ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk Topic 10 12950 842513 842509 2026-07-12T15:21:34Z Kuldeepburjbhalaike 18176 [[Special:Contributions/~2026-39397-85|~2026-39397-85]] ([[User talk:~2026-39397-85|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਕੇ [[User:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਆਖ਼ਰੀ ਰੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ 681554 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Blockquote/styles.css" /><!-- --><blockquote class="templatequote {{{class|}}}" {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}}>{{{text|{{{content|{{{quotetext|{{{quote|{{{1|<includeonly>{{error|Error: No text given for quotation (or equals sign used in the actual argument to an unnamed parameter)}}{{main other|[[Category:Pages incorrectly using the quote template]]}}</includeonly><noinclude>{{lorem ipsum}}</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{sign|}}}{{{cite|}}}{{{author|}}}{{{by|}}}{{{personquoted|}}}{{{source|}}}{{{ts|}}}{{{title|}}}{{{publication|}}}{{{quotesource|}}}{{{char|}}}{{{character|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|{{#if:{{{multiline|}}}|<nowiki />}} <div class="templatequotecite">—&thinsp;<cite>{{#if:{{{char|{{{character|{{{5|}}}}}}}}}|{{{char|{{{character|{{{5|}}}}}}}}}, in&#32;}}{{Comma separated entries | {{if empty|{{{sign|}}}|{{{cite|}}}|{{{author|}}}|{{{by|}}}|{{{personquoted|}}}|{{{2|}}}}} | {{if empty|{{{title|}}}|{{{publication|}}}|{{{ts|}}}|{{{quotesource|}}}|{{{3|}}}}} | {{if empty|{{{source|}}}|{{{4|}}}}} }}</cite></div> }}</blockquote>{{#if:{{{id|}}}{{{diff|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|{{main other|[[Category:Pages incorrectly using the Blockquote template]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using Blockquote template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Blockquote]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | author | by | char | character | cite | class | content | diff | id | multiline | personquoted | publication | quote | quotesource | quotetext | sign | source | style | text | title | ts }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> m1l2yk99dvxx622jo2qpdyewbluo05t 842514 842513 2026-07-12T15:23:06Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842514 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Blockquote/styles.css" /><!-- --><blockquote class="templatequote {{{class|}}}" {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}}>{{{text|{{{content|{{{quotetext|{{{quote|{{{1|<includeonly>{{error|Error: No text given for quotation (or equals sign used in the actual argument to an unnamed parameter)}}{{main other|[[Category:Pages incorrectly using the quote template]]}}</includeonly><noinclude>{{lorem ipsum}}</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{multiline|}}}|<nowiki /><!-- See talk page in 2025 for why this newline needs to be here --> </blockquote>|</blockquote>}}{{#if:{{{sign|}}}{{{cite|}}}{{{author|}}}{{{by|}}}{{{personquoted|}}}{{{source|}}}{{{ts|}}}{{{title|}}}{{{publication|}}}{{{quotesource|}}}{{{char|}}}{{{character|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}| <div class="templatequotecite"><p style="display: inline; padding-left: 2.3em;">—&#8202;{{#if:{{{char|{{{character|{{{5|}}}}}}}}}|{{{char|{{{character|{{{5|}}}}}}}}}, in&#32;}}{{Comma separated entries | {{if empty|{{{sign|}}}|{{{cite|}}}|{{{author|}}}|{{{by|}}}|{{{personquoted|}}}|{{{2|}}}}} | {{if empty|{{{title|}}}|{{{publication|}}}|{{{ts|}}}|{{{quotesource|}}}|{{{3|}}}}} | {{if empty|{{{source|}}}|{{{4|}}}}} }}</p></div>}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using Blockquote template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Blockquote]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | author | by | char | character | cite | class | content | multiline | personquoted | publication | quote | quotesource | quotetext | sign | source | style | text | title | ts }}<noinclude> {{documentation}}<!--Add categories to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> g7n7pv15tnzl05fx3i60b1fldxyxojx 0 22563 842554 577050 2026-07-13T11:21:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842554 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਖੇਤਰ | native_name = {{native name|nl|Caribisch Nederland}} | conventional_long_name = ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ | common_name = ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ | image_flag = Flag of the Netherlands.svg | image_coat = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | image_map = BES islands location map.svg | map_caption = {{map caption|countryprefix=|country='''ਬੀ.ਈ.ਐੱਸ. ਟਾਪੂ'''|location_color=ਹਰੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ|region=[[ਕੈਰੀਬੀਆ]].|region_color=none}} ਖੱਬਿਓਂ ਸੱਜੇ: [[ਬੋਨੇਅਰ]], [[ਸਾਬਾ]], [[ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ]]. | national_motto =| national_anthem = | official_languages = [[ਡੱਚ ਭਾਸ਼ਾ|ਡੱਚ]] | regional_languages = {{nowrap|[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] <small>(ਸਾਬਾ, ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ)</small><br/>[[ਪਾਪੀਆਮੈਂਤੂ]] <small>(ਬੋਨੇਅਰ)</small><ref name=languages>{{cite web|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012|title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|language=Dutch|publisher=wetten.nl|accessdate=2012-10-14|archive-date=2016-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160108005823/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012|url-status=dead}}</ref>}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] | government_type = | leader_title1 = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ | leader_name1 = ਵਿਲਬਰਟ ਸ਼ਟੋਲਟ | leader_title2 ਲੈਫ. ਗਵਰਨਰ<small>(ਬੋਨੇਅਰ)</small> | leader_name2 = ਲਿਡੀਆ ਐਮਰੈਂਸੀਆ | leader_title3 = {{nowrap|ਲੈਫ. ਗਵਰਨਰ <small>(ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ)</small>}} | leader_name3 = ਜਰਾਲਡ ਬਰਕਲ | leader_title4 = ਲੈਫ. ਗਵਰਨਰ <small>(ਸਾਬਾ)</small> | leader_name4 = ਜਾਨਥਨ ਜਾਨਸਨ | largest_settlement =| largest_settlement_type = | area_magnitude =| land_area_rank = | area_km2 = 328 | population_census = 21133 | population_census_year = 2010 | population_estimate_rank = | population_density_km2 =64 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = | time_zone = ਅੰਧ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ | utc_offset = −4 | latd=12|latm=11|latNS=N|longd=68|longm=14|longEW=W | currency = [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਡਾਲਰ]] | currency_code = USD | cctld = .nl, .an,^a .bq ^b | calling_code = +599 | footnotes = a. ਸ਼ਾਇਦ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ<br/>b. ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ<big><ref>{{cite web|url=http://www.iana.org/domains/root/db/bq.html|title=Delegation Record for .BQ|publisher=[[IANA]]|date=20 December 2010|accessdate=30 December 2010}}</ref></big> }} '''ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡ''' ({{lang-nl|Caribisch Nederland}}) [[ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਸਾਗਰ]] ਵਿਚਲੇ [[ਨੀਦਰਲੈਂਡ]] ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ-ਸੰਸਥਾਵਾਂ) ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: '''[[ਬੋਨੇਅਰ]]''', '''[[ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਸ਼ਸ]]''' ਅਤੇ '''[[ਸਾਬਾ]]''',<ref group="a">"Bonaire, Sint Eustatius and Saba" is the listed English name for the territorial grouping in the [[International Organization for Standardization]]'s [[ISO 3166-1]], where the English spelling was corrected according to [http://www.iso.org/iso/newsletter_vi-9_fiji-myanmar_and_other_minor_corrections-incl_bulgaria.pdf।SO 3166-1 Newsletter VI-9]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ '''ਬੀ.ਈ.ਐੱਸ. ਟਾਪੂ''' ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼}} nau4lrz1s6u81ir0dj5lfhcz4l2brbp 0 26065 842539 836516 2026-07-13T06:01:36Z Harchand Bhinder 3793 Harchand Bhinder ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਕਲਿਆਣ ਮਲਕਾ]] ਨੂੰ [[ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 836516 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ | ਨਾਂ = ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ | ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = [[ਪਿੰਡ]] | ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦ = | ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇ = | ਉਪਨਾਮ = | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ= ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ | ਬਿੰਦੀ_ਚੇਪੀ_ਥਾਂ = ਖੱਬੇ | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ_ਸਿਰਲੇਖ= ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.38 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.12 | longm = | longs = | longEW = E | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ= ਦੇਸ਼ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ3 = ਤਹਿਸੀਲ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ3 = ਨਥਾਣਾ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ2 = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਰਾਜ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | ਸਥਾਪਨਾ_ਸਿਰਲੇਖ = | ਸਥਾਪਨਾ_ਮਿਤੀ = | ਟਿਕਾਣਾ_ਕਿਸਮ = | ਟਿਕਾਣਾ = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ1 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ1 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ2 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ2 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ3 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ3 = | unit_pref = ਦਸ਼ਮਿਕ | ਖੇਤਰਫਲ_ਦਰਜਾ = | ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = | ਉਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 216 | ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = | ਅਬਾਦੀ_ਦਰਜਾ = | ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ_ਪਗਨੋਟ= | ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = | ਅਬਾਦੀ_ਨੋਟ = | demographics_ਕਿਸਮ1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_ਸਿਰਲੇਖ1 = ਅਧਿਕਾਰਕ | demographics1_ਜਾਣ1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | ਸਮਾਂ_ਜੋਨ1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | ਡਾਕ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਪਿਨ ਕੋਡ | ਡਾਕ_ਕੋਡ = 151102 (ਡਾਕਖਾਨਾ: ਨਥਾਣਾ) | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = 01651 | iso_ਕੋਡ = | registration_plate = PB 03, PB 40 }} '''ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ''', ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਨਥਾਣਾ (ਤਹਿਸੀਲ)|ਨਥਾਣਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ਬਲਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|url=http://pbplanning.gov.in/districts.htm|publisher=ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਲਾਨਿੰਗ ਬੋਰਡ|accessdate=4 ਅਗਸਤ 2013}}</ref><ref>[http://www.onefivenine.com/india/VillagesInDistrict/Bathinda Villages in Bathinda District, Punjab state]</ref> ==ਸਰਪੰਚ== ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। # ਸਵ.ਸ.ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਸ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਮੇਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਸੱਗੜ ਸਿੰਘ # ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਗਤ ਰਾਮ # ਸ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ # ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਸਵ. ਸ. ਜੱਗਪਾਲ ਸਿੰਘ # ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ # ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 2lrp765tf32wl4x3hqqtejerh9wcyew 842546 842539 2026-07-13T07:02:13Z Harchand Bhinder 3793 842546 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ | ਨਾਂ = ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ | ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = [[ਪਿੰਡ]] | ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦ = | ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇ = | ਉਪਨਾਮ = | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ= ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ | ਬਿੰਦੀ_ਚੇਪੀ_ਥਾਂ = ਖੱਬੇ | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ_ਸਿਰਲੇਖ= ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.38 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.12 | longm = | longs = | longEW = E | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ= ਦੇਸ਼ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ3 = ਤਹਿਸੀਲ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ3 = ਨਥਾਣਾ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ2 = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਰਾਜ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | ਸਥਾਪਨਾ_ਸਿਰਲੇਖ = | ਸਥਾਪਨਾ_ਮਿਤੀ = | ਟਿਕਾਣਾ_ਕਿਸਮ = | ਟਿਕਾਣਾ = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ1 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ1 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ2 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ2 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ3 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ3 = | unit_pref = ਦਸ਼ਮਿਕ | ਖੇਤਰਫਲ_ਦਰਜਾ = | ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = | ਉਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 216 | ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = | ਅਬਾਦੀ_ਦਰਜਾ = | ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ_ਪਗਨੋਟ= | ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = | ਅਬਾਦੀ_ਨੋਟ = | demographics_ਕਿਸਮ1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_ਸਿਰਲੇਖ1 = ਅਧਿਕਾਰਕ | demographics1_ਜਾਣ1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | ਸਮਾਂ_ਜੋਨ1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | ਡਾਕ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਪਿਨ ਕੋਡ | ਡਾਕ_ਕੋਡ = 151102 (ਡਾਕਖਾਨਾ: ਨਥਾਣਾ) | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = 01651 | iso_ਕੋਡ = | registration_plate = PB 03, PB 40 }} '''ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ''', ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਨਥਾਣਾ (ਤਹਿਸੀਲ)|ਨਥਾਣਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ਬਲਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|url=http://pbplanning.gov.in/districts.htm|publisher=ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਲਾਨਿੰਗ ਬੋਰਡ|accessdate=4 ਅਗਸਤ 2013}}</ref> ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਥਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਸੱਤ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।<ref>[http://www.onefivenine.com/india/VillagesInDistrict/Bathinda Villages in Bathinda District, Punjab state]</ref> ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਬਾਬਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜੀਗੱਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। === ਇਤਿਹਾਸ === ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ<ref>{{Citation |title=ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੰਡ ਕਲਿਆਣ ਸੁੱਖਾ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ History of Village Kalyan Sukha {{!}} ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ Ram Singh Kalyan |url=https://www.facebook.com/sanjhpunjabtv/videos/%E0%A8%87%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A1-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%AE%E0%A9%B1%E0%A8%B2%E0%A8%95%E0%A8%BEhistory-of-village-kalyan-sukha/887057895882861/ |language=pa |access-date=2026-07-13}}</ref> ਪਿੰਡ 1723 ਈਸਵੀ ਦੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਭੂਮੀ ਜੈਸਲਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਹੈ। ਮੱਲ ਦੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਕਸਰ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਕੇ ਉਮਰਾਂ ਲਈ ਵੈਰ ਸਹੇੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀਦੋਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਰਾਜ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਮੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਕਿ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਢੂ ਵੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣਾ ਲਏ। ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸੱਦੇ ਕਾ ਬੁਰਜ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਜਾਗੋਆਣਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੇ ਰੈਅ ਕਰਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤਾਇਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ ਕਿ ਸ਼ਰੀਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋੜਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਜਾੜਿਆ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਗਵੱਟ ਭਰਾ ਨੇ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਟਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਕਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚਾਰੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੀ ਪੁਟਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਥਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖ ਗੋਤ ਸਿੱਧੂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡ ਵਡੇਰਾ ਰਾਜੇ ਜੈਸਲ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 1723 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1752 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਮੀਨ ਦੀ ਜੂਹ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕਾ, ਮਲੂਕਾ ,ਘਣੀਆ ਅਤੇ ਨਿਉਰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪਰਦੱਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜੈਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। === ਸਰਪੰਚ === ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। # ਸਵ.ਸ.ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਸ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਮੇਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਸੱਗੜ ਸਿੰਘ # ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਗਤ ਰਾਮ # ਸ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ # ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਸਵ. ਸ. ਜੱਗਪਾਲ ਸਿੰਘ # ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ # ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] l2wtzh7x1kj3s60tcftpjsdauysq3tz 842550 842546 2026-07-13T07:32:16Z Harchand Bhinder 3793 842550 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ | ਨਾਂ = ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ | ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = [[ਪਿੰਡ]] | ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦ = | ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇ = | ਉਪਨਾਮ = | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ = ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ | ਬਿੰਦੀ_ਚੇਪੀ_ਥਾਂ = ਖੱਬੇ | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ_ਸਿਰਲੇਖ = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.38 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.12 | longm = | longs = | longEW = E | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ = ਦੇਸ਼ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ3 = ਤਹਿਸੀਲ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ3 = ਨਥਾਣਾ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ2 = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਰਾਜ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | ਸਥਾਪਨਾ_ਸਿਰਲੇਖ = | ਸਥਾਪਨਾ_ਮਿਤੀ = | ਟਿਕਾਣਾ_ਕਿਸਮ = | ਟਿਕਾਣਾ = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ1 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ1 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ2 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ2 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ3 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ3 = | name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | official_name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | native_name_lang = pa | pushpin_map = India Punjab#India | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | mapframe-coordinates = {{coord|30.3979954|N|75.0852903|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | subdivision_type1 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ|ਰਾਜ]] | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | subdivision_type3 = [[ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਤਹਿਸੀਲ]] | subdivision_name3 = [[ਨਥਾਣਾ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1723 ਈਸਵੀ | founder = ਮੱਲ ਸਿੰਘ | named_for = ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ | government_type = [[ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ]] | governing_body = [[ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ]] | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref>tags -->| ਖੇਤਰਫਲ_ਦਰਜਾ = | ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = | ਉਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 216 | ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = | ਅਬਾਦੀ_ਦਰਜਾ = | ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ_ਪਗਨੋਟ = | ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = | ਅਬਾਦੀ_ਨੋਟ = | demographics_ਕਿਸਮ1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_ਸਿਰਲੇਖ1 = ਅਧਿਕਾਰਕ | demographics1_ਜਾਣ1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | ਸਮਾਂ_ਜੋਨ1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | ਡਾਕ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਪਿਨ ਕੋਡ | ਡਾਕ_ਕੋਡ = 151102 (ਡਾਕਖਾਨਾ: ਨਥਾਣਾ) | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = 01651 | iso_ਕੋਡ = | registration_plate = PB 03, PB 40 }} [[ਤਸਵੀਰ:Entrance of Govt. Primary School Kalyan Malka (Bathinda).jpg|alt=ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ|thumb|Govt. Primary School Kalyan Malka ]] '''ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ''', ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਨਥਾਣਾ (ਤਹਿਸੀਲ)|ਨਥਾਣਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ਬਲਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|url=http://pbplanning.gov.in/districts.htm|publisher=ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਲਾਨਿੰਗ ਬੋਰਡ|accessdate=4 ਅਗਸਤ 2013}}</ref> ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਥਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਸੱਤ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।<ref>[http://www.onefivenine.com/india/VillagesInDistrict/Bathinda Villages in Bathinda District, Punjab state]</ref> ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਬਾਬਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜੀਗੱਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। === ਇਤਿਹਾਸ === ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ<ref>{{Citation |title=ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੰਡ ਕਲਿਆਣ ਸੁੱਖਾ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ History of Village Kalyan Sukha {{!}} ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ Ram Singh Kalyan |url=https://www.facebook.com/sanjhpunjabtv/videos/%E0%A8%87%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A1-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%AE%E0%A9%B1%E0%A8%B2%E0%A8%95%E0%A8%BEhistory-of-village-kalyan-sukha/887057895882861/ |language=pa |access-date=2026-07-13}}</ref> ਪਿੰਡ 1723 ਈਸਵੀ ਦੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਭੂਮੀ ਜੈਸਲਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਹੈ। ਮੱਲ ਦੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਕਸਰ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਕੇ ਉਮਰਾਂ ਲਈ ਵੈਰ ਸਹੇੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀਦੋਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਰਾਜ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਮੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਕਿ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਢੂ ਵੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣਾ ਲਏ। ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸੱਦੇ ਕਾ ਬੁਰਜ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਜਾਗੋਆਣਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੇ ਰੈਅ ਕਰਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤਾਇਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ ਕਿ ਸ਼ਰੀਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋੜਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਜਾੜਿਆ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਗਵੱਟ ਭਰਾ ਨੇ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਟਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਕਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚਾਰੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੀ ਪੁਟਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਥਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖ ਗੋਤ ਸਿੱਧੂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡ ਵਡੇਰਾ ਰਾਜੇ ਜੈਸਲ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 1723 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1752 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਮੀਨ ਦੀ ਜੂਹ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕਾ, ਮਲੂਕਾ ,ਘਣੀਆ ਅਤੇ ਨਿਉਰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪਰਦੱਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜੈਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। === ਸਰਪੰਚ === ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। # ਸਵ.ਸ.ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਸ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਮੇਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਸੱਗੜ ਸਿੰਘ # ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਗਤ ਰਾਮ # ਸ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ # ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਸਵ. ਸ. ਜੱਗਪਾਲ ਸਿੰਘ # ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ # ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] e26sci1ewimxcmyp1b4hnot5ifpms9w 842551 842550 2026-07-13T07:49:52Z Harchand Bhinder 3793 842551 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ | ਨਾਂ = ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ | ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = [[ਪਿੰਡ]] | ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦ = | ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇ = | ਉਪਨਾਮ = | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ = ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ | ਬਿੰਦੀ_ਚੇਪੀ_ਥਾਂ = ਖੱਬੇ | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ_ਸਿਰਲੇਖ = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.38 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.12 | longm = | longs = | longEW = E | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ = ਦੇਸ਼ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ3 = ਤਹਿਸੀਲ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ3 = ਨਥਾਣਾ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ2 = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਰਾਜ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | ਸਥਾਪਨਾ_ਸਿਰਲੇਖ = | ਸਥਾਪਨਾ_ਮਿਤੀ = | ਟਿਕਾਣਾ_ਕਿਸਮ = | ਟਿਕਾਣਾ = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ1 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ1 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ2 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ2 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ3 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ3 = | name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | official_name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | native_name_lang = pa | pushpin_map = India Punjab#India | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.3979954|N|75.0852903|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | subdivision_type1 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ|ਰਾਜ]] | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | subdivision_type3 = [[ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਤਹਿਸੀਲ]] | subdivision_name3 = [[ਨਥਾਣਾ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1723 ਈਸਵੀ | founder = ਮੱਲ ਸਿੰਘ | named_for = ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ | government_type = [[ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ]] | governing_body = [[ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ]] | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref>tags -->| ਖੇਤਰਫਲ_ਦਰਜਾ = | ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = | ਉਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 216 | ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = | ਅਬਾਦੀ_ਦਰਜਾ = | ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ_ਪਗਨੋਟ = | ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = | ਅਬਾਦੀ_ਨੋਟ = | demographics1_ਸਿਰਲੇਖ1 = ਅਧਿਕਾਰਕ | ਸਮਾਂ_ਜੋਨ1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | population_total = 1778 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = [[ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ]] | population_blank1 = 938/840 [[ਮਰਦ|♂]]/[[ਔਰਤ|♀]] | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਦਫ਼ਤਰੀ | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪਿੰਨ ਕੋਡ]] | ਡਾਕ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਪਿਨ ਕੋਡ | ਡਾਕ_ਕੋਡ = 151102 (ਡਾਕਖਾਨਾ: ਨਥਾਣਾ) | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = 01651 | iso_ਕੋਡ = | postal_code = 151102 | registration_plate = PB 03, PB 40 | blank_name_sec1 = [[ਡਾਕਖਾਨਾ]] | blank_info_sec1 = ਨਥਾਣਾ | website = {{URL|https://bathinda.nic.in/}} | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] }} [[ਤਸਵੀਰ:Entrance of Govt. Primary School Kalyan Malka (Bathinda).jpg|alt=ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ|thumb|ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ |250x250px]] '''ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ''', ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਨਥਾਣਾ (ਤਹਿਸੀਲ)|ਨਥਾਣਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ਬਲਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|url=http://pbplanning.gov.in/districts.htm|publisher=ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਲਾਨਿੰਗ ਬੋਰਡ|accessdate=4 ਅਗਸਤ 2013}}</ref> ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਥਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਸੱਤ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।<ref>[http://www.onefivenine.com/india/VillagesInDistrict/Bathinda Villages in Bathinda District, Punjab state]</ref> ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਬਾਬਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜੀਗੱਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। === ਇਤਿਹਾਸ === ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ<ref>{{Citation |title=ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੰਡ ਕਲਿਆਣ ਸੁੱਖਾ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ History of Village Kalyan Sukha {{!}} ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ Ram Singh Kalyan |url=https://www.facebook.com/sanjhpunjabtv/videos/%E0%A8%87%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A1-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%AE%E0%A9%B1%E0%A8%B2%E0%A8%95%E0%A8%BEhistory-of-village-kalyan-sukha/887057895882861/ |language=pa |access-date=2026-07-13}}</ref> ਪਿੰਡ 1723 ਈਸਵੀ ਦੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਭੂਮੀ ਜੈਸਲਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਹੈ। ਮੱਲ ਦੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਕਸਰ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਕੇ ਉਮਰਾਂ ਲਈ ਵੈਰ ਸਹੇੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀਦੋਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਰਾਜ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਮੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਕਿ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਢੂ ਵੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣਾ ਲਏ। ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸੱਦੇ ਕਾ ਬੁਰਜ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਜਾਗੋਆਣਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੇ ਰੈਅ ਕਰਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤਾਇਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ ਕਿ ਸ਼ਰੀਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋੜਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਜਾੜਿਆ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਗਵੱਟ ਭਰਾ ਨੇ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਟਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਕਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚਾਰੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੀ ਪੁਟਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਥਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖ ਗੋਤ ਸਿੱਧੂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡ ਵਡੇਰਾ ਰਾਜੇ ਜੈਸਲ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 1723 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1752 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਮੀਨ ਦੀ ਜੂਹ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕਾ, ਮਲੂਕਾ ,ਘਣੀਆ ਅਤੇ ਨਿਉਰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪਰਦੱਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜੈਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। === ਸਰਪੰਚ === ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। # ਸਵ.ਸ.ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਸ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਮੇਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਸੱਗੜ ਸਿੰਘ # ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਗਤ ਰਾਮ # ਸ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ # ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਸਵ. ਸ. ਜੱਗਪਾਲ ਸਿੰਘ # ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ # ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] a6yybunfnuaty57ibtv9dgdw71lv6av 842552 842551 2026-07-13T07:55:09Z Harchand Bhinder 3793 842552 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਸਤੀ | ਨਾਂ = ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ | ਬਸਤੀ_ਕਿਸਮ = [[ਪਿੰਡ]] | ਚਿੱਤਰ_ਦਿੱਸਹੱਦ = | ਚਿੱਤਰ_ਸਿਰਲੇ = | ਉਪਨਾਮ = | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ = ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ | ਬਿੰਦੀ_ਚੇਪੀ_ਥਾਂ = ਖੱਬੇ | ਬਿੰਦੀ_ਨਕਸ਼ਾ_ਸਿਰਲੇਖ = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਨ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | latd = 30.38 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.12 | longm = | longs = | longEW = E | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ = ਦੇਸ਼ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ3 = ਤਹਿਸੀਲ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ3 = ਨਥਾਣਾ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ2 = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਕਿਸਮ1 = ਰਾਜ | ਉਪਵਿਭਾਗ_ਨਾਂ1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | ਸਥਾਪਨਾ_ਸਿਰਲੇਖ = | ਸਥਾਪਨਾ_ਮਿਤੀ = | ਟਿਕਾਣਾ_ਕਿਸਮ = | ਟਿਕਾਣਾ = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ1 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ1 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ2 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ2 = | ਮੁਖੀ_ਸਿਰਲੇਖ3 = | ਮੁਖੀ_ਨਾਂ3 = | name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | official_name = ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ | native_name_lang = pa | pushpin_map = India Punjab#India | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.3979954|N|75.0852903|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = {{ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤ}} | subdivision_type1 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ|ਰਾਜ]] | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | subdivision_name2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]] | subdivision_type3 = [[ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਤਹਿਸੀਲ]] | subdivision_name3 = [[ਨਥਾਣਾ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = 1723 ਈਸਵੀ | founder = ਮੱਲ ਸਿੰਘ | named_for = ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ | government_type = [[ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ]] | governing_body = [[ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ]] | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref>tags -->| ਖੇਤਰਫਲ_ਦਰਜਾ = | ਖੇਤਰਫਲ_ਕੁੱਲ_ਕਿਮੀ2 = | ਉਚਾਈ_ਮੀਟਰ = 216 | ਅਬਾਦੀ_ਕੁੱਲ = | ਅਬਾਦੀ_ਦਰਜਾ = | ਅਬਾਦੀ_ਘਣਤਾ_ਕਿਮੀ2 = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ = | ਅਬਾਦੀ_ਮੁੱਖ-ਨਗਰ_ਪਗਨੋਟ = | ਅਬਾਦੀ_ਵਾਸੀ-ਸੂਚਕ = | ਅਬਾਦੀ_ਨੋਟ = | demographics1_ਸਿਰਲੇਖ1 = ਅਧਿਕਾਰਕ | ਸਮਾਂ_ਜੋਨ1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | population_total = 1778 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = [[ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ]] | population_blank1 = 938/840 [[ਮਰਦ|♂]]/[[ਔਰਤ|♀]] | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਦਫ਼ਤਰੀ | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪਿੰਨ ਕੋਡ]] | ਡਾਕ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਪਿਨ ਕੋਡ | ਡਾਕ_ਕੋਡ = 151102 (ਡਾਕਖਾਨਾ: ਨਥਾਣਾ) | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ_ਕਿਸਮ = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ | ਖੇਤਰ_ਕੋਡ = 01651 | iso_ਕੋਡ = | postal_code = 151102 | registration_plate = PB 03, PB 40 | blank_name_sec1 = [[ਡਾਕਖਾਨਾ]] | blank_info_sec1 = ਨਥਾਣਾ | website = {{URL|https://bathinda.nic.in/}} | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] }} [[ਤਸਵੀਰ:Entrance of Govt. Primary School Kalyan Malka (Bathinda).jpg|alt=ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ|thumb|ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ |250x250px]] '''ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ''', ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਹਿਸੀਲ [[ਨਥਾਣਾ (ਤਹਿਸੀਲ)|ਨਥਾਣਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ਬਲਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|url=http://pbplanning.gov.in/districts.htm|publisher=ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪਲਾਨਿੰਗ ਬੋਰਡ|accessdate=4 ਅਗਸਤ 2013}}</ref> ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਥਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਸੱਤ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।<ref>[http://www.onefivenine.com/india/VillagesInDistrict/Bathinda Villages in Bathinda District, Punjab state]</ref> ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਬਾਬਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜੀਗੱਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। === ਇਤਿਹਾਸ === ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ<ref>{{Citation |title=ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੰਡ ਕਲਿਆਣ ਸੁੱਖਾ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ History of Village Kalyan Sukha {{!}} ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕਲਿਆਣ Ram Singh Kalyan |url=https://www.facebook.com/sanjhpunjabtv/videos/%E0%A8%87%E0%A8%A4%E0%A8%BF%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AA%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A1-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%A3-%E0%A8%AE%E0%A9%B1%E0%A8%B2%E0%A8%95%E0%A8%BEhistory-of-village-kalyan-sukha/887057895882861/ |language=pa |access-date=2026-07-13}}</ref> ਪਿੰਡ 1723 ਈਸਵੀ ਦੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਭੂਮੀ ਜੈਸਲਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਹੈ। ਮੱਲ ਦੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਕਸਰ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢ ਕੇ ਉਮਰਾਂ ਲਈ ਵੈਰ ਸਹੇੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀਦੋਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਰਾਜ ਪਿੰਡ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਮੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਕਿ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਢੂ ਵੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌੜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣਾ ਲਏ। ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸੱਦੇ ਕਾ ਬੁਰਜ ਪਿੰਡ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਜਾਗੋਆਣਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੇ ਰੈਅ ਕਰਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਢਾਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਤਾਇਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ ਕਿ ਸ਼ਰੀਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋੜਾ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਜਾੜਿਆ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਗਵੱਟ ਭਰਾ ਨੇ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਸੱਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਿਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਟਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਕਾ ਕਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚਾਰੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੀ ਪੁਟਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਥਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਿਉਣ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖ ਗੋਤ ਸਿੱਧੂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡ ਵਡੇਰਾ ਰਾਜੇ ਜੈਸਲ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 1723 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1752 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਮੀਨ ਦੀ ਜੂਹ ਦਿਆਲਪੁਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ ਕਾ, ਮਲੂਕਾ ,ਘਣੀਆ ਅਤੇ ਨਿਉਰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪਰਦੱਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜੈਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। === ਸਰਪੰਚ === ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। # ਸਵ.ਸ.ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ.ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਸ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਕੂਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਮੇਰ ਸਿੰਘ # ਸਵ.ਸ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਸੱਗੜ ਸਿੰਘ # ਸ. ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ # ਸਵ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਕਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਜਗਤ ਰਾਮ # ਸ.ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੰਧਾਰਾ ਸਿੰਘ # ਸਰਦਾਰਨੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਸਵ. ਸ. ਜੱਗਪਾਲ ਸਿੰਘ # ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਵ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ # ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ === ਸਿੱਖਿਆ === ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] 8ov36zyyyg2u87ad6k8s7kcf3o6rgg3 1 32287 842541 160865 2026-07-13T06:01:37Z Harchand Bhinder 3793 Harchand Bhinder ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਕਲਿਆਣ ਮਲਕਾ]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 160865 wikitext text/x-wiki {{ਚਰਚਾ ਸਿਰਲੇਖ}} mawijv26ieo8194pfbm9olgeisbu5g0 0 39041 842517 842507 2026-07-12T16:28:53Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842517 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ | image = JaswantSinghKhalra.jpg | caption = ਸਵਰਗੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ | native_name = | native_name_lang = | birth_date = 1952 | birth_place = [[ਖਾਲੜਾ]], [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨ ਤਾਰਨ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|1995|1952}} | death_place = [[ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_cause = | occupation = ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ | spouse = [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] }} '''ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ''' (1952–1995)<ref>{{Cite web |date=2020-10-26 |title=The Valiant – Jaswant Singh Khalra: New Book Launched |url=https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |access-date=2022-09-06 |website=Sikh Siyasat News |language=en |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906032213/https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=6 September 1995 |title=India: Fear of disappearance / fear of torture: Jaswant Singh Khalra, human rights activist |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/026/1995/en/ |work=Amnesty International}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book |title=Symphony of Freedom |publisher=All India Peoples Resistance Forum |year=11 October 2008 |pages=Papers on Nationality Question |quote=Even in the last three years in Punjab six advocates, five journalists and a number of prominent human rights activists like Jaswant Singh Khalra and Ram Singh Billing have been killed by extra judicial execution, by the hit squad of the Punjab police.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Santbir |date=8 September 2025 |title=The Legacy of Jaswant Singh Khalra |url=https://sikhri.org/articles/the-legacy-of-jaswant-singh-khalra |website=Sikh Research Institute |quote=Thirty years ago, famed human rights activist Bhai Jaswant Singh Khalra was abducted, tortured, and murdered by the Punjab Police. He was killed for the work he did in exposing the Punjab Police’s crimes of extrajudicial killings and illegal cremations. Three decades after his death, what can we learn from his example?}}</ref><ref>{{Cite book |last=Singh |first=Ajmer |title=Darkness Defied: The Life and Legacy of Jaswant Singh Khalra |year=2025 |quote=an immortal defender of human rights, who relentlessly pursued the truth to unmask the impunity and injustices perpetrated by the Indian state.}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਕਤਲਾਂ, ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਮਿਲੀ।<ref name=":1" /> ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਲਗਭਗ 25,000 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74">The Politics of Religion in South and Southeast Asia, p. 74, Taylor & Francis, by Ishtiaq Ahmed.</ref><ref>{{Cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=7 July 2026 |title=Why a Diljit Dosanjh film released after a four-year battle with censors was gone within two days |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/diljit-dosanjh-satluj-removed-streaming-zee5-cbfc-censorship-b3009719.html |work=The Independent |quote=The life of Sikh human rights activist Jaswant Singh Khalra, who documented over 25,000 alleged extrajudicial killings in Punjab in the late 1980s and early 1990s, when the northern Indian state was gripped by a deadly insurgency, before he was abducted and murdered in 1995.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਣ ਗਈ।<ref name="amnesty">{{Cite web |date=31 March 1998 |title=India: A Mockery of Justice: The case concerning the “disappearance” of human rights defender Jaswant Singh Khalra severely undermined |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/007/1998/en/ |website=Amnesty International |quote=This brief report documents the means used by accused police officers, including delay of proceedings and intimidation of witnesses, in their search of impunity for the “disappearance” of Jaswant Singh Khalra, human rights defender and General secretary of the Human Rights Wing of the Akali Dal political party.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਛੇ [[ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ]] ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Rana |first=Yudhvir |title=31 Years on, image of Khalra being driven away still haunts eyewitness |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/31-years-on-image-of-khalra-being-driven-away-still-haunts-eyewitness/articleshow/132224242.cms |work=Times of India |quote=His efforts shed light on thousands of unidentified killings and earned him global recognition as a symbol of resistance against human rights abuses.}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 September 2005 |title=Other Screams of Terror |url=https://www.hrw.org/news/2005/09/27/other-screams-terror |website=Human Rights Watch |quote=The killing of Jaswant Singh Khalra cannot, and should not, be forgotten. For Jaswant Singh Khalra took on an indispensable job in a democracy: he dared to ask questions.}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 June 2014 |title=How Punjab's missing thousands are being forgotten |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-27585500 |work=BBC |quote=His lawyers point out that similar arguments were made against the police whistleblower who testified after the 1995 murder of prominent human rights lawyer Jaswant Singh Khalra. Five police officers were eventually convicted of that murder.}}</ref><ref name="amnesty"/> == ਸਰਗਰਮੀ == ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। [[ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ]], [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ]] ਅਤੇ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Harman |date=11 September 2018 |title=Every Canadian Should Know The Tale Of This Murdered Sikh Activist |url=https://www.huffpost.com/archive/ca/entry/jaswant-singh-khalra-canada_ca_5cd56686e4b07bc72977c213 |work=Huff Post |quote=His breakthrough came when he discovered files from the municipal corporation of the city of Amritsar which contained the names, age, addresses of those who had been killed and later burned by the Police. Further research revealed other cases in three other districts in Punjab, increasing the list by thousands. Jaswant Singh Khalra exposed the murder of approximately 25,000 Sikhs in the late 1980s/early 90s, a figure many believe is just the tip of the iceberg.}}</ref><ref>"Who Killed the Sikhs". Journeyman Pictures. 4 June 2002. [https://www.youtube.com/user/journeymanpictures#p/search/0/HZTCFxBY6Tw "a portion of this documentary can be viewed here"]</ref><ref>[http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ "Protecting the Killers: A Policy of Impunity in Punjab, India,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111004319/http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ |date=11 November 2017 }}, Human Rights Watch & Ensaaf Joint Report, 18 October 2007. pp. 29-30.</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਲਾ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ, ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 25,000 ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name=":1">Politics of genocide: Punjab, 1984-1998, Inderjit Singh Jaijee, p.101, Inderjit Singh Jaijee, 1999</ref> [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ]] [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਬਿਊਰੋ]], [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਕੇਂਦਰ]] [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਸਰਕਾਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ 2,097 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74"/> [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ|ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] (ਸਥਾਸ਼ਿਵਮ ਜੇ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜੱਜ - ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਨ ਜੇ) ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ<ref>Prithipal Singh v. State of Punjab, (2012) 1 SCC 10</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਵਾਰਿਸ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਖਾੜਕੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="express">{{cite web |title=khalra custodial death-sc upholds life in jail for Punjab cops |url=http://archive.indianexpress.com/news/activist-khalra-custodial-death--sc-upholds-life-in-jail-for-punjab-cops/871023/ |url-status=dead |access-date=15 November 2015}}</ref> ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਤੋਂ ਫਾਈਲਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>SBS Dateline. April 2002. [http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 "a portion of this episode on Punjab can be viewed here"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717050408/http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 |date=17 July 2011 }}</ref> ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 3 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।<ref>Kumar, Ram; Singh, Amrik; Agrwaal, Ashok & Kaur, Jaskaran (2003). Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab. Kathamandu (Nepal): South Asia Forum for Human Rights. {{ISBN|99933-53-57-4}} [https://web.archive.org/web/20100504012557/http://www.ensaaf.org/publications/other/reducedtoashes.pdf "Biography of Khalra, Chapter 1, Reduced to Ashes (pdf, 5 MB)"] p.54.</ref> [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਨੇ ਕੁਝ ਪਛਾਣੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, [[ਮਜੀਠਾ]] ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1984 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1994 ਦਰਮਿਆਨ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ "ਗਾਇਬ" ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲਾਪਤਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20040730/nhrc1.htm|title=NHRCList|website=www.tribuneindia.com|access-date=2019-05-29}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਪੱਖ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, 'ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਖੇਡ - ਕੀ ਇਹ ਖੇਡੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਫਰਵਰੀ 1992) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.baaznews.org/p/khalra-game-of-elections-khalistan|title=The Game Of Elections - Should It Be Played Or Not?|website=www.baaznews.org|access-date=2026-07-10}}</ref> ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਪਰਿਵਾਰ == ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵੀ [[ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼]] ਦੇ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ 1914 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਚੀਨ ਅਤੇ [[ਯੋਕੋਹਾਮਾ]], [[ਜਪਾਨ|ਜਾਪਾਨ]] ਰਾਹੀਂ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ]], [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ 376 ਯਾਤਰੀ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਕੀ 352 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ, [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]], ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਵਕਿਰਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਉਸਦੇ ਜੀਵਤ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਂ ਮੁਖਤਾਰ ਕੌਰ, ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਦੋਵੇਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ: ਪਰੀਤਮ ਕੌਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੈੱਡਟੀਚਰ) ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Ram |date= |title=Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab. |url=https://en.wikipedia.org/wiki/South_Asia_Forum_for_Human_Rights |website=South Asia Forum for Human Rights.}}</ref> ==ਸ਼ਹੀਦੀ== 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਖਾਲੜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਝਬਾਲ]] ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੈ ਗਏ।<ref name="amnesty"/> ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="tribune">{{cite web |date=17 February 2005 |title=K.P.S. Gill visited Khalra in jail, says witness |url=https://www.tribuneindia.com/2005/20050217/punjab1.htm |publisher=The Tribune, Chandigarh, India}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਖਾਲੜਾ ਪਾਸੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ’ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸ. ਖਾਲੜੇ ਦੀ ਇਸ ਮੋੜ੍ਹ ਤੇ ਆ ਕੇ ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਆ ਗਈ। ਕਾਮਰੇਡੀ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਖਾਲੜਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਨਿੱਬੜੇ। 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾੜ ਆਈ ਤੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਕਬੀਰ ਪਾਰਕ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਏਨੀ ਸੀ ਕਿ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਨੇ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ' ਅਤੇ 'ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ' ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ। ਭੰਨੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਖਾਲੜੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਾਨਾਂਵਾਲੇ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਲਸਾ ਸੋਝੀ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕੇ ਪੱਤਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਕੇਸ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਵਸੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ 1996 ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ 1997 ਵਿੱਚ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। 18 ਨਵੰਬਰ 2005 ਨੂੰ, ਛੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ, ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ensaaf">{{cite web |title=Punjab Cops Convicted of 1995 Murder of Activist Khalra |url=http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061123135906/http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |archive-date=23 November 2006 |access-date=25 January 2007 |publisher=Ensaaf}}</ref> 16 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਏ ਐਨ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ) ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web |date=16 October 2007 |title=Khalra murder case: HC grants life imprisonment to 4 cops - Chandigarh - City - NEWS |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Khalra-murder-case-HC-grants-life-imprisonment-to-4-cops/articleshow/2464188.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018162040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-16/chandigarh/27987237_1_life-imprisonment-murder-case-jaswant-singh-khalra |archive-date=18 October 2012 |access-date=2009-08-10 |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web |date=1995-09-06 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Main News |url=http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |access-date=2009-08-10 |publisher=Tribuneindia.com |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006232527/http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |url-status=dead }}</ref> 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਗੜਬੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name="times">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-upholds-life-term-for-Punjab-cops/articleshow/10613312.cms|title=Activist Khalra custodial death: SC upholds life in jail for Punjab cops|date=5 November 2011|access-date=15 November 2015|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == === ਯਾਦਗਾਰ === ਫਰਿਜ਼ਨੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 26 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=6 September 2017 |title=California city names park after Sikh human rights advocate |url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/california-city-renames-park-after-sikh-human-rights-advocate-n799261 |access-date=2019-11-13 |website=NBC News |language=en}}</ref> ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਤਾ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਓਲੀਵਰ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬੀ/ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਮੇਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ]] ਵਾਂਗ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |date=4 September 2017 |title=Fresno (CA) City Council To Rename Park After Jaswant Singh Khalra |url=http://www.sikhnet.com/news/fresno-ca-city-council-rename-park-after-jaswant-singh-khalra |access-date=2019-11-13 |website=SikhNet |language=en}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === [[ਸਤਲੁਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|''ਸਤਲੁਜ'']], ਇੱਕ 2026 ਭਾਰਤੀ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Punjab 95: Diljit Dosanjh's Jaswant Singh Khalra biopic to release in February|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/punjab-95-jaswant-singh-khalra-biopic-may-release-in-february-hints-diljit-dosanjh-stmp-2663980-2025-01-13 |magazine=India Today |date=13 January 2025 |access-date=16 January 2025}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ''ਘੱਲੂਘਾਰਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬ '95'' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ 127 ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ5 'ਤੇ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਟ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite web |title=Punjab 95 teaser: Diljit Dosanjh plays courageous activist Jaswant Singh Khalra; film to finally release on this date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/punjab-95-teaser-diljit-dosanjh-plays-courageous-activist-jaswant-singh-khalra-film-to-finally-release-on-this-date-9784809/ |website=The Indian Express |language=en |date=17 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2026-07-03 |title=Diljit Dosanjh’s ‘Satluj,’ Formerly ‘Punjab ’95’ That Was Pulled From Toronto, Streams Uncut on ZEE5 Global: ‘This Is the Complete Film, Without Any Cuts or Compromises’ |url=https://variety.com/2026/tv/news/diljit-dosanjh-satluj-punjab-95-uncut-zee5-global-1236801418/ |access-date=2026-07-03 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ]] 67ixiex411tr9040gq9mhnkh8f997ew 842520 842517 2026-07-12T16:38:51Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* ਪਰਿਵਾਰ */ 842520 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ | image = JaswantSinghKhalra.jpg | caption = ਸਵਰਗੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ | native_name = | native_name_lang = | birth_date = 1952 | birth_place = [[ਖਾਲੜਾ]], [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨ ਤਾਰਨ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|1995|1952}} | death_place = [[ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_cause = | occupation = ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ | spouse = [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] }} '''ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ''' (1952–1995)<ref>{{Cite web |date=2020-10-26 |title=The Valiant – Jaswant Singh Khalra: New Book Launched |url=https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |access-date=2022-09-06 |website=Sikh Siyasat News |language=en |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906032213/https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=6 September 1995 |title=India: Fear of disappearance / fear of torture: Jaswant Singh Khalra, human rights activist |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/026/1995/en/ |work=Amnesty International}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book |title=Symphony of Freedom |publisher=All India Peoples Resistance Forum |year=11 October 2008 |pages=Papers on Nationality Question |quote=Even in the last three years in Punjab six advocates, five journalists and a number of prominent human rights activists like Jaswant Singh Khalra and Ram Singh Billing have been killed by extra judicial execution, by the hit squad of the Punjab police.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Santbir |date=8 September 2025 |title=The Legacy of Jaswant Singh Khalra |url=https://sikhri.org/articles/the-legacy-of-jaswant-singh-khalra |website=Sikh Research Institute |quote=Thirty years ago, famed human rights activist Bhai Jaswant Singh Khalra was abducted, tortured, and murdered by the Punjab Police. He was killed for the work he did in exposing the Punjab Police’s crimes of extrajudicial killings and illegal cremations. Three decades after his death, what can we learn from his example?}}</ref><ref>{{Cite book |last=Singh |first=Ajmer |title=Darkness Defied: The Life and Legacy of Jaswant Singh Khalra |year=2025 |quote=an immortal defender of human rights, who relentlessly pursued the truth to unmask the impunity and injustices perpetrated by the Indian state.}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਕਤਲਾਂ, ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਮਿਲੀ।<ref name=":1" /> ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਲਗਭਗ 25,000 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74">The Politics of Religion in South and Southeast Asia, p. 74, Taylor & Francis, by Ishtiaq Ahmed.</ref><ref>{{Cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=7 July 2026 |title=Why a Diljit Dosanjh film released after a four-year battle with censors was gone within two days |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/diljit-dosanjh-satluj-removed-streaming-zee5-cbfc-censorship-b3009719.html |work=The Independent |quote=The life of Sikh human rights activist Jaswant Singh Khalra, who documented over 25,000 alleged extrajudicial killings in Punjab in the late 1980s and early 1990s, when the northern Indian state was gripped by a deadly insurgency, before he was abducted and murdered in 1995.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਣ ਗਈ।<ref name="amnesty">{{Cite web |date=31 March 1998 |title=India: A Mockery of Justice: The case concerning the “disappearance” of human rights defender Jaswant Singh Khalra severely undermined |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/007/1998/en/ |website=Amnesty International |quote=This brief report documents the means used by accused police officers, including delay of proceedings and intimidation of witnesses, in their search of impunity for the “disappearance” of Jaswant Singh Khalra, human rights defender and General secretary of the Human Rights Wing of the Akali Dal political party.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਛੇ [[ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ]] ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Rana |first=Yudhvir |title=31 Years on, image of Khalra being driven away still haunts eyewitness |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/31-years-on-image-of-khalra-being-driven-away-still-haunts-eyewitness/articleshow/132224242.cms |work=Times of India |quote=His efforts shed light on thousands of unidentified killings and earned him global recognition as a symbol of resistance against human rights abuses.}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 September 2005 |title=Other Screams of Terror |url=https://www.hrw.org/news/2005/09/27/other-screams-terror |website=Human Rights Watch |quote=The killing of Jaswant Singh Khalra cannot, and should not, be forgotten. For Jaswant Singh Khalra took on an indispensable job in a democracy: he dared to ask questions.}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 June 2014 |title=How Punjab's missing thousands are being forgotten |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-27585500 |work=BBC |quote=His lawyers point out that similar arguments were made against the police whistleblower who testified after the 1995 murder of prominent human rights lawyer Jaswant Singh Khalra. Five police officers were eventually convicted of that murder.}}</ref><ref name="amnesty"/> == ਸਰਗਰਮੀ == ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। [[ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ]], [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ]] ਅਤੇ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Harman |date=11 September 2018 |title=Every Canadian Should Know The Tale Of This Murdered Sikh Activist |url=https://www.huffpost.com/archive/ca/entry/jaswant-singh-khalra-canada_ca_5cd56686e4b07bc72977c213 |work=Huff Post |quote=His breakthrough came when he discovered files from the municipal corporation of the city of Amritsar which contained the names, age, addresses of those who had been killed and later burned by the Police. Further research revealed other cases in three other districts in Punjab, increasing the list by thousands. Jaswant Singh Khalra exposed the murder of approximately 25,000 Sikhs in the late 1980s/early 90s, a figure many believe is just the tip of the iceberg.}}</ref><ref>"Who Killed the Sikhs". Journeyman Pictures. 4 June 2002. [https://www.youtube.com/user/journeymanpictures#p/search/0/HZTCFxBY6Tw "a portion of this documentary can be viewed here"]</ref><ref>[http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ "Protecting the Killers: A Policy of Impunity in Punjab, India,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111004319/http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ |date=11 November 2017 }}, Human Rights Watch & Ensaaf Joint Report, 18 October 2007. pp. 29-30.</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਲਾ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ, ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 25,000 ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name=":1">Politics of genocide: Punjab, 1984-1998, Inderjit Singh Jaijee, p.101, Inderjit Singh Jaijee, 1999</ref> [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ]] [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਬਿਊਰੋ]], [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਕੇਂਦਰ]] [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਸਰਕਾਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ 2,097 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74"/> [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ|ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] (ਸਥਾਸ਼ਿਵਮ ਜੇ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜੱਜ - ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਨ ਜੇ) ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ<ref>Prithipal Singh v. State of Punjab, (2012) 1 SCC 10</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਵਾਰਿਸ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਖਾੜਕੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="express">{{cite web |title=khalra custodial death-sc upholds life in jail for Punjab cops |url=http://archive.indianexpress.com/news/activist-khalra-custodial-death--sc-upholds-life-in-jail-for-punjab-cops/871023/ |url-status=dead |access-date=15 November 2015}}</ref> ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਤੋਂ ਫਾਈਲਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>SBS Dateline. April 2002. [http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 "a portion of this episode on Punjab can be viewed here"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717050408/http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 |date=17 July 2011 }}</ref> ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 3 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।<ref>Kumar, Ram; Singh, Amrik; Agrwaal, Ashok & Kaur, Jaskaran (2003). Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab. Kathamandu (Nepal): South Asia Forum for Human Rights. {{ISBN|99933-53-57-4}} [https://web.archive.org/web/20100504012557/http://www.ensaaf.org/publications/other/reducedtoashes.pdf "Biography of Khalra, Chapter 1, Reduced to Ashes (pdf, 5 MB)"] p.54.</ref> [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਨੇ ਕੁਝ ਪਛਾਣੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, [[ਮਜੀਠਾ]] ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1984 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1994 ਦਰਮਿਆਨ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ "ਗਾਇਬ" ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲਾਪਤਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20040730/nhrc1.htm|title=NHRCList|website=www.tribuneindia.com|access-date=2019-05-29}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਪੱਖ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, 'ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਖੇਡ - ਕੀ ਇਹ ਖੇਡੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਫਰਵਰੀ 1992) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.baaznews.org/p/khalra-game-of-elections-khalistan|title=The Game Of Elections - Should It Be Played Or Not?|website=www.baaznews.org|access-date=2026-07-10}}</ref> ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਪਰਿਵਾਰ == ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਲਈ [[ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵੀ [[ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਬਿਰਤਾਂਤ|ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ]] ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 1914 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ [[ਸ਼ੰਘਾਈ]], ਚੀਨ ਅਤੇ [[ਯੋਕੋਹਾਮਾ]], ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]], ਕੈਨੇਡਾ ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਕੀ 352 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ]] ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ [[ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ|ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਵਕਿਰਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕੌਰ, ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਦੋਵੇਂ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ([[ਆਸਟ੍ਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ: ਪਰੀਤਮ ਕੌਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਹਨ।<ref name="RDA">{{cite book|last=Kumar|first=Ram|author2=Singh, Amrik|author3=Agrwaal, Ashok|author4=Kaur, Jaskaran|title=Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab|publisher=[[South Asia Forum for Human Rights]]|year=2003|place=Kathamandu (Nepal)|isbn=99933-53-57-4}}</ref> ==ਸ਼ਹੀਦੀ== 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਖਾਲੜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਝਬਾਲ]] ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੈ ਗਏ।<ref name="amnesty"/> ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="tribune">{{cite web |date=17 February 2005 |title=K.P.S. Gill visited Khalra in jail, says witness |url=https://www.tribuneindia.com/2005/20050217/punjab1.htm |publisher=The Tribune, Chandigarh, India}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਖਾਲੜਾ ਪਾਸੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ’ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸ. ਖਾਲੜੇ ਦੀ ਇਸ ਮੋੜ੍ਹ ਤੇ ਆ ਕੇ ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਆ ਗਈ। ਕਾਮਰੇਡੀ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਖਾਲੜਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਨਿੱਬੜੇ। 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾੜ ਆਈ ਤੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਕਬੀਰ ਪਾਰਕ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਏਨੀ ਸੀ ਕਿ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਨੇ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ' ਅਤੇ 'ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ' ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ। ਭੰਨੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਖਾਲੜੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਾਨਾਂਵਾਲੇ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਲਸਾ ਸੋਝੀ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕੇ ਪੱਤਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਕੇਸ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਵਸੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ 1996 ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ 1997 ਵਿੱਚ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। 18 ਨਵੰਬਰ 2005 ਨੂੰ, ਛੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ, ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ensaaf">{{cite web |title=Punjab Cops Convicted of 1995 Murder of Activist Khalra |url=http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061123135906/http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |archive-date=23 November 2006 |access-date=25 January 2007 |publisher=Ensaaf}}</ref> 16 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਏ ਐਨ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ) ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web |date=16 October 2007 |title=Khalra murder case: HC grants life imprisonment to 4 cops - Chandigarh - City - NEWS |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Khalra-murder-case-HC-grants-life-imprisonment-to-4-cops/articleshow/2464188.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018162040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-16/chandigarh/27987237_1_life-imprisonment-murder-case-jaswant-singh-khalra |archive-date=18 October 2012 |access-date=2009-08-10 |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web |date=1995-09-06 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Main News |url=http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |access-date=2009-08-10 |publisher=Tribuneindia.com |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006232527/http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |url-status=dead }}</ref> 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਗੜਬੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name="times">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-upholds-life-term-for-Punjab-cops/articleshow/10613312.cms|title=Activist Khalra custodial death: SC upholds life in jail for Punjab cops|date=5 November 2011|access-date=15 November 2015|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == === ਯਾਦਗਾਰ === ਫਰਿਜ਼ਨੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 26 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=6 September 2017 |title=California city names park after Sikh human rights advocate |url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/california-city-renames-park-after-sikh-human-rights-advocate-n799261 |access-date=2019-11-13 |website=NBC News |language=en}}</ref> ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਤਾ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਓਲੀਵਰ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬੀ/ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਮੇਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ]] ਵਾਂਗ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |date=4 September 2017 |title=Fresno (CA) City Council To Rename Park After Jaswant Singh Khalra |url=http://www.sikhnet.com/news/fresno-ca-city-council-rename-park-after-jaswant-singh-khalra |access-date=2019-11-13 |website=SikhNet |language=en}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === [[ਸਤਲੁਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|''ਸਤਲੁਜ'']], ਇੱਕ 2026 ਭਾਰਤੀ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Punjab 95: Diljit Dosanjh's Jaswant Singh Khalra biopic to release in February|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/punjab-95-jaswant-singh-khalra-biopic-may-release-in-february-hints-diljit-dosanjh-stmp-2663980-2025-01-13 |magazine=India Today |date=13 January 2025 |access-date=16 January 2025}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ''ਘੱਲੂਘਾਰਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬ '95'' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ 127 ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ5 'ਤੇ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਟ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite web |title=Punjab 95 teaser: Diljit Dosanjh plays courageous activist Jaswant Singh Khalra; film to finally release on this date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/punjab-95-teaser-diljit-dosanjh-plays-courageous-activist-jaswant-singh-khalra-film-to-finally-release-on-this-date-9784809/ |website=The Indian Express |language=en |date=17 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2026-07-03 |title=Diljit Dosanjh’s ‘Satluj,’ Formerly ‘Punjab ’95’ That Was Pulled From Toronto, Streams Uncut on ZEE5 Global: ‘This Is the Complete Film, Without Any Cuts or Compromises’ |url=https://variety.com/2026/tv/news/diljit-dosanjh-satluj-punjab-95-uncut-zee5-global-1236801418/ |access-date=2026-07-03 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ]] nfdb8haxc20b54zqykybctz9l9pgrnd 842521 842520 2026-07-12T16:43:29Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* ਵਿਰਾਸਤ */ 842521 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ | image = JaswantSinghKhalra.jpg | caption = ਸਵਰਗੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ | native_name = | native_name_lang = | birth_date = 1952 | birth_place = [[ਖਾਲੜਾ]], [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨ ਤਾਰਨ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|1995|1952}} | death_place = [[ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_cause = | occupation = ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ | spouse = [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] }} '''ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ''' (1952–1995)<ref>{{Cite web |date=2020-10-26 |title=The Valiant – Jaswant Singh Khalra: New Book Launched |url=https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |access-date=2022-09-06 |website=Sikh Siyasat News |language=en |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906032213/https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=6 September 1995 |title=India: Fear of disappearance / fear of torture: Jaswant Singh Khalra, human rights activist |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/026/1995/en/ |work=Amnesty International}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book |title=Symphony of Freedom |publisher=All India Peoples Resistance Forum |year=11 October 2008 |pages=Papers on Nationality Question |quote=Even in the last three years in Punjab six advocates, five journalists and a number of prominent human rights activists like Jaswant Singh Khalra and Ram Singh Billing have been killed by extra judicial execution, by the hit squad of the Punjab police.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Santbir |date=8 September 2025 |title=The Legacy of Jaswant Singh Khalra |url=https://sikhri.org/articles/the-legacy-of-jaswant-singh-khalra |website=Sikh Research Institute |quote=Thirty years ago, famed human rights activist Bhai Jaswant Singh Khalra was abducted, tortured, and murdered by the Punjab Police. He was killed for the work he did in exposing the Punjab Police’s crimes of extrajudicial killings and illegal cremations. Three decades after his death, what can we learn from his example?}}</ref><ref>{{Cite book |last=Singh |first=Ajmer |title=Darkness Defied: The Life and Legacy of Jaswant Singh Khalra |year=2025 |quote=an immortal defender of human rights, who relentlessly pursued the truth to unmask the impunity and injustices perpetrated by the Indian state.}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਕਤਲਾਂ, ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਮਿਲੀ।<ref name=":1" /> ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਲਗਭਗ 25,000 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74">The Politics of Religion in South and Southeast Asia, p. 74, Taylor & Francis, by Ishtiaq Ahmed.</ref><ref>{{Cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=7 July 2026 |title=Why a Diljit Dosanjh film released after a four-year battle with censors was gone within two days |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/diljit-dosanjh-satluj-removed-streaming-zee5-cbfc-censorship-b3009719.html |work=The Independent |quote=The life of Sikh human rights activist Jaswant Singh Khalra, who documented over 25,000 alleged extrajudicial killings in Punjab in the late 1980s and early 1990s, when the northern Indian state was gripped by a deadly insurgency, before he was abducted and murdered in 1995.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਣ ਗਈ।<ref name="amnesty">{{Cite web |date=31 March 1998 |title=India: A Mockery of Justice: The case concerning the “disappearance” of human rights defender Jaswant Singh Khalra severely undermined |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/007/1998/en/ |website=Amnesty International |quote=This brief report documents the means used by accused police officers, including delay of proceedings and intimidation of witnesses, in their search of impunity for the “disappearance” of Jaswant Singh Khalra, human rights defender and General secretary of the Human Rights Wing of the Akali Dal political party.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਛੇ [[ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ]] ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Rana |first=Yudhvir |title=31 Years on, image of Khalra being driven away still haunts eyewitness |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/31-years-on-image-of-khalra-being-driven-away-still-haunts-eyewitness/articleshow/132224242.cms |work=Times of India |quote=His efforts shed light on thousands of unidentified killings and earned him global recognition as a symbol of resistance against human rights abuses.}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 September 2005 |title=Other Screams of Terror |url=https://www.hrw.org/news/2005/09/27/other-screams-terror |website=Human Rights Watch |quote=The killing of Jaswant Singh Khalra cannot, and should not, be forgotten. For Jaswant Singh Khalra took on an indispensable job in a democracy: he dared to ask questions.}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 June 2014 |title=How Punjab's missing thousands are being forgotten |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-27585500 |work=BBC |quote=His lawyers point out that similar arguments were made against the police whistleblower who testified after the 1995 murder of prominent human rights lawyer Jaswant Singh Khalra. Five police officers were eventually convicted of that murder.}}</ref><ref name="amnesty"/> == ਸਰਗਰਮੀ == ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। [[ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ]], [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ]] ਅਤੇ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Harman |date=11 September 2018 |title=Every Canadian Should Know The Tale Of This Murdered Sikh Activist |url=https://www.huffpost.com/archive/ca/entry/jaswant-singh-khalra-canada_ca_5cd56686e4b07bc72977c213 |work=Huff Post |quote=His breakthrough came when he discovered files from the municipal corporation of the city of Amritsar which contained the names, age, addresses of those who had been killed and later burned by the Police. Further research revealed other cases in three other districts in Punjab, increasing the list by thousands. Jaswant Singh Khalra exposed the murder of approximately 25,000 Sikhs in the late 1980s/early 90s, a figure many believe is just the tip of the iceberg.}}</ref><ref>"Who Killed the Sikhs". Journeyman Pictures. 4 June 2002. [https://www.youtube.com/user/journeymanpictures#p/search/0/HZTCFxBY6Tw "a portion of this documentary can be viewed here"]</ref><ref>[http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ "Protecting the Killers: A Policy of Impunity in Punjab, India,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111004319/http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ |date=11 November 2017 }}, Human Rights Watch & Ensaaf Joint Report, 18 October 2007. pp. 29-30.</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਲਾ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ, ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 25,000 ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name=":1">Politics of genocide: Punjab, 1984-1998, Inderjit Singh Jaijee, p.101, Inderjit Singh Jaijee, 1999</ref> [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ]] [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਬਿਊਰੋ]], [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਕੇਂਦਰ]] [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਸਰਕਾਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ 2,097 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74"/> [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ|ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] (ਸਥਾਸ਼ਿਵਮ ਜੇ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜੱਜ - ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਨ ਜੇ) ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ<ref>Prithipal Singh v. State of Punjab, (2012) 1 SCC 10</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਵਾਰਿਸ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਖਾੜਕੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="express">{{cite web |title=khalra custodial death-sc upholds life in jail for Punjab cops |url=http://archive.indianexpress.com/news/activist-khalra-custodial-death--sc-upholds-life-in-jail-for-punjab-cops/871023/ |url-status=dead |access-date=15 November 2015}}</ref> ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਤੋਂ ਫਾਈਲਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>SBS Dateline. April 2002. [http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 "a portion of this episode on Punjab can be viewed here"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717050408/http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 |date=17 July 2011 }}</ref> ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 3 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।<ref>Kumar, Ram; Singh, Amrik; Agrwaal, Ashok & Kaur, Jaskaran (2003). Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab. Kathamandu (Nepal): South Asia Forum for Human Rights. {{ISBN|99933-53-57-4}} [https://web.archive.org/web/20100504012557/http://www.ensaaf.org/publications/other/reducedtoashes.pdf "Biography of Khalra, Chapter 1, Reduced to Ashes (pdf, 5 MB)"] p.54.</ref> [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਨੇ ਕੁਝ ਪਛਾਣੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, [[ਮਜੀਠਾ]] ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1984 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1994 ਦਰਮਿਆਨ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ "ਗਾਇਬ" ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲਾਪਤਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20040730/nhrc1.htm|title=NHRCList|website=www.tribuneindia.com|access-date=2019-05-29}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਪੱਖ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, 'ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਖੇਡ - ਕੀ ਇਹ ਖੇਡੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਫਰਵਰੀ 1992) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.baaznews.org/p/khalra-game-of-elections-khalistan|title=The Game Of Elections - Should It Be Played Or Not?|website=www.baaznews.org|access-date=2026-07-10}}</ref> ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਪਰਿਵਾਰ == ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਲਈ [[ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵੀ [[ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਬਿਰਤਾਂਤ|ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ]] ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 1914 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ [[ਸ਼ੰਘਾਈ]], ਚੀਨ ਅਤੇ [[ਯੋਕੋਹਾਮਾ]], ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]], ਕੈਨੇਡਾ ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਕੀ 352 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ]] ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ [[ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ|ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਵਕਿਰਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕੌਰ, ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਦੋਵੇਂ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ([[ਆਸਟ੍ਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ: ਪਰੀਤਮ ਕੌਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਹਨ।<ref name="RDA">{{cite book|last=Kumar|first=Ram|author2=Singh, Amrik|author3=Agrwaal, Ashok|author4=Kaur, Jaskaran|title=Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab|publisher=[[South Asia Forum for Human Rights]]|year=2003|place=Kathamandu (Nepal)|isbn=99933-53-57-4}}</ref> ==ਸ਼ਹੀਦੀ== 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਖਾਲੜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਝਬਾਲ]] ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੈ ਗਏ।<ref name="amnesty"/> ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="tribune">{{cite web |date=17 February 2005 |title=K.P.S. Gill visited Khalra in jail, says witness |url=https://www.tribuneindia.com/2005/20050217/punjab1.htm |publisher=The Tribune, Chandigarh, India}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਖਾਲੜਾ ਪਾਸੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ’ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸ. ਖਾਲੜੇ ਦੀ ਇਸ ਮੋੜ੍ਹ ਤੇ ਆ ਕੇ ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਆ ਗਈ। ਕਾਮਰੇਡੀ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਖਾਲੜਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਨਿੱਬੜੇ। 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾੜ ਆਈ ਤੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਕਬੀਰ ਪਾਰਕ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਏਨੀ ਸੀ ਕਿ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਨੇ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ' ਅਤੇ 'ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ' ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ। ਭੰਨੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਖਾਲੜੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਾਨਾਂਵਾਲੇ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਲਸਾ ਸੋਝੀ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸ. ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕੇ ਪੱਤਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਕੇਸ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਵਸੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ 1996 ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ 1997 ਵਿੱਚ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। 18 ਨਵੰਬਰ 2005 ਨੂੰ, ਛੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ, ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ensaaf">{{cite web |title=Punjab Cops Convicted of 1995 Murder of Activist Khalra |url=http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061123135906/http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |archive-date=23 November 2006 |access-date=25 January 2007 |publisher=Ensaaf}}</ref> 16 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਏ ਐਨ ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ) ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web |date=16 October 2007 |title=Khalra murder case: HC grants life imprisonment to 4 cops - Chandigarh - City - NEWS |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Khalra-murder-case-HC-grants-life-imprisonment-to-4-cops/articleshow/2464188.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018162040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-16/chandigarh/27987237_1_life-imprisonment-murder-case-jaswant-singh-khalra |archive-date=18 October 2012 |access-date=2009-08-10 |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web |date=1995-09-06 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Main News |url=http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |access-date=2009-08-10 |publisher=Tribuneindia.com |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006232527/http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |url-status=dead }}</ref> 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਗੜਬੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name="times">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-upholds-life-term-for-Punjab-cops/articleshow/10613312.cms|title=Activist Khalra custodial death: SC upholds life in jail for Punjab cops|date=5 November 2011|access-date=15 November 2015|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ "ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ''[[ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ|ਸ਼ਹੀਦੀ]] ਸਮਾਗਮ'' ਕਰਵਾਏ ਗਏ।<ref>{{Cite news |date=7 September 2020 |title=Akal Takht pays tribute to activist Jaswant Singh Khalra |url=https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/akal-takht-pays-tribute-to-activist-jaswant-singh-khalra-137491/ |work=The Tribune |quote=In a first, Akal Takht Jathedar Giani Harpreet Singh on Sunday remembered prominent human rights activist Jaswant Singh Khalra on his 25th martyrdom day. The family members of Khalra and rights activists initiated a ‘sehaj paath’ at a gurdwara here. Recognising Khalra’s contribution for the Sikh community, Giani Harpreet Singh read out a ‘message’ from Takht Damdama Sahib. Khalra never cared for his life while launching a crusade against the government for Sikhs killed under conspiracy.}}</ref> ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Wherry|first=Aaron|date=15 April 2013|title=NDP convention: The final resolutions|url=https://macleans.ca/politics/ottawa/ndp-convention-the-final-resolutions/|work=Macleans}}</ref> ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੀਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ 'ਚੈਲੇਂਜਿੰਗ ਦਿ ਡਾਰਕਨੇਸ - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=26 March 2025 |title=Celebrate Sikh Heritage Month this April at PAMA |url=https://www.pama.peelregion.ca/news/celebrate-sikh-heritage-month-april-pama |website=Peel Art Gallery, Museum and Archives (PAMA)}}</ref> === ਯਾਦਗਾਰ === ਫਰਿਜ਼ਨੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 26 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=6 September 2017 |title=California city names park after Sikh human rights advocate |url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/california-city-renames-park-after-sikh-human-rights-advocate-n799261 |access-date=2019-11-13 |website=NBC News |language=en}}</ref> ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਤਾ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਓਲੀਵਰ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬੀ/ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਮੇਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ]] ਵਾਂਗ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |date=4 September 2017 |title=Fresno (CA) City Council To Rename Park After Jaswant Singh Khalra |url=http://www.sikhnet.com/news/fresno-ca-city-council-rename-park-after-jaswant-singh-khalra |access-date=2019-11-13 |website=SikhNet |language=en}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === [[ਸਤਲੁਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|''ਸਤਲੁਜ'']], ਇੱਕ 2026 ਭਾਰਤੀ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Punjab 95: Diljit Dosanjh's Jaswant Singh Khalra biopic to release in February|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/punjab-95-jaswant-singh-khalra-biopic-may-release-in-february-hints-diljit-dosanjh-stmp-2663980-2025-01-13 |magazine=India Today |date=13 January 2025 |access-date=16 January 2025}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ''ਘੱਲੂਘਾਰਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬ '95'' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ 127 ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ5 'ਤੇ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਟ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite web |title=Punjab 95 teaser: Diljit Dosanjh plays courageous activist Jaswant Singh Khalra; film to finally release on this date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/punjab-95-teaser-diljit-dosanjh-plays-courageous-activist-jaswant-singh-khalra-film-to-finally-release-on-this-date-9784809/ |website=The Indian Express |language=en |date=17 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2026-07-03 |title=Diljit Dosanjh’s ‘Satluj,’ Formerly ‘Punjab ’95’ That Was Pulled From Toronto, Streams Uncut on ZEE5 Global: ‘This Is the Complete Film, Without Any Cuts or Compromises’ |url=https://variety.com/2026/tv/news/diljit-dosanjh-satluj-punjab-95-uncut-zee5-global-1236801418/ |access-date=2026-07-03 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ]] 4mri1md1rznfinld3wrf0d3m8f7dv2b 842522 842521 2026-07-12T16:58:47Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* ਸ਼ਹੀਦੀ */ 842522 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ | image = JaswantSinghKhalra.jpg | caption = ਸਵਰਗੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ | native_name = | native_name_lang = | birth_date = 1952 | birth_place = [[ਖਾਲੜਾ]], [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨ ਤਾਰਨ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|1995|1952}} | death_place = [[ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | death_cause = | occupation = ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ | spouse = [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] }} '''ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ''' (1952–1995)<ref>{{Cite web |date=2020-10-26 |title=The Valiant – Jaswant Singh Khalra: New Book Launched |url=https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |access-date=2022-09-06 |website=Sikh Siyasat News |language=en |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906032213/https://sikhsiyasat.net/the-valiant-jaswant-singh-khalra-new-book-launched/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=6 September 1995 |title=India: Fear of disappearance / fear of torture: Jaswant Singh Khalra, human rights activist |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/026/1995/en/ |work=Amnesty International}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book |title=Symphony of Freedom |publisher=All India Peoples Resistance Forum |year=11 October 2008 |pages=Papers on Nationality Question |quote=Even in the last three years in Punjab six advocates, five journalists and a number of prominent human rights activists like Jaswant Singh Khalra and Ram Singh Billing have been killed by extra judicial execution, by the hit squad of the Punjab police.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Santbir |date=8 September 2025 |title=The Legacy of Jaswant Singh Khalra |url=https://sikhri.org/articles/the-legacy-of-jaswant-singh-khalra |website=Sikh Research Institute |quote=Thirty years ago, famed human rights activist Bhai Jaswant Singh Khalra was abducted, tortured, and murdered by the Punjab Police. He was killed for the work he did in exposing the Punjab Police’s crimes of extrajudicial killings and illegal cremations. Three decades after his death, what can we learn from his example?}}</ref><ref>{{Cite book |last=Singh |first=Ajmer |title=Darkness Defied: The Life and Legacy of Jaswant Singh Khalra |year=2025 |quote=an immortal defender of human rights, who relentlessly pursued the truth to unmask the impunity and injustices perpetrated by the Indian state.}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਨਿਆਇਕ ਕਤਲਾਂ, ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਮਿਲੀ।<ref name=":1" /> ਉਸਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਲਗਭਗ 25,000 ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74">The Politics of Religion in South and Southeast Asia, p. 74, Taylor & Francis, by Ishtiaq Ahmed.</ref><ref>{{Cite news |last=Yasmin |first=Shahana |date=7 July 2026 |title=Why a Diljit Dosanjh film released after a four-year battle with censors was gone within two days |url=https://www.independent.co.uk/asia/india/diljit-dosanjh-satluj-removed-streaming-zee5-cbfc-censorship-b3009719.html |work=The Independent |quote=The life of Sikh human rights activist Jaswant Singh Khalra, who documented over 25,000 alleged extrajudicial killings in Punjab in the late 1980s and early 1990s, when the northern Indian state was gripped by a deadly insurgency, before he was abducted and murdered in 1995.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਣ ਗਈ।<ref name="amnesty">{{Cite web |date=31 March 1998 |title=India: A Mockery of Justice: The case concerning the “disappearance” of human rights defender Jaswant Singh Khalra severely undermined |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa20/007/1998/en/ |website=Amnesty International |quote=This brief report documents the means used by accused police officers, including delay of proceedings and intimidation of witnesses, in their search of impunity for the “disappearance” of Jaswant Singh Khalra, human rights defender and General secretary of the Human Rights Wing of the Akali Dal political party.}}</ref> ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਛੇ [[ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ]] ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Rana |first=Yudhvir |title=31 Years on, image of Khalra being driven away still haunts eyewitness |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/31-years-on-image-of-khalra-being-driven-away-still-haunts-eyewitness/articleshow/132224242.cms |work=Times of India |quote=His efforts shed light on thousands of unidentified killings and earned him global recognition as a symbol of resistance against human rights abuses.}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 September 2005 |title=Other Screams of Terror |url=https://www.hrw.org/news/2005/09/27/other-screams-terror |website=Human Rights Watch |quote=The killing of Jaswant Singh Khalra cannot, and should not, be forgotten. For Jaswant Singh Khalra took on an indispensable job in a democracy: he dared to ask questions.}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 June 2014 |title=How Punjab's missing thousands are being forgotten |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-27585500 |work=BBC |quote=His lawyers point out that similar arguments were made against the police whistleblower who testified after the 1995 murder of prominent human rights lawyer Jaswant Singh Khalra. Five police officers were eventually convicted of that murder.}}</ref><ref name="amnesty"/> == ਸਰਗਰਮੀ == ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। [[ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ]], [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ]] ਅਤੇ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ|1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਜੋਂ। ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Harman |date=11 September 2018 |title=Every Canadian Should Know The Tale Of This Murdered Sikh Activist |url=https://www.huffpost.com/archive/ca/entry/jaswant-singh-khalra-canada_ca_5cd56686e4b07bc72977c213 |work=Huff Post |quote=His breakthrough came when he discovered files from the municipal corporation of the city of Amritsar which contained the names, age, addresses of those who had been killed and later burned by the Police. Further research revealed other cases in three other districts in Punjab, increasing the list by thousands. Jaswant Singh Khalra exposed the murder of approximately 25,000 Sikhs in the late 1980s/early 90s, a figure many believe is just the tip of the iceberg.}}</ref><ref>"Who Killed the Sikhs". Journeyman Pictures. 4 June 2002. [https://www.youtube.com/user/journeymanpictures#p/search/0/HZTCFxBY6Tw "a portion of this documentary can be viewed here"]</ref><ref>[http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ "Protecting the Killers: A Policy of Impunity in Punjab, India,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111004319/http://www.ensaaf.org/publications/reports/protectingthekillers/ |date=11 November 2017 }}, Human Rights Watch & Ensaaf Joint Report, 18 October 2007. pp. 29-30.</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਲਾ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ, ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 25,000 ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 2,000 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name=":1">Politics of genocide: Punjab, 1984-1998, Inderjit Singh Jaijee, p.101, Inderjit Singh Jaijee, 1999</ref> [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ]] [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ|ਬਿਊਰੋ]], [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਕੇਂਦਰ]] [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਸਰਕਾਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ [[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ 2,097 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Southeast Asia p.74"/> [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ|ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] (ਸਥਾਸ਼ਿਵਮ ਜੇ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜੱਜ - ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਨ ਜੇ) ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ<ref>Prithipal Singh v. State of Punjab, (2012) 1 SCC 10</ref> ਖਾਲੜਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ]] ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਾਵਾਰਿਸ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਖਾੜਕੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="express">{{cite web |title=khalra custodial death-sc upholds life in jail for Punjab cops |url=http://archive.indianexpress.com/news/activist-khalra-custodial-death--sc-upholds-life-in-jail-for-punjab-cops/871023/ |url-status=dead |access-date=15 November 2015}}</ref> ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਤੋਂ ਫਾਈਲਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>SBS Dateline. April 2002. [http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 "a portion of this episode on Punjab can be viewed here"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717050408/http://www.ensaaf.org/multimedia/?p=203 |date=17 July 2011 }}</ref> ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 3 ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।<ref>Kumar, Ram; Singh, Amrik; Agrwaal, Ashok & Kaur, Jaskaran (2003). Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab. Kathamandu (Nepal): South Asia Forum for Human Rights. {{ISBN|99933-53-57-4}} [https://web.archive.org/web/20100504012557/http://www.ensaaf.org/publications/other/reducedtoashes.pdf "Biography of Khalra, Chapter 1, Reduced to Ashes (pdf, 5 MB)"] p.54.</ref> [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਨੇ ਕੁਝ ਪਛਾਣੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, [[ਮਜੀਠਾ]] ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1984 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1994 ਦਰਮਿਆਨ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ "ਗਾਇਬ" ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਲਾਪਤਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2004/20040730/nhrc1.htm|title=NHRCList|website=www.tribuneindia.com|access-date=2019-05-29}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਪੱਖ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ, 'ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਖੇਡ - ਕੀ ਇਹ ਖੇਡੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ (ਫਰਵਰੀ 1992) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.baaznews.org/p/khalra-game-of-elections-khalistan|title=The Game Of Elections - Should It Be Played Or Not?|website=www.baaznews.org|access-date=2026-07-10}}</ref> ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਮਾਸਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਪਰਿਵਾਰ == ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਲਈ [[ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵੀ [[ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਬਿਰਤਾਂਤ|ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ]] ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 1914 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ [[ਸ਼ੰਘਾਈ]], ਚੀਨ ਅਤੇ [[ਯੋਕੋਹਾਮਾ]], ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ [[ਵੈਨਕੂਵਰ]], ਕੈਨੇਡਾ ਤੱਕ [[ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ 376 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਕੀ 352 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ]] ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ [[ਕੋਟ ਲਖਪਤ ਜੇਲ੍ਹ|ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ]] ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਵਕਿਰਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜਨਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕੌਰ, ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ (ਦੋਵੇਂ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ([[ਆਸਟ੍ਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ: ਪਰੀਤਮ ਕੌਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੀਈਓ) ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਹਨ।<ref name="RDA">{{cite book|last=Kumar|first=Ram|author2=Singh, Amrik|author3=Agrwaal, Ashok|author4=Kaur, Jaskaran|title=Reduced To Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab|publisher=[[South Asia Forum for Human Rights]]|year=2003|place=Kathamandu (Nepal)|isbn=99933-53-57-4}}</ref> ==ਆਖ਼ਰੀ ਸਮਾਂ== 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ]] ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਝਬਾਲ]] ਥਾਣੇ ਲੈ ਗਏ।<ref name="amnesty2" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ [[ਕੰਵਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਕੰਵਰ]] [[ਕੰਵਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।<ref name="amnesty2" /><ref name="tribune">{{cite web |date=17 February 2005 |title=K.P.S. Gill visited Khalra in jail, says witness |url=https://www.tribuneindia.com/2005/20050217/punjab1.htm |publisher=The Tribune, Chandigarh, India}}</ref> 1996 ਵਿੱਚ, [[ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ]] ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ [[ਤਰਨਤਾਰਨ]] ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਨੌਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name="amnesty2" /> ਉਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ 1997 ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":2">{{cite web |author=Meenakshi Ganguly |date=27 September 2005 |title=Other Screams of Terror |url=https://www.hrw.org/english/docs/2005/09/27/india11792.htm |publisher=Human Rights Watch}}</ref><ref name="amnesty2" /> 18 ਨਵੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਛੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।<ref name="ensaaf">{{cite web |title=Punjab Cops Convicted of 1995 Murder of Activist Khalra |url=http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061123135906/http://www.ensaaf.org/news/pr2005-11-18.php |archive-date=23 November 2006 |access-date=25 January 2007 |publisher=Ensaaf}}</ref> 16 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਏ.ਐਨ. ਜਿੰਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੀ [[ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ]] ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ) ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web |date=16 October 2007 |title=Khalra murder case: HC grants life imprisonment to 4 cops - Chandigarh - City - NEWS |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Khalra-murder-case-HC-grants-life-imprisonment-to-4-cops/articleshow/2464188.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018162040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-16/chandigarh/27987237_1_life-imprisonment-murder-case-jaswant-singh-khalra |archive-date=18 October 2012 |access-date=2009-08-10 |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web |date=1995-09-06 |title=The Tribune, Chandigarh, India - Main News |url=http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006232527/http://www.tribuneindia.com/2007/20071017/main1.htm |archive-date=6 October 2008 |access-date=2009-08-10 |publisher=Tribuneindia.com}}</ref> 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>[http://164.100.9.38/judis/bitstream/123456789/19991/1/38806.pdf “Judgement of the Supreme Court of India in C.A Nos. 523 of 2009”]{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref name="times">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/SC-upholds-life-term-for-Punjab-cops/articleshow/10613312.cms|title=Activist Khalra custodial death: SC upholds life in jail for Punjab cops|date=5 November 2011|access-date=15 November 2015|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ "ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ''[[ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ|ਸ਼ਹੀਦੀ]] ਸਮਾਗਮ'' ਕਰਵਾਏ ਗਏ।<ref>{{Cite news |date=7 September 2020 |title=Akal Takht pays tribute to activist Jaswant Singh Khalra |url=https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/akal-takht-pays-tribute-to-activist-jaswant-singh-khalra-137491/ |work=The Tribune |quote=In a first, Akal Takht Jathedar Giani Harpreet Singh on Sunday remembered prominent human rights activist Jaswant Singh Khalra on his 25th martyrdom day. The family members of Khalra and rights activists initiated a ‘sehaj paath’ at a gurdwara here. Recognising Khalra’s contribution for the Sikh community, Giani Harpreet Singh read out a ‘message’ from Takht Damdama Sahib. Khalra never cared for his life while launching a crusade against the government for Sikhs killed under conspiracy.}}</ref> ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Wherry|first=Aaron|date=15 April 2013|title=NDP convention: The final resolutions|url=https://macleans.ca/politics/ottawa/ndp-convention-the-final-resolutions/|work=Macleans}}</ref> ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੀਲ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ 'ਚੈਲੇਂਜਿੰਗ ਦਿ ਡਾਰਕਨੇਸ - ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=26 March 2025 |title=Celebrate Sikh Heritage Month this April at PAMA |url=https://www.pama.peelregion.ca/news/celebrate-sikh-heritage-month-april-pama |website=Peel Art Gallery, Museum and Archives (PAMA)}}</ref> === ਯਾਦਗਾਰ === ਫਰਿਜ਼ਨੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 26 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=6 September 2017 |title=California city names park after Sikh human rights advocate |url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/california-city-renames-park-after-sikh-human-rights-advocate-n799261 |access-date=2019-11-13 |website=NBC News |language=en}}</ref> ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਤਾ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਓਲੀਵਰ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬੀ/ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਮੇਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ]] ਵਾਂਗ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |date=4 September 2017 |title=Fresno (CA) City Council To Rename Park After Jaswant Singh Khalra |url=http://www.sikhnet.com/news/fresno-ca-city-council-rename-park-after-jaswant-singh-khalra |access-date=2019-11-13 |website=SikhNet |language=en}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === [[ਸਤਲੁਜ (ਫ਼ਿਲਮ)|''ਸਤਲੁਜ'']], ਇੱਕ 2026 ਭਾਰਤੀ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]] ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Punjab 95: Diljit Dosanjh's Jaswant Singh Khalra biopic to release in February|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/punjab-95-jaswant-singh-khalra-biopic-may-release-in-february-hints-diljit-dosanjh-stmp-2663980-2025-01-13 |magazine=India Today |date=13 January 2025 |access-date=16 January 2025}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ''ਘੱਲੂਘਾਰਾ'' ਅਤੇ ''ਪੰਜਾਬ '95'' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ 127 ਕੱਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ5 'ਤੇ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਟ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite web |title=Punjab 95 teaser: Diljit Dosanjh plays courageous activist Jaswant Singh Khalra; film to finally release on this date |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/punjab-95-teaser-diljit-dosanjh-plays-courageous-activist-jaswant-singh-khalra-film-to-finally-release-on-this-date-9784809/ |website=The Indian Express |language=en |date=17 January 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2026-07-03 |title=Diljit Dosanjh’s ‘Satluj,’ Formerly ‘Punjab ’95’ That Was Pulled From Toronto, Streams Uncut on ZEE5 Global: ‘This Is the Complete Film, Without Any Cuts or Compromises’ |url=https://variety.com/2026/tv/news/diljit-dosanjh-satluj-punjab-95-uncut-zee5-global-1236801418/ |access-date=2026-07-03 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ]] ap7vczptwnw6c2u3tu0n0tdnlb44i5o 1 52076 842538 211279 2026-07-13T04:50:40Z ~2026-39622-83 61095 /* MURDE DA RASHAN NATTAK EHNA DA HAI? */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 842538 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} == MURDE DA RASHAN NATTAK EHNA DA HAI? == MURDE DA RASHAN NATTAK EHNA DA HAI? [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&#126;2026-39622-83|&#126;2026-39622-83]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&#126;2026-39622-83|talk]]) 04:50, 13 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) ismjoxg3wjfzzmhynk8gbyuj25rledg 0 58704 842526 832722 2026-07-12T21:09:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842526 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015 | image = Ipl.svg | imagesize = 200px | administrator = [[Board of Control for Cricket in India|BCCI]] | cricket format = [[ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ]] | tournament format = [[Round-robin tournament|Double round robin]] and [[Page playoff system|playoffs]] | host = {{flagcountry|India}} | fromdate = {{start date|2015|4|08|df=y}} | todate = {{end date|2015|5|24|df=y}} | champions = | count = | participants = 8 | matches = 60 | attendance = | most runs = | most wickets = | Player of the tournament = | website = [http://www.iplt20.com www.iplt20.com] | previous_year = 2014 | previous_tournament = 2014 Indian Premier League | next_year = 2016 | next_tournament = 2016 Indian Premier League }} '''ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015''' ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਵਾਂਗ 2015 ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ 8 ਅਪਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।<ref>{{cite news|url=http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/|title=KKR and MI to kick start IPL 2015 on April 8|date=11 February 2015|publisher=ybeside.com|accessdate=|archive-date=26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150426201910/http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/|dead-url=yes}}</ref> ==ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੀਲਾਮੀ== ਇਸ ਵਾਰ ਕੁਲ 123 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 6 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕੇਆਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। [[ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ]] ਨੇ 16 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।<ref>{{cite web| url=http://www.sportsmirchi.com/list-of-players-sold-in-indian-premier-league-auction-2015/| title=List of Players sold in Indian Premier League Auction 2015| access-date=2015-04-08| archive-date=2015-04-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20150412041620/http://www.sportsmirchi.com/list-of-players-sold-in-indian-premier-league-auction-2015/| url-status=dead}}</ref> ==ਖੇਡਣ ਲਈ ਥਾਵਾਂ== 12 ਥਾਵਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ।<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/2330/indian-premier-league-2015/venues|title=2015 Venues|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015}}</ref> [[ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8|title=2015 schedule|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402091519/http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto" |- ! style="width:25%"| [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ! style="width:25%"| [[ਬੰਗਲੋਰ]] ! style="width:25%"| [[ਚੇਨਈ]] ! style="width:25%"| [[ਦਿੱਲੀ]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|bang}} | {{Cr-IPL|chen}} | {{Cr-IPL|delhi}} |- |ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਚਿਦੰਬਰਮ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ |- | ਸਮਰਥਾ: 54,000<ref>http://www.iplt20.com/venues/19/sardar-patel-stadium</ref> | ਸਮਰਥਾ: 36,760<ref>http://www.iplt20.com/venues/5/m-chinnaswamy-stadium></ref> | ਸਮਰਥਾ: 37,220 | ਸਮਰਥਾ: 55,000 |- | [[File:Sardar Patel Gujarat Stadium Ahmedabad.jpg|250px]] | [[File:MChinnaswamy-Stadium.jpg|150px]] | [[File:MAC Chepauk stadium.jpg|150px]] | [[File:Firoze shah.jpg|150px]] |- ! [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] | rowspan=10 colspan=2 style="vertical-align:top"| {{location map+|India|float=center|width=420|caption=|places= {{location map~|India|lat=13.083888|long=80.27|mark=Yellow ffff00 pog.svg|label_size=120|label=[[Chennai]]|position=right}} {{location map~|India|lat=30.78|long=76.69|mark=Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[Mohali]]|position=right}} {{location map~|India|lat=22.569722|long=88.369722|mark=Purple 8000ff pog.svg|label_size=120|label=[[Kolkata]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=12.966666|long=77.566666|mark=Red pog.svg|label_size=120|label=[[Bangalore]]|position=left}} {{location map~|India|lat=19.03|long=73.01|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[Mumbai]]|position=right}} {{location map~|India|lat=23.03|long=72.40|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[Ahmedabad]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.40|long=73.42|mark= Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[Pune]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=21.14|long=81.38|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[Raipur]]|position=left}} {{location map~|India|lat=28.61|long=77.23|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[Delhi]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.975|long=72.825833|mark=Cyan pog.svg|label_size=120|label=[[Mumbai]]|position=top}} {{location map~|India|lat=17.40|long=78.45|mark=Orange pog.svg|label_size=120|label=[[Hyderabad, India|Hyderabad]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=17.6883|long=83.2186|mark= Orange pog.svg|label_size=120|label=[[Vishakhapatnam]]|position=right}} }} ! [[ਕਲਕੱਤਾ]] |- | {{Cr-IPL|hyde}} | {{Cr-IPL|kolk}} |- | ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ |- | ਸਮਰਥਾ: 55,000 | ਸਮਰਥਾ: 67,000<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html|title=Eden Gardens|publisher=ESPN|series=CricInfo|deadurl=no|accessdate=26 December 2012}}</ref> |- | [[File:Uppal stadium.jpg|250px]] | [[File:Eden gardens ipl 2011.jpg|250px]] |- ! [[ਮੋਹਾਲੀ]] ! [[ਮੁੰਬਈ]] |- | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|mumb}} |- | ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ |- | ਸਮਰਥਾ: 40,000 | ਸਮਰਥਾ: 33,320 |- | [[File:PCA Stadium, Mohali 1.jpg|250px]] | [[File:Wankhede Stadium Feb2011.jpg|250px]] |- ! [[ਮੁੰਬਈ]] ! [[ਪੂਣੇ]] ! [[ਰਾਇਪੁਰ]] ! [[ਵਿਸ਼ਾਖਪਟਨਮ]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|delhi}} | {{Cr-IPL|hyde}} |- | ਬਰਾਬੋਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਸਹਾਰਾ ਸਟੇਡੀਅਮ | ਰਾਇਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ | VDCA ਸਟੇਡੀਅਮ |- | ਸਮਰਥਾ: 20,000 | ਸਮਰਥਾ: 36,000 | ਸਮਰਥਾ: 50,000 | ਸਮਰਥਾ: 38,000 |- | [[File:Brabourne.jpg|150px]] | [[File:Sahara Stadium Pune 4.jpg|150px]] | [[File:Raipur Stadium.JPG|150px]] |[[File:Vizagacavdca.jpg|150px]] |} ==ਅੰਕ ਤਾਲਿਕਾ== {| class="wikitable sortable" |-style="background:#ccc; text-align:center;margin-CENTER;" |- ! rowspan="2" class="unsortable"| ਕ੍ਰਮ ! rowspan="2" class="unsortable"| ਟੀਮਾਂ ! rowspan="2"| ਖੇਡੇ ! colspan="2"| ਨਤੀਜਾ ! rowspan="2"| ਬਰਾਬਰ ! rowspan="2"| ਬੇਨਤੀਜਾ ! rowspan="2"| ਨੈੱਟ ਰਨ ਰੇਟ ! rowspan="2"| ਅੰਕ |- ! ਜਿੱਤੇ ! ਹਾਰੇ |- |1||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||14||7||5||0||2||+0.062||14 |- |2||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||14||9||5||0||0||+0.709||18 |- |3||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||14||7||6||0||1||+0.253||14 |- |4||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||14||7||7||0||0||-0.239||14 |- |5||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||14||5||8||0||1||-0.049||10 |- |6||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||14||3||11||0||0||-1.436||6 |- |7||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||14||8||6||0||0||-0.043||16 |- |8||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||14||7||5||0||2||+1.037||16 |} ==ਅੰਕੜੇ== ===ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਅੰਕੜੇ=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="15" style="background: orange;"| ਓਰੈਂਜ ਕੈਪ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ)<ref>{{cite web|title = most runs in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-runs}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਨਾਟ ਆਉਟ!!ਰਨ!!ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ!!ਔਸਤ!!ਗੇਂਦਾਂ ਖੇਡੀਆਂ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!ਸੈਕੜੇ!!ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ!!ਚੌਕੇ!!ਛੱਕੇ |- |1||ਅਜਿੰਕਯਾ ਰਹਾਨੇ||||14||13||2||540||76*||61||251||121.6||0||3||27||7 |- |2||ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ||||14||14||1||562||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |4||ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ||||6||6||1||220||98*||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||||6||6||2||207||78*||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||ਡੇਵੇਨ ਸਮਿਥ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |7||ਗੌਤਮ ਗੰਭੀਰ||||5||5||0||190||60||38||165||115.2||0||3||23||2 |- |8||ਕੇਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |9||ਬਰੈਂਡਨ ਮੈਕੁੱਲਮ||||14||14||1||436||100*||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |10||ਜੌਰਜ ਬੈਲੀ||||4||4||1||164||61*||54.7||106||154.8||0||2||12||7 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue;"| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਕੇ<ref>{{cite web|title = most sixes in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-sixes}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਨਾਟ ਆਉਟ!!ਰਨ!!ਉੱਚਤਮ!!ਔਸਤ!!ਗੇਂਦਾਂ ਖੇਡੀਆਂ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!ਸੈਕੜੇ!!ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ!!ਚੌਕੇ!!ਛੱਕੇ |- |1||ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |2||ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||ਕੇਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |4||ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ||||6||6||1||220||98*||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||||6||6||2||207||78*||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||ਬਰੈਂਡਨ ਮੈਕੁੱਲਮ||||5||5||1||166||100*||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |7||ਦੀਪਕ ਹੁੱਡਾ||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |8||ਡੇਵੇਨ ਸਮਿਥ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |9||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.3||62||208.1||0||0||13||9 |- |10||ਕ੍ਰਿੱਸ ਗੇਲ||||3||3||0||127||96||42.4||96||132.3||0||1||10||8 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="11" style="background: LightSteelBlue;"| ਉੱਚਤਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ (Highest Individual Score)<ref>{{cite web|title = highest scores in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-scores}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ!!ਗੇਂਦਾਂ ਖੇਡੀਆਂ!!ਚੌਕੇ!!ਛੱਕੇ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!ਖਿਲਾਫ!!ਥਾਂ!!ਮਿਤੀ |- |1||ਬਰੈਂਡਨ ਮੈਕੁੱਲਮ||||100*||56||7||9||178.6||||Chennai||11-04-2015 |- |2||ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ||||98*||65||12||4||150.8||||Kolkata||08-04-2015 |- |3||ਕ੍ਰਿੱਸ ਗੇਲ||||96||56||7||7||171.5||||Kolkata||11-04-2015 |- |4||ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ||||91||55||9||4||165.5||||Visakhapatnam||22-04-2015 |- |5||ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਅਈਅਰ||||83||56||7||5||148.3||||Delhi||23-04-2015 |- |6||ਸਟੀਵ ਸਮਿਥ||||79*||53||8||1||149.1||||Ahmedabad||14-04-2015 |- |7||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||||78*||50||3||6||156||||Delhi||23-04-2015 |- |8||ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ||||76*||55||6||2||138.2||||Ahmedabad||19-04-2015 |- |9||ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ||||74||54||6||2||137.1||||Ahmedabad||21-04-2015 |- |10||ਐਲਬੀ ਮੋਰਕਲ||||73*||55||8||1||132.8||||Chennai||09-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue;"| ਉੱਚਤਮ ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ (highest Strike Rate Tournament)<ref>{{cite web|title = highest strike-rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-strikerate}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਨਾਟ ਆਉਟ!!ਰਨ!!ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ!!ਔਸਤ!!ਗੇਂਦਾਂ ਖੇਡੀਆਂ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!ਸੈਕੜੇ!!ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ!!ਚੌਕੇ!!ਛੱਕੇ |- |-|1||ਦੀਪਕ ਹੁੱਡਾ||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |2||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.25||62||208.1||0||0||13||9 |- |3||ਆਂਦ੍ਰੇ ਰਸਲ||||5||3||1||126||66||63||63||200||0||1||16||6 |- |4||ਸੂਰਯਾ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ||||5||5||2||106||46*||35.33||57||186||0||0||7||8 |- |5||ਬਰੈਂਡਨ ਮੈਕੁੱਲਮ||||5||5||1||166||100*||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |6||ਕੇਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |7||ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ||||5||4||0||97||64||24.25||56||173.3||0||1||7||8 |- |8||Angelo Mathews||||5||5||3||93||28||46.5||58||160.4||0||0||8||4 |- |9||ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |10||Wriddhiman Saha||||5||4||0||80||39||20||51||156.9||0||0||6||4 |} ===ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਅੰਕੜੇ=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="14" style="background: purple;"| ਪਰਪਲ ਕੈਪ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਲਈ)<ref>{{cite web|title = most wickets in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-wickets}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਓਵਰ!!ਰਨ ਦਿੱਤੇ!!ਵਿਕਟਾਂ!!ਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ!!ਔਸਤ!!ਇਕਨਾਮੀ ਰੇਟ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!4 ਵਿਕਟਾਂ !!5 ਵਿਕਟਾਂ |- |- |- |1||ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ||||6||6||24||185||13||04/28||14.3||7.7||11.07||1||0 |- |2||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||||5||5||20||121||10||04/10||12.1||6.1||12||1||0 |- |3||ਮੋਰਨੇ ਮੋਰਕਲ||||5||5||20||141||9||02/18||15.7||7.1||13.33||0||0 |- |4||ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ||||5||5||20||111||8||04/25||13.9||5.6||15||1||0 |- |5||ਯੁਜਵੇਂਦਰ ਚਹਿਲ||||4||4||16||124||8||03/01||15.5||7.8||12||0||0 |- |6||ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ||||5||5||20||163||8||03/27||20.4||8.2||15||0||0 |- |7||ਡਵੇਨ ਬ੍ਰਾਵੋ||||5||5||17.2||146||8||02/25||18.3||8.5||13||0||0 |- |8||ਅਨੁਰੀਤ ਸਿੰਘ||||5||5||20||175||8||03/23||21.9||8.8||15||0||0 |- |9||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||||6||5||9||72||7||04/17||10.3||8||7.71||1||0 |- |10||ਪ੍ਰਵੀਨ ਤਾਂਬੇ||||6||6||20||135||6||02/21||22.5||6.8||20||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue;"| ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਆਂਕੜੇ (Best Bowling Figures)<ref>{{cite web|title = best-bowling-figures in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-bowling-figures}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਓਵਰ!!ਮੇਡਨ!!BBI!!ਇਕਨਾਮੀ ਰੇਟ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!ਖਿਲਾਫ!!ਥਾਂ!!ਮਿਤੀ |- |1||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||4||0||04/10||2.5||6||||Bengaluru||22-04-2015 |- |2||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||3||0||04/17||5.7||4.5||||Visakhapatnam||18-04-2015 |- |3||ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ||4||1||04/25||6.3||6||||Pune||18-04-2015 |- |4||ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ||4||0||04/28||7||6||||Delhi||12-04-2015 |- |5||David Wiese||4||0||04/01||8.3||6||||Bengaluru||19-04-2015 |- |6||ਅਨੁਰੀਤ ਸਿੰਘ||4||0||03/23||5.8||8||||Pune||10-04-2015 |- |7||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||4||0||03/23||5.8||8||||Mumbai||17-04-2015 |- |8||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||4||0||03/25||6.3||8||||Chennai||09-04-2015 |- |9||ਜੇਮਸ ਫਾਕਨਰ||4||0||03/26||6.5||8||||Pune||10-04-2015 |- |10||ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ||4||0||03/27||6.8||8||||Bengaluru||19-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue;"| ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ<ref>{{cite web|title = best bowling averages in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-averages}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਓਵਰ!!ਰਨ ਦਿੱਤੇ!!ਉੱਤਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ!!ਔਸਤ!!ਇਕਨਾਮੀ ਰੇਟ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!4 ਵਿਕਟਾਂ !!5 ਵਿਕਟਾਂ |- |1||ਜੀਨ ਪੌਲ ਡੁਮਿਨੀ||6||4||8||58||7|04/17||8.28||7.25||6.85||1||0 |- |2||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||5||5||20||121||10|04/10||12.1||6.05||12||1||0 |- |3||ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ||5||5||20||111||8|04/25||13.87||5.55||15||1||0 |- |4||ਅਸ਼ੀਸ਼ ਰੈਡੀ||3||3||4||31||2|01/11||15.5||7.75||12||0||0 |- |5||ਯੁਜਵੇਂਦਰ ਚਹਿਲ||4||4||16||124||8|03/01||15.5||7.75||12||0||0 |- |6||ਮੋਰੇਨ ਮੋਰਕਲ||5||5||20||141||9|02/18||15.66||7.05||13.33||0||0 |- |7||ਧਵਨ ਕੁਲਕਰਨੀ||4||4||10||63||4|02/09||15.75||6.3||15||0||0 |- |8||ਡੇਵਿਡ ਵੀਜ਼||2||2||8||79||5|04/01||15.8||9.87||9.6||1||0 |- |9||ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ||6||5||20||163||10|04/28||16.3||8.15||12||1||0 |- |10||ਡੇਵੇਨ ਬ੍ਰਾਵੋ||5||5||17.2||146||8|02/25||18.25||8.42||13||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue;"| ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਇਕਨਾਮੀ ਰੇਟ (Best Economy Rates)<ref>{{cite web|title = best-economy rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-economy}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" !ਪੂਜੀਸ਼ਨ!!ਖਿਡਾਰੀ!!ਟੀਮ!!ਮੈਚ!!ਪਾਰੀ!!ਓਵਰ!!ਰਨ ਦਿੱਤੇ!!ਵਿਕਟਾਂ!!BBI!!ਔਸਤ!!ਇਕਨਾਮੀ ਰੇਟ!!ਸਟ੍ਰਾਇਕ ਰੇਟ!!4 ਵਿਕਟਾਂ !!5 ਵਿਕਟਾਂ |- |1||ਦੀਪਕ ਹੁੱਡਾ||||4||3||7||34||0||||-||4.85||-||0||0 |- |2||ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ||||4||4||16||86||7||25-Apr||12.28||5.37||13.71||1||0 |- |3||ਸਟਰੁਅਟ ਬਿੰਨੀ||||4||3||6||35||1||8-Jan||35||5.83||36||0||0 |- |4||ਸੁਨੀਲ ਨਰਾਇਣ||||3||3||12||71||1||17-Jan||71||5.91||72||0||0 |- |5||ਪ੍ਰਵੀਨ ਤਾਂਬੇ||||4||4||13||79||4||21-Feb||19.75||6.07||19.5||0||0 |- |6||ਧਵਨ ਕੁਲਕਰਨੀ||||4||4||10||63||4||9-Feb||15.75||6.3||15||0||0 |- |7||ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ||||3||3||12||79||6||23-Mar||13.16||6.58||12||0||0 |- |8||ਮੋਰੇਨ ਮੋਰਕਲ||||3||3||12||80||5||18-Feb||16||6.66||14.4||0||0 |- |9||ਰਵੀਚੰਦਰਨ ਅਸ਼ਵਿਨ||||3||3||9||60||2||22-Jan||30||6.66||27||0||0 |- |10||ਡੇਲ ਸਟੇਨ||||1||1||4||27||1||27-Jan||27||6.75||24||0||0 |} ==ਮੈਚ ਸੂਚੀ== {| class=wikitable |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue;"| ਮੈਚ ਸੂਚੀ |- style="background:#ccc; text-align:center;" !width=8%|ਦਿਨ !width=7%|ਮਿਤੀ !width=6%|ਸਮਾਂ !width=6%|ਮੈਚ !width=22%|ਮੇਜ਼ਬਾਨ !width=22%|ਮਹਿਮਾਨ !width=14%|ਥਾਂ !width=23%|ਜੇਤੂ |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||08-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-1|ਮੈਚ 1]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਕਲਕੱਤਾ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 1 - KKR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/1}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||09-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-2|ਮੈਚ 2]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 2 - CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/2}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||10-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-3|ਮੈਚ 3]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਪੂਨੇ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 3 - KXIP vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/3}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||11-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-4|ਮੈਚ 4]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 4 - CSK vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/4}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||11-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-5|ਮੈਚ 5]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਕਲਕੱਤਾ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 5 - KKR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/5}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||12-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-6|ਮੈਚ 6]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਦਿੱਲੀ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 6 - DD vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/6}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||12-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-7|ਮੈਚ 7]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ<ref>{{cite web|title = Match 7 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/7}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||13-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-8|ਮੈਚ 8]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਬੰਗਲੌਰ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 8 - RCB vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/8}}</ref> |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||14-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-9|ਮੈਚ 9]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 9 - RR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/9}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||15-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-10|ਮੈਚ 10]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਪੂਨੇ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 10 - KXIP vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/10}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||16-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-11|ਮੈਚ 11]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਵਿਸ਼ਾਖਪਟਨਮ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 11 - SRH vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/11}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||17-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-12|ਮੈਚ 12]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 12 - MM vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/12}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||18-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-13|ਮੈਚ 13]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਵਿਸ਼ਾਖਪਟਨਮ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 13 - SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/13}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||18-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-14|ਮੈਚ 14]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਪੂਨੇ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 14 - KXIP vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/14}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||19-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-15|ਮੈਚ 15]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 15 - RR vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/15}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||19-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-16|ਮੈਚ 16]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਬੰਗਲੌਰ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 16 - RCB vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/16}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||20-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-17|ਮੈਚ 17]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਦਿੱਲੀ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 17 - DD vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/17}}</ref> |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||21-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-18|ਮੈਚ 18]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ<ref>{{cite web|title = Match 18 - RR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/18}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||22-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-19|ਮੈਚ 19]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਵਿਸ਼ਾਖਪਟਨਮ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 19 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/19}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||22-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-20|ਮੈਚ 20]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਬੰਗਲੌਰ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 20 - RCB vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/20}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||23-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-21|ਮੈਚ 21]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਦਿੱਲੀ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 21 - DD vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/21}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||24-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-22|ਮੈਚ 22]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 22 - RR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/22}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||25-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-23|ਮੈਚ 23]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 23 - MI vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/23}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||25-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-24|ਮੈਚ 24]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 24 - CSK vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/24}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||26-ਅਪਰੈਲ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-25|ਮੈਚ 25]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਕਲਕੱਤਾ|| |- |ਐਤਵਾਰ||26-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-26|ਮੈਚ 26]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਦਿੱਲੀ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 26 - DD vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/26}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||27-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-27|ਮੈਚ 27]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਮੁਹਾਲੀ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 27 - KXIP vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/27}}</ref> |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||28-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-28|ਮੈਚ 28]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 28 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/28}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||29-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-29|ਮੈਚ 29]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਬੰਗਲੌਰ|| |- |ਵੀਰਵਾਰ||30-ਅਪਰੈਲ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-30|ਮੈਚ 30]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਕਲਕੱਤਾ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 30 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/30}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||1-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-31|ਮੈਚ 31]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਦਿੱਲੀ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 31 - DD vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/31}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||1-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-32|ਮੈਚ 32]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 31 - MI vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/32}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||02-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-33|ਮੈਚ 33]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਬੰਗਲੌਰ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 33 - RCB vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/33}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||02-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-34|ਮੈਚ 34]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 34 - SRH vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/34}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||03-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-35|ਮੈਚ 35]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਮੁਹਾਲੀ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 35 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/35}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||03-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-36|ਮੈਚ 36]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਮੁੰਬਈ (CCI)||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 36 - RR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/36}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||04-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-37|ਮੈਚ 37]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 37 - CSK vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/37}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||04-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-38|ਮੈਚ 38]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਕਲਕੱਤਾ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 38 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/38}}</ref> |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||05-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-39|ਮੈਚ 39]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 39 - MI vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/39}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||06-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-40|ਮੈਚ 40]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਬੰਗਲੌਰ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 40 - RCB vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/40}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||07-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-41|ਮੈਚ 41]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਮੁੰਬਈ (CCI)||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 41 - RR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/41}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||07-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-42|ਮੈਚ 42]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਕਲਕੱਤਾ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 42 - KKR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/42}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||08-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-43|ਮੈਚ 43]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਚੇਨਈ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 43 - CSK vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/43}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||09-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-44|ਮੈਚ 44]]||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਕਲਕੱਤਾ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ<ref>{{cite web|title = Match 44- KKR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/44}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||09-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-45|ਮੈਚ 45]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਰਾਇਪੁਰ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 45- SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/45}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||10-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-46|ਮੈਚ 46]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰਕਲ<ref>{{cite web|title = Match 46- MI vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/46}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||10-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-47|ਮੈਚ 47]]||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਚੇਨਈ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 47- CSK vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/47}}</ref> |- |ਸੋਮਵਾਰ||11-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-48|ਮੈਚ 48]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ<ref>{{cite web|title = Match 48- SRH vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/48}}</ref> |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||12-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-49|ਮੈਚ 49]]||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ||ਰਾਇਪੁਰ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 49- CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/49}}</ref> |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||13-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-50|ਮੈਚ 50]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਮੁਹਾਲੀ||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ<ref>{{cite web|title = Match 50- KXIP vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/50}}</ref> |- |ਵੀਰਵਾਰ||14-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-51|ਮੈਚ 51]]||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਮੁੰਬਈ (ਵਾਨਖੇੜੇ)||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 51 - MI vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/51}}</ref> |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||15-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-52|ਮੈਚ 52]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ<ref>{{cite web|title = Match 52- SRH vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/52}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||16-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-53|ਮੈਚ 53]]||ਕਿੰਗਸ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ|||ਮੁਹਾਲੀ||ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਸ<ref>{{cite web|title = Match 53 - KXIP vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/53}}</ref> |- |ਸ਼ਨੀਵਾਰ||16-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-54|ਮੈਚ 54]]||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ||ਕਲਕੱਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਸ||ਮੁੰਬਈ (CCI)||ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੌਯਲਸ<ref>{{cite web|title = Match 54 - RR vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/54}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||17-ਮਈ||4ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-55|ਮੈਚ 55]]||ਰੌਯਲਸ ਚੈਲਂਜਰਸ ਬੰਗਲੌਰ||ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਸ||ਬੰਗਲੌਰ||<ref>{{cite web|title = Match 55- RCB vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/55}}</ref> |- |ਐਤਵਾਰ||17-ਮਈ||8ਵਜੇ||[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ 2015: ਮੈਚ-56|ਮੈਚ 56]]||ਸਨਰਾਇਸਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ||ਹੈਦਰਾਬਾਦ||ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ<ref>{{cite web|title = Match 56 - SRH vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/56}}</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue;"| ਪਲੇਆਫ |- style="background:#ccc; text-align:center;" |- |ਮੰਗਲਵਾਰ||||8ਵਜੇ||||First placed team|||||| |- |ਬੁੱਧਵਾਰ||||8ਵਜੇ||||Third placed team|||||| |- |ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ||||8ਵਜੇ||||Loser of Qualiier 1|||||| |-style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue;"| ਫਾਇਨਲ |- style="background:#ccc; text-align:center;" |- |ਐਤਵਾਰ||||8ਵਜੇ|||||||||| |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== * [http://www.iplt20.com/ Official website] * [http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html Set Max Live telecast of IPL 8 Opening ceremony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408151302/http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html |date=2015-04-08 }} * [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2015/content/series/791129.html Tournament website on ESPN Cricinfo] * [https://fantasy.iplt20.com/ IPL Fantasy League 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412010713/https://fantasy.iplt20.com/ |date=2015-04-12 }} * [http://www.starsports.com/cricket/tour/indian-premier-league-2015-237/index.html Live streaming] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]] cd24hk65c0q50f5194oqkjctupri34i 0 87107 842549 779584 2026-07-13T07:32:09Z ~2026-39373-80 61098 /* ਜੱਟ */ 842549 wikitext text/x-wiki {{ਅੰਦਾਜ਼|}} ===ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤ=== ਹਰ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ,ਉਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਰਾ ਦਾ ਬੰਦ ਵਰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਦਾ ਹੈ, ਉਮਰ ਭਰ ਉਸਦਾ ਮੈਬਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਤੇ ਗੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਤੇ ਨਿਖੜਵੇ ਲੱਛਣਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ<ref>ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ,ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪੰਨਾ ਨੰ.99</ref> ਪਰ ਇਥੇ ਜੇ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਧੰਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ "ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤਿ ਸਭੇ ਏਕੇ ਪਹਿਚਾਨਬੋ" ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਸਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਸਾਫ ਮਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਾਤਾਂ ਪਾਤਾਂ ਮਗਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੇ। ==ਜਾਤਪਾਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ== 'ਜਾਤਪਾਤ'ਸ਼ਬਦ ਅਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਾਸਟ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ casta ਤੋ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਹਨ 'ਨਸਲ ਦੇ ਭੇਦ' ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਪਰ ਹਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗੁਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਕਾਰਜ ਹੈ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ,ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪੰਨਾ ਨੰ 99</ref> ==ਪੰਜਾਬ ਦੀਆ ਜਾਤਾਂ== ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਤੋ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਾਹਿਤ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੱਸਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੂਦਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਆਮ ਲੋਕਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਦਸਵੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪੁਰਸ ਸੁਵਕਤ ਨਾਮ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਨਯ,ਵੈਸ਼,ਸੂਦਰ ਇਹ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰੇ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੂੰਹ,ਬਾਹਾਂ,ਪੱਟਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਤੋ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਹਨਾਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ==ਬ੍ਰਾਹਮਣ== ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨੀ,ਪੜ੍ਹਾਉਣੀ, ਯੱਗ ਕਰਨਾ, ਕਰਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਲੈਣਾ,ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੀਆ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆ ਹਨ। ਜਿਹਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।ਤੇ ਦੂਜੀ ਗੋੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। 1'''ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ''' ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਤੀ [[ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ]] ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਅਨੇਕਾ ਉਪਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਜੋਸ਼ੀ, ਮੁਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ,ਕੌਸਕ,ਆਦਿ ਵੰਨਗੀਆ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅੰਦਰ ਪਰੰਤੂ ਨਾਨਕੇ ਤੇ ਦਾਦਕੇ ਗੋਤ ਤੋ ਬਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2'''ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ''' ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੁਸਤ ਚਲਾਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਰਾਹੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ:- ਅਨਪੜ੍ਹ ਗੌੜ ਪੜਿਆ ਵਰਗਾਂ ਪੜਿਆ ਗੌੜ ਖੁਦਾ ਵਰਗਾ' ਦਾਨ ਦੱਛਣਾ ਲੈਣਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਪਰੋਸੇ ਲੈਣੇ ਇੰਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।ਪਰ ਬਹੁਤ ਥਾਂਈ ਇਹ ਚੰਗੀ ਮਾਲਦਾਰ ਅਸਾਮੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। <ref>ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ,ਡਾ.ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਪੰਨਾ ਨੰ.100 ਤੋ 101</ref> ==ਜੱਟ== ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੱਟ ਹਨ ਜੋ ਜੁਸੇ ਦੇ ਤਕੜੇ ਮਿਹਨਤੀ ਹਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਿੱਖ ਜੱਟਾਂ ਦੀਆ ਕਈ ਗੋਤਾ ਸੰਧੂ, ਸਿੱਧੂ, ਬਰਾੜ, ਘੁੰਮਣ, ਰੰਧਾਵੇ, ਸੇਖੋਂ, ਗਰੇਵਾਲ, ਚੁੰਨ, ਵਿਰਕ, ਚੌਹਾਨ, ਔਜਲਾ, ਔਲਖ, ਬੈਂਸ, ਬਾਜਵਾ, ਬਸਰਾ, ਬੈਨੀਵਾਲ, ਭਿੰਡਰ, ਭੁੱਲਰ, ਭੰਗੂ, ਢਿੱਲੋਂ, ਢੀਂਡਸਾ, ਦੁਸਾਂਝ, ਗਰਚਾ, ਗਰੇਵਾਲ, ਗਿੱਲ, ਹੇਅਰ, ਹੀਰ, ਹੁੰਦਲ, ਹਰੀਕਾ, ਜਸਵਾਲ, ਜਵੰਦਾ, ਝੱਜ, ਜੌਹਲ, ਕਾਹਲੋਂ, ਕੰਗ, ਖਹਿਰਾ, ਮਾਨ, ਮੰਡੇਰ, ਮਾਂਗਟ, ਨੱਤ,  ਨਿੱਝਰ, ਪੱਡਾ, ਪੰਧੇਰ, ਪੰਨੂੰ, ਪਵਾਰ, ਫੋਗਟ, ਪੁਰੇਵਾਲ, ਰਾਏ, ਰਾਣਾ, ਰਿਆੜ, ਰੋਮਾਣਾ, ਸਹੋਤਾ, ਸਮਰਾ, ਸੰਧਰ, ਸੰਘਾ, ਸਰਾਏ, ਸੇਖੋਂ, ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗੋਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਪੰਜ ਤੂੰ ਛੇ ਹਜਾਰ ਗੋਤ ਹਨ । ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਸੰਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਵਧੇਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾਂ ਭੁੱਲਰ,ਮਾਨ,ਗਿੱਲ ਆਦਿ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜੱਟ ਜਾਤੀ ਕਰੇਵਾ,ਵਿਧਵਾ ਵਿਆਹ,ਚਾਦਰ ਪਾਉਣਾ ਆਦਿ ਵਿਆਹ ਦੀਆ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੱਟ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਜੱਟ ਸੌਦਾ,ਜੱਟ ਬੂਟ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਜੱਟ ਦੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵੱਲ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰ,ਡਾ.ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਅਤੇ ਡਾ.ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨਾ ਨੰ.19 ਤੋ 20</ref> ==ਬਾਣੀਏ== ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੱਟੀ ਜਾਂ ਵਣਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੈਸ਼ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੰਡ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ==ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਤਾ== ਸੈਣੀ,ਕੰਬੋਜ,ਅਰਾਦੀ, ਮਾਇਆਰ ਅਦਿ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਤਾ ਨਾਈ, ਛੀਬੇ,ਝੀਉਰ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਤਾ ਹਨ ਨਾਈ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ==ਕਾਰੀਗਰ,ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਤਾ== ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਲੋਹਾ,ਪੱਥਰ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਪਦਾਰਥਾ ਦੀ ਰੰਗਾਈ, ਧੁਲਾਈ, ਘੜਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆ ਜਾਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਲੁਹਾਰ, ਤਰਖਾਣ,ਸੁਨਿਆਰ, ਘੁਮਿਆਰ ਆਦਿ। == ਜਾਤਾਂਂ == ਇਹ ਸੂਦਰ ਜਾਤੀ ਦੀਆ ਸ਼ਾਖਾਵਾ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਜਾਤੀਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਇੱਕ ਉਹ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਛੂਹੇ ਤੋ ਭਿੱਟ ਨਹੀਂ ਚੜਦੀ, ਪਰੰਤੂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇ ਤੱਕ ਦੀ ਵੀ ਭਿੱਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਜਦਕਿ ਭੰਗੀ,ਛੀਬੇ ਝਿਰ ਮਾਸ਼ੇ ਅਛੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।<ref>ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ ਪੰਨਾ ਨੰ.103 ਤੋ 104</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ]] 32rzj17tnsrq8ucdyjtokomx4ol3g9o 0 93737 842543 576376 2026-07-13T06:02:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842543 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=ਏਸਰਾ ਓਜ਼ਾਤੇ|birth_name=ਏਸਰਾ ਇਸ੍ਸੀ|birth_date=1976 <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{birth date|YYYY|MM|DD}} if dead -->|birth_place=ਜਰਮਨੀ|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} death date first, then birth date -->|placeofburial_coordinates=<!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} -->|allegiance=ਤੁਰਕੀ|branch=<div>ਹਵਾਈ ਸੇਨਾ</div><div><br> </div>|servicenumber=<!-- Do not use data from primary sources such as service records -->|commands=ਫਿਲੋਟਿਲਾ 134|spouse=<!-- Add spouse if reliably sourced -->|website=<!-- {{URL|example.com}} -->}}'''ਏਸਰਾ ਓਜ਼ਾਤੇ''' (ਜਨਮ 1976, ਜਰਮਨੀ) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਫਾਈਟਰ ਪਾਇਲਟ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਫਿਲੋਟਿਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ। 30 ਅਗਸਤ 2016 ਤੋਂ, ਮੇਜਰ ਓਜ਼ਾਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਏਰੀਅਲ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕ ਟੀਮ "ਫਿਲੋਟਿਲਾ 134" ਦੀ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ (ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਯਿਲਦੀਜ਼ਲਾਰੀ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਏਸਰਾ ਇਸ੍ਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੇਸਰ-ਮੁਸਤਫਾ ਇਸ੍ਸੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.eynesilhaber.com/eynesil/filo-komutanligina-atanan-ilk-kadin-subay-eynesilli-esra-ozatay-1035h.html|title=FİLO KOMUTANLIĞINA ATANAN İLK KADIN SUBAY EYNESİL'Lİ ESRA ÖZATAY|work=FEMABILISIM|access-date=2017-05-05|language=tr}}</ref> ਏਸਰਾ ਇਸ੍ਸੀ ਨੂੰ 1992 ਵਿੱਚ ਮਿਲਟ੍ਰੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜੋੜਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਕਾਦਕੀਕੋ, ਇਜ਼ੈਬੁਲਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ.<ref>{{Cite web|url=http://dostbeykoz.com/bu-gurur-beykoz-a-yeter-|title=Bu gurur Beykoz’a yeter!|website=dostbeykoz.com|language=tr|access-date=2017-05-05}}</ref> ਉਹ ਐਫ -5 + 7 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟ ਲਈ ਫ੍ਲਾਇਟ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਲਈ ਏਰੋਬੈਟਿਕ ਪਾਇਲਟ ਸੀ.<ref>{{Cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/turk-hava-kuvvetlerine-ilk-kadin-filo-komutani-40219631|title=Türk Hava Kuvvetlerine ilk kadın filo komutanı|work=Hürriyet|access-date=2017-05-05|language=tr}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.haberturk.com/gundem/haber/1294238-turk-hava-kuvvetlerinin-ilk-kadin-filo-komutani-binbasi-esra-ozatay-oldu|title=Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk kadın filo komutanı Binbaşı Esra Özatay oldu {{!}} Gündem Haberleri|work=www.haberturk.com|access-date=2017-05-05|language=tr-TR}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sabah.com.tr/fotohaber/gundem/turk-hava-kuvvetlerinin-ilk-kadin-filo-komutani-binbasi-esra-ozatay-oldu|title=Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk kadın filo komutanı Binbaşı Esra Özatay oldu - Sayfa 1 - FotoHaber - Gündem - 05 Mayıs 2017 Cuma|website=www.sabah.com.tr|language=en-US|access-date=2017-05-05}}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਉਸ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.61saat.com/bolgesel/giresun-dan-filo-komutanligina-ilk-kadin-pilot-atandi-h342587.html|title=Giresun'dan filo komutanlığına ilk kadın pilot atand|website=61SAAT.COM|access-date=2017-05-20|archive-date=2016-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20161024154520/http://www.61saat.com/bolgesel/giresun-dan-filo-komutanligina-ilk-kadin-pilot-atandi-h342587.html|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * https://www.turkyildizlari.tsk.tr/tr-tr/Personel/Pilotlar/ArtMID/3046/ArticleID/289/HvPltBnbEsra-214ZATAY {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229151935/https://www.turkyildizlari.tsk.tr/tr-tr/Personel/Pilotlar/ArtMID/3046/ArticleID/289/HvPltBnbEsra-214ZATAY |date=2016-12-29 }} * https://web.archive.org/web/20150724064133/http://www.milliyet.com.tr/ucakla-aramda-duygusal-bir-bag-var-gundem-2061097/ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1977]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] lyn46yge1mmjzs895wow0ctj2qbqiic 0 99010 842523 806027 2026-07-12T18:18:08Z Amherst99 2075 842523 wikitext text/x-wiki '''ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: electromagnetic pulse, EMP ), ਜਾ ਫਿਰ ਟ੍ਰਾੰਸਿਅੰਟ ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ, ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪਲਸ ਜਾ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਬਿਜਲੀ, ਆਦਿ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰੋਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੀ ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੀ ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2016/01/15/no-you-dont-really-need-to-worry-about-an-emp-attack/ |title=Republican warnings about an electro-magnetic pulse (EMP) attack, explained |newspaper=Washington Post |date=15 January 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/en_us/article/we-asked-a-military-expert-how-scared-the-us-should-be-of-an-emp-attack-508 |title=We Asked a Military Expert How Scared We Should Be of an EMP Attack |publisher=Vice.com}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/11/03/opinion/not-ready-for-a-solar-sandy.html?_r=0 |title=Not Ready for a 'Solar Sandy' |newspaper=New York Times |date=3 November 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=https://works.bepress.com/george_h_baker/45/ |first=George H. |last=Baker |title=Testimony before the House Committee on National Security and the House Committee on Oversight and Government Reform |date=2015 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਆਮ ਵਿਸੇਸ਼ਤਾਵਾਂ== === ਊਰਜਾ ਦੀ ਕਿਸਮ === ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ ਚਾਰ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ : *ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ *ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ *ਇਲੈਕਟਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ *ਬਿਜਲਈ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕਸ]] cqqvhnew3ak5yfdi62dztjlc20h5vjk 0 114306 842553 822320 2026-07-13T09:19:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842553 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਫ਼ਿਲਮ|name=ਕਾਕਾ ਜੀ|image=ਕਾਕਾ ਜੀ (ਫ਼ਿਲਮ).jpeg|caption=ਰੰਗਮੰਚ ਪੋਸਟਰ|alt=|director=[[ਮਨਦੀਪ ਬੈਨੀਪਾਲ]]|producer=ਰਵਨੀਤ ਕੌਰ ਚਾਹਲ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ|writer=[[ਗਿੱਲ ਰੌਂਤੇ]]|screenplay=ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਭੁੱਲਰ|starring=[[ਦੇਵ ਖਰੌੜ]] <br> [[ਆਰੂਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ]] <br> [[ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ]]|music=|cinematography=|editing=|studio=[[ਡ੍ਰੀਮ ਰਿਆਲਟੀ ਮੂਵੀਸ]]|distributor=|released={{Film date|2019|1|18|df=y}}|runtime=|country=[[ਭਾਰਤ]]|language=[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]]|budget=|gross=}}'''''ਕਾਕਾ ਜੀ''','' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ [[ਮਨਦੀਪ ਬੈਨੀਪਾਲ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਦੇਵ ਖਰੌੜ]], [[ਆਰਸ਼ੀ ਸ਼਼ਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ]] ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 18 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=https://fivewood.in/2685/|title='ਕਾਕਾ ਜੀ' : ਇਸ ਵਾਰ ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰੁਮਾਂਸ ਵੀ ਕਰੇਗਾ ਦੇਵ ਖਰੌੜ|date=2018-12-13|website=FiveWood|language=en|access-date=2019-01-11|archive-date=2024-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330224715/https://fivewood.in/2685/|url-status=dead}}</ref> == ਕਹਾਣੀ == ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਕਾ ਜੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਲ 95-96 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.pollywoodpost.com/%e0%a8%b9%e0%a9%81%e0%a8%a3-%e0%a8%b8%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%95%e0%a8%be-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%9a/|title=ਹੁਣ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ 'ਕਾਕਾ ਜੀ' ਦੇ ਚਰਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਹੋਣਗੇ|date=2018-12-20|website=Pollywood Post|language=pa-IN|access-date=2019-01-11}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਕਲਾਕਾਰ == * [[ਦੇਵ ਖਰੌੜ]] * [[ਆਰਸ਼ੀ ਸ਼਼ਰਮਾ|ਆਰਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਾ]] * [[ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ]] * ਲੱਕੀ ਧਾਲੀਵਾਲ * ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ * ਲੱਖਾ ਲਹਿਰੀ * ਅਸ਼ੀਸ਼ ਦੁੱਗਲ * ਰੋਜ ਕੌਰ * ਅਨੀਤਾ ਮੀਤ * ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ * ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਧੂ == ਹਵਾਲੇ == <br /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 2v1ay7xpk3fiwhughaapzhexq6qgcos 0 116128 842528 841887 2026-07-12T21:39:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842528 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ''' (ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1958) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਮੀਰ, ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਾਰਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀਆਂ, ਲਕੀਰਨ ਗੈਲਰੀ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਨਦਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਆਰਟ ([[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]]); ਡਾ. ਭਾਊ ਦਾਜੀ ਲਾਡ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ (ਮੁੰਬਈ); ਗੈਲਰੀ ਨੇਚਰ ਮੋਰਟ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ), ਖੋਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਦੁਬੇ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1958 ਨੂੰ [[ਲਖਨਊ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.oxfordartonline.com/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000097908|title=Dube, Anita {{!}} Grove Art|language=en|doi=10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000097908|access-date=2018-08-08}}</ref> ਉਸਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੜੌਦਾ ਤੋਂ ਕਲਾ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://naturemorte.com/artists/cv/90|title=Anita Dube - CV|publisher=Gallery Nature Morte|access-date=18 April 2014|archive-date=19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419011612/http://naturemorte.com/artists/cv/90|url-status=dead}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਡੀਕਲ ਪੇਂਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਸਕਲਪਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਯਾਲੀ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕੇ. ਕੇ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ 1987 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਲਾਖਣਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਕਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਖੌਤੀ "ਬੜੌਦਾ ਸਕੂਲ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੂਹ 1970 ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਪੇਨ ਖੱਖੜ, ਨਲਿਨੀ ਮਲਾਣੀ, ਵਿਵਾਨ ਸੁੰਦਰਮ, ਜੋਗੇਨ ਚੌਧਰੀ, ਸੁਧੀਰ ਪਟਵਾਰਧਨ, ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਗੀਤਾ ਕਪੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{cite web|title=Gulam Mohammed Sheikh in conversation with Suman Gopinathan|url=http://www.theotherspaces.com/Gulam-Sheikh/1445/interviews.aspx|publisher=otherspaces|accessdate=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418234434/http://www.theotherspaces.com/Gulam-Sheikh/1445/interviews.aspx|archive-date=18 April 2014|url-status=dead}}</ref> 1987 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਡੀਕਲ ਪੇਂਟਰਸ ਐਂਡ ਸਕਲਪਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੁਮਾਰ ਦੀ ਹੇਠ ਸੀ, ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ "ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ" ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਦੁਬੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਲਾ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਕਥਾਵਾਚਕ ਪੇਂਟਰਜ਼" ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਸੁਹਿਰਦ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।<ref>{{cite web|title=Questions & Dialogue: A Radical Manifesto|url=http://www.artandeducation.net/announcement/questions-dialogue-a-radical-manifesto/|publisher=Art & Education|accessdate=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419012542/http://www.artandeducation.net/announcement/questions-dialogue-a-radical-manifesto/|archive-date=19 April 2014|url-status=dead}}</ref> ਬੜੌਦਾ ਵਿਖੇ ਦੁਬੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੇ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਬੁਰਜੂਆ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਉਦਯੋਗ, ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸਨ। ਇਹ ਦੂਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਧਿਅਮ 'ਚ ਇੱਕ ਚੇਤੰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ: ਦੁਬੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਸਸਤੇ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਵਸਤੂਗਤਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬੁਰਜੂਆ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖਾੜਕੂ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|last=Panikkar|first=Shivaji K|title=FROM TRIVANDRUM TO BARODA AND BACK: A RE-READING|url=http://www.theotherspaces.com/Papers/2/default.aspx|publisher=otherspaces|accessdate=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419011601/http://www.theotherspaces.com/Papers/2/default.aspx|archive-date=19 April 2014|url-status=dead}}</ref> ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਵਰੀ, 1989 ਵਿੱਚ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। 1989 ਵਿੱਚ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੋਥੀਬੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ- ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ਾਂਤ 1980 ਦੇ ਕਲਾ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੱਲੋਂ "ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ" ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸੀ। ਇੱਕ "ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 'ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ' ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ।"<ref>{{cite web|last=Panikkar|first=Shivaji K|title=FROM TRIVANDRUM TO BARODA AND BACK: A RE-READING|url=http://www.theotherspaces.com/Papers/2/default.aspx|publisher=otherspaces|accessdate=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419011601/http://www.theotherspaces.com/Papers/2/default.aspx|archive-date=19 April 2014|url-status=dead}}</ref> == ਮਗਰਲਾ ਕਾਰਜ == ਜਦੋਂ 1989 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਡੀਕਲ ਪੇਂਟਰਸ ਐਂਡ ਸਕਲਪਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ, ਕੇ. ਪੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਬੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਵੱਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਸੁਹਜਮਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਾਏ ਗਏ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਗਰੀ, ਸ਼ਬਦ ਪਲੇਅ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ। ਫਿਲਿਪ ਵਰਗਨ, 2003 ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਬੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ "ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਯਾਦਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਮੂਰਤੀਗਤ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।"<ref>{{cite web|last=Vergne|first=Philippe|title=Anita Dube|url=http://www.bosepacia.com/exhibitions/2008-05-15_anita-dube/press-release/|publisher=Bose Pacia|accessdate=18 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423071947/http://www.bosepacia.com/exhibitions/2008-05-15_anita-dube/press-release/|archive-date=23 April 2013|url-status=dead}}</ref> ਦੁਬੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਅਧਾਰਤ ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਢਾਂਚਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।"<ref>{{cite web |title=Anita Dube, September 7, 2007 – January 20, 2008 |url=http://www.mattress.org/index.cfm?event=ShowArtist&eid=76&id=329&c=past |publisher=Mattress Factor |accessdate=18 April 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140419012826/http://www.mattress.org/index.cfm?event=ShowArtist&eid=76&id=329&c=past |archivedate=19 April 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419012826/http://www.mattress.org/index.cfm?event=ShowArtist&eid=76&id=329&c=past |date=19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 }}</ref> ਇਹ ਦਿਲਚਸਪੀ 5 ਸ਼ਬਦ (2007) ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਟਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰੈਸ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ 2007-2008 ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, 5 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਬੇ ਕੋਚੀ-ਮੁਜ਼ੀਰਿਸ ਬਿਏਨੇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਉਰੇਟਰ ਹੈ।<ref>https://www.vogue.in/magazine-story/meet-anita-dube-the-first-ever-female-curator-at-kochi-biennale/</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://naturemorte.com/artists/selectedwork/90 ਗ੍ਰੀਨ ਕੁਦਰਤ ਮੌਰਟੇ ਤੇ ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305121900/http://naturemorte.com/artists/selectedwork/90 |date=2016-03-05 }} * [https://web.archive.org/web/20140419020730/http://www.khojworkshop.org/user/anita_dube ਖੋਜੇ ਵਿਖੇ ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ] * [https://web.archive.org/web/20140419015045/http://kochimuzirisbiennale.org/interview-with-anita-dube/ ਕੋਚੀ-ਮੁਜਹਿਰੀਸ ਬਿਓਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ] * [http://www.theotherspaces.com/journals/001/3/1/default.aspx ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਾਠ, "ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗ," ਬੜੌਦਾ, 1987] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140422155459/http://www.theotherspaces.com/journals/001/3/1/default.aspx |date=2014-04-22 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958]] swf6eeda0pxij2y6yzo36o9b829vqlr 0 122546 842510 842175 2026-07-12T13:44:40Z BKMtr 61038 842510 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | motto = ਖੋਜੋ. ਸਿੱਖੋ. ਸਮਰੱਥ ਬਣੋ. (Discover. Learn. Empower.) | established = {{start date and age|2012|7|10|df=yes}} | type = [[ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ]] [[ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | chancellor = [[ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] {{citation needed|date=ਜੂਨ 2022}} | vice_chancellor = ਡਾ. ਰਵੀਰਾਜਾ ਐਨ. ਸੀਤਾਰਾਮ | budget = ₹੬੮੯.੪੩ ਕਰੋੜ {{small|(੨੦੨੧–੨੨)}}<ref>{{cite web |title=Audited Financial Statements 2021–22 |url=https://www.cuchd.in/iqac/assets/uploads/2021-22.pdf |publisher=Chandigarh University |access-date=9 September 2022}}</ref> | students = 37,680+ | undergrad = 30,000+ | postgrad = 6,420+ | doctoral = 1,252 | address = ਐਨ.ਐਚ. 05 (NH05), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਾਈਵੇ | city = ਘੜੂੰਆਂ, [[ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਹਾਲੀ]] | state = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | coordinates = {{coord|31|45|10.35|N|74|35|48.71|E|display=title,inline}} | campus_type = [[ਪੇਂਡੂ]] | accreditation = [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਐਂਡ ਐਕਰੀਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ|ਨੈਕ (NAAC)]] ਏ+ (A+) | affiliations = [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. (UGC)]], ਏ.ਆਈ.ਯੂ. (AIU), ਏ.ਸੀ.ਯੂ. (ACU), ਆਈ.ਈ.ਟੀ. (IET) | campus_size = 250 ਏਕੜ (100 ਹੈਕਟੇਅਰ) | website = {{URL|cuchd.in}} | logo = | image = Chandigarh University Seal.png | image_upright = 0.5 | academic_staff = 2,537<ref>{{cite report |title=National Institutional Ranking Framework (NIRF) 2026: Overall – Submitted Institute Data for Chandigarh University |publisher=National Institutional Ranking Framework]] (NIRF), Ministry of Education, Government of India |url=https://www.cuchd.in/nirf/img/nirf-2026-overall.pdf |format=PDF |access-date=12 July 2026}}</ref> | colors = {{color box|Red}} {{color box|Black}} {{color box|White}} | sports_nickname = ਸੀਯੂਈਅਨਜ਼ (CUians) }} '''ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Chandigarh University;''' ਸੰਖੇਪ: '''CU''') ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ [[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੜੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ, ਜੋ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2012 ਵਿੱਚ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੁਲਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/about/LeaderShip.php|title=Leadership and University Administration|website=www.cuchd.in|publisher=Chandigarh University|language=en|access-date=22 September 2019}}</ref> == ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਹਿ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ|ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ]], ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, [[ਬੋਧ ਵਿਗਿਆਨ|ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਸਿੱਖਿਆ]], [[ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ]], [[ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ|ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ]], [[ਫਾਰਮੇਸੀ|ਫਾਰਮ ਸਾਇੰਸਜ਼]], [[ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]], [[ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ|ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ]], [[ਕਾਮਰਸ|ਵਣਜ]], [[ਨਿਆਂਸ਼ਾਸ਼ਤਰ|ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਐਨ]], [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਐਨ]], ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸ<ref>{{Cite news|url=http://www.cuchd.in/academics/|title=Chandigarh University Academic Systems {{!}} Academic Framework|last=University|first=Chandigarh|access-date=2018-07-26|language=en-US}}</ref> ਸਮੇਤ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਫਲੈਕਸੀਬਲ ਚੁਆਇਸ ਬੇਸਡ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਐਫ.ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ.ਐਸ.) ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਇਲੈਕਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/academics/|title=Chandigarh University Academic Framework|website=www.cuchd.in|language=en|access-date=22 September 2019}}</ref> === ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ === [[File:Main Block Chandigarh University.jpg|thumb|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਭਵਨ]] ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀ.ਯੂ. ਨੂੰ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] (ਯੂਜੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_ugc_approval_letter.jpg|title=Status of Chandigarh University|date=22 April 2014|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਸੀ.ਯੂ. ਵੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ (ਆਈ.ਏ.ਯੂ.)<ref>{{Cite web|url=https://www.iau-aiu.net/List-of-IAU-members|title=List of IAU members|website=www.iau-aiu.net|publisher=[[International Association of Universities]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ.ਸੀ.ਯੂ.) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.acu.ac.uk/membership/acu-members/asia|title=ACU Members - Asia|website=www.acu.ac.uk|publisher=[[Association of Commonwealth Universities]]|access-date=22 September 2019|archive-date=16 ਜਨਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116100430/https://www.acu.ac.uk/membership/acu-members/asia|url-status=dead}}</ref> ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਸੀਟੀਈ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_aicte_approval_letter.jpg|title=Extension of approval for the academic year 2017-2018|date=30 March 2017|publisher=[[All India Council for Technical Education]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਕੈਟਰਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਐਨਸੀਐਚਐਮਸੀਟੀ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/national-council-for-hotel-management-and-catering-technology_approval_letter.jpg|title=National Council for Hotel Management and Catering Technology approval|date=7 May 2018|publisher=[[National Council for Hotel Management and Catering Technology]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਬੀਸੀਆਈ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/Bar-Council-of-India-law-approval.jpg|title=Extension of provisional temporary approval of affiliation for the academic year 2017-2018|date=17 August 2017|publisher=[[Bar Council of India]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਫਾਰਮੇਸੀ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਪੀ.ਸੀ.ਆਈ.),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_pharmacy_approval_letter.jpg|title=No Objection for starting Pharmacy courses at Chandigarh University|date=29 August 2013|publisher=[[Pharmacy Council of India]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਸੀਓਏ)<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/coa.jpg|title=Extension of Approval|date=7 May 2016|publisher=[[Council of Architecture]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੀਚਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਐਨਸੀਟੀਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/ncte-approval.jpg|title=Recognition order|date=2 May 2016|publisher=[[National Council for Teacher Education]]|access-date=22 September 2019}}</ref> === ਦਰਜਾਬੰਦੀ === ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ ਵੱਲੋਂ ਸੀ.ਯੂ. ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ 117ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿਚ 64ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਸੰਸਥਾਵਾਂ == ਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/academics/institutes.php|title=Institutes|access-date=22 September 2019}}</ref> * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ * ਵਪਾਰ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਕੰਪਿਊਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ * ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਲੀਗਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਮੀਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ * ਉੱਚਤਮ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤੰਤੂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਪਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ == ਕੈਂਪਸ == ਸੀ.ਯੂ. ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਾਈਵੇ (ਐਨਐਚ -95) 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਘੜੂਆਂ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ 18 ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ, 6 ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ 14 ਲੜਕੇ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਫੂਡ ਕੋਰਟ, ਬੈਂਕ, ਮੁਫਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗੀ ਸਟੋਰ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੋਰਟ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਰਟ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਰਟ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹਨ। == ਪੜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੰਮ == ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਸੀਯੂਫੇਸਟ, ਅਭਿਵਕੱਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਸੀ.ਯੂ. ਰਿਦਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਕਥਾ ਉਤਸਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀ.ਯੂ. ਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ (ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ.) [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਯੋਜਨਾ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਸਕੀਮ]] (ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ.) ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ (ਆਈ.ਐਸ.ਆਰ.) ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == *[http://www.cuchd.in/ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ]] 8znf0ld90ua4bessvnzjnvpn177rbo6 842512 842510 2026-07-12T13:52:39Z BKMtr 61038 842512 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | motto = ਖੋਜੋ. ਸਿੱਖੋ. ਸਮਰੱਥ ਬਣੋ. (Discover. Learn. Empower.) | established = {{start date and age|2012|7|10|df=yes}} | type = [[ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ]] [[ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | chancellor = [[ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] {{citation needed|date=ਜੂਨ 2022}} | vice_chancellor = ਡਾ. ਰਵੀਰਾਜਾ ਐਨ. ਸੀਤਾਰਾਮ | budget = ₹੬੮੯.੪੩ ਕਰੋੜ {{small|(੨੦੨੧–੨੨)}}<ref>{{cite web |title=Audited Financial Statements 2021–22 |url=https://www.cuchd.in/iqac/assets/uploads/2021-22.pdf |publisher=Chandigarh University |access-date=9 September 2022}}</ref> | students = 37,680+ | undergrad = 30,000+ | postgrad = 6,420+ | doctoral = 1,252 | address = ਐਨ.ਐਚ. 05 (NH05), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਾਈਵੇ | city = ਘੜੂੰਆਂ, [[ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਹਾਲੀ]] | state = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | coordinates = {{coord|31|45|10.35|N|74|35|48.71|E|display=title,inline}} | campus_type = [[ਪੇਂਡੂ]] | accreditation = [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਐਂਡ ਐਕਰੀਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ|ਨੈਕ (NAAC)]] ਏ+ (A+) | affiliations = [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. (UGC)]], ਏ.ਆਈ.ਯੂ. (AIU), ਏ.ਸੀ.ਯੂ. (ACU), ਆਈ.ਈ.ਟੀ. (IET) | campus_size = 250 ਏਕੜ (100 ਹੈਕਟੇਅਰ) | website = {{URL|cuchd.in}} | logo = | image = Chandigarh University Seal.png | image_upright = 0.5 | academic_staff = 2,537<ref>{{cite report |title=National Institutional Ranking Framework (NIRF) 2026: Overall – Submitted Institute Data for Chandigarh University |publisher=National Institutional Ranking Framework]] (NIRF), Ministry of Education, Government of India |url=https://www.cuchd.in/nirf/img/nirf-2026-overall.pdf |format=PDF |access-date=12 July 2026}}</ref> | colors = {{color box|Red}} {{color box|Black}} {{color box|White}} | sports_nickname = ਸੀਯੂਈਅਨਜ਼ (CUians) }} '''ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Chandigarh University;''' ਸੰਖੇਪ: '''CU''') ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਜੋ [[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੜੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ, ਜੋ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2012 ਵਿੱਚ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੁਲਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/about/LeaderShip.php|title=Leadership and University Administration|website=www.cuchd.in|publisher=Chandigarh University|language=en|access-date=22 September 2019}}</ref> == ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਹਿ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ|ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ]], ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, [[ਬੋਧ ਵਿਗਿਆਨ|ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਸਿੱਖਿਆ]], [[ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ]], [[ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ|ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ]], [[ਫਾਰਮੇਸੀ|ਫਾਰਮ ਸਾਇੰਸਜ਼]], [[ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]], [[ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ|ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ]], [[ਕਾਮਰਸ|ਵਣਜ]], [[ਨਿਆਂਸ਼ਾਸ਼ਤਰ|ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਐਨ]], [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਐਨ]], ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸ<ref>{{Cite news|url=http://www.cuchd.in/academics/|title=Chandigarh University Academic Systems {{!}} Academic Framework|last=University|first=Chandigarh|access-date=2018-07-26|language=en-US}}</ref> ਸਮੇਤ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਫਲੈਕਸੀਬਲ ਚੁਆਇਸ ਬੇਸਡ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਐਫ.ਸੀ.ਬੀ.ਸੀ.ਐਸ.) ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਇਲੈਕਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/academics/|title=Chandigarh University Academic Framework|website=www.cuchd.in|language=en|access-date=22 September 2019}}</ref> === ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ === ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀ.ਯੂ. ਨੂੰ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] (ਯੂਜੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_ugc_approval_letter.jpg|title=Status of Chandigarh University|date=22 April 2014|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਸੀ.ਯੂ. ਵੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ (ਆਈ.ਏ.ਯੂ.)<ref>{{Cite web|url=https://www.iau-aiu.net/List-of-IAU-members|title=List of IAU members|website=www.iau-aiu.net|publisher=[[International Association of Universities]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏ.ਸੀ.ਯੂ.) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.acu.ac.uk/membership/acu-members/asia|title=ACU Members - Asia|website=www.acu.ac.uk|publisher=[[Association of Commonwealth Universities]]|access-date=22 September 2019|archive-date=16 ਜਨਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116100430/https://www.acu.ac.uk/membership/acu-members/asia|url-status=dead}}</ref> ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਸੀਟੀਈ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_aicte_approval_letter.jpg|title=Extension of approval for the academic year 2017-2018|date=30 March 2017|publisher=[[All India Council for Technical Education]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਕੈਟਰਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਐਨਸੀਐਚਐਮਸੀਟੀ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/national-council-for-hotel-management-and-catering-technology_approval_letter.jpg|title=National Council for Hotel Management and Catering Technology approval|date=7 May 2018|publisher=[[National Council for Hotel Management and Catering Technology]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਬੀਸੀਆਈ),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/Bar-Council-of-India-law-approval.jpg|title=Extension of provisional temporary approval of affiliation for the academic year 2017-2018|date=17 August 2017|publisher=[[Bar Council of India]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਫਾਰਮੇਸੀ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਪੀ.ਸੀ.ਆਈ.),<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/chandigarh_university_pharmacy_approval_letter.jpg|title=No Objection for starting Pharmacy courses at Chandigarh University|date=29 August 2013|publisher=[[Pharmacy Council of India]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਸੀਓਏ)<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/coa.jpg|title=Extension of Approval|date=7 May 2016|publisher=[[Council of Architecture]]|access-date=22 September 2019}}</ref> ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੀਚਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਐਨਸੀਟੀਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/recognitions-and-approvals/images/ncte-approval.jpg|title=Recognition order|date=2 May 2016|publisher=[[National Council for Teacher Education]]|access-date=22 September 2019}}</ref> === ਦਰਜਾਬੰਦੀ === ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ ਵੱਲੋਂ ਸੀ.ਯੂ. ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ 117ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿਚ 64ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। == ਸੰਸਥਾਵਾਂ == [[File:Main Block Chandigarh University.jpg|thumb|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਭਵਨ]] ਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:<ref>{{Cite web|url=http://www.cuchd.in/academics/institutes.php|title=Institutes|access-date=22 September 2019}}</ref> * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ * ਵਪਾਰ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਕੰਪਿਊਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ * ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ * ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਲੀਗਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਮੀਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ * ਉੱਚਤਮ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤੰਤੂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਪਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ * ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ == ਕੈਂਪਸ == ਸੀ.ਯੂ. ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਾਈਵੇ (ਐਨਐਚ -95) 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਘੜੂਆਂ ਵਿਖੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ 18 ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਲਾਕ, 6 ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ 14 ਲੜਕੇ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਫੂਡ ਕੋਰਟ, ਬੈਂਕ, ਮੁਫਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗੀ ਸਟੋਰ ਹਨ। ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੋਰਟ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਕੋਰਟ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਕੋਰਟ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹਨ। == ਪੜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੰਮ == ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਸੀਯੂਫੇਸਟ, ਅਭਿਵਕੱਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਸੀ.ਯੂ. ਰਿਦਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਕਥਾ ਉਤਸਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀ.ਯੂ. ਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰ (ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ.) [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਯੋਜਨਾ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਸਕੀਮ]] (ਐਨ.ਐਸ.ਐਸ.) ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ (ਆਈ.ਐਸ.ਆਰ.) ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == *[http://www.cuchd.in/ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ]] rqogbdkx4hctoqana41mb751as7ygis 2 127042 842524 705245 2026-07-12T20:35:31Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 842524 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> == Test == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q55 } |columns=label:Article,description,P131:Place |section= |min_section= |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place |- class='wd_q28364957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28364957|Lacre Punt Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q29509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509706|Kralendijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]]<br/>''[[:d:Q331584|Kralendijk]]'' |- class='wd_q29509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509775|Malmok Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035221|Ceru Bentana. Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035955|Boca Spelonk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q42303960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q42303960|Academiesingel lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9822|Breda]]'' |- class='wd_q66741687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66741687|Vuurtoren Willemstad, North Brabant]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9854|Moerdijk]]'' |- class='wd_q2921152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2921152|Lighthouse Hoek van 't IJ]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9899|Amsterdam]]'' |- class='wd_q2778629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2778629|J.C.J. van Speijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9901|Bergen]]'' |- class='wd_q1120326' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1120326|Lange Jaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9911|Den Helder]]'' |- class='wd_q1180435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1180435|De Ven]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1847968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1847968|harbour entrance light of Enkhuizen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q2158333' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2158333|Den Oever Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9936|Hollands Kroon]]'' |- class='wd_q2193605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2193605|Groote Kaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9955|Schagen]]'' |- class='wd_q1137560' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137560|Eierland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9966|Texel]]'' |- class='wd_q2269203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2269203|IJmuiden lower Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2972345' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2972345|Hoge vuurtoren van IJmuiden]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2295936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2295936|Paard van Marken]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9971|Waterland]]'' |- class='wd_q66882316' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882316|Lighthouse of Zandvoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9980|Zandvoort]]'' |- class='wd_q1138126' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1138126|Westerlichttoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q90155660' |class='wd_label'| ''[[:d:Q90155660|Hansweert Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10078|Reimerswaal]]'' |- class='wd_q66882499' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882499|Verklikkerlicht]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882794' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882794|Hoge vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882927|Lage vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q1352690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1352690|Nieuwe Sluis]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10080|Sluis]]'' |- class='wd_q1423636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1423636|Noorderhoofd]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1821477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1821477|Westkapelle Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q2257394' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2257394|Lichtopstand Zoutelande]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470871|Kaapduinen rear lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470873|Kaapduinen front lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28916435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28916435|Lichtopstand De Nolle]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10084|Vlissingen]]'' |- class='wd_q2743993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2743993|Scheveningen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492063|Scheveningen North Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492346' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492346|Scheveningen South Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q34443573' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34443573|Scheveningen Pier Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q15697454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q15697454|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q58931|Harderwijk]]'' |- class='wd_q2797912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2797912|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q165662|Elburg]]'' |- class='wd_q939914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q939914|Vuurduin]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q207851|Vlieland]]'' |- class='wd_q228633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q228633|Zuidertoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q748679' |class='wd_label'| ''[[:d:Q748679|North Tower]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q897813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q897813|Brandaris]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q204412|Terschelling]]'' |- class='wd_q2549659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2549659|Ameland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208259|Ameland]]'' |- class='wd_q2259688' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2259688|Vuurbaak Katwijk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208764|Katwijk]]'' |- class='wd_q17605654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17605654|Van Speyk Light Beacon]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q210007|Vlaardingen]]'' |- class='wd_q58206150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206150|Oranjestad Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q217610|Oranjestad]]'' |- class='wd_q2540813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2540813|Urk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q273746|Urk]]'' |- class='wd_q58206007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206007|St. John's Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q475718|The Bottom]]'' |- class='wd_q2658194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2658194|Noordwijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q455464|Noordwijk]]'' |- class='wd_q2514617' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2514617|Westhoofd Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q34445514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34445514|Nieuwendijk Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q34449521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34449521|Nieuwendijk Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q66882436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882436|Vuurtoren aan het Flaauwe Werk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q2741100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2741100|Workum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1143857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1143857|Stavoren Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806369' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806369|Stavoren South Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806370' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806370|Stavoren North Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1877806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1877806|Harlingen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2536628|Harlingen]]'' |- class='wd_q1137592' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137592|Maasvlakte Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q16902805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16902805|Low Light of the Hook of Holland]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17439848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17439848|Hoek van Holland Vuurtoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600745|Hoek Van Holland Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600746|Hoek Van Holland Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604096|Europoort Low Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604097|Europoort High Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604301' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604301|Vuurtoren Maasmond Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604302' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604302|Vuurtoren Maasmond Laag]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2334542' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2334542|Watum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2609558' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2609558|Delfzijl Lighthouse (1888)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q3970355' |class='wd_label'| ''[[:d:Q3970355|Delfzijl Lighthouse (1949)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2215732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2215732|Hellevoetsluis Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2577060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2577060|Stenen Baak]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q17447912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17447912|Lighthouse of Oostvoorne]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2278417' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2278417|Lemmer replica lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q144091|Lemmer]]'' |- class='wd_q123107788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q123107788|Maasmond North Mole]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q34370|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17598817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17598817|Strijensas Lichtopstand]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q858607|Strijen]]''<br/>''[[:d:Q2627301|Strijensas]]'' |} {{Wikidata list end}} e05zhi8qdrsf0tw2i3z1x08m8qnw9rm 10 168104 842515 681555 2026-07-12T15:23:33Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842515 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Redirect|[[Template:Long quotation]]|maintenance templates about excessively long quotations|Template:Long quote|and|Template:Over-quotation}} {{For|linking a subject to a collection of quotes on [[Wikiquote]]|Template:Wikiquote}} {{Template shortcut|bq|"|Quote|Bquote}} {{High-risk}} {{Lua|Module:Check for unknown parameters}} {{Uses TemplateStyles|Template:{{BASEPAGENAME}}/styles.css}} {{ {{BASEPAGENAME}}/doc/boilerplate|mos-recommended=yes}} == Usage == {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} adds a [[block quotation]] to an article page. This is easier to type and is more wiki-like than the equivalent [[HTML]] {{code|lang=html|code=<blockquote>...</blockquote>}} tags, and has additional pre-formatted attribution parameters for author and source (though these are not usually used in articles; {{crossreference|see {{section link||Reference citations}}, below}}). '''Note:''' Block quotes do {{em|not}} normally contain quotation marks {{crossreference|(see [[MOS:BLOCKQUOTE]])}}. {{warning|heading=This template is for actual quotations only.|text=Do not use it for block indentation of other material; see {{tlx|Block indent}} for that purpose.}} === Examples === '''Basic use'''{{colon}} {{markup| <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Blockquote |text=Quoted material. }}</syntaxhighlight>|{{Blockquote |text=Quoted material. }}}} '''With attribution displayed'''{{colon}} {{markup| <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Blockquote |text=Quoted material. |author=First M. Last }}</syntaxhighlight>|{{Blockquote |text=Quoted material. |author=First M. Last }}}} '''With more attribution'''{{colon}} {{markup| <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Blockquote |text=Quoted material. |author=First M. Last |title="Article Title" |source=''Book Title'' (date) }}</syntaxhighlight>| {{Blockquote |text=Quoted material. |author=First M. Last |title="Article Title" |source=''Book Title'' (date) }}}} '''Examples with "multiline"'''{{colon}} Especially useful for translated quotes; ''see [[#multiline|notes about this parameter]]''. * with "multiline" {{tick}} {{markup| <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{blockquote|text= {{lang|fr|Ceci n'est pas une pipe.}} This is Not a Pipe. |multiline=yes |author=[[René Magritte]] |title=''[[The Treachery of Images]]'' }}</syntaxhighlight>| {{blockquote|text= {{lang|fr|Ceci n'est pas une pipe.}} This is Not a Pipe. |multiline=yes |author=[[René Magritte]] |title=''[[The Treachery of Images]]'' }}}} * for comparison without "multiline" {{xmark}} {{markup| <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{blockquote|text= {{lang|fr|Ceci n'est pas une pipe.}} This is Not a Pipe. |author=[[René Magritte]] |title=''[[The Treachery of Images]]'' }}</syntaxhighlight>| {{blockquote|text= {{lang|fr|Ceci n'est pas une pipe.}} This is Not a Pipe. |author=[[René Magritte]] |title=''[[The Treachery of Images]]'' }}}} '''An ample example'''<!-- no pun intended -->{{colon}} {{markup|<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Blockquote|text=Cry "Havoc" and let slip the dogs of war.|character=Mark Antony|author=[[William Shakespeare]]|title=''[[Julius Caesar (play)|Julius Caesar]]''|source=act III, scene I}}</syntaxhighlight> |{{Blockquote|text=Cry "Havoc" and let slip the dogs of war.|character=Mark Antony|author=[[William Shakespeare]]|title=''[[Julius Caesar (play)|Julius Caesar]]''|source=act III, scene I}}}} == Parameters == === Parameter list === <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Blockquote | text = | author = | title = | source = | character = | multiline = | class = | style = }} </syntaxhighlight> See also section [[#TemplateData]]. === Quoted text === {{para|text}} a.k.a. {{para|1}}—The material being quoted, without quotation marks around it. It is always safest to name this parameter (rather than use an unnamed positional parameter), because, otherwise, any inclusion of a [[Template:=|non-escaped "=" character]] (e.g., in a URL in a source citation) will break the template. === Displayed attribution === These parameters are for {{em|displaying}} attribution information below the quote; this should not be confused with citing a source {{crossreference|(see {{section link||Reference citations}}, below)}}. These parameters are entirely optional, and are usually used with famous quotations, not routine block quotations, which are usually sourced at the end of the introductory line immediately before the quotation, with a normal <syntaxhighlight lang="html" inline><ref>...</ref></syntaxhighlight> tag. {{para|author}} a.k.a. {{para|2}} – optional author/speaker attribution information that will appear below the quotation, and preceded with an attribution dash. {{para|title}} a.k.a. {{para|3}} – optional title of the work the quote appears in, to display below the quotation. This parameter immediately follows the output of {{para|author}} (and an auto-generated comma), if one is provided. It does not auto-italicize. Major works (books, plays, albums, feature films, etc.) should be italicized; minor works (articles, chapters, poems, songs, TV episodes, etc.) go in quotation marks {{crossreference|(see [[MOS:TITLES]])}}. Additional citation information can be provided in a fourth parameter, {{para|source}}, below, which will appear after the title. {{para|source}} a.k.a. {{para|4}} – optionally used for additional source information to display, after {{para|title}}, like so: {{code|lang="wikitext"|code={{!}}title="The Aerodynamics of Shaved Weasels" {{!}}source=''Perspectives on Mammal Barbering'', 2016}}; a comma will be auto-generated between the two parameters. If {{para|source}} is used without {{para|title}}, it simply acts as {{para|title}}. Do not put a {{tag|ref}} by itself in this parameter; if you use a {{tag|ref}}, add it to the end of another parameter instead. <small>(This parameter was added primarily to ease conversion from misuse of the [[pull quote]] template {{tlx|Quote frame}} for block quotation, but it may aid in cleaner meta-data implementation later.)</small> {{para|character}} a.k.a. {{para|char}} or {{para|5}} – to attribute fictional speech to a fictional character, {{em|with}} other citation information. Can also be used to attribute real speech to a specific speaker among many, e.g. in a roundtable/panel transcript, a band interview, etc. This parameter outputs "[{{Var|Character's name}}], in" after the attribution dash and before the output of the parameters above, thus one or more of those parameters must also be supplied. If you need to cite a fictional speaker in an article about a single work of fiction, where repeating the author and title information would be redundant, you can just use the {{para|author}} parameter instead of {{para|character}}. Technically, all citation information can be given in a single parameter, as in: {{code|lang="wikitext"|code={{!}}source=Anonymous interview subject, in Jane G. Arthur, "The Aerodynamics of Shaved Weasels", ''Perspectives on Mammal Barbering'' (2016), Bram Xander Yojimbo (ed.)}} But this is a bit messy, and will impede later efforts to generate metadata from quotation attribution the way we are already doing with source citations. This is much more usable: <syntaxhighlight lang="wikitext"> |character=Anonymous interview subject |author=Jane G. Arthur |title="The Aerodynamics of Shaved Weasels" |source=''Perspectives on Mammal Barbering'' (2016), Bram Xander Yojimbo (ed.) </syntaxhighlight> Later development can assign a CSS <code>class</code> and so forth to these separate parameters, upon which scripts would be able to operate (e.g. to look up things in WikiQuote). === Rarely used technical parameters === * {{anchor|multiline}}{{para|multiline}} – keep forced linebreaks in output.{{pb}}''Notes:'' ** Will only be applied if at least one of these other parameters or its aliases is not empty (including implicit, unnamed parameters):{{pb}}{{para|author}}, {{para|title}}, {{para|source}}, or {{para|character}}. ** The value does not matter, as long it is not empty. Using a so called speaking parameter (such as <code>true</code> or <code>yes</code>) is highly recommended. Avoid values that can surprise users (e.g. <code>false</code> or <code>no</code>). * {{para|style}} – allows specifying additional [[Help:Cascading Style Sheets|CSS]] styles ({{em|not}} classes) to apply to the {{code|lang=html|code=<blockquote>...</blockquote>}} element. {{Crossreference|(See [[#Nested quotations]], below, for the most common use case.)}} * {{para|class}} – allows specifying additional HTML classes to apply to the same element. == Reference citations == {{anchor|Attribution|reason=Old section name}} A [[WP:Citing sources|reference citation]] can be placed before the quote, after the quote, or in the {{para|source}} parameter: {{bulleted list |{{tick}} {{stronggood|Typical use:}} In the regular-prose introduction to the quotation, when a quotation is given without the displayed {{para|author}}, {{para|title}}, or {{para|source}} parameters: <syntaxhighlight lang="html" inline>According to Pat Doe, in "Underwater Basketweaving Tips" (2015):<ref>...</ref> {{blockquote |text=Quoted material.}}</syntaxhighlight> |At the end of the quotation, when a quotation is given without the displayed {{para|author}}, {{para|title}}, or {{para|source}} parameters, and placement before the quote isn't appropriate (e.g. because the material immediately before the quote isn't cited to the same source or introduces multiple quotes from different sources: <syntaxhighlight lang="html" inline>Pat Doe and Chris Foo took opposing positions: {{blockquote |text=Doe's Quoted material.<ref>...</ref>}} {{blockquote |text=Foo's Quoted material.<ref>...</ref>}}</syntaxhighlight> |After the {{para|source}} value (if a value is given for the {{para|source}} parameter other than the <syntaxhighlight lang="html" inline><ref>...</ref></syntaxhighlight> itself):<syntaxhighlight lang="html" inline>One expert noted in 2015: {{blockquote |text=Quoted material. |author=Pat Doe |source="Underwater Basketweaving Tips" (2015)<ref>...</ref>}}</syntaxhighlight> |{{xmark}} {{strongbad|Deprecated:}} <s>After the quoted person's name in {{para|author}}, or after the work's title in {{para|title}}, when a {{para|source}} parameter is not being added: <syntaxhighlight lang="html" inline>As noted in "Underwater Basketweaving Tips" (2015): {{blockquote |text=Quoted material. |author=Pat Doe<ref>...</ref>}}</syntaxhighlight></s>{{pb}}{{A note}} Please avoid this format, as it will pollute the author or title metadata with non-author or non-title information. }} Please do not place the citation in a {{para|author}} or {{para|source}} parameter by itself, as it will produce a nonsensical attribution line that looks like this: {{pb}}{{in5}}—&#8239;{{dummy reference}}{{pb}} Please also do not put it just outside the {{tlf|blockquote}} template, as this will cause a: {{pb}}{{in5}}{{dummy reference}}{{pb}}on a line by itself. == Limitations == {{anchor|Restrictions|reason=Old section name}} If you do not provide text, the template generates a parser error message, which will appear in red text in the rendered page. If any parameter's actual value contains an [[equals sign]] (<code>=</code>), you {{strong|must}} use a named parameter (e.g. <code>|text="E=MC²" is a formula everyone knows but few understand</code>, not a blank-name positional parameter. The text before the equals sign gets misinterpreted as a named parameter otherwise. Be wary of URLs, which frequently contain this character. Named parameters are always safer, in this and other templates. If any parameter's actual value contains characters used for wiki markup syntax (such as [[vertical bar|pipe]], [[brackets]], single quotation marks, etc.), you may need to escape it. See {{tlx|!}} and friends. Do not combine named and unnamed parameters. For example, if {{para|text}} is used for the quotation, followed by an unnamed parameter for the source, the first unnamed parameter will be interpreted as {{para|1}} instead of {{para|2}}, and it will be ignored. This is a problem inherent in any template that uses multiple unnamed parameters with aliases. === Next to right-floated boxes === {{As of|2015|09|post=,}} the text of a block quotation may rarely overflow (in Firefox or other Gecko browsers) a right-floated item (e.g. a {{tlx|Listen}} box, when that item is below another right-floated item of a fixed size that is narrower. In Safari and other Webkit browsers (and even more rarely in Chrome/Chromium) the same condition can cause the block quotation to be pushed downward. Both of these problems can be fixed by either: # removing the sizing on the upper item and letting it use its default size (e.g. removing <code>{{var|###}}x{{var|###}}px</code> sizing or {{para|upright}} from a right-floated image above a wider right-floated object that is being overflowed by quotation text; or # using {{para|style|{{code|lang=css|code=overflow:inherit;}}}} in the quotation template. There may be other solutions, and future browser upgrades may eliminate the issue. It arises at all because of the <syntaxhighlight lang="css" inline>blockquote {overflow: hidden;}</syntaxhighlight> CSS declaration in [[Mediawiki:Common.css]], which itself works around other, more common display problems. A solution that fixes {{em|all}} of the issues is unknown at this time. === Vanishing quotes === In rare layout cases, e.g. when quotes are sandwiched between userboxes, a quotation may appear blanked out, in some browsers. The workaround for this problem is to add {{para|style|{{code|lang=css|code=overflow:inherit;}}}} to such an instance of the template. === Line breaks === This template sets a text style which might ignore one blank line, and so the template must be ended with a break (newline) or the next blank line might be ignored. Otherwise, beware inline, as:<br />{{in5}}text here {{tlf|blockquote|this is quoted}} More text here<br />spans a blank line, unless a {{tlf|blockquote|...}} is ended with a line break, then the next blank line might be ignored and two paragraphs joined. The {{code|lang=html|code=<blockquote>}} element and any templates that use it do not honor newlines: {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> <blockquote> Line 1 Line 2 Line 3 Line 4 </blockquote> </syntaxhighlight> |<blockquote> Line 1 Line 2 Line 3 Line 4 </blockquote> }} An easy solution is to use the {{tl|poem quote}} template instead of {{tag|blockquote}}. This is effectively the same as using the {{xtag|poem}} tag inside {{code|lang=html|code=<blockquote>}}, which converts line breaks to {{code|lang=html|code=<br />}} tags: {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> <blockquote><poem> Line 1 Line 2 Line 3 Line 4 </poem></blockquote> </syntaxhighlight> |<blockquote><poem> Line 1 Line 2 Line 3 Line 4 </poem></blockquote> }} To markup actual paragraphs within block quotations, entire blank lines can be used between them, which will convert to {{code|lang=html|code=<p>...</p>}} tags: {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> <blockquote> Paragraph 1 Paragraph 2 Paragraph 3 </blockquote> </syntaxhighlight> |<blockquote> Paragraph 1 Paragraph 2 Paragraph 3 </blockquote> }} Note that it may be necessary to put a line break in the wikitext before <nowiki><blockquote> and after </blockquote></nowiki> in order for the paragraphs to render with the intended separation. (This also makes the wikitext easier to read.) This paragraph style also works with {{tl|blockquote}}, which is a replacement for {{xtag|blockquote}} that also has parameters to make formatting of the attribution more convenient and consistent. Blockquote and templates that call it, and are indented with colon (:), bulleted with asterisk (*), or numbered with number (#), may generate errors and incorrectly display anything after a newline character. To ensure that the blockquote displays properly, put all of the wikitext on a single line, with no manual line breaks, like this, ending with the {{tag|blockquote|c}} tag or the closing braces of the template still on the same line: {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> :<blockquote>Paragraph 1<br>Paragraph 2</blockquote> </syntaxhighlight> | :<blockquote>Paragraph 1<br>Paragraph 2</blockquote> }} {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> *{{blockquote|Paragraph 1<br>Paragraph 2}} </syntaxhighlight> | *{{blockquote|Paragraph 1<br>Paragraph 2}} }} {{markup |<syntaxhighlight lang="html"> #<blockquote>Paragraph 1<br>Paragraph 2</blockquote> </syntaxhighlight> | #<blockquote>Paragraph 1<br>Paragraph 2</blockquote> }} ---- === Nested quotations === The {{code|lang=html|code=<blockquote>...</blockquote>}} element has styles that change the font size: on desktop, text is smaller; on mobile, it is larger. This change is relative to the enclosing context, meaning that if you quote from a source that itself uses a block quotation, you'll find that the inner quotation is either really tiny and hard to read, or really large and barely fits on the screen. To fix this issue, add the parameter {{para|style|{{code|lang=css|font-size:inherit;}}}} on any inner {{tlf|blockquote}} templates. === Technical issues with block templates === {{Block bug documentation}} == TemplateData == {{TemplateData header}}<templatedata> { "description": "Adds a block quotation.", "params": { "text": { "label": "text", "description": "The text to quote", "type": "content", "required": true, "aliases": [ "1", "quote" ], "example": "Cry \"Havoc\" and let slip the dogs of war." }, "author": { "label": "author", "description": "The writer of the source", "type": "content", "required": false, "aliases": [ "2", "cite", "sign" ], "example": "William Shakespeare", "suggested": true }, "title": { "label": "title", "description": "The work being quoted from", "type": "content", "required": false, "aliases": [ "3" ], "example": "Julius Caesar", "suggested": true }, "source": { "label": "source", "description": "A source for the quote", "type": "content", "required": false, "aliases": [ "4" ], "example": "act III, scene I", "suggested": true }, "character": { "label": "character", "description": "The speaker within the work who is being quoted", "type": "content", "required": false, "aliases": [ "5", "char" ], "example": "Mark Antony", "suggested": false }, "multiline": { "label": "multiline", "description": "Keeps forced linebreaks in output", "type": "string", "required": false, "example": "true", "suggested": false }, "style": { "label": "style", "description": "Additional CSS styles (not classes) to apply", "type": "string", "required": false, "example": "font-size:inherit;", "suggested": false }, "class": { "label": "class", "description": "Additional HTML classes to apply", "type": "string", "required": false, "example": "pullquote", "suggested": false } } }</templatedata> == Tracking categories == * {{Category link with count|Pages incorrectly using the quote template}} * {{Category link with count|Pages using Blockquote template with unknown parameters}} ==See also== {{Quotation templates}} {{semantic markup templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- ADD CATEGORIES AFTER THIS LINE, PLEASE: --> [[Category:Quotation templates]] [[Category:Wikipedia HTML tag-replacing templates]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> 8urteb6b7jz3zqgm2357kz5uh1kiwtv 10 168109 842516 681562 2026-07-12T15:24:12Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842516 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .templatequote { overflow: hidden; margin: 1em 0; padding: 0 32px; } .templatequotecite { line-height: 1.5em; /* @noflip */ text-align: left; margin-top: 0; } @media (min-width: 500px) { .templatequotecite { /* @noflip */ padding-left: 1.6em; } } 975tzgnvhd5jyqf0ucyxd4w8q6i98j0 4 173980 842527 813879 2026-07-12T21:28:12Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 842527 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! ਲੜੀ ਨੰਬਰ !! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ !! ਨਾਮ !! ਤਸਵੀਰ |- | 1 || wd:Q3694955 || [[:pa:ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ|ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ]] || |- | 2 || wd:Q3725034 || [[:pa:ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ|ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] || |- | 3 || wd:Q4695443 || [[:pa:ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ|ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ]] || |- | 4 || wd:Q5250507 || [[:pa:ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ|ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ]] || |- | 5 || wd:Q5655942 || [[:pa:ਹਰਦੇਵ ਦਿਲਗੀਰ|ਹਰਦੇਵ ਦਿਲਗੀਰ]] || |- | 6 || wd:Q6368245 || [[:pa:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] || |- | 7 || wd:Q6750406 || [[:pa:ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ|ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ]] || |- | 8 || wd:Q6983458 || [[:pa:ਨਾਜ਼ਿਮ ਪਾਨੀਪਤੀ|ਨਾਜ਼ਿਮ ਪਾਨੀਪਤੀ]] || |- | 9 || wd:Q7265733 || [[:pa:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] || |- | 10 || wd:Q1190887 || [[:pa:ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ|ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ]] || |- | 11 || wd:Q3694846 || [[:pa:ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ|ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ]] || |- | 12 || wd:Q15056415 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ]] || |- | 13 || wd:Q5069438 || [[:pa:ਚਮਨ ਲਾਲ|ਚਮਨ ਲਾਲ]] || |- | 14 || wd:Q6833572 || [[:pa:ਪੀਲੂ|ਪੀਲੂ]] || |- | 15 || wd:Q6373506 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ]] || |- | 16 || wd:Q6442857 || [[:pa:ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ|ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ]] || |- | 17 || wd:Q6751500 || [[:pa:ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਟਿਵਾਣਾ|ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਟਿਵਾਣਾ]] || |- | 18 || wd:Q6783508 || [[:pa:ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ|ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ]] || |- | 19 || wd:Q6814654 || [[:pa:ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼|ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼]] || |- | 20 || wd:Q6932594 || [[:pa:ਮੁਹੰਮਦ ਮਨਸ਼ਾ ਯਾਦ|ਮੁਹੰਮਦ ਮਨਸ਼ਾ ਯਾਦ]] || |- | 21 || wd:Q7399607 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] || |- | 22 || wd:Q7487763 || [[:pa:ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 23 || wd:Q3631344 || [[:pa:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] || |- | 24 || wd:Q3694924 || [[:pa:ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਸਤੁਫ਼ਾ ਤਬੱਸਮ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਸਤੁਫ਼ਾ ਤਬੱਸਮ]] || |- | 25 || wd:Q15112434 || [[:pa:ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ|ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ]] || |- | 26 || wd:Q4699509 || [[:pa:ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ|ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ]] || |- | 27 || wd:Q4860846 || [[:pa:ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ|ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ]] || |- | 28 || wd:Q5619923 || [[:pa:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ|ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 29 || wd:Q7397880 || [[:pa:ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ|ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ]] || |- | 30 || wd:Q7635788 || [[:pa:ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 31 || wd:Q7646394 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਕਲਸੀ|ਸੁਰਜੀਤ ਕਲਸੀ]] || |- | 32 || wd:Q13139660 || [[:pa:ਤਾਲਿਬ ਜੈਤੋਈ|ਤਾਲਿਬ ਜੈਤੋਈ]] || |- | 33 || wd:Q4740050 || [[:pa:ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ|ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ]] || |- | 34 || wd:Q5225534 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ]] || |- | 35 || wd:Q16014482 || [[:pa:ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ|ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ]] || |- | 36 || wd:Q5558127 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 37 || wd:Q6164367 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] || |- | 38 || wd:Q17318696 || [[:pa:ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ|ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ]] || |- | 39 || wd:Q6894496 || [[:pa:ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ|ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ]] || |- | 40 || wd:Q7240410 || [[:pa:ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ|ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ]] || |- | 41 || wd:Q13139853 || [[:pa:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] || |- | 42 || wd:Q3694921 || [[:pa:ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ|ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ]] || |- | 43 || wd:Q4695461 || [[:pa:ਅਹਿਮਦ ਸਲੀਮ|ਅਹਿਮਦ ਸਲੀਮ]] || |- | 44 || wd:Q4838060 || [[:pa:ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ|ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ]] || |- | 45 || wd:Q5274077 || [[:pa:ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ|ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ]] || |- | 46 || wd:Q5558118 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 47 || wd:Q5663103 || [[:pa:ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ|ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ]] || |- | 48 || wd:Q6367369 || [[:pa:ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ|ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ]] || |- | 49 || wd:Q6372804 || [[:pa:ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ|ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ]] || |- | 50 || wd:Q6372805 || [[:pa:ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ|ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ]] || |- | 51 || wd:Q6400469 || [[:pa:ਖ਼ਾਕ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ|ਖ਼ਾਕ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ]] || |- | 52 || wd:Q6443321 || [[:pa:ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ]] || |- | 53 || wd:Q6964414 || [[:pa:ਨਨੂਆ ਬੈਰਾਗੀ|ਨਨੂਆ ਬੈਰਾਗੀ]] || |- | 54 || wd:Q7423703 || [[:pa:ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ|ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ]] || |- | 55 || wd:Q7635783 || [[:pa:ਸੁਖਬੀਰ|ਸੁਖਬੀਰ]] || |- | 56 || wd:Q18579088 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਧੀਰ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] || |- | 57 || wd:Q3812755 || [[:pa:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] || |- | 58 || wd:Q4154429 || [[:pa:ਦਮੋਦਰ ਦਾਸ ਅਰੋੜਾ|ਦਮੋਦਰ ਦਾਸ ਅਰੋੜਾ]] || |- | 59 || wd:Q4690871 || [[:pa:ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ|ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ]] || |- | 60 || wd:Q15296949 || [[:pa:ਹਰਬੰਸ ਭੱਲਾ|ਹਰਬੰਸ ਭੱਲਾ]] || |- | 61 || wd:Q4900761 || [[:pa:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] || |- | 62 || wd:Q15459161 || [[:pa:ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ|ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ]] || |- | 63 || wd:Q5617964 || [[:pa:ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 64 || wd:Q6963121 || [[:pa:ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ|ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ]] || |- | 65 || wd:Q7265768 || [[:pa:ਫ਼ਕੀਰ ਕਾਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਬੇਦਿਲ|ਫ਼ਕੀਰ ਕਾਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਬੇਦਿਲ]] || |- | 66 || wd:Q12858417 || [[:pa:ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ|ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ]] || |- | 67 || wd:Q13139839 || [[:pa:ਮਨਜ਼ੂਰ ਏਜਾਜ਼|ਮਨਜ਼ੂਰ ਏਜਾਜ਼]] || |- | 68 || wd:Q13635552 || [[:pa:ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ|ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ]] || |- | 69 || wd:Q4699801 || [[:pa:ਅਜੀਤ ਸੈਣੀ|ਅਜੀਤ ਸੈਣੀ]] || |- | 70 || wd:Q4857023 || [[:pa:ਬਾਨੋ ਕੁਦਸੀਆ|ਬਾਨੋ ਕੁਦਸੀਆ]] || |- | 71 || wd:Q5284740 || [[:pa:ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 72 || wd:Q5405753 || [[:pa:ਵਰਮਾ ਮਲਿਕ|ਵਰਮਾ ਮਲਿਕ]] || |- | 73 || wd:Q16012047 || [[:pa:ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀ|ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀ]] || |- | 74 || wd:Q5678981 || [[:pa:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] || |- | 75 || wd:Q6080032 || [[:pa:ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ|ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ]] || |- | 76 || wd:Q6347061 || [[:pa:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] || |- | 77 || wd:Q7245927 || [[:pa:ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੈਣੀ|ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੈਣੀ]] || |- | 78 || wd:Q7260822 || [[:pa:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 79 || wd:Q7918082 || [[:pa:ਵੀਨਾ ਵਰਮਾ|ਵੀਨਾ ਵਰਮਾ]] || |- | 80 || wd:Q7971258 || [[:pa:ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 81 || wd:Q192302 || [[:pa:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] || |- | 82 || wd:Q14475797 || [[:pa:ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ|ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ]] || |- | 83 || wd:Q4724829 || [[:pa:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] || |- | 84 || wd:Q5439163 || [[:pa:ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ|ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ]] || |- | 85 || wd:Q5619876 || [[:pa:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ|ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ]] || |- | 86 || wd:Q5658062 || [[:pa:ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ|ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ]] || |- | 87 || wd:Q5658074 || [[:pa:ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ|ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ]] || |- | 88 || wd:Q6164365 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ]] || |- | 89 || wd:Q7399650 || [[:pa:ਸਾਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ|ਸਾਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ]] || |- | 90 || wd:Q7418142 || [[:pa:ਸੰਗਤਾਰ|ਸੰਗਤਾਰ]] || |- | 91 || wd:Q7461359 || [[:pa:ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼|ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼]] || |- | 92 || wd:Q18031683 || [[:pa:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] || |- | 93 || wd:Q7646411 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇੇਠੀ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇੇਠੀ]] || |- | 94 || wd:Q15730188 || [[:pa:ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ|ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ]] || |- | 95 || wd:Q16011040 || [[:pa:ਵੀ ਐਨ ਤਿਵਾੜੀ|ਵੀ ਐਨ ਤਿਵਾੜੀ]] || |- | 96 || wd:Q4860678 || [[:pa:ਬਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮੀ|ਬਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮੀ]] || |- | 97 || wd:Q18508908 || [[:pa:ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ|ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] || |- | 98 || wd:Q6401046 || [[:pa:ਖਵਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼|ਖਵਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼]] || |- | 99 || wd:Q17372974 || [[:pa:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਡਾ.|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਡਾ.]] || |- | 100 || wd:Q19666139 || [[:pa:ਨਵਰਾਜ ਹੰਸ|ਨਵਰਾਜ ਹੰਸ]] || |- | 101 || wd:Q20605367 || [[:pa:ਅੱਬਾਸ ਮਿਰਜਾ|ਅੱਬਾਸ ਮਿਰਜਾ]] || |- | 102 || wd:Q20605465 || [[:pa:ਈਸ਼ਵਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ|ਈਸ਼ਵਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] || |- | 103 || wd:Q20605588 || [[:pa:ਐੱਸ ਤਰਸੇਮ|ਐੱਸ ਤਰਸੇਮ]] || |- | 104 || wd:Q20605603 || [[:pa:ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ|ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ]] || |- | 105 || wd:Q20605731 || [[:pa:ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 106 || wd:Q20605811 || [[:pa:ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ]] || |- | 107 || wd:Q20605976 || [[:pa:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] || |- | 108 || wd:Q20606060 || [[:pa:ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ|ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] || |- | 109 || wd:Q20606096 || [[:pa:ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ|ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ]] || |- | 110 || wd:Q20606172 || [[:pa:ਕੈਲਾਸ਼ਪੁਰੀ|ਕੈਲਾਸ਼ਪੁਰੀ]] || |- | 111 || wd:Q20606232 || [[:pa:ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ|ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ]] || |- | 112 || wd:Q20606273 || [[:pa:ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] || |- | 113 || wd:Q20606309 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 114 || wd:Q20606334 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 115 || wd:Q20606448 || [[:pa:ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ|ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] || |- | 116 || wd:Q20606605 || [[:pa:ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ|ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ]] || |- | 117 || wd:Q20606945 || [[:pa:ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ|ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ]] || |- | 118 || wd:Q20607097 || [[:pa:ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ|ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 119 || wd:Q19060839 || [[:pa:ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ|ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ]] || |- | 120 || wd:Q20604975 || [[:pa:ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ੇਖਰ|ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ੇਖਰ]] || |- | 121 || wd:Q20605028 || [[:pa:ਅਤਰਜੀਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ|ਅਤਰਜੀਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] || |- | 122 || wd:Q20605063 || [[:pa:ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ|ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 123 || wd:Q20605106 || [[:pa:ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ|ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ]] || |- | 124 || wd:Q20605309 || [[:pa:ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ|ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ]] || |- | 125 || wd:Q20605351 || [[:pa:ਅੱਛਰੂ ਸਿੰਘ|ਅੱਛਰੂ ਸਿੰਘ]] || |- | 126 || wd:Q20605421 || [[:pa:ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ|ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ]] || |- | 127 || wd:Q20605449 || [[:pa:ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ|ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ]] || |- | 128 || wd:Q20605743 || [[:pa:ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 129 || wd:Q20605863 || [[:pa:ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ|ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ]] || |- | 130 || wd:Q20606142 || [[:pa:ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ|ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ]] || |- | 131 || wd:Q20606971 || [[:pa:ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ|ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 132 || wd:Q20605093 || [[:pa:ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ|ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ]] || |- | 133 || wd:Q20605118 || [[:pa:ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’|ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’]] || |- | 134 || wd:Q20605178 || [[:pa:ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ|ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ]] || |- | 135 || wd:Q20605320 || [[:pa:ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ|ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ]] || |- | 136 || wd:Q20605632 || [[:pa:ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ|ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ]] || |- | 137 || wd:Q20606044 || [[:pa:ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ|ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ]] || |- | 138 || wd:Q20606523 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ|ਗੁਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 139 || wd:Q20607026 || [[:pa:ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ|ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] || |- | 140 || wd:Q20607074 || [[:pa:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] || |- | 141 || wd:Q20606292 || [[:pa:ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] || |- | 142 || wd:Q20065157 || [[:pa:ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ|ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ]] || |- | 143 || wd:Q20604999 || [[:pa:ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ|ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ]] || |- | 144 || wd:Q20605220 || [[:pa:ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ|ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ]] || |- | 145 || wd:Q20605232 || [[:pa:ਅਮਿਤੋਜ|ਅਮਿਤੋਜ]] || |- | 146 || wd:Q20605263 || [[:pa:ਅਲੀ ਹੈਦਰ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ]] || |- | 147 || wd:Q20605295 || [[:pa:ਅਵਤਾਰ ਜੌੜਾ|ਅਵਤਾਰ ਜੌੜਾ]] || |- | 148 || wd:Q20605695 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ]] || |- | 149 || wd:Q20605944 || [[:pa:ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ|ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ]] || |- | 150 || wd:Q20606533 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ|ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ]] || |- | 151 || wd:Q20606713 || [[:pa:ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ|ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ]] || |- | 152 || wd:Q20606798 || [[:pa:ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ|ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 153 || wd:Q20607084 || [[:pa:ਜਰਨੈਲ ਪੁਰੀ|ਜਰਨੈਲ ਪੁਰੀ]] || |- | 154 || wd:Q20604986 || [[:pa:ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ|ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ]] || |- | 155 || wd:Q20605145 || [[:pa:ਅਮਰਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ|ਅਮਰਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ]] || |- | 156 || wd:Q20605478 || [[:pa:ਈਸ਼ਵਰ ਦਿਆਲ ਗੌੜ|ਈਸ਼ਵਰ ਦਿਆਲ ਗੌੜ]] || |- | 157 || wd:Q20605661 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਆ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਆ]] || |- | 158 || wd:Q20606079 || [[:pa:ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ|ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ]] || |- | 159 || wd:Q20606156 || [[:pa:ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ|ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ]] || |- | 160 || wd:Q20606377 || [[:pa:ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ|ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ]] || |- | 161 || wd:Q20606494 || [[:pa:ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ|ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ]] || |- | 162 || wd:Q20606743 || [[:pa:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 163 || wd:Q20606826 || [[:pa:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] || |- | 164 || wd:Q20607108 || [[:pa:ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ|ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ]] || |- | 165 || wd:Q20604964 || [[:pa:ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ|ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 166 || wd:Q20605381 || [[:pa:ਆਤਮਜੀਤ|ਆਤਮਜੀਤ]] || |- | 167 || wd:Q20605495 || [[:pa:ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ|ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ]] || |- | 168 || wd:Q20605573 || [[:pa:ਐੱਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ|ਐੱਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ]] || |- | 169 || wd:Q20606028 || [[:pa:ਕੁਲਜੀਤ ਮਾਨ|ਕੁਲਜੀਤ ਮਾਨ]] || |- | 170 || wd:Q20607050 || [[:pa:ਜਤਿੰਦਰ ਹਾਂਸ|ਜਤਿੰਦਰ ਹਾਂਸ]] || |- | 171 || wd:Q20607063 || [[:pa:ਜਨਕ ਸ਼ਰਮੀਲਾ|ਜਨਕ ਸ਼ਰਮੀਲਾ]] || |- | 172 || wd:Q20606128 || [[:pa:ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 173 || wd:Q20606204 || [[:pa:ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ]] || |- | 174 || wd:Q20606547 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਰੁਪਾਣਾ|ਗੁਰਦੇਵ ਰੁਪਾਣਾ]] || |- | 175 || wd:Q20606562 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ]] || |- | 176 || wd:Q20606688 || [[:pa:ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ]] || |- | 177 || wd:Q20606727 || [[:pa:ਗੁਰਵੇਲ ਪੰਨੂੰ|ਗੁਰਵੇਲ ਪੰਨੂੰ]] || |- | 178 || wd:Q20606784 || [[:pa:ਗੁਲਜਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀਆ|ਗੁਲਜਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀਆ]] || |- | 179 || wd:Q20606813 || [[:pa:ਚਰਨ ਦਾਸ ਸਿੱਧੂ|ਚਰਨ ਦਾਸ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 180 || wd:Q19202335 || [[:pa:ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ|ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] || |- | 181 || wd:Q19575539 || [[:pa:ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ|ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ]] || |- | 182 || wd:Q20165819 || [[:pa:ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] || |- | 183 || wd:Q20605559 || [[:pa:ਐਸ. ਸਾਕੀ|ਐਸ. ਸਾਕੀ]] || |- | 184 || wd:Q20605715 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ]] || |- | 185 || wd:Q20605828 || [[:pa:ਕਰਮਜੀਤ ਕੁੱਸਾ|ਕਰਮਜੀਤ ਕੁੱਸਾ]] || |- | 186 || wd:Q20605879 || [[:pa:ਕਵਿੰਦਰ ਚਾਂਦ|ਕਵਿੰਦਰ ਚਾਂਦ]] || |- | 187 || wd:Q20605907 || [[:pa:ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ|ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ]] || |- | 188 || wd:Q20605927 || [[:pa:ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ|ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ]] || |- | 189 || wd:Q20605962 || [[:pa:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 190 || wd:Q20606217 || [[:pa:ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ]] || |- | 191 || wd:Q20606322 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 192 || wd:Q20606405 || [[:pa:ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ|ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ]] || |- | 193 || wd:Q20606590 || [[:pa:ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ]] || |- | 194 || wd:Q20606619 || [[:pa:ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ|ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ]] || |- | 195 || wd:Q20606757 || [[:pa:ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ|ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ]] || |- | 196 || wd:Q20606772 || [[:pa:ਗੁਲ ਚੌਹਾਨ|ਗੁਲ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 197 || wd:Q20606899 || [[:pa:ਚੰਦਨ ਨੇਗੀ|ਚੰਦਨ ਨੇਗੀ]] || |- | 198 || wd:Q20605542 || [[:pa:ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਮੋਲ|ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਮੋਲ]] || |- | 199 || wd:Q20606957 || [[:pa:ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 200 || wd:Q20607132 || [[:pa:ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ|ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ]] || |- | 201 || wd:Q20607144 || [[:pa:ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ|ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ]] || |- | 202 || wd:Q20607155 || [[:pa:ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸ|ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸ]] || |- | 203 || wd:Q20607166 || [[:pa:ਜਸਮੇਰ ਮਾਨ|ਜਸਮੇਰ ਮਾਨ]] || |- | 204 || wd:Q20607174 || [[:pa:ਜਸਵਿੰਦਰ|ਜਸਵਿੰਦਰ]] || |- | 205 || wd:Q20607188 || [[:pa:ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ|ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ]] || |- | 206 || wd:Q20607211 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ|ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ]] || |- | 207 || wd:Q20607233 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] || |- | 208 || wd:Q20607242 || [[:pa:ਜਿੰਦਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ|ਜਿੰਦਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] || |- | 209 || wd:Q20607252 || [[:pa:ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ|ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ]] || |- | 210 || wd:Q20607274 || [[:pa:ਜੈਮਲ ਪੱਡਾ|ਜੈਮਲ ਪੱਡਾ]] || |- | 211 || wd:Q20607286 || [[:pa:ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ|ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 212 || wd:Q20607298 || [[:pa:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]] || |- | 213 || wd:Q20607321 || [[:pa:ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ|ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ]] || |- | 214 || wd:Q20607343 || [[:pa:ਜੱਲ੍ਹਣ ਜੱਟ|ਜੱਲ੍ਹਣ ਜੱਟ]] || |- | 215 || wd:Q20607403 || [[:pa:ਡਾ. ਅੰਬਰੀਸ਼|ਡਾ. ਅੰਬਰੀਸ਼]] || |- | 216 || wd:Q20607412 || [[:pa:ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 217 || wd:Q20607425 || [[:pa:ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 218 || wd:Q20607438 || [[:pa:ਡਾ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 219 || wd:Q20607449 || [[:pa:ਡਾ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਭੰਡਾਲ|ਡਾ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਭੰਡਾਲ]] || |- | 220 || wd:Q20607461 || [[:pa:ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 221 || wd:Q20607476 || [[:pa:ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 222 || wd:Q20607486 || [[:pa:ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 223 || wd:Q20607507 || [[:pa:ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ|ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ]] || |- | 224 || wd:Q20607531 || [[:pa:ਡਾ. ਨਰੇਸ਼|ਡਾ. ਨਰੇਸ਼]] || |- | 225 || wd:Q20607542 || [[:pa:ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 226 || wd:Q20607556 || [[:pa:ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ]] || |- | 227 || wd:Q20607566 || [[:pa:ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ]] || |- | 228 || wd:Q20607579 || [[:pa:ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 229 || wd:Q20607606 || [[:pa:ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ|ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ]] || |- | 230 || wd:Q20607616 || [[:pa:ਡਾ. ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਆਹੂਜਾ|ਡਾ. ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਆਹੂਜਾ]] || |- | 231 || wd:Q20607631 || [[:pa:ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ|ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ]] || |- | 232 || wd:Q20607653 || [[:pa:ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] || |- | 233 || wd:Q20607665 || [[:pa:ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ|ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ]] || |- | 234 || wd:Q20607677 || [[:pa:ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ|ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ]] || |- | 235 || wd:Q20607710 || [[:pa:ਡਾ. ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ|ਡਾ. ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ]] || |- | 236 || wd:Q20607718 || [[:pa:ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ|ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ]] || |- | 237 || wd:Q20607732 || [[:pa:ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ|ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 238 || wd:Q20607743 || [[:pa:ਡਾਕਟਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 239 || wd:Q20607767 || [[:pa:ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ|ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 240 || wd:Q20607776 || [[:pa:ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ|ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ]] || |- | 241 || wd:Q20607788 || [[:pa:ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ|ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ]] || |- | 242 || wd:Q20607802 || [[:pa:ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 243 || wd:Q20607826 || [[:pa:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 244 || wd:Q20607864 || [[:pa:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ]] || |- | 245 || wd:Q20607873 || [[:pa:ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ]] || |- | 246 || wd:Q20607898 || [[:pa:ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ|ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ]] || |- | 247 || wd:Q20607909 || [[:pa:ਤੇਲੂ ਰਾਮ ਕੁਹਾੜਾ|ਤੇਲੂ ਰਾਮ ਕੁਹਾੜਾ]] || |- | 248 || wd:Q20607922 || [[:pa:ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ|ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ]] || |- | 249 || wd:Q20607932 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ|ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ]] || |- | 250 || wd:Q20607945 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਗਿੱਲ|ਦਰਸ਼ਨ ਗਿੱਲ]] || |- | 251 || wd:Q20607957 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਸਾਂਝ|ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਸਾਂਝ]] || |- | 252 || wd:Q20607970 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ|ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ]] || |- | 253 || wd:Q20607993 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]] || |- | 254 || wd:Q20608004 || [[:pa:ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਊ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਊ]] || |- | 255 || wd:Q20608077 || [[:pa:ਦੇਵ|ਦੇਵ]] || |- | 256 || wd:Q20608087 || [[:pa:ਦੇਵਨੀਤ|ਦੇਵਨੀਤ]] || |- | 257 || wd:Q20608130 || [[:pa:ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ|ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ]] || |- | 258 || wd:Q20608152 || [[:pa:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] || |- | 259 || wd:Q20608160 || [[:pa:ਨਰਿੰਜਨ ਤਸਨੀਮ|ਨਰਿੰਜਨ ਤਸਨੀਮ]] || |- | 260 || wd:Q20608171 || [[:pa:ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 261 || wd:Q20608181 || [[:pa:ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ|ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] || |- | 262 || wd:Q20608219 || [[:pa:ਨਿਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ|ਨਿਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ]] || |- | 263 || wd:Q20608227 || [[:pa:ਨਿਰਮਲ ਜਸਵਾਲ|ਨਿਰਮਲ ਜਸਵਾਲ]] || |- | 264 || wd:Q20608246 || [[:pa:ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂਰ|ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] || |- | 265 || wd:Q20608255 || [[:pa:ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ|ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ]] || |- | 266 || wd:Q20608264 || [[:pa:ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ|ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] || |- | 267 || wd:Q20608275 || [[:pa:ਨੀਰੂ ਅਸੀਮ|ਨੀਰੂ ਅਸੀਮ]] || |- | 268 || wd:Q20608286 || [[:pa:ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ|ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ]] || |- | 269 || wd:Q20608298 || [[:pa:ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ|ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ]] || |- | 270 || wd:Q20608308 || [[:pa:ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ|ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ]] || |- | 271 || wd:Q20608318 || [[:pa:ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ|ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ]] || |- | 272 || wd:Q20608337 || [[:pa:ਪਾਂਧੀ ਨਨਕਾਣਵੀ|ਪਾਂਧੀ ਨਨਕਾਣਵੀ]] || |- | 273 || wd:Q20608348 || [[:pa:ਪਾਲ ਕੌਰ|ਪਾਲ ਕੌਰ]] || |- | 274 || wd:Q20608362 || [[:pa:ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 275 || wd:Q20608374 || [[:pa:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ]] || |- | 276 || wd:Q20608385 || [[:pa:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ]] || |- | 277 || wd:Q20608396 || [[:pa:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ]] || |- | 278 || wd:Q20608406 || [[:pa:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ]] || |- | 279 || wd:Q20608417 || [[:pa:ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ|ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ]] || |- | 280 || wd:Q20608428 || [[:pa:ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਣ|ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਣ]] || |- | 281 || wd:Q20608448 || [[:pa:ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ|ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ]] || |- | 282 || wd:Q20608483 || [[:pa:ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ|ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ]] || |- | 283 || wd:Q20608494 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 284 || wd:Q20608505 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰੋ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 285 || wd:Q20608517 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ]] || |- | 286 || wd:Q20608528 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ|ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ]] || |- | 287 || wd:Q20608540 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਰੌਣਕੀ ਰਾਮ|ਪ੍ਰੋ. ਰੌਣਕੀ ਰਾਮ]] || |- | 288 || wd:Q20608616 || [[:pa:ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ|ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ]] || |- | 289 || wd:Q20608627 || [[:pa:ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਸ਼ੁਕਲਾ|ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਸ਼ੁਕਲਾ]] || |- | 290 || wd:Q20608638 || [[:pa:ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਅਲੀ|ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਅਲੀ]] || |- | 291 || wd:Q20608659 || [[:pa:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] || |- | 292 || wd:Q20608666 || [[:pa:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] || |- | 293 || wd:Q20608695 || [[:pa:ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ|ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ]] || |- | 294 || wd:Q20608706 || [[:pa:ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ|ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 295 || wd:Q20608714 || [[:pa:ਬਲਜਿੰਦਰ ਨਸਰਾਲੀ|ਬਲਜਿੰਦਰ ਨਸਰਾਲੀ]] || |- | 296 || wd:Q20608729 || [[:pa:ਬਲਬੀਰ ਆਤਿਸ਼|ਬਲਬੀਰ ਆਤਿਸ਼]] || |- | 297 || wd:Q20608758 || [[:pa:ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ|ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 298 || wd:Q20608781 || [[:pa:ਬਲਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ|ਬਲਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ]] || |- | 299 || wd:Q20608790 || [[:pa:ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ]] || |- | 300 || wd:Q20608830 || [[:pa:ਬਾਬਾ ਵਜੀਦ|ਬਾਬਾ ਵਜੀਦ]] || |- | 301 || wd:Q20608841 || [[:pa:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] || |- | 302 || wd:Q20608870 || [[:pa:ਬੀ ਐਸ ਬੀਰ|ਬੀ ਐਸ ਬੀਰ]] || |- | 303 || wd:Q20608896 || [[:pa:ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ|ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 304 || wd:Q20608916 || [[:pa:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] || |- | 305 || wd:Q20608978 || [[:pa:ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ|ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ]] || |- | 306 || wd:Q20608999 || [[:pa:ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 307 || wd:Q20609009 || [[:pa:ਭੂਸ਼ਨ ਧਿਆਨਪੁਰੀ|ਭੂਸ਼ਨ ਧਿਆਨਪੁਰੀ]] || |- | 308 || wd:Q20609019 || [[:pa:ਮਕਸੂਦ ਸਾਕਿਬ|ਮਕਸੂਦ ਸਾਕਿਬ]] || |- | 309 || wd:Q20609030 || [[:pa:ਮਜ਼ਹਰ ਤਿਰਮਜ਼ੀ|ਮਜ਼ਹਰ ਤਿਰਮਜ਼ੀ]] || |- | 310 || wd:Q20609042 || [[:pa:ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀਦੀ|ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀਦੀ]] || |- | 311 || wd:Q20609051 || [[:pa:ਮਦਨ ਵੀਰਾ|ਮਦਨ ਵੀਰਾ]] || |- | 312 || wd:Q20609069 || [[:pa:ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ|ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ]] || |- | 313 || wd:Q20609088 || [[:pa:ਮਨਿੰਦਰ ਕਾਂਗ|ਮਨਿੰਦਰ ਕਾਂਗ]] || |- | 314 || wd:Q20609107 || [[:pa:ਮਹਿੰਦਰ ਗਿੱਲ|ਮਹਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] || |- | 315 || wd:Q20609161 || [[:pa:ਮਿੰਦਰਪਾਲ ਭੱਠਲ|ਮਿੰਦਰਪਾਲ ਭੱਠਲ]] || |- | 316 || wd:Q20609167 || [[:pa:ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ|ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ]] || |- | 317 || wd:Q20609188 || [[:pa:ਮੀਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜਲੰਧਰੀ|ਮੀਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜਲੰਧਰੀ]] || |- | 318 || wd:Q20609199 || [[:pa:ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਂ|ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਂ]] || |- | 319 || wd:Q20609205 || [[:pa:ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ|ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ]] || |- | 320 || wd:Q20609220 || [[:pa:ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕੁੱਕੜਪਿੰਡੀਆ|ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕੁੱਕੜਪਿੰਡੀਆ]] || |- | 321 || wd:Q20609235 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ|ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ]] || |- | 322 || wd:Q20609246 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਫਿਲੌਰੀਆ|ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਫਿਲੌਰੀਆ]] || |- | 323 || wd:Q20609258 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] || |- | 324 || wd:Q20609264 || [[:pa:ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਮੌਲਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] || |- | 325 || wd:Q20609269 || [[:pa:ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ|ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ]] || |- | 326 || wd:Q20609283 || [[:pa:ਯੂਸਫ਼ ਮੌਜ|ਯੂਸਫ਼ ਮੌਜ]] || |- | 327 || wd:Q20609291 || [[:pa:ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ|ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ]] || |- | 328 || wd:Q20609296 || [[:pa:ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ|ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ]] || |- | 329 || wd:Q20609303 || [[:pa:ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ|ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ]] || |- | 330 || wd:Q20609312 || [[:pa:ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ|ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ]] || |- | 331 || wd:Q20609325 || [[:pa:ਰਮਾ ਰਤਨ|ਰਮਾ ਰਤਨ]] || |- | 332 || wd:Q20609344 || [[:pa:ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ|ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ]] || |- | 333 || wd:Q20609350 || [[:pa:ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ|ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ]] || |- | 334 || wd:Q20609365 || [[:pa:ਲਖਵਿੰਦਰ ਜੌਹਲ|ਲਖਵਿੰਦਰ ਜੌਹਲ]] || |- | 335 || wd:Q20609372 || [[:pa:ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ|ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ]] || |- | 336 || wd:Q20609384 || [[:pa:ਲਾਲ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 337 || wd:Q20609389 || [[:pa:ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ|ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ]] || |- | 338 || wd:Q20609418 || [[:pa:ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਲੱਛਣ|ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਲੱਛਣ]] || |- | 339 || wd:Q20609425 || [[:pa:ਲੋਕਨਾਥ|ਲੋਕਨਾਥ]] || |- | 340 || wd:Q20609438 || [[:pa:ਵਰਿੰਦਰ ਵਾਲੀਆ|ਵਰਿੰਦਰ ਵਾਲੀਆ]] || |- | 341 || wd:Q20609445 || [[:pa:ਵਿਜੇ ਵਿਵੇਕ|ਵਿਜੇ ਵਿਵੇਕ]] || |- | 342 || wd:Q20609451 || [[:pa:ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ|ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ]] || |- | 343 || wd:Q20609496 || [[:pa:ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ|ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ]] || |- | 344 || wd:Q20609502 || [[:pa:ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ|ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ]] || |- | 345 || wd:Q20609510 || [[:pa:ਸਤੀ ਕੁਮਾਰ|ਸਤੀ ਕੁਮਾਰ]] || |- | 346 || wd:Q20609523 || [[:pa:ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ|ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ]] || |- | 347 || wd:Q20609555 || [[:pa:ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ|ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ]] || |- | 348 || wd:Q20609576 || [[:pa:ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ|ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ]] || |- | 349 || wd:Q20609581 || [[:pa:ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ|ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ]] || |- | 350 || wd:Q20609593 || [[:pa:ਸਵਰਾਜਬੀਰ|ਸਵਰਾਜਬੀਰ]] || |- | 351 || wd:Q20609599 || [[:pa:ਸਵਿਤੋਜ|ਸਵਿਤੋਜ]] || |- | 352 || wd:Q20609606 || [[:pa:ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉੱਪਲ|ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉੱਪਲ]] || |- | 353 || wd:Q20609612 || [[:pa:ਸ਼ਮੀਲ|ਸ਼ਮੀਲ]] || |- | 354 || wd:Q20609626 || [[:pa:ਸ਼ਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰਾ|ਸ਼ਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰਾ]] || |- | 355 || wd:Q20609639 || [[:pa:ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਗੁਲਾਟੀ|ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਗੁਲਾਟੀ]] || |- | 356 || wd:Q20609645 || [[:pa:ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ|ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ]] || |- | 357 || wd:Q20609665 || [[:pa:ਸ਼ੇਰ ਜੰਗ ਜਾਂਗਲੀ|ਸ਼ੇਰ ਜੰਗ ਜਾਂਗਲੀ]] || |- | 358 || wd:Q20609673 || [[:pa:ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ|ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] || |- | 359 || wd:Q20609685 || [[:pa:ਸਾਂਵਲ ਧਾਮੀ|ਸਾਂਵਲ ਧਾਮੀ]] || |- | 360 || wd:Q20609693 || [[:pa:ਸਾਥੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ|ਸਾਥੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ]] || |- | 361 || wd:Q20609699 || [[:pa:ਸਾਧੂ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਸਾਧੂ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] || |- | 362 || wd:Q20609705 || [[:pa:ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ|ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ]] || |- | 363 || wd:Q20609710 || [[:pa:ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ|ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ]] || |- | 364 || wd:Q20609723 || [[:pa:ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼|ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼]] || |- | 365 || wd:Q20609735 || [[:pa:ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ|ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ]] || |- | 366 || wd:Q20609739 || [[:pa:ਸੀ.ਪੀ. ਕੰਬੋਜ|ਸੀ.ਪੀ. ਕੰਬੋਜ]] || |- | 367 || wd:Q20609750 || [[:pa:ਸੁਕੀਰਤ ਆਨੰਦ|ਸੁਕੀਰਤ ਆਨੰਦ]] || |- | 368 || wd:Q20609756 || [[:pa:ਸੁਖਜੀਤ|ਸੁਖਜੀਤ]] || |- | 369 || wd:Q20609766 || [[:pa:ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ|ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] || |- | 370 || wd:Q20609773 || [[:pa:ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] || |- | 371 || wd:Q20609792 || [[:pa:ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ|ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ]] || |- | 372 || wd:Q20609798 || [[:pa:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] || |- | 373 || wd:Q20609803 || [[:pa:ਸੁਖਿੰਦਰ|ਸੁਖਿੰਦਰ]] || |- | 374 || wd:Q20609816 || [[:pa:ਸੁਭਾਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ|ਸੁਭਾਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ]] || |- | 375 || wd:Q20609830 || [[:pa:ਸੁਰਜਨ ਜ਼ੀਰਵੀ|ਸੁਰਜਨ ਜ਼ੀਰਵੀ]] || |- | 376 || wd:Q20609836 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਖੁਰਸ਼ੀਦੀ|ਸੁਰਜੀਤ ਖੁਰਸ਼ੀਦੀ]] || |- | 377 || wd:Q20609844 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ|ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ]] || |- | 378 || wd:Q20609849 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ|ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ]] || |- | 379 || wd:Q20609862 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ|ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ]] || |- | 380 || wd:Q20609870 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ|ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] || |- | 381 || wd:Q20609878 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰ ਧੰਜਲ|ਸੁਰਿੰਦਰ ਧੰਜਲ]] || |- | 382 || wd:Q20609884 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੀਰ|ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੀਰ]] || |- | 383 || wd:Q20609897 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] || |- | 384 || wd:Q20609901 || [[:pa:ਸੁਲੱਖਣ ਮੀਤ|ਸੁਲੱਖਣ ਮੀਤ]] || |- | 385 || wd:Q20609909 || [[:pa:ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ|ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ]] || |- | 386 || wd:Q20609915 || [[:pa:ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ|ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ]] || |- | 387 || wd:Q20609933 || [[:pa:ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਭਾਸ਼ੋ|ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਭਾਸ਼ੋ]] || |- | 388 || wd:Q20609946 || [[:pa:ਸੋਮਪਾਲ ਹੀਰਾ|ਸੋਮਪਾਲ ਹੀਰਾ]] || |- | 389 || wd:Q20609954 || [[:pa:ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ|ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ]] || |- | 390 || wd:Q20609959 || [[:pa:ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ|ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ]] || |- | 391 || wd:Q20609984 || [[:pa:ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ|ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 392 || wd:Q20609990 || [[:pa:ਸੰਤ ਸੰਧੂ|ਸੰਤ ਸੰਧੂ]] || |- | 393 || wd:Q20609997 || [[:pa:ਸੰਤੋਖ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਸੰਤੋਖ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 394 || wd:Q20610004 || [[:pa:ਸੰਦੀਪ ਚੌਹਾਨ|ਸੰਦੀਪ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 395 || wd:Q20610037 || [[:pa:ਹਰਜਿੰਦਰ ਸੂਰੇਵਾਲੀਆ|ਹਰਜਿੰਦਰ ਸੂਰੇਵਾਲੀਆ]] || |- | 396 || wd:Q20610043 || [[:pa:ਹਰਜੀਤ ਦੌਧਰੀਆ|ਹਰਜੀਤ ਦੌਧਰੀਆ]] || |- | 397 || wd:Q20610051 || [[:pa:ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] || |- | 398 || wd:Q20610061 || [[:pa:ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਸਹਿਰਾਈ|ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਸਹਿਰਾਈ]] || |- | 399 || wd:Q20610081 || [[:pa:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] || |- | 400 || wd:Q20610086 || [[:pa:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ]] || |- | 401 || wd:Q20610093 || [[:pa:ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ|ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] || |- | 402 || wd:Q20610099 || [[:pa:ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ|ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ]] || |- | 403 || wd:Q20610111 || [[:pa:ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ|ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ]] || |- | 404 || wd:Q20610117 || [[:pa:ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ]] || |- | 405 || wd:Q20610125 || [[:pa:ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ|ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ]] || |- | 406 || wd:Q20610129 || [[:pa:ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਚਹਿਲ|ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਚਹਿਲ]] || |- | 407 || wd:Q20610136 || [[:pa:ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ|ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ]] || |- | 408 || wd:Q20610145 || [[:pa:ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ|ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ]] || |- | 409 || wd:Q20610151 || [[:pa:ਹਰਵਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਹਰਵਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 410 || wd:Q20610158 || [[:pa:ਹਰਵਿੰਦਰ ਭੰਡਾਲ|ਹਰਵਿੰਦਰ ਭੰਡਾਲ]] || |- | 411 || wd:Q20610165 || [[:pa:ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ|ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 412 || wd:Q20610183 || [[:pa:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] || |- | 413 || wd:Q20610197 || [[:pa:ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ|ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ]] || |- | 414 || wd:Q20610205 || [[:pa:ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ|ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 415 || wd:Q21002267 || [[:pa:ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ|ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 416 || wd:Q21995164 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਖੋਜੀ)|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਖੋਜੀ)]] || |- | 417 || wd:Q22666243 || [[:pa:ਅਮਰਦੀਪ ਟਿਵਾਣਾ|ਅਮਰਦੀਪ ਟਿਵਾਣਾ]] || |- | 418 || wd:Q23304463 || [[:pa:ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ|ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 419 || wd:Q25479514 || [[:pa:ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ|ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ]] || |- | 420 || wd:Q25591957 || [[:pa:ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ|ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ]] || |- | 421 || wd:Q25592001 || [[:pa:ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ|ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ]] || |- | 422 || wd:Q25623492 || [[:pa:ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 423 || wd:Q25624054 || [[:pa:ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ|ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ]] || |- | 424 || wd:Q25624121 || [[:pa:ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਰਤਨ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਰਤਨ]] || |- | 425 || wd:Q25624192 || [[:pa:ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ|ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ]] || |- | 426 || wd:Q25624506 || [[:pa:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਰਾਲਾ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਰਾਲਾ]] || |- | 427 || wd:Q25624516 || [[:pa:ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ|ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ]] || |- | 428 || wd:Q25624528 || [[:pa:ਡਾ. ਸ਼ਹਰਯਾਰ|ਡਾ. ਸ਼ਹਰਯਾਰ]] || |- | 429 || wd:Q25624529 || [[:pa:ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਲਹੌਰੀ|ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਲਹੌਰੀ]] || |- | 430 || wd:Q25624537 || [[:pa:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ]] || |- | 431 || wd:Q25624542 || [[:pa:ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 432 || wd:Q25624575 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ]] || |- | 433 || wd:Q25876107 || [[:pa:ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ|ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ]] || |- | 434 || wd:Q25927078 || [[:pa:ਸੁਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ|ਸੁਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ]] || |- | 435 || wd:Q25931173 || [[:pa:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਬੂਬ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਬੂਬ]] || |- | 436 || wd:Q26724330 || [[:pa:ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ|ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ]] || |- | 437 || wd:Q27944860 || [[:pa:ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ|ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ]] || |- | 438 || wd:Q27950395 || [[:pa:ਰਣਜੀਤ ਸਰਾਂਵਾਲੀ|ਰਣਜੀਤ ਸਰਾਂਵਾਲੀ]] || |- | 439 || wd:Q27950396 || [[:pa:ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ|ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ]] || |- | 440 || wd:Q28951290 || [[:pa:ਜੈਤੇਗ ਸਿੰਘ ਅਨੰਤ|ਜੈਤੇਗ ਸਿੰਘ ਅਨੰਤ]] || |- | 441 || wd:Q28967634 || [[:pa:ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ|ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ]] || |- | 442 || wd:Q28973752 || [[:pa:ਡਾ.ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ|ਡਾ.ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 443 || wd:Q29000743 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ|ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ]] || |- | 444 || wd:Q29002773 || [[:pa:ਗੋਵਰਧਨ ਗੱਬੀ|ਗੋਵਰਧਨ ਗੱਬੀ]] || |- | 445 || wd:Q29052637 || [[:pa:ਗੁਲਵੰਤ ਫਾਰਿਗ|ਗੁਲਵੰਤ ਫਾਰਿਗ]] || |- | 446 || wd:Q29473485 || [[:pa:ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 447 || wd:Q29586551 || [[:pa:ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 448 || wd:Q29639392 || [[:pa:ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ|ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ]] || |- | 450 || wd:Q29644727 || [[:pa:ਕੇਵਲ ਕਲੋਟੀ|ਕੇਵਲ ਕਲੋਟੀ]] || |- | 451 || wd:Q30637587 || [[:pa:ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਠ|ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਠ]] || |- | 452 || wd:Q31748307 || [[:pa:ਸਤਪਾਲ ਭੀਖੀ|ਸਤਪਾਲ ਭੀਖੀ]] || |- | 453 || wd:Q31781672 || [[:pa:ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਗਿੱਲ|ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਗਿੱਲ]] || |- | 454 || wd:Q31782397 || [[:pa:ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ|ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] || |- | 455 || wd:Q31782772 || [[:pa:ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿੰਸਰਾ|ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿੰਸਰਾ]] || |- | 456 || wd:Q31782982 || [[:pa:ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ|ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ]] || |- | 457 || wd:Q31782988 || [[:pa:ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ|ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ]] || |- | 458 || wd:Q31783049 || [[:pa:ਬਲਬੀਰ ਮੋਮੀ|ਬਲਬੀਰ ਮੋਮੀ]] || |- | 459 || wd:Q31783931 || [[:pa:ਫ਼ਕੀਰ ਮਹੁੰਮਦ|ਫ਼ਕੀਰ ਮਹੁੰਮਦ]] || |- | 460 || wd:Q31784831 || [[:pa:ਬਲਦੇਵ ਦੂਹੜੇ|ਬਲਦੇਵ ਦੂਹੜੇ]] || |- | 461 || wd:Q31784964 || [[:pa:ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ|ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ]] || |- | 462 || wd:Q31785832 || [[:pa:ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ|ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ]] || |- | 463 || wd:Q31785878 || [[:pa:ਸਿੱਧੂ ਦਮਦਮੀ|ਸਿੱਧੂ ਦਮਦਮੀ]] || |- | 464 || wd:Q31785949 || [[:pa:ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ|ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]] || |- | 465 || wd:Q31785970 || [[:pa:ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਸੰਘੇੜਾ|ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਸੰਘੇੜਾ]] || |- | 466 || wd:Q31785984 || [[:pa:ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ|ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ]] || |- | 467 || wd:Q31785995 || [[:pa:ਅਮਰ ਜਿਉਤੀ|ਅਮਰ ਜਿਉਤੀ]] || |- | 468 || wd:Q31786119 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] || |- | 469 || wd:Q31786312 || [[:pa:ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ 'ਜੇਠੂਵਾਲੀਆ'|ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ 'ਜੇਠੂਵਾਲੀਆ']] || |- | 470 || wd:Q31786316 || [[:pa:ਜਗਦੀਸ਼ ਸਚਦੇਵਾ|ਜਗਦੀਸ਼ ਸਚਦੇਵਾ]] || |- | 471 || wd:Q31786340 || [[:pa:ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧੂ|ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧੂ]] || |- | 472 || wd:Q31786503 || [[:pa:ਤਾਹਿਰ|ਤਾਹਿਰ]] || |- | 473 || wd:Q31786504 || [[:pa:ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ|ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 474 || wd:Q31786545 || [[:pa:ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ|ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ]] || |- | 475 || wd:Q31786922 || [[:pa:ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ|ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ]] || |- | 476 || wd:Q31786941 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ|ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ]] || |- | 477 || wd:Q31786966 || [[:pa:ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਵਕਤਾ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਵਕਤਾ]] || |- | 478 || wd:Q31786987 || [[:pa:ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ|ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] || |- | 479 || wd:Q31787011 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ|ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ]] || |- | 480 || wd:Q31787018 || [[:pa:ਜਗਤਾਰ ਸੇਖਾ|ਜਗਤਾਰ ਸੇਖਾ]] || |- | 481 || wd:Q31787082 || [[:pa:ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ|ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ]] || |- | 482 || wd:Q31787142 || [[:pa:ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲੀ|ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲੀ]] || |- | 483 || wd:Q31787210 || [[:pa:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ]] || |- | 484 || wd:Q31787353 || [[:pa:ਸ਼ਰਨ ਮੱਕੜ|ਸ਼ਰਨ ਮੱਕੜ]] || |- | 485 || wd:Q31787354 || [[:pa:ਤਰਲੋਕ ਮਨਸੂਰ|ਤਰਲੋਕ ਮਨਸੂਰ]] || |- | 486 || wd:Q31787357 || [[:pa:ਮੁਖਤਾਰ ਗਿੱਲ|ਮੁਖਤਾਰ ਗਿੱਲ]] || |- | 487 || wd:Q31787358 || [[:pa:ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ|ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ]] || |- | 488 || wd:Q31787360 || [[:pa:ਐੱਸ ਬਲਵੰਤ|ਐੱਸ ਬਲਵੰਤ]] || |- | 489 || wd:Q31787361 || [[:pa:ਰਸ਼ਪਿੰਦਰ ਰਸ਼ਿਮ|ਰਸ਼ਪਿੰਦਰ ਰਸ਼ਿਮ]] || |- | 490 || wd:Q31787364 || [[:pa:ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ|ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ]] || |- | 491 || wd:Q31787421 || [[:pa:ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ|ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ]] || |- | 492 || wd:Q31787446 || [[:pa:ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਕੰਵਲ|ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਕੰਵਲ]] || |- | 493 || wd:Q31787523 || [[:pa:ਰਵਿੰਦਰ ਸਹਿਰਾਅ|ਰਵਿੰਦਰ ਸਹਿਰਾਅ]] || |- | 494 || wd:Q31787528 || [[:pa:ਡਾ. ਵਨੀਤਾ|ਡਾ. ਵਨੀਤਾ]] || |- | 495 || wd:Q31787529 || [[:pa:ਸਿਮਰਨ ਧਾਰੀਵਾਲ|ਸਿਮਰਨ ਧਾਰੀਵਾਲ]] || |- | 496 || wd:Q31787556 || [[:pa:ਅਤੈ ਸਿੰਘ|ਅਤੈ ਸਿੰਘ]] || |- | 497 || wd:Q31787730 || [[:pa:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] || |- | 498 || wd:Q31787733 || [[:pa:ਨਿਹਾਲਾ|ਨਿਹਾਲਾ]] || |- | 499 || wd:Q31787736 || [[:pa:ਹਾਫ਼ਜ਼ ਮੀਆਂ ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼|ਹਾਫ਼ਜ਼ ਮੀਆਂ ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼]] || |- | 500 || wd:Q31787747 || [[:pa:ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਦਾਸ|ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਦਾਸ]] || |- | 501 || wd:Q31787791 || [[:pa:ਪੰਡਿਤ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਦਾਸ|ਪੰਡਿਤ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਦਾਸ]] || |- | 502 || wd:Q31787878 || [[:pa:ਕੰਕਨ|ਕੰਕਨ]] || |- | 503 || wd:Q31787909 || [[:pa:ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀ|ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀ]] || |- | 504 || wd:Q31787938 || [[:pa:ਇਕਬਾਲ ਦੀਪ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] || |- | 505 || wd:Q31787944 || [[:pa:ਮਹੀਪ ਸਿੰਘ|ਮਹੀਪ ਸਿੰਘ]] || |- | 506 || wd:Q31787969 || [[:pa:ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ|ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ]] || |- | 507 || wd:Q31787974 || [[:pa:ਸਰੋਦ ਸੁਦੀਪ|ਸਰੋਦ ਸੁਦੀਪ]] || |- | 508 || wd:Q31788010 || [[:pa:ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ|ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ]] || |- | 509 || wd:Q31788055 || [[:pa:ਡਾ. ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ|ਡਾ. ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ]] || |- | 510 || wd:Q31788136 || [[:pa:ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ|ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ]] || |- | 511 || wd:Q31788224 || [[:pa:ਦਾਨਾ|ਦਾਨਾ]] || |- | 512 || wd:Q31788226 || [[:pa:ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਭੂਰੇ ਵਾਲਾ|ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਭੂਰੇ ਵਾਲਾ]] || |- | 513 || wd:Q31788228 || [[:pa:ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੀ|ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੀ]] || |- | 514 || wd:Q31788261 || [[:pa:ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ|ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 515 || wd:Q31788262 || [[:pa:ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ|ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 516 || wd:Q31788523 || [[:pa:ਕੰਕਣ|ਕੰਕਣ]] || |- | 517 || wd:Q31788718 || [[:pa:ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ|ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ]] || |- | 518 || wd:Q31788719 || [[:pa:ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ|ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ]] || |- | 519 || wd:Q31788748 || [[:pa:ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਪੇਸ਼ੀ|ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਪੇਸ਼ੀ]] || |- | 520 || wd:Q31788786 || [[:pa:ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ|ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ]] || |- | 521 || wd:Q31788887 || [[:pa:ਡਾ. ਮੋਹਨ ਤਿਆਗੀ|ਡਾ. ਮੋਹਨ ਤਿਆਗੀ]] || |- | 522 || wd:Q31788993 || [[:pa:ਅਸ਼ੋਕ ਚਰਨ ਆਲਮਗੀਰ|ਅਸ਼ੋਕ ਚਰਨ ਆਲਮਗੀਰ]] || |- | 523 || wd:Q31788995 || [[:pa:ਨਿਰਮਲ ਅਰਪਨ|ਨਿਰਮਲ ਅਰਪਨ]] || |- | 524 || wd:Q31789072 || [[:pa:ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ|ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ]] || |- | 525 || wd:Q31789083 || [[:pa:ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ|ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ]] || |- | 526 || wd:Q31789100 || [[:pa:ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਸਹਿਗਲ|ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਸਹਿਗਲ]] || |- | 527 || wd:Q31789116 || [[:pa:ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 528 || wd:Q31789117 || [[:pa:ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਮੋਸ਼|ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਮੋਸ਼]] || |- | 529 || wd:Q31789123 || [[:pa:ਦੇਵਿੰਦਰ|ਦੇਵਿੰਦਰ]] || |- | 530 || wd:Q31789125 || [[:pa:ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕਰਵਰਤੀ|ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕਰਵਰਤੀ]] || |- | 531 || wd:Q31789147 || [[:pa:ਸਲੀਮ ਕਾਸ਼ਰ|ਸਲੀਮ ਕਾਸ਼ਰ]] || |- | 532 || wd:Q31789148 || [[:pa:ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸ਼ਤਾਕ|ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸ਼ਤਾਕ]] || |- | 533 || wd:Q31789150 || [[:pa:ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਖੀ|ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਖੀ]] || |- | 534 || wd:Q31789172 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ]] || |- | 535 || wd:Q31789184 || [[:pa:ਹਰਪਾਲ ਪੰਨੂ|ਹਰਪਾਲ ਪੰਨੂ]] || |- | 536 || wd:Q31789213 || [[:pa:ਸਰਿੰਦਰ ਅਤੈ ਸਿੰਘ|ਸਰਿੰਦਰ ਅਤੈ ਸਿੰਘ]] || |- | 537 || wd:Q31789237 || [[:pa:ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈਆ|ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈਆ]] || |- | 538 || wd:Q31789246 || [[:pa:ਫ਼ਤਿਹਜੀਤ|ਫ਼ਤਿਹਜੀਤ]] || |- | 539 || wd:Q31789250 || [[:pa:ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ|ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] || |- | 540 || wd:Q31789251 || [[:pa:ਜੀ.ਬੀ. ਸਿੰਘ|ਜੀ.ਬੀ. ਸਿੰਘ]] || |- | 541 || wd:Q31789277 || [[:pa:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ]] || |- | 542 || wd:Q31789316 || [[:pa:ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ|ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ]] || |- | 543 || wd:Q31789341 || [[:pa:ਜਗਦੀਸ਼ ਫਰਿਆਦੀ|ਜਗਦੀਸ਼ ਫਰਿਆਦੀ]] || |- | 544 || wd:Q31789407 || [[:pa:ਅਮਰਜੀਤ ਘੁੰਮਣ|ਅਮਰਜੀਤ ਘੁੰਮਣ]] || |- | 545 || wd:Q31789420 || [[:pa:ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ|ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 546 || wd:Q31789488 || [[:pa:ਹਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਹਰਮਨਜੀਤ]] || |- | 547 || wd:Q31789510 || [[:pa:ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 548 || wd:Q31789603 || [[:pa:ਬੇਲੀ ਬਲਕਰਨ|ਬੇਲੀ ਬਲਕਰਨ]] || |- | 549 || wd:Q31789796 || [[:pa:ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਕੇ ਸਿੰਘ|ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਕੇ ਸਿੰਘ]] || |- | 550 || wd:Q31789934 || [[:pa:ਮੋਹਣਜੀਤ|ਮੋਹਣਜੀਤ]] || |- | 551 || wd:Q31789992 || [[:pa:ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ|ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ]] || |- | 552 || wd:Q31789993 || [[:pa:ਤਾਰਨ ਗੁਜਰਾਲ|ਤਾਰਨ ਗੁਜਰਾਲ]] || |- | 553 || wd:Q31789994 || [[:pa:ਅਮਰ ਗਿਰੀ|ਅਮਰ ਗਿਰੀ]] || |- | 554 || wd:Q31790134 || [[:pa:ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ|ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ]] || |- | 555 || wd:Q31790138 || [[:pa:ਡਾ.ਸਤੀਸ਼ ਸੋਨੀ|ਡਾ.ਸਤੀਸ਼ ਸੋਨੀ]] || |- | 556 || wd:Q31790175 || [[:pa:ਰਣਜੀਤ ਧੀਰ|ਰਣਜੀਤ ਧੀਰ]] || |- | 557 || wd:Q31790186 || [[:pa:ਰਾਮ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ|ਰਾਮ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ]] || |- | 558 || wd:Q31790187 || [[:pa:ਦੇਵ ਖੁੱਡੀ ਕਲਾਂ ਵਾਲਾ|ਦੇਵ ਖੁੱਡੀ ਕਲਾਂ ਵਾਲਾ]] || |- | 559 || wd:Q31790200 || [[:pa:ਸੁੱਖੀ ਬਾਠ|ਸੁੱਖੀ ਬਾਠ]] || |- | 560 || wd:Q31790227 || [[:pa:ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ|ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ]] || |- | 561 || wd:Q31790282 || [[:pa:ਅਵਤਾਰ ਰੋਡੇ|ਅਵਤਾਰ ਰੋਡੇ]] || |- | 562 || wd:Q31790320 || [[:pa:ਰਮਨ|ਰਮਨ]] || |- | 563 || wd:Q31790323 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡ|ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡ]] || |- | 564 || wd:Q31790365 || [[:pa:ਰਾਣੀ ਨਗਿੰਦਰ|ਰਾਣੀ ਨਗਿੰਦਰ]] || |- | 565 || wd:Q31790374 || [[:pa:ਫਰਤੂਲ ਚੰਦ ਫੱਕਰ|ਫਰਤੂਲ ਚੰਦ ਫੱਕਰ]] || |- | 566 || wd:Q31790386 || [[:pa:ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ|ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ]] || |- | 567 || wd:Q31790393 || [[:pa:ਡਾ. ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ|ਡਾ. ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ]] || |- | 568 || wd:Q31790440 || [[:pa:ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੰਨੋਆਣਾ|ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੰਨੋਆਣਾ]] || |- | 569 || wd:Q31790448 || [[:pa:ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ|ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ]] || |- | 570 || wd:Q31790467 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰਾਏ|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰਾਏ]] || |- | 571 || wd:Q31790483 || [[:pa:ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੰਤਾ|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੰਤਾ]] || |- | 572 || wd:Q31790488 || [[:pa:ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 573 || wd:Q31790525 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ|ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ]] || |- | 574 || wd:Q31790536 || [[:pa:ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫ਼ੀ|ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫ਼ੀ]] || |- | 575 || wd:Q31790605 || [[:pa:ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ|ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] || |- | 576 || wd:Q31790624 || [[:pa:ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਖੰਨਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਖੰਨਾ]] || |- | 577 || wd:Q31790692 || [[:pa:ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ|ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ]] || |- | 578 || wd:Q31790736 || [[:pa:ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] || |- | 579 || wd:Q31790761 || [[:pa:ਅਫ਼ਰੋਜ਼ ਅਮ੍ਰਿਤ|ਅਫ਼ਰੋਜ਼ ਅਮ੍ਰਿਤ]] || |- | 580 || wd:Q31790762 || [[:pa:ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਜੱਸ|ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਜੱਸ]] || |- | 581 || wd:Q31790774 || [[:pa:ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ|ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ]] || |- | 582 || wd:Q31790807 || [[:pa:ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ|ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ]] || |- | 583 || wd:Q31790905 || [[:pa:ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ|ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ]] || |- | 584 || wd:Q31790991 || [[:pa:ਆਸੀ|ਆਸੀ]] || |- | 585 || wd:Q31791052 || [[:pa:ਜਗਤਾਰ ਸੋਖੀ|ਜਗਤਾਰ ਸੋਖੀ]] || |- | 586 || wd:Q31795469 || [[:pa:ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ|ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] || |- | 587 || wd:Q31795490 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] || |- | 588 || wd:Q31796284 || [[:pa:ਰਤਨ ਸਿੰਘ|ਰਤਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 589 || wd:Q31796290 || [[:pa:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] || |- | 590 || wd:Q31796463 || [[:pa:ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ|ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ]] || |- | 591 || wd:Q31894684 || [[:pa:ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ|ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ]] || |- | 592 || wd:Q33744459 || [[:pa:ਹਰਸਾ ਸਿੰਘ ਚਾਤਰ|ਹਰਸਾ ਸਿੰਘ ਚਾਤਰ]] || |- | 593 || wd:Q33930105 || [[:pa:ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ|ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ]] || |- | 594 || wd:Q34137314 || [[:pa:ਗਿਅਾਨੀ ਅਾਤਮਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ|ਗਿਅਾਨੀ ਅਾਤਮਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ]] || |- | 595 || wd:Q34588618 || [[:pa:ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ (ਕਵੀ)|ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ (ਕਵੀ)]] || |- | 596 || wd:Q36321370 || [[:pa:ਅਮਰਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਅਮਰਦੀਪ ਗਿੱਲ]] || |- | 597 || wd:Q38693116 || [[:pa:ਡਾ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 598 || wd:Q50112021 || [[:pa:ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 599 || wd:Q52247378 || [[:pa:ਸੀਰਤਪਾਲ|ਸੀਰਤਪਾਲ]] || |- | 600 || wd:Q52669606 || [[:pa:ਸ਼ਫੀ ਅਕੀਲ|ਸ਼ਫੀ ਅਕੀਲ]] || |- | 601 || wd:Q54806825 || [[:pa:ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 602 || wd:Q55653361 || [[:pa:ਨਵਤੇਜ ਪੁਆਧੀ|ਨਵਤੇਜ ਪੁਆਧੀ]] || |- | 603 || wd:Q55653698 || [[:pa:ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਹੰਸ|ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਹੰਸ]] || |- | 604 || wd:Q56810286 || [[:pa:ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ|ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ]] || |- | 605 || wd:Q60503704 || [[:pa:ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] || |- | 606 || wd:Q61058821 || [[:pa:ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ|ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ]] || |- | 607 || wd:Q61058846 || [[:pa:ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਸ਼ਕ|ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਸ਼ਕ]] || |- | 608 || wd:Q61058874 || [[:pa:ਤਰਸੇਮ|ਤਰਸੇਮ]] || |- | 609 || wd:Q61058917 || [[:pa:ਚਰਾਗਦੀਨ ਦਾਮਨ|ਚਰਾਗਦੀਨ ਦਾਮਨ]] || |- | 610 || wd:Q61058923 || [[:pa:ਇਰਸ਼ਾਦ ਸੰਧੂ|ਇਰਸ਼ਾਦ ਸੰਧੂ]] || |- | 611 || wd:Q61058936 || [[:pa:ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਸੰਧਾ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਸੰਧਾ]] || |- | 612 || wd:Q61058966 || [[:pa:ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 613 || wd:Q61058974 || [[:pa:ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ|ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 614 || wd:Q61058989 || [[:pa:ਨਜ਼ੀਰ ਕਹੂਟ|ਨਜ਼ੀਰ ਕਹੂਟ]] || |- | 615 || wd:Q61059021 || [[:pa:ਅਜੀਤ ਪਿਆਸਾ|ਅਜੀਤ ਪਿਆਸਾ]] || |- | 616 || wd:Q61059042 || [[:pa:ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ|ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ]] || |- | 617 || wd:Q61059066 || [[:pa:ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ|ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ]] || |- | 618 || wd:Q61059085 || [[:pa:ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ|ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ]] || |- | 619 || wd:Q61059107 || [[:pa:ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ|ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ]] || |- | 620 || wd:Q61059122 || [[:pa:ਨਛੱਤਰ|ਨਛੱਤਰ]] || |- | 621 || wd:Q61059142 || [[:pa:ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ|ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ]] || |- | 622 || wd:Q61059149 || [[:pa:ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ|ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]] || |- | 623 || wd:Q61059157 || [[:pa:ਸਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ|ਸਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ]] || |- | 624 || wd:Q61059178 || [[:pa:ਗੁਰਮੀਤ ਪਲਾਹੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਪਲਾਹੀ]] || |- | 625 || wd:Q61059182 || [[:pa:ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ|ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ]] || |- | 626 || wd:Q61059189 || [[:pa:ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ|ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ]] || |- | 627 || wd:Q61059213 || [[:pa:ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਧਾਲੀਵਾਲ]] || |- | 628 || wd:Q61059219 || [[:pa:ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ|ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ]] || |- | 629 || wd:Q61059226 || [[:pa:ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ|ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ]] || |- | 630 || wd:Q61059232 || [[:pa:ਬੀਬੀ ਜੌਹਰੀ|ਬੀਬੀ ਜੌਹਰੀ]] || |- | 631 || wd:Q61059285 || [[:pa:ਆਤਮਜੀਤ ਹੰਸਪਾਲ|ਆਤਮਜੀਤ ਹੰਸਪਾਲ]] || |- | 632 || wd:Q61059289 || [[:pa:ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ|ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ]] || |- | 633 || wd:Q61059296 || [[:pa:ਸੁਖਪਾਲ ਸੰਘੇੜਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸੰਘੇੜਾ]] || |- | 634 || wd:Q61059303 || [[:pa:ਵਾਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਰਹਾਰ|ਵਾਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਰਹਾਰ]] || |- | 635 || wd:Q61059335 || [[:pa:ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ|ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ]] || |- | 636 || wd:Q61059345 || [[:pa:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ]] || |- | 637 || wd:Q61059372 || [[:pa:ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ|ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ]] || |- | 638 || wd:Q61059378 || [[:pa:ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਢੋਟੀਆਂ|ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਢੋਟੀਆਂ]] || |- | 639 || wd:Q61059408 || [[:pa:ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਤੁਲਸੀ|ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਤੁਲਸੀ]] || |- | 640 || wd:Q61059466 || [[:pa:ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] || |- | 641 || wd:Q61059513 || [[:pa:ਬੱਬੂ ਤੀਰ|ਬੱਬੂ ਤੀਰ]] || |- | 642 || wd:Q61059530 || [[:pa:ਡਾ. ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 643 || wd:Q61059646 || [[:pa:ਆਰਿਫ਼ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ|ਆਰਿਫ਼ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ]] || |- | 644 || wd:Q61059657 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ|ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ]] || |- | 645 || wd:Q61059673 || [[:pa:ਅਮਰੀਕ ਗਿੱਲ|ਅਮਰੀਕ ਗਿੱਲ]] || |- | 646 || wd:Q61059705 || [[:pa:ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ|ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ]] || |- | 647 || wd:Q61059710 || [[:pa:ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ|ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ]] || |- | 648 || wd:Q61059715 || [[:pa:ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ|ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ]] || |- | 649 || wd:Q61059741 || [[:pa:ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂਘ|ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂਘ]] || |- | 650 || wd:Q61059784 || [[:pa:ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ|ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]] || |- | 651 || wd:Q61995355 || [[:pa:ਵਨੀਤਾ|ਵਨੀਤਾ]] || |- | 652 || wd:Q62765052 || [[:pa:ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਜੀ|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਜੀ]] || |- | 653 || wd:Q64708659 || [[:pa:ਤਾਹਿਰਾ ਸਰਾ|ਤਾਹਿਰਾ ਸਰਾ]] || |- | 654 || wd:Q65278251 || [[:pa:ਇਲਿਆਸ ਘੁੰਮਣ|ਇਲਿਆਸ ਘੁੰਮਣ]] || |- | 655 || wd:Q65333279 || [[:pa:ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ|ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]] || |- | 656 || wd:Q65395838 || [[:pa:ਔਜ਼ੀ-ਕੀਵੀ ਲੇਖਕ|ਔਜ਼ੀ-ਕੀਵੀ ਲੇਖਕ]] || |- | 657 || wd:Q65395910 || [[:pa:ਗਿਆਨੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ|ਗਿਆਨੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ]] || |- | 658 || wd:Q65395932 || [[:pa:ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ|ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ]] || |- | 659 || wd:Q65395969 || [[:pa:ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਲ|ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਲ]] || |- | 660 || wd:Q65395988 || [[:pa:ਤੇਜਿੰਦਰ ਅਦਾ|ਤੇਜਿੰਦਰ ਅਦਾ]] || |- | 661 || wd:Q65395994 || [[:pa:ਤੌਕੀਰ ਚੁਗ਼ਤਾਈ|ਤੌਕੀਰ ਚੁਗ਼ਤਾਈ]] || |- | 662 || wd:Q65396020 || [[:pa:ਪਰਵੀਨ ਮਲਿਕ|ਪਰਵੀਨ ਮਲਿਕ]] || |- | 663 || wd:Q65396053 || [[:pa:ਬਖ਼ਸ਼ਿੰਦਰ|ਬਖ਼ਸ਼ਿੰਦਰ]] || |- | 664 || wd:Q65396140 || [[:pa:ਸਰੂਪ ਸਿਆਲਵੀ|ਸਰੂਪ ਸਿਆਲਵੀ]] || |- | 665 || wd:Q65396163 || [[:pa:ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ|ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ]] || |- | 666 || wd:Q65396174 || [[:pa:ਹਰਕੀਰਤ ਕੌਰ ਚਾਹਲ|ਹਰਕੀਰਤ ਕੌਰ ਚਾਹਲ]] || |- | 667 || wd:Q65396544 || [[:pa:ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ|ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ]] || |- | 668 || wd:Q65551934 || [[:pa:ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ|ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ]] || |- | 669 || wd:Q81059995 || [[:pa:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] || |- | 670 || wd:Q81265971 || [[:pa:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 671 || wd:Q81265973 || [[:pa:ਬ੍ਰਿਜਿੰਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ|ਬ੍ਰਿਜਿੰਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ]] || |- | 672 || wd:Q81265976 || [[:pa:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] || |- | 673 || wd:Q81278673 || [[:pa:ਡਾਕਟਰ ਪ੍ਰੇਮ|ਡਾਕਟਰ ਪ੍ਰੇਮ]] || |- | 674 || wd:Q81278676 || [[:pa:ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਤਰਲੋਕ|ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਤਰਲੋਕ]] || |- | 675 || wd:Q81278679 || [[:pa:ਭਾਈ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਜੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ|ਭਾਈ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਜੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ]] || |- | 676 || wd:Q97224642 || [[:pa:ਅਕਬਰ ਲਹੌਰੀ|ਅਕਬਰ ਲਹੌਰੀ]] || |- | 677 || wd:Q110625302 || [[:pa:ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ|ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ]] || |- | 678 || wd:Q113450228 || [[:pa:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕ਼ਬਾਲ ਸਲਾਹੁਦੀਨ|ਮੁਹੰਮਦ ਇਕ਼ਬਾਲ ਸਲਾਹੁਦੀਨ]] || |- | 679 || wd:Q113574573 || [[:pa:ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] || |- | 680 || wd:Q114862303 || [[:pa:ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸਿਸ਼ਟ|ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸਿਸ਼ਟ]] || |- | 681 || wd:Q115674935 || [[:pa:ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ|ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ]] || |- | 682 || wd:Q115715182 || [[:pa:ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ|ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]] || |- | 683 || wd:Q115789326 || [[:pa:ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਪਾਲ|ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਪਾਲ]] || |- | 684 || wd:Q116726313 || [[:pa:ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ|ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ]] || |- | 685 || wd:Q116771682 || [[:pa:ਅਹਸਾਂ ਬਾਜਵਾ|ਅਹਸਾਂ ਬਾਜਵਾ]] || |- | 686 || wd:Q120075971 || [[:pa:ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ|ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ]] || |} {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਰੈਸ਼ੀ|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | ''[[:d:Q107013029|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | ''[[:d:Q87408047|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]'' | | | |- | | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | | [[:d:Q230476|Q230476]] | ''[[:d:Q230476|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | ''[[:d:Q134867400|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | ''[[:d:Q136099836|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | ''[[:d:Q134004281|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | ''[[:d:Q112072863|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | ''[[:d:Q136436115|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | ''[[:d:Q132131245|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | ''[[:d:Q96141534|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਫ਼ਰੈਡਰਿਖ਼ ਐਂਗਲਸ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | ''[[:d:Q48545174|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | ''[[:d:Q81265976|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | ''[[:d:Q87408093|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਬਲਰਾਮ (ਲੇਖਕ)|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | ''[[:d:Q87408045|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | ''[[:d:Q87346367|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | ''[[:d:Q112727019|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | ''[[:d:Q132130150|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | ''[[:d:Q136100973|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q930489|Q930489]] | ''[[:d:Q930489|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | ''[[:d:Q113726602|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | ''[[:d:Q111991252|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੂਈਜੀ ਪਿਰਾਂਦੈਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | ''[[:d:Q139817324|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | ''[[:d:Q128792617|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | ''[[:d:Q124145821|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | ''[[:d:Q112029965|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | ''[[:d:Q134870191|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | ''[[:d:Q61119073|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | ''[[:d:Q112031529|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} koxakrwnqd886s9siued8irr5n58z05 842547 842527 2026-07-13T07:03:09Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842547 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; # all humans wdt:P106 wd:Q482980. # Authors [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikipedia.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikipedia } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਰੈਸ਼ੀ|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | ''[[:d:Q107013029|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | ''[[:d:Q87408047|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]'' | | | |- | | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | | [[:d:Q230476|Q230476]] | ''[[:d:Q230476|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | ''[[:d:Q134867400|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | ''[[:d:Q136099836|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | ''[[:d:Q134004281|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | ''[[:d:Q112072863|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | ''[[:d:Q136436115|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | ''[[:d:Q132131245|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | ''[[:d:Q96141534|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਫ਼ਰੈਡਰਿਖ਼ ਐਂਗਲਸ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | ''[[:d:Q48545174|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | ''[[:d:Q81265976|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | ''[[:d:Q87408093|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਬਲਰਾਮ (ਲੇਖਕ)|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | ''[[:d:Q87408045|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | ''[[:d:Q87346367|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | ''[[:d:Q112727019|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | ''[[:d:Q132130150|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | ''[[:d:Q136100973|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q930489|Q930489]] | ''[[:d:Q930489|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | ''[[:d:Q113726602|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | ''[[:d:Q111991252|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੂਈਜੀ ਪਿਰਾਂਦੈਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | ''[[:d:Q139817324|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | ''[[:d:Q128792617|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | ''[[:d:Q124145821|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | ''[[:d:Q112029965|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | ''[[:d:Q134870191|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | ''[[:d:Q61119073|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | ''[[:d:Q112031529|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} 5mg432js97w9coshmji4evhoya591ta 842548 842547 2026-07-13T07:06:15Z Kuldeepburjbhalaike 18176 842548 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; # all humans wdt:P106 wd:Q36180. # Writers [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikipedia.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikipedia } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਰੈਸ਼ੀ|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | ''[[:d:Q107013029|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | ''[[:d:Q87408047|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]'' | | | |- | | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | | [[:d:Q230476|Q230476]] | ''[[:d:Q230476|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | ''[[:d:Q134867400|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | ''[[:d:Q136099836|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | ''[[:d:Q134004281|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | ''[[:d:Q112072863|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | ''[[:d:Q136436115|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | ''[[:d:Q132131245|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | ''[[:d:Q96141534|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਫ਼ਰੈਡਰਿਖ਼ ਐਂਗਲਸ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | ''[[:d:Q48545174|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | ''[[:d:Q81265976|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | ''[[:d:Q87408093|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਬਲਰਾਮ (ਲੇਖਕ)|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | ''[[:d:Q87408045|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | ''[[:d:Q87346367|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | ''[[:d:Q112727019|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | ''[[:d:Q132130150|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | ''[[:d:Q136100973|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q930489|Q930489]] | ''[[:d:Q930489|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | ''[[:d:Q113726602|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | ''[[:d:Q111991252|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੂਈਜੀ ਪਿਰਾਂਦੈਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | ''[[:d:Q139817324|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | ''[[:d:Q128792617|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | ''[[:d:Q124145821|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | ''[[:d:Q112029965|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | ''[[:d:Q134870191|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | ''[[:d:Q61119073|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | ''[[:d:Q112031529|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]'' | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} hcmx6g0pp9pe97pyyna9ftobqhl9ux7 0 181262 842544 842169 2026-07-13T06:23:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 842544 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Aitana Bonmatí - 240422 193345-2 (cropped).jpg|thumb|ਐਤਾਨਾ ਬੋਨਮੈਟੀ]] '''ਐਤਾਨਾ ਬੋਨਮੈਟੀ ਕੰਕਾ''' (ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1998) ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਲੀਗਾਲੀਗਾ ਐੱਫ ਕਲੱਬ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ<ref name="Profile"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="1089">[https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/players/711891/aitana "Aitana"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1090">''fcbarcelona.com''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="1091">[[FC Barcelona]]<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="1093"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">25 January</span> 2020</span>.</span></cite></ref><ref name="UEFA Profile">{{Cite web |title=Aitana Bonmati - UEFA.com |url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250065581/profile/index.html |access-date=25 January 2020 |website=uefa.com |publisher=[[UEFA]]}}</ref> ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title='She was like a tsunami' - the unstoppable rise of Bonmati |url=https://www.bbc.com/sport/football/67691132 |via=www.bbc.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chavala |first=Laura Busto |date=30 October 2023 |title=Aitana Bonmatí wins 2023 Women's Ballon d'Or |url=https://herfootballhub.com/aitana-bonmati-wins-2023-womens-ballon-dor/ |access-date=30 October 2023 |website=Her Football Hub |language=en-GB}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬੈਲਨ ਡੀ 'ਓਰ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮੁੱਢਲਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == <ref name="RAC1-2023">{{Cite web |date=23 February 2023 |title=Aitana Bonmatí: "Anar al psicòleg no és de bojos, jo hi vaig des dels 13 anys" |url=https://www.rac1.cat/el-mon/20230223/105660/aitana-bonmati-anar-psicoleg-no-es-bojos-entrevista-jugadora-barca-femeni.html |access-date=29 November 2023 |website=RAC1 |language=ca}}</ref><ref name="Primeraiberdrola-2022">{{Cite web |title=Jugadores FC Barcelona Femenino: Más Sobre Aitana Bonmatí |url=https://primeraiberdrola.es/jugadoras-fc-barcelona-femenino-aitana-bonmati/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517040324/https://primeraiberdrola.es/jugadoras-fc-barcelona-femenino-aitana-bonmati/ |archive-date=17 May 2022 |access-date=19 May 2020 |website=primeraiberdrola.es |publisher=[[Primera División (women)|Primera División]]}}</ref> ਬੋਨਮੈਟੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜਨਵਰੀ 1998 ਨੂੰ [[ਕਾਤਾਲੋਨੀਆ|ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ]] ਦੇ ਗਰਾਫ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਲਾਨੋਵਾ ਆਈ ਲਾ ਗੇਲਟਰੂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Noms propis > Aitana Bonmatí |url=https://www.esadir.cat/Nomspropis/Antroponims/Esports/Futbol/Altres_noms_futbol/Aitana_Bonmati |access-date=4 September 2023 |publisher=ésAdir {{!}} Llibre d'estil CCMA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aitana |url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/futbol/femeni-a/jugadors/711891/aitana |access-date=4 September 2023 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 May 2023 |title=Aitana Bonmatí, la ribetana que ha estat escollida millor jugadora de la final de la Champions |url=https://www.eixdiari.cat/esports/doc/95640/aitana-bonmati-la-ribetana-que-ha-estat-escollida-millor-jugadora-de-la-final-de-la-champions.html |access-date=4 September 2023 |publisher=Eix Diari |language=ca}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 August 2023 |title=Aitana Bonmatí: "No tengo que dar explicaciones a nadie" |url=https://www.marca.com/futbol/futbol-femenino/seleccion/2023/08/14/64d8b977268e3e1e2f8b45aa.html |access-date=4 September 2023 |publisher=Marca |language=es}}</ref> ਉਹ ਵਿਸੈਂਟ ਕੋਨਕਾ ਆਈ ਫੇਰਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਬੋਨਮੈਟੀ ਗੁਇਡੋਨੇਟ<ref name="Miró-2023">{{Cite web |last=Miró |first=David |date=6 September 2023 |title=Losantos titlla de "terrorista" el pare d'Aitana Bonmatí |url=https://www.ara.cat/media/losantos-titlla-terrorista-pare-d-aitana-bonmati_129_4794033.html |access-date=29 November 2023 |website=Ara.cat |language=ca}}</ref><ref name="En-Blau-2022">{{Cite web |date=27 December 2022 |title=El sorprendente pasado en TV3 de la madre de Aitana Bonmatí hace 23 años: son clavadas |url=https://www.elnacional.cat/enblau/es/television/aitana-bonmati-madre-tv3-igual-padres-apellidos-barca-sant-pere-ribes-jugadora_941694_102.html |access-date=29 November 2023 |website=En Blau |language=es}}</ref> ਅਤੇ ਗਰਰਾਫ ਦੇ ਸੰਤ ਪੇਰੇ ਡੀ ਰਿਬਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="RAC1-2023" /><ref name="En-Blau-2022" /> ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ [[ਕਾਤਾਲਾਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੈਟਲਨ ਭਾਸ਼ਾ]] ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਐਤਾਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਜਾਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। <ref name="ESPN-2023">{{Cite web |date=4 November 2023 |title=Bonmati talks Ballon d'Or, equality and success with Spain, Barcelona |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/38807343/aitana-bonmati-talks-ballon-dor-equality-success-spain-barcelona |access-date=30 November 2023 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> ਬੋਨਮੈਟੀ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾਤਾਲਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=13 November 2023 |title=Aitana Bonmatí també demana l'oficialitat del català a la UE |url=https://www.ara.cat/llengua/aitana-bonmati-tambe-demana-l-oficialitat-catala-ue_25_4856641.html |access-date=30 November 2023 |website=Ara.cat |language=ca}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 November 2023 |title=Aitana Bonmatí demana a Finlàndia que accepti el català com a llengua oficial de la Unió Europea {{!}} Notícies de Plataforma per la Llengua |url=https://www.plataforma-llengua.cat/que-fem/noticies/5965/aitana-bonmati-demana-a-finlandia-que-accepti-el-catala-com-a-llengua-oficial-de-la-unio-europea |access-date=30 November 2023 |website=Plataforma per la Llengua |language=ca}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਈਯੂ) ਲਈ ਕਾਤਾਲਾਨ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਪਲਾਟਾਫੋਰਮਾ ਪਰ ਲਾ ਲੇਂਗੁਆ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੈਟਰੀ ਓਰਪੋ ਨੂੰ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।<ref name="ESPN-2023" /> ਬੋਨਮੈਟੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਕੜੇ == === ਕਲੱਬ === [[ਤਸਵੀਰ:2019-05-18_Fußball,_Frauen,_UEFA_Women's_Champions_League,_Olympique_Lyonnais_-_FC_Barcelona_StP_1066_LR10_by_Stepro.jpg|thumb|2019 ਯੂ.ਡਬਲਯੂ.ਸੀ.ਐੱਲ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿਚ ਲਿਓਨ ਦੇ ਅਮੇਲ ਮਾਜਰੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ਕਲੱਬ, ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ! rowspan="2" |ਕਲੱਬ ! rowspan="2" |ਸੀਜ਼ਨ ! colspan="3" |ਲੀਗ ! colspan="2" |ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੱਪ ! colspan="2" |ਯੂਡਬਲਯੂਸੀਐੱਲ ! colspan="2" |ਹੋਰ ! colspan="2" |ਕੁੱਲ |- !ਡਿਵੀਜ਼ਨ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ |- | rowspan="9" |ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ |2015–16 | rowspan="9" |ਪ੍ਰਾਈਮੇਰਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ |0 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |3 |0 |- |2016–17 |13 |2 |1 |1 |2 |0 | colspan="2" | - |16 |3 |- |2017–18 |15 |0 |3 |0 |2 |1 | colspan="2" | - |20 |1 |- |2018–19 |27 |12 |3 |0 |7 |1 | colspan="2" | - |37 |13 |- |2019–20 |20 |5 |4 |2 |5 |2 |2{{Efn|Appearance(s) in [[Supercopa de España Femenina]]|name=SDE}} |0 |31 |9 |- |2020–21 |31 |10 |2 |0 |9 |3 |1{{Efn|name=SDE}} |0 |43 |13 |- |2021–22 |25 |13 |4 |1 |10 |4 |0 |0 |39 |18 |- |2022–23 |23 |10 |1 |2 |11 |5 |2{{Efn|name=SDE}} |2 |37 |19 |- |2023–24 |18 |7 |2 |4 |6 |3 |2{{Efn|name=SDE}} |1 |28 |15 |- ! colspan="3" |ਕੁੱਲ ਕੈਰੀਅਰ !172 !59 !23 !10 !52 !19 !7 !3 !254 !91 |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ !ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ !ਸਾਲ. !ਐਪਸ !ਟੀਚੇ |- | rowspan="8" |ਸਪੇਨ |2017 |1 |0 |- |2018 |6 |0 |- |2019 |12 |4 |- |2020 |5 |3 |- |2021 |11 |7 |- |2022 |11 |2 |- |2023 |14 |5 |- |2024 |2 |2 |- ! colspan="2" |ਕੁੱਲ !62 !23 |} {{notelist}} === ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ === {| class="wikitable sortable" |+ਐਤਾਨਾ ਬੋਨਮੈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੋਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ! scope="col" |ਨਹੀਂ। ! scope="col" |ਮਿਤੀ ! scope="col" |ਸਥਾਨ ! scope="col" |ਵਿਰੋਧੀ ! scope="col" |ਸਕੋਰ ! scope="col" |ਨਤੀਜਾ ! scope="col" |ਮੁਕਾਬਲਾ |- | style="text-align:center" |1 |9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 |ਸਵਿੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |&nbsp;ਇੰਗਲੈਂਡ | style="text-align:center" |1–2 | style="text-align:center" |1–2 |ਦੋਸਤਾਨਾ |- | style="text-align:center" |2 | rowspan="2" |4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 | rowspan="2" |ਏ ਕੋਰੂਨਾ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ | style="text-align:center" |3–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |4–0 | rowspan="2" |ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ 2021 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ |- | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |4–0 |- | style="text-align:center" |4 |8 ਅਕਤੂਬਰ 2019 |[[ਪਰਾਗ|ਪ੍ਰਾਗ]], ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ |&nbsp;ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ | style="text-align:center" |3–0 | style="text-align:center" |5–1 |ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ 2021 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ |- | style="text-align:center" |5 |23 ਅਕਤੂਬਰ 2020 |[[ਇਸ਼ਬੀਲੀਆ|ਸੇਵਿਲੇ]], ਸਪੇਨ |&nbsp;ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ | style="text-align:center" |3–0 | style="text-align:center" |4–0 |ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ 2021 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ |- | style="text-align:center" |6 | rowspan="2" |27 ਨਵੰਬਰ 2020 | rowspan="2" |ਲਾਸ ਰੋਜ਼ਾਸ ਡੀ ਮੈਡਰਿਡ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਮੋਲਦੋਵਾ | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |10–0 | rowspan="2" |ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ 2021 ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ |- | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |5–0 |- | style="text-align:center" |8 |10 ਜੂਨ 2021 |ਅਲਕੋਰਕੋਨ, ਸਪੇਨ |&nbsp;ਬੈਲਜੀਅਮ | style="text-align:center" |3–0 | style="text-align:center" |3–0 |ਦੋਸਤਾਨਾ |- | style="text-align:center" |9 | rowspan="2" |15 ਜੂਨ 2021 | rowspan="2" |ਅਲਕੋਰਕੋਨ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਡੈਨਮਾਰਕ | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |3–0 | rowspan="2" |ਦੋਸਤਾਨਾ |- | style="text-align:center" |10 | style="text-align:center" |3–0 |- | style="text-align:center" |11 | rowspan="2" |25 ਨਵੰਬਰ 2021 | rowspan="2" |ਸੇਵਿਲੇ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਫੈਰੋ ਟਾਪੂ | style="text-align:center" |2–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |12–0 | rowspan="2" |2023 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ |- | style="text-align:center" |12 | style="text-align:center" |6–0 |- | style="text-align:center" |13 | rowspan="2" |30 ਨਵੰਬਰ 2021 | rowspan="2" |ਸੇਵਿਲੇ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਸਕਾਟਲੈਂਡ | style="text-align:center" |3–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |8–0 | rowspan="2" |2023 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ |- | style="text-align:center" |14 | style="text-align:center" |5–0 |- | style="text-align:center" |15 |25 ਜੂਨ 2022 |ਹੁਹੁਇਲਵਾ, ਸਪੇਨ |&nbsp;ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ | style="text-align:center" |1–0 | style="text-align:center" |7–0 |ਦੋਸਤਾਨਾ |- | style="text-align:center" |16 |8 ਜੁਲਾਈ 2022 |ਮਿਲਟਨ ਕੇਨਜ਼, ਇੰਗਲੈਂਡ |&nbsp;ਫਿਨਲੈਂਡ | style="text-align:center" |2–1 | style="text-align:center" |4–1 |ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਯੂਰੋ 2022 |- | style="text-align:center" |17 |21 ਜੁਲਾਈ 2023 |[[ਵੈਲਿੰਗਟਨ]], ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ |&nbsp;ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ | style="text-align:center" |2–0 | style="text-align:center" |3–0 |2023 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ |- | style="text-align:center" |18 | rowspan="2" |5 ਅਗਸਤ 2023 | rowspan="2" |[[ਆਕਲੈਂਡ]], ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ | rowspan="2" |&nbsp;ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ | style="text-align:center" |1–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |5–1 | rowspan="2" |2023 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ |- | style="text-align:center" |19 | style="text-align:center" |3–1 |- | style="text-align:center" |20 | rowspan="2" |26 ਸਤੰਬਰ 2023 | rowspan="2" |ਕੋਰਡੋਬਾ, ਸਪੇਨ | rowspan="2" |&nbsp;ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ | style="text-align:center" |2–0 | rowspan="2" style="text-align:center" |5–0 | rowspan="2" |2023-24 ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗ |- | style="text-align:center" |21 | style="text-align:center" |3–0 |- | style="text-align:center" |22 |23 ਫਰਵਰੀ 2024 |ਸੇਵਿਲੇ, ਸਪੇਨ |&nbsp;ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ | style="text-align:center" |2–0 | style="text-align:center" |3–0 | rowspan="2" |2024 ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗ ਫਾਈਨਲਜ਼ |- | style="text-align:center" |23 |28 ਫਰਵਰੀ 2024 |ਸੇਵਿਲੇ, ਸਪੇਨ |&nbsp;ਫਰਾਂਸ | style="text-align:center" |1–0 | style="text-align:center" |2–0 |} ; ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ * ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ 2020–21-21,<ref>{{Cite news|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2030666--chelsea-vs-barcelona/postmatch/report/|title=Chelsea 0-4 Barcelona: Barça surge to first Women's Champions League title|date=16 May 2021|work=UEFA.com|access-date=16 May 2021}}</ref> 2022–23-23<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/03/barcelona-wolfsburg-womens-champions-league-final|title=Rolfö caps Barcelona comeback against Wolfsburg to win thrilling WCL final|last=Wrack|first=Suzanne|date=3 June 2023|work=The Guardian|access-date=7 June 2023|issn=0029-7712}}</ref> ; ; ਸਪੇਨ ਅੰਡਰ-17 * ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ-17 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਉਪ ਜੇਤੂ-2014 * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਃ 2015 ਉਪ ਜੇਤੂ 2014<ref name="Special">{{Cite web |date=2 July 2021 |title=Special Aitana Bonmatí, the revelation of the year |url=https://www.vavel.com/es/futbol/fc-barcelona/313343-especial-aitana-bonmati-la-revelacion-del-ano.html}}</ref><ref name="2015U17wwcreport">{{Cite web |title=2015 UEFA European Women's Under-17 Championship final tournament programme |url=https://pt.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Publications/uefaorg/General/02/25/59/49/2255949_DOWNLOAD.pdf |access-date=24 January 2020 |website=uefa.com |publisher=[[UEFA]]}}</ref> ; ; ਸਪੇਨ * ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2023 * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗਃ 2023–24-24<ref>{{Cite web |date=28 February 2024 |title=Women's Nations League final: World Cup winners Spain beat France 2–0 in Seville |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68430599 |access-date=28 February 2024 |website=BBC Sport}}</ref> * ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਕੱਪ 2018:19 '''ਵਿਅਕਤੀਗਤ''' * ਫੀਫਾ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ 2023<ref>{{Cite web |date=15 January 2024 |title=The Best FIFA Women's Player award caps Bonmati's dream year |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/the-best-fifa-football-awards/articles/aitana-bonmati-wins-the-best-fifa-womens-player-award-2023 |access-date=15 January 2024 |website=[[FIFA|FIFA.com]] |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> * ਬੈਲਨ ਡੀ 'ਓਰ ਫੈਮਿਨਿਨ 2023<ref>{{Cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Bonmati-remporte-le-ballon-d-or-feminin-2023-retrouvez-le-classement-complet/1428914|title=Bonmati remporte le Ballon d'Or féminin 2023|date=30 October 2023|work=[[L'Équipe]]|access-date=31 October 2023|language=fr|trans-title=Bonmati wins the 2023 Women's Ballon d'Or}}</ref> * ਗੋਲਡਨ ਪਲੇਅਰ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡਃ 2023<ref>{{Cite web |date=17 November 2023 |title=Aitana Bonmatí and Lamine Yamal win Golden Boy 2023 awards |url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/3788705/aitana-bonmati-and-lamine-yamal-win-golden-boy-2023-awards |access-date=19 November 2023 |website=FC Barcelona}}</ref> * ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਗੋਲਡਨ ਬਾਲ 2023<ref>{{Cite web |date=20 August 2023 |title=FIFA Women's World Cup awards: Bonmati wins Golden Ball |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023/articles/fifa-womens-world-cup-awards-2023-all-the-winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821130542/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023/articles/fifa-womens-world-cup-awards-2023-all-the-winners |archive-date=21 August 2023 |access-date=21 August 2023 |website=FIFA}}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ 2022–23-23<ref>{{Cite web |date=31 August 2023 |title=Aitana Bonmatí named 2022/23 UEFA Women's Player of the Year |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/news/0284-18de51d7c87f-ecb5dfba5e6b-1000--women-s-player-of-the-year-aitana-bonmati/ |access-date=31 August 2023 |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations}}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦ ਸੀਜ਼ਨ 2022–23-23 * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀਃ 2022<ref name="tott">{{Cite web |date=2 August 2022 |title=UEFA Women's EURO 2022 Team of the Tournament announced |url=https://www.uefa.com/womenseuro/news/0278-15c564ddb008-3d3141fa2848-1000--team-of-the-tournament/ |access-date=2 August 2022 |website=UEFA.com}}</ref> * ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ 2023<ref>{{Cite web |date=26 December 2023 |title=AWARDS 2023 - AITANA BONMATI , THE NEW WORLD QUEEN |url=https://iffhs.com/posts/3275 |access-date=26 December 2023 |website=www.iffhs.com}}</ref> * ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਮੇਕਰ 2023<ref>{{Cite web |date=31 December 2023 |title=IFFHS AWARDS 2023 – ALWAYS BONMATI |url=https://iffhs.com/posts/3285 |access-date=31 December 2023 |website=IFFHS}}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਅੰਡਰ-17 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਃ 2015 * ਕੋਪਾ ਡੇ ਲਾ ਰੇਨਾ ਫਾਈਨਲ MVP: 2019–20-20 * ਸਪੇਨ ਦੇ ਸੁਪਰਕੋਪਾ ਫੇਮਿਨਾ ਫਾਈਨਲ MVP: 2022–23-23 * ਕੈਟਲਨ ਸਾਲ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀਃ 2019<ref name="catpoty19">{{Cite web |date=4 December 2019 |title=LA NOVA ESTRELLA DEL FUTBOL FEMENÍ CATALÀ |url=http://fcf.cat/noticia/la-nova-estrella-del-futbol-femeni-catala/04/12/2019 |access-date=5 January 2020 |website=fcf.cat |publisher=[[Catalan Football Federation|FCF]]}}</ref> * ਯੂਈਐੱਫਏ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਫਾਈਨਲ MVP 2021 * ਪ੍ਰੀਮੀ ਬਾਰਕਾ ਜੁਗਾਦੋਰਸ (ਬਾਰਕਾ ਪਲੇਅਰਜ਼ ਅਵਾਰਡਃ 2020-21,<ref>{{Cite web |date=30 June 2021 |title=Frenkie de Jong and Aitana Bonmatí win Barça Players Award20/21 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/2181119/frenkie-de-jong-and-aitana-bonmati-win-barca-players-award2021 |access-date=1 September 2021 |website=www.fcbarcelona.com |publisher=FC Barcelona |language=en}}</ref> 2021-22,<ref>{{Cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2637987/pedri-and-aitana-barca-players-award-2021-22|title=Pedri and Aitana, Barça Players Award 2021-22|date=1 June 2021|access-date=1 June 2022|publisher=FC Barcelona}}</ref> 2022-23<ref>{{Cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/3605634/ter-stegen-and-aitana-bonmati-barca-players-award-2022-23|title=Ter Stegen and Aitana Bonmatí, Barça Players Award 2022-23|date=27 July 2023|access-date=27 July 2023|publisher=FC Barcelona}}</ref> * ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਮਃ 2021,<ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=IFFHS WOMEN'S WORLD TEAM OF THE YEAR 2021 |url=https://www.iffhs.com/posts/1509 |access-date=6 December 2021 |website=IFFHS |archive-date=6 ਦਸੰਬਰ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206083630/https://www.iffhs.com/posts/1509 |url-status=dead }}</ref> 2022,<ref>{{Cite web |date=12 January 2023 |title=IFFHS WOMEN'S WORLD TEAM 2022 |url=https://www.iffhs.com/posts/2466 |access-date=12 January 2023 |publisher=IFFHS |archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007142151/https://www.iffhs.com/posts/2466 |url-status=dead }}</ref> 2023<ref>{{Cite web |date=4 January 2024 |title=IFFHS WOMEN'S WORLD TEAM 2023 |url=https://iffhs.com/posts/3298 |access-date=4 January 2024 |website=IFFHS |archive-date=5 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105032424/https://iffhs.com/posts/3298 |url-status=dead }}</ref> * ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਫੁਟਬਾਲ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਖਿਡਾਰੀਃ 2023<ref>{{Cite magazine|date=January 2024|title=World Soccer: January 2024: Women's World Player of the Year 2023|magazine=World Soccer|pages=28, 33}}</ref> * ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ 2023<ref>{{Cite web |date=19 January 2024 |title=Aitana Bonmatí (Best Women's Player 2023) |url=https://www.globesoccer.com/winners/aitana-bonmati-best-womens-player-2023/ |access-date=20 January 2023 |website=GlobeSoccer.com}}</ref> * ਫੀਫਾ ਫੀਫਪ੍ਰੋ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ 11:2023<ref>{{Cite web |date=15 January 2024 |title=Who made the 2023 FIFA FIFPRO Women’s World 11? |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2023-fifa-fifpro-women-s-world-11 |access-date=15 January 2024 |website=FIFPRO |archive-date=1 ਮਈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501233520/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2023-fifa-fifpro-women-s-world-11 |url-status=dead }}</ref> * ਆਈ. ਐੱਫ. ਐੱਫ਼. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਮਹਿਲਾ ਯੂ. ਈ. ਐੱਫੇ. ਏ. ਟੀਮਃ 2021,<ref>{{Cite web |date=21 December 2021 |title=IFFHS WOMEN'S CONTINENTAL TEAMS OF THE YEAR 2021 - UEFA |url=https://iffhs.com/posts/1534 |access-date=24 January 2024 |website=IFFHS}}</ref> 2022,<ref>{{Cite web |date=20 January 2023 |title=IFFHS WOMEN'S CONTINENTAL TEAMS 2022 - UEFA |url=https://iffhs.com/posts/1534 |access-date=24 January 2024 |publisher=IFFHS}}</ref> 2023<ref>{{Cite web |date=23 January 2024 |title=IFFHS WOMEN'S UEFA TEAM 2023 |url=https://iffhs.com/posts/3342 |access-date=24 January 2024 |website=IFFHS |archive-date=24 ਜਨਵਰੀ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124183258/https://iffhs.com/posts/3342 |url-status=dead }}</ref> * ਯੂ. ਈ. ਐੱਫ. ਏ. ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੀਗ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦ ਫਾਈਨਲਜ਼ਃ 2024<ref>{{Cite web |date=28 February 2024 |title=How brilliant is Spain and Barcelona's Aitana Bonmatí? |url=https://www.uefa.com/womensnationsleague/news/0284-18ade363b7e2-1c20da83bdc6-1000--how-brilliant-is-spain-and-barcelona-s-aitana-bonmati/ |access-date=28 February 2024 |website=UEFA}}</ref> ==ਨੋਟ== {{notelist|group=note}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} ==ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ== * {{Twitter|aitanabonmati}} * [https://www.instagram.com/aitana.bonmati/?hl=en Instagram] ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Commons category|Aitana Bonmatí|ਐਤਾਨਾ ਬੋਨਮੈਟੀ}} * {{UEFA player|250065581}} * [https://www.fcbarcelona.com/en/football/womens-football/players/711891/aitana Aitana Bonmatí] at [[FC Barcelona (women)|FC Barcelona]] * [https://www.bdfutbol.com/en/c/jugador.html?id=1005 Aitana Bonmatí] at BDFutbol * {{ESPN FC player|268537/aitana-bonmati}} * {{FBref player|f3d165f5/Aitana-Bonmati}} * {{Soccerway player|aitana-bonmati/317284}} * [https://www.txapeldunak.com/cas/futbol_femenino/jugadora.asp?id=8687 Aitana Bonmatí] at Txapeldunak.com {{in lang|es}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998]] 82cxzin47i8ww6rpjiw5zr2s9w1t29p 2 199470 842545 813528 2026-07-13T06:53:39Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Restored revision 813526 by [[Special:Contributions/Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[User talk:Kuldeepburjbhalaike|talk]]) 842545 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?itemDescription WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . MINUS { [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikipedia.org/> } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "pa,en". } } |columns=label:Article,description,p131:Place,P580,P582,p625,P18 |section=131 |min_section=3 |sort=label |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} ... (This will be overwritten by ListeriaBot) ... {{Wikidata list end}} 5f3cstlga7ljsywome4xw5ag9dh8tp3 3 204772 842519 842013 2026-07-12T16:32:53Z 기나ㅏㄴ 41718 기나ㅏㄴ ਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurpreetbaba1]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user d218e292dd51f81a4927f37b0899db92]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Gurpreetbaba1|Gurpreetbaba1]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user d218e292dd51f81a4927f37b0899db92|Renamed user d218e292dd51f81a4927f37b0899db92]]" 842013 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Gurpreetbaba1}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:37, 6 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) iv5w2s8obry07d6vwsaqdl0vv6jtqy3 3 204798 842511 2026-07-12T13:44:42Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 842511 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=BKMtr}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:44, 12 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) f867pgubkhfhu43i8a62l3ktgujsqjz 0 204799 842518 2026-07-12T16:29:24Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Redirected page to [[ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)]] 842518 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)]] pvvwmof9khcfowmrnvqp3kjrnn2w6vx 3 204800 842525 2026-07-12T20:35:32Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 842525 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ListeriaBot}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:35, 12 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) cceht8na8eaygjs81tfgbeh0i0zaj8v 0 204801 842529 2026-07-12T23:00:51Z Desi language publisher co 61078 "[[:en:Special:Redirect/revision/1363842349|Motorways of Pakistan]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 842529 wikitext text/x-wiki   ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Motorways of Pakistan,''' ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"।<ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ]] jco9x2b72b1ec3l895qzlocnc3zfjah 842530 842529 2026-07-12T23:01:38Z Desi language publisher co 61078 842530 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"।<ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ]] gc2iwrm7295brfnc1t8pqqhsmhmv3j9 842531 842530 2026-07-12T23:02:09Z Desi language publisher co 61078 842531 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ]] fojh169ra82qaql885gjw1d8lar4dfp 842532 842531 2026-07-12T23:02:57Z Desi language publisher co 61078 Format tiikh 842532 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ajskgzwtz1hdrvof3lrharpei3pb5pg 842533 842532 2026-07-12T23:03:22Z Desi language publisher co 61078 842533 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] nas04e70xxqt9bdzpbg5gtc2ltydkcf 842534 842533 2026-07-12T23:03:43Z Desi language publisher co 61078 842534 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2-Motorway.jpg|left|thumb|ਸਾਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅਲੂਣ ਦੀ ਰੇਂਜ]] [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] jxfr1jdbke0o9mfdy9jvd633wy72au5 842535 842534 2026-07-12T23:04:07Z Desi language publisher co 61078 842535 wikitext text/x-wiki '''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] 3xbfhemby889el8kpz8bxgge7rmg4ew 842536 842535 2026-07-12T23:04:57Z Desi language publisher co 61078 842536 wikitext text/x-wiki '''[[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Motorways of Pakistan, ਉਰਦੂ: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] 5xj52l6128rjjsb1uj8mpvnjsgz096y 842537 842536 2026-07-12T23:06:40Z Desi language publisher co 61078 842537 wikitext text/x-wiki '''[[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਮੋਟਰਵੇਜ਼''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Motorways of Pakistan, [[ਉਰਦੂ]]: پاکستان کے موٹروے) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, 2,864 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,780 ਮੀਲ) ਮੋਟਰਵੇਅ ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਧੂ 946 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (588 ਮੀਲ) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ" ਅਤੇ "ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੈਲਟ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੰਜੇਰਾਬ ਪਾਸ ਤੋਂ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਦਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੁੱਲ 16 ਮੋਟਰਵੇਅ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਚਾਲੂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web |title=National Highways Authority – Committed to Excellence |url=http://nha.gov.pk/en/ |access-date=2020-10-24 |language=en-GB}}</ref> ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'ਤੇ 'M' ਅੱਖਰ ("ਮੋਟਰਵੇਅ" ਲਈ) ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਵੇਅ 'M' ਅੱਖਰ ("Motorway") ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "M-1"। [[ਤਸਵੀਰ:M2_Sargodha.jpg|thumb|[[ਸਰਗੋਧਾ]] ਲਈ ਐਮ-2 ਮੋਟਰਵੇਅ ਨਿਕਾਸ]] 8yoa260epzzgb7oi86t95y14qg1x072 0 204802 842540 2026-07-13T06:01:37Z Harchand Bhinder 3793 Harchand Bhinder ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਕਲਿਆਣ ਮਲਕਾ]] ਨੂੰ [[ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 842540 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] j0aaki7llqk8y6ep8l289jj1aoixwjm 1 204803 842542 2026-07-13T06:01:37Z Harchand Bhinder 3793 Harchand Bhinder ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਕਲਿਆਣ ਮਲਕਾ]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 842542 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਕਲਿਆਣ ਮੱਲਕਾ]] 5ajzyuzgtpyyh44ufmxmigdy5ecoddh