys-jagan-gives-key-portfolios-ap-cabinet-women-153458 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/buggana-retains-finance-vanithagets-home/article65311357.ece|title=Buggana retains finance, Vanitha gets Home|last=Staff Reporter|date=11 April 2022|work=The Hindu|access-date=20 April 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2022 |title=AP's 4 women ministers hold key portfolios in new Cabinet |url=https://newsmeter.in/top-stories/aps-4-women-ministers-hold-key-portfolios-in-new-cabinet-694145}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 April 2022 |title=AP Cabinet: 25 ministers sworn in |url=https://newsmeter.in/top-stories/ap-cabinet-25-ministers-sworn-in-694137 |access-date=20 April 2022 |website=newsmeter.in |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] fv080pekkbd6fknbuxogp7vamqqw2z1 0 204296 838732 838523 2026-05-06T10:48:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 838732 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:GEM_corn.jpg|right|thumb|[[ਮੱਕੀ]] ਦੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸਮਾਂ [[ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ|ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ]] ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।]] '''ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Agricultural biodiversity''') [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਮ [[ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ|ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਜੈਵਟਿਕ, ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਖਮ-ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭੋਜਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |last=United Nations Food and Agriculture Organization |year=1999 |title=What is Agrobiodiversity |url=https://www.fao.org/3/y5609e/y5609e01.htm |website=United Nations Food and Agriculture Organization}}</ref> ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਥਿਰਤਾ, ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite book|location=Rome, Italy}}</ref> ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੁਰਾਕਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਨ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Frison|first=E.A.|last2=Cherfas|first2=J.|last3=Hodgkin|first3=T.|year=2011|title=Agricultural Biodiversity Is Essential for a Sustainable Improvement in Food and Nutrition Security|url=http://www.bioversityinternational.org/e-library/publications/detail/agricultural-biodiversity-is-essential-for-a-sustainable-improvement-in-food-and-nutrition-security|journal=Sustainability|volume=3|pages=238–253|doi=10.3390/su3010238|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mijatović|first=Dunja|last2=Van Oudenhoven|first2=Frederik|last3=Eyzaguirre|first3=Pablo|last4=Hodgkin|first4=Toby|date=2013|title=The role of agricultural biodiversity in strengthening resilience to climate change: towards an analytical framework|journal=International Journal of Agricultural Sustainability|language=en|volume=11|issue=2|pages=95–107|bibcode=2013IJAgS..11...95M|doi=10.1080/14735903.2012.691221|issn=1473-5903}}</ref><ref>{{Cite web |title=FAO, (2008). Climate Change and Biodiversity for Food and Agriculture. |url=https://www.fao.org/uploads/media/FAO_2008a_climate_change_and_biodiversity_02.pdf}}</ref> == ਕਿਸਮਾਂ == === ਫਸਲੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ === ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਂ ਫਸਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਤੇ ਫੀਨੋਟਾਈਪਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੱਤ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ; ਹਰੇਕ ਫਸਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ। ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਘੱਟਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਜੇਕਰ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਾਨ ਅਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਗ੍ਰੋਸ ਮਿਸ਼ੇਲ' ਕੇਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।{{excerpt|Crop biodiversity}} === ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ === ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤ (AnGR), ਜਿਸਨੂੰ ਫਾਰਮ ਜਾਨਵਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤ (ਭਾਵ, ਅਸਲ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ) ਹਨ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। AnGR ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੱਤ ਹੈ। AnGR ਜੀਵਤ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਾਇਓਕੰਜ਼ਰਵਡ ਵੀਰਜ ਜਾਂ ਭਰੂਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਨਸਲ ਅਤੇ ਨਸਲ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 38 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ 8,800 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।[8] ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜਾਨਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਸ਼ੂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਵੱਡੇ ਪੰਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰੋਮੇਡਰੀ, [[ਗਧਾ]], ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਊਠ, [[ਮੱਝ]], [[ਸੂਰ|ਗਿੰਨੀ ਸੂਰ]], [[ਘੋੜਾ]], [[ਖਰਗੋਸ਼]], ਯਾਕ, [[ਹੰਸ]], [[ਬਤਖ਼|ਬੱਤਖ]], [[ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ]], [[ਤਿੱਤਰ]], [[ਕਬੂਤਰ]] ਅਤੇ [[ਟਰਕੀ (ਪੰਛੀ)|ਟਰਕੀ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਪੱਧਰ == === ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Quinoa_farmer_in_Cachilaya.JPG|right|thumb|ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਕਾਚਿਲਾਇਆ, ਲਾ ਪਾਜ਼ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ, ਕਵਿਨੋਆ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਢੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਇਨੋਆ ( ''ਚੇਨੋਪੋਡੀਅਮ ਕੁਇਨੋਆ'' ) ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ।]] ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਕਿਸਾਨ-ਵਿਕਸਤ ਰਵਾਇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਡਰੇਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਬ ਕਿਸਮਾਂ: ਫੂਜੀ, ਗੋਲਡਨ ਡੇਲੀਸ਼ੀਅਸ, ਗੋਲਡਨ ਪਿਪਿਨ, ਆਦਿ)। ਸਾਰੀਆਂ ਭੋਜਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪੇਰੂ ਦਾ ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਕੁਝ ਕੰਦ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ 1,483 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਰਚਨਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਠੋਰਤਾ, ਕੀੜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧ, ਜਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਫ਼ਸਲ। <ref>{{Cite journal|last=Hajjar|first=Reem|last2=Jarvis|first2=Devra I.|last3=Gemmill-Herren|first3=Barbara|date=2008|title=The utility of crop genetic diversity in maintaining ecosystem services|journal=Agriculture, Ecosystems & Environment|language=en|volume=123|issue=4|pages=261–270|bibcode=2008AgEE..123..261H|doi=10.1016/j.agee.2007.08.003}}</ref> ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਬਦਲਦੇ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। (ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀਟ- ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ-ਰੋਧ ਲਈ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ।)<ref name="Zimmerer-et-al-2019">{{Cite journal|last=Zimmerer|first=Karl S.|last2=de Haan|first2=Stef|last3=Jones|first3=Andrew D.|last4=Creed-Kanashiro|first4=Hilary|last5=Tello|first5=Milka|last6=Carrasco|first6=Miluska|last7=Meza|first7=Krysty|last8=Plasencia Amaya|first8=Franklin|last9=Cruz-Garcia|first9=Gisella S.|year=2019|title=The biodiversity of food and agriculture (Agrobiodiversity) in the anthropocene: Research advances and conceptual framework|journal=[[Anthropocene (journal)|Anthropocene]]|publisher=[[Elsevier]]|volume=25|bibcode=2019Anthr..2500192Z|doi=10.1016/j.ancene.2019.100192|issn=2213-3054|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Neglected_and_underutilized_crop_species_in_Benin.jpg|left|thumb|ਬੇਨਿਨ ਵਿੱਚ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ]] === ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ === ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 5,538 ਤੋਂ 75,000 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite book|location=Rome, Italy}}</ref> ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 6,000 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ "ਪਾਲਤੂ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਫਸਲਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਜਲ-ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਕਟਾਈ ਕੀਤੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜਲ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਪਾਲਤੂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ "ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਜੰਗਲਾਤ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਲਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=FAO Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture |title=The State of the World's Biodiversity for Food and Agriculture |url=https://www.fao.org/state-of-biodiversity-for-food-agriculture/en/ |access-date=10 February 2020}}</ref> ਜਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਕਾਰੀਗਰ ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ [[ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਤ ਇਕਾਈਆਂ|ਛੋਟੇ]] ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਜਲ-ਪਰਿਆਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ [[ਪਾਏਦਾਰੀ|ਟਿਕਾਊ]] ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਲ-ਜੀਵ ਸਾਡੀ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵੀ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ [[ਜਲ ਖੇਤੀ (ਐਕੁਆਕਲਚਰ)|ਜਲ-ਪਾਲਣ]] ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਡੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਲੀਲਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਫਸਲ ਇੱਕ ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬੀਜਣ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਕਿਸੇ ਕੀੜੇ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਣਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਿਸਮ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। === ਈਕੋਸਿਸਟਮ (ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਵਿਭਿੰਨਤਾ === [[ਤਸਵੀਰ:Rice_terraces_in_Munduk.jpg|right|thumb|ਮੁੰਡੁਕ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਛੱਤੇ। ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿਭਿੰਨਤਾ [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ|ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ]] ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਾਗਾਹਾਂ, ਤਲਾਅ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਲਗਾਏ ਗਏ ਖੇਤ, ਬਾੜੇ, ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਲੈਂਡਸਕੇਪ-ਪੱਧਰ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਖੋਜ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। == ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ == === ਜਾਣ-ਪਛਾਣ === ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ) ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਬੰਧ (ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਬੰਧ), ਸਹਾਇਤਾ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ), ਨਿਯਮਤ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਾਗਣ, ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ਜਾਂ ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ), ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ (ਮਨੋਰੰਜਨ, ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਲਾਭ)। === ਪ੍ਰੋਵਿਜ਼ਨਿੰਗ === ਐਗਰੋ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ "ਪੌਦਿਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 6,000 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ''ਬ੍ਰਾਸਿਕਾ ਓਲੇਰੇਸੀਆ'' ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ (ਗੋਭੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰੋਕਲੀ, ਗੋਭੀ, ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਸਪਾਉਟ, ਆਦਿ)। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ('ਅਨਾਥ' ਜਾਂ ' ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ' ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ) ਸੂਖਮ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Species Database: Biodiversity for Food and Nutrition |url=https://www.b4fn.org/resources/species-database/ |access-date=2020-02-10 |website=www.b4fn.org}}</ref> ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਟਾ-ਕੈਰੋਟੀਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਕੱਚੇ, ਛਿੱਲੇ ਹੋਏ ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ ਵਿੱਚ 23,100 ਐਮਸੀਜੀ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Burlingame|first=B.|last2=Charrondiere|first2=R.|last3=Mouille|first3=B.|date=2009|title=Food composition is fundamental to the cross-cutting initiative on biodiversity for food and nutrition|journal=Journal of Food Composition and Analysis|volume=43|issue=5|pages=361–365|doi=10.1016/j.jfca.2009.05.003}}</ref> ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੱਕੜ, ਫਾਈਬਰ, ਬਾਲਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹਨ। ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Thrupp|first=L. A.|year=2000|title=Linking agricultural biodiversity and food security: the valuable role of agrobiodiversity for sustainable agriculture|url=http://users.unimi.it/agroecol/pdf/coop_int/bocchi/linking_agricultural_biodiversity.pdf|journal=International Affairs|volume=76|issue=2|pages=265–281|doi=10.1111/1468-2346.00133|pmid=18383639|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103110531/http://users.unimi.it/agroecol/pdf/coop_int/bocchi/linking_agricultural_biodiversity.pdf|archive-date=2013-11-03|access-date=2013-06-19}}</ref> === ਸਹਿਯੋਗੀ === [[ਤਸਵੀਰ:Wild_Onion_Blossoms_(Allium).jpg|right|thumb|ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ ( ''ਐਲੀਅਮ'' )]] ਸਹਾਇਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਫਸਲ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੰਗਲੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਸਹਾਇਕ ਸੇਵਾ ਜੰਗਲੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ, ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਕੋਰੀਡੋਰ, ਹੇਜਰੋ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗਲੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਸੇਵਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਿੱਟੀ ਬਾਇਓਟਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=M. Govindaraj；M. Vetriventhan； M. Srinivasan|date=2015-03-19|title=Importance of Genetic Diversity Assessment in Crop Plants and Its Recent Advances: An Overview of Its Analytical Perspectives|journal=Genetics Research International|language=en|volume=2015|doi=10.1155/2015/431487|pmc=4383386|pmid=25874132|doi-access=free}}</ref> === ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨਾ === ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਾਗਣ, ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ==== ਪਰਾਗਣ ==== [[ਤਸਵੀਰ:Biological_pest_control_(4600356785).jpg|right|thumb|ਇੱਕ ਲੇਡੀਬਰਡ ਦਾ ਲਾਰਵਾ, ਜੋ ਐਫੀਡਜ਼ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਿਮੋਈਓ, ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ]] ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 115 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 75% ਪਰਾਗਣਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite journal|last=Klein|first=Alexandra-Maria|last2=Vaissière|first2=Bernard E|last3=Cane|first3=James H|last4=Steffan-Dewenter|first4=Ingolf|last5=Cunningham|first5=Saul A|last6=Kremen|first6=Claire|last7=Tscharntke|first7=Teja|date=2007-02-07|title=Importance of pollinators in changing landscapes for world crops|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=274|issue=1608|pages=303–313|doi=10.1098/rspb.2006.3721|pmc=1702377|pmid=17164193}}</ref><ref>{{Cite book|location=Bonn, Germany}}</ref> ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪਰਾਗਣਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ: (a) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ; (b) ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਗੈਰ-ਰਸਾਇਣਕ ਜੈਵਿਕ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ) ਤਾਂ ਜੋ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਕੀਟ ਪਰਾਗਣਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ; (c) ਨਿਰੰਤਰ ਫੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿਜੀਵ ਸਬੰਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਾਗਣਕਾਂ ਕੋਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇ। ==== ਕੀਟ ਕੰਟਰੋਲ ==== ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ: (a) ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ; (b) ਵਿਆਪਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਰੋਗਾਣੂ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਪੌਦਾ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|location=New York, USA}}</ref> ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਫਸਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਸਲ ਕੀਟ ਜਾਂ ਰੋਗਾਣੂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Gurr|first=Geoff M.|last2=Wratten|first2=Stephen D.|last3=Luna|first3=John Michael|date=2003|title=Multi-function agricultural biodiversity: pest management and other benefits|journal=Basic and Applied Ecology|volume=4|issue=2|pages=107–116|bibcode=2003BApEc...4..107G|doi=10.1078/1439-1791-00122}}</ref> ==== ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ==== ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਵਰ ਫਸਲਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਖਾਦ ਵਜੋਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਅਤੇ ਹੇਜਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ; ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿਣ। ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨਕਰਤਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਦਲਦੀਆਂ ਜਲਵਾਯੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ, ਸੰਭਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੰਗਲਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|location=Dordrecht}}</ref> === ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ === [[ਤਸਵੀਰ:Chhath_pooja..JPG|right|thumb|ਰਵਾਇਤੀ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ]] ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਭੋਜਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨਸਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ ਚੌਲ, ਮਿੱਠੇ ਗਲੂਟਿਨਸ ਚੌਲ) ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite journal|last=Wang|first=Yanjie|last2=Wang|first2=Yanli|last3=Sun|first3=Xiaodong|last4=Caiji|first4=Zhuoma|last5=Yang|first5=Jingbiao|last6=Cui|first6=Di|last7=Cao|first7=Guilan|last8=Ma|first8=Xiaoding|last9=Han|first9=Bing|date=2016-10-27|title=Influence of ethnic traditional cultures on genetic diversity of rice landraces under on-farm conservation in southwest China|journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine|volume=12|issue=1|page=51|doi=10.1186/s13002-016-0120-0|issn=1746-4269|pmc=5084377|pmid=27788685|doi-access=free}}</ref> ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਸਥਾਨਕ ਭੋਜਨ ਮੇਲੇ ਹਨ, ਜੋ [[ਸਲੋ ਫੂਡ|ਹੌਲੀ ਭੋਜਨ]] ਅੰਦੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਭੋਜਨ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਜੋੜਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਪੋਮੇਲੋ ਅਤੇ ਅੰਬ) ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ' [[ਛਠ ਪੂਜਾ]] ' ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|location=New York}}</ref> ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Galluzzi|first=Gea|last2=Eyzaguirre|first2=Pablo|last3=Negri|first3=Valeria|date=2010|title=Home gardens: neglected hotspots of agro-biodiversity and cultural diversity|journal=Biodiversity and Conservation|language=en|volume=19|issue=13|pages=3635–3654|bibcode=2010BiCon..19.3635G|doi=10.1007/s10531-010-9919-5|issn=0960-3115}}</ref> ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗੈਰ-ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੋਤ-ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Sthapit|first=Bhuwon|last2=Rana|first2=Ram|last3=Eyzaguirre|first3=Pablo|last4=Jarvis|first4=Devra|date=2008|title=The value of plant genetic diversity to resource-poor farmers in Nepal and Vietnam|journal=International Journal of Agricultural Sustainability|language=en|volume=6|issue=2|pages=148–166|bibcode=2008IJAgS...6..148S|doi=10.3763/ijas.2007.0291|issn=1473-5903}}</ref> == ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ == ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ (ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ), ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ (ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ); ਖੁਰਾਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਦਾ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Carrington |first=Damian |date=26 September 2017 |title=Sixth mass extinction of wildlife also threatens global food supplies |url=https://www.theguardian.com/environment/2017/sep/26/sixth-mass-extinction-of-wildlife-also-threatens-global-food-supplies |access-date=10 February 2020 |website=The Guardian}}</ref><ref name="Thormann 2015 263–294">{{Citation |last=Thormann |first=Imke |title=Genetic Diversity and Erosion—A Global Perspective |date=2015 |work=Genetic Diversity and Erosion in Plants |volume=7 |pages=263–294 |editor-last=Ahuja |editor-first=M. R. |series=Sustainable Development and Biodiversity |publisher=Springer International Publishing |doi=10.1007/978-3-319-25637-5_10 |isbn=978-3-319-25635-1 |last2=Engels |first2=Johannes M. M. |editor2-last=Jain |editor2-first=S. Mohan}}</ref> ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦਰ ਦੇ 100-1000 ਗੁਣਾ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Pimm|first=S. L.|last2=Jenkins|first2=C. N.|last3=Abell|first3=R.|last4=Brooks|first4=T. M.|last5=Gittleman|first5=J. L.|last6=Joppa|first6=L. N.|last7=Raven|first7=P. H.|last8=Roberts|first8=C. M.|last9=Sexton|first9=J. O.|date=2014-05-30|title=The biodiversity of species and their rates of extinction, distribution, and protection|journal=Science|language=en|volume=344|issue=6187|doi=10.1126/science.1246752|issn=0036-8075|pmid=24876501}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Butchart|first=S. H. M.|last2=Walpole|first2=M.|last3=Collen|first3=B.|last4=van Strien|first4=A.|last5=Scharlemann|first5=J. P. W.|last6=Almond|first6=R. E. A.|last7=Baillie|first7=J. E. M.|last8=Bomhard|first8=B.|last9=Brown|first9=C.|date=2010-05-28|title=Global Biodiversity: Indicators of Recent Declines|journal=Science|language=en|volume=328|issue=5982|pages=1164–1168|bibcode=2010Sci...328.1164B|doi=10.1126/science.1187512|issn=0036-8075|pmid=20430971|doi-access=free}}</ref> ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਟੌਤੀ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਭੂਮੀ ਨਸਲਾਂ ਜਾਂ ਨਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਨਾਂ (ਜਾਂ ਜੀਨ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ) ਦੇ ਖਾਸ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਇਹ ਘਾਟ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ, ਕੀੜਿਆਂ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਕਸਰ ਆਧੁਨਿਕ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Eric Elsner |title=Genetic Resources and Genetic Diversity |url=http://plantbreeding.coe.uga.edu/index.php?title=7._Genetic_Resources_and_Genetic_Diversity |access-date=29 October 2014 |archive-date=18 ਮਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518085609/https://plantbreeding.coe.uga.edu/index.php?title=7._Genetic_Resources_and_Genetic_Diversity |url-status=dead }}</ref> ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ 1970 ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਮੱਕੀ ਦੇ ਝੁਲਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਕੀ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ 15% ਫ਼ਸਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ। ਟੈਕਸਾਸ ਨਰ ਨਿਰਜੀਵ ਸਾਇਟੋਪਲਾਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੇ ਝੁਲਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ - ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 90% ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਕੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਇਸ ਗੁਣ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਘਟੀ ਹੋਈ ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੂਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 1961 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ 68% ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ 'ਗਲੋਬਲ ਸਟੈਂਡਰਡ' ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਭੋਜਨ ਊਰਜਾ (ਕੈਲੋਰੀ), ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਕਣਕ]], [[ਚਾਵਲ|ਚੌਲ]], [[ਖੰਡ]], [[ਮੱਕੀ]], [[ਸੋਇਆਬੀਨ]] (+284%), ਪਾਮ ਤੇਲ (+173%), ਅਤੇ [[ਸੂਰਜਮੁਖੀ]] (+246%) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕਣਕ 97% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਈ, ਰਾਈ, [[ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ]] (-45%), ਕਸਾਵਾ (-38%), [[ਨਾਰੀਅਲ]], [[ਜਵਾਰ (ਚਰ੍ਹੀ)|ਸੋਰਘਮ]] (-52%) ਅਤੇ ਬਾਜਰਾ (-45%) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="Kinver">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-26382067|title=Crop diversity decline 'threatens food security'|last=Kinver|first=Mark|date=2014-03-03|work=BBC News|access-date=13 June 2016|publisher=BBC}}</ref><ref name="SciAm">{{Cite journal|last=Fischetti|first=Mark|year=2016|title=Diets around the world are becoming more similar|journal=Scientific American|volume=315|issue=1|page=72|doi=10.1038/scientificamerican0716-76|pmid=27348387}}</ref> === ਉਦਾਹਰਣਾਂ === * 1846 ਦਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਆਲੂ ਝੁਲਸ ਰੋਗ ਦਸ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਦੋ ਆਲੂ ਕਿਸਮਾਂ ਬੀਜਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਝੁਲਸ ਰੋਗ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ, ''ਫਾਈਟੋਫਥੋਰਾ ਇਨਫੈਸਟਨ'', ਜੋ 1845 ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਨ। * ਜਦੋਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਘਾਹ ਵਾਲਾ ਸਟੰਟ ਵਾਇਰਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ 6,273 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="RGSV">{{Cite web |title=Rice Grassy Stunt Virus |url=http://www.lumrix.net/health/Rice_grassy_stunt_virus.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723193147/http://www.lumrix.net/health/Rice_grassy_stunt_virus.html |archive-date=23 July 2011 |access-date=21 June 2009 |publisher=Lumrix.net}}</ref> ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਰੋਧਕ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ 1966 ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * 1970 ਵਿੱਚ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]], [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ ਜੰਗਾਲ ਨੇ ਕਾਫੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਧਕ ਕਿਸਮ ਪਾਈ ਗਈ।<ref>{{Cite journal|last=Wahl|first=GM|last2=Robert de Saint Vincent B|last3=Derose|first3=ML|year=1984|title=Effect of chromosomal position on amplification of transfected genes in animal cells|journal=Nature|volume=307|issue=5951|pages=516–520|bibcode=1984Natur.307..516W|doi=10.1038/307516a0|pmid=6694743}}</ref> ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਨ। * ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਕਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪਤਨ ਅਤੇ 1970 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੱਖਣੀ ਮੱਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੁਲਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Southern Corn Leaf Blight |url=http://cropdisease.cropsci.illinois.edu/corn/southerncornleafblight.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814024237/http://cropdisease.cropsci.illinois.edu/corn/southerncornleafblight.html |archive-date=14 August 2011 |access-date=13 November 2007}}</ref> == ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ == ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਮੋਨੋਕਲਚਰ ਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ, ਪਹੁੰਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ [[ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈ|ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ]], ਮਸ਼ੀਨੀ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ [[ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ|ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣ]] ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ [[ਪੌਲੀਕਲਚਰ]] ਕਿਸਾਨ ਉਹੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਕਿਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। == ਸੰਭਾਲ == ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ,'' ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ''ਇਨ ਸੀਟੂ,'' ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Dulloo|first=Mohammad Ehsan|last2=Hunter|first2=Danny|last3=Borelli|first3=Teresa|date=2010-09-24|title=Ex Situ and In Situ Conservation of Agricultural Biodiversity: Major Advances and Research Needs|url=https://www.notulaebotanicae.ro/index.php/nbha/article/view/4878|journal=Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca|language=en|volume=38|issue=2|pages=123–135|doi=10.15835/nbha3824878|doi-broken-date=11 July 2025|issn=1842-4309|doi-access=free}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ/ਜਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਖ਼ਤਰਿਆਂ, ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਆਦਿ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite journal|last=Maxted|first=Nigel|last2=Dulloo|first2=Ehsan|last3=Ford-Lloyd|first3=Brian V.|last4=Iriondo|first4=Jose M.|last5=Jarvis|first5=Andy|date=2008|title=Gap analysis: a tool for complementary genetic conservation assessment|journal=Diversity and Distributions|language=en|volume=14|issue=6|pages=1018–1030|bibcode=2008DivDi..14.1018M|doi=10.1111/j.1472-4642.2008.00512.x|issn=1472-4642|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ehsan Dulloo；with other 49 authors |date=2005 |title=Millenium Ecosystem Assessment - Responses: Chapter 5 - Biodiversity |url=https://www.researchgate.net/publication/261651961 |access-date=2022-12-02 |publisher=Island Press |language=en}}</ref> === ਐਕਸ ਸੀਟੂ ਸੰਭਾਲ === [[ਤਸਵੀਰ:Genetic_resources1_(4346625520).jpg|right|thumb|ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰ (CIAT), ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜੀਨਬੈਂਕ ਵਿਖੇ ਐਕਸ ਸੀਟੂ ਸੰਭਾਲ]] ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name=":1">{{Cite web |last=CBD (Convention on Biological Diversity) |date=1992 |title=Article 2. Use of Terms |url=https://www.cbd.int/kb/record/article/6872?RecordType=article |access-date=2020-02-14 |website=www.cbd.int}}</ref> ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ, ਸੀਡਬੈਂਕ, ਪੋਲਨਬੈਂਕ, ਫੀਲਡ ਜੀਨਬੈਂਕ, ਕ੍ਰਾਇਓਬੈਂਕ ਜਾਂ ਹਰਬੇਰੀਆ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ (ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਕਿਸਮਾਂ, ਕਿਸਮਾਂ, ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਲੈਂਡਰੇਸ ਆਦਿ) ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੈ। ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਜੀਨਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 1,750 ਜੀਨਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਮੂਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।<ref>{{Cite book|location=Rome}}</ref> ਇੱਕ ਜੀਨਬੈਂਕ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੀਮੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ-ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਜਾਂ ਬੀਜ-ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਵੈਲਬਾਰਡ ਗਲੋਬਲ ਬੀਜ ਵਾਲਟ ਵਿੱਚ ਬੈਕਅੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਕੁਝ ਫਾਇਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: 1) ਬੀਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; 2) ਐਕਸ ਸੀਟੂ ਸੰਭਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; 3) ਵੰਡ, ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; 4) ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਾਗਤਾਂ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪਾਦਨ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਨ। ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: 1) ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਖੇਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ; 2) ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਾਂ ਫਸਲੀ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕਵਰੇਜ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਜੀਨਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; 3) 'ਅੜੀਅਲ' ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; 4) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। === ਇਨ ਸੀਟੂ ਸੰਭਾਲ === ''ਇਨ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਰਿਆਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ, ਪਾਲਤੂ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ"। <ref name=":1"/> ''ਇਨ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ''ਵਿੱਚ'' ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਰੇਸ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ''ਇਨ ਸੀਟੂ'' ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਇਹ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। <ref>{{Cite journal|last=Bellon|first=Mauricio R.|last2=Dulloo|first2=Ehsan|last3=Sardos|first3=Julie|last4=Thormann|first4=Imke|last5=Burdon|first5=Jeremy J.|date=2017|title=In situ conservation—harnessing natural and human-derived evolutionary forces to ensure future crop adaptation|journal=Evolutionary Applications|volume=10|issue=10|pages=965–977|bibcode=2017EvApp..10..965B|doi=10.1111/eva.12521|issn=1752-4571|pmc=5680627|pmid=29151853}}</ref> ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, <ref>{{Cite journal|last=van de Wouw|first=Mark|last2=van Hintum|first2=Theo|last3=Kik|first3=Chris|last4=van Treuren|first4=Rob|last5=Visser|first5=Bert|date=2010|title=Genetic diversity trends in twentieth century crop cultivars: a meta analysis|journal=Theoretical and Applied Genetics|language=en|volume=120|issue=6|pages=1241–1252|doi=10.1007/s00122-009-1252-6|issn=0040-5752|pmc=2839474|pmid=20054521}}</ref> ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਕਿਸਾਨ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਸੰਭਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਰੇਸ ਉਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੀਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ <ref>{{Cite journal|last=Jarvis|first=D. I.|last2=Brown|first2=A. H. D.|last3=Cuong|first3=P. H.|last4=Collado-Panduro|first4=L.|last5=Latournerie-Moreno|first5=L.|last6=Gyawali|first6=S.|last7=Tanto|first7=T.|last8=Sawadogo|first8=M.|last9=Mar|first9=I.|date=2008-04-08|title=A global perspective of the richness and evenness of traditional crop-variety diversity maintained by farming communities|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=105|issue=14|pages=5326–5331|doi=10.1073/pnas.0800607105|issn=0027-8424|pmc=2291090|pmid=18362337|doi-access=free}}</ref> । <ref name=":2" /> ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੇ ਵੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, <ref>{{Cite journal|last=Galluzzi|first=Gea|last2=Eyzaguirre|first2=Pablo|last3=Negri|first3=Valeria|date=2010-12-01|title=Home gardens: neglected hotspots of agro-biodiversity and cultural diversity|journal=Biodiversity and Conservation|language=en|volume=19|issue=13|pages=3635–3654|bibcode=2010BiCon..19.3635G|doi=10.1007/s10531-010-9919-5|issn=1572-9710}}</ref> ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੈਂਡਰੇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ, ''ਇਨ ਸੀਟੂ'' ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ''ਐਕਸ ਸੀਟੂ ਤੋਂ'' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ 60,000 ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-39492977|title=World is home to '60,000 tree species'|last=Kinver|first=Mark|date=2017-04-05|work=BBC News|access-date=2020-02-14|language=en-GB}}</ref> ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਬਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਇਨਪੁਟਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਪਹੁੰਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਰੋਤ-ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਅਕਸਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ, ਜੈਵਿਕ ਫਸਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸੀ (ਔਸਤਨ 30% ਵੱਧ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 50% ਵੱਧ ਭਰਪੂਰਤਾ), ਹਾਲਾਂਕਿ 16% ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਧਰ ਪਾਇਆ।<ref>{{Cite journal|last=Bengtsoon|first=J.|displayauthors=et al|year=2005|title=The effects of organic agriculture on biodiversity and abundance: a metaanalysis|journal=Journal of Applied Ecology|volume=42|issue=2|pages=261–269|bibcode=2005JApEc..42..261B|doi=10.1111/j.1365-2664.2005.01005.x|doi-access=free}}</ref> ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਭੂਮੀ ਜਾਤੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ, ''ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ'' ਸੰਭਾਲ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ''ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ'' ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। === ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ === ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਮੋਜ਼ੇਕ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। # 'ਕੁਦਰਤੀ' ਖੇਤਰ # ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਖੇਤਰ # ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਧੀਆਂ, ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ-ਬੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਕੇ।<ref>{{Cite journal|last=Scherr|first=Sara J|last2=McNeely|first2=Jeffrey A|date=2008|title=Biodiversity conservation and agricultural sustainability: towards a new paradigm of 'ecoagriculture' landscapes|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=363|issue=1491|pages=477–494|doi=10.1098/rstb.2007.2165|issn=0962-8436|pmc=2610165|pmid=17652072}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:白米の千枚田_-_panoramio.jpg|thumb|GIAHS : ਨੋਟੋ ਦਾ ਸਤੋਯਾਮਾ ਅਤੇ ਸਤੋਮੀ, ਜਪਾਨ]] GIAHS登錄之日本「能登的里山里海」（輪島市梯田） ਸੀਮਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਪਰਿਆਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੈ 'ਗਲੋਬਲੀ ਇੰਪਰੂਟੈਂਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਿਸਟਮ' (GIAHS), ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ|ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ]] * [[ਐਗਰੋਈਕੋਲੋਜੀ|ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ]] == ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.cwrdiversity.org/ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ] * [https://www.ars.usda.gov/research/ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ] * [https://web.archive.org/web/20061129060320/http://www.fao.org/ag/cgrfa/default.htm ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮਿਸ਼ਨ] * [https://www.cbd.int/ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਸੰਮੇਲਨ (ਸੀਬੀਡੀ)] * [https://www.fao.org/docrep/007/y5609e/y5609e00.htm#Contents FAO ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਭੰਡਾਰ: ਖੇਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀ ਹੈ?] * [https://web.archive.org/web/20130721052109/http://globalplanofaction.org/ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (GPA) ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਉਪਯੋਗਤਾ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਿਧੀ] * [http://www.ecpgr.cgiar.org/ ਫਸਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ] * [http://www.bioversityinternational.org/ ਬਾਇਓਵਰਸਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ] - ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਕਲਪ * [https://web.archive.org/web/20150219074452/http://www.cropsforthefuture.org/ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਫਸਲਾਂ (CFF)] * [http://www.planttreaty.org/ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314085846/http://www.planttreaty.org/ |date=2008-03-14 }} * [http://www.pgrforum.org/ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਸਲ ਜੰਗਲੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਫੋਰਮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170615114750/http://www.pgrforum.org/ |date=2017-06-15 }} * [http://www.diverseeds.eu ਡਾਇਵਰਸੀਡਜ਼] 'ਤੇ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823043211/http://www.diverseeds.eu/|date=2013-08-23}} - ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ * [https://web.archive.org/web/20090204054347/http://www.cohabnet.org/ COHAB ਪਹਿਲਕਦਮੀ: ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ] - ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ * [http://www.agrobiodiversityplatform.org/ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੋਜ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (PAR)] * [https://agro.biodiver.se/ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੈਬਲੌਗ] * [https://web.archive.org/web/20100226104513/http://www.eln-fab.eu/ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲਰਨਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ] * [http://www.agrobiodiversity-diversitas.org ਐਗਰੋਬਾਇਓਡਿਵਰਸਿਟੀ, ਡਾਇਵਰਸਿਟਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਾਸ-ਕਟਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਨੈੱਟਵਰਕ,] 2013-08-21 ਨੂੰ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821112921/http://www.agrobiodiversity-diversitas.org/|date=2013-08-21}} । * [http://www.agriculture-biodiversite-oi.org ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ] * [http://dad.fao.org/ ਘਰੇਲੂ ਜਾਨਵਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ] * [https://www.fao.org/ag/againfo/programmes/en/A5.html ਪਸ਼ੂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਸਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ]] sxy3xx8wz7l25mn5x5vfialhtn9938u 0 204404 838681 838563 2026-05-06T01:54:11Z Dr Avtar S Dhindsa 59908 ਕੜੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ 838681 wikitext text/x-wiki '''ਧਾਂਦਰਾ''' [[ਧੂਰੀ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ [[ਸੰਗਰੂਰ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਿੰਡ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਂਝ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ(ਧੂਰੀ) ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਧੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰਗੜ੍ਹ, ਜਾਂ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਗੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਧਾਂਦਰੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸੜਕ ਹੈ ਪਰ ਇਥੋਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਗੜੀਆਂ ਵੱਲ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ - ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਿੜਕੀ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜ਼ਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਅੱਜ ਸੰਨ 2026 ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਈ ਪੌਣੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਅੰਦਾਜਨ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਨ 1740-50 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਰਸਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ । ਇਹ ਢੁੱਕਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ' ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦੋ ਵਹਿਣਾਂ (ਰਸਤਿਆਂ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਗਾਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਲਦੂ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੋਢੀਆਂ ਅਤੇ ਜੱਖਲਾਂ ਦੇ ਛਿਪਦੀ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਾਲ਼ੇ ਜਾਂ ਡਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਪਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਥੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਪਰ ਗੱਡੀ ਗਈ ਸੀ ਮੋੜ੍ਹੀ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਥੇਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ । ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਘ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਿਰੋਹਾ ਛੰਨਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਲਈ ਖੂਹ ਵੀ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ । ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਬਾਰਾ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ । ਬਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ 'ਬੜਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਮਾ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ - ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਮੁਖੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਿਆਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੱਢੀ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਮਨਹੂਸ ਹੈ। ਸੋ ਤਿੰਨੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸਾ ਕਰੋ । ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰੇ (ਬੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ) ਦੀ ਕੁਝ ਸੁਲਾਹ-ਸਫ਼ਾਈ ਸੀ ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ (ਨਦੀ) ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਏ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਜੌੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ । ਇਹਨਾ ਨੂੰ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਚੋਰਾਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਸੁੱਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਨੇ ਬੜੇ ਭਰਾ "ਬਾਰੇ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ "ਬੜੇ-ਵਾਲਾ" ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਸਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਰੜਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ-ਅਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੜਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ) ਅਤੇ ਲੰਮਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ/ਪੱਤੀ) ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਧਰ ਧਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਥੇਹ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉਪਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ । ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ "ਧਾਰੇਆਂ ਦਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ "ਧਾਂਦਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ । ਇਹ ਵੀ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ । ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਢੀਂਡਸਾ ਹੈ। ਢੀਂਡਸੇ ਗੋਤ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਾ, ਗੰਗਾਨਗਰ ਖਿੱਤੇ ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਬਾਥਾ ਧਾਰਾ ਸਿਉਂ' ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਸਮੀਰ, ਲਖਮੀਰ, ਗ਼ਜਾ ਅਤੇ ਸੱਦਾ । ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ (ਗਲੀਆਂ) ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਇਆ । ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਪੱਤੀਆਂ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ, ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੱਚਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਅਤੇ ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਨੂੰ ' ਪੱਕਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਧਰ ਛੋਟੀ ਪੱਕੀ ਇੱਟ (ਜਿਸਨੂੰ ਛੀਂਟਾਂਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਇੱਟ ਜਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚਾਰੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਖੂਹ ਸੀ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ' ਬਾਰ ਅਗਲਾ ਖੂਹ', ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ 'ਚਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ', ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਗੋਰੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਜੰਡ ਵਾਲਾ ਖੂਹ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ 1970-71 ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹੇ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡੂੰਘੇ ਉਤਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੂਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ । ਅਜੋਕੇ ਪੱਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਲਈ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ।ਇਹ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਸਨ । ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ।ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਮਰਬੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਮਾਲਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ।ਪਿੰਡ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ।ਜੁੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਹਲ-ਪੰਜਾਲੀ, ਲੋਹੇ-ਫਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ।ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਕੇ ਰਹਿੰਦੇ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬਦਲੇ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਅਪਣੇ ਅੱਛੇ ਭਵਿੱਖ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾ ਵਸੇ । [[ਸਰੋਤ : ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ (ਕਿਤਾਬ): ਲੇਖਕ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ, ਐਡੀਟਰ : ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ]] ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ । ਸੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂਕਿ ਧੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਲਗਭਗ 1952 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਚ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ, ਐਮ.ਡੀ, ਪੀ.ਐਚਡੀ., ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ, ਐਮ.ਏ, ਐਮ.ਐਡ, ਬੀ.ਐਡ, ਬੀ. ਟੈਕ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਫੈਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ " ਮੌਜੀ " ਤਖਲਸ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ! ਇਕ ਕਿਤਾਬ "ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ", ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਕਿਤਾਬ " ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ" ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ( ਦੀਪ ਢੀਂਡਸਾ) ਨੇ "ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਮੇਰੇ", ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ । ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਿਤ "ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ", ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਨਣਯੋਗ ਸੇਵਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜੀ ਦੀ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ", ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ" ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ" ਫੌਜ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ! ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸੈਨਿਕ ਸ.ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਧਾਂਦਰਾ <ref>{{Cite web |title=Dhandran Village |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Sangrur/Dhuri/Dhandran |access-date=2026-05-01 |website=www.onefivenine.com}}</ref> ਤੋਂ ਧੂਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਧੂਰੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ<ref>{{Cite web |title=Dhandra Village Population - Dhuri - Sangrur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/39659-dhandra-punjab.html |access-date=2026-05-01 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1273 ਹੈ। {{Stub}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 29bcoi8grdoecqy1z775u5v3263kste 838682 838681 2026-05-06T01:55:15Z Dr Avtar S Dhindsa 59908 ਹਿੱਜੇ ਸਹੀ ਕੀਤੇ 838682 wikitext text/x-wiki '''ਧਾਂਦਰਾ''' [[ਧੂਰੀ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ [[ਸੰਗਰੂਰ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਿੰਡ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਂਝ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ(ਧੂਰੀ) ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਧੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰਗੜ੍ਹ, ਜਾਂ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਗੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਧਾਂਦਰੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸੜਕ ਹੈ ਪਰ ਇਥੋਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਗੜੀਆਂ ਵੱਲ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ - ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਿੜਕੀ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜ਼ਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਅੱਜ ਸੰਨ 2026 ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਈ ਪੌਣੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਅੰਦਾਜਨ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਨ 1740-50 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਰਸਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ । ਇਹ ਢੁੱਕਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ' ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦੋ ਵਹਿਣਾਂ (ਰਸਤਿਆਂ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਗਾਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਲਦੂ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੋਢੀਆਂ ਅਤੇ ਜੱਖਲਾਂ ਦੇ ਛਿਪਦੀ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਾਲ਼ੇ ਜਾਂ ਡਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਪਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਥੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਪਰ ਗੱਡੀ ਗਈ ਸੀ ਮੋੜ੍ਹੀ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਥੇਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ । ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਘ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਿਰੋਹਾ ਛੰਨਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਲਈ ਖੂਹ ਵੀ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ । ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਬਾਰਾ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ । ਬਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ 'ਬੜਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਮਾ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ - ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਮੁਖੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਿਆਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੱਢੀ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਮਨਹੂਸ ਹੈ। ਸੋ ਤਿੰਨੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸਾ ਕਰੋ । ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰੇ (ਬੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ) ਦੀ ਕੁਝ ਸੁਲਾਹ-ਸਫ਼ਾਈ ਸੀ ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ (ਨਦੀ) ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਏ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਜੌੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ । ਇਹਨਾ ਨੂੰ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਚੋਰਾਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਸੁੱਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਨੇ ਬੜੇ ਭਰਾ "ਬਾਰੇ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ "ਬੜੇ-ਵਾਲਾ" ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਸਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਰੜਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ-ਅਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੜਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ) ਅਤੇ ਲੰਮਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ/ਪੱਤੀ) ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਧਰ ਧਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਥੇਹ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉਪਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ । ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ "ਧਾਰੇਆਂ ਦਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ "ਧਾਂਦਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ । ਇਹ ਵੀ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ । ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਢੀਂਡਸਾ ਹੈ। ਢੀਂਡਸੇ ਗੋਤ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਾ, ਗੰਗਾਨਗਰ ਖਿੱਤੇ ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਬਾਥਾ ਧਾਰਾ ਸਿਉਂ' ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਸਮੀਰ, ਲਖਮੀਰ, ਗ਼ਜਾ ਅਤੇ ਸੱਦਾ । ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ (ਗਲੀਆਂ) ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਇਆ । ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਪੱਤੀਆਂ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ, ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੱਚਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਅਤੇ ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਨੂੰ ' ਪੱਕਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਧਰ ਛੋਟੀ ਪੱਕੀ ਇੱਟ (ਜਿਸਨੂੰ ਛੀਂਟਾਂਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਇੱਟ ਜਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚਾਰੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਖੂਹ ਸੀ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ' ਬਾਰ ਅਗਲਾ ਖੂਹ', ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ 'ਚਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ', ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਗੋਰੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਜੰਡ ਵਾਲਾ ਖੂਹ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ 1970-71 ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹੇ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡੂੰਘੇ ਉਤਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੂਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ । ਅਜੋਕੇ ਪੱਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਲਈ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ।ਇਹ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਸਨ । ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ।ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਮਰਬੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਮਾਲਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ।ਪਿੰਡ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ।ਜੁੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਹਲ-ਪੰਜਾਲੀ, ਲੋਹੇ-ਫਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ।ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਕੇ ਰਹਿੰਦੇ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬਦਲੇ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਅਪਣੇ ਅੱਛੇ ਭਵਿੱਖ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾ ਵਸੇ । [[ਸਰੋਤ : ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ (ਕਿਤਾਬ): ਲੇਖਕ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ, ਐਡੀਟਰ : ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ]] ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ । ਸੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂਕਿ ਧੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਲਗਭਗ 1952 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਚ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ, ਐਮ.ਡੀ, ਪੀ.ਐਚਡੀ., ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ, ਐਮ.ਏ, ਐਮ.ਐਡ, ਬੀ.ਐਡ, ਬੀ. ਟੈਕ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਫੈਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ " ਮੌਜੀ " ਤਖਲਸ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ! ਇਕ ਕਿਤਾਬ "ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ", ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਕਿਤਾਬ " ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ" ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ( ਦੀਪ ਢੀਂਡਸਾ) ਨੇ "ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਮੇਰੇ", ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ । ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਿਤ "ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ", ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਨਣਯੋਗ ਸੇਵਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜੀ ਦੀ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ", ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ" ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ" ਫੌਜ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ! ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸੈਨਿਕ ਸ.ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਧਾਂਦਰਾ <ref>{{Cite web |title=Dhandran Village |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Sangrur/Dhuri/Dhandran |access-date=2026-05-01 |website=www.onefivenine.com}}</ref> ਤੋਂ ਧੂਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਧੂਰੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ<ref>{{Cite web |title=Dhandra Village Population - Dhuri - Sangrur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/39659-dhandra-punjab.html |access-date=2026-05-01 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1273 ਹੈ। {{Stub}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 7mbxcc3llqsljqh06tvm2osc382u6gg 838684 838682 2026-05-06T02:10:40Z Harry sidhuz 38365 ਫਰਮਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ ------ ਅੰਦਾਜ਼............. 838684 wikitext text/x-wiki {{Tone|date=ਮਈ 2026}} '''ਧਾਂਦਰਾ''' [[ਧੂਰੀ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ [[ਸੰਗਰੂਰ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਿੰਡ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਂਝ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ(ਧੂਰੀ) ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਧੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰਗੜ੍ਹ, ਜਾਂ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਗੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਧਾਂਦਰੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸੜਕ ਹੈ ਪਰ ਇਥੋਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਗੜੀਆਂ ਵੱਲ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ - ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਿੜਕੀ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜ਼ਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਅੱਜ ਸੰਨ 2026 ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਕੋਈ ਪੌਣੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਅੰਦਾਜਨ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਨ 1740-50 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਰਸਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ । ਇਹ ਢੁੱਕਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ' ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦੋ ਵਹਿਣਾਂ (ਰਸਤਿਆਂ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਗਾਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਲਦੂ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੋਢੀਆਂ ਅਤੇ ਜੱਖਲਾਂ ਦੇ ਛਿਪਦੀ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਾਲ਼ੇ ਜਾਂ ਡਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਪਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਥੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਪਰ ਗੱਡੀ ਗਈ ਸੀ ਮੋੜ੍ਹੀ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਥੇਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ । ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਘ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਿਰੋਹਾ ਛੰਨਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਲਈ ਖੂਹ ਵੀ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ । ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਬਾਰਾ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ । ਬਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ 'ਬੜਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਮਾ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ - ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਮੁਖੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਿਆਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੱਢੀ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਮਨਹੂਸ ਹੈ। ਸੋ ਤਿੰਨੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸਾ ਕਰੋ । ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰੇ (ਬੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ) ਦੀ ਕੁਝ ਸੁਲਾਹ-ਸਫ਼ਾਈ ਸੀ ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ (ਨਦੀ) ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਏ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਜੌੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ । ਇਹਨਾ ਨੂੰ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਚੋਰਾਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਸੁੱਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਨੇ ਬੜੇ ਭਰਾ "ਬਾਰੇ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ "ਬੜੇ-ਵਾਲਾ" ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਸਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਰੜਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ-ਅਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੜਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ) ਅਤੇ ਲੰਮਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ/ਪੱਤੀ) ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਧਰ ਧਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਥੇਹ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉਪਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ । ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ "ਧਾਰੇਆਂ ਦਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ "ਧਾਂਦਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ । ਇਹ ਵੀ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ । ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਢੀਂਡਸਾ ਹੈ। ਢੀਂਡਸੇ ਗੋਤ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਾ, ਗੰਗਾਨਗਰ ਖਿੱਤੇ ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਬਾਥਾ ਧਾਰਾ ਸਿਉਂ' ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਸਮੀਰ, ਲਖਮੀਰ, ਗ਼ਜਾ ਅਤੇ ਸੱਦਾ । ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ (ਗਲੀਆਂ) ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਇਆ । ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਪੱਤੀਆਂ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ, ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੱਚਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਅਤੇ ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਨੂੰ ' ਪੱਕਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਧਰ ਛੋਟੀ ਪੱਕੀ ਇੱਟ (ਜਿਸਨੂੰ ਛੀਂਟਾਂਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਇੱਟ ਜਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚਾਰੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਖੂਹ ਸੀ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ' ਬਾਰ ਅਗਲਾ ਖੂਹ', ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ 'ਚਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ', ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਗੋਰੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਜੰਡ ਵਾਲਾ ਖੂਹ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ 1970-71 ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹੇ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡੂੰਘੇ ਉਤਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੂਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ । ਅਜੋਕੇ ਪੱਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਲਈ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ।ਇਹ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਸਨ । ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ।ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਮਰਬੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਮਾਲਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ।ਪਿੰਡ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ।ਜੁੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਹਲ-ਪੰਜਾਲੀ, ਲੋਹੇ-ਫਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ।ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਕੇ ਰਹਿੰਦੇ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬਦਲੇ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਅਪਣੇ ਅੱਛੇ ਭਵਿੱਖ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾ ਵਸੇ । [[ਸਰੋਤ : ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ (ਕਿਤਾਬ): ਲੇਖਕ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ, ਐਡੀਟਰ : ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ]] ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ । ਸੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂਕਿ ਧੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਲਗਭਗ 1952 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਚ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ, ਐਮ.ਡੀ, ਪੀ.ਐਚਡੀ., ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ, ਐਮ.ਏ, ਐਮ.ਐਡ, ਬੀ.ਐਡ, ਬੀ. ਟੈਕ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਫੈਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ " ਮੌਜੀ " ਤਖਲਸ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ! ਇਕ ਕਿਤਾਬ "ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ", ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਕਿਤਾਬ " ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ" ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ( ਦੀਪ ਢੀਂਡਸਾ) ਨੇ "ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਮੇਰੇ", ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ । ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਿਤ "ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ", ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਨਣਯੋਗ ਸੇਵਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜੀ ਦੀ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ", ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ" ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ" ਫੌਜ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ! ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸੈਨਿਕ ਸ.ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਧਾਂਦਰਾ <ref>{{Cite web |title=Dhandran Village |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Sangrur/Dhuri/Dhandran |access-date=2026-05-01 |website=www.onefivenine.com}}</ref> ਤੋਂ ਧੂਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਧੂਰੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ<ref>{{Cite web |title=Dhandra Village Population - Dhuri - Sangrur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/39659-dhandra-punjab.html |access-date=2026-05-01 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1273 ਹੈ। {{Stub}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] kpb5m7hz06kkdxsd84i7e6ni4fqk20m 838703 838684 2026-05-06T05:15:08Z Dr Avtar S Dhindsa 59908 ਹਿੱਜੇ ਸਹੀ ਕੀਤੇ 838703 wikitext text/x-wiki {{Tone|date=ਮਈ 2026}} '''ਧਾਂਦਰਾ''' [[ਧੂਰੀ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ [[ਸੰਗਰੂਰ]] ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇ ਪਿੰਡ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਂਝ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ(ਧੂਰੀ) ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਧੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰਗੜ੍ਹ, ਜਾਂ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਗੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਧਾਂਦਰੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸੜਕ ਹੈ ਪਰ ਇਥੋਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਗੜੀਆਂ ਵੱਲ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ - ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਿੜਕੀ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜ਼ਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਨ 1740-50 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਸਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਸਰਸਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ । ਇਹ ਢੁੱਕਵਾਂ ਇਲਾਕਾ ਮਾਲਵਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ' ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦੋ ਵਹਿਣਾਂ (ਰਸਤਿਆਂ) ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਗਾਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਲਦੂ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਹਾਅ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਸੋਢੀਆਂ ਅਤੇ ਜੱਖਲਾਂ ਦੇ ਛਿਪਦੀ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਨਾਲ਼ੇ ਜਾਂ ਡਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਪਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਥੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਪਰ ਗੱਡੀ ਗਈ ਸੀ ਮੋੜ੍ਹੀ । ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਥੇਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ । ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਘ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਿਰੋਹਾ ਛੰਨਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਲਈ ਖੂਹ ਵੀ ਪੁੱਟਿਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ । ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਬਾਰਾ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ । ਬਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ 'ਬੜਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੰਮਾ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਰੋਹਾ ਸਿੰਹੁ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ - ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਮੁਖੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਿਆਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੱਢੀ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਮਨਹੂਸ ਹੈ। ਸੋ ਤਿੰਨੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸਾ ਕਰੋ । ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰੇ (ਬੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੇ) ਦੀ ਕੁਝ ਸੁਲਾਹ-ਸਫ਼ਾਈ ਸੀ ਸੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ (ਨਦੀ) ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਅਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਏ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਜੌੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ । ਇਹਨਾ ਨੂੰ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਚੋਰਾਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਸੁੱਟ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ "ਜੌੜੀਆਂ ਵਾਸੀਆਂ" ਨੇ ਬੜੇ ਭਰਾ "ਬਾਰੇ" ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ "ਬੜੇ-ਵਾਲਾ" ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਸਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਰੜਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ-ਅਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬੜਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ) ਅਤੇ ਲੰਮਾਵਾਸ (ਪਾਸਾ/ਪੱਤੀ) ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਧਰ ਧਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਥੇਹ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਟਿੱਲੇ ਉਪਰ ਅਪਣਾ ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ । ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ "ਧਾਰੇਆਂ ਦਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ "ਧਾਂਦਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ । ਇਹ ਵੀ ਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਰੜਵਾਲ ਪਿੰਡ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਕਬਾ ਵੀ ਧਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਬਰੜਵਾਲ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ । ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਢੀਂਡਸਾ ਹੈ। ਢੀਂਡਸੇ ਗੋਤ ਦੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਾ, ਗੰਗਾਨਗਰ ਖਿੱਤੇ ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ । ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਬਾਥਾ ਧਾਰਾ ਸਿਉਂ' ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਸਮੀਰ, ਲਖਮੀਰ, ਗ਼ਜਾ ਅਤੇ ਸੱਦਾ । ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ (ਗਲੀਆਂ) ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਇਆ । ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਪੱਤੀਆਂ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ, ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਠੁਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਅਜੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੱਚਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਅਤੇ ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਠੁੱਲਾ ਨੂੰ ' ਪੱਕਾ ਪਾਸਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਧਰ ਛੋਟੀ ਪੱਕੀ ਇੱਟ (ਜਿਸਨੂੰ ਛੀਂਟਾਂਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਇੱਟ ਜਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚਾਰੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਖੂਹ ਸੀ । ਸੱਦਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ' ਬਾਰ ਅਗਲਾ ਖੂਹ', ਗਜਾ ਪੱਤੀ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ 'ਚਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ', ਲਖਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਗੋਰੇ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਸਮੀਰ ਪੱਤੀ ਦਾ ' ਜੰਡ ਵਾਲਾ ਖੂਹ' ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ 1970-71 ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹੇ । ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡੂੰਘੇ ਉਤਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੂਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ । ਅਜੋਕੇ ਪੱਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਲਈ ਹੈ । ਇਹ ਖੂਹ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ।ਇਹ ਪਾਣੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਸਨ । ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਂਦਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ।ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਮਰਬੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਉਪਰ ਮਾਲਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ।ਪਿੰਡ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ।ਜੁੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਹਲ-ਪੰਜਾਲੀ, ਲੋਹੇ-ਫਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ।ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਕੇ ਰਹਿੰਦੇ । ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਬਦਲੇ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਅਪਣੇ ਅੱਛੇ ਭਵਿੱਖ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾ ਵਸੇ । (ਸਰੋਤ : ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ (ਕਿਤਾਬ): ਲੇਖਕ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ, ਸੰਪਾਦਕ : ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ) ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਕੂਲ ਹਨ , ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹੈ । ਸੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂਕਿ ਧੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ : ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਲਗਭਗ 1952 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਚ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ, ਐਮ.ਡੀ, ਪੀ.ਐਚਡੀ., ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ, ਐਮ.ਏ, ਐਮ.ਐਡ, ਬੀ.ਐਡ, ਬੀ. ਟੈਕ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ: ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ , ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਫੈਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ " ਮੌਜੀ " ਤਖਲਸ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ! ਇਕ ਕਿਤਾਬ "ਸੂਹੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਦਾ ਪੰਧ", ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੇਡ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਂਦਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਕਿਤਾਬ " ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ" ਡਾ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ( ਦੀਪ ਢੀਂਡਸਾ) ਨੇ "ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਮੇਰੇ", ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ । '''ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ :''' ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਿਤ "ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ", ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਰਨਣਯੋਗ ਸੇਵਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਜੀ ਦੀ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ", ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ" ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ" ਫੌਜ ਵਾਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ! ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ 1914 ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੌਜੀ/ਸੈਨਿਕ ਸ. ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ! ਧਾਂਦਰਾ <ref>{{Cite web |title=Dhandran Village |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Sangrur/Dhuri/Dhandran |access-date=2026-05-01 |website=www.onefivenine.com}}</ref> ਤੋਂ ਧੂਰੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਧੂਰੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ<ref>{{Cite web |title=Dhandra Village Population - Dhuri - Sangrur, Punjab |url=https://www.census2011.co.in/data/village/39659-dhandra-punjab.html |access-date=2026-05-01 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 1273 ਹੈ। {{Stub}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] ddvifg5nr7vysi8e6k775jgqm95fxxc 3 204501 838619 2026-05-05T12:11:17Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838619 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Cthulhuclub}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:11, 5 ਮਈ 2026 (UTC) 4aa0xls8x6mutzstgevpuldc0kviw1g 829 204503 838623 2026-05-05T13:23:26Z MediaWiki message delivery 7061 /* Databox has 2 new parameters */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 838623 wikitext text/x-wiki == Databox has 2 new parameters == ''Sorry for posting in English, you can help by translating it'' The code in this module added 2 new parameters: * <code>useImage</code> * <code>excludeProperties</code> '''How to use them'''<br> Invoke either or both parameters into the template when entering the databox template: '''<nowiki>{{</nowiki>Databox}}''', placing a pipe <code>|</code> and then the parameter name, followed by an equals sign<code>=</code> and ending with the value (no spaces are required), it will have a form like:<br> <nowiki>{{Databox|parameterName=value}}</nowiki> * <code>useImage=</code> <nowiki>{{</nowiki>Databox|useImage=<code>add the [[d:Property:P18|P18 (image)]] filename here</code>}} * <code>excludeProperties=</code> <nowiki>{{</nowiki>Databox|excludeProperties=<code>add comma-separated property ID's here (P105,P171)</code>}} '''Parameter behaviour'''<br> Both parameters when used will make changes to the invoked databox at the local page level.<br> ''They do not affect any other Databoxes on the wiki''. * <code>'''useImage:'''</code> This parameter allows the local databox to choose which image of the item's P18 files to display. A Wikidata item can have multiple files for its property Image (P18). By default, only the most recently uploaded (or Preferred) file will be displayed when a databox is invoked. * <code>'''excludeProperties:'''</code> This parameter allows the local databox to exclude additional properties from being included in the current databox (only). Databox code already contains a global list of properties to exclude from being displayed, this exclusion list affects '''all''' databoxes on the current wiki. Adding or removing properties under '''local site excluded properties = {''' of the code at [[Module:Databox]] will affect all databoxes currently displayed and any future ones. Editors' may want to have more control over what data/properties are shown for individual databoxes to stop it from becoming too long or containing irrelevant data for the current article, page or topic. [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Databox|Databox - additional Parameters]] - More information about these parameters can be found here. <br> [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Databox|User Talk: Databox - additional Parameters]] - Questions and feedback about these parameters are welcome here (or as a reply to this topic).<br> [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny_Benjafield (WMDE)]] on behalf of the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team will be updating the local code for the Template:Databox and Module:Databox pages in the coming weeks. If you do not wish to update to the newest version, please let them know at their [[m:User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|User talk:Danny_Benjafield (WMDE)]] or reply here. Thank you, - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:23, 5 ਮਈ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30504313 --> fro7zdd20thh8lhttnrkb05044fbeuz 3 204504 838624 2026-05-05T15:00:18Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838624 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ElHombreEnMi7}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:00, 5 ਮਈ 2026 (UTC) c463ay2uevtsuwnxuoi62ahhxosi6vm 3 204505 838628 2026-05-05T15:38:28Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838628 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Nitin Dagar07}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:38, 5 ਮਈ 2026 (UTC) 3us6lwtsmskkhzwbdl75vl0lqo79wej 0 204506 838631 2026-05-05T15:52:17Z Gurtej Chauhan 27423 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352625924|Dhablan railway station]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 838631 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox station/styles.css"></templatestyles>{{Infobox station | name = Dhablan | style = Indian Railways | type = [[Indian Railways]] station | image = ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ.jpg | caption = | address = Dhablan, [[Patiala district]], [[Punjab, India|Punjab]] | country = India | coordinates = {{coord|30.337913|76.276918|format=dms|display=inline}} | elevation = {{convert|253|m|ft}} | owned = [[Indian Railways]] | operator = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | lines = [[Bathinda–Rajpura line]] | platforms = 2 | tracks = Double Electric-Line | connections = | structure = Standard (on ground) | depth = | levels = | parking = | bicycle = | accessible = | status = Functioning | code = {{Indian railway code | code = DBN | zone = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | division = {{rwd|Ambala}} }} | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = Yes | former = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=Indian Railways |line=Northern Railway zone|left=Kalhe Majra|right=Patiala Cantt|type=[[Bathinda–Rajpura line]]}} | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | map_type = | map_dot_label = | map_size = 300 }} ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਬਠਿੰਡਾ–ਰਾਜਪੁਰਾ ਲਾਈਨ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ]] [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ-ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲਈ ਟਰੈਕ ਵਾਲਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਇਹ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ [[ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ|ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ।<ref>{{Cite web |title=Dhablan Railway Station Map/Atlas NR/Northern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/dhablan-dbn/4872 |access-date=2026-04-08 |website=indiarailinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=TTI |title=DBN / Dhablan Railway Station {{!}} Train Arrival / Departure Timings at Dhablan |url=https://www.totaltraininfo.com/station/dbn/ |access-date=2026-04-08 |website=www.totaltraininfo.com |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}}{{Railway stations in the Punjab, India}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] j3bowc7u5as9ea0xnjwcpvwxciux9ho 838633 838631 2026-05-05T15:58:27Z Gurtej Chauhan 27423 838633 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox station/styles.css"></templatestyles>{{Infobox station | name = '''ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''' | style = Indian Railways | type = [[Indian Railways]] station | image = ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ.jpg | caption = | address = [[ਧਬਲਾਨ]] ਪਿੰਡ , [[ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ |ਪੰਜਾਬ]] | country = ਭਾਰਤ | coordinates = {{coord|30.337913|76.276918|format=dms|display=inline}} | elevation = {{convert|253|m|ft}} | owned = [[Indian Railways]] | operator = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | lines = [[Bathinda–Rajpura line]] | platforms = 2 | tracks = Double Electric-Line | connections = | structure = Standard (on ground) | depth = | levels = | parking = | bicycle = | accessible = | status = Functioning | code = {{Indian railway code | code = DBN | zone = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | division = {{rwd|Ambala}} }} | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ਹਾਂ | former = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=Indian Railways |line=Northern Railway zone|left=Kalhe Majra|right=Patiala Cantt|type=[[Bathinda–Rajpura line]]}} | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | map_type = | map_dot_label = | map_size = 300 }} ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਬਠਿੰਡਾ–ਰਾਜਪੁਰਾ ਲਾਈਨ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ]] [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ-ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲਈ ਟਰੈਕ ਵਾਲਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਇਹ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ [[ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ|ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ।<ref>{{Cite web |title=Dhablan Railway Station Map/Atlas NR/Northern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/dhablan-dbn/4872 |access-date=2026-04-08 |website=indiarailinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=TTI |title=DBN / Dhablan Railway Station {{!}} Train Arrival / Departure Timings at Dhablan |url=https://www.totaltraininfo.com/station/dbn/ |access-date=2026-04-08 |website=www.totaltraininfo.com |language=en}}</ref> == ਗੈਲਰੀ == == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}}{{Railway stations in the Punjab, India}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] a5p97mqzkl8pe8jlbsv86g2lqytm1ft 838698 838633 2026-05-06T04:00:31Z Gurtej Chauhan 27423 /* ਗੈਲਰੀ */ 838698 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox station/styles.css"></templatestyles>{{Infobox station | name = '''ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''' | style = Indian Railways | type = [[Indian Railways]] station | image = ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ.jpg | caption = | address = [[ਧਬਲਾਨ]] ਪਿੰਡ , [[ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ |ਪੰਜਾਬ]] | country = ਭਾਰਤ | coordinates = {{coord|30.337913|76.276918|format=dms|display=inline}} | elevation = {{convert|253|m|ft}} | owned = [[Indian Railways]] | operator = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | lines = [[Bathinda–Rajpura line]] | platforms = 2 | tracks = Double Electric-Line | connections = | structure = Standard (on ground) | depth = | levels = | parking = | bicycle = | accessible = | status = Functioning | code = {{Indian railway code | code = DBN | zone = [[Northern Railway zone|Northern Railway]] | division = {{rwd|Ambala}} }} | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ਹਾਂ | former = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=Indian Railways |line=Northern Railway zone|left=Kalhe Majra|right=Patiala Cantt|type=[[Bathinda–Rajpura line]]}} | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | map_type = | map_dot_label = | map_size = 300 }} ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ [[ਬਠਿੰਡਾ–ਰਾਜਪੁਰਾ ਲਾਈਨ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ]] [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ-ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲਈ ਟਰੈਕ ਵਾਲਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਇਹ ਧਬਲਾਨ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ [[ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ|ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ।<ref>{{Cite web |title=Dhablan Railway Station Map/Atlas NR/Northern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/dhablan-dbn/4872 |access-date=2026-04-08 |website=indiarailinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=TTI |title=DBN / Dhablan Railway Station {{!}} Train Arrival / Departure Timings at Dhablan |url=https://www.totaltraininfo.com/station/dbn/ |access-date=2026-04-08 |website=www.totaltraininfo.com |language=en}}</ref> == ਗੈਲਰੀ == [[File:ਧਬਲਾਨ.jpg|thumb|ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] [[File:ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (29029).jpg|thumb|ਇਮਾਰਤ ਧਬਲਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}}{{Railway stations in the Punjab, India}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] bjwtn97jlubj1whno1rduilz82942fm 3 204507 838636 2026-05-05T16:50:16Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838636 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Riyankansal}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:50, 5 ਮਈ 2026 (UTC) ol7qf0slvx8997s17sn3erhlmggaszf 3 204508 838637 2026-05-05T19:19:08Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838637 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Splatqr}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:19, 5 ਮਈ 2026 (UTC) 9kf3onehy660hmevdbtqh19veozv1p7 3 204509 838650 2026-05-05T21:43:39Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838650 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Syzarn}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:43, 5 ਮਈ 2026 (UTC) 5xz2tavz8t2yy9zm1tcwxtlqriojpa3 3 204510 838677 2026-05-06T01:28:26Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838677 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Saint-Amant-de-Boixe}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:28, 6 ਮਈ 2026 (UTC) bl4pl2x4tn9kx7r2sili5npzvj46dyy 838678 838677 2026-05-06T01:29:21Z Saint-Amant-de-Boixe 59947 ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤਾ 838678 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 204511 838700 2026-05-06T04:03:22Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 838700 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Anmol 1122334455}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 04:03, 6 ਮਈ 2026 (UTC) 4y01aoaceho650pu8em391qiamhj45s