ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 0 2772 841965 841954 2026-07-05T15:39:15Z Nitesh Gill 8973 /* ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ */ 841965 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | religion = [[ਸਿੱਖੀ]] | name = ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ | image = Contemporary painting of the sixth Sikh guru, Guru Hargobind. Provincial Mughal school, Deccan, mid-17th century.jpg | caption = ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਮੁਗਲ ਸਕੂਲ, ਡੇਕਨ, 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ। | birth_name = ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ | birth_date = {{Birth date|1595|06|19|df=yes}} | birth_place = ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲ਼ੀ, [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਲਾਹੌਰ ਸੂਬਾ]], [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ]] <br /> {{small|(ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, [[ਭਾਰਤ]])}} | death_date = {{Death date and age|1644|02|28|1595|06|19|df=yes}}<ref name=eos>{{cite book |chapter=HARGOBIND, GURU (1595–1644)| chapter-url=https://archive.org/details/TheEncyclopediaOfSikhism-VolumeIiE-l/page/n245 |author=Fauja Singh |title= Encyclopaedia of Sikhism|publisher=Punjabi University, Patiala|access-date=8 December 2019|year=2009}}</ref> | death_date = [[ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]], [[ਲਾਹੌਰ ਸੂਬਾ]], [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ]] <br /> {{small|(ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, [[ਭਾਰਤ]])}} | nationality = | other_names = ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ<br />ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ<br />ਸੱਚਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ<br />ਛੇਵੇਂ ਨਾਨਕ<br />ਬੰਦੀ ਛੋੜ<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Pashaura |title=The Routledge Companion to the Life and Legacy of Guru Hargobind: Sovereignty, Militancy, and Empowerment of the Sikh Panth |date=Aug 9, 2024 |publisher=Taylor & Francis |isbn=9781040106327 |pages=188}}</ref> | known_for = * [[ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ]] ਦੀ ਉਸਾਰੀ * ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ * ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਟ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ * ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ * [[ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਬਾਨੀ * ਇਹ ਜੰਗਾ ਲੜੀਆਂ: * [[ਰੁਹੀਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ]] * ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਜੰਗ * ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ (1634) * [[ਲਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ]] * ਗੁਰੂਸਰ ਦੀ ਜੰਗ * ਕੀਰਤਪੁਰ ਦੀ ਜੰਗ | predecessor = [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | successor = [[ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]] | spouse = ਮਾਤਾ ਦਮੋਦਰੀ, [[ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ]], ਮਾਤਾ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕੌਲਾ | children = [[ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ]] (1613–1638) <br /> [[ਸੂਰਜ ਮੱਲ]] (1618–1698) <br /> [[ਅਨੀ ਰਾਇ]] (1633–1678) <br /> [[ਅਟਲ ਰਾਇ]] (1619–1627)<br /> [[ਗੁਰ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ|ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ]] (1621–1675) <br />[[ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ]](1628–1705) | parents = [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] ਅਤੇ [[ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ]] | office1 = 6ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ | signature = Autograph of Guru Hargobind - 2.jpg | battles = * [[ਰੁਹੀਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ]] * [[ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ]] * [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ (1634)]] * [[ਲਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ]] ਜਾਂ ਗੁਰੂਸਰ * [[ਕੀਰਤਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ]] | period = 1606–1644 }} {{ਸਿੱਖੀ ਸਾਈਡਬਾਰ}} '''ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ''' (5 ਜੁਲਾਈ 1595 – 19 ਮਾਰਚ 1644) [[ਸਿੱਖਾਂ]] ਦਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਵੇਂ [[ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ|ਗੁਰੂ]] ਹੋਏ ਸਨ।<ref>HS Syan (2013), Sikh Militancy in the Seventeenth Century, IB Tauris, {{ISBN|978-1780762500}}, pages 48–55</ref> ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਤੇ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=hssyan>HS Syan (2013), Sikh Militancy in the Seventeenth Century, IB Tauris, {{ISBN|978-1780762500}}, pages 48–55</ref> ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{cite book|author=John F. Richards|title=The Mughal Empire|url=https://books.google.com/books?id=HHyVh29gy4QC&pg=PA97|year=1995|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56603-2|pages=97–98, 177–178}}</ref><ref name=britannicahargobind>[https://www.britannica.com/biography/Hargobind Hargobind: Sikh Guru], Encyclopedia Britannica, Quote: "Guru Hargobind, sixth Sikh Guru, who developed a strong Sikh army and gave the Sikh religion its military character, in accord with the instructions of his father, Guru Arjan (1563–1606), the first Sikh martyr, who had been executed on the order of the Mughal emperor Jahangir."; "After Jahāngīr's death (1627) the new Mughal emperor, Shāh Jahān, persecuted the Sikh community in earnest. The Sikhs under Hargobind Sahib defeated Shāh Jahān's armies four times, crushing the myth of Mughal invincibility. To the Sikh ideals of his predecessor, Guru Hargobind thus added another: the right and duty of the Sikhs to defend their faith by the sword if necessary."</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ (ਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ) ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ (ਕਾਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਾ ਤਖਤ) ਬਣਾਇਆ। ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅੱਜ ਖਾਲਸਾ (ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸੰਸਥਾ) ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਬੋਧ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref name=":22">{{Cite book |last=Shanker |first=Rajkumari |title=Religion and Women |date=Sep 21, 2015 |publisher=State University of New York Press |isbn=9781438419602 |editor-last=Sharma |editor-first=Arvind |pages=198 |chapter=Women in Sikhism}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == [[File:Guru Ki Wadali.jpg|thumb|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫੋਟੋ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।]] ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਜਨਮ [[19 ਜੂਨ]] [[1595]] ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਢੀ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (4.3 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ,<ref name=eos/><ref name=hssingha>HS Singha (2009), Sikh Studies, Book 7, Hemkunt Press, {{ISBN|978-8170102458}}, pages 18–19</ref> ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।<ref name=":14">{{Cite book |last=Singh |first=Prithi Pal |title=The History of Sikh Gurus |publisher=Lotus Press |year=2006 |isbn=9788183820752 |pages=69–70}}</ref> ਸਿੱਖ ਹਾਥੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਰਮੋ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਬਰਾ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":14" /> ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਮੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਨਰਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।<ref name=":14" /> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਰਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਪਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਘਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":14" /> ਦੂਜੀ ਜ਼ਹਿਰ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੱਪ-ਮੋਹਕ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮਰ ਨਾ ਗਿਆ।<ref name=":14" /> ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਗਿਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ - ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਸਤਾ ਸੀ; ਥੱਲੇ ਡਿੱਗੇ ਦਹੀਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":14" /> ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ।<ref name=":14" /> ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="eos" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।<ref name=":14" /> ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਭਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਬਿਤਾਇਆ।<ref name=":14" /> ==ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ== 1603 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ [[ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ]] ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਯੋਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਆਖ ਦੇਂਦੇ ਸਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ==ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ== [[ਜਹਾਂਗੀਰ]] ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਾਕਮ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਤਾ [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ]] ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲਾਹੌਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਤ-ਅਭਿਮਾਨੀ ਕਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਤੋਂ ਮਈ 1606 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਹਿਬ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 11 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} == ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ == {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote="ਪੰਜ ਪਿਆਲੇ, ਪੰਜ ਪੀਰ ਛਟਮੁ ਪੀਰ ਬੈਠਾ ਗੁਰੁ ਭਾਰੀ। ਅਰਜਨ ਕਾਇਆ ਪਲਟਿ ਕੈ, ਮੂਰਤਿ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਵਾਰੀ। ਚਲੀ ਪੀੜੀ ਸੋਢੀਆਂ ਰੂਪ ਦਿਖਾਵਣਿ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ। ਦਲਭੰਜਨ ਗੁਰੁ ਸੂਰਮਾ ਵਡ ਯੋਧਾ ਬਹੁ ਪਰਉਪਕਾਰੀ। ਦਰਬਾਰੀ ਢਾਡੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਦੋ ਤਲਵਾਰੀ ਬੱਧੀਆਂ ਇੱਕ ਮੀਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀਰੀ ਦੀ। ਇਕ ਅਜ਼ਮਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਖੀ ਕਰੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ। ਮੇਰੇ ਪਰਵਾਰ ਕੋਈ ਇਲਮ ਨਹੀਂ।"|salign=right|source=— ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ}} [[ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ]] ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੋਰਨਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ 'ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ' ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਦ ਭੇਟਾ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਜੁਆਨੀ ਅਰਪਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਚੋਣਵੇਂ ਸੂਰਮੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਰੁਚੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਝੇ, ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਜਵਾਨ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਗਏ। ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਣ ਰਹੀ ਫੌ਼ਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ==ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ== ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 1606 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ [[ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ]] ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦਿੱਤੀ। ==ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ== ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਸਿੱਖ-ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1612-13 ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦਾਪਅਤੇ ਰਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਰਖੂ ਅੱਖ ਨੇ ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ। 1613 ਵਿੱਚ [[ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ]] ਦਾ ਜਨਮ [[ਡਰੌਲੀ ਭਾਈ|ਡਰੌਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਾਧੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵਰੀਆ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ‘[[ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ]]’ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਰਾਮਸਰ ਅਤੇ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿਬੇਕਸਰ]] ਨਾਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਬਣਵਾਏ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ [[ਲੋਹਗੜ੍ਹ]] ਦਾ ਕਿਲਾ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ==ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਕੈਦ== [[ਜਹਾਂਗੀਰ]] ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਇਆ। 1612 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੁਕਮ ਦੇਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ [[ਗਵਾਲੀਅਰ]] ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਉਂ [[ਗਵਾਲੀਅਰ]] ਪਹੁੰਚਦੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। 1614 ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਦਮੇ ਦਾ ਬੜਾ ਸਖ਼ਤ ਦੌਰਾ ਪਿਆ। ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਕੀਰ [[ਮੀਆਂ ਮੀਰ]] ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 52 ਕਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਫੱੜ ਕੇ 52 ਰਾਜੇ ਵੀ ਜੇਲ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਬੰਦੀ ਛੋੜ== [[ਗਵਾਲੀਅਰ]] ਦੇ ਕਿਲੇ 'ਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਅਤੇ [[ਜਹਾਂਗੀਰ]] ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ 52 ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ [[ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ]] ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ, ਵਹਿਮਾਂ, ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ==ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਘੋੜੇ== [[ਕਾਬੁਲ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ-ਮਸੰਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਦੋ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਲੈਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ [[ਲਾਹੌਰ]] ਦੇ ਤੁਰਕ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਖੋਹ ਲਏ। [[ਬਿਧੀ ਚੰਦ|ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ]] ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਘੋੜੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ। ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਇਸ ਵਾਰੀਂ ਲਾਲਬੇਗ ਅਤੇ ਕਮਰਬੇਗ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਰਾਰੀ ਜੰਗ ਸੀ। ਦੋਨਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ‘ਡਰੌਲੀ’ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਸਰਦਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 'ਗੁਰੂ ਸਰ' ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਵਾਇਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ==ਨੰਗਲ ਸਰਸਾ ਦੀ ਲੜਾਈ== ਨਿੱਤ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ, [[ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 3 ਮਈ, 1635 ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, [[ਨਾਹਨ]], ਗੁਲੇਰ, ਨਦੌਣ, [[ਖੰਡੂਰ]] (ਮਗਰੋਂ [[ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ]]) ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਪੜ (ਹੁਣ [[ਰੋਪੜ]]) ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ [[ਖੰਡੂਰ]] 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਦਾ ਰਾਜਾ [[ਹਰੀ ਚੰਦ]], ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਅਰਜ਼ ਕਰਨ ਆ ਪੁੱਜਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ (ਬਾਬਾ) ਗੁਰਦਿਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੱਥਾ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ, 1635 ਦੇ ਦਿਨ ਨੰਗਲ ਗੁੱਜਰਾਂ (ਹੁਣ ਸਰਸਾ ਨੰਗਲ) ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੋਪੜ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਕੋਟਲਾ ਸ਼ਮਸ ਖ਼ਾਨ (ਹੁਣ [[ਕੋਟਲਾ ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ]]) ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਮਸ ਖ਼ਾਨ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਤ ਉੱਤੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ, 18 ਜੁਲਾਈ, 1635 ਦੇ ਦਿਨ ਰੋਪੜ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਹ ਨਵਾਬ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ। 19 ਤੇ 20 ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਟਲਾ ਸ਼ਮਸ ਖ਼ਾਨ (ਹੁਣ ਕੋਟਲਾ ਨਿਹੰਗ ਖ਼ਾਨ) ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਤਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਗ਼ਲ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਰਿਆਸਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ==ਯੁੱਧ== '''ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ''' 1634 ਈ: ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ]] ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਖਲਿਸ ਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੀ [[ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ]] ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਸੀ। ===ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ=== ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 1635 ਈ: ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗੰਢ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ [[ਕਾਲੇ ਖਾਂ]] ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਫ਼ੌਜ ਤੋਰ ਦਿੱਤੀ। 'ਕਰਤਾਰਪੁਰ' ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ 14 ਸਾਲ ਦੇ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ (ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ) ਵੀ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜੇ। ਆਖਿਰ ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਪਰ ਕੁਝ ਨਾ ਵਿਗਾੜ ਸਕਿਆ ਜਦ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਕੋ ਵਾਰ ਨਾਲ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਕੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆਗਿਆ। ਪੈਂਦੇ ਖਾਂ ਦਾ ਦਾਮਾਦ ਕਾਲੇ ਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆਂ ਕਾਲੇ ਖਾਂ, ਵਾਰ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਇਉਂ ਕਰੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਖਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਐਸਾ ਚੀਰ ਪਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੰਜੂ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਯੁੱਧ 1635 ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਭੱਜ ਕੇ ਜਾਣ ਬਚਾਈ। 1635ਈ: ਵਿੱਚ ਹੀ [[ਫਗਵਾੜਾ]] ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਦਾਸਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਲੇਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ। 1638 ਵਿੱਚ [[ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ|ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿਤਾ]] ਚਲਾਨਾ ਕਰ ਗਏ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ==ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ== ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ। 1635 ਵਿੱਚ [[ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ]] ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਤੰਗ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। 1644 ਤੱਕ ਅਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਵੇਲਾ ਨੇੜੇ ਜਾਣਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ (ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿਤਾ) [[ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]] ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਅਤੇ 3 ਮਾਰਚ 1644 ਨੂੰ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ]] * [[ਅਕਾਲ ਸੈਨਾ]] * [[ਦਿਲਬਾਗ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਗ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ== * Dr Harjinder Singh Dilgeer (2012), ''SIKH HISTORY in 10 volumes'', Sikh University Press. ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [https://web.archive.org/web/20081121001911/http://www.scys-online.org/site/G6.html Guru Hargobind] (archived) {{Sikhism|state=collapsed}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1595]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ]] 869fd5xqfcym75oekksh6eyog70mlrm 0 28747 841970 692242 2026-07-05T18:23:12Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Soundtrack" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348081870|Umrao Jaan (1981 film)]]" 841970 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ | image =Umrao Jaan movie poster.jpg | caption = ਪੋਸਟਰ | producer = | director = [[ਮੁਜ਼ਫਰ ਅਲੀ]] | music = | writer = | starring = [[ਰੇਖਾ]] – ਅਮੀਰਨ <br> [[ਫ਼ਾਰੁਖ਼ ਸ਼ੇਖ਼]] - ਨਵਾਬ ਸੁਲਤਾਨ <br> [[ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ]] - ਗੌਹਰ ਮਿਰਜਾ<br> [[ਰਾਜਬੱਬਰ]] - ਫ਼ੈਜ ਅਲੀ <br> [[ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਰਾਇਣ]] – ਬਿਸਮਿੱਲਾ <br> ਅਕਬਰ ਰਸ਼ੀਦ <br> [[ਗਜਾਨਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰ]] – ਮੌਲਵੀ <br> [[ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ]] - ਹੁਸੈਨੀ<br> [[ਰੀਤਾ ਰਾਨੀ ਕੌਲ]] <br> ਸ਼ਾਹੀਨ ਸੁਲਤਾਨ <br> [[ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ]] - ਖਾਨ ਸਾਹਬ <br> [[ਲੀਲਾ ਮਿਸ਼ਰਾ]] <br> [[ਮੁਕਰੀ]] - ਪਰਨਨ ਅਜੀਜ <br> [[ਯੂਨੁਸ ਪਰਵੇਜ਼]] <br> [[ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ]] - ਦਰੋਗਾ ਦਿਲਾਵਰ | screenplay = | released = [[1981]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | language = [[ਹਿੰਦੀ]] | budget = }} ''''''ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ''''' 1981 ਵਿੱਚ ਬਣੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਰੁਸਵਾ (1857 ਤੋਂ 1931) ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ'' ‘ਅਦਾ’ ਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਪਾਤਰ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਰੁਸਵਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ।<ref>[http://ajmernama.com/guest-writer/43768/ उमराव जान, जिसे प्यार न मिला | Ajmernama]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thebhopalpost.com/index.php/2010/07/ajab-dastan-hai/ |title=उमराव जान:अजब दास्ताँ है मेरी ज़िंदगी की… |access-date=2014-01-07 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731191344/http://www.thebhopalpost.com/index.php/2010/07/ajab-dastan-hai/ |url-status=dead }}</ref> == ਸੰਖੇਪ == 1840 ਅਮੀਰਨ (ਸੀਮਾ ਸਾਥਿਊ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ, ਅਵਧ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ, ਦਿਲਾਵਰ ਖਾਨ (ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ) ਉਧਾਲ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਖਾਨੁਮ ਜਾਨ (ਸ਼ੌਕਤ ਕੈਫ਼ੀ) ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤਵਾਇਫ਼ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। == ਮੁਖ ਕਲਾਕਾਰ == * [[ਰੇਖਾ]] - ਅਮੀਰਨ * [[ਫ਼ਾਰੂਖ਼ ਸ਼ੇਖ਼]] - ਨਵਾਬ ਸੁਲਤਾਨ * [[ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ]] - ਗੌਹਰ ਮਿਰਜਾ * [[ਰਾਜ ਬੱਬਰ]] - ਫ਼ੈਜ ਅਲੀ * [[ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਾਰਾਇਣ]] - ਬਿਸਮਿੱਲਾ * ਅਕਬਰ ਰਸ਼ੀਦ * [[ਗਜਾਨਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰ]] - ਮੌਲਵੀ * [[ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ]] - ਹੁਸੈਨੀ * [[ਰੀਤਾ ਰਾਨੀ ਕੌਲ]] * ਸ਼ਾਹੀਨ ਸੁਲਤਾਨ * [[ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ]] - ਖਾਨ ਸਾਹਬ * [[ਲੀਲਾ ਮਿਸ਼੍ਰਾ]] * [[ਮੁਕਰੀ]] - ਪਰਨਨ ਅਜੀਜ * [[ਯੁਨੁਸ ਪਰਵੇਜ਼]] * [[ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ]] - ਦਰੋਗਾ ਦਿਲਾਵਰ == ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ == ਨੰ. ਸਿਰਲੇਖ ਗੀਤਕਾਰ ਗਾਇਕ/ਗਾਇਕਾ ਲੰਬਾਈ 1. "ਦਿਲ ਚੀਜ਼ ਕਯਾ ਹੈ" (ਰਾਗ ਬਿਹਾਗ) ਸ਼ਹਰਯਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 6:06 2. "ਇਨ ਆਂਖੋਂ ਕੀ ਮਸਤੀ ਕੇ"(ਰਾਗ ਭੂਪਾਲੀ) ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 5:42 3. "ਜਬ ਭੀ ਮਿਲਤੀ ਹੈ" ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 1:28 4. "ਝੂਲਾ ਕਿੰਨੇ ਡਾਲਾ" ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਖਾਨ, ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਖਾਨ ਨਿਜ਼ਾਮੀ 2:31 5. "ਜੁਸਤਜੂ ਜਿਸਕੀ ਥੀ" ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 4:37 6. "ਕਾਹੇ ਕੋ ਬਿਆਹੀ ਬਿਦੇਸ" ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ[1] ਜਗਜੀਤ ਕੌਰ 4:52 7. "ਰਾਗਮਾਲਾ" ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਨ, ਰੁਨਾ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਖਾਨ 5:22 8. "ਯੇ ਕਯਾ ਜਗਹ ਹੈ ਦੋਸਤੋਂ (ਰਾਗ ਬਿਹਾਗ)" ਸ਼ਹਰਯਾਰ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ 6:07 9. "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਬ ਭੀ (ਰਾਗ ਗੌੜ ਸਾਰੰਗ)" ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਤਲਤ ਅਜ਼ੀਜ਼ 4:51 10. "ਪ੍ਰਥਮ ਧਰ ਧਿਆਨ" ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਨ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] cqjj43hrzuo72az6y2bzng3n8ec06mz 0 65260 841966 818096 2026-07-05T16:03:33Z Birkho 50763 + ਦਸਤਖ਼ਤ 841966 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ਰੇਨਰ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ | image = Rilke, 1900.jpg | imagesize = | caption = 1900 ਵਿੱਚ ਰਿਲਕੇ, 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ | pseudonym = |birth_name=ਰੇਨੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਹਾਨ ਜੋਸੇਫ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ | birth_date = {{birth date|1875|12|4|df=y}} | birth_place = [[ਪਰਾਗ]], [[ਬੋਹੇਮਿਆ ਦੀ ਰਿਆਸਤ|ਬੋਹੇਮਿਆ]], [[ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ]] | death_date = {{death date and age|1926|12|29|1875|12|4|df=y}} | death_place = [[ਮੋਂਟ੍ਰਿਯੂ]], ਸਵੀਜ਼ਰਲੈਂਡ | occupation = ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ | nationality = [[ਆਸਟਰੀਅਨ]] | period = 1894–1925 | genre = | movement = | signature = Unterschrift Rainer Maria Rilke österreichischer Erzähler und Lyriker.svg }} [[File:Paula Modersohn-Becker 016.jpg|thumb|ਪੌਲਾ ਮੋਡਰਸੋਹਾਨ-ਬੇਕਰ (1876–1907), ਇੱਕ ਮੁਢਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਪਸਵੇਡ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਲਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਅਤੇ 1906 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਿਲਕੇ ਦਾ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ।]] '''ਰੇਨੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਹਾਨ ਜੋਸੇਫ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ''' (4 ਦਸੰਬਰ 1875- 29 ਦਸੰਬਰ 1926) ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ '''ਰੇਨਰ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ''' ({{IPA-de|ˈʁaɪnɐ maˈʁiːa ˈʁɪlkə|lang}}) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਸਟਰੀਅਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। <ref name="PoetryFdnRilkeBio">[http://www.poetryfoundation.org/bio/rainer-maria-rilke Biography: Rainer Maria Rilke 1875–1926] on the Poetry Foundation website. Retrieved 2 February 2013.</ref>ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਗਦ ਦੋਨੋਂ ਲਿਖੇ। ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।<ref>See Müller, Hans Rudolf. ''Rainer Maria Rilke als Mystiker: Bekenntnis und Lebensdeutung in Rilkes Dichtungen'' (Berlin: Furche 1935). See also Stanley, Patricia H. "Rilke's ''Duino Elegies'': An Alternative Approach to the Study of Mysticism" in Heep, Hartmut (editor). ''Unreading Rilke: Unorthodox Approaches to a Cultural Myth'' (New York: Peter Lang 2000).</ref><ref>Freedman, Ralph. ''Life of a Poet: Rainer Maria Rilke'' (Chicago: Northwestern University Press, 1998), p. 515.</ref> ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਕਈ ਖੰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮਿੱਟ ਬਿੰਬਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਏਕਾਂਤ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਥੀਮ ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯੂਰੋਪ (ਰੂਸ, ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਸਹਿਤ) ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ - ਇਹ ਸਥਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਰਿਲਕੇ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਦੇ ਵੈਲੇਸ ਕੈਂਟਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹਨ। == ਫਰਾਂਜ਼ ਕਾਪੁਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਖ਼ਤ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ == === [[ਲੇਟਰਸ ਟੂ ਏ ਯੰਗ ਪੋਇਟ]] === ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਤ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ, ਅਜਿਹਾ ਕਵੀ ਜਿਹੜਾ ਉਹਦੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਿਲਕੇ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਮੰਗੀ, ਪਰ ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਸ ਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਜਰਬੇ, ਰਹੱਸਮਈ ਅਨੁਭਵ, ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸੰਭੋਗ, ਕਾਮੁਕਤਾ, ਇਕਾਂਤ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਰਿਲਕੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਰੱਜ ਕੇ ਜੀਵਿਆ। ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਠਰ੍ਹੰਮੇ ਨਾਲ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ। ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੱਚ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਏਦਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾਚਾਰੀ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਮੱਲ੍ਹਮ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਹੀ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦੇਣ ਹੈ, ਇਸੇ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਰਿਲਕੇ ਇੱਕ ਕਵੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿਰਜਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਜਕਾਂ ਲਈ। ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਉਹਨਾਂ ਦਸ ਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਜਿਸਨੇ ਉਸਤੋਂ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਿਆ। <ref>{{Cite web |title=Letters to a Young Poet (Punjabi) {{!}} ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤ - ਰਿਲਕੇ by Rishi Hirdepal,Rainer Maria Rilke,Franz Xaver Kappus,Leonid Pasternak - PUNJABI In Conversation Book - Autumn Art |url=https://www.autumnartbooks.com/booksList/book-detail?bookId=110962 |access-date=2025-09-07 |website=https://www.autumnartbooks.com}}</ref> ===ਮਿਊਨਿਖ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ === ਸੰਨ 1897 ਵਿੱਚ, ਮਿਊਨਿਖ ਵਿੱਚ, ਰੇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਔਰਤ, [[ਲੂ ਅੰਡਰਿਆਸ-ਸਲੋਮੀ]] ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਰਿਲਕੇ ਨੇ ਸਲੋਮੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ "ਰੇਨੇ" ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ "ਰੈਨਰ" ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਵਧੇਰੇ ਮਰਦਾਨਾ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅਤੇ ਜਰਮਨਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite book|title=The Facts on File Companion to World Poetry: 1900 to the Present|url=https://archive.org/details/factsonfilecompa0000aran|first=R. Victoria|last=Arana|page=[https://archive.org/details/factsonfilecompa0000aran/page/377 377]|publisher=Infobase|year=2008|isbn=978-0-8160-6457-1}}</ref> ਇਸ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸੰਬੰਧ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, 1900 ਤੱਕ ਚਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸਲੋਮੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਰਹੀ। 1912 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ [[ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ]] ਕੋਲੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਿਲਕੇ ਨਾਲ ਮਨੋ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। 1898 ਵਿੱਚ ਰਿਲਕੇ ਰੂਸ ਗਿਆ। ਸਲੋਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਰਿਲਕੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਗੰਭੀਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਤਾਲਸਤਾਏ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਮਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1900 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ ਸਲੋਮੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ]] ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਬੋਰਿਸ ਪਾਸਤਰਨਾਕ]] ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਕਵੀ [[ਸਪਿਰੀਡਨ ਦਰੋਜ਼ਝਿਨ]] ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਲੇਖਕ ਅੰਨਾ ਏ ਤਾਵਿਸ ਬੋਹੇਮੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।<ref>Anna A. Tavis. ''Rilke's Russia: A Cultural Encounter''. [[Northwestern University Press]], 1997. {{ISBN|0-8101-1466-6}}. p.&nbsp;1.</ref> ==ਰਿਲਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰ੍ਣ== {{div col}} <poem> ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰੇ, ਡਰੈਗਨ, ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਹਨ, ਦੇਖਣ ਦੀ ਉਡੀਕ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹਿੰਮਤ ਸ਼ਾਇਦ, ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ, ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰ, ਕੁਝ ਬੇਸਹਾਰਾ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ. ਰੇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ (1875) </poem> <poem> ਦਿਓ ਸਾਰੇ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦੜੀ ਦੇ, ਭਵੇਂ ਹੋਣ ਪਰੀਆਂ, ਤਕਦੀਆਂ ਸਾਡੇ ਨੈਣਾਂ ਵੱਲ, ਕਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵੇਰ ਮਾਰਾਂਗੇ ਹੰਭਲਾ, ਕਰ ਹਿੰਮਤ ਨਾਜ਼ਾਂ ਭਰਿਆ | ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਜੋ ਡਰਾਉਂਦੀ ਜਾਪੇ ਅਸਾਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਵੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਮਾਣੀ ਜੋ ਲੋਚੇ ਮੁਹੱਬਤ ਸਾਡੀ | </poem> {{div col end}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1926]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਕਵੀ]] tees42qrpjv2g1838hm6w6tm0zew8zg 0 76163 841969 754979 2026-07-05T18:16:25Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Death" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1337930302|Yamini Krishnamurthy]]" 841969 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਯਾਮਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ | image = Yamini Krishnamurthy.JPG | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1940|12|20}} <br> ਮਦਨਪੱਲੀ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] | death_date = | nationality = ਭਾਰਤੀ | field = [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ]] | movement = [[ਭਰਤਨਾਟਯਮ]], [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ]] | awards =[[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]],[[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]], [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] | website = }} '''ਮੁੰਗਾਰਾ ਯਾਮਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ''' (ਜਨਮ [[20 ਦਸੰਬਰ]] [[1940]]) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ [[ਭਰਤਨਾਟਯਮ]] ਅਤੇ [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950440300.htm|title=Kuchipudi ambassadors|work=The Hindu|access-date=2016-03-03|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304000034/http://www.hindu.com/fr/2008/12/19/stories/2008121950440300.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article801055.ece?homepage=true|title=Pratibha presents Sangeet Natak Akademi fellowships, awards|author=PTI|work=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20000408/windows/above.htm|title=The Tribune - Windows - This Above All|work=tribuneindia.com}}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਯਾਮਿਨੀ ਕਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[20 ਦਸੰਬਰ]] [[1940]] ਨੂੰ [[ਮਦਨਪੱਲੀ]], [[ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਯਾਮਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ]] ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਦਾਦਾਜੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ "ਯਾਮਿਨੀ ਪੂਰਨਾਤਿਲਕਾ" ਰੱਖਿਆ। ਯਾਮਿਨੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਚਿਦਾਮਬਰਮ]], [[ਤਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ [[ਤੇਲਗੂ]] ਹੈ। ==ਕਰੀਅਰ== ਯਾਮਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[1957]] ਤੋਂ [[ਮਦਰਾਸ]] ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਯਾਮਿਨੀ ਨੂੰ [[ਤਰੁਪਤੀ ਵੇਨਕਟੇਸ਼ਵਰ, ਮੰਦਰ]] ਦੀ "ਅਸਥਾਨਾ ਨ੍ਰਿਤਕੀ" ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਯਾਮਿਨੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਾਂਸ, ਹੌਜ਼ ਖਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਛੋਟੀਆਂ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਦੇ ਸਬਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Yamini Krishnamurthy |url=https://www.culturalindia.net/indian-dance/dancers/yamini-krishnamurthy.html |website=www.culturalindia.net |publisher=cultural india |access-date=17 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317044916/https://www.culturalindia.net/indian-dance/dancers/yamini-krishnamurthy.html |archive-date=17 March 2022}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == ਉਸ ਦੇ ਡਾਂਸਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1968)[7] ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (2001), ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (2016), ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 8 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ "ਨਾਇਕਾ-ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਪਰਸਨਫਾਈਡ" ਵਿਖੇ ਸ਼ੰਭਵੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਾਂਸ ਦੁਆਰਾ "ਨਾਟਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ "ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ" 'ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸ ਡੀਵੀਡੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਨਸੂਸੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੈਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ, ਸ਼ੰਭਵੀ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। <ref>{{cite web |url=http://www.narthaki.com/info/prv14/prv854.html |title=Yamini Krishnamurthy in "Naykia-Excellence Personified" |publisher=www.narthaki.com |access-date=2014-03-14 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302131843/http://www.narthaki.com/info/prv14/prv854.html |dead-url=yes |archivedate=2014-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302131843/http://www.narthaki.com/info/prv14/prv854.html |url-status=deviated }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.buzzintown.com/bangalore/events/nayika-excellence-personifed/id--883150.html |title=Yamini Krishnamurthy Confer with Natyashastra Award |publisher=www.buzzintown.com |access-date=2014-03-14 |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313085219/http://www.buzzintown.com/bangalore/events/nayika-excellence-personifed/id--883150.html |dead-url=yes |archivedate=2014-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313085219/http://www.buzzintown.com/bangalore/events/nayika-excellence-personifed/id--883150.html |url-status=deviated }}</ref> ==ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ== ਯਾਮਿਨੀ ਨੇ "ਡਾਂਸ ਲਈ ਜਨੂਨ" (ਏ ਪੈਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਡਾਂਸ) ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। == ਮੌਤ == ਯਾਮਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/india/bharatanatyam-icon-and-padma-awards-winner-yamini-krishnamurthy-dies-at-84-3135787|title=Bharatanatyam icon and Padma awards winner Yamini Krishnamurthy dies at 84|date=3 August 2024|access-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803130930/https://www.deccanherald.com/amp/story/india/bharatanatyam-icon-and-padma-awards-winner-yamini-krishnamurthy-dies-at-84-3135787|archive-date=3 August 2024|publisher=Deccan Herald}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} 6qs1ptancguhjctbeez5khjyyd0r5xf 3 84741 841963 837584 2026-07-05T15:32:57Z Rsjaffe 38859 Rsjaffe ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nyxaros]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226|Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226]]" to "[[Special:CentralAuth/Nyxaros|Nyxaros]]" 343929 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sebastian James}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:32, 11 ਸਤੰਬਰ 2016 (UTC) rrmyiwu4sb3my8p15rsqaeck1l8q75b 0 105989 841996 806135 2026-07-06T03:51:34Z Tamanpreet Kaur 26648 841996 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|thumb|ਇੰਮਾਨੂਏਲ ਕਾਂਤ]] '''ਜਰਮਨ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ''' ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਥੇ (1) ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ (2) ਜਾਂ ਜਰਮਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੋਨੋਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ, ਗੋਟਫ੍ਰਿਡ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲੀਬਨਿਜ਼ ਤੋਂ ਇੰਮਾਨੂਏਲ ਕੈਂਟ, ਜੋਰਜ ਵਿਲਹੈਲਮ ਫਰੀਡ੍ਰਿਕ ਹੈਗਲ, ਆਰਥਰ ਸ਼ੋਪੇਨਹਾਵਰ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਫਰੀਡ੍ਰਿਕ ਨੀਤਸ਼ੇ, ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਡੇਗਰ ਅਤੇ ਲੁਡਵਿਗ ਵਿਟਗਿਨਸਟੇਨ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਰੇਨ ਕਿਅਰਕੇਗਾਡ (ਇੱਕ ਡੈਨਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ) ਵੀ ਅਕਸਰ ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਰੋਕਾਰ ਕਾਰਨ ਜਰਮਨ (ਜਾਂ ਜਰਮਨਿਕ) ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  <ref>Lowith, Karl. ''From Hegel to Nietzsche'', 1991, p. 370-375.</ref><ref>Pinkard, Terry P. ''German philosophy, 1760-1860: the legacy of idealism'', 2002, ch. 13.</ref><ref>Stewart, Jon B. ''Kierkegaard and his German contemporaries'', 2007</ref><ref>Kenny, Anthony. ''Oxford Illustrated History of Western Philosophy'', 2001, p.220-224.</ref> == 17ਵੀਂ  ਸਦੀ == === ਲਾਇਬਨਿਜ਼ === [[ਤਸਵੀਰ:Gottfried_Wilhelm_von_Leibniz.jpg|thumb|ਲਾਇਬਨਿਜ਼]] [[ਗੌਟਫ਼ਰੀਡ ਲਾਇਬਨਿਜ਼]] (1646–1716) ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ ਲਾਇਬਨਿਜ਼, [[ਰੇਨੇ ਦੇਕਾਰਤ|ਰੇਨ ਡੇਕਾਰਟ]] ਅਤੇ ਬਾਰੂਚ [[ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ]] ਦੇ ਨਾਲ, ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਲਾਇਬਨਿਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਟਕਲ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵਿਦਵਤਾਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਹਿਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।   == 18ਵੀਂ ਸਦੀ == === ਵੋਲਫ਼ === ਲਾਇਬਨਿਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵੋਲਫ (1679-1754) ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ-ਨਿਗਮਨਾਤਮਕ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨ-ਖ਼ਿਆਲ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।  === ਕਾਂਤ === 1781 ਵਿੱਚ [[ਇਮੈਨੂਅਲ ਕਾਂਤ]] (1724–1804) ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਕ੍ਰਿਟੀਕ ਆਫ਼ ਪਿਉਰ ਰੀਜਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿ ਕੇ ਕੇਵਲ ਤਰਕ -ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਕੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰੰਤੂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਸੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੀਮਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਮਨ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਕਾਰਨ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਗੱਲ ਇਹ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ "ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ" ਤੋਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਤਰਕ -ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਰਾਹੀਂ।  == 19ਵੀਂ ਸਦੀ == === ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ === [[ਤਸਵੀਰ:Hegel_portrait_by_Schlesinger_1831.jpg|thumb|ਜੀ. ਡਬਲਿਊ. ਐਫ. ਹੇਗਲ]] ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਨ [[ਜੋਹਾਂਨ ਗੌਟਲੀਬ ਫਿਸ਼ਤ]] (1762-1814), [[ਫਰੀਦਰਿਚ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਸੇਫ ਫਾਨ ਸ਼ੇਲਿੰਗ]] (1775-1854) ਅਤੇ [[ਗਿਓਕ ਵਿਲਹੈਲਮ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਹੇਗਲ]] (1770-1831) ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਰਮਨ ਫਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੇਗਲ ਸੀ।  === ਸ਼ੋਪੇਨਹਾਵਰ === ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੇਗਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ, ਆਰਥਰ ਸ਼ੋਪੇਨਹਾਵਰ (1788-1860) ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਬੁੱਧ ਧਰਮ]] ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੋਪੇਨਹਾਵਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿਖਤ, ਦ ਵਰਲਡ ਐਜ਼ ਵਿਲ ਐਂਡ ਰੀਪਰੀਜੈਂਟੇਸ਼ਨ (1844 ਵਿੱਚ ਵਧਾਈ ਗਈ) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਭਾਵਾਤਮਕ, ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਖੇਧ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਵੇਦਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸਨਿਆਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲੀ ਪਿਤਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ।<ref>''[//en.wikipedia.org/wiki/The_World_as_Will_and_Representation The World as Will and Representation]'', Vol. 2, Ch. 48 (Dover page 616), "The ascetic tendency is certainly unmistakable in [//en.wikipedia.org/wiki/Early_Christianity genuine and original Christianity], as it was developed in the writings of the [//en.wikipedia.org/wiki/Desert_Fathers Church Fathers] from the kernel of the [//en.wikipedia.org/wiki/New_Testament New Testament]; this tendency is the highest point to which everything strives upwards."</ref> === ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੇਗਲੀਅਨ === [[ਤਸਵੀਰ:Karl_Marx_001.jpg|right|thumb|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਜਰਮਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ.]] === ਨਵ-ਕਾਂਤਵਾਦ === === ਨੀਤਸ਼ੇ === [[ਤਸਵੀਰ:Nietzsche187c.jpg|thumb|ਨੀਤਸ਼ੇ]] == 20ਵੀਂ  ਸਦੀ == === ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਮਈ ਦਰਸ਼ਨ === ==== ਫਰੇਗ, ਵਿਟਗਨਸ਼ਟਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਆਨਾ ਸਰਕਲ ==== === ਮਹਾਦੀਪੀ ਦਰਸ਼ਨ === ==== ਵਰਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ==== ==== ਹਰਮੇਨਿਊਟਿਕਸ ==== ==== ਫ਼ਰਾਂਫ਼ੁਰਟ ਸਕੂਲ ==== [[ਤਸਵੀਰ:JuergenHabermas.jpg|thumb|200x200px|ਯੁਰਗਨ ਹੈਬਰਰਮਾਸ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਦਰਸ਼ਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ]] 6orcvche0ixjrcac5t7uppr00vdtuib 0 108036 842000 778501 2026-07-06T11:29:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842000 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:National_Library_at_Dusk.jpg|thumb|280x280px|ਲੇਕ ਬਰਲੇ ਗ੍ਰੀਫਿਨ, ਕੈਨਬਰਾ ਤੋਂ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ।<br />]] [[ਤਸਵੀਰ:National_Library_building,_Kings_Avenue.jpg|thumb|ਕਿੰਗਸ ਐਵਨਿਊ, ਕੈਨਬਰਾ ਵਿਖੇ ਅਸਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਐਡਵਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<br />]] '''ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀ,''' [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ [[ਪੁਸਤਕ]] ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। 2012-13 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 6,496,772 ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ 15,506 ਮੀਟਰ (50,873 ਫੁੱਟ) ਮੈਨੂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.nla.gov.au/collections/statistics|title=Collection statistics &#124; National Library of Australia|publisher=Nla.gov.au|access-date=12 November 2013|archive-date=31 ਮਾਰਚ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331122812/https://www.nla.gov.au/collections/statistics|dead-url=yes}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਕਟ 1960 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੰਸਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੌਮੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। 1901 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨਵੀਂ ਗਠਿਤ ਫੈਡਰਲ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਕੌਮੀ ਭੰਡਾਰਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 1968 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਿੰਗਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਡਨ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਫਰਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਹੇ ਦੇ ਫੋਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਨਾਰਡ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀਆਂ ਸਟੀ ਹੋਈ-ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਥਿਊ ਮੈਟਗੇਟ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਟੇਪਸਟਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dN028gHIng4C&pg=PA319|title=The Many Lives of Kenneth Myer|last=Sue Ebury|publisher=The Miegunyah Press|year=2008|isbn=0-522-85546-6|page=319}}</ref> == ਸੰਗ੍ਰਹਿ == 2012-13 ਵਿੱਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ 6,496,772 ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 2,325,900 ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਚਾਹੇ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ। ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ, ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਨਕਸ਼ੇ, ਸੰਗੀਤ, ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਰਮੈਮੇਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://www.nla.gov.au/our-collections|title=National Library of Australia – Our Collections|publisher=nla.gov.au|access-date=3 August 2012|archive-date=17 ਦਸੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121217015833/http://www.nla.gov.au/our-collections|dead-url=yes}}</ref> ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 92.1% ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਨਲਾਈਨ ਕੈਟਾਲੌਗ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://catalogue.nla.gov.au/|title=Catalogue Home &#124; National Library of Australia|publisher=nla.gov.au|access-date=12 November 2013}}</ref> ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ 174,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਟਮਾਂ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.nla.gov.au/facts-and-figures|title=National Library Facts and Figures|publisher=nla.gov.au|access-date=25 July 2012|archive-date=27 ਜੂਨ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627180116/https://www.nla.gov.au/facts-and-figures|url-status=dead}}</ref> ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਬਚਾਅ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਡਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਂਡੋਰਾ ਆਰਕਾਈਵ ਨਾਮਕ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਟ-ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਆਰਕਾਈਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.nla.gov.au/padi|title=NLA.gov.au|publisher=NLA.gov.au|access-date=30 May 2012|archive-date=6 ਦਸੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111206194847/http://www.nla.gov.au/padi/|url-status=dead}}</ref> === ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਆਮ ਸੰਗ੍ਰਿਹ === ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ - ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਲੜੀਵਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਨਕਸ਼ੇ, ਪੋਸਟਰਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਛਪੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤਰ - ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਆਨਲਾਇਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ, ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਐਰ. ਫੇਰਗੂਸਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.nla.gov.au/selected-library-collections/ferguson-collection|title=Ferguson Collection {{!}} National Library of Australia|website=www.nla.gov.au|language=en|access-date=2 February 2017|archive-date=13 ਜੂਨ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613054018/https://www.nla.gov.au/selected-library-collections/ferguson-collection|url-status=dead}}</ref> ਦਰਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਿਹਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕੌਮੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬ੍ਰੇਲ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਪੜਨ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ (ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮਸ) == ਵੱਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਠਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਮੁੱਖ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਹੈ - ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪਹੁੰਚ ਟਰਮਿਨਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦਾ ਪਹੁੰਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ੋਨ ਤੋਂ, ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਅਤੇ ਲੈਵਲ 3 ਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ]] rpebbx68huv4qownxx33tswobw9efj0 0 122038 841999 821756 2026-07-06T08:40:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 841999 wikitext text/x-wiki '''''ਅਰਾਰਤ''''' 2002 ਦੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਤਿਹਾਸਕ - ਨਾਟਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਜੋ ਅਟੋਮ ਈਗੋਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਤਾਰੇ ਚਾਰਲਜ਼ ਅਜ਼ਨਾਵੌਰ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਪਲੂਮਰ, ਡੇਵਿਡ ਅਲਪੇ, ਅਰਸੀਨੀ ਖੰਜੀਆਂ, ਏਰਿਕ ਬੋਗੋਸੀਅਨ, ਬਰੂਸ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਅਤੇ ਏਲੀਅਸ ਕੋਟੀਆਸ ਹਨ। ਇਹ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਅਮਲੇ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ 1915 ਵਿੱਚ [[ਅਰਮੀਨੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ|ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ]] ਦੌਰਾਨ ਡਿਫੈਂਸ਼ ਆਫ ਵੈਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਖਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ''ਅਰਾਰਤ'' ਸੱਚ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2002 ਦੇ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 23 ਵੇਂ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। == ਪਲਾਟ == [[ਟੋਰਾਂਟੋ|ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ]], ਇੱਕ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਅਨੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਵਾਨ ਬੇਟਾ ਰਫੀ ਉਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਭੈਣ ਸੇਲਿਆ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਡਿਗਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਸਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਅਨੀ ਨੇ ਆਰਮੀਨੀਆਈ ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਰਸ਼ੀਲੇ ਗੋਰਕੀ 'ਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਲੀਆ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਬਾਰੇ ਹੈਕਲਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਐਡਵਰਡ ਸਰੋਯਾਨ, [[ਅਰਮੀਨੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ|ਆਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ]], ਵੈਨ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਅਤੇ ਗੋਰਕੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਟੋਰਾਂਟੋ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਫੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਤੁਰਕੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡਾ ਬਰੇਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਟੋਮਨ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਜੈਵਡੇਤ ਬੇਈ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਲੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਫੀ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੋਯਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਓਟੋਮੈਨਜ਼ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, [[ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ]] ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰਫੀ ਅਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਮੀਨੀਅਨ [[ਉਸਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ|ਓਟੋਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ]] ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅਲੀ ਨੇ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਰਫੀ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰ ਕੇ ਕਨੇਡਾ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੁੱਰਖਿਆ ਤੇ ਡੇਵਿਡ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਸਟਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਫੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਡੇਵਿਡ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਫੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਫੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਫੁਟੇਜ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਰਾਤ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਡੇਵਿਡ ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਬੇਕਸੂਰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਫਸਾਉਣੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੇਵਿਡ ਨੂੰ [[ਹੈਰੋਇਨ]] ਰੱਖਣ ਦੀ ਖੋਜ ਮਿਲੀ। == ਕਾਸਟ == [[ਤਸਵੀਰ:Charles_Aznavour_Cannes.jpg|left|thumb|246x246px| ਚਾਰਲਜ਼ ਅਜ਼ਨਾਵੌਰ ਸਟਾਰਜ਼ ਐਡਵਰਡ ਸਰੋਯਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ]] == ਥੀਮ == ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੜਤਾਲੇ ਗਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਫ਼ਿਲਮ ਇਹ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="Dawson">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml|title=Ararat (2003)|last=Dawson|first=Tom|date=11 March 2003|website=[[BBC]]|access-date=30 November 2016}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਥੀਮ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾੜਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ [[ਅਰਮੀਨੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ|ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ]] ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। {{Sfn|Siraganian|2016}} ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਿਰਦਾਰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਬਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਉਂਟ ਅਰਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਕਾਲਪਨਿਕ ਅਰਸ਼ਾਈਲ ਗੋਰਕੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੱਕ ਬਟਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਹਨ।{{Sfn|Siraganian|2016}} ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੋਰਕੀ ਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।{{Sfn|Mazierska|2011}} == ੳਤਪਾਦਨ == === ਵਿਕਾਸ === ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਟਮ ਈਗੋਯਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਰਸੀਨੀ ਖੰਜੀਆਂ, ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਨ ਅਤੇ ਈਗੋਯਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ। ਈਗੋਯਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਰਸ਼ੀਲੇ ਨੂੰ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।ਅਰਸ਼ੀਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਮਾਫ ਕੀਤਾ?"<ref>{{Cite web|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,901030428-444961,00.html|title=Moving the Mountain|last=Bird|first=Maryann|date=20 April 2003|website=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=30 November 2016|archive-date=2 ਦਸੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202034127/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,901030428-444961,00.html|url-status=dead}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਰਾਰਤ'' ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref name="Ebert">{{Cite web|url=http://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002|title=Ararat|last=Ebert|first=Roger|date=22 November 2002|website=Rogerebert.com|access-date=30 November 2016}}</ref> ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਬਰਟ ਲੈਨਤੋਸ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ ਜੇ ਈਗੋਯਾਨ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="Dillon1">{{Cite web|url=http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html|title=Ararat shines with nine|last=Dillon|first=Mark|date=19 December 2002|website=[[Playback (magazine)|Playback]]|access-date=30 November 2016|archive-date=1 ਦਸੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161201212027/http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html|dead-url=yes}}</ref> ਅਲਾਇੰਸ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਈਗੋਯਾਨ ਨੂੰ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਬਜਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।<ref name="Dillon">{{Cite web|url=http://playbackonline.ca/2002/09/16/cine-20020916/|title=Egoyan, Sarossy think bigger on Ararat|last=Dillon|first=Mark|date=16 September 2002|website=[[Playback (magazine)|Playback]]|access-date=30 November 2016}}</ref> === ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ === [[ਤਸਵੀਰ:Defense_of_Van_1915.jpg|thumb|256x256px| ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੈਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.]] ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ, ਈਗੋਯਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਕਸਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਲ ਸਰੋਸੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਗਰਮੀਆਂ 2001 ਦੇ ਦੌਰਾਨ 45 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਹੋਈਵੈਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਡਰਮਹੈਲਰ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਝ ਸੈਨਿਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿੳੇੁੋਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਵੈਨ ਪਿੰਡ ਕੰਪਿਉਟਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref name="Dillon"/> ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਚੈਰੀ ਬੀਚ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਤੁਰਕੀ ਵੱਲੋਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਸਲ ਮਾਉਂਟ ਅਰਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੀ ਸੀ।<ref name="Dillon"/> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਵੋਟ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ 2004 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। {{Sfn|Hogikyan|2015}} ਿੲਗੋਯਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ctvnews.ca/politics/the-political-game-how-one-mp-fought-to-have-canada-recognize-the-armenian-genocide-1.2343214|title=The political game: How one MP fought to have Canada recognize the Armenian Genocide|last=Leung|first=Marlene|date=24 April 2015|website=[[CTV News]]|access-date=3 December 2016}}</ref> == ਜਾਰੀ == [[ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ|ਐਮਜੀਐਮ]] ਨੇ ''ਅਰਾਰਤ'' ਵੰਡਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਪਰ ਐਲੇਕਸ ਯੇਨੀਡਜਿਅਨ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੀਰਾਮੈਕਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Welkyp41">{{Cite journal|last=Welky, David|date=Spring 2006|title=GLOBAL HOLLYWOOD VERSUS NATIONAL PRIDE: The Battle to Film ''The Forty Days of Musa Dagh''|journal=[[Film Quarterly]]|publisher=[[University of California Press]]|volume=59|issue=3|pages=35–43|doi=10.1525/fq.2006.59.3.35|jstor=10.1525/fq.2006.59.3.35}} - Cited: p. 41</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2002 ਦੇ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="festival-cannes.com">{{Cite web|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html|title=Festival de Cannes: Ararat|website=festival-cannes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010001319/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html|archive-date=10 October 2012|access-date=1 November 2009}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2002 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ 5 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਡੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/|title=Ararat to open TIFF2002|last=Dillon|first=Mark|date=8 July 2002|website=[[Playback (magazine)|Playback]]|access-date=30 November 2016}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 15 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ [[ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ|ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ]], [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿ York ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ।<ref name="Dillon1"/> ਜਦੋਂ ''ਅਰਾਰਤ'' ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਇਕਲੌਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।<ref name="Welkyp41"/> ਇਟਲੀ ਦੀ ''ਅਰਾਰਤ'' ਦੀ ਰਿਹਾਈ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਤਰਕ ਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਈ। ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਏਗੀ।<ref>{{Cite web|url=http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/|title=Italy Bans Release of Atom Egoyan's Ararat|last=|first=|date=28 April 2003|website=[[Asbarez]]|access-date=1 December 2016|archive-date=2 ਦਸੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040529/http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/|url-status=dead}}</ref> ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਿਲਮਾਜ਼ ਕਾਰਾਕੋਯੁਨਲੂ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕੇ।<ref name="FilmQNatlPride">{{Cite web|url=https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|title=Global Hollywood Versus National Pride: The Battle to Film The Forty Days of Musa Dagh|date=2006-03-01|publisher=[[Film Quarterly]]|access-date=2019-05-14}}</ref> ਬੈਲਗ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਜਦੋਂ “ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ” ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite journal|last=Koksal|first=Özlem|date=Fall 2014|title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey|journal=Cinema Journal|publisher=|volume=54|issue=1|page=46}}</ref> ਇਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਟੀਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਨਾਲਟ੍ਰਕ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ।<ref>{{Cite journal|last=Koksal|first=Özlem|date=Fall 2014|title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey|journal=Cinema Journal|publisher=|volume=54|issue=1|page=47}}</ref> == ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ == === ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ === 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਔਸਤਨ $35,188 ਹੈ।<ref name="Dillon1"/> ਇਸ ਨੇ 18 ਨਵੰਬਰ ਤਕ ਪੰਜ ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ 2 162,000 ਬਣਾ ਲਏ।<ref>{{Cite news|title=Harry magical at box office|last=AP|first=|date=18 November 2002|work=[[The Toronto Star]]|page=E04}}</ref> 24 ਦਿਨਾਂ ਤਕ, ਇਸ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਚੇ ਨੂੰ 30 ਜਨਵਰੀ 2003 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 55 1,555,959 ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ। ਇਸ ਨੇ ਕੁੱਲ 74 2,743,336 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 18 1,187,377 ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="mojo">{{Cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm|title=Ararat (2002)|last=|first=|date=|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=30 November 2016}}</ref> === ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ === ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੀ। {{Sfn|Melnyk|2004}} ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ''ਦਿ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ'' ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਅਲੰਕਾਰ ਭੜਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ, ਦਰਸ਼ਕ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"<ref name="Dillon1"/> ਬ੍ਰਾਇਨ ਡੀ ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ''ਮੈਕਲੇਨਜ਼'' ਲਈ ਲਿਖਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਦੱਸਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਘੱਟ ਗਿਆ।<ref>{{Cite magazine|last=Johnson|first=Brian D.|date=18 November 2002|title=A MAZE OF DENIAL|url=https://archive.org/details/sim_macleans_macleans_2002-11-18_115_46/page/116|magazine=[[Maclean's]]|volume=115|issue=46|page=116}}</ref> ''ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਸਟ ਦੀ'' ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਈਗੋਯਾਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਅਪਾਹਜ ਹੈ।" ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ, ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪੈਨਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{Cite magazine|last=|first=|date=March–May 2003|title=Toronto International Film Festival 2002 Top Ten|magazine=[[Take One (Canadian magazine)|Take One]]|volume=|issue=|page=50}}</ref> ਰੋਜਰ ਐਲਬਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਢਾਈ ਸਿਤਾਰੇ ਦਿੱਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ "ਬੇਲੋੜੀ ਉਲਝਣ" ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਗੋਯਾਨ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ" ਪਰ " ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਧਰੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੇਲੋੜਾ ਔਖਾ, ਬਹੁਤ ਧੁੰਦਲਾ" ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ ਕਿ [[ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ]] ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਕਿ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ ਸੱਚੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।<ref name="Ebert"/> ਨਿ ''[[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|New ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਚ]]'', ਸਟੀਫਨ ਹੋਲਡਨ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ "ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ" ਕਿਹਾ, ਅਤੇ "ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।"<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63|title=To Dwell on a Historic Tragedy or Not: A Bitter Choice|last=Holden|first=Stephen|date=15 November 2002|website=[[The New York Times]]|access-date=30 November 2016}}</ref> [[ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ|ਬੀਬੀਸੀ]] ਦੇ ਟੌਮ ਡਾਵਸਨ ਨੇ ਈਗੋਯਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ "ਬੇਈਮਾਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ" ਲਿਖੀ ਹੈ।<ref name="Dawson"/> ''ਅਰਾਰਾਤ'' ਨੂੰ ਇੱਕ 55% 'ਤੇ ਰੇਟਿੰਗ ਹਨ ਸੜੇ ਟਮਾਟਰ, 76 ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ' ਤੇ,<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/ararat/|title=Ararat (2002)|last=|first=|date=|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=30 November 2016}}</ref> 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ 62 ਦੇ ਇੱਕ ਮੀਟਾਸਕੋਰ ( "ਆਮ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੀਖਿਆ") ਮੀਟਾਕਰੀਟਿਕ। === ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਲੋਚਨਾ === ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਐਥਨਿਕ ਤੁਰਕਸ ਨੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਈਗੋਯਾਨ ਨੂੰ ਈ-ਮੇਲ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।<ref name="FilmQNatlPride"/> ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਈਗੋਯਾਨ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਆਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਅਰਮੀਨੀ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="Buckley">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|title=Battle Over Two Films Represents Turkey's Quest to Control a Narrative|last=Buckley, Cara|date=2017-04-20|work=[[The New York Times]]|access-date=2019-05-13|quote=“The Promise,” [...] was unfettered by studio pressures. The film’s financier was Kirk Kerkorian,}}</ref> ''ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ'' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ " ''ਅਰਾਰਤ'' ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ।" === ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ === ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਕਈ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 23 ਵੇਂ ਜੇਨੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ''ਅਰਾਰਤ'' ਸਟਾਰ ਅਰਸੀਨੀ ਖੰਜੀਆਂ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੀਟਰ ਕੇਲਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ। ਈਗੋਯਾਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref name="McKay">{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/|title=Egoyan's Ararat named best film, takes 5 awards at the Genies|last=McKay|first=John|date=14 February 2003|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=30 November 2016}}</ref> 2008 ਵਿਚ, [[ਇਜ਼ਰਾਇਲ|ਇਜ਼ਰਾਈਲ]] ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਈਗੋਯਾਨ ਨੂੰ "ਅਤੀਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ" ਲਈ ਡੈਨ ਡੇਵਿਡ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।''ਅਰਾਰਤ'' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html|title=Egoyan recognized for Armenian perspective in Ararat|last=Knelman|first=Martin|date=28 February 2008|website=[[The Toronto Star]]|access-date=3 December 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 3guax5barua1byv5qjsuetr77k1m0bu 0 133719 841998 776189 2026-07-06T06:20:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 841998 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name =ਅਕਾਲ ਚੈਨਲ | logo = AkaalChannelLogo.png | logo_size = | logo_caption = | launch_date = 02-09-2013 | owner = ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਕੂਨਰ | area = ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ | replaced = | web = www.akaalchannel.tv | sat_serv_1 = [[Sky UK|Sky]] <small>(UK and Ireland)</small> | sat_chan_1 = Channel 770 | sat_serv_2 = ASTRA 2F | sat_chan_2 = 12662.75 Horizontal (X) 22.00 5/6 | iptv_serv_1 = | iptv_chan_1 = | iptv_serv_2 = | iptv_chan_2 = | online_serv_1 = akaalchannel.tv | online_chan_1 = [http://www.akaalchannel.tv/media/LiveStreaming.swf Watch live] | headquarters = ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂ.ਕੇ. | language = [[ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] | slogan = ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ }} '''ਅਕਾਲ ਚੈਨਲ''' ਇੱਕ ਯੂ.ਕੇ. ਅਧਾਰਿਤ, ਫ੍ਰੀ-ਟੂ-ਏਅਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ [[ਸਿੱਖੀ]] ਅਤੇ [[ਸਿੱਖ]] ਕੌਮ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਕੂਨਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਚੈਨਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ [[ਯੂਰਪ]] ਸਮੇਤ 44 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.sikh24.com/2015/09/25/uk-based-akaal-channel-opens-its-sub-centre-in-amritsar/|website=sikh24.com|access-date=21 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://static.ofcom.org.uk/static/radiolicensing/html/tv/cs/tlcs001694ba1akaalchannel.htm|title=Ofcom {{!}} TV Cable and Satellite|website=static.ofcom.org.uk|access-date=21 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/midlands-news/mayor-andy-street-tv-gaffe-16197148|title=Mayor Andy Street's TV gaffe after calling Sikh gurdwara a mosque|last=Preece|first=Ashley|date=29 April 2019|website=Birmingham Mail|access-date=21 May 2019}}</ref> ਇਹ ਚੈਨਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਟੀਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.sikhsangat.com/index.php?/topic/69552-new-sikh-tv-channel-launching-in-january-2013-on-sky-uk/|title=New Sikh TV channel launching in January 2013 on Sky UK|access-date=2021-03-15|archive-date=2024-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210220220/https://www.sikhsangat.com/index.php?/topic/69552-new-sikh-tv-channel-launching-in-january-2013-on-sky-uk/|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਦਾ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.sikhmuseum.org.uk/portfolio/anglo-sikh-wars-battles-treaties-and-relics-project-and-exhibition/|title=Anglo Sikh Wars: Battles, Treaties and Relics project and exhibition|date=2017-12-29|website=Sikh Museum Initiative|language=en-GB|access-date=2019-05-28|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063018/https://www.sikhmuseum.org.uk/portfolio/anglo-sikh-wars-battles-treaties-and-relics-project-and-exhibition/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/|title=Worcestershire family lawyer fronts new TV talk show|date=2013-10-28|website=Midlands Business News|language=en-US|access-date=2019-05-28|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |date=2019-05-28 }} {{Cite web |url=http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-03-15 |archive-date=2019-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |date=2019-05-28 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa|title=Leadership & The Khalsa|last=Singh|first=Imroze|website=Sikh Research Institute|language=en|access-date=2019-05-28|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063020/https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063020/https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa |date=2019-05-28 }} {{Cite web |url=https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-03-15 |archive-date=2019-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063020/https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063020/https://www.sikhri.org/leadership_the_khalsa |date=2019-05-28 }}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == * ਸਿੱਖ ਇਨ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ 7ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਸਿੱਖ ਅਵਾਰਡ, ਲੰਡਨ<ref>{{Cite web|url=https://asianlite.com/news/uk-news/special-report-7th-annual-sikh-awards-in-london/|title=SPECIAL REPORT: 7th Annual Sikh Awards in London|last=News|first=Asian Lite|date=21 November 2016|website=Local News for British Asian and Indian Community in London|access-date=21 May 2019|archive-date=8 ਨਵੰਬਰ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108230308/https://asianlite.com/news/uk-news/special-report-7th-annual-sikh-awards-in-london/|url-status=dead}}</ref> * ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਯੂ.ਕੇ. ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ 21 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bizasialive.com/uk-tv-reach-star-plus-stays-solid-at-no-1-sony-tv-at-no-2/|title=UK TV Reach: Star Plus stays solid at No.1; Sony TV at No.2|last=Baddhan|first=Raj|date=7 May 2019|website=BizAsia {{!}} Media, Entertainment, Showbiz, Events and Music|access-date=21 May 2019}}</ref> * ਬੈਸਟ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਮੀਡੀਆ, ਸਾਲਾਨਾ ਸਿੱਖ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2017<ref>{{Cite web|url=http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/|website=dailysikhupdates.com|access-date=2019-05-28|title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063018/http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063018/http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/ |date=2019-05-28 }} {{Cite web |url=http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-03-15 |archive-date=2019-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063018/http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/ |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063018/http://dailysikhupdates.com/akaal-channel-wins-awards-best-sikh-media-2016/ |date=2019-05-28 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sikhnet.com/news/sikh-award-ceremony-2016-sewa-and-ifa|title=Sikh Award Ceremony 2016 (SEWA and IFA)|website=SikhNet|language=en|access-date=2019-05-28}}</ref> == ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ == ਚੈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ‘ਬਿਗ ਕਵਾਸ਼ਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/|title=Worcestershire family lawyer fronts new TV talk show|date=2013-10-28|website=Midlands Business News|language=en-US|access-date=2019-05-28|archive-date=2019-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |date=2019-05-28 }} {{Cite web |url=http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-03-15 |archive-date=2019-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528063016/http://www.midlandsbusinessnews.co.uk/worcestershire-family-lawyer-fronts-new-tv-talk-show/ |date=2019-05-28 }}</ref> == ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ == ਚੈਨਲ ਦੀ ਇਕ 'ਅਕਾਉਂਟ ਚੈਨਲ ਏਡ' ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/cylone-fani-aftermath-iti-students-rebuild-homes-sikh-ngos-feed-thousands-as-bhubaneswar-limps-back-to-normalcy-6645971.html|title=Cylone Fani aftermath: ITI students rebuild homes, Sikh NGOs feed thousands, as Bhubaneswar limps back to normalcy|website=Firstpost|access-date=2019-05-28}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[:en:Sikhism_in_England|ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] * [[ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ]] f4lm6nl99oef4gqxd79vq8de3ql3qlu 0 155316 841967 833636 2026-07-05T18:09:36Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Filmography" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349774062|Minoo Mumtaz]]" 841967 wikitext text/x-wiki '''ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼''' (ਜਨਮ '''ਮਲਿਕੁੰਨੀਸਾ ਅਲੀ''' ; 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942 – 23 ਅਕਤੂਬਰ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਫਿਲਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਈ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=w4R2lC3b5e4C|title=Mehmood, a Man of Many Moods|last=Zaveri|first=Hanif|date=1 July 2005|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788179912133|via=Google Books}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=http://ptinews.com/news/12835134_Mehmood-s-sister--actor-Minoo-Mumtaz--dies-in-Canada.html|title=Mehmood's sister, actor Minoo Mumtaz, dies in Canada|date=23 October 2021|access-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023122654/http://ptinews.com/news/12835134_Mehmood-s-sister--actor-Minoo-Mumtaz--dies-in-Canada.html|archive-date=23 October 2021|agency=[[Press Trust of India]]}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ "ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਨਾਈਟਸ" ਨਾਲ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੀ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਕੈਰੀਅਰ == [[ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ]], ਜੋ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਮੀਨੂ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ<ref>{{Cite web |title=Song with the siblings - Mehmood and Minoo Mumtaz in Howrah Bridge (1958) |url=https://www.youtube.com/watch?v=fjWoJF0iaXc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523134512/https://www.youtube.com/watch?v=fjWoJF0iaXc |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਸਖੀ ਹਤਿਮ'' ਨਾਲ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ''ਬਲੈਕ ਕੈਟ''<ref>{{Cite web |title=Main Tumhi Se Poochti Hoon song - Black Cat (1959) |url=https://www.youtube.com/watch?v=3Yd3O65EfYM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523203900/https://www.youtube.com/watch?v=3Yd3O65EfYM |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> (1959) ਵਿੱਚ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ''ਸੀਆਈਡੀ'' (1956) ਦੇ ਗੀਤ "ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕੀ ਨਾਮ ਰੇ",<ref>{{Cite web |title=Boojh Mera Kya Naam Re song |url=https://www.youtube.com/watch?v=Em2QryK_jhA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523191127/https://www.youtube.com/watch?v=Em2QryK_jhA |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> ਵਿੱਚ ''ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ'' (1958) ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਗੁਰੂ ਦੱਤ|ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀਆਂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ''ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ'' (1959), ''[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚੰਦ]]'' (1960) ਅਤੇ ''[[ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ|ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]]'' (1962) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ''ਯਾਹੂਦੀ'' (1958), ''ਤਾਜ ਮਹਿਲ'' (1963), ''ਘੁੰਗਟ'' (1960), ''[[ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ|ਘਰਾਣਾ]]'' (1961), ''ਇੰਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ'' (1959), ''ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ'' (1963), ''ਗਜ਼ਲ'' (1964), ''ਸਿੰਦਬਾਦ, ਅਲੀਬਾਬਾ, ਅਲਾਦੀਨ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।, ''ਜਹਾਂ ਆਰਾ'' (1964)। 1958 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨੇ'' ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਰੋਮਾਂਸ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਖੂਨਦਾਨੀ ਸੀ। ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੋਲ 'ਚ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।<ref>{{Cite web |title=सगे भाई-बहन थे ये बॉलीवुड स्टार, स्क्रिप्ट की मांग पर ऑनस्क्रीन करना पड़ा था रोमांस |url=https://www.jansatta.com/photos/lifestyle-gallery/bollywood-stars-mehmood-and-meenu-mumtaz-were-real-siblings-sometimes-had-to-romance-on-the-demand-of-onscreen-role/1889881/lite/}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ 12 ਜੂਨ 1963 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।<ref name=":0" /> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਫ਼ਿਲਮ !ਅੱਖਰ/ਭੂਮਿਕਾ |- |1986 |ਪਤ੍ਤੋੰ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ |ਦੁਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ |- |1975 |ਜ਼ਮੀਰ<ref name="Cinemaazi">{{Cite web |title=Minu Mumtaz filmography |url=https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202005055/https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |archive-date=2 December 2021 |access-date=18 April 2026 |website=Indian Cinema Heritage Foundation (Cinemaazi.com) website}}</ref> |- |1968 |ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ |- |1967 |ਪਾਲਕੀ <ref name="Cinemaazi" /> |- |1966 |ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਜਾਨੇ ਰੀਤ<ref name="Cinemaazi" /> |ਰੋਜ਼ੀ |- |1966 |[[ਗ਼ਬਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਬਨ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ੋਹਰਾਜਾਨ |- |1965 |ਬੰਬੇ ਰੇਸ ਕੋਰਸ |- |1965 |ਸਿੰਦਬਾਦ ਅਲੀਬਾਬਾ ਅਤੇ ਅਲਾਦੀਨ<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ਰੀਨਾ |- |1964 |[[ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ]] |ਨੌਕਰਾਣੀ |- |1964 |[[ਗਜ਼ਲ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਜ਼ਲ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਕੋਰਟਸਨ |- |1964 |ਜਹਾਂ ਆਰਾ |ਰੌਸ਼ਨ ਆਰਾ |- |1963 |ਅਕੇਲੀ ਮਤ ਜਾਈਓ<ref name="Cinemaazi" /> |ਸ਼ੋਭਾ |- |1963 |ਤਾਜ ਮਹਿਲ |ਗੁਲਬਦਨ |- |1963 |ਫੌਲਾਦ<ref name="Cinemaazi" /> |ਵੀਨਾ |- |1963 |ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ |ਗੰਗਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ/ਗੰਗਾ |- |1962 |[[ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ|ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]] |ਜਬਬਾ |- |1961 |ਛੋਟੇ ਨਵਾਬ |ਮਹਨੂਮਾ |- |1961 |ਘਰਾਨਾ |ਰਾਗਿਨੀ |- |1960 |ਘੂੰਘਟ |ਸਰੋਜ |- |1960 |ਬਸੰਤ |ਮਹੂਆ |- |1960 |ਬਿੰਦਿਆ |ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀ |- |1960 |[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਵੀੰ ਕਾ]] ਚਾਂਦ |ਤਮੀਜ਼ਾਨ |- |1960 |ਕਾਲਾ ਆਦਮੀ |ਗਾਇਕ/ਡਾਂਸਰ |- |1960 |ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਔਰ ਸਹੀ |ਰੀਟਾ |- |1960 |ਰੰਗੀਲਾ ਰਾਜਾ |- |1960 |ਰਿਕਸ਼ਾਵਾਲਾ |- |1959 |ਚਿਰਾਗ ਕਹਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਾਹਨ |ਨਰਸ ਮਾਇਆ ਵਰਮਾ |- |1959 |ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਮਾਨੇ |ਕੰਚਨ |- |1959 |ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਬਾਤ |- |1959 |ਇਨਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ |ਮੁਨੀਆ |- |1959 |ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ |- |1959 |ਜਾਗੀਰ |- |1959 |ਮੋਹਰ |- |1959 |ਪੈਗਾਮ |ਚੈਲੋ |- |1959 |ਕੈਦੀ ਨੰਬਰ 911 |ਹੋਟਲ ਡਾਂਸਰ ਐਂਡ ਸਿੰਗਰ |- |1959 |ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ |ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ |- |1959 |ਬਲੇਕ ਕੈਟ |ਨੀਤਾ ਗੁਪਤਾ |- |1958 |ਆਖਰੀ ਦਾਓ |ਮੈਨਾ |- |1958 |[[ਅਦਾਲਤ (1958 ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਦਾਲਤ]] |ਡਾਂਸਰ (ਅਣ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) |- |1958 |ਅਜੀ ਬਸ ਸ਼ੁਕਰੀਆ |- |1958 |ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਠੱਗ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਹਾਵਡ਼ਾ ਬ੍ਰਿਜ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਕਾਰੀਗਰ |ਮੁਮਤਾਜ |- |1958 |ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ |- |1958 |ਯਹੂਦੀ |ਰੂਥ |- |1958 |ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾ ਤੂਫ਼ਾਨ |ਫਿਰੋਜ਼ਾ |- |1958 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਕਾਰਟੂਨ ਐਮ. ਏ. |- |1957 |ਆਸ਼ਾ |ਮੁੰਨੀ |- |1957 |ਦੋ ਰੋਟੀ |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਦੁਸ਼ਮਨ |ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਏਕ-ਸਾਲ |ਮੈਰੀ |- |1957 |ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ |- |1957 |ਮਾਈ ਬਾਪ |ਲੀਲਾ |- |1957 |ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ |- |1957 |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਪਾਇਲ |ਮਿਸ ਡੌਲੀ |- |1957 |ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ |- |1957 |[[ਨਇਆ ਦੌਰ|ਨਵਾਂ ਦੌਰ]] |"ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਲਵਾਰ ਕੁਡ਼ਤਾ ਜਾਲੀ ਕਾ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਪਰਵੀਨ |- |1957 |ਸਤੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ |ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ/ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੋਹਨਾ |- |1956 |ਬਜਰੰਗ ਬਲੀ | |- |1956 |ਬੰਧਨ |ਗੀਤ "ਹਸੀਨੋਂ ਕੇ ਅੰਖੋਂ" ਵਿੱਚ ਕੌਰਟੇਸਨ/ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ | |- |1956 |ਹਲਾਕੂ |ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਲੰਬੂ |- |1956 |ਪਾਕੇਟਮਾਰ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1956 |ਅਨਜਾਨ |ਚਾਂਦ |- |1956 |ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. |"ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਨਾਮ ਰੇ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1955 |ਬਾਰਾ-ਦਾਰੀ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1955 |ਘਰ ਘਰ ਮੇਂ ਦੀਵਾਲੀ |ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਰਤਕੀ |- |} == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 8pmxc76ylbwb4g53fxammwq4m9vlps6 841968 841967 2026-07-05T18:10:39Z Meenukusam 51574 Created by translating the section "Filmography" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349774062|Minoo Mumtaz]]" 841968 wikitext text/x-wiki '''ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼''' (ਜਨਮ '''ਮਲਿਕੁੰਨੀਸਾ ਅਲੀ''' ; 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1942 – 23 ਅਕਤੂਬਰ 2021) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀਅਨ [[ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ|ਮਹਿਮੂਦ]] ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਫਿਲਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਈ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=w4R2lC3b5e4C|title=Mehmood, a Man of Many Moods|last=Zaveri|first=Hanif|date=1 July 2005|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788179912133|via=Google Books}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=http://ptinews.com/news/12835134_Mehmood-s-sister--actor-Minoo-Mumtaz--dies-in-Canada.html|title=Mehmood's sister, actor Minoo Mumtaz, dies in Canada|date=23 October 2021|access-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023122654/http://ptinews.com/news/12835134_Mehmood-s-sister--actor-Minoo-Mumtaz--dies-in-Canada.html|archive-date=23 October 2021|agency=[[Press Trust of India]]}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ "ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਨਾਈਟਸ" ਨਾਲ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਲੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੀ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਕੈਰੀਅਰ == [[ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ]], ਜੋ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਮੀਨੂ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ<ref>{{Cite web |title=Song with the siblings - Mehmood and Minoo Mumtaz in Howrah Bridge (1958) |url=https://www.youtube.com/watch?v=fjWoJF0iaXc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523134512/https://www.youtube.com/watch?v=fjWoJF0iaXc |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਸਖੀ ਹਤਿਮ'' ਨਾਲ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ''ਬਲੈਕ ਕੈਟ''<ref>{{Cite web |title=Main Tumhi Se Poochti Hoon song - Black Cat (1959) |url=https://www.youtube.com/watch?v=3Yd3O65EfYM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523203900/https://www.youtube.com/watch?v=3Yd3O65EfYM |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> (1959) ਵਿੱਚ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ''ਸੀਆਈਡੀ'' (1956) ਦੇ ਗੀਤ "ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕੀ ਨਾਮ ਰੇ",<ref>{{Cite web |title=Boojh Mera Kya Naam Re song |url=https://www.youtube.com/watch?v=Em2QryK_jhA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523191127/https://www.youtube.com/watch?v=Em2QryK_jhA |archive-date=23 May 2014 |access-date=28 January 2013 |via=[[YouTube]]}}</ref> ਵਿੱਚ ''ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ'' (1958) ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਗੁਰੂ ਦੱਤ|ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀਆਂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ''ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ'' (1959), ''[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚੰਦ]]'' (1960) ਅਤੇ ''[[ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ|ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]]'' (1962) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ''ਯਾਹੂਦੀ'' (1958), ''ਤਾਜ ਮਹਿਲ'' (1963), ''ਘੁੰਗਟ'' (1960), ''[[ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ|ਘਰਾਣਾ]]'' (1961), ''ਇੰਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ'' (1959), ''ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ'' (1963), ''ਗਜ਼ਲ'' (1964), ''ਸਿੰਦਬਾਦ, ਅਲੀਬਾਬਾ, ਅਲਾਦੀਨ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।, ''ਜਹਾਂ ਆਰਾ'' (1964)। 1958 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਹਾਵੜਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨੇ'' ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਰੋਮਾਂਸ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਖੂਨਦਾਨੀ ਸੀ। ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੋਲ 'ਚ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।<ref>{{Cite web |title=सगे भाई-बहन थे ये बॉलीवुड स्टार, स्क्रिप्ट की मांग पर ऑनस्क्रीन करना पड़ा था रोमांस |url=https://www.jansatta.com/photos/lifestyle-gallery/bollywood-stars-mehmood-and-meenu-mumtaz-were-real-siblings-sometimes-had-to-romance-on-the-demand-of-onscreen-role/1889881/lite/}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ 12 ਜੂਨ 1963 ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਮੀਨੂ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।<ref name=":0" /> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਫ਼ਿਲਮ !ਅੱਖਰ/ਭੂਮਿਕਾ |- |1986 |ਪਤ੍ਤੋੰ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ |ਦੁਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ |- |1975 |ਜ਼ਮੀਰ<ref name="Cinemaazi">{{Cite web |title=Minu Mumtaz filmography |url=https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202005055/https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |archive-date=2 December 2021 |access-date=18 April 2026 |website=Indian Cinema Heritage Foundation (Cinemaazi.com) website}}</ref> |- |1968 |ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ |- |1967 |ਪਾਲਕੀ <ref name="Cinemaazi" /> |- |1966 |ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਜਾਨੇ ਰੀਤ<ref name="Cinemaazi" /> |ਰੋਜ਼ੀ |- |1966 |[[ਗ਼ਬਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਬਨ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ੋਹਰਾਜਾਨ |- |1965 |ਬੰਬੇ ਰੇਸ ਕੋਰਸ |- |1965 |ਸਿੰਦਬਾਦ ਅਲੀਬਾਬਾ ਅਤੇ ਅਲਾਦੀਨ<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ਰੀਨਾ |- |1964 |[[ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ]] |ਨੌਕਰਾਣੀ |- |1964 |[[ਗਜ਼ਲ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਜ਼ਲ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਕੋਰਟਸਨ |- |1964 |ਜਹਾਂ ਆਰਾ |ਰੌਸ਼ਨ ਆਰਾ |- |1963 |ਅਕੇਲੀ ਮਤ ਜਾਈਓ<ref name="Cinemaazi" /> |ਸ਼ੋਭਾ |- |1963 |ਤਾਜ ਮਹਿਲ |ਗੁਲਬਦਨ |- |1963 |ਫੌਲਾਦ<ref name="Cinemaazi" /> |ਵੀਨਾ |- |1963 |ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ |ਗੰਗਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ/ਗੰਗਾ |- |1962 |[[ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ|ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]] |ਜਬਬਾ |- |1961 |ਛੋਟੇ ਨਵਾਬ |ਮਹਨੂਮਾ |- |1961 |ਘਰਾਨਾ |ਰਾਗਿਨੀ |- |1960 |ਘੂੰਘਟ |ਸਰੋਜ |- |1960 |ਬਸੰਤ |ਮਹੂਆ |- |1960 |ਬਿੰਦਿਆ |ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀ |- |1960 |[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਵੀੰ ਕਾ]] ਚਾਂਦ |ਤਮੀਜ਼ਾਨ |- |1960 |ਕਾਲਾ ਆਦਮੀ |ਗਾਇਕ/ਡਾਂਸਰ |- |1960 |ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਔਰ ਸਹੀ |ਰੀਟਾ |- |1960 |ਰੰਗੀਲਾ ਰਾਜਾ |- |1960 |ਰਿਕਸ਼ਾਵਾਲਾ |- |1959 |ਚਿਰਾਗ ਕਹਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਾਹਨ |ਨਰਸ ਮਾਇਆ ਵਰਮਾ |- |1959 |ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਮਾਨੇ |ਕੰਚਨ |- |1959 |ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਬਾਤ |- |1959 |ਇਨਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ |ਮੁਨੀਆ |- |1959 |ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ |- |1959 |ਜਾਗੀਰ |- |1959 |ਮੋਹਰ |- |1959 |ਪੈਗਾਮ |ਚੈਲੋ |- |1959 |ਕੈਦੀ ਨੰਬਰ 911 |ਹੋਟਲ ਡਾਂਸਰ ਐਂਡ ਸਿੰਗਰ |- |1959 |ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ |ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ |- |1959 |ਬਲੇਕ ਕੈਟ |ਨੀਤਾ ਗੁਪਤਾ |- |1958 |ਆਖਰੀ ਦਾਓ |ਮੈਨਾ |- |1958 |[[ਅਦਾਲਤ (1958 ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਦਾਲਤ]] |ਡਾਂਸਰ (ਅਣ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) |- |1958 |ਅਜੀ ਬਸ ਸ਼ੁਕਰੀਆ |- |1958 |ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਠੱਗ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਹਾਵਡ਼ਾ ਬ੍ਰਿਜ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਕਾਰੀਗਰ |ਮੁਮਤਾਜ |- |1958 |ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ |- |1958 |ਯਹੂਦੀ |ਰੂਥ |- |1958 |ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾ ਤੂਫ਼ਾਨ |ਫਿਰੋਜ਼ਾ |- |1958 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਕਾਰਟੂਨ ਐਮ. ਏ. |- |1957 |ਆਸ਼ਾ |ਮੁੰਨੀ |- |1957 |ਦੋ ਰੋਟੀ |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਦੁਸ਼ਮਨ |ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਏਕ-ਸਾਲ |ਮੈਰੀ |- |1957 |ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ |- |1957 |ਮਾਈ ਬਾਪ |ਲੀਲਾ |- |1957 |ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ |- |1957 |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਪਾਇਲ |ਮਿਸ ਡੌਲੀ |- |1957 |ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ |- |1957 |[[ਨਇਆ ਦੌਰ|ਨਵਾਂ ਦੌਰ]] |"ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਲਵਾਰ ਕੁਡ਼ਤਾ ਜਾਲੀ ਕਾ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਪਰਵੀਨ |- |1957 |ਸਤੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ |ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ/ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੋਹਨਾ |- |1956 |ਬਜਰੰਗ ਬਲੀ | |- |1956 |ਬੰਧਨ |ਗੀਤ "ਹਸੀਨੋਂ ਕੇ ਅੰਖੋਂ" ਵਿੱਚ ਕੌਰਟੇਸਨ/ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ | |- |1956 |ਹਲਾਕੂ |ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਲੰਬੂ |- |1956 |ਪਾਕੇਟਮਾਰ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1956 |ਅਨਜਾਨ |ਚਾਂਦ |- |1956 |ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. |"ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਨਾਮ ਰੇ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1955 |ਬਾਰਾ-ਦਾਰੀ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1955 |ਘਰ ਘਰ ਮੇਂ ਦੀਵਾਲੀ |ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਰਤਕੀ |- |} {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਫ਼ਿਲਮ !ਅੱਖਰ/ਭੂਮਿਕਾ |- |1986 |ਪਤ੍ਤੋੰ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ |ਦੁਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ |- |1975 |ਜ਼ਮੀਰ<ref name="Cinemaazi">{{Cite web |title=Minu Mumtaz filmography |url=https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202005055/https://www.cinemaazi.com/people/minu-mumtaz |archive-date=2 December 2021 |access-date=18 April 2026 |website=Indian Cinema Heritage Foundation (Cinemaazi.com) website}}</ref> |- |1968 |ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ |- |1967 |ਪਾਲਕੀ <ref name="Cinemaazi" /> |- |1966 |ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਜਾਨੇ ਰੀਤ<ref name="Cinemaazi" /> |ਰੋਜ਼ੀ |- |1966 |[[ਗ਼ਬਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਬਨ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ੋਹਰਾਜਾਨ |- |1965 |ਬੰਬੇ ਰੇਸ ਕੋਰਸ |- |1965 |ਸਿੰਦਬਾਦ ਅਲੀਬਾਬਾ ਅਤੇ ਅਲਾਦੀਨ<ref name="Cinemaazi" /> |ਜ਼ਰੀਨਾ |- |1964 |[[ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ]] |ਨੌਕਰਾਣੀ |- |1964 |[[ਗਜ਼ਲ (1964 ਫ਼ਿਲਮ)|ਗਜ਼ਲ]]<ref name="Cinemaazi" /> |ਕੋਰਟਸਨ |- |1964 |ਜਹਾਂ ਆਰਾ |ਰੌਸ਼ਨ ਆਰਾ |- |1963 |ਅਕੇਲੀ ਮਤ ਜਾਈਓ<ref name="Cinemaazi" /> |ਸ਼ੋਭਾ |- |1963 |ਤਾਜ ਮਹਿਲ |ਗੁਲਬਦਨ |- |1963 |ਫੌਲਾਦ<ref name="Cinemaazi" /> |ਵੀਨਾ |- |1963 |ਘਰ ਬਸਾਕੇ ਦੇਖੋ |ਗੰਗਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ/ਗੰਗਾ |- |1962 |[[ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗ਼ੁਲਾਮ|ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]] |ਜਬਬਾ |- |1961 |ਛੋਟੇ ਨਵਾਬ |ਮਹਨੂਮਾ |- |1961 |ਘਰਾਨਾ |ਰਾਗਿਨੀ |- |1960 |ਘੂੰਘਟ |ਸਰੋਜ |- |1960 |ਬਸੰਤ |ਮਹੂਆ |- |1960 |ਬਿੰਦਿਆ |ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀ |- |1960 |[[ਚੌਧਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ|ਚੌਧਵੀੰ ਕਾ]] ਚਾਂਦ |ਤਮੀਜ਼ਾਨ |- |1960 |ਕਾਲਾ ਆਦਮੀ |ਗਾਇਕ/ਡਾਂਸਰ |- |1960 |ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਔਰ ਸਹੀ |ਰੀਟਾ |- |1960 |ਰੰਗੀਲਾ ਰਾਜਾ |- |1960 |ਰਿਕਸ਼ਾਵਾਲਾ |- |1959 |ਚਿਰਾਗ ਕਹਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਾਹਨ |ਨਰਸ ਮਾਇਆ ਵਰਮਾ |- |1959 |ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਮਾਨੇ |ਕੰਚਨ |- |1959 |ਘਰ ਘਰ ਕੀ ਬਾਤ |- |1959 |ਇਨਸਾਨ ਜਾਗ ਉਠਾ |ਮੁਨੀਆ |- |1959 |ਜੱਗਾ ਡਾਕੂ |- |1959 |ਜਾਗੀਰ |- |1959 |ਮੋਹਰ |- |1959 |ਪੈਗਾਮ |ਚੈਲੋ |- |1959 |ਕੈਦੀ ਨੰਬਰ 911 |ਹੋਟਲ ਡਾਂਸਰ ਐਂਡ ਸਿੰਗਰ |- |1959 |ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ |ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ |- |1959 |ਬਲੇਕ ਕੈਟ |ਨੀਤਾ ਗੁਪਤਾ |- |1958 |ਆਖਰੀ ਦਾਓ |ਮੈਨਾ |- |1958 |[[ਅਦਾਲਤ (1958 ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਦਾਲਤ]] |ਡਾਂਸਰ (ਅਣ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) |- |1958 |ਅਜੀ ਬਸ ਸ਼ੁਕਰੀਆ |- |1958 |ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਠੱਗ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਹਾਵਡ਼ਾ ਬ੍ਰਿਜ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1958 |ਕਾਰੀਗਰ |ਮੁਮਤਾਜ |- |1958 |ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ |- |1958 |ਯਹੂਦੀ |ਰੂਥ |- |1958 |ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾ ਤੂਫ਼ਾਨ |ਫਿਰੋਜ਼ਾ |- |1958 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਕਾਰਟੂਨ ਐਮ. ਏ. |- |1957 |ਆਸ਼ਾ |ਮੁੰਨੀ |- |1957 |ਦੋ ਰੋਟੀ |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਦੁਸ਼ਮਨ |ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਏਕ-ਸਾਲ |ਮੈਰੀ |- |1957 |ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ |- |1957 |ਮਾਈ ਬਾਪ |ਲੀਲਾ |- |1957 |ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ |- |1957 |ਮੋਹਿਨੀ |- |1957 |ਪਾਇਲ |ਮਿਸ ਡੌਲੀ |- |1957 |ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ |- |1957 |[[ਨਇਆ ਦੌਰ|ਨਵਾਂ ਦੌਰ]] |"ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਲਵਾਰ ਕੁਡ਼ਤਾ ਜਾਲੀ ਕਾ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1957 |ਪਰਵੀਨ |- |1957 |ਸਤੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ |ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ/ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੋਹਨਾ |- |1956 |ਬਜਰੰਗ ਬਲੀ | |- |1956 |ਬੰਧਨ |ਗੀਤ "ਹਸੀਨੋਂ ਕੇ ਅੰਖੋਂ" ਵਿੱਚ ਕੌਰਟੇਸਨ/ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ | |- |1956 |ਹਲਾਕੂ |ਡਾਂਸਰ |- |1956 |ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਲੰਬੂ |- |1956 |ਪਾਕੇਟਮਾਰ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1956 |ਅਨਜਾਨ |ਚਾਂਦ |- |1956 |ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. |"ਬੂਝ ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਨਾਮ ਰੇ" ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ |- |1955 |ਬਾਰਾ-ਦਾਰੀ |ਡਾਂਸਰ/ਗਾਇਕ |- |1955 |ਘਰ ਘਰ ਮੇਂ ਦੀਵਾਲੀ |ਪਿੰਡ ਦੀ ਨਰਤਕੀ |- |} == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] ovhxmbr25tr7jpu4bx4bonzdt83agly 0 194027 841995 788106 2026-07-05T22:12:06Z ~2026-38383-57 60966 yes 841995 wikitext text/x-wiki {{ਬੇ-ਹਵਾਲਾ}}{{Infobox writer | name = ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜਵੰਦਾ | image = Harpreet Jawandha.jpg | imagesize = | caption = ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜਵੰਦਾ | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]],[[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ([[ਭਾਰਤ]]) | occupation = ਨਿੱਕੀ [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] | death_date = | death_place = | years_active = }} '''ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜਵੰਦਾ''' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਫ਼ਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦਾ [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਹੈ। ਆਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡਬੀਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਸਾਪ ਛੱਡਦੀਆਨੇ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰੋਬਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ccru0kofd4hfyld6f1ls8cmyvdo9zmc 1 204764 841962 2026-07-05T12:53:47Z ~2026-38404-02 60963 /* arts vich singing class hundyna han */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 841962 wikitext text/x-wiki == arts vich singing class hundyna han == arts [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&#126;2026-38404-02|&#126;2026-38404-02]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&#126;2026-38404-02|talk]]) 12:53, 5 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) 53byn9ok2rqu0wlc5chzauzn7jb59x1 3 204765 841964 2026-07-05T15:32:57Z Rsjaffe 38859 Rsjaffe ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nyxaros]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226|Renamed user 7ac1f43d306d4b5f596ea383293c4226]]" to "[[Special:CentralAuth/Nyxaros|Nyxaros]]" 841964 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nyxaros]] lfsmanv1jzmv226a1syi5szhq8h8zra 0 204766 841971 2026-07-05T19:34:29Z Travelsinward101 60948 "[[:en:Special:Redirect/revision/1330882309|Packages Mall]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 841971 wikitext text/x-wiki   ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਲਿਮਟਿਡ (PREL) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਫਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Press Release |url=https://www.pacra.com/finalPr/MTQyOTY= |access-date=2025-08-12 |website=www.pacra.com}}</ref> == ਦੁਕਾਨਾਂ == * ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੀਥ * ਡੌਕਸਰ * ਪ੍ਰੋਵੈਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ * ਖਾਦੀ * [[ਜੁਨੈਦ ਜਮਸ਼ੇਦ]] * ਸਨਾ ਸਫ਼ੀਨਾਜ਼ * ਨੀਲਮ * ਗੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ * ਲੇਵੀ ਦਾ * ਕੈਰੀਫੋਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] 81v7m5ag781o3sztcmreqm2mw60huqn 841972 841971 2026-07-05T19:35:11Z Travelsinward101 60948 841972 wikitext text/x-wiki ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਲਿਮਟਿਡ (PREL) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਫਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Press Release |url=https://www.pacra.com/finalPr/MTQyOTY= |access-date=2025-08-12 |website=www.pacra.com}}</ref> == ਦੁਕਾਨਾਂ == * ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੀਥ * ਡੌਕਸਰ * ਪ੍ਰੋਵੈਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ * ਖਾਦੀ * [[ਜੁਨੈਦ ਜਮਸ਼ੇਦ]] * ਸਨਾ ਸਫ਼ੀਨਾਜ਼ * ਨੀਲਮ * ਗੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ * ਲੇਵੀ ਦਾ * ਕੈਰੀਫੋਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] qf2n3y3hda7vept801coyqiu9rr4x1o 841973 841972 2026-07-05T19:36:53Z Travelsinward101 60948 841973 wikitext text/x-wiki ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Packages Mall) ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਲਿਮਟਿਡ (PREL) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਫਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Press Release |url=https://www.pacra.com/finalPr/MTQyOTY= |access-date=2025-08-12 |website=www.pacra.com}}</ref> == ਦੁਕਾਨਾਂ == * ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੀਥ * ਡੌਕਸਰ * ਪ੍ਰੋਵੈਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ * ਖਾਦੀ * [[ਜੁਨੈਦ ਜਮਸ਼ੇਦ]] * ਸਨਾ ਸਫ਼ੀਨਾਜ਼ * ਨੀਲਮ * ਗੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ * ਲੇਵੀ ਦਾ * ਕੈਰੀਫੋਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] 1tpymjmiks6wp0ww9lxkf0gf4hisyqu 841974 841973 2026-07-05T19:37:42Z Travelsinward101 60948 841974 wikitext text/x-wiki '''ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Packages Mall''') ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਲਿਮਟਿਡ (PREL) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਫਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Press Release |url=https://www.pacra.com/finalPr/MTQyOTY= |access-date=2025-08-12 |website=www.pacra.com}}</ref> == ਦੁਕਾਨਾਂ == * ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੀਥ * ਡੌਕਸਰ * ਪ੍ਰੋਵੈਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ * ਖਾਦੀ * [[ਜੁਨੈਦ ਜਮਸ਼ੇਦ]] * ਸਨਾ ਸਫ਼ੀਨਾਜ਼ * ਨੀਲਮ * ਗੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ * ਲੇਵੀ ਦਾ * ਕੈਰੀਫੋਰ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] kwm1245zy39rp94hkg56hyy7cs1eduj 841975 841974 2026-07-05T19:41:14Z Travelsinward101 60948 /* ਦੁਕਾਨਾਂ */ 841975 wikitext text/x-wiki '''ਪੈਕੇਜ ਮਾਲ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Packages Mall''') ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਲਿਮਟਿਡ (PREL) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਕੇਜਿਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਫਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Press Release |url=https://www.pacra.com/finalPr/MTQyOTY= |access-date=2025-08-12 |website=www.pacra.com}}</ref> == ਦੁਕਾਨਾਂ == * ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਕੀਥ [[Charles & Keith]] * ਡੌਕਸਰ [[Dockers (brand)|Dockers]] * ਪ੍ਰੋਵੈਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੋ L'Occitane en Provence * ਖਾਦੀ Khaadi * [[ਜੁਨੈਦ ਜਮਸ਼ੇਦ]] Junaid Jamshed * ਸਨਾ ਸਫ਼ੀਨਾਜ਼ Sana Safinaz * ਨੀਲਮ Sapphire * ਗੁਲ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ Ideas by Gul Ahmed * ਲੇਵੀ ਦਾ Levi's * ਕੈਰੀਫੋਰ Carrefour [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] akim8a2klcgxrm1gnfaejun8is6q6f6 0 204767 841976 2026-07-05T19:49:10Z Travelsinward101 60948 "[[:en:Special:Redirect/revision/1356911420|Emporium Mall]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 841976 wikitext text/x-wiki   ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] qd776gvxcyzauhmdgy5favpheex7ptg 841977 841976 2026-07-05T19:49:41Z Travelsinward101 60948 841977 wikitext text/x-wiki ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] lnhf7xd3g48n8tszp0sogrgwgll1mip 841978 841977 2026-07-05T19:50:36Z Travelsinward101 60948 841978 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ''' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] 32pqt0on9ysyt6o0x12qlhiq5pvprkr 841979 841978 2026-07-05T19:52:13Z Travelsinward101 60948 841979 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ''' (Nishat Emporium) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ (Emporium Mall) ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] 22uy56e1eqgpv6u0u07i72e8sw8thbc 841980 841979 2026-07-05T19:52:49Z Travelsinward101 60948 /* ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ */ 841980 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ''' (Nishat Emporium) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == '''ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ''' (Emporium Mall) ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] nnl5gr99hfhei5y990vfs4e03grcf1w 841981 841980 2026-07-05T19:53:22Z Travelsinward101 60948 841981 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ (Nishat Emporium)''' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == '''ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ (Emporium Mall)''' ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] c7g4x8tg8dboyxvigmrw1wjnra5r4pp 841982 841981 2026-07-05T19:58:02Z Travelsinward101 60948 /* ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ */ 841982 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ (Nishat Emporium)''' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == '''ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ (Emporium Mall)''' ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] as4oz6ccdohfn3l0t09viju92oz1f7x 841983 841982 2026-07-05T20:01:49Z Travelsinward101 60948 /* ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ */ 841983 wikitext text/x-wiki '''ਨਿਸ਼ਾਤ ਐਂਪੋਰੀਅਮ (Nishat Emporium)''' ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 11 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਾਲ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜ-ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਸ਼ਾਤ ਹੋਟਲਜ਼ ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਤ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 2016 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੱਕੀ ਵਨ ਮਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web |date=15 December 2015 |title=British High Commissioner visits The Emporium Mall in Lahore |url=https://en.dailypakistan.com.pk/business/british-high-commissioner-visits-the-emporium-mall-in-lahore/ |access-date=2016-04-10 |website=Daily Pakistan Global |language=en-US}}</ref> == ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ == '''ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ (Emporium Mall)''' ਇੱਕ ਤੇਰਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਰੈਂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2000 ਗੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਐਂਪੋਰੀਅਮ ਮਾਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,700,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ (250,000 ਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਮਾਲ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ '''(Mall of America)''' ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਜਿੰਨਾ ਅੱਧਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਟੋਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 5 ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Emporium_Mall_During_Construction.jpg|right|thumb|ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]] q543whatxgpxdev9cefbqzdfljv9hgs 0 204768 841984 2026-07-05T20:10:23Z Travelsinward101 60948 "[[:en:Special:Redirect/revision/1328860157|Lahore International Expo Centre]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 841984 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore<br>{{nq|نُمَائِش گاہ لاہور}} | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Expo Centre Lahore (ਉਰਦੂ: نُمَائِش گاہ لاہور) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == 1tn7eh4sthibcs0yl4r54oh2pwsjkhl 841985 841984 2026-07-05T20:11:37Z Travelsinward101 60948 Asli naam angrezii vich 841985 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore<br>{{nq|نُمَائِش گاہ لاہور}} | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Expo Centre Lahore (ਉਰਦੂ:لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == 0dblzxr7ikayd32wizdpuxxv3kkbwrr 841986 841985 2026-07-05T20:12:50Z Travelsinward101 60948 841986 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore<br>{{nq|نُمَائِش گاہ لاہور}} | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:'''لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر''') ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == pdbwvhllj5h3yh44yugmihmxapy0otx 841987 841986 2026-07-05T20:13:18Z Travelsinward101 60948 841987 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore<br>{{nq|نُمَائِش گاہ لاہور}} | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == ev31mwa8wxqxbtqsgowwpgbq1ogrmch 841988 841987 2026-07-05T20:15:45Z Travelsinward101 60948 841988 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore<br>{{nq| لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر}} | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ<br>[[ਜੋਹਰ ਟਾਊਨ]], [[ਲਾਹੌਰ]]<br>[[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]। 54782 <br> Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == smhy09vomkwlfv68803rt09o7q1ed3z 841989 841988 2026-07-05T20:19:13Z Travelsinward101 60948 841989 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ<br>[[ਜੋਹਰ ਟਾਊਨ]], [[ਲਾਹੌਰ]]<br>[[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]। 54782 <br> Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਿਮਿਟੇਡ <br> Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ ਹਾਲ 01 ਹਾਲ 02 ਹਾਲ 03 ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 ਫੋਅਰ ਸਮਿਟ ਰੂਮ ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ ਜਨਰਲ ਹਾਲ ਹਾਲ ਏ ਹਾਲ ਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == a73a6kv4v3pj15rqkvuh8qal9uxq4sh 841990 841989 2026-07-05T20:24:09Z Travelsinward101 60948 841990 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ<br>[[ਜੋਹਰ ਟਾਊਨ]], [[ਲਾਹੌਰ]]<br>[[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]। 54782 <br> Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਿਮਿਟੇਡ <br> Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:لاہور انٹرنیشنل ایکسپو سینٹر) ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ * ਹਾਲ 01 * ਹਾਲ 02 * ਹਾਲ 03 * ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ * ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 * ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 * ਫੋਅਰ * ਸਮਿਟ ਰੂਮ * ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ * ਜਨਰਲ ਹਾਲ * ਹਾਲ A * ਹਾਲ B * ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ == ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਮਡ਼ਾ ਸ਼ੋਅ == == ਲਾਹੌਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ == afajzyxtnq4w99hg1bf79p7axl2g5g6 0 204769 841991 2026-07-05T20:48:59Z Travelsinward101 60948 "[[:en:Special:Redirect/revision/1361443861|Lahore Metro]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 841991 wikitext text/x-wiki   ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੈਪਿਡ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਬੱਸ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿ-ਚੀਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ (ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ) 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 25.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15.8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ।[1] === ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ।[1] ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਗੁਜਰਾਂ ਤੱਕ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। === ਬਲੂ ਲਾਈਨ === {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q3029878|frame-lat=31.55|frame-long=74.34|frame-width=300|frame-height=340|zoom=11|length=yes}} == ਸਟੇਸ਼ਨ == ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 24 ਉੱਚੇ ਹਨ। ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। <ref name="Norinco">{{Cite web |date=January 2016 |title=Norinco Technical Proposal |url=http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202022759/http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |archive-date=February 2, 2017 |access-date=25 January 2017 |page=12}}</ref> <ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref><ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref> == ਟਰੈਕ == [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Metro_Train_Project_23.jpg|thumb|ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ]] lhp0uqvobulk4iznqtlib5vogsge6i2 841992 841991 2026-07-05T20:51:03Z Travelsinward101 60948 841992 wikitext text/x-wiki '''ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Lahore Metro''' ਉਰਦੂ: لاہور میٹرو, ) ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੈਪਿਡ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਬੱਸ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿ-ਚੀਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ (ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ) 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 25.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15.8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ।[1] === ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ।[1] ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਗੁਜਰਾਂ ਤੱਕ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। === ਬਲੂ ਲਾਈਨ === {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q3029878|frame-lat=31.55|frame-long=74.34|frame-width=300|frame-height=340|zoom=11|length=yes}} == ਸਟੇਸ਼ਨ == ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 24 ਉੱਚੇ ਹਨ। ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। <ref name="Norinco">{{Cite web |date=January 2016 |title=Norinco Technical Proposal |url=http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202022759/http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |archive-date=February 2, 2017 |access-date=25 January 2017 |page=12}}</ref> <ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref><ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref> == ਟਰੈਕ == [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Metro_Train_Project_23.jpg|thumb|ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ]] 5ytuvoul1sxsr1nnh4jbo1ifmjtim5v 841993 841992 2026-07-05T20:52:32Z Travelsinward101 60948 841993 wikitext text/x-wiki '''ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Lahore Metro''' ਉਰਦੂ: لاہور میٹرو, ) ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੈਪਿਡ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਬੱਸ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿ-ਚੀਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ (ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ) 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 25.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15.8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ। === ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ।[1] ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਗੁਜਰਾਂ ਤੱਕ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। === ਬਲੂ ਲਾਈਨ === {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q3029878|frame-lat=31.55|frame-long=74.34|frame-width=300|frame-height=340|zoom=11|length=yes}} == ਸਟੇਸ਼ਨ == ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 24 ਉੱਚੇ ਹਨ। ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। <ref name="Norinco">{{Cite web |date=January 2016 |title=Norinco Technical Proposal |url=http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202022759/http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |archive-date=February 2, 2017 |access-date=25 January 2017 |page=12}}</ref> <ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref><ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref> == ਟਰੈਕ == [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Metro_Train_Project_23.jpg|thumb|ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ]] os3comqeawnwcflivdbyyfplmxepqfi 841994 841993 2026-07-05T20:53:02Z Travelsinward101 60948 /* ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ */ 841994 wikitext text/x-wiki '''ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Lahore Metro''' ਉਰਦੂ: لاہور میٹرو, ) ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੈਪਿਡ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਬੱਸ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿ-ਚੀਨ ਆਰਥਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ (ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ) 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 25.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15.8 ਮੀਟਰ) ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ। === ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 27.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (16.8 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਗੁਜਰਾਂ ਤੱਕ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। === ਬਲੂ ਲਾਈਨ === {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q3029878|frame-lat=31.55|frame-long=74.34|frame-width=300|frame-height=340|zoom=11|length=yes}} == ਸਟੇਸ਼ਨ == ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 24 ਉੱਚੇ ਹਨ। ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। <ref name="Norinco">{{Cite web |date=January 2016 |title=Norinco Technical Proposal |url=http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202022759/http://www.lahoremetroauraap.org/wp-content/uploads/2016/01/Norinco-Technical-Proposal.pdf |archive-date=February 2, 2017 |access-date=25 January 2017 |page=12}}</ref> <ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref><ref>{{Cite web |title=SECTION - 3 DESCRIPTION OF THE PROJECT |url=http://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201213140355/https://epd.punjab.gov.pk/system/files/Section-3-Project%20Description.pdf |archive-date=13 December 2020 |access-date=25 January 2017 |website=EIA of Construction of Lahore Orange Line Metro Train Project (Ali Town –Dera Gujran) |publisher=Environmental Protection Department}}</ref> == ਟਰੈਕ == [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Metro_Train_Project_23.jpg|thumb|ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ]] j1k8zipvhfa3stl68fyx6ucvrneli79 3 204770 841997 2026-07-06T05:14:30Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 841997 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Bajveer singh}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:14, 6 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) onv2ykmftfxx580f4x9me17s08uss84