ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 2555 850787 821222 2026-10-30T10:01:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850787 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ਜਰਮਨ |nativename = {{lang|de|''Deutsch'', ''deutsche Sprache''}} |pronunciation = {{IPA-de|ˈdɔʏtʃ|}}|states= Primarily in [[German-speaking Europe]], as a [[German as a minority language|minority/cultural language]] worldwide |speakers = <!-- PLEASE, DO NOT EDIT THIS SECTION BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE! --><!--to nearest 5M-->{{sigfig|89|1}} ਮੀਲੀਅਨ (2010)<ref>Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2010" (The World's 100 Largest Languages in 2010), in ''[[Nationalencyklopedin]]''</ref> to 95 ਮੀਲੀਅਨ |date = 2014 |ref =<ref name="Ammon, 2014">{{cite web |url=http://www.ulrichammon.de/resources/Stellung_der_deutschen_Sprache.pdf |author=Ammon, Ulrich |title=Die Stellung der deutschen Sprache in der Welt |language=German |edition=1st |date=November 2014 |publisher=de Gruyter |location=Berlin, Germany |ISBN=978-3-11-019298-8 |accessdate=2015-07-24}}</ref> |speakers2 = [[Second language|L2 speakers]]: 10–15 million (2014)<ref name="Ammon, 2014"/><ref name=eurobarometer/> <br/>as a [[foreign language]]: 75–100 million<ref name="Ammon, 2014"/> |familycolor = ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀ |fam2 = [[ਜਰਮੈਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਜਰਮੈਨਿਕ]] |fam3 = [[ਪੱਛਮੀ ਜਰਮੈਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਪੱਛਮੀ ਜਰਮੈਨਿਕ]] |stand1 = [[ਜਰਮਨ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ]] |stand2 = [[ਸਵਿਸ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ]] |stand3 = [[ਆਸਟਰੀਆਈ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ]] |script = [[ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ|ਲਾਤੀਨੀ]] ([[ਜਰਮਨ ਲਿਪੀ]])<br />[[ਹਿਬਰੂ ਲਿਪੀ|ਹਿਬਰੂ]] (ਸਿਰਫ਼ [[ਯਦੀਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਯਦੀਸ਼]])<br />[[ਜਰਮਨ ਬਰੇਲ]] |sign = [[Signed German]], LBG<br/>''({{lang|de|Lautsprachbegleitende}} / {{lang|de|Lautbegleitende Gebärden}})'' |nation = {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language|6 countries]] | [[Austria]] | [[Belgium]] | [[Germany]] | [[Liechtenstein]] | [[Luxembourg]] | [[Switzerland]] | }}<br /><!--SOURCES FOR EACH COUNTRY ARE REFERENCED।N THE LINKED SUB-ARTICLE--> {{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language|3 dependencies]] |[[South Tyrol]] <small>([[Italy]])</small> |[[Bilingual communes in Poland#Polish.2FGerman|31 communes]] in [[Poland]] |[[Brazilian German|9 municipalities]] in [[Brazil]] | }} <br/>[[List of territorial entities where German is an official language#International institutions|Several international institutions]] |minority = <!--DO NOT ADD COUNTRIES/DEPENDENCIES BEFORE CONSULTING THE TALK PAGE AND CITING DEFINITE SOURCES!-->{{Collapsible list | titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title=[[List of territorial entities where German is an official language#Other legal statuses|13 countries<br/><small>(minority/cultural/national language)</small>]] | <br />[[Brazil]] <small>([[Espírito Santo]])</small><br />[[Bosnia and Herzegovina]]<br />[[Czech Republic]]<br />[[Denmark]]<br />[[Hungary]]<br />[[Italy]] <small>([[Friuli-Venezia Giulia]], [[Trentino]], [[Piedmont]] & [[Valle d'Aosta]])</small><br />[[Kazakhstan]]<br />[[Namibia]]<br />[[Poland]]<br />[[Romania]]<br />[[Russia]] <small>([[Azovsky Nemetsky National District|Azov German National District]])</small><br />[[Slovakia]]<br />[[Ukraine]] }} |agency = ''No official regulation'' <br/> (German orthography regulated by the [[Council for German Orthography]]<ref>{{cite web |url=http://rechtschreibrat.ids-mannheim.de/rat/ |title=Rat für deutsche Rechtschreibung – Über den Rat |publisher=Rechtschreibrat.ids-mannheim.de |date= |accessdate=11 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226064918/http://www.rechtschreibrat.com/ |archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2018 |url-status=dead}}</ref>). |iso1=de |iso2b=ger |iso2t=deu |lc1=deu|ld1=German |lc2=gmh|ld2=[[Middle High German]] |lc3=goh|ld3=[[Old High German]] |lc4=gct|ld4=[[Alemán Coloniero]] |lc5=bar|ld5=[[Austro-Bavarian]] |lc6=cim|ld6=[[Cimbrian]] |lc7=geh|ld7=[[Hutterite German]] |lc8=ksh|ld8=[[Colognian language|Kölsch]] |lc9=nds|ld9=[[Low German]]{{efn|The status of Low German as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Goossens2000"/>|group=efn}} |lc10=sli|ld10=[[Lower Silesian language|Lower Silesian]] |lc11=ltz|ld11=[[Luxembourgish language|Luxembourgish]]{{efn|The status of Luxembourgish as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Ammon, 2014"/>|group=efn}} |lc12=vmf|ld12=[[Main-Franconian]] |lc13=mhn|ld13=[[Mócheno]] |lc14=pfl|ld14=[[Palatine German language|Palatinate German]] |lc15=pdc|ld15=[[Pennsylvania German language|Pennsylvania German]] |lc16=pdt|ld16=[[Plautdietsch]]{{efn|The status of Plautdietsch as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="Goossens2000"/>|group=efn}} |lc17=swg|ld17=[[Swabian German]] |lc18=gsw|ld18=[[Swiss German]] |lc19=uln|ld19=[[Unserdeutsch]] |lc20=sxu|ld20=[[Upper Saxon]] |lc21=wae|ld21=[[Walser German]] |lc22=wep|ld22=[[Westphalian language|Westphalian]] |lc23=hrx|ld23=[[Riograndenser Hunsrückisch German|Riograndenser Hunsrückisch]] |lc24=yec|ld24=[[Yenish language|Yenish]] |lc25=yid|ld25=[[Yiddish language|Yiddish]]{{efn|The status of Yiddish as a German variety or separate language is subject to discussion.<ref name="NYT Yiddish"/>|group=efn}} |glotto = high1287 |glottoname = High Franconian |glotto2 = uppe1397 |glottoname2 = Upper German |lingua = {{hidden begin|toggle=left|title=further information}}52-AC (Continental West Germanic) > 52-ACB (Deutsch & Dutch) ><br/>52-ACB-d ([[Central German]] incl. 52-ACB–dl & -dm [[Standard German|Standard/Generalised High German]]) + 52-ACB-e & -f ([[Upper German]] & [[Swiss German]]) + 52-ACB-h ([[German diaspora|émigré German]] varieties incl. <br />52-ACB-hc [[Hutterite German]] & 52-ACB-he [[Pennsylvania German language|Pennsylvania German]] etc.) + 52-ACB-i ([[Yeniche language|Yenish]]); totalling 285 varieties: 52-ACB-daa to 52-ACB-i {{hidden end}} |map = [[File:Legal status of German in the world.svg|frameless|center|upright=1.5]][[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless|center]] |notice =।PA }} '''ਜਰਮਨ''' ({{Audio|de-Deutsch.ogg|Deutsch}} ''ਡੋਇਚ'') ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ [[ਯੂਰਪ]] ਦੀ ([[ਰੂਸੀ]] ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਸਭ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ [[ਜਰਮਨੀ]], [[ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੀਆ]] ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ (ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ) ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰੋਪੀ ਬੋਲੀ- ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ [[ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ]] ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜਰਮਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰੋਪੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜਰਮੇਨਿਕ ਵਰਗ ਦੀ [[ਭਾਸ਼ਾ]], ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ [[ਜਰਮਨੀ]] ਵਿੱਚ [[ਸਰਕਾਰੀ]], [[ਸਿੱਖਿਆ]], [[ਪ੍ਰੈਸ]] ਆਦਿ ਦਾ [[ਮਾਧਿਅਮ]] ਹੈ। ਇਹ [[ਆਸਟਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ 1898 ਈ. ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਲਿਪੀ [[ਫਰਾਂਸੀਸੀ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਰਤਮਾਨ ਜਰਮਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਘਾਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਕਾਕਲਿਅ ਸਪਰਸ਼ ਹਨ। ਤਾਨ (ਟੋਨ) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਚਾਰਣ ਜਿਆਦਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਰਮ ਜਿਆਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਰਾਸ਼ੀ ਅਨੇਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਚ ਜਰਮਨ, [[ਕੇਂਦਰ]], [[ਉੱਤਰ]] ਅਤੇ [[ਦੱਖਣ]] ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ (ਲਓ ਜਰਮਨ - ਫਰਿਜਿਅਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ [[ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ]] ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੀ [[ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (750-1050), ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (1350 ਈ . ਤੱਕ), ਆਧੁਨਿ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (1200 ਈ . ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ) ਤਿੰਨ [[ਵਿਕਾਸ]] [[ਪੜਾਅ]] ਹਨ। ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ [[ਯਿਡਿਸ਼]], [[ਸ਼ਵਿਜਟੁਂਸ਼]], ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਵਿਸ ਜਾਂ ਉੱਚ ਅਲੇਮੈਨਿਕ, ਫਰੰਕੋਨਿਅਨ (ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ), [[ਟਿਪ੍ਰਅਰੀਅਨ]] ਅਤੇ [[ਸਾਇਲੇਸੀਅਨ]] ਆਦਿ ਹਨ। ==ਨੋਟ== <references group="lower-alpha"/> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{commonscat|German language|ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] 870pq1dhqxzqjl61fgqs4tcurx2lrxz 0 13243 850773 840657 2026-10-30T07:25:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850773 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਗੂਗਲ | logo = [[File:Google 2026 logo.svg|Google 2026 logo.svg]] | logo_size = 225 | logo_alt = ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ, ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਨੀਲਾ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਲਾਲ | logo_caption =ਲੋਗੋ | image = Googleplex-Patio-Aug-2014.JPG | image_size = 250 | image_caption = ਗੂਗਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ | type = ਸਹਾਇਕ | traded_as = ਦੇਖੋ [[Alphabet।nc.|parent]]. | industry = {{plainlist| * ਇੰਟਰਨੈਟ * ਕੰਪਿਉਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ * ਕੰਪਿਉਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ }} | foundation = {{start date and age|1998|09|4}} | founders = {{plainlist| * [[ਲੈਰੀ ਪੇਜ]] * [[ਅਤੇ ਸਗੋਈ ਬ੍ਰਿਨ]] }} | location_city =[[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] | area_served =ਦੁਨੀਆ ਭਰ | key_people = [[ਸੁੰਦਰ ਪਿਚਾਈ]] ([[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]])<br>[[ਲੈਰੀ ਪੇਜ]] [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]]<br>[[ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ]] ([[ਪ੍ਰਧਾਨ]]) | products = [[ਗੂਗਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] | num_employees = 57,100 (Q2 2015) | parent = ਅਜ਼ਾਦ<br><small>(1998-2015)</small><br>[[Alphabet।nc.]]<br><small>(2015–present)</small> | subsid = ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ | footnotes =<ref>{{cite web|url=http://investor.google.com/proxy.html|title=Google।nc. Annual Reports |date=July 28, 2014|publisher=Google।nc.|accessdate=August 29, 2014}}</ref> | homepage = {{URL|https://www.google.com}} | location_country = U.S.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/about/jobs/locations/ |title=Locations — Google Jobs |publisher=Google.com |accessdate=September 27, 2013}}</ref> }} '''ਗੂਗਲ''' ਸੰਯੁਕਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [[ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ [[ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਖੋਜ਼]], [[ਅਕਾਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰਨ]] ਅਤੇ [[ਵਿਗਿਆਪਨ]]ਾਂ 'ਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਈ ਹੈ। ਇਹ [[ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਆਰਕਾਈਵ|ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ [[ਐਡਵਰਡ]] ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ [[ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਦੋ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਸਿੱਖਿਅਕ [[ਲੈਰੀ ਪੇਜ]] ਅਤੇ [[ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ]] ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''[[ਗੂਗਲ ਗਾਏਸ]]'' ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927004511/http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|archive-date=2015-09-27|access-date=2019-12-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a }}</ref> ==ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ== *[[ਯੂਟਿਊਬ]] - ਇਹ ਔਨਲਾਈਨ ਸਚਿੱਤਰ (ਵੀਡੀਓ) ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਲਸਥਾਨ (ਵੈੱਬਸਾਈਟ) ਹੈ। *[[ਜੀ-ਮੇਲ]] - ਇਹ ਗੂਗਲ ਦੀ ਈਮੇਲ ਸੇਵਾ ਹੈ। *[[ਗੂਗਲ+]] - ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਏ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਸੀ। *[[ਐਡਵਰਡ]] - ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜੀ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। *[[ਐਡਸੈਂਸ]] *[[ਬਲਾੱਗਰ]] - ਇਹ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਫ਼ਤ ਬਲੌਗ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਆਪਣਾ ਬਲੌਗ ਮੁਫ਼ਤ 'ਚ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਪਾਦਨਾਂ<ref>[http://punjabisource.wordpress.com/technical-translation/p ਸੰਪਾਦਨਾਂ - ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ]</ref> ਛਾਪ ਸਕਦੇ ਹਨ। *[[ਐਂਡਰੌਇਡ]] - ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ) ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। *[[ਗੂਗਲ ਕਰੋਮ]] - ਇਹ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। *[[ਨਕਸ਼ੇ]] - ਇਹ ਨਕਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। *[[ਅਰਥ]] *[[ਹੈਂਗ-ਆਉਟ]] == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == *[[ਯਾਹੂ]] *[[ਬਿੰਗ]] *[[ਬਾਈਡੂ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ]] t5soq4jo0k9afn443wgrpz40oqcr8bj 0 18220 850799 842301 2026-10-30T11:39:48Z CommonsDelinker 156 Replacing 1st_INC1885.jpg with [[File:First_meeting_session_of_the_Indian_National_Congress_in_Bombay,_1885.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: C2). 850799 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = '''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ''' <br> भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |logo =[[File:Indian National Congress hand logo.svg|150px]] |colorcode = {{Indian National Congress/meta/color}} |chairman = [[ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ]] |vice-chairman = |ppchairman = |ppvice-chairman = |loksabha_leader =[[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] (ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ) |rajyasabha_leader = [[ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ]]<!--br />(ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ)--> |foundation = {{Start date and years ago|df=yes|1885|12|28}} |headquarters = 24, [[ਅਕਬਰ ਰੋਡ]], [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] |publication = ''ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਦੇਸ਼'' |students = [[ਕੌਮੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ]] |youth = [[ਭਾਰਤੀ ਯੁਵਾ ਕਾਂਗਰਸ]] |women = [[ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ]] |labour = [[ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਟ੍ਰੈਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ]] |ideology = [[ਲੁਭਾਊ]] <br/> [[ਲਿਬਰਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ]] <br /> [[ਸੋਸ਼ਲ ਲੋਕਤੰਤਰ]]<br> [[ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਸਮਾਜਵਾਦ]] <br> [[ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦ]]'' <br>'' ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੜੇ: '' <br> {{•}} [[ਸੋਸ਼ਲ ਲਿਬਰਲ]] <br /> {{•}} [[ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ]] {{•}} [[ਕੇਂਦਰਕ]] |international = |colours = ਕੇਸਰ ਚਿੱਟਾ ਹਰਾ |position = [[Centre]]<ref>{{cite web|url=http://www.elections.in/political-parties-in-india/indian-national-congress.html|title=Indian National Congress – about INC, history, symbol, leaders and more|publisher=Elections.in|date=7 February 2014|accessdate=3 May 2014|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224234512/http://www.elections.in/political-parties-in-india/indian-national-congress.html%20|dead-url=yes}}</ref> |eci = ਕੌਮੀ ਪਾਰਟੀ<ref>{{cite web|title=List of Political Parties and Election Symbols main Notification Dated 18.01.2013|url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/ElecSym19012013_eng.pdf|publisher=Election Commission of India|accessdate=9 May 2013|location=India|year=2013}}</ref> |alliance = [[ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟਲ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਅਲਾਇੰਸ]] (INDIA) [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ]] (ਯੂ ਪੀ UPA) |loksabha_seats = |rajyasabha_seats = |symbol = [[File:Hand INC.svg|150px]] |website = {{URL|http://www.inc.in/}} |abbreviation=ਕਾਂਗਰਸ|founder=[[ਐਲਨ ਔਕਟਾਵੀਅਨ ਹਿਊਮ|ਏ.ਓ. ਹਿਊਮ]]<br />[[ਵੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਨਰਜੀ|ਡਬਲਯੂ.ਸੀ. ਬੋਨਰਜੀ]]<br />[[ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ|ਐਸ.ਐਨ. ਬੈਨਰਜੀ]] <br />[[ਮੋਨੋਮੋਹਨ ਘੋਸ਼]]<br />[[ਵਿਲੀਅਮ ਵੈਡਰਬਰਨ]]<br />[[ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ]]<br />[[ਬਦਰੂਦੀਨ ਤਾਇਬਜੀ]]<br />[[ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਤਾ]]<br />[[ਦਿਨਸ਼ਾਵ ਐਡੁਲਜੀ ਵਾਚਾ|ਦਿਨਸ਼ਾਵ ਵਾਚਾ]]<br />[[ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਾਡੇ|ਮਹਾਦੇਵ ਰਾਨਾਡੇ]]}} '''ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ''' (INC), ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ। 28 ਦਸੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਭਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1920 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਕਾਂਗਰਸ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Rastogi">{{cite book| title=The nature and dynamics of factional conflict| url=https://archive.org/details/naturedynamicsof0000rast| publisher=Macmillan Co. of India| author=Rastogi, P.N.| year=1975| p.=69}}</ref><ref name="ParlDebates">{{cite conference| url=http://books.google.co.in/books?id=VzM3AAAAIAAJ| title=Parliamentary Debates| publisher=Council of States Secretariat| year=1976| p.=111| Vol.=98| Issue=1–9}}</ref><ref name="CongBibliog">{{cite book| title=Indian National Congress: A Select Bibliography| publisher=U.D.H. Publishing House| author=Gavit, Manikrao Hodlya; Chand, Attar| year=1989| pages=451}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਇੱਕ "ਵੱਡਾ ਤੰਬੂ" ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਇਜਲਾਸ 1885 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਡਬਲਯੂ.ਸੀ. ਬੋਨਰਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਇੱਕ ਕੈਚ-ਆਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਰਿਹਾ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ==ਇਤਿਹਾਸ== [[File:Indian National Congress Flag.svg|thumb|ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਝੰਡਾ]] [[File:1931 Flag of India.svg|thumb|ਇਹ ਝੰਡਾ 1931 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ [[ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ|ਪ੍ਰੋਵਿਜ਼ਨਲ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਆਫ ਫ੍ਰੀ ਇੰਡੀਆ]] ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ]] [[File:Marche sel.jpg|thumb|ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਮਕ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ ਦੌਰਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ]] [[ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1885 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ 72 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬੇ]] ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ [[ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ]], [[ਸੁਰੇਂਦ੍ਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ]], [[ਬਦਰੁੱਦੀਨ ਤਿਆਬਜੀ]], [[ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਮਹੇਤਾ]], [[ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਬੈਨਰਜੀ]], [[ਐਸ. ਰਾਮਸਵਾਮੀ ਮੁਦਾਲੀਅਰ]],<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rzWKAAAAMAAJ&q=Rao+Bahadur+Savalai+Mudaliar |title=The Encyclopaedia of Indian National Congress: 1885–1890, The founding fathers | author=A. Moin Zaidi |year=1976 |page=609 |language=en }}</ref> [[ਐਸ. ਸੁਬਰਮਣਿਆ ਆਈਅਰ]], ਅਤੇ [[ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ [[ਐਲਨ ਆਕਟੇਵੀਅਨ ਹਿਊਮ]], ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਸੀ, ਵੀ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ===ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ (1885–1905)=== {{More citations needed|date=December 2024}}[[File:A O Hume.jpg|right|150px|thumb|ਐਲਨ ਆਕਟੇਵੀਅਨ ਹਿਊਮ]] ਰਿਟਾਇਰਡ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ [[ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ)|ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ]] (ICS) ਅਧਿਕਾਰੀ [[ਐਲਨ ਆਕਟੇਵੀਅਨ ਹਿਊਮ]] ਨੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। [[1857 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ|ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ]] ਤੋਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਰਾਜ]] ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਭਾਰਤ, ਜਿਸਨੂੰ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ]] ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾਪੂਰਣ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਣ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਚੁਨੌਤੀ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਜਾਂ [[ਹੇਜਮਨੀ]] ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਧਾਰਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਵਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਨ।{{citation needed| date=April 2014}} ਹਿਊਮ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ [[ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। 1883 ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ, <blockquote>ਹਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ, ਨਿੱਜੀ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸਵਾਰਥੀ ਲਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ, ਗਲਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਾਰਡ ਰਿਪਨ ਦੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਬੇਅਸਰ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਖਤਮ ਹਨ[,] ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name="pattabhi1935">{{Citation | title=The History of the Indian National Congress | author=B. Pattabhi Sitaramayya | year=1935 | publisher=Working Committee of the Congress | url=https://archive.org/details/TheHistoryOfTheIndianNationalCongress |page=12}}</ref></blockquote> ਮਈ 1885 ਵਿੱਚ, ਹਿਊਮ ਨੇ [[viceroy#British India|ਵਾਇਸਰਾਏ]] ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ "ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ" ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਮਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਹਿਊਮ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ "An Appeal from the People of India to the Electors of Great Britain and Ireland" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ [[1885 United Kingdom general election|1885 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਰਲ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜੋ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਾਨਭੂਤੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="riddick2006">{{Citation | title=The History of British India: a chronology | author=John F. Riddick | year=2006 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=0-313-32280-5 | url=https://books.google.com/books?id=Es6x4u_g19UC}}</ref>{{Page needed|date=April 2014}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਪੀਲ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ "ਇੱਕ ਕਰੜਾ ਝਟਕਾ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਆਪ ਲੜਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।<ref name="yasin1996">{{Citation | title=Emergence of nationalism, Congress, and separatism | author=Madhvi Yasin | year=1996 | publisher=Raj Publications | isbn=81-86208-05-4 | url=https://books.google.com/books?id=NiJuAAAAMAAJ}}</ref>{{Page needed|date=April 2014}} 28 ਦਸੰਬਰ 1885 ਨੂੰ, ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬੰਬੇ ਦੇ ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਤੇਜਪਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 72 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਹਿਊਮ ਨੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਪਦ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ [[Womesh Chunder Bonnerjee]] ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ।<ref name="riddick2006" />{{Page needed|date=April 2014}} ਹਿਊਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਦੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਂਬਰ (ਦੋਵੇਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵੀ ਸਥਾਪਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, [[ਵਿਲੀਅਮ ਵੇਡਰਬਰਨ]] ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਰ) [[ਸਰ ਜਾਨ ਜਾਰਡਿਨ, ਪਹਿਲਾ ਬੈਰੋਨੈਟ|ਜਾਨ ਜਾਰਡਿਨ]]। ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਬੰਬੇ]] ਅਤੇ [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਜ਼]] ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਸਨ।<ref name="riddick2006" />{{Page needed|date=April 2016}} {{clarify|date=November 2018|reason=So, who were the "Hindu" members? The names of the Brits are important, but not the Indians? Whole thing seems written from very British POV, seems a bit backwards.}} '''1885–1905 ਦੌਰਾਨ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ''' 1885 ਤੋਂ 1905 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਿਮਰ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਿਆਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। * ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ: ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਜਲੂਸ ਕੱਢਣ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ। * ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ: ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਉਪਾਇਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹਤ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੈਂਕ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਭੇਦਭਾਵਪੂਰਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। * ਸੰਵਿਧਾਨਕ: ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਨਿਮਰ ਮੰਗਾਂ ਇਹ ਸਨ: ਵਿਧਾਨਕ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇ; ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਉਪਰੋਕਤ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ। * ਆਰਥਿਕ: ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਲੂਣ ਕਰ (salt tax) ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ====ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ==== ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: * ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੀਸੈਟ ਕਰਨਾ * ਧਨ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ * ਅਮੀਰ, ਮੱਧ ਵਰਗ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘਟਾਉਣਾ * ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਦਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ====ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ==== [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, [[ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ]] ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਸਨ। [[ਰੇਜਾਊਲ ਕਰੀਮ ਲਸਕਰ]], ਜੋ ਕਿ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ]] ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ [[ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਹਨ, ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। 1885 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰੀ ਬਰਮਾ ਦੇ ਵਿਲੀਨੀਕਰਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।"<ref>{{cite book|last1=Laskar|first1=Rejaul Karim|title=India's Foreign Policy: An Introduction|date=2013|publisher=Paragon International Publishers|location=New Delhi|isbn=978-93-83154-06-7|page=5}}</ref> ====ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ==== ਕਈ ਮੁਸਲਿਮ ਕਮਿਊਨਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾਵਿਦ [[ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ]], ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-Z9ODwAAQBAJ&pg=PT94|title=Discovery of Prehistory Ancient India: Krishna & Radha|first=Dr Jagat K.|last=Motwani|year=2018|publisher=iUniverse|isbn=9781532037900|via=Google Books}}</ref> [[ਹਿੰਦੂ]] ਕਮਿਊਨਟੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।<ref name="auto">{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/20078547|title=On the Origins of the Indian National Congress: A Case Study of Cross-Cultural Synthesis|author=Hanes, W. Travis|year=1993|journal=Journal of World History|volume=4|issue=1|pages=69–98|jstor=20078547}}</ref> ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤੀ ਅਣਦੇਖੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਲੀਟ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਧਨਾਢ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="auto"/> ====ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਉਭਾਰ==== [[File:First meeting session of the Indian National Congress in Bombay, 1885.jpg|right|300px|thumb|ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨ, ਬੰਬੇ, 28–31, ਦਸੰਬਰ, 1885]] ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਭਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵੋਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਭਰੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।<ref name="auto1"/> ਇਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀਕਰਣ [[ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ]] ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਨੌਰੋਜੀ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ ਵੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਕੁਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ]] ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-52829458|title=The Grand Old Man of India who became Britain's first Asian MP|publisher=BBC News|date=4 July 2020}}</ref> [[ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ]] ਉਹਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ''[[ਸਵਰਾਜ]]'' ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਤਿਲਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਔਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਕੜਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਅਭਿਵਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ''ਸਵਰਾਜ'' ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੱਲ ਮੰਨਿਆ: ਹਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਉਭਰਦੇ ਹੋਏ ਜਨਨੇਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਬਿਪਿਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ]] ਅਤੇ [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਇ]], [[ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼]], [[ਵੀ. ਓ. ਚਿਦੰਬਰਮ ਪਿੱਲੈ]] ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਰਾਜ—ਮਦਰਾਸ, ਬੰਬੇ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ—ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।<ref name="auto1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p2qFYxtq3GYC&pg=PA55|title=Freedom Fighters of India (in Four Volumes)|first=M. G.|last=Agrawal|date=2008|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788182054684|via=Google Books}}</ref> ਮੋਡਰੇਟ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਖਲੇ]], [[ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਮਹੇਤਾ]], ਅਤੇ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ, ਨੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਗੋਖਲੇ ਨੇ ਤਿਲਕ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1906 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>The moderates, led by [[Gopal Krishna Gokhale]], [[Pherozeshah Mehta]], and Dadabhai Naoroji, held firm to calls for negotiations and political dialogue. Gokhale criticized Tilak for encouraging acts of violence and disorder. The Congress of 1906 did not have public membership, and thus Tilak and his supporters were forced to leave the party.</ref> ਤਿਲਕ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਰੋਸਾ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ 1906 ਵਿੱਚ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ]] ਬਣਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਉਚਿਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।<ref name="auto1"/> ===ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ: ਰੂਹ ਲਈ ਲੜਾਈ=== [[File:Annie Besant.png|thumbnail|right|ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਰਪੀ ਸਨ।]] ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਨੂੰ [[ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧਣ ਲੱਗੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/indian-soldiers-world-war-one-germany-british-army-1026848-2017-07-28|title=World War I: Role of Indian Army in Britain's victory over Germany|date=28 July 2017|website=India Today}}</ref> ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਂਗਰਸ 1916 ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ [[ਲਖਨਊ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨ]] ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਦੇ ਯਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{Cite news |url=https://scroll.in/article/968926/the-tilak-jinnah-pact-embodied-communal-harmony-that-is-much-needed-in-modern-day-india|title=The Tilak-Jinnah pact embodied communal harmony that is much needed in modern-day India|first=Sudheendra|last=Kulkarni|work=Scroll.in}}</ref> ਤਿਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ, ਨੌਜਵਾਨ [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ]] ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ [[ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ]] ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, [[ਹੋਮ ਰੂਲ ਮੂਵਮੈਂਟ]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ''ਹੋਮ ਰੂਲ'' — ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ — ਦੀ ਮੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਕਿ ''ਸਵਰਾਜ'' ਦਾ ਪੂਰਵਰੂਪ ਸੀ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਸਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="auto2"/> ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ, ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਸੀ। [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ]] ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਭੇਦਭਾਵਪੂਰਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸਫਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1915 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ [[ਨਾਗਰਿਕ ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ]] ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਘੜਿਆ, ''[[ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ]]''।<ref>{{Cite news |url=https://www.deccanherald.com/opinion/the-making-of-gandhi-in-south-africa-and-after-852712.html|title=The making of Gandhi in South Africa and after|date=23 June 2020|work=Deccan Herald}}</ref> ====ਚੰਪਰਣ ਅਤੇ ਖੇਡਾ==== {{main|ਚੰਪਰਣ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ|ਖੇਡਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ}} ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਨੇ ਚੰਪਰਣ ਅਤੇ ਖੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/gandhi-fought-the-british-with-weapons-of-truth-non-violence/article29577336.ece|title=Gandhi fought the British with weapons of truth, non-violence|newspaper=The Hindu|date=2 October 2019}}</ref> ਫਿਰ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਸ ਆੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ; ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਰੂਹ ਲਈ ਲੜਾਈ==== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਵਰਗ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ। [[ਬਿਪਿਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ]], [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ]], [[ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ]], [[ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ]] ਸਭ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।<ref name="auto2">{{cite book | last=Singh | first=M.K. | title=Encyclopaedia of Indian War of Independence, 1857–1947: Birth of Indian National Congress : establishment of Indian National Congress | publisher=Anmol Publications| year=2009 | isbn=978-81-261-3745-9 | url=https://books.google.com/books?id=IlYwAQAAIAAJ}}</ref> 1918, 1919 ਅਤੇ 1920 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਈਆਂ, ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਭਰ ਦਿੱਤੀ।<ref name="auto2"/> 1919 ਦੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਤਲੇਆਮ]] ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਦੰਗਿਆਂ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉਗਰ ਹੋ ਗਏ।<ref>{{Cite news|last=Prakash|first=Gyan|date=2019-04-13|title=Opinion {{!}} The Massacre That Led to the End of the British Empire|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/04/13/opinion/1919-amrtisar-british-empire-india.html|access-date=2021-08-24|issn=0362-4331}}</ref> ਮੋਹਨਦਾਸ ਕੇ. ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰੂਹ ਲਈ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="auto2"/> ਲੋਕਮਾਨਯ ਤਿਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ''ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿਤਾ'' ਕਿਹਾ ਸੀ, 1920 ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਖਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਹਾਂਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=i7yKAAAAMAAJ&q=Lokmanya+Tilak,+whom+Gandhi+had+called+The+Father+of+Modern+India+died+in+1920,+and+Gopal+Krishna+Gokhale+had+died+four+years+earlier.|title = Indian Political Parties|year = 1984|publisher = Meenakshi Prakashan}}</ref> [[ਮੋਤੀਲਾਲ ਨੇਹਰੂ]], [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਇ]] ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਗੋਖਲੇ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ===ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਯੁੱਗ=== [[File:Mahadev Desai and Gandhi 2 1939.jpg|right|thumb|210px|ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।]]ਗਾਂਧੀਜੀ ਨੇ 1919 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਰੱਖਿਆ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ [[ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ 1915 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1923 ਵਿੱਚ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ===ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਸੰਗਠਨ=== ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਚੰਪਰਣ ਅਤੇ ਖੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਭਰੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਨ [[ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ]], [[ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ]], [[ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ]], [[ਨਰਹਾਰੀ ਪਰੀਖ]], [[ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਸਾਈ]] — ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੀਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ — [[ਚਿੱਤਰੰਜਨ ਦਾਸ]], [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]], [[ਐਸ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਈਅੰਗਾਰ|ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਈਅੰਗਾਰ]]।{{citation needed|date=October 2015}} ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਐਲੀਟ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ:{{citation needed|date=October 2015}} * ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਫੀਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। * ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਇਕਾਈਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀਆਂ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ — ਜੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ। PCCs ''[[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]]'' ਲਈ ਉਭਰੀਆਂ — ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰਾਜ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। * ਜਾਤੀ, ਨਸਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਭੇਦਭਾਵ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ — ਸਰਵ-ਭਾਰਤੀ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। * ਮਾਤਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ — ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ''[[ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਉਰਦੂ]]'', ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ''[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ]]'' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। * ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵੰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਆਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦਿੱਤਾ। * ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ==== 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਮ. ਕੇ. ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਿਤ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਹੇਠਾਂ [[ਗੁਜਰਾਤ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਬਿਹਾਰ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ:{{citation needed|date=October 2015}} * [[ਅਛੂਤਪਣ]] ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਭੇਦਭਾਵ * ਸ਼ਰਾਬਖੋਰੀ * ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦੀ ਘਾਟ * ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ * [[ਪੁਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ]] ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ * ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ * ਗਰੀਬੀ, [[ਖਾਦੀ]] ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ [[ਕੁੱਟੀਰ ਉਦਯੋਗ]] ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਐਮ. ਕੇ. ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਇਸ ਗਹਿਰੇ ਕੰਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਮਹਾਤਮਾ, ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ===ਸੱਤਾ ਵੱਲ ਉਤਥਾਨ (1937–1942)=== {{More citations needed|date=December 2024}}[[File:Katni1.jpg|left|thumb|350px| [[ਕਟਨੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਜੋ [[ਸਵਰਾਜ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਨੇਹਰੂ]], [[ਗਾਂਧੀ]] ਅਤੇ [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ ]] [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1935]] ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ [[ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਂਤੀ ਚੋਣਾਂ, 1937|1937 ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਂਤੀ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਗਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੀ। ਧਿਆਨ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇਕਮਾਤਰ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖੀ ਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੱਲ ਵੀ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਲਿਨਲਿਥਗੋ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ [[ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧਰਤ ਪੱਖ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।{{citation needed|date=October 2015}} [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] ਦੇ ਕਟਰ ਸਮਰਥਕ, ਜੋ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, 1938 ਵਿੱਚ ਬੋਸ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੇਰਾਰਕੀ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ==== ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦਾਸ ਟੰਡਨ, ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗਫ਼ਫਾਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਅਨੁਯਾਈ ਵੀ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਅਣਵਿਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1939 ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੋਸ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 1938 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੋਸ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। 1939 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਤਭੇਦ ਉਭਰੇ ਕਿ ਕੀ ਬੋਸ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੋਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਭੋਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਬੋਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ ਕਿ ਅਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੌਜ ਬਣਾਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ।{{citation needed|date=October 2015}} ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਥਿਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਜਾਂ, ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ [[ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗਫ਼ਫਾਰ ਖਾਨ]] ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ, ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਈ. ਡਬਲਿਊ. ਆਰਯਨਾਯਕਮ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾਵਿਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਤੀ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। (ਵੇਖੋ Reginald Reynolds, Beware of Africans)। ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾਵਿਦਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੇਸਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਡਲ ਖਾਸ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ।{{citation needed|date=October 2015}} ===ਅੰਤਿਮ ਲੜਾਈਆਂ=== <!-- Image with unknown copyright status removed: [[File:QUITIN7.JPG|left|thumb|Quit India procession at Bangalore]] --> ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਆਖਰੀ ਕਦਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ==== {{See also|ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਆੰਦੋਲਨ}} [[ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ]], ਜੋ ਕਿ [[ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਸਨ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਯਾਸਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ 1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੌਜ ਮੁਕੱਦਮੇ==== [[ਆਈਐਨਏ ਮੁਕੱਦਮੇ]] 1946 ਦੌਰਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ [[ਆਈਐਨਏ ਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ]] ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ]] ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਟੀਮ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਭੂਲਾਭਾਈ ਦੇਸਾਈ]], [[ਆਸਫ ਅਲੀ]], ਅਤੇ [[ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। Quit India Bill 8 ਅਗਸਤ 1942 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਰਾਇਲ ਇੰਡਿਅਨ ਨੇਵੀ ਬਗਾਵਤ==== ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਮਲਾਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰਾਇਲ ਇੰਡਿਅਨ ਨੇਵੀ ਬਗਾਵਤ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਬਗਾਵਤ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ==== {{Main|ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ}} ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ [[ਖਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗਫ਼ਫਾਰ ਖਾਨ]], [[ਸੈਫੁੱਦੀਨ ਕਿਚਲੂ]], [[ਡਾ. ਖਾਨ ਸਾਹਿਬ]] ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਸਨ ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। [[ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ]], ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਨੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ|ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ]], ਪਰ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{citation needed|date=October 2015}} ===1947–1952: ਤਬਦੀਲੀ=== <!-- Unsourced image removed: [[File:Sardar Vallabhbhai Patel.jpg|framepx100|Right|thumb|Sardar Vallabhbhai Patel was the Deputy Prime Minister of India]] --> <!-- Unsourced image removed: [[File:Nehru firstspeech.jpg|thumb|250px|Jawaharlal Nehru making his first speech in Independent India]] --> ====ਸੰਵਿਧਾਨ==== ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਸਮਾਵੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਨ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾਮੁਲਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ਕਾਂਗਰਸ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ [[ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ]], ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕੜੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮਸੌਦਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਅਧਿਆਕਸ਼ ਬਣਾਇਆ। [[ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ]], ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਸਭਾ]] ਨੇਤਾ, ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।<ref>{{Cite web |title=Shyama Prasad Mukherjee, the barrister who founded Bharatiya Janta Party |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/remembering-shyama-prasad-mukherjee-the-founder-of-bharatiya-jana-sangh-that-later-became-bharatiya-janta-party-1563356-2019-07-06 |access-date=2024-03-10 |website=India Today |date=6 July 2019 |language=en}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਾਅਦਿਆਂ 'ਤੇ ਡਟੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਅਛੂਤਪਣ ਅਤੇ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ [[ਜ਼ਮੀੰਦਾਰ]] ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਜ਼ਦੂਰੀਆਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ====ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ==== 1947 ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਧਿਆਕਸ਼ਤਾ [[ਜੀਵਤਰਾਮ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਰਿਸ਼ਠ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਨੇਹਰੂ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਦੋਹਰੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਨੇ 1947, 1948 ਅਤੇ 1949 ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਕਸ਼ੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਲਈ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।{{citation needed|date=October 2015}} ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੇਹਰੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 1950 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੇਹਰੂ ਨੇ [[ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦਾਸ ਟੰਡਨ]] ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲਾਬੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ]] ਪੁਨਰਜਾਗਰਣਵਾਦੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਜਿਸਦੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ "ਸਮੱਸਿਆਪੂਰਨ" ਵਿਚਾਰ ਸਨ। ਨੇਹਰੂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੰਡਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਟੇਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਸਤਗੀ ਨਹੀਂ ਬਰਤੀ।{{citation needed|date=October 2015}} ਪਟੇਲ ਦੇ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਟੇਲ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਟੇਲ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ), ਟੰਡਨ ਨੇ ਕਠਿਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨੇਹਰੂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਪਟੇਲ ਦੇ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲ, ਨੇਹਰੂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।{{citation needed|date=October 2015}} ਹਾਲਾਂਕਿ, 1950 ਵਿੱਚ ਪਟੇਲ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਨ ਸਦਾ ਲਈ ਨੇਹਰੂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ, ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਟੰਡਨ ਹਾਸੀਏ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੋਣੀ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਹਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਈ। 1952 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ।{{citation needed|date=October 2015}} === ਨੇਹਰੂ ਯੁੱਗ (1952–1964) === {{see also|ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਤਾ}} [[File:Nehrucon.jpg|thumb|alt=See caption |[[ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ|ਨੇਹਰੂ]] [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ]] 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਗਭਗ 1950]] 1951 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1964 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ, [[ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ]] ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੇਤਾ ਰਹੇ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 1951–52, 1957 ਅਤੇ 1962 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।<ref name=career>{{cite web|title=Nehru Years in Indian Politics|url=http://www.sps.ed.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0005/38480/WP16_Suranjan_Das.pdf|website=sps.ed.ac.uk|publisher=School of Social and Political Science, Edinburgh|access-date=23 June 2014|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924105051/http://www.sps.ed.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0005/38480/WP16_Suranjan_Das.pdf|url-status=dead}}</ref> ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਨੇਹਰੂ ਨੇ [[ਆਯਾਤ ਬਦਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ]] 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ]] ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ [[ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ]] ਅਤੇ [[ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ]] ਇਕੱਠੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।<ref name="economic policy">{{cite web|title=Economic Ideology of Jawaharlal Nehru|url=http://www.epw.in/system/files/pdf/1964_16/29-30-31/economic_ideology_of_jawaharlal_nehru.pdf|website=www.epw.in|publisher=Economic and Political Weekly|access-date=23 June 2014}}</ref> ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੂਲ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ।<ref name=career /> ਨੇਹਰੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ—ਸਟੀਲ, ਲੋਹਾ, ਕੋਇਲਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ—ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="economic policy" /> ਨੇਹਰੂ ਨੇ ਧਰਮਨਿਰਪੇਕਤਾ, [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ]] ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਜੋ ਰਾਜ-ਚਲਿਤ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਗੈਰ-ਜੁੜਿਆ ਅੰਦੋਲਨ|ਗੈਰ-ਜੁੜੀ]] ਅਤੇ ਗੈਰ-ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਬਣ ਗਈ।<ref name=root>{{cite news|title=History of Indian Economy Part II|url=http://www.dnaindia.com/analysis/column-why-jawaharlal-nehru-is-the-root-cause-of-indias-economic-troubles-1564479|access-date=23 June 2014|work=[[Daily News and Analysis]]|agency=DNA|date=11 July 2011}}</ref> [[ਠੰਢਾ ਯੁੱਧ]] ਦੌਰਾਨ ਗੈਰ-ਜੁੜੇਪਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਨੇਹਰੂ ਨੂੰ [[ਪੂਰਬੀ ਬਲਾਕ|ਪੂਰਬੀ]] ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬਲਾਕ]] ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬੁਨਿਆਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।<ref name=movement>{{cite news|title=Nehru: Founding member of The non-aligned movement|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/574242.stm|website=news.bbc.co.uk|publisher=[[BBC|The British Broadcasting Corporation]]|access-date=23 June 2014}}</ref><ref name=Non-Aligned>{{cite web|title=History and Evolution of Non-Aligned Movement|url=http://mea.gov.in/in-focus-article.htm?20349/History+and+Evolution+of+NonAligned+Movement|website=mea.gov.in|publisher=Ministry of External Affairs, [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]]|access-date=23 June 2014}}</ref> ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਨੇਹਰੂ 'ਤੇ ਚਾਰ ਜਾਣੀਆਂ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਯਤਨ ਹੋਏ।<ref name="Sahgal2010">{{cite book|author=Nayantara Sahgal|title=Jawaharlal Nehru: Civilizing a Savage World|url={{Google books|KycnN-MlfY4C|page=PA58|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-670-08357-2|page=58}}</ref> ਉਸਦੀ ਜਾਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ 1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਰ ਵਿੱਚ [[ਨਾਰਥ-ਵੈਸਟ ਫਰੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ (1901–2010)|ਨਾਰਥ-ਵੈਸਟ ਫਰੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ]] ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ 1955 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੁਰੀਧਾਰੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=autogenerated3>{{cite book|author=Nayantara Sahgal|title=Jawaharlal Nehru: Civilizing a Savage World|url={{Google books|KycnN-MlfY4C|page=PA58|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date= 2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-670-08357-2|page=60}}</ref> ਤੀਜਾ ਯਤਨ [[ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ|ਬੰਬੇ]] ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref name=autogenerated2>{{cite book|author=Nayantara Sahgal|title=Jawaharlal Nehru: Civilizing a Savage World|url={{Google books|KycnN-MlfY4C|page=PA58|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-670-08357-2|page=61}}</ref> ਚੌਥਾ 1961 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਪਟੜੀਆਂ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।<ref name="Sahgal2010" /> ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨੇਹਰੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਵੇ।<ref name="Sahgal2010" /> [[ਕੇ. ਕਾਮਰਾਜ]] 1963 ਵਿੱਚ ਨੇਹਰੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।<ref name=life>{{cite web|title=K. Kamaraj – Life History|publisher=The Perun Thalaivar organization|url=http://www.perunthalaivar.org/english/life-history/|website=www.perunthalaivar.org|access-date=23 June 2014|archive-date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705202836/http://www.perunthalaivar.org/english/life-history/|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ [[ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ|ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ]] ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name=Kingmakers>{{cite web|title=The Syndicate: Kingmakers of India |url=http://pib.nic.in/feature/feyr2003/fjul2003/f150720031.html|website=pib.nic.in|publisher=Press Information Bureau: [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]]|access-date=23 June 2014}}</ref> ਕਾਮਰਾਜ "ਸਿੰਡੀਕੇਟ" ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਜੇ ਪੱਖ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ। 1963 ਵਿੱਚ 1962 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਘਟ ਗਈ। ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵੰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਮਰਾਜ ਨੇ ਨੇਹਰੂ ਨੂੰ [[ਕਾਮਰਾਜ ਯੋਜਨਾ]] ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਛੇ ਕਾਂਗਰਸ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ (ਉਸ ਸਮੇਤ) ਅਤੇ ਛੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਬਿਨੇਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਕੰਮ ਲਈ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।{{sfn|Mahendra Prasad Singh|1981|p=46}}<ref name="Jeyaraman2013">{{cite book|author=Bala Jeyaraman|title=Kamaraj: The Life and Times of K. Kamaraj|url={{Google books|BqWeAwAAQBAJ|page=PT55|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date=2013 |publisher=Rupa Publications |isbn=978-81-291-3227-7|pages=55–56}}</ref><ref name="Gehlot1991">{{cite book|author=N. S. Gehlot|title=The Congress Party in India: Policies, Culture, Performance|url={{Google books|06HLD2_3Qj4C|page=PA177|plainurl=yes}} |year=1991|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=978-81-7100-306-8|page=180}}</ref> [[File:Congress Party old symbol.png|thumb|ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੋਣ ਚਿੰਨ੍ਹ (1952–1969)]] 1964 ਵਿੱਚ, ਨੇਹਰੂ ਦੀ ਮੌਤ [[ਏਓਰਟਿਕ ਡਿਸੈਕਸ਼ਨ]] ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ।<ref name=death>{{cite news|title=The death of Nehru|work=The Guardian|publisher=The Guardian archive|date=28 May 2013 |url=https://www.theguardian.com/theguardian/2013/may/28/death-of-nehru-archive-1964|access-date=23 June 2014}}</ref><ref name="Nehru death">{{cite web|title=Jawaharlal Nehru (1889–1964) |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nehru_jawaharlal.shtml|website=bbc.co.uk|publisher=[[BBC|The British Broadcasting Corporation]]|access-date=23 June 2014}}</ref><ref name="Nehru dies">{{cite news|title=1964: Light goes out in India as Nehru dies|publisher=[[BBC|The British Broadcasting Corporation]] |url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/27/newsid_3690000/3690019.stm |website=news.bbc.co.uk|access-date=23 June 2014}}</ref> ਨੇਹਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਗੁਲਜ਼ਾਰੀਲਾਲ ਨੰਦਾ]] ਨੂੰ 27 ਮਈ 1964 ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੰਸਦੀ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਜੋ ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇਗਾ।<ref name="Interim PM">{{cite web |title=Shri Gulzari Lal Nanda |url=https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/shri-gulzari-lal-nanda-2/ |publisher=PMO India |access-date=24 July 2021}}</ref> ਨੇਹਰੂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਹੋਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਸੰਸਦੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਉੱਤੇ [[ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਦੀ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ "ਕਿੰਗਮੇਕਰ" ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।{{sfn|Mahendra Prasad Singh|1981|p=42}} === ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਯੁੱਗ (1964–1966) === ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਨੇਹਰੂ ਦੇ [[ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ|ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ]] ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ; [[ਟੀ. ਟੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਾਚਾਰੀ]] ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ [[ਯਸ਼ਵੰਤਰਾ ਚਵਾਣ]] ਵੀ ਰਹੇ।<ref name="PradhanGodbole1999">{{cite book|author1=R. D. Pradhan|author2=Madhav Godbole|title=Debacle to Revival: Y. B. Chavan as Defence Minister, 1962–65|url={{Google books|9vDvpB_sqB0C|page=PA15|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date=1999|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-1477-5|page=17}}</ref> ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ [[ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ [[ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ]] ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Affairs2008">{{cite book|author=Arvind Panagariya Professor of Economics and Jagdish Bhagwati Professor of Indian Political Economy Columbia University School of International & Public Affairs|title=India: The Emerging Giant: The Emerging Giant|url={{Google books|6eO1-yP7o4MC|page=PA27|keywords=|text=|plainurl=yes}}|date=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-804299-0|page=27}}</ref> [[ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ|ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਨੇ [[ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ]], ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨੇਹਰੂ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਨੂੰ [[ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ]] ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।<ref name=ministry>{{cite web|title=History and Politics of India|url=https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Indira.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19991112105947/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Indira.html|url-status=dead|archive-date=12 November 1999|website=socialsciences.ucla.edu|publisher=UCLA Division of Social Sciences|access-date=23 June 2014}}</ref> ਗੁਲਜ਼ਾਰੀਲਾਲ ਨੰਦਾ [[ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।<ref name="home affairs">{{cite web|title=Biography of Gulzarilal Nanda |url=http://pmindia.gov.in/pm_gulzari.html |website=pmindia.gov.in|publisher=Prime Minister's Office |access-date=23 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828142039/http://pmindia.gov.in/pm_gulzari.html |archive-date=28 August 2012 }}</ref> [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਨੇਹਰੂ ਦੀ [[ਗੈਰ-ਜੁੜਿਆ ਅੰਦੋਲਨ|ਗੈਰ-ਜੁੜੇਪਣ]] ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ,<ref name="NarayanShastri2006">{{cite book|author1=Narayan Agrawal Narayan|author2=Lal Bahadur Shastri|author3=Vivek Misra|author4=Subha Ravi|title=Lal Bahadur Shastri, Churn of Conscience|url={{Google books|Lwoae1jbcc0C|page=PA100|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=2006|publisher=Eternal Gandhi|isbn=978-81-231-0193-4|page=88}}</ref> ਪਰ [[ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ]] ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ। 1962 ਦੇ [[ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ]] ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਫੌਜੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਸ਼ਸਤ੍ਰ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਵਧਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਵਾਈਟ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ—ਦੁੱਧ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਜਿਸ ਲਈ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੇਅਰੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name=Revolution>{{cite web|title=The White Revolution: A beginning|url=http://www.unicef.org/india/media_2643.htm|website=unicef.org|publisher=[[UNICEF]]|access-date=23 June 2014|archive-date=19 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085943/http://www.unicef.org/india/media_2643.htm|url-status=dead}}</ref> 1965 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿਰੋਧੀ-ਹਿੰਦੀ ਆੰਦੋਲਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ।<ref name="Dasgupta1970">{{cite book|author=Jyotirindra Dasgupta|title=Language Conflict and National Development: Group Politics and National Language Policy in India|url={{Google books|qGACL5YJRjEC|page=PA237|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=1970|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-01590-6|page=237}}</ref><ref name=conflict>{{cite journal|title=The Madras anti-Hindi agitation|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_spring-summer-1966_39_1-2/page/19|journal=Pacific Affairs|volume=39|issue=1/2|pages=19–36|publisher=Digital library of academic journals|jstor=2755179|last1=Forrester|first1=Duncan B.|year=1966|doi=10.2307/2755179}}</ref> ਸ਼ਾਸਤਰੀ 1965 ਦੇ [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ]] ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੀਰੋ ਬਣ ਗਏ।<ref name=war>{{cite web|title=The Indo-Pakistan war of 1965|url=http://indiannavy.nic.in/book/1965-indo-pakistan-war|website=indiannavy.nic.in|publisher=[[ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੈਨਾ]]|access-date=23 June 2014}}</ref> ਉਸਦਾ ਨਾਰਾ, "[[ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ]]" ("ਸੈਨਿਕ ਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ"), ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name=slogan>{{cite news|title=Life of Lal Bahadur Shastri|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/life-of-lal-bahadur-shastri-to-be-captured-on-celluloid-113032600267_1.html|access-date=23 June 2014|work=[[Business Standard]]|agency=Ananda Bazar Patrika (ABP) Group|publisher=[[ABP Group|Ananda Publishers]]|date=26 March 2013}}</ref> 11 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ, [[ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਘੋਸ਼ਣਾ]] 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ; ਪਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹੱਸਮਈ ਹਨ।<ref name=controversy>{{cite web|title=Controversial death of Shastri|url=http://www.wikileaks-forum.com/india/68/dead-silence-on-the-killers-and-contract-killers-of-lal-bahadur-shastri/8620/|website=wikileaks-forum.com|publisher=Wikileaks Forum|access-date=23 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501224743/http://www.wikileaks-forum.com/india/68/dead-silence-on-the-killers-and-contract-killers-of-lal-bahadur-shastri/8620/|archive-date=1 May 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="diminutive leader">{{cite web|title=Lal Bahadur Shastri's death in Tashkent|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/thereporters/soutikbiswas/2009/08/was_mr_shastri_murdered.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817235300/http://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/thereporters/soutikbiswas/2009/08/was_mr_shastri_murdered.html|url-status=dead|archive-date=17 August 2014|website=bbc.com|publisher=BBC|access-date=23 June 2014}}</ref><ref name=Shashtri>{{cite web|title=Lal Bahadur Shastri |url=https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Shastri.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20000422080114/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Shastri.html|url-status=dead|archive-date=22 April 2000|website=socialsciences.ucla.edu/|publisher=UCLA Division of Social Science|access-date=23 June 2014}}</ref> ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ [[ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਨੂੰ [[ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ]] ਦੇ ਉੱਤੇ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, [[ਕੇ. ਕਾਮਰਾਜ]] ਨੇ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉੱਚ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਟੁੱਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਉੜੀਸਾ ਜਨਾ ਕਾਂਗਰਸ]], [[ਬੰਗਲਾ ਕਾਂਗਰਸ]], [[ਉਤਕਲ ਕਾਂਗਰਸ]], ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਲ]]। === ਇੰਦਿਰਾ ਯੁੱਗ (1966–1984) === [[File:Indira and Nixon.JPG|thumb|upright|left|[[ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ]] ਨਾਲ, 1971]] 1967 ਵਿੱਚ, [[1967 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1969 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ—ਉਸਨੇ ਖਾਲੀ ਪਏ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ [[ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵਾ ਰੈੱਡੀ]] ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਤੰਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ [[ਵੀ. ਵੀ. ਗਿਰੀ]] ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ{{sfn|Mahendra Prasad Singh|1981|pp=65–80}}<ref>Hardgrave, R. L., 1970. "The Congress in India: Crisis and Split". ''Asian Survey'', 10(3), pp. 256–262.</ref> ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ 14 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ [[ਐਸ. ਨਿਜਲਿੰਗੱਪਾ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣਤਾ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।<ref name=socialism>{{cite news |title=March to socialism under Prime Minister Indira Gandhi|work=[[The Economic Times]]|agency=Bennett, Coleman & Co. Ltd|publisher=[[The Times Group]]|date=24 August 2011}}</ref><ref name=expelled>{{cite news|title=1969: S. Nijalingappa expelled Indira Gandhi from the Party|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20070702-1969-congress-splits-748296-2007-07-01|access-date=25 June 2014|work=[[India Today]]|publisher=Aroon Purie|date=2 July 2007}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ INC ਧੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ (R) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।{{efn|The "R" stood for Requisition or Ruling}} ਮੂਲ ਪਾਰਟੀ ਫਿਰ [[ਕਾਂਗਰਸ (ਓ)|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਓ)]] ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।{{efn|The "O" stands for organisation/Old Congress.}} ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਕਾਮਰਾਜ, ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ, ਨਿਜਲਿੰਗੱਪਾ ਅਤੇ [[ਐਸ. ਕੇ. ਪਾਟਿਲ]] ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਐਜੰਡੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref name="book">{{cite book|last=Sanghvi|first=Vijay |title=The Congress, Indira to Sonia Gandh|year=2006|publisher=Kalpaz Publications|location=New Delhi |isbn=978-81-7835-340-1|page=77|url=https://books.google.com/books?id=npdqD_TXucQC&q=%22indira+gandhi%22+cow++calf+symbol&pg=PA77}}</ref> ਇਹ ਵਿਭਾਜਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ [[ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ]] ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇਕਜੁੱਟ ਵਿਰੋਧ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ]] ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=npdqD_TXucQC&q=%22indira+gandhi%22+cow++calf+symbol&pg=PA77|title=The Congress, Indira to Sonia Gandhi |first=Vijay|last=Sanghvi|date=2006|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788178353401|via=Google Books}}</ref> ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਮਰਥਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਐਜੰਡਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।<ref name=book /> ਉਸਦਾ ਧੜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ (R) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਜਦਕਿ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਸੰਗਠਨ)|ਮੂਲ ਪਾਰਟੀ]] ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 65 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸੀ।<ref name="Rosser">{{Cite book|publisher = MIT Press| pages = 468–470| url={{Google books|y3Mr6TgalqMC|page=PA470|plainurl=yes}} |isbn=978-0-262-18234-8| last1=Rosser| first1=J. Barkley| last2=Rosser| first2=Marina V.| title=Comparative Economics in Transforming the World Economy| year=2004}}</ref> ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ 705 ਵਿੱਚੋਂ 446 ਮੈਂਬਰ ਇੰਦਿਰਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣਿਆ ਕਿ ਇੰਦਿਰਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹੀ ਅਸਲੀ ਕਾਂਗਰਸ (INC-R) ਹੈ। "ਓਲਡ ਕਾਂਗਰਸ" ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਬੈਲਾਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਜਦਕਿ ਇੰਦਿਰਾ ਦੇ ਧੜੇ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬੱਛੇ ਨਾਲ ਗਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{quote box|bgcolor=#CCDDFF|width=25%|align=right|quote="India might be an ancient country but was a young democracy and as such should remain vigilant against the domination of few over the social, economic or political systems. Banks should be publicly owned so that they catered to not just large industries and big businesses but also agriculturists, small industries and entrepreneurs. Furthermore, the private banks had been functioning erratically with hundreds of them failing and causing loss to the depositors who were given no guarantee against such loss."|source=—ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਿਆਨ।<ref name="Quote">{{cite news |last1=Menon |first1=Vandana |title='We simply don't have time': Read Indira Gandhi's letters defending bank nationalisation |url=https://theprint.in/politics/letters-indira-gandhi-defending-bank-nationalisation/17110/ |access-date=10 March 2022 |work=ThePrint |agency=Printline Media Pvt. Ltd |date=November 16, 2017}}</ref>}} 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਮੱਧ-ਅਵਧੀ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਾਂਗਰਸ (R) ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ({{lang|hi|[[ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਓ]]}}) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।<ref name="1971 result">{{cite web|title=General Elections, India, 1971: Statistical report |url=http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |website=eci.nic.in |publisher=[[ਭਾਰਤ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ]] |access-date=25 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175452/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |archive-date=18 July 2014 }}</ref> 1971 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਂਗਰਸ (R) ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ [[ਰਿਆਸਤੀ ਭੱਤਾ|ਪ੍ਰਿਵੀ ਪੁਰਸ]] ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 14 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name=nationalisation>{{cite news|title=Economic Milestone: Nationalisation of Banks (1969)|url=http://forbesindia.com/article/independence-day-special/economic-milestone-nationalisation-of-banks-(1969)/38415/1|access-date=17 September 2015 |work=[[Forbes India]]|date=17 September 2015}}</ref> 1969 ਵਿੱਚ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਿਵੀ ਪੁਰਸ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਉਪਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਯ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1971 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਛੱਬੀਵੀਂ ਸੋਧ]] ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਵੀ ਪੁਰਸ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। 1962 ਦੇ [[ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ]] ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਘਟਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਹੋ ਗਏ। 1962 ਦੇ ਛੋਟੇ ਯੁੱਧ ਨੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ]] ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਯੋਜਨਾ (1961–1966) ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ। [[ਸੁਭਦਰਾ ਜੋਸ਼ੀ]], ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰ, ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰੋਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।<ref name="Bank Act">{{cite web |title=The Defining Event |url=https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/PDFs/90069.pdf |publisher=[[ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ]] |access-date=10 March 2022}}</ref> ਜੁਲਾਈ 1969 ਵਿੱਚ, ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਚੌਦਾਂ ਵੱਡੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ChrzDwAAQBAJ&pg=PA20 |title=Banking Awareness |date=2017 |publisher=Arihant Publications (India) Ltd. |page=20 |isbn=978-93-11124-66-7}}</ref> 1971 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੋਇਲਾ, ਸਟੀਲ, ਤਾਮਬਾ, ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ, ਕਪਾਹ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ।<ref name="Bank Act" /> [[File:Congress Loksabha seats all time.png|thumb|alt= INC seasts in lower house of Indian parliament|ਕਾਂਗਰਸ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ]] 12 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ, [[ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ|ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਉੱਚ ਨਿਆਂਲਯ]] ਨੇ ਚੋਣੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਅਵੈਧ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name=emergency>{{cite web|title=The Emergency, and Indian democracy|url=https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Indira.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19991112105947/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Indira.html|url-status=dead|archive-date=12 November 1999|website=sscnet.ucla.edu|publisher=UCLA Division of Social Science|access-date=25 June 2014}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ|ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਵਧ ਰਹੀ ਅਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਫਖਰੁੱਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ]] ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ]] ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ|ਸੰਵਿਧਾਨ]] ਦੇ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਭਾਗ ਗਿਆਰਾਂ|ਆਰਟਿਕਲ 352]] ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Emergency papers found |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/Emergency-papers-found/articleshow/20839450.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=6 June 2018 |date=30 June 2013}}</ref> ਉੱਨੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ, ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਚੁਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ [[ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ]] ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਅਪਕ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਦੁਰਪਯੋਗ ਹੋਏ।<ref>{{cite journal |last=Ghildiyal|first=Subodh |title=Cong blames Sanjay Gandhi for Emergency 'excesses'|date=29 December 2010|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Cong-blames-Sanjay-Gandhi-for-Emergency-excesses/articleshow/7181279.cms|access-date=30 January 2014 |url-status=live|archive-date=28 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110828145401/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-29/india/28661327_1_slum-clearance-sanjay-gandhi-sterilization|journal=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite news|last=Express News Service|title=Emergency 'propagandist' who banned Kishore Kumar songs |url=http://archive.indianexpress.com/news/emergency-propagandist-who-banned-kishore-kumar-songs/1127804/ |access-date=17 January 2014|newspaper=Indian Express|date=11 June 2013}}</ref><ref name="The Life of Indira Gandhi">{{cite journal |last=Dasgupta |first=Swapan |title=The Life of Indira Gandhi |date=July 1985 |volume=7 |issue=3 |journal=Third World Quarterly |department=Book Reviews |doi=10.1080/01436598508419863 |pages=731–778}}</ref> 25 ਜੂਨ 1975 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ 21 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।<ref name=proved>{{cite news| author=Inder Malhotra|title=What Prime Minister Indira Gandhi's Emergency proved for India|date=23 June 2010 |url=http://www.rediff.com/news/column/inder-malhotra-on-35-years-after-the-emergency/20100623.htm |access-date=25 June 2014|work=[[Rediff.com]]}}</ref> ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=union>{{cite web|title=Indian general election, 1977|url=http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/INDIA_1977_E.PDF |website=ipu.org|publisher=Inter-Parliamentary Union|access-date=25 June 2014}}</ref> [[1977 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ, ਜਨਤਾ ਗਠਜੋੜ ਨੇ 295 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 153 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਜਨਤਾ ਉਮੀਦਵਾਰ [[ਰਾਜ ਨਾਰਾਇਣ]] ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। 2 ਜਨਵਰੀ 1978 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ (I) ਕਿਹਾ ਗਿਆ—"I" ਦਾ ਮਤਲਬ ਇੰਦਿਰਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।<ref name="Basu2016">{{cite book|last1=Basu |first1=Manisha |title=The Rhetoric of Hindutva|year=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-14987-8 |pages=73– |url={{Google books|E7gtDQAAQBAJ |page=PA73|plainurl=yes}}}}</ref> ਨਵੰਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਸਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ। 1980 ਵਿੱਚ [[1980 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।<ref name="1980 report">{{cite web |title=Statistical report general elections, 1980 |website=eci.nic.in |publisher=[[ਭਾਰਤ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ]] |url=http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |access-date=25 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014}}</ref> ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ (I) ਨੂੰ 1984 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਅਸਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਮੰਨਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ "I" ਨਾਮ 1996 ਵਿੱਚ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="Basu2016" /><ref name="1980 report" /> ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧੀ, ਜਿੱਥੇ [[ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ]] ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਿੱਖ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name=operation>{{cite news|title=Operation Blue Star 1984|url=http://www.dnaindia.com/india/report-7-things-you-need-to-know-about-operation-blue-star-1993952|access-date=25 June 2014|work=[[Daily News and Analysis]]|agency=[[Dainik Bhaskar]]|publisher=Deepak Rathi|date=6 June 2014}}</ref> 1983 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ [[ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ|ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਏ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।<ref name="telegraph report">{{cite news|title=1984: Operation Blue Star|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10881115/Operation-Blue-Star-How-an-Indian-army-raid-on-the-Golden-Temple-ended-in-disaster.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/10881115/Operation-Blue-Star-How-an-Indian-army-raid-on-the-Golden-Temple-ended-in-disaster.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=25 June 2014|work=[[The Daily Telegraph (UK)|The Daily Telegraph]]|date=6 June 2014}}</ref> ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ, ਕਈ ਅਸਫਲ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ [[ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="blue star">{{cite news|title=Operation Blue Star|url=http://www.thehindu.com/news/national/operation-blue-star-the-untold-story/article4798102.ece|access-date=25 June 2014|work=The Hindu|date=10 June 2013}}</ref> 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ [[ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ [[ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ (ਕਾਤਲ)|ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<ref name="telegraph report" /> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[1984 ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ]] ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।<ref name=violence>{{cite news|title=Violence follows Gandhi killing|url=https://www.bbc.co.uk/news|work=[[BBC News]]|access-date=23 June 2014}}</ref> ===ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰਾਓ ਯੁੱਗ (1984–1998)=== [[File:The Prime Minister Shri Rajiv Gandhi addressing the Special Session of the United nations on Disarmament, in New York in June, 1988 (1).jpg|thumb|right|alt=refer caption|[[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]] ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1988 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਰਸੱਤਰਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਵੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]] 1984 ਵਿੱਚ, ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ [[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]] ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਮਾਤਰ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ।<ref name="pm rajiv">{{cite web|title=Prime Minister Rajiv Gandhi, complete profile |url=http://pmindia.gov.in/pm_rajiv.html |website=pmindia.gov.in|publisher=Prime Minister's Office |access-date=23 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901121841/http://pmindia.gov.in/pm_rajiv.html |archive-date=1 September 2012 }}</ref> ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 401 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।<ref name="1984 election result">{{cite web|title=India General or the 8th Lok Sabha Election Results – 1984|url=http://www.elections.in/parliamentary-constituencies/1984-election-results.html|access-date=23 June 2014}}</ref> ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਊਰੋਕ੍ਰੇਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ।<ref name=tenure>{{cite news|title=Resurgent India|url=http://www.dnaindia.com/india/report-hamid-ansari-launches-book-resurgent-india-glimpses-of-rajiv-gandhi-vision-of-india-1955270|access-date=23 June 2014|work=[[Daily News and Analysis]]|date=22 January 2014}}</ref> ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯਤਨ ਉਲਟ ਪੈ ਗਏ। ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਘੋਟਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ।<ref name=movements>{{cite news|title=Rajiv Gandhi and the story of Indian modernization|url=http://www.livemint.com/Opinion/NYPeyCrc6NyfwmlxqjtumJ/Rajiv-Gandhi-and-the-story-of-Indian-modernization.html|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|date=19 May 2013 |type=Opinion |access-date=23 June 2014}}</ref> ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਸੀ।<ref name=consult>{{cite web|title=Rajiv Gandhi, History and Politics|url=https://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Rajiv.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20000226203915/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Independent/Rajiv.html|url-status=dead|archive-date=26 February 2000|website=UCLA, Division of Social Sciences|access-date=23 June 2014}}</ref> [[ਬੋਫੋਰਸ ਘੋਟਾਲਾ]] ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਛਵੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਪਰ 2004 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਰਨੋਪਰਾਂਤ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3458319.stm |title=Rajiv Gandhi cleared over bribery |work=BBC News |date=4 February 2004 |access-date=7 March 2010}}</ref> 21 ਮਈ 1991 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਏ ਗਏ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜੋ [[ਤਾਮਿਲ ਟਾਈਗਰਜ਼]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ।<ref name=autogenerated1>{{cite web|title=The assassination of Rajiv Gandhi|url=https://www.youtube.com/watch?v=CzdoMbYnb7w |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/CzdoMbYnb7w| archive-date=11 December 2021 |url-status=live|author=NDTV India|website = YouTube|access-date=21 June 2014|author-link = NDTV India | date=10 July 2013 }}{{cbignore}}</ref> ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। 1998 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ 26 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name=kiled>{{cite news|title=Rajiv Gandhi assassination case|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Rajiv-Gandhi-assassination-case-SC-stays-release-of-4-convicts-issues-notice-to-Tamil-Nadu-govt/articleshow/31089717.cms|access-date=21 June 2014|work=[[The Times of India]]|date=27 February 2014}}</ref> ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਮਿਲਿਟੈਂਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ 1987 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ [[ਭਾਰਤ-ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਮਝੌਤਾ]] ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਿਲ ਗੁਰਿੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="RajuRaju2008">{{cite book|author1=D. R. Kaarthikenyan, Radhavinod Raju|author2=Radhavinod Raju|title=Rajiv Gandhi Assassination|url={{Google books|7MqfCkBGdQ8C|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=2008|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=978-81-207-3265-0|pages=89–91}}</ref><ref name=Murder>{{cite news|title=SC refers Rajiv Gandhi killers' release case to Constitution Bench|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/rajiv-gandhi-assassination-case-supreme-court/|access-date=21 June 2014|work=[[The Indian Express]]|date=25 April 2014}}</ref> [[File:Visit of Narasimha Rao, Indian Minister for Foreign Affairs, to the CEC.jpg|thumb|ਨਰਸਿੰਹਾ ਰਾਓ ਦਾ CEC ਦੌਰਾ]] ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ [[ਪੀ. ਵੀ. ਨਰਸਿੰਹਾ ਰਾਓ]] ਆਏ, ਜੋ ਜੂਨ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।<ref name=rao>{{cite web|title=PV Narasimha Rao Biography |url=http://pmindia.nic.in/pm_narasimha.html |website=Website of the Prime Minister of India |access-date=23 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121227115219/http://pmindia.nic.in/pm_narasimha.html |archive-date=27 December 2012 }}</ref> ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਕ ਸੀ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਲਪਸੰਖਿਆਕ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ਰਾਓ ਨੇ ਖੁਦ 1991 ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ [[ਨੰਦਿਆਲ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਨੰਦਿਆਲ]] ਤੋਂ ਉਪ-ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।<ref name="Rao AP Won">{{cite news |last1=Lakshman |first1=Ganesh |title=Nandyal bypoll: It was P V Narasimha Rao's backyard when he ... |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amaravati/it-was-p-v-narasimha-raos-backyard-when-he-was-the-pm/articleshow/60168304.cms |access-date=10 March 2022 |work=[[The Times of India]]|agency=[[The Times Group]] |date=22 August 2017}}</ref> ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।<ref name="Reforming">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4120429.stm "Narasimha Rao – a Reforming PM"]. ''[[BBC News]]'' (23 December 2004). Retrieved 2 March 2007.</ref> ਰਾਓ, ਜਿਸਨੇ [[ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ]] ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, [[ਲਾਇਸੈਂਸ ਰਾਜ]] ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।<ref name="DNAArticle">Arvind Kumar, Arun Narendhranath (3 October 2001). [http://www.dnaindia.com/analysis/column_india-must-embrace-unfettered-free-enterprise_1594401 "India must embrace unfettered free enterprise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312095826/http://www.dnaindia.com/analysis/column_india-must-embrace-unfettered-free-enterprise_1594401 |date=12 March 2013 }}. ''[[Daily News and Analysis]]''.</ref> ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>[https://web.archive.org/web/20071106123253/http://www.voanews.com/tibetan/archive/2004-12/a-2004-12-23-2-1.cfm "PV Narasimha Rao Remembered as Father of Indian Economic Reforms"]. ''[[VOA News]]'' (23 December 2004).</ref> ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪੇਈ]] ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਓ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਰਾਓ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਿਆਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ।<ref name=reinvention>{{cite news |title=PV Narasimha Rao reinvented India|url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/pv-narasimha-rao-reinvented-india-so-why-is-he-the-forgotten-man-1.455990/|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|date=19 May 2012 |location=Abu Dhabi|access-date=23 June 2014}}</ref> ਉਸਨੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਗਲੋਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ]] ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[1991 ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ]] ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।<ref name="DNAArticle" /> ਰਾਓ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਤੁਰਾਈ ਲਈ ''[[ਚਾਣਕਯ]]'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="frontline">{{cite journal |url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20050114008013000.htm&date=fl2201/&prd=fline& |title=Obituary: A scholar and a politician|author=V. Venkatesan |journal=Frontline |volume=22 |issue=1 |date=1–14 January 2005 |access-date=30 March 2010 |archive-url=https://archive.today/20140517195129/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20050114008013000.htm&date=fl2201/&prd=fline& |archive-date=17 May 2014}}</ref> 1996 ਤੱਕ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਛਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਸਿਰਫ਼ 140 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। ਰਾਓ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੋਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref name=resign>{{cite web|author=ABP News|title=Atal Bihari Vajpayee's 13-day govt.|date=December 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=eQ4F8KNB3ao |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/eQ4F8KNB3ao| archive-date=11 December 2021 |url-status=live|publisher=YouTube|access-date=24 June 2014}}{{cbignore}}</ref> ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ [[ਸੀਤਾਰਾਮ ਕੇਸਰੀ]] ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-[[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਨੇਤਾ ਸਨ।<ref name=Kesari>{{cite news|title=The Sitaram Kesri case|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sitaram-kesri-case-how-dynasty-trumped-ethics-1564149|access-date=23 June 2014|work=[[Daily News and Analysis]]|date=10 July 2011}}</ref> ਰਾਓ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਰਟੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।<ref name="MitraEnskat2004">{{cite book|author1=Subrata Kumar Mitra|author2=Mike Enskat|author3=Clemens Spiess|title=Political Parties in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=dObxI9xahSYC&pg=PR7|year=2004|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96832-8|pages=42–43}}</ref> === ਆਈਐਨਸੀ (1998–ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਂ) === [[File:The President Dr. A.P.J Abdul Kalam authorizing the Prime Minister designate Dr. Manmohan Singh to form the next Government in New Delhi on May 19, 2004.jpg|thumb|250px|right|11ਵੇਂ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] [[ਏ. ਪੀ. ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ]] ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦ [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ 19 ਮਈ 2004 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]] [[1998 ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|1998 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 141 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2145_98.htm|title=India Parliamentary Chamber: Lok Sabha|website=[[Inter-Parliamentary Union]]|access-date=4 March 2018}}</ref> ਆਪਣੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ [[ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ]], ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਿਧਵਾ, ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1998/01/31/another-gandhi-comes-to-congress-partys-aid/6dd58f02-b8d2-4a1e-b6ee-32e6f26cefcf/|title=Another Gandhi Comes to Congress Party's Aid |last=Cooper|first=Kenneth J.|date=31 January 1998|newspaper=The Washington Post}}</ref> ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19950131-sonia-gandhi-emerges-as-cynosure-of-all-eyes-could-play-pivotal-role-in-party-politics-808336-1995-01-31|title=Sonia Gandhi emerges as cynosure of all eyes, could play pivotal role in party politics|first1=M. |last1=Rahman|date=31 January 1995|magazine=India Today}}</ref> ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ]] (NCP) ਬਣਾਈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ [[ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ]] ਨੇ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/05/21/world/congress-party-expels-3-who-opposed-gandhi.html|title=Congress Party Expels 3 Who Opposed Gandhi|first=Celia W.|last=Dugger|newspaper=The New York Times |date=21 May 1999}}</ref> ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। 1999 ਵਿੱਚ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਗਠਜੋੜ (ਭਾਰਤ)|ਐਨਡੀਏ]] ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 114 ਸੀਟਾਂ ਰਹਿ ਗਈ।<ref name="negi" /> ਪਰ ਉਸਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ==== ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰਾਂ (2004–2014) ==== 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ [[ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਜ਼ਗਮ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |url=https://www.rediff.com/election/2004/may/14congress.htm|title=The mathematics of politics|work=[[Rediff.com]]|access-date=4 March 2018|date=16 May 2004}}</ref> ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਸੀ — ਨਾਅਰਾ ਸੀ {{lang|hi|ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਹੱਥ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ}}। ਯੂਪੀਏ ਨੇ 222 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਠੁਕਰਾਇਆ ਅਤੇ [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-election-gandhi/sonia-gandhi-keeps-congress-hopes-alive-in-india-polls-idUSTRE53D1XH20090414 |title=Sonia Gandhi keeps Congress hopes alive in India polls|last=Chandra|first=Rina|work=Reuters|date=14 April 2009}}</ref> ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ: * [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਗਾਰੰਟੀ ਐਕਟ]] * [[ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ]] * [[ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ]] 2009 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 207 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ। ==== (2014–ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਂ) ==== 2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਹਾਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ 44 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।<ref name=performance>{{cite news|title=List of Congress winners|url=http://ibnlive.in.com/news/lok-sabha-election-results-list-of-congress-winners/472493-37-64.html|access-date=2026-04-30|archive-date=2014-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519170158/http://ibnlive.in.com/news/lok-sabha-election-results-list-of-congress-winners/472493-37-64.html|url-status=dead}}</ref> [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। 2017 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।<ref name="Naqshbandi" /> 2019 ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਿਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।<ref name="2019 president">{{cite news|url= https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cwc-chooses-sonia-gandhi-as-interim-chief-of-congress/articleshow/70623767.cms}}</ref> [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ [[ਗੌਰਵ ਗੋਗੋਈ]] ਉਪ ਨੇਤਾ ਹਨ। 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਣ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਗੁਆਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਗੋਆ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], [[ਮਣਿਪੁਰ]] ਆਦਿ। [[File:Bharat_Jodo_Yatra.webp|thumb|[[ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ]] — ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਨੇਤ੍ਰਿਤ ਇਕ ਯਾਤਰਾ]] ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ]] ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 2022 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤ ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ]] ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 24 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। 2023 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ [[ਇੰਡਿਆ ਗਠਜੋੜ]] ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]], [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]], [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ==ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ== {| class="wikitable sortable" cellpadding="5" |+ ! style="widਵੀਂ:25%;"| ਸਾਲ ! style="widਵੀਂ:15%;"| ਆਮ ਚੋਣਾਂ ! style="widਵੀਂ:15%;"| ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ! style="widਵੀਂ:15%;"| ਸੀਟ ਪਰਿਵਰਤਨ ! style="widਵੀਂ:15%;"| ਵੋਟਾਂ ਦੀ % ! style="widਵੀਂ:15%;"| ਵੋਟ ਫਰਕ |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951|1951]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951|ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 364 || || 44.99% || |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1957|1957]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1957|ਦੂਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 371 || {{ਵਾਧਾ}}7 || 47.78% || {{ਵਾਧਾ}} 2.79% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1962|1962]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1962|ਤੀਜੀ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 361 || {{ਕਮੀ}}10 || 44.72% || {{ਕਮੀ}} 3.06% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1967|1967]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1967|ਚੌਥੀ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 283 || {{ਕਮੀ}}78 || 40.78% || {{ਕਮੀ}}2.94% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1971|1971]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1971|5ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 352 || {{ਵਾਧਾ}}69 || 43.68% || {{ਵਾਧਾ}}2.90% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977|1977]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1977|6ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 153 || {{ਕਮੀ}}199 || 34.52% || {{ਕਮੀ}}9.16% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1980|1980]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1980|7ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 351 || {{ਵਾਧਾ}}198 || 42.69% || {{ਵਾਧਾ}}8.17% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1984|1984]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1984|8ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 415 || {{ਵਾਧਾ}}64 || 49.01% || {{ਵਾਧਾ}}6.32% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1989|1989]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1989|9ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 197 || {{ਕਮੀ}}218 || 39.53% || {{ਕਮੀ}}9.48% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1991|1991]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1991|10ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 244 || {{ਵਾਧਾ}}47 || 35.66% || {{ਕਮੀ}}3.87% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1996|1996]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1996|11ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 140 || {{ਕਮੀ}}104 || 28.80% || {{ਕਮੀ}}7.46% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1998|1998]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1998|12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 141 || {{ਵਾਧਾ}}1 || 25.82% || {{ਕਮੀ}}2.98% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1999|1999]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1999|13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 114 || {{ਕਮੀ}}27 || 28.30% || {{ਵਾਧਾ}}2.48% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2004|2004]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2004|14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 145 || {{ਵਾਧਾ}}32 || 26.7% || {{ਕਮੀ}}1.6% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2009|2009]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2009|15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 206 || {{ਵਾਧਾ}}61 || 28.55% || {{ਵਾਧਾ}}2.02% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2014|2014]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2014|16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 44 || {{ਘਾਟਾ}}162 || 19% || {{ਘਾਟਾ}}9.55% |- style="text-align:center;" || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2019|2019]] || [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 2019|17ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] || 52 || {{ਵਾਧਾ}}8 || 19.49 % || {{ਵਾਧਾ}}0.02% |- |[[2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2024]] |[[2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] |101 |{{ਵਾਧਾ}}49 |21.19% |{{ਵਾਧਾ}}4.02% |} ==ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ== *[[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] dcsmbi6lcfy6kd5lkzu0vd44ic262n7 0 39639 850735 805779 2026-10-29T15:23:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850735 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict |title= 2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਹੰਗਾਮਾ |partof= |image= 2013 Little India Riots, Singapore.jpg |caption= [[ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ|ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ]], ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਫਸਾਦ |date= {{Start date|df=y|2013|12|08}} |place= [[ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ|ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ]], ਸਿੰਘਾਪੁਰ |causes= ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਐਕਸੀਡੈਂਟ |goals= |methods= ਫਸਾਦ |status= |result= |side1= [[ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਪੁਲਿਸ]] <br /> [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਮਾਂਡ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ)|ਸਪੈਸ਼ਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਮਾਂਡ]] |side2= 300 ਫਸਾਦੀ<ref name=st-300>{{cite news| url=http://www.straitstimes.com/breaking-news/singapore/story/riot-28-face-charges-53-be-deported-20131218| title=Riot: 28 face charges, 53 to be deported| work=The Straits Times, Singapore| date=Dec 18, 2013| accessdate=21 December 2013| last1=Feng| first1=Zengkun| last2=Au-yong| first2=Rachel| archive-date=20 ਦਸੰਬਰ 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131220130331/http://www.straitstimes.com/breaking-news/singapore/story/riot-28-face-charges-53-be-deported-20131218| url-status=dead}}</ref> |leadfigures1= [[ਟੀਓ ਚੀ ਹੀਨ]] <br /> [[ਐਸ ਈਸਵਰਨ]] <br /> [[ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ)|ਨਗ ਜੂ ਹੀ]] <br /> [[ਪੁਲਿਸ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਸਿੰਗਾਪੁਰ)|ਹੂੰਗ ਵੀ ਟੈਕ]] |leadfigures2= |howmany1= |howmany2= |howmany3= |injuries= 27 |arrests= 40 <!-- These numbers may require regular updating. --> |charged= 31 <!-- These numbers may require regular updating. --> |casualties_label= |notes= }} '''2013 ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਫਸਾਦ''' 8 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੋਏ ਸੀ ਜਦੋਂ [[ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ|ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ]], ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਭੀੜ ਨੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬੱਸ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਅਤੇ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਗਪਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲਈ ਚੱਲੇ ਇਸ ਹੰਗਾਮੈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="st-300" /> ਇਹ ਉੱਤਰ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਫਸਾਦ, ਅਤੇ 1969 ਦੇ ਦੌੜ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 40 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।<ref name=bbcnews>{{cite news|last=Nghiem|first=Ashleigh|title=Singapore bus death triggers riot|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25294918|accessdate=9 December 2013|publisher=BBC News|date=9 December 2013}}</ref><ref name=australian-newspaper>{{cite news|title=Rare riot shuts down Singapore's Little India district|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/rare-riot-shuts-down-singapores-little-india-district/story-e6frg6so-1226778385511|accessdate=9 December 2013|newspaper=[[The Australian]]|date=9 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140507100854/http://www.theaustralian.com.au/news/world/rare-riot-shuts-down-singapores-little-india-district/story-e6frg6so-1226778385511|archive-date=7 ਮਈ 2014|url-status=dead}}</ref><ref name=cnn>{{cite news|last=Brown|first=Sophie|title=Dozens arrested in Singapore after foreign worker's death sparks riot|url=http://edition.cnn.com/2013/12/09/world/asia/singapore-little-india-riot/index.html|accessdate=9 December 2013|publisher=CNN|date=9 December 2013}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2013 ਦੇ ਫ਼ਸਾਦ]] cr7y5gbfg76n08daosh98ned1ipg5jm 1 45545 850777 197941 2026-10-30T08:37:39Z ~2026-57847-89 62770 /* ਡਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਚਾਈ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 850777 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} == ਡਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਸਚਾਈ == ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਡਾਲਾ (ਮੋਗਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁੱਖ ਤੱਥ: ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਮਰ: ਆਮ ਕਿਤਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1688 ਈਸਵੀ (ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧਾਰਹੀਣ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਖੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਗਰਾਉਂ 400-500 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਗਰ ਹੈ, ਜੋ 1628 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ: ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਡਾਲੇ ਕਾ ਅਗਵਾੜ' (ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਿਰਕੱਢ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ (ਰਾਏ ਗੋਤ) ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਖੀ (1628 ਈਸਵੀ): ਸੰਨ 1628 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਉਂਕੇ ਕਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਗਰਾਉਂ ਨਗਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਡਾਲਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਟਹਿਲ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਫੁੱਲ ਭੇਟਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲਕ ਡਾਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਅੱਥਰੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਰਾਰਤ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਗੁਰੂ ਜੀ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਮੱਤ ਬਖਸ਼ੋ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰਨੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।" ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ: "ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।" ਪਿੰਡ ਡਾਲਾ (ਮੋਗਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1675 ਈਸਵੀ): ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੋਲ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਬਾਲਕ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਬਣਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਦਕਾ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਨੇ ਸੰਨ 1675 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ 'ਡਾਲਾ' ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਣਜਿਆਂ (ਗਿੱਲ ਗੋਤ) ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ (ਧੂਰਕੋਟ ਕਲਾਂ, ਧੂੜਕੋਟ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧੂਰਕੋਟ ਟਾਹਲੀਵਾਲਾ) ਵਿਖੇ ਜਾ ਵਸਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ 1675 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 1688 ਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/~2026-57847-89|~2026-57847-89]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:~2026-57847-89|talk]]) 08:37, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) q6heuh86g0r7yw62mwn4lrgxmc0sur2 3 53134 850738 849107 2026-10-29T15:46:56Z Kuldeep (Punjabi Wikimedians) 55242 /* Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 850738 wikitext text/x-wiki {{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੨:੪੧, ੨੬ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == [[ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal]] == ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal ਦਾ ਐਡਮਿਨ ਬਣਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਐਡਮਿਨ_ਬਣਨ_ਲਈ_ਬੇਨਤੀਆਂ#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Parveer_Grewal ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੦, ੨੮ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Charan Gill == ਵਰਤੋਂਕਾਰ Charan Gill ਨੂੰ ਐਡਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Charan_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Parveer Grewal|Parveer Grewal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Parveer Grewal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੫੩, ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ == [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%B8%E0%A9%B1%E0%A8%A5#.E0.A8.AA.E0.A9.B0.E0.A8.9C.E0.A8.BE.E0.A8.AC.E0.A9.80_.E0.A8.B5.E0.A8.BF.E0.A8.95.E0.A9.80.E0.A8.AA.E0.A9.80.E0.A8.A1.E0.A9.80.E0.A8.86_.E0.A8.89.E0.A9.B1.E0.A8.A4.E0.A9.87_.E0.A8.AC.E0.A8.BF.E0.A8.8A.E0.A8.B0.E0.A9.8B.E0.A8.95.E0.A8.B0.E0.A9.88.E0.A8.9F_.E0.A8.A6.E0.A9.80_.E0.A8.9C.E0.A8.BC.E0.A8.B0.E0.A9.82.E0.A8.B0.E0.A8.A4 ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੯:੩੩, ੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ == ਮੇਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8B.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Satdeep_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵੋਟ ਪਾਓ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੪:੪੨, ੨ ਅਗਸਤ ੨੦੧੫ (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Asian Month Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] 2015 ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:27, 14 ਦਸੰਬਰ 2015 (UTC) |} ==Request for VOTE== Plz vote [https://meta.wikimedia.org/wiki/Stewards/Elections_2016/Votes/Hindustanilanguage here] in favour of Hindustanilanguages for Stewards election .It is my request . --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Abbas dhothar|Abbas dhothar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Abbas dhothar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:59, 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 (UTC) == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ [https://docs.google.com/forms/d/1IcS3s8e052z17ITvPH-sQG_J5us9XYo8ULEQ2wBBvWA/viewform ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 17 ਜਨਵਰੀ 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 --> == ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ == ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:42, 6 ਮਈ 2016 (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" |<br/> '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' <br/>'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:15, 8 ਮਈ 2016 (UTC) |} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:54, 16 ਅਗਸਤ 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Invitation from Wikipedia Asian Month == Hi Nitesh, I'm Addis Wang, one of the organizer of the [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you organize the Wikipedia Asian Month in upcoming November along with Satdeep. Please let me know your consideration and feel free to contact me on [[m:User_talk:AddisWang|my meta talk page]].--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AddisWang|AddisWang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AddisWang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:13, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (UTC) == Nikolai Noskov == Namaste Nitesh Gill! Can you make an article in your Punjabi-language about singer [[:en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you create this article, I will be very grateful! Thank you! --[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/89.110.7.24|89.110.7.24]] 13:06, 16 ਅਪਰੈਲ 2017 (UTC) == 100ਵਿਕੀਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-2.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Nitesh Gill,<br/><br/>I award you this barnstar to commemorate the successful completion of your #100wikidays challenge which you had started on 1 March 2017! Please accept it as a token of my appreciation and respect for the tireless contributions you have made! Keep up the <s>good</s> great work!<br><br> Thank you! - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 15 ਸਤੰਬਰ 2017 (UTC) |}} == A barnstar for you! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Original Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tow|Tow]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tow|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 8 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ! {{smiley}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:07, 19 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == Thank you for keeping Wikipedia thriving in India == <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <span style="font-size:115%;">I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed. Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India. This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. <mark>'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''</mark> You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here: [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]] Thank you, — ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)</span> <br/> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&oldid=17987387 --> == ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਬਾਰੇ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੋਧ ਰਹੇ ਹੋ. ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ|ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ]] ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ/ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ|ਇਸ]] ਸਫੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਧੰਨਵਾਦ - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 06:17, 9 ਮਈ 2018 (UTC) == ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Feminism Barnstar Hires.png|100px|The Feminism Barnstar]] | [[File:Feminism Barnstar.jpg|100px|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ]] }} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''The Feminism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" | ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 45 ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 03:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC) |} == [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]] == I noticed that you validated some pages in [[:s:mul:Index:Dharami Soorma.pdf]] after they were imported here to [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]]. The pages in Multilingual Wikisource should probably be deleted after somebody from pa.ws confirms that they are no longer needed. Do you care of that that your contribution may be lost? I noted [[User:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] about this problem [[:s:mul:Wikisource:Proposed_deletions#pages_in_Category:ਪੰਜਾਬੀ|here]], but they did not respond, maybe inactive. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Ankry|Ankry]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Ankry|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:07, 8 ਮਈ 2019 (UTC) == MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Nitesh Gill}} ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:56, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC) == Project Tiger 2.0 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' <div style="align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]] Hello, We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']] Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components * Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] * Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles :# Google-generated list, :# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. Thanks for your attention,<br/> [[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])<br/> Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&oldid=19314862 --> {{clear}} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[ਤਸਵੀਰ:Special Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਖ਼ਾਸ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagseer S Sidhu|Jagseer S Sidhu]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagseer S Sidhu|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19352893 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19397776 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19433037 --> == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:58, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == Wikipedia Asian Month 2019 == <div style="border:8px orange ridge;padding:6px;> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Greetings! Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful. Best wishes, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]] ::::Stay Updated [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]] </div></div> --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:46, 2 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19515825 --> == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:12, 27 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592097 --> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:10, 12 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 --> == What's Next (WAM)! == Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next? *We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time. *Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]]. *There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. *Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors. *In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information. Best wishes, [[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 14 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19638067 --> == WAM 2019 Postcard == Dear Participants and Organizers, Congratulations! It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap! Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:16, 3 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19671656 --> == WAM 2019 Postcard == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:58, 20 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19732202 --> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:21, 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 --> == WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear all participants and organizers, Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care. Best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03 <!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19882731 --> Good [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:50, 20 ਅਪਰੈਲ 2020 (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia 2020 Jury == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your support in organizing '''[[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]''' locally in your language Wikipedia. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last '''June 10''' for claiming token of appreciation from the International team for your support in the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:21, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsaj&oldid=20129737 --> == ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ == ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Nitesh Gill}}, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ। ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC) ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ। == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == Digital Postcards and Certifications == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible. Take good care and wish you all the best. <small>This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 20 ਜੂਨ 2020 (UTC)</small> <!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=20024482 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 == <div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]] Hello,<br> Thanks for showing interest to participate in the <span style="text-shadow: 1px 1px yellow;">'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''</span>. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST. '''Note a few points'''<br> * You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details. * If you have added your name in the "[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]" section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed. If you have questions, feel free to ask.<br> Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:09, 30 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC))</small> </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20496916 --> == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 --> == WMWM 2021 Newsletter #1 == Namaskar, You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]]. Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20717190 --> == Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]] Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:46, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div></div> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form]. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> == Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' Hello, We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021. '''You can submit your session proposals here -'''<br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions<br/> {{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}} A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon. We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions! Regards,<br/> Jayanta<br/> On behalf of WMWM India 2021 <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨਿਤੇਸ਼ ਗਿੱਲ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20915971 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20977965 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Invitation for Functionary consultation 2021 == Greetings, Admins of the emerging community, I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section. Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&oldid=21568660 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21670000 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021 == <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> ----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics. We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']]. <span style="color: grey;font-size:10px;">''This message has been sent to you because you participated in the last edition of this event as an organizer/judge.''</span> Best wishes,<br> [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]] </div>19:00, 13 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/sandbox_1&oldid=21879031 --> == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। == ਡਿਅਰ Nitesh Gill, ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] | ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ | [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946145 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:18, 4 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&oldid=22532666 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 == Dear {{PAGENAME}}, You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia. You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]]. Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance. Looking forward for your immense coordination. Thank you. '''Feminism and Folklore Team''', [[User:Tiven2240|Tiven2240]] 05:17, 11 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&oldid=22573505 --> == [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]] == Apologize this message is written in English. Hi Nitesh_Gill, would you mind have a look at page [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]]? Seems to be a promotional article, and the creator tried to remove delete template for many times. Thanks! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stang|Stang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:24, 22 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) :Hi [[User:Stang]], Thank you so much for showing your interest. This is not a promotional article. The article is created by a university student and he or she is a newbie so it will take time to fix it. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:01, 10 ਮਾਰਚ 2022 (UTC) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 18 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 == Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event, Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:35, 12 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started == Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:30, 15 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:11, 18 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&oldid=25416310 --> == Image Description Month in India Campaign == Dear Wikimedian, A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons. To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]]. Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:09, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:56, 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:26, 7 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:28, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Indic Technical Consultations 2024 == ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ। https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ। ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78 ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&oldid=27434533 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Nitesh Gill, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Punjabi.]] [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:58, 4 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) :Thank you! :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 6 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) == Excellent collaborator Award == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#FFFFFF}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Collaboration barnstar.svg|250px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Exploration to improve the Wiki''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{2|Thank you for all your work, your willingness to collaborate and your constructive feedback on [[m:Research:Engage native speakers to improve vital content in small language Wikipedias|an experimental project]] to attract contributors to Punjabi Wikipedia. <BR><BR>}}}''{{{1|}}}<BR>'' |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:28, 11 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:07, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਤੁਸੀਂ '''ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ''' ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ '''ਉਜ਼ਹੋਰੋਡ ਕਿਲ੍ਹਾ''' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੀ। ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:13, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) ** ਬਿਲਕੁਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰਕੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:17, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ Heritage Across Borders ਉੱਤੇ 3 ਲੇਖ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Heritage Across Borders - Punjabi ਉੱਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦਿਓ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:38, 28 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] repspond please. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:34, 29 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] hello [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:24, 5 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) **:::: [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਬਮਿਟ ਕੀਤੇ ਲੇਖ review ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੁਲਦੀਪ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:11, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) == Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Heritage Across Borders|Heritage Across Borders]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਇਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨੀ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ। ਇਸ ਐਡਾਟਿਥਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਦਾ ਇਨਾਮ ਤੁਹਾਡੇ ਈਮੇਲ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ? -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) 3i7h1yu8mx9gqeq97c8vm8mh5bzhtzd 850751 850738 2026-10-29T19:15:51Z Nitesh Gill 8973 /* Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ */ ਜੁਆਬ 850751 wikitext text/x-wiki {{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੨:੪੧, ੨੬ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == [[ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal]] == ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal ਦਾ ਐਡਮਿਨ ਬਣਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਐਡਮਿਨ_ਬਣਨ_ਲਈ_ਬੇਨਤੀਆਂ#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Parveer_Grewal ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੦, ੨੮ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Charan Gill == ਵਰਤੋਂਕਾਰ Charan Gill ਨੂੰ ਐਡਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Charan_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Parveer Grewal|Parveer Grewal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Parveer Grewal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੫੩, ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ == [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%B8%E0%A9%B1%E0%A8%A5#.E0.A8.AA.E0.A9.B0.E0.A8.9C.E0.A8.BE.E0.A8.AC.E0.A9.80_.E0.A8.B5.E0.A8.BF.E0.A8.95.E0.A9.80.E0.A8.AA.E0.A9.80.E0.A8.A1.E0.A9.80.E0.A8.86_.E0.A8.89.E0.A9.B1.E0.A8.A4.E0.A9.87_.E0.A8.AC.E0.A8.BF.E0.A8.8A.E0.A8.B0.E0.A9.8B.E0.A8.95.E0.A8.B0.E0.A9.88.E0.A8.9F_.E0.A8.A6.E0.A9.80_.E0.A8.9C.E0.A8.BC.E0.A8.B0.E0.A9.82.E0.A8.B0.E0.A8.A4 ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੯:੩੩, ੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ == ਮੇਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8B.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Satdeep_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵੋਟ ਪਾਓ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੪:੪੨, ੨ ਅਗਸਤ ੨੦੧੫ (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Asian Month Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] 2015 ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:27, 14 ਦਸੰਬਰ 2015 (UTC) |} ==Request for VOTE== Plz vote [https://meta.wikimedia.org/wiki/Stewards/Elections_2016/Votes/Hindustanilanguage here] in favour of Hindustanilanguages for Stewards election .It is my request . --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Abbas dhothar|Abbas dhothar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Abbas dhothar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:59, 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 (UTC) == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ [https://docs.google.com/forms/d/1IcS3s8e052z17ITvPH-sQG_J5us9XYo8ULEQ2wBBvWA/viewform ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 17 ਜਨਵਰੀ 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 --> == ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ == ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:42, 6 ਮਈ 2016 (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" |<br/> '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' <br/>'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:15, 8 ਮਈ 2016 (UTC) |} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:54, 16 ਅਗਸਤ 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Invitation from Wikipedia Asian Month == Hi Nitesh, I'm Addis Wang, one of the organizer of the [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you organize the Wikipedia Asian Month in upcoming November along with Satdeep. Please let me know your consideration and feel free to contact me on [[m:User_talk:AddisWang|my meta talk page]].--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AddisWang|AddisWang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AddisWang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:13, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (UTC) == Nikolai Noskov == Namaste Nitesh Gill! Can you make an article in your Punjabi-language about singer [[:en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you create this article, I will be very grateful! Thank you! --[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/89.110.7.24|89.110.7.24]] 13:06, 16 ਅਪਰੈਲ 2017 (UTC) == 100ਵਿਕੀਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-2.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Nitesh Gill,<br/><br/>I award you this barnstar to commemorate the successful completion of your #100wikidays challenge which you had started on 1 March 2017! Please accept it as a token of my appreciation and respect for the tireless contributions you have made! Keep up the <s>good</s> great work!<br><br> Thank you! - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 15 ਸਤੰਬਰ 2017 (UTC) |}} == A barnstar for you! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Original Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tow|Tow]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tow|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 8 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ! {{smiley}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:07, 19 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == Thank you for keeping Wikipedia thriving in India == <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <span style="font-size:115%;">I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed. Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India. This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. <mark>'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''</mark> You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here: [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]] Thank you, — ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)</span> <br/> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&oldid=17987387 --> == ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਬਾਰੇ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੋਧ ਰਹੇ ਹੋ. ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ|ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ]] ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ/ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ|ਇਸ]] ਸਫੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਧੰਨਵਾਦ - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 06:17, 9 ਮਈ 2018 (UTC) == ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Feminism Barnstar Hires.png|100px|The Feminism Barnstar]] | [[File:Feminism Barnstar.jpg|100px|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ]] }} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''The Feminism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" | ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 45 ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 03:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC) |} == [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]] == I noticed that you validated some pages in [[:s:mul:Index:Dharami Soorma.pdf]] after they were imported here to [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]]. The pages in Multilingual Wikisource should probably be deleted after somebody from pa.ws confirms that they are no longer needed. Do you care of that that your contribution may be lost? I noted [[User:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] about this problem [[:s:mul:Wikisource:Proposed_deletions#pages_in_Category:ਪੰਜਾਬੀ|here]], but they did not respond, maybe inactive. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Ankry|Ankry]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Ankry|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:07, 8 ਮਈ 2019 (UTC) == MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Nitesh Gill}} ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:56, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC) == Project Tiger 2.0 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' <div style="align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]] Hello, We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']] Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components * Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] * Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles :# Google-generated list, :# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. Thanks for your attention,<br/> [[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])<br/> Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&oldid=19314862 --> {{clear}} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[ਤਸਵੀਰ:Special Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਖ਼ਾਸ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagseer S Sidhu|Jagseer S Sidhu]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagseer S Sidhu|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19352893 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19397776 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19433037 --> == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:58, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == Wikipedia Asian Month 2019 == <div style="border:8px orange ridge;padding:6px;> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Greetings! Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful. Best wishes, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]] ::::Stay Updated [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]] </div></div> --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:46, 2 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19515825 --> == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:12, 27 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592097 --> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:10, 12 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 --> == What's Next (WAM)! == Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next? *We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time. *Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]]. *There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. *Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors. *In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information. Best wishes, [[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 14 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19638067 --> == WAM 2019 Postcard == Dear Participants and Organizers, Congratulations! It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap! Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:16, 3 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19671656 --> == WAM 2019 Postcard == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:58, 20 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19732202 --> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:21, 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 --> == WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear all participants and organizers, Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care. Best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03 <!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19882731 --> Good [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:50, 20 ਅਪਰੈਲ 2020 (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia 2020 Jury == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your support in organizing '''[[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]''' locally in your language Wikipedia. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last '''June 10''' for claiming token of appreciation from the International team for your support in the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:21, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsaj&oldid=20129737 --> == ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ == ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Nitesh Gill}}, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ। ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC) ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ। == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == Digital Postcards and Certifications == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible. Take good care and wish you all the best. <small>This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 20 ਜੂਨ 2020 (UTC)</small> <!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=20024482 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 == <div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]] Hello,<br> Thanks for showing interest to participate in the <span style="text-shadow: 1px 1px yellow;">'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''</span>. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST. '''Note a few points'''<br> * You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details. * If you have added your name in the "[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]" section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed. If you have questions, feel free to ask.<br> Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:09, 30 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC))</small> </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20496916 --> == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 --> == WMWM 2021 Newsletter #1 == Namaskar, You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]]. Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20717190 --> == Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]] Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:46, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div></div> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form]. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> == Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' Hello, We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021. '''You can submit your session proposals here -'''<br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions<br/> {{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}} A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon. We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions! Regards,<br/> Jayanta<br/> On behalf of WMWM India 2021 <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨਿਤੇਸ਼ ਗਿੱਲ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20915971 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20977965 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Invitation for Functionary consultation 2021 == Greetings, Admins of the emerging community, I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section. Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&oldid=21568660 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21670000 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021 == <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> ----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics. We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']]. <span style="color: grey;font-size:10px;">''This message has been sent to you because you participated in the last edition of this event as an organizer/judge.''</span> Best wishes,<br> [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]] </div>19:00, 13 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/sandbox_1&oldid=21879031 --> == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। == ਡਿਅਰ Nitesh Gill, ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] | ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ | [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946145 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:18, 4 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&oldid=22532666 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 == Dear {{PAGENAME}}, You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia. You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]]. Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance. Looking forward for your immense coordination. Thank you. '''Feminism and Folklore Team''', [[User:Tiven2240|Tiven2240]] 05:17, 11 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&oldid=22573505 --> == [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]] == Apologize this message is written in English. Hi Nitesh_Gill, would you mind have a look at page [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]]? Seems to be a promotional article, and the creator tried to remove delete template for many times. Thanks! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stang|Stang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:24, 22 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) :Hi [[User:Stang]], Thank you so much for showing your interest. This is not a promotional article. The article is created by a university student and he or she is a newbie so it will take time to fix it. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:01, 10 ਮਾਰਚ 2022 (UTC) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 18 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 == Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event, Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:35, 12 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started == Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:30, 15 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:11, 18 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&oldid=25416310 --> == Image Description Month in India Campaign == Dear Wikimedian, A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons. To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]]. Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:09, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:56, 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:26, 7 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:28, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Indic Technical Consultations 2024 == ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ। https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ। ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78 ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&oldid=27434533 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Nitesh Gill, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Punjabi.]] [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:58, 4 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) :Thank you! :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 6 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) == Excellent collaborator Award == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#FFFFFF}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Collaboration barnstar.svg|250px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Exploration to improve the Wiki''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{2|Thank you for all your work, your willingness to collaborate and your constructive feedback on [[m:Research:Engage native speakers to improve vital content in small language Wikipedias|an experimental project]] to attract contributors to Punjabi Wikipedia. <BR><BR>}}}''{{{1|}}}<BR>'' |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:28, 11 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:07, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਤੁਸੀਂ '''ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ''' ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ '''ਉਜ਼ਹੋਰੋਡ ਕਿਲ੍ਹਾ''' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੀ। ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:13, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) ** ਬਿਲਕੁਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰਕੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:17, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ Heritage Across Borders ਉੱਤੇ 3 ਲੇਖ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Heritage Across Borders - Punjabi ਉੱਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦਿਓ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:38, 28 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] repspond please. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:34, 29 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] hello [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:24, 5 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) **:::: [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਬਮਿਟ ਕੀਤੇ ਲੇਖ review ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੁਲਦੀਪ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:11, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) == Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Heritage Across Borders|Heritage Across Borders]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਇਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨੀ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ। ਇਸ ਐਡਾਟਿਥਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਦਾ ਇਨਾਮ ਤੁਹਾਡੇ ਈਮੇਲ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ? -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) :ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]], ਮੈਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:15, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) l5p5o06vh2iy9jwemjbhvijjb5ld4je 850755 850751 2026-10-29T21:09:11Z NDG 56269 /* X-wiki spam ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 850755 wikitext text/x-wiki {{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੨:੪੧, ੨੬ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == [[ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal]] == ਵਰਤੌਂਕਾਰ:Parveer Grewal ਦਾ ਐਡਮਿਨ ਬਣਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਐਡਮਿਨ_ਬਣਨ_ਲਈ_ਬੇਨਤੀਆਂ#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Parveer_Grewal ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੦, ੨੮ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Charan Gill == ਵਰਤੋਂਕਾਰ Charan Gill ਨੂੰ ਐਡਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8C.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Charan_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਵੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Parveer Grewal|Parveer Grewal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Parveer Grewal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੫੩, ੨੯ ਨਵੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਿਊਰੋਕਰੈਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ == [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%B8%E0%A9%B1%E0%A8%A5#.E0.A8.AA.E0.A9.B0.E0.A8.9C.E0.A8.BE.E0.A8.AC.E0.A9.80_.E0.A8.B5.E0.A8.BF.E0.A8.95.E0.A9.80.E0.A8.AA.E0.A9.80.E0.A8.A1.E0.A9.80.E0.A8.86_.E0.A8.89.E0.A9.B1.E0.A8.A4.E0.A9.87_.E0.A8.AC.E0.A8.BF.E0.A8.8A.E0.A8.B0.E0.A9.8B.E0.A8.95.E0.A8.B0.E0.A9.88.E0.A8.9F_.E0.A8.A6.E0.A9.80_.E0.A8.9C.E0.A8.BC.E0.A8.B0.E0.A9.82.E0.A8.B0.E0.A8.A4 ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep gill|Satdeep gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੯:੩੩, ੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੪ (UTC) == ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ == ਮੇਰੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%80%E0%A8%AA%E0%A9%80%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86:%E0%A8%90%E0%A8%A1%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%A8_%E0%A8%AC%E0%A8%A3%E0%A8%A8_%E0%A8%B2%E0%A8%88_%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82#.E0.A8.B5.E0.A8.B0.E0.A8.A4.E0.A9.8B.E0.A8.82.E0.A8.95.E0.A8.BE.E0.A8.B0:Satdeep_Gill ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵੋਟ ਪਾਓ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੪:੪੨, ੨ ਅਗਸਤ ੨੦੧੫ (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Asian Month Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ|ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ]] 2015 ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:27, 14 ਦਸੰਬਰ 2015 (UTC) |} ==Request for VOTE== Plz vote [https://meta.wikimedia.org/wiki/Stewards/Elections_2016/Votes/Hindustanilanguage here] in favour of Hindustanilanguages for Stewards election .It is my request . --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Abbas dhothar|Abbas dhothar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Abbas dhothar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:59, 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 (UTC) == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ 5 ਜਾਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ [https://docs.google.com/forms/d/1IcS3s8e052z17ITvPH-sQG_J5us9XYo8ULEQ2wBBvWA/viewform ਇਸ ਲਿੰਕ] ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 17 ਜਨਵਰੀ 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 --> == ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ == ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:42, 6 ਮਈ 2016 (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" |<br/> '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' <br/>'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:15, 8 ਮਈ 2016 (UTC) |} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:54, 16 ਅਗਸਤ 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Invitation from Wikipedia Asian Month == Hi Nitesh, I'm Addis Wang, one of the organizer of the [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]. I would like to invite you organize the Wikipedia Asian Month in upcoming November along with Satdeep. Please let me know your consideration and feel free to contact me on [[m:User_talk:AddisWang|my meta talk page]].--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AddisWang|AddisWang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AddisWang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:13, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2016 (UTC) == Nikolai Noskov == Namaste Nitesh Gill! Can you make an article in your Punjabi-language about singer [[:en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you create this article, I will be very grateful! Thank you! --[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/89.110.7.24|89.110.7.24]] 13:06, 16 ਅਪਰੈਲ 2017 (UTC) == 100ਵਿਕੀਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-2.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Nitesh Gill,<br/><br/>I award you this barnstar to commemorate the successful completion of your #100wikidays challenge which you had started on 1 March 2017! Please accept it as a token of my appreciation and respect for the tireless contributions you have made! Keep up the <s>good</s> great work!<br><br> Thank you! - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 15 ਸਤੰਬਰ 2017 (UTC) |}} == A barnstar for you! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Original Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tow|Tow]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tow|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:39, 8 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ! {{smiley}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal Dandiwal|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:07, 19 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC) |} == Thank you for keeping Wikipedia thriving in India == <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <span style="font-size:115%;">I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed. Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India. This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. <mark>'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''</mark> You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here: [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]] Thank you, — ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)</span> <br/> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&oldid=17987387 --> == ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਬਾਰੇ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੋਧ ਰਹੇ ਹੋ. ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ|ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ]] ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ/ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ|ਇਸ]] ਸਫੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ. ਧੰਨਵਾਦ - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 06:17, 9 ਮਈ 2018 (UTC) == ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Feminism Barnstar Hires.png|100px|The Feminism Barnstar]] | [[File:Feminism Barnstar.jpg|100px|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ]] }} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''The Feminism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" | ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 45 ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਜੈਂਡਰ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])</font>} 03:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC) |} == [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]] == I noticed that you validated some pages in [[:s:mul:Index:Dharami Soorma.pdf]] after they were imported here to [[s:Index:Dharami Soorma.pdf]]. The pages in Multilingual Wikisource should probably be deleted after somebody from pa.ws confirms that they are no longer needed. Do you care of that that your contribution may be lost? I noted [[User:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] about this problem [[:s:mul:Wikisource:Proposed_deletions#pages_in_Category:ਪੰਜਾਬੀ|here]], but they did not respond, maybe inactive. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Ankry|Ankry]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Ankry|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:07, 8 ਮਈ 2019 (UTC) == MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Nitesh Gill}} ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:56, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC) == Project Tiger 2.0 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' <div style="align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]] Hello, We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']] Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components * Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] * Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles :# Google-generated list, :# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. Thanks for your attention,<br/> [[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])<br/> Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&oldid=19314862 --> {{clear}} == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[ਤਸਵੀਰ:Special Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਖ਼ਾਸ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagseer S Sidhu|Jagseer S Sidhu]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagseer S Sidhu|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਅਗਸਤ 2019 (UTC) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19352893 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19397776 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19433037 --> == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:58, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == Wikipedia Asian Month 2019 == <div style="border:8px orange ridge;padding:6px;> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Greetings! Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful. Best wishes, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]] ::::Stay Updated [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]] </div></div> --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:46, 2 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19515825 --> == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:12, 27 ਨਵੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592097 --> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:10, 12 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 --> == What's Next (WAM)! == Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next? *We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time. *Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]]. *There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. *Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors. *In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information. Best wishes, [[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 14 ਦਸੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19638067 --> == WAM 2019 Postcard == Dear Participants and Organizers, Congratulations! It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap! Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:16, 3 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19671656 --> == WAM 2019 Postcard == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:58, 20 ਜਨਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19732202 --> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:21, 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 --> == WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear all participants and organizers, Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care. Best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03 <!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19882731 --> Good [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:50, 20 ਅਪਰੈਲ 2020 (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia 2020 Jury == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your support in organizing '''[[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]''' locally in your language Wikipedia. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last '''June 10''' for claiming token of appreciation from the International team for your support in the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:21, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsaj&oldid=20129737 --> == ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ == ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Nitesh Gill}}, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ। ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC) ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ। == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == Digital Postcards and Certifications == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible. Take good care and wish you all the best. <small>This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 20 ਜੂਨ 2020 (UTC)</small> <!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=20024482 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 == <div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]] Hello,<br> Thanks for showing interest to participate in the <span style="text-shadow: 1px 1px yellow;">'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''</span>. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST. '''Note a few points'''<br> * You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details. * If you have added your name in the "[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]" section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed. If you have questions, feel free to ask.<br> Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] <small>(sent using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:09, 30 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC))</small> </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20496916 --> == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 --> == WMWM 2021 Newsletter #1 == Namaskar, You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]]. Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20717190 --> == Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]] Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:46, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div></div> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form]. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> == Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' Hello, We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021. '''You can submit your session proposals here -'''<br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions<br/> {{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}} A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon. We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions! Regards,<br/> Jayanta<br/> On behalf of WMWM India 2021 <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨਿਤੇਸ਼ ਗਿੱਲ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20915971 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20977965 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Invitation for Functionary consultation 2021 == Greetings, Admins of the emerging community, I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section. Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&oldid=21568660 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21670000 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021 == <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> ----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics. We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']]. <span style="color: grey;font-size:10px;">''This message has been sent to you because you participated in the last edition of this event as an organizer/judge.''</span> Best wishes,<br> [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]] </div>19:00, 13 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/sandbox_1&oldid=21879031 --> == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। == ਡਿਅਰ Nitesh Gill, ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] | ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ | [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946145 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:18, 4 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&oldid=22532666 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2022 == Dear {{PAGENAME}}, You are humbly invited to organize '''[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competion. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia. You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles based on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more. Users can contribute to new articles or translate from the list of suggested articles [[:m:Feminism and Folklore 2022/List of Articles|here]]. Organizers can sign up their local community using [[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Sign up page]] and create a local contest page as [[:en:Wikipedia:Feminism and Folklore 2022|one on English Wikipedia]]. You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2022|project page]] and help us spread the word in your native language. Learn more about the contest and prizes from our project page. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talk page]] or via Email if you need any assistance. Looking forward for your immense coordination. Thank you. '''Feminism and Folklore Team''', [[User:Tiven2240|Tiven2240]] 05:17, 11 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&oldid=22573505 --> == [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]] == Apologize this message is written in English. Hi Nitesh_Gill, would you mind have a look at page [[ਆਚਾਰੀਆ_ਪੰਡਿਤ_ਰਾਜ]]? Seems to be a promotional article, and the creator tried to remove delete template for many times. Thanks! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stang|Stang]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stang|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:24, 22 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) :Hi [[User:Stang]], Thank you so much for showing your interest. This is not a promotional article. The article is created by a university student and he or she is a newbie so it will take time to fix it. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:01, 10 ਮਾਰਚ 2022 (UTC) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 18 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 == Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event, Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:35, 12 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started == Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:30, 15 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:11, 18 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&oldid=25416310 --> == Image Description Month in India Campaign == Dear Wikimedian, A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons. To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]]. Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:09, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:56, 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:26, 7 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:28, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Indic Technical Consultations 2024 == ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ। https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ। ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78 ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&oldid=27434533 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Nitesh Gill, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Punjabi.]] [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:58, 4 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) :Thank you! :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 6 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC) == Excellent collaborator Award == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#FFFFFF}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Collaboration barnstar.svg|250px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Exploration to improve the Wiki''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{2|Thank you for all your work, your willingness to collaborate and your constructive feedback on [[m:Research:Engage native speakers to improve vital content in small language Wikipedias|an experimental project]] to attract contributors to Punjabi Wikipedia. <BR><BR>}}}''{{{1|}}}<BR>'' |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:28, 11 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:07, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == 'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ == @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਤੁਸੀਂ '''ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ''' ਨੂੰ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰਕੇ '''ਉਜ਼ਹੋਰੋਡ ਕਿਲ੍ਹਾ''' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੀ। ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:13, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) ** ਬਿਲਕੁਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂਗਲ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ੁਰਕੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:17, 24 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ Heritage Across Borders ਉੱਤੇ 3 ਲੇਖ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Heritage Across Borders - Punjabi ਉੱਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦਿਓ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:38, 28 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] repspond please. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:34, 29 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) **:::@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] hello [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:24, 5 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) **:::: [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਬਮਿਟ ਕੀਤੇ ਲੇਖ review ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੁਲਦੀਪ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:11, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) == Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Heritage Across Borders|Heritage Across Borders]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਇਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨੀ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ। ਇਸ ਐਡਾਟਿਥਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਦਾ ਇਨਾਮ ਤੁਹਾਡੇ ਈਮੇਲ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ? -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:46, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) :ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]], ਮੈਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:15, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) == X-wiki spam ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ == Hi [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]], I saw that you removed a qd at [[ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ]]. That page was spammed across several wikis. Please check global SUL of [[User:NormieIndian]] which is already globally locked as another sock of an LTA. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:NDG|NDG]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:NDG|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:09, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) 28ynpbqihapws4zlmuwtsihqubzovwz 0 56447 850754 843327 2026-10-29T20:51:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850754 wikitext text/x-wiki '''ਇਸਲਾਮੋਫ਼ੋਬੀਆ''' ਜਾਂ '''ਇਸਲਾਮੀ ਹਊਆ'''<ref>{{Cite web|url=http://epaper.punjabitribuneonline.com/c/37684702|title=Clipping of The Tribune Trust - Punjabi Tribune|website=epaper.punjabitribuneonline.com|access-date=2019-03-21}}</ref> ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਊਏ ਅਧੀਨ ਫੈਲਿਆ ਵਿਰੋਧ ਹੈ।1980ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਅਧੀਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਇਸਲਾਮੋਫ਼ੋਬੀਆ ਹੈ।ਅਵਾਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧੜਾਧੜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਤਨੀ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਉਥੋਂ ਦੇ ਗੋਰੇ ਵਸਨੀਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਜਾਣਗੇ।ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਰੇ ਇਸਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਟਕਰਾਅ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ, ਵਹਿਸ਼ੀ, ਜ਼ਾਲਮ, ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਜਹਾਦ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਤਿਆਦਿ ਕਰਕੇ,ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਪ ਇਸਲਾਮੇਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੈਰਿਕਾ ( ਐ ਆਈ ਓ ਏ) ਤੇ ਅਮੈਰਿਕਾ ਡਿਫੈਂਸ ਇਨੀਅਸ਼ਏਟਵ ( ਏ ਡੀ ਆਈ ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਰੋਪ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਤਅੱਸਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਹਜੂਮੀ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀ ਹਿੰਸਾ ਜਿਹੇ ਹਾਦਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਹਮਲਾਵਰ ਗ਼ੈਰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਬਾਹਰੀ ( ਪਰਵਾਸੀ ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਮਲਾਵਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਗੋਰਿਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਹੱਤਿਆ ਕਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਅਜਿਹੇ ਹਊਏ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਤੇ ਗ਼ੈਰ ਗੋਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਤੇ ਯਹੂਦੀ ਹੁਣ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖੋਹਣ ਦਾ ਹਊਆ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।ਇਹੋ ਜਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਫ਼ਰਤੀ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.readwhere.com/read/c/37661748|title=Clipping of Daily Charhdikala - Daily Charhdikala|website=www.readwhere.com|access-date=2019-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321150337/http://www.readwhere.com/read/c/37661748|archive-date=2019-03-21|url-status=dead}}</ref> ਨਾਜ਼ੀਵਾਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਯਹੂਦੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅਵਾਮ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕੂੜ ਪ੍ਰਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। <ref>*{{cite book|author=Lambart,Robert|title=Islamophobia and anti Muslim Hate Crime|publisher=University of EXETER|location=UNITED KINGDOM|year=2011|url=http://library.college.police.uk/docs/Islamophobia-Lambert-2010.pdf|access-date=2019-03-22|archive-date=2019-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322071024/http://library.college.police.uk/docs/Islamophobia-Lambert-2010.pdf|dead-url=yes}} * {{cite book |author=Fredman, Sandra |title=Discrimination and human rights: the case of racism |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2001 |isbn=0-19-924603-3 |page=121}} * {{cite book |author=Haddad, Yvonne Yazbeck |title=Muslims in the West: from sojourners to citizens |url=https://archive.org/details/muslimsinwestfro0000unse |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2002 |isbn=0-19-514806-1 |page=[https://archive.org/details/muslimsinwestfro0000unse/page/19 19]}} * ''Islamophobia: A Challenge for Us All'', [[Runnymede Trust]], 1997, p. 1, cited in {{cite book |author=Quraishi, Muzammil |title=Muslims and crime: a comparative study |url=https://archive.org/details/muslimscrimecomp0000qura |publisher=Ashgate |location=Aldershot, Hants, England |year=2005 |isbn=0-7546-4233-X|page=[https://archive.org/details/muslimscrimecomp0000qura/page/60 60]}}. Early in 1997, the Commission on [[British Muslims]] and Islamophobia, at that time part of the Runnymede Trust, issued a consultative document on Islamophobia under the chairmanship of Professor Gordon Conway, [[Vice-Chancellor]] of the [[University of Sussex]]. The final report, ''Islamophobia: A Challenge for Us All'', was launched in November 1997 by [[Home Secretary]] [[Jack Straw]]</ref><ref name=HoldenHicks>{{cite book |author=Holden, Cathie; Hicks, David V. |title=Teaching the global dimension: key principles and effective practice |url=https://archive.org/details/teachingglobaldi0000unse |publisher=Routledge |location=New York |year=2007 |isbn=0-415-40448-7|page=[https://archive.org/details/teachingglobaldi0000unse/page/140 140]}}</ref><ref name=levandehistoria>[https://web.archive.org/web/20100812143947/http://www.levandehistoria.se/files/islamofobi.pdf Islamofobi - en studie av begreppet, ungdomars attityder och unga muslimers utsatthet], published by [[Forum för levande historia]]</ref> ਇਸਲਾਮੋਫ਼ੋਬੀਆ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ: (ਇਸਲਾਮੋ+ਫੋਬੀਆ), ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਭਉ। ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੁੰਨੀਮੇਡੇ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਇਸਲਾਮੋਫੋਬੀਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੱਛਮ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਿੰਸਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ।<ref name=Runnymede5>Runnymede 1997, p. 5, cited in Quraishi 2005, p. 60.</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ]] kd6owj443kgu28cgd1a6aigsoepwv72 0 56641 850758 617218 2026-10-30T01:05:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850758 wikitext text/x-wiki [[File:Miraj by Sultan Muhammad.jpg|thumb|upright|16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਜੰਨਤ ਵੱਲ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ (ਮਿਰਾਜ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ ਦੀ ਆਮ ਰੀਤ ਹੈ।]] '''ਕਰਾਮਾਤ''' ਜਾਂ '''ਕਮਾਲ''' ਜਾਂ '''ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਂ''' ਜਾਂ '''ਚਮਤਕਾਰ''' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਸੂਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/miracle?q=miracle |title=Miracle |access-date=2015-02-25 |archive-date=2016-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160902093340/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/miracle?q=miracle |dead-url=yes }}</ref> ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਦੈਵੀ ਤਾਕਤ, ਕਾਮਲ, ਸੰਤ ਜਾਂ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂ ਦੇ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Miracles|ਕਰਾਮਾਤਾਂ}} * [http://www.iep.utm.edu/miracles/ Miracles] article in the ''[[Internet Encyclopedia of Philosophy]]'' * [http://www.skepdic.com/miracles.html Skepdic.com], Skeptic's Dictionary on miracles * {{CathEncy|wstitle=Miracle}} * {{Cite EB1911|wstitle=Miracle}} * "[http://www.disf.org/en/Voci/86.asp Miracle]" in the Interdisciplinary Encyclopedia of Religion and Science. * [https://web.archive.org/web/20230613215341/https://sma.org/southern-medical-journal/article/the-history-of-thinking-about-miracles-in-the-west/ The history of thinking about miracles in the West] * [http://www.mukto-mona.com/Articles/yuktibaadi.htm Mukto-mona.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150227222240/http://www.mukto-mona.com/Articles/yuktibaadi.htm |date=2015-02-27 }}, an Indian Skeptic's explanation of miracles: By Yuktibaadi, compiled by [[Basava Premanand]] * Andrew Lang, [http://www.psychanalyse-paris.com/823-Science-and-Miracles.html Psychanalyse-paris.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215225350/http://psychanalyse-paris.com/823-Science-and-Miracles.html |date=2018-12-15 }}, "Science and 'Miracles'", ''The Making of Religion'' Chapter II, Longmans, Green, and Co., London, New York and Bombay, 1900, pp.&nbsp;14–38. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਾਮਾਤਾਂ]] qp6f13vl01c8hc5ssmjtulwsbk38nfx 0 56731 850769 467472 2026-10-30T05:00:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850769 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ | logo = [[File:CC-logo.svg|Creative Commons logo|200px]] | type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਨਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ | founded_date = 2001 | founder = [[ਲਾਰੰਸ ਲੈਸਿਗ]] | location = [[ਮਾਊਂਟਨ ਵਿਊ, ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ]], [[ਅਮਰੀਕਾ]] | origins = | key_people = ਰਾਇਨ ਮਰਕਲੀ, CEO | area_served = | product = | focus = Expansion of "reasonable", flexible copyright | method = [[ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਾਇਸੰਸ]] | revenue = | endowment = | num_volunteers = | num_employees = | num_members = | subsib = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = {{URL|https://creativecommons.org}} | dissolved = | footnotes = }} [[File:Creativecommons spanien.jpg|thumb|ਗ੍ਰਾਨਾਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਬ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਜੋ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਉਹ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਾਇਸੰਸ ਤਹਿਤ ਉਸਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।]] '''ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼''' ('''CC''') ਇੱਕ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਨਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ [[ਮਾਊਂਟਨ ਵਿਊ, ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ]], [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਵਿਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ।<ref>{{cite web|url=http://wiki.creativecommons.org/FAQ|title=Frequently Asked Questions|publisher=Creative Commons|date=|accessdate=20 ਦਿਸੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127205528/http://wiki.creativecommons.org/FAQ|archive-date=2010-11-27|url-status=dead}}</ref> ਇਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ [[ਕਾਪੀਰਾਈਟ]]-[[ਲਾਇਸੰਸ]] ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ [[ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਾਇਸੰਸ|ਕ੍ਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਾਇਸੰਸਾਂ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} d0qhsxbzivxt4jfg6y7v5qtfq4jyxzy 0 61726 850786 845059 2026-10-30T09:53:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850786 wikitext text/x-wiki {{General relativity sidebar}} [[File:Black Hole Milkyway.jpg|thumb|260px| ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਅੰਦਰ 10 [[ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜ|ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਮੂਲੇਟਡ [[ਕਾਲਾ ਛੇਕ]], 600&nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆਂ]] '''ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: General relativity), ਜਿਸਨੂੰ '''ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1915 ਵਿੱਚ [[ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਗਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ [[ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ [[ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ]] ਦਾ ਚਲੰਤ ਵਿਵਰਣ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ [[ਨਿਊਟਨ]] ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, [[ਖ਼ਲਾਅ|ਸਪੇਸ]] ਅਤੇ [[ਟਾਈਮ]] ਦੇ ਇੱਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਗੁਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਯੂਨੀਫਾਈਡ (ਇਕੱਠਾ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ) ਵਿਵਰਣ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਸਕਰਕੇ, ਸਪੇਸ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਰਜੀ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ [[ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਸ਼ਿਕ ਡਿਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅਨੁਮਾਨ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਜਿਕਸ]] ਨਾਲੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਕਤ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਬਾਰੇ, ਸਪੇਸ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਬਾਰੇ, ਸੁਤੰਰਤ ਗਿਰਾਵਟ (ਫਰੀ ਫਾਲ) ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੰਚਾਰ। ਅਜਿਹੇ ਫਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿੱਲੇਸ਼ਨ (ਫੈਲਾਓ), ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈਂਜ਼ਿੰਗ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਰੈੱਡ-ਸ਼ਿਫਟ, ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇ (ਦੇਰੀ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਥਿਊਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਰਲਤਮ ਥਿਊਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਆਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਅਣਸੁਣਝੇ ਸਵਾਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਢਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ [[ਕੁਆਂਟਮ ਫਿਜਿਕਸ]] ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁਨਰਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਰਚੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ (ਖਗੋਲ ਭੌਤਿਕੀ) ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।– ਜੋ ਸਪੇਸ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸਪੇਸ]] ਅਤੇ [[ਟਾਈਮ]] ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੋੜੇ ਮਰੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁੱਝ ਵੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੀ, ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ- ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਤਾਰੇ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ ਹੋਵੇ। ਜਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਅਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਕਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਹਨ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੁਆਸਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਗਾਲਾਕਟਿਕ ਨਿਊਕਲੀਆਈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਸਟੈੱਲਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਗਰੈਵਟੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਝੁਕਣਾ ਗਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈਂਜ਼ਿੰਗ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪਈਆਂ ਅਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਕਲ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮਲਟੀਪਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਮਸਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਨਾਪ “LIGO” ਅਤੇ “NASA/ESA ਲੇਜ਼ਰ ਇੰਟਰਫੈਰੋਮੀਟਰ ਸਪੇਸ ਅੰਟੀਨਾ” ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ “ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸਾਰਣੀ” ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == {{Main article|ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ}} [[File:Albert Einstein 1921 by F Schmutzer.jpg|thumb|[[ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ|ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] 1921 ਵਿੱਚ]] 1905 ਵਿੱਚ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਛਪਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਦ, [[ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] ਨੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ [[ਗਰੈਵਿਟੀ]] ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਅਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ। 1907 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਫਰੀ ਫਾਲ ਵਾਲੇ ਸਰਲ ਸੋਚ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਓਸ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਰਿਲੇਟਵਿਸਟਿਕ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਸਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ 1915 ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਔਫ ਸਾਇਂਸ ਨੂੰਅਪਣੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ [[ਸਪੇਸ]] ਅਤੇ [[ਟਾਈਮ]] ਦੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਮਰਜੀ [[ਪਦਾਰਥ]] ਅਤੇ [[ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ]] ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਅਤੇ [[ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰੀ ਔਫ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਦੀ ਕੋਰ (ਮੁੱਢ) ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ। [[ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ]] ਗੈਰ-[[ਲੀਨੀਅਰ]] ਹਨ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹਨ। [[ਥਿਊਰੀ]] ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ (ਅਪਰੌਕਸੀਮੇਸ਼ਨ ਮੈਥਡ) ਵਰਤੇ। ਪਰ 1916 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਅਸਟ੍ਰੋਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਲ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ-ਮਮੂਲੀ ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲ ਖੋਜਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਲ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤੋੜ, ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਟੇਜ ਦੇ ਵਿਵਰਣ ਲਈ ਨੀਂਹ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਚਾਰਜ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ “ਸਰਵ ਸਧਾਰਨਕਰਨ” ਕਰਨ ਵੱਲ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੀਸਨਰ-ਨੌਰਡਸਟਰੌਮ ਹੱਲ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਜ ਹੋਈਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 1917 ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਅਪਣੀ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ (ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਮਕਾਲੀਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਪਣੀਆਂ ਅਸਲੀ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ –ਕੌਸਮੌਲੌਜੀਕਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ- ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ - ਇੱਕ ਗਤੀਹੀਣ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ – ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। 1929 ਤੱਕ, ਫੇਰ ਵੀ, ਹੱਬਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1922 ਵਿੱਚ ਫਰੇਡਮੈਨ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜੇ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਹੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀਕਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ) ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਲੀਮੇਟਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਹੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੱਗ-ਬੈਂਗ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ (ਯੂਨੀਵਰਸ) ਇੱਕ ਅੱਤ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਸੀ।। ਓਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ [[ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ]]ਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ [[ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਿਟੀ]] ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।, ਜੋ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਵਰਣ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਖੁਦ 1915 ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ (ਫੱਜ ਫੈਕਟਰਾਂ) ਤੋਂ ਮਰਕਰੀ ਪਲੈਨੈੱਟ ਨਿਯਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇਤਰਾਂ, 1919 ਵਿੱਚ ਐਡਿੰਗਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਦਲ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਇੱਕਦਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਈ 29 ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਰਾਹੀਂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ। ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਥਿਊਰੀ [[ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਅਤੇ [[ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 1960 ਅਤੇ 1975 ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਕਾਸਾਂ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ]]ਆਂ ਨੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਕੁਆਸਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖਗੋਲ-ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪਛਾਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ [[ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ]] ਪਰਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ [[ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀ]] ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਿਰੀਖਣ ਪਰਖਾਂ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਬਣ ਗਈ। ==ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਤੱਕ == ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ]] ਤੋਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਕਿ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਅਤੇ [[ਗਰੈਵਟੀ]] ਦੇ [[ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ]] ਇੱਕ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਵਰਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਵਰਣ ਦਾ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਊਂਤਪੱਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। === ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ === [[File:Elevator gravity.svg|thumb|ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਐਕਸਲਰੇਟ ਹੋ ਰਹੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਰੌਕਿਟ ਵਿੱਚ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਕਿਸੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇਖੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੌਕਿਟ ਦਾ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ9.8 m/s² ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਗਰੈਵਿਟੀ ਕਾਰਣ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਬਰਾਬਰ)। .]] ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, [[ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ]] ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਐਕਸਲਰੇਟ ਹੋ ਰਹੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਰੌਕਿਟ ਵਿੱਚ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ) ਕਿਸੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇਖੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ (ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੌਕਿਟ ਦਾ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ 9.8 m/s2 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਗਰੈਵਿਟੀ ਕਾਰਣ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ [[ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ]] ਬਰਾਬਰ)। [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ (ਜਾਂ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ) ਗਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਤੰਤਰ ਗਤੀ ਤੋਂ ਝੁਕਾਵਾਂ (ਡੈਵੀਏਸ਼ਨਾਂ) ਦੇ ਇੱਕ ਮੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਡੈਵੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਗਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਬਾਹਰੀ ਬਲਾਂ (ਫੋਰਸਾਂ) ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸ਼ੁੱਧ ਫੋਰਸ ਉਸ ਬੌਡੀ ਦੇ (ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ) ਮਾਸ (ਪੁੰਜ/ਮਾਦੇ) ਦੇ ਉਸਦੇ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਰਜੀਹੀ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਗਤੀਆਂ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਦੀ ਸਟੈਂਡਰਡ [[ਫਰੇਮ ਔਫ ਰੈਫਰੈਂਸ]] ਵਿੱਚ, ਸੁਤੰਤਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਸਤੂਆਂ ਸਥਿਰ ਸਪੀਡ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜੋਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਰਵਡ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ, ਜੀਓਡੈਸਿਕ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਰਲਡ ਲਾਈਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਤੋਂ ਉਲਟ, ਕੋਈ ਇਹ ਉਮੀਦ ਵੀ ਰੱਖੇਗਾ ਕਿ [[ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ]] [[ਗਤੀ]]ਆਂ ([[ਮੋਸ਼ਨ]]ਜ਼) , ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਫੋਰਸਾਂ (ਜਿਵੇਂ [[ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ]] ਜਾਂ [[ਫਰਿਕਸ਼ਨ]]/ਰਗੜ) ਲਈ ਆਗਿਆਵਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਪੇਸ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਰੈਵਟੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ੁਧੱਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਟਵਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫਰੀ ਫਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਹੈ (ਜਿਸਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਵੀਕ ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਾਂ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਅਤੇ ਪੈੱਸਿਵ ਗਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸ ਦੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬਰਾਬਰਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) : ਫਰੀ ਫਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਟੈਸਟ ਬੌਡੀ ਦਾ ਰਸਤਾ (ਟਰਾਜੈਕਟਰੀ) ਸਿਰਫ ਇਸਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪੀਡ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥਕ ਗੁਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸਰਲ ਰੂਪ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਐਲੀਵੇਟਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਅ ਗਿਆ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ, ਡੇਗੀ ਗਈ ਗੇਂਦ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਤੇ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਕਮਰਾ ਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਫਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਰੌਕਿਟ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਦੇ ਰੇਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਰੀ ਫਾਲ ਦੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਮੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਮੋਸ਼ਨ (ਗਤੀ) ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਮੋਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੁਝਾਓ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਫਰੀ ਫਾਲ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੀਮੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੀ, ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ- ਗਣਿਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਜਿਹੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਮੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਦੇ ਗਰੇਡੀਅੰਟ ਰਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਪੇਸ , ਇਸ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਧਾਰਣ ਯੂਕਿਲਡਨ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਟੈਸਟ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫਰੀ ਫਾਲ ਟਰੈਜੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਵੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੀ ਟਰੈਜੈਕਟਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਦਲੇਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੀ ਵਿਲੌਸਿਟੀ (ਟਾਈਮ-ਲਾਈਕ ਵੈਕਟਰ) ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ : ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਸੰਪਰਕ ਇੰਟੀਗਰੇਬਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਕਰਵਡ (ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੈ। ਨਤੀਜਾ, ਸਿਰਫ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਟੀ ਦੇ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਰਣ ਜੋ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੇ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਬਦਲੇ। ਇਸ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਟਾਈਡਲ ਪ੍ਰਭਾਵ- ਫਰੀ ਫਾਲ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸਾਪੇਖਿਕ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ- ਸਬੰਧ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਨਾਲ ਰਿਲੇਟਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਮਾਸ (ਪੁੰਜ) ਦੀ ਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਹੈ। ===ਸਾਪੇਖਿਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨੀਕਰਨ (ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਜਨਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ)=== [[File:Light cone.svg|thumb|left|upright|[[ਲਾਈਟ ਕੋਨ]]]] ਜਿੰਨੀ ਦਿਲਚਸਪ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਨਿਉਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਟੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]], ਸਿਰਫ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਾਪੇਖਿਕਤਾ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਕੇਸ ਹੈ। [[ਸਮਿੱਟਰੀ]] ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ : ਜਿੱਥੇ [[ਗਰੈਵਿਟੀ]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, [[ਫਿਜ਼ਿਕਸ]] [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਵਾਂਗ [[ਲੋਰੰਟਜ਼ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ]] ਹੈ ਨਾ ਕਿ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਦੀ ਤਰਾਂ ਗੈਲੀਲੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਹੈ। (ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮਿੱਟਰੀ ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ)। ਦੋਹਾਂ ਦਰਮਿਅਨ ਅੰਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਫੀਨੋਮੈਨਾ (ਵਰਤਾਰਿਆਂ) ਨਾਲ ਸਿਲਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੌਰੰਟਜ਼ ਸਮਿੱਟਰੀ ਨਾਲ, ਵਾਧੂ ਬਣਤਰਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਟ ਕੋਨਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਈਟ ਕੋਨ ਇੱਕ ਕਾਰਣ ਸਬੰਧੀ ਬਣਤਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਹਰੇਕ A ਘਟਨਾ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਜਿਹੇ ਸਿਗਨਲਾਂ ਜਾਂ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ A ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ (ਜਿਵੇਂ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ B ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ), ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸੈੱਟ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਤਦਵੀਰ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ C )। ਇਹ ਸੈੱਟ ਔਬਜ਼ਰਵਰ (ਨਿਗਰਾਨ) ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹੋਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਾਈਟ ਕੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦਾ ਅੱਧਾ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪੁਨਰਰਚਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਿਸੇ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਸਕੇਲਰ ਫੈਕਟਰ ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਣਿਤਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਕਨਫੌਰਮਲ ਬਣਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਨੂੰ ਗਰੈਵਟੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਢੁਕਵਾਂ ਮੌਡਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੱ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਅਤੇ ਫਰੀ ਫਾਲ ਦੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਕਾਰਣਤਾ ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ।, ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਕੋਈ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਫਰੇਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਗੋਂ ਲੱਗਭੱਗ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਫਰੇਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਨ। ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ: ਸਿੱਧੀਆਂ ਟਾਈਮ-ਲਾਈਕ ਲਾਈਨਾਂ ਜੋ ਗਰੈਵਟੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਿਸੇ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਫਰੇਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੁੰ ਮੋੜ ਕੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੋੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਵਕਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸੁਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਬ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਫਰੀ ਫਾਲ ਅਧੀਨ ਸਥਾਨਿਕ ਫਰੇਮਾਂ ਕੀ ਓਹਨਾਂ ਰੈਫਰੈਂਸ ਫਰੇਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ]] ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ- ਉਹ ਥਿਊਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲਾ ਫਰੇਮਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਸਪੈਸ਼ਕ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ (ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਫਰੇਮਾਂ) ਬਾਬਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਰਤ ਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਫਿਕਸ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ), ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ [[ਰੈੱਡਸ਼ਿਫਟ]] ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ [[ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ]] ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸ਼ਿਫਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੈਸ਼ਨਲ ਰੈੱਡਸ਼ਿਫਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਾਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਰੀ-ਫਾਲਿੰਗ (ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ) ਫਰੇਮਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਾਂਗ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ (ਲੰਘਦਾ) ਹੈ। ਇਸ ਕਥਨ ਦੇ ਸਰਵ ਸਧਾਰੀਕਰਨ (ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ [[ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ]] ([[ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ]]) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ (ਅਤੇ ਨਾ-ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ) ਰੈਫਰੈਂਸ ਫਰੇਮਾਂ ਲਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਚੰਗੇ ਸੰਖੇਪ ਅਨੁਮਾਨ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ [[ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ]] [[ਗਰੈਵਟੀ]] ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ [[ਸਾਪੇਖਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਰਵ ਸਧਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਜਰੂਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਆਂਕੜੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ [[ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ]] ਅੰਦਰ ਘੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਵਕਤ- ਜਿਸਨੂੰ ਜੇਕਰ ਤਕੀਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ “[[ਪਰੌਪਰ ਟਾਈਮ]]”(ਸ਼ੁੱਧ ਵਕਤ)- ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। [[ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਜੀਓਮੈਟਰੀ]] ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਨਿਊਟਨ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਹੋਰ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਸੀਖਮ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਫਰੀ ਫਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰੈਫਰੈਂਸ ਫਰੇਮਾਂ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੱਗਭੱਗ ਮਿੰਕੋਵਸਕਿਅਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਵਡ (ਵਕਰਿਤ) ਸਰਵਸਧਾਰੀਕਰਨ (ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ) ਨਾਲ ਨਿਬਟ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੀਟ੍ਰਿਕ [[ਟੈਂਸਰ]]- ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੰਬਾਈਆਂ ਅਤੇ ਐਂਗਲ ਮਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ- ਉਹ [[ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੈਟੀਵਿਟੀ]] ਦਾ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਧ- ਜਾਂ [[ਸੂਡੋਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ]] ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸਰਵਸਧਾਰੀਕਰਨ (ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਹਰੇਕ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਪਰਕ- ਲੇਵੀਸਿਵਿਟਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ, ਦਰਅਸਲ, ਓਹ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਢੁਕਵੇਂ ਸਥਾਨਿਕ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਾਂ ਅੰਦਰ, ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਰਸ਼ਲ/ਅੰਸ਼ਿਕ [[ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ]] ਅਤੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ [[ਗੁਣਾਂਕ]]/[[ਕੋਐਫੀਸ਼ੈਂਟ]] ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) === ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ === ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਪੇਖਿਕ (ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ) ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਰੂਪ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਸੋਮੇਂ (ਸੋਰਸ) ਦਾ ਸਵਾਲ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਾ ਮਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਮ ਮਾਤਰਾ (ਕੁਆਂਟਿਟੀ) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਬਰਾਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਐਨਰਜੀ (ਊਰਜਾ) ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਡੈਂਸਟੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੈੱਸ (ਯਾਨਿ ਕਿ ਪ੍ਰੈੱਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਅਰ) ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ, ਇਸ ਟੈਂਸਰ ਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਤੱਕ ਸਰਵਸਧਾਰੀਕਰਨ (ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਉੱਪਰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗਰੈਵਿਟੀ ਲਈ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਇਸ ਟੈਂਸਰ ਅਤੇ ਰਿੱਚੀ ਟੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਰਿੱਚੀ ਟੈਂਸਰ ਜੋ- ਟਾਈਡਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਟਾਈਡਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਫਰੀ ਫਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟੈਸਟ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਦਲ (ਕਲਾਊਡ) ਲਈ ਘਣਫਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ (ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ) ਇਸ ਕਥਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਕਿ ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਡਾਇਵਰਜੈਂਸ-ਫਰੀ (ਫੈਲਾਓ-ਮੁਕਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ, ਪਾਰਸ਼ਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਵਿੱਚ ਪੜੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਾਂ ਕਰਵਡ-ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਕਾਉਂਟਰਪਾਰਟਸ (ਵਕਰਿਤ ਬਹੁਪਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਹਿੱਸਿਆਂ) ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਤੱਕ ਸਰਵਸਧਾਰੀਕਰਨ (ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੂ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ, ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਦਾ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਡਾਇਵਰਜੰਸ, ਅਤੇ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ- ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਸਰਲ ਸੈੱਟ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ (ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। :<math>G_{\mu\nu}\equiv R_{\mu\nu} - {\textstyle 1 \over 2}R\,g_{\mu\nu} = {8 \pi G \over c^4} T_{\mu\nu}\,</math> ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਟੈਂਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਿੱਚੀ ਟੈਂਸਰ <math>R_{\mu\nu}</math> ਅਤੇ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦਾ ਖਾਸ ਡਾਇਵਰਜੰਸ-ਫਰੀ (ਫੈਲਾਓ-ਮੁਕਤ) ਮੇਲ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ <math>G_{\mu\nu}</math> ਸਮਿਟਰਿੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, :<math>R=g^{\mu\nu}R_{\mu\nu}\,</math> ਕਰਵੇਚਰ ਸਕੇਲਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿੱਚੀ ਟੈਂਸਰ ਖੁਦ ਹੋਰ ਆਮ ਰੀਮੈਨ ਕਰਵੇਚਰ ਟੈਂਸਰ ਨਾਲ ਇਸਤਰਾਂ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; :<math>R_{\mu\nu}={R^\alpha}_{\mu\alpha\nu}.\,</math> ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ''<math>T_{\mu\nu}</math>'' ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟੈਂਸਰਾੰ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਸੂਚਕ ਚਿੰਨਾਂ (ਅਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਇੰਡੈਕਸ ਨੋਟੇਸ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਪਥਾਂ (ਪਲੈਨਟਰੀ ਔਰਬਿਟਸ) ਲਈ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਸਥਿਰਾਂਕ (ਪਰੋਪੋਸ਼ਨਲਟੀ ਕੌਂਸਟੈਂਟ) ਨੂੰ κ = 8π''G''/''c''⁴ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ,ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਸਥਿਰਾਂਕ G, ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਦੀ ਸਪੀਡ c ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ, ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਮਜੋਰ-ਗਰੈਵਿਟੀ ਘੱਟ-ਸਪੀਡ ਹੱਦ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਹੈ)। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ (ਮੈਟਰ) ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਵੈਕੱਮ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; :<math>R_{\mu\nu}=0.\,</math> ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਬਦਲ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਧੂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਐਂਡ/ਔਰ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਫੀਲਡ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ – ਬਰਾਂਸ-ਡਿੱਕੇ ਥਿਊਰੀ, ਟੈੱਲੀਪੈਰਲਲਿਜ਼ਮ, ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਕਾਰਟਨ ਥਿਊਰੀ। == ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਉਪਯੋਗ == ਪਿਛਲੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਮੌਡਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਥਿਊਰੀ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ===ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਢਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ=== ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ 4-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਡੋਰਿਮਾਨੀਅਨ [[ਮੈਨੀਫੋਲਡ]], ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਗਰੈਵਟੀ (ਜਿਵੇਂ ਫਰੀ ਫਾਲ, ਔਰਬਿਟਲ ਮੋਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਟਰੈਜੈਕਟਰੀਆਂ) ਦੇ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਿਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ [[ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] ਦੀ ਵਕਰਿਤ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਅੰਦਰ ਇਨਰਸ਼ੀਅਲ ਮੋਸ਼ਨ (ਗਤੀ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ; ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ, ਸਿੱਧੇ ਰਸਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੋਰਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਗੋਂ, ਗਰੈਵਟੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੁਅਰਾ ਕਰਵੇਚਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟ ਜੌਹਨ ਅਰਕੀਬਲਡ ਵੀਲਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗਤੀ ਕਰਨੀ ਹੈ; ਪਦਾਰਥ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਕਰਿਤ (ਕਰਵ) ਹੋਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਕੇਲਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁਟੈਸ਼ਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਿੱਟਰਿਕ “ਰੈਂਕ-2 ਟੈਂਸਰ” ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਰੈਂਕ-2 [[ਟੈਂਸਰ]], ਕੁੱਝ ਸੀਮਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਕੇਲਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪੁਟੈਸ਼ਲ ਤੱਕ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਜੋਰ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਲਈ, ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਟੈਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਕੋਵੇਰੀਐਂਸ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ : ਇਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤ – ਅਤੇ ਆਮ ਸਾਪੇਖਿਕ ਬਣਤਰ ਅੰਦਰ ਰਚੇ ਹੋਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸਿਧਾਂਤ- ਸਾਰੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸ਼ਕਲ ਬਣਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਵੇਰੀਅੰਟ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਸਟਰਕਚਰ (ਸਹਿਯੋਗਿਕ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਣਤਰ) ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਇਹ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਖਤ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਔਫ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਓਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ (ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ) ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਮਿੰਕੋਵਸਕਿਅਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲੋਕਲ (ਸਥਾਨਿਕ) ਲੌਰੰਟਜ਼ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ (ਸਥਿਰਤਾ) ਦਾ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ===ਮਾਡਲ ਉਸਾਰੀ=== ਜਨਰਲ-ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਮਾਡਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦਾ ਧੁਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ (ਮੈਟਰ) ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਨਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਅਜਿਹਾ ਹੱਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੇਮੀ-ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡ (ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ), ਅਤੇ ਓਸ ਮੈਨਫੋਲਡ (ਬਹੁਪਰਤ) ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮੈਟਰ ਫੀਲਡ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਟਰ ਅਤੇ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਜਰੂਰ ਹੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਟਰ ਦਾ ਐਨਰਜੀ-ਮੋਮੈਂਟਮ ਟੈਂਸਰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਡਾਇਵਰਜੰਸ-ਫਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਵਾਧੂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਹੱਲ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਵਾਧੂ ਕਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ (ਨੌਨਲੀਨੀਅਰ) ਅੰਸ਼ਿਕ (ਪਾਰਸ਼ਲ) ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਹਨ ਅਤੇ, ਇਸਤਰਾਂ, ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲ ਕਰਨੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕਈ ਇੰਨਬਿੰਨ ਸਲਿਊਸ਼ਨ (ਹੱਲ) ਗਿਆਤ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਭੌਤਿਕੀ ਉਪਯੋਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੱਲ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੱਲ, ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਹੱਲ, ਰੀਸ਼ਨਰ-ਨੌਰਡਸਟਰੌਮ ਹੱਲ ਅਤੇ ਕੱਰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਹੱਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਹੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ, ਅਤੇ ਫਰੇਡਮਨ-ਲੇਮਿਟਰੇ-ਰੌਬਰਸਟਨ-ਵਾਕਰ ਅਤੇ ਡਿ ਸਿੱਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਜ਼, ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਇੱਕ ਫੈਲ ਰਹੇ ਕੌਸਮੌਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਡਲ ਯੂਨੀਵਰਸ (ਜੋ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ-ਟਰੈਵਲ ਦੀ ਗੁਪਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖੋਲਦਾ ਹੈ), ਟਾਓਬ-ਨੱਟ ਸਲਿਊਸ਼ਨ (ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਜੋ ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਹੈ, ਪਰ ਐਨੀਸੋਟ੍ਰਿੌਪਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਡੀ-ਸਿੱਟਰੇ ਸਪੇਸ (ਜੋ ਹੁਣੇ ਮਾਲਡਾਸੀਨਾ ਕੰਜੈਕਚਰ ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲ ਖੋਜਣ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਿਉਮੈਰੀਕਲ ਇੰਟੀਗਰੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਵੀ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਇੰਨਬਿੰਨ ਹੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਖਮ ਗੜਬੜੀਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਉਮੈਰੀਕਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਅਤੇ ਦੋ ਟਕਰਾ ਰਹੀਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਜਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਾਫੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੋਮੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨੇਕਡ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀਜ਼ ਚਰਗੇ ਮੁਢਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੱਗਭੱਗ ਹੱਲ ਪਰਚਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਲੀਨੀਅਰਾਈਜ਼ਡ ਗਰੈਵਟੀ (ਰੇਖਿਕ ਕੀਤੀ ਹੋਈ) ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਨਰਲਾਈਜੇਸ਼ਨ, ਪੋਸਟ-ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਐਕਸਪੈਨਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਖੋਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਦ ਵਾਲੀ ਥਿਊਰੀ ਕਿਸੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੰਡ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਫਲਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ; ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਬਦ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਦ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਕਾਰਣ ਨਿਊਟਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਸੂਖਮ ਸ਼ੋਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰਾਈਜ਼ਡ ਪੋਸਟ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ (PPN) ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਦਲ ਵਾਲੀਆਂ ਅਲਟਰਨੇਟ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਰਮਿਅਨ ਮਾਤਰਿਕ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ==ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ== ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕੀ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਪਰਿਣਾਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਸਿਰਫ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਏ ਹਨ। ===ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸ਼ਿਫਟ=== [[File:Gravitational red-shifting.png|thumb|ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਰੰਗ ਦੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੈੱਡਸ਼ਿਫਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ]] ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਮਾਨਤਾ ਸਿਧਾਂਤ (ਇਕੁਈਵੇਲੇਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ) ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਕਤ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਗਈ ਲਾਈਟ ਬਲਿਊਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਗਈ ਲਾਈਟ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਗਰੈਵਿਟੀ ਖੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਛੱਲ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ) ਰੈਡਸ਼ਿਫਟਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ; ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸ਼ਿਫਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਜਿਆਦਾ ਧੀਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ; ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੈਡਸ਼ਿਫਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ (ਲੈਬਰੌਟਰੀ) ਵਿੱਚ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀਕਲ ਨਿਰੀਖਣ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਅਟੌਮਿਕ ਕਲੌਕ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਨਾਪੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (GPS) ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਵ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਕਤਵਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਅੰਦਰ ਪਰਖਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਨਰੀ ਪਲਸਰਜ਼ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਤਾਜ਼ਾ ਲੈਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੁਈਵੇਲੈਂਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। === ਲਾਈਟ ਡਿਫਲੈਕਸ਼ਨ (ਝੁਕਾਓ) ਅਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਦੇਰੀ === [[File:Light deflection.png|thumb|left|upright|ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ (ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਵਸਤੂ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਾਈਟ ਦਾ ਝੁਕਾਓ (ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ)]] ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਵਸਤੂ ਕੋਲੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਲਾਈਟ ਓਸ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਰਜ ਕੋਲੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਕੁਆਸਰਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੋਲੌ ਕਰਦਾ (ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਂਦਾ) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲਾਈਟ-ਲਾਈਕ ਜਾਂ ਨੱਲ-ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ- ਜੋ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਰਵਸਧਾਰੀਕਰਨ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟਸਪੀਡ ਦੇ ਇਨਵੇਰੀਅੰਸ (ਸਥਿਰਤਾ) ਦੀ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸਪੇਸਟਾਈਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਚਾਹੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਸਲਿਊਸ਼ਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ, ਕਿਸੇ ਸਿੰਗਲ ਮਾਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ, ਪੋਸਟ-ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਐਕਸਪੈਨਸ਼ਨ/ਫੈਲਾਓ ਹੋਵੇ), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਚਾਰ ਉੱਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਝੁਕਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਫਰੀ ਫਾਲ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਝੁਕਾਓ ਵਾਲਾ ਐਂਗਲ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਅੱਧਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰੈਵਿਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇ (ਜਾਂ ਸ਼ਾਪੀਰੋ ਡਿਲੇ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਝੁਕਾਓ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬਧਿਤ, ਇਹ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਿਗਨਲ ਓਸ ਫੀਲਡ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਵਕਤ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਕਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਨੁਾਮਾਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰਾਇਜ਼ਡ ਪੋਸਟ-ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਫੌਰਮੂਲਾਇਜ਼ਮ (PPN) ਵਿੱਚ ਲਾਈਟ ਦੇ ਝੁਕਾਓ ਅਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡਿਲੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਪ ਇੱਕ γ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਵਾਲਾ ਮਾਪਦੰਡ (ਪੈਰਾਮੀਟਰ) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਪੇਸ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਉੱਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਐੱਨਕੋਡ ਕਰਦਾ (ਨਕਾਸ਼ਦਾ) ਹੈ। === ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ਼ ਤਰੰਗਾਂ === [[File:Gravwav.gif|thumb|ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਟੇਸਟ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦਾ ਛੱਲਾ]] ਵੀਕ-ਫੀਲਡ [[ਗਰੈਵਿਟੀ]] ਅਤੇ [[ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨਟਿਜ਼ਮ]] ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਮਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ (ਵੇਵਜ਼) ਦੇ ਸਮਾਨ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ : ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜਾਓ। ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੇਵ ਦੀ ਸਰਲਤਮ ਕਿਸਮ ਨੂੰ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੈਰ ਰਹੇ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੱਲੇ (ਰਿੰਗ) ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਐਕਸ਼ਨ (ਕ੍ਰਿਆ ਕਾਰਜ) ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ, ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਈਨ ਵੇਵ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਗੀਤਮਈ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਛੱਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਨੌਨ-ਲੀਨੀਅਰ (ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ) ਹਨ, ਮਨਮਰਜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਲੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕਮਜੋਰ ਫੀਲਡਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਸੰਖੇਪਤਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੀਨੀਅਰ ਬਣਾਈਆ ਗਈਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬਹੁਤਾਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਜੋਰ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰਸਥਿਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ 10-21 ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਸੂਖਮ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਆਂਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਰੇਖਾਕ੍ਰਿਤ (ਲੀਨੀਅਰਾਈਜ਼ਡ) ਤਰੰਗਾਂ ਫੋਰੀਅਰ ਡਿਕੰਪੋਜ਼ਡ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਇੰਨਬਿੰਨ ਸਲਿਉਸ਼ਨ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸੰਖੇਪਤਾ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ, ਖਾਲੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਵੇਵ ਟਰੇਨ (ਤਰੰਗ ਰੇਲਗੱਡੀ) ਜਾਂ ਗੋਉਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਜ਼, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇੱਕ ਫੈਲ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਪਰ ਖਗੋਲਭੌਤਿਕੀ (ਅਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲੀ) ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਨਿਉਮੈਰੀਕਲ ਮੈਥੋਡਜ਼ (ਸੰਖਿਅਕ ਤਰੀਕੇ) ਫਿਲਹਾਲ ਢੁਕਵੇਂ ਮਾਡਲ ਰਚਣ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਤਰੀਕਾ ਹਨ। === ਔਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ === ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ [[ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਤੋਂ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ (ਪਰੀਸੈਸ਼ਨ) ਪਰਡਿਕਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਰਣ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਔਰਬਿਟਲ ਰਿਸਾਵ (ਡਿਕੇਅ) ਪਰਿਡਿਕਟ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ==== ਚੱਕਰਪਥਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ (ਐਪਸਾਈਡਜ਼) ਦਾ ਅਗ੍ਰਗਮਨ (ਪਰੀਸੈੱਸ਼ਨ) ==== [[File:Relativistic precession.svg|thumb|ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੁਆਲੇ ਸਰਗਰਮ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ (ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਆਈਨਸਟੈਨੀਅਨ (ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ) ਔਰਬਿਟ (ਚੱਕਰਪਥ)]] ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਚੱਕਰਪਥ (ਔਰਬਿਟ) ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਿਰੇ (ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਬਿੰਦੂ) ਪਰੀਸੈੱਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ- ਔਰਬਿਟ ਅੰਡਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਐਲਿਪਸ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਪਣੇ ਫੋਕਸ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰੋਜ਼-ਕਰਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਜਿਵੇਂ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਜ਼ਲਟ ਨਿਉਟੋਨੀਅਨ ਲਿਮਿਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੀ ਤਰਾਂ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਲਈ, ਇਹ ਤੱਥ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਿ ਉਸਨੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਹੀ ਰੂਪ ਤਾਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ : ਤੱਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨੇ, 1859 ਵਿੱਚ ਅਰਬੇਨ ਲੀ ਵੈੱਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਗ੍ਰਹਿ ਮਰਕਰੀ (ਬੁੱਧ) ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਯਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਬਿੰਨ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਮੀਟ੍ਰਿਕ (ਕਿਸੇ ਸਫੈਰੀਕਲ ਮਾਸ ਦੁਆਲੇ [[ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਆਮ ਪੋਸਟ-ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਫਾਰਮੂਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਸ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਉੱਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਗਰੈਵਿਟੀ (ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਊਰਜਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਿਕ ਪਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਪਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਨਾਪਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਦੇ ਹਨ (ਮਰਕਰੀ, ਵੀਨਸ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ), ਅਤੇ ਬਾਇਨਰੀ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਮਾੰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ====Orbital decay (ਚੱਕਰਪਥ ਰਿਸਾਓ)==== <!--This subsection is linked to from the subsection Gravitational Waves in Astrophysical Applications, please do not change its title --> [[File:Psr1913+16-weisberg en.png|thumb|PSR1913+16 ਲਈ ਚੱਕਰਪਥ ਰਿਸਾਓ: ਟਾਈਮ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ<ref>A figure that includes error bars is fig. 7 in {{Harvnb|Will|2006|loc=sec. 5.1}}</ref>]] ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇੱਕ ਬਾਇਨਰੀ ਸਿਸਟਮ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਇਸ ਕਾਰਣ ਐਨਰਜੀ ਖੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਰਿਸਾਓ ਕਾਰਣ, ਦੋ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦੂਰੀ (ਡੋਸਟੈਂਸ) ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਪੀਰੀਅਡ (ਅਰਸਾ) ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰ, ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਦੋਹਰੇ ਤਾਰਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਾ ਸੂਖਮ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬਾਇਨਰੀ ਪਲਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਦਿ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਸਟਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਲਸਾਰ ਹੈ। ਪਲਸਾਰ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਰੇਡੀਓ ਪਲਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਰਿਸੀਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲਾ ਕਲੌਕ ਬਣਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਔਰਬਿਟਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ [[ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ]] ਸਟਾਰ ਬਹੁਤ ਠੋਸ ਸੰਘਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ [[ਐਨਰਜੀ]] ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 1974 ਵਿੱਚ ਬਾਇਨਰੀ ਪਲਸਾਰ PSR1913+16 ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਹੁਲਸ ਅਤੇ ਟੇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਔਰਬਿਟਲ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਅਲਬੇਟ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਦ, ਕਈ ਹੋਰ ਬਾਇਨਰੀ ਪਲਸਾਰ ਖੋਜੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਡਬਲ ਪਲਸਾਰ PSR J0737-3039, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸਟਾਰ ਪਲਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ==== ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਪਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਰੇਮ-ਡਰੈਗਿੰਗ ==== ਕਈ ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕਤਾ (ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੀਓਡੈਸਿਕ ਪਰੀਸੈੱਸ਼ਨ ਹੈ : ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਫਰੀ ਫਾਲ (ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀ) ਕਿਸੇ ਜਿਓਰੋਸਕੋਪ ਦੇ ਧੁਰੇ (ਐਕਸਿਸ) ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ (ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ) ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰਿਸੀਵ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਤੇ- ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੀ ਜਿਓਰੋਸਕੋਪ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਂਭੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹਰ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਸਮਾਂਤਰ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪੜੋ)। ਚੰਦਰਮਾ-ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੁਨਰ ਲੇਜ਼ਰ ਰੈਂਗਿੰਗ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੈਟੈਲਾਈਟ Gravity Probe B (ਗਰੈਵਿਟੀ ਭਾਲ B ) ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੁੰਜਾਂ ਲਈ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 0.3% ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਾਲ ਨਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਮਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗ੍ਰੈਵਿਟੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਜਾਂ ਫਰੇਮ-ਡਰੈਗਿੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਮਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਡਰੈਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ, ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਗੋਸਫੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਘੁੰਮਣਾ (ਰੋਟੇਸ਼ਨ) ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਰੀ ਫਾਲ ਅਧੀਨ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਜੀਓਰੋਸਕੋਪਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ (ਓਰੀਏਂਟੇਸ਼ਨ) ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਫੇਰ ਤੋਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। LAGEOS ਸੈਟੈਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਵਿਵਾਦਾਗ੍ਰਸਤ ਪਰਖਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਕਨਫਰਮ (ਸਾਬਤ) ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਸ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ (ਮੰਗਲ ਗਲੋਬਲ ਨਿਰੀਖਣ) ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਲੇ ਭਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ==ਅਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ (ਖਗੋਲਭੌਤਿਕੀ ਉਪਯੋਗ) == === ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ === [[File:Einstein cross.jpg|thumb|ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਕਰੌਸ: ਇੱਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈੱਨਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਇੱਕੋ ਅਸਟ੍ਰੋਨੌਮੀਕਲ ਵਸਤੂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ]] ਗਰੈਵਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਝੁਕਣਾ ਖਗੋਲਭੌਤਿਕੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਢੁਕਵੇਂ ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖਿਕ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜਿਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ/ਲੈਂਜਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਣਤਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਸਕੇਲ (ਪੈਮਾਨਾ), ਅਤੇ ਮਾਸ (ਪੁੰਜ) ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ (ਵੰਡ ਵਿਸਥਾਰ) ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਰਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਛੱਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਾਰਸ਼ਲ ਰਿੰਗਜ਼ (ਅੰਸ਼ਿਕ ਛੱਲੇ) ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਕਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਹਰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ; ਉਸਤੋਂ ਬਾਦ, 100 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈੱਨਜ਼ਦੇਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮਲਟੀਪਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੇਖੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਟਾਰਗੈੱਟ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਮਕ (ਬਰਾਈਟਨੈੱਸ) ; ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ (ਸੂਖਮਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ) ਘਟਨਾਵਾਂ ਓਬਜ਼ਰਵ (ਦੇਖੀਆਂ) ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ ਨੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਲ ਅਸਟ੍ਰੌਨਮੀ (ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ (ਗੁਪਤ ਪਦਾਰਥ) ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ (ਡਿਟੈਕਟ) ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ “ਕੁਦਰਤੀ ਟੈਲੀਸਕੋਪ” ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੱਬਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਸਥਿਰਾਂਕ) ਦੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈੱਨਜ਼ਿੰਗ ਆਂਕੜੇ(ਡੈਟੇ) ਦੀਆਂ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਉਤਪੱਤੀਆਂ (ਐਵੋਲੀਊਸ਼ਨਾਂ) ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਰੀ ਸਮਝ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। === ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਅਸਟ੍ਰੋਨੋਮੀ (ਤਰੰਗ ਖਗੋਲਵਿਗਿਆਨ) === [[File:LISA.jpg|thumb|180px|ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਦਾ ਡਿਟੈਕਟਰ LISA (Laser Interferometer Space Antenna) ਦਾ ਆਰਟਿਸਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ]] ਬਾਇਨਰੀ ਪਲਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ (ਜਾਂ ਔਰਬਿਟਲ ਰਿਸਾਓ/ਡਿਕੇਅ) ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸਿੱਧਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਵ (ਕੋਸਮੌਸ) ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਡਿਟੈਕਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨਾਂ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ-ਸਬੰਧੀ ਖੋਜ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੰਤਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਕਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਡਿਟੈਕਟਰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨੋਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ; ਇੰਟਰਫੈਰੋਮੀਟ੍ਰਿਕ ਡੈਟੈਕਟਰਜ਼ GEO 600, LIGO (ਦੋ ਡਿਟੈਕਟਰ), TAMA 300 ਅਤੇ VIRGO। ਕਈ ਪਲਸਰ ਟਾਈਮਿੰਗ ਐਰੇਜ਼ ਮਿਲੀਸੈਕੰਡ ਪਲਸਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 10−9 to 10−6 Hertz ਤੱਕ ਦੀ ਫਰੀਕੁਐਂਸੀ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਡਿਟੈਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਇਨਰੀ ਸੁਪਰਮੈੱਸਿਵ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨਰਪੀਅਰ ਸਪੇਸ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਡਿਟੈਕਟਰ eLISA / NGO ਤਾਜ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਓਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰੀਕਰਸਰ (ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ/ਅਗ੍ਰਦੂਤ) ਮਿਸ਼ਨ LISA Pathfinder ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਘਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਵਾਈਟ ਡਵਾਰਫ ਬਾਰੇ, ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਇੰਪਲੋਜ਼ੀਅਨਜ਼ (ਵਿਵਿਧਤਾਵਾਂ) ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਇਪੋਥੈਟੀਕਲ ਕੌਸਮਿਕ ਸਟਰਿੰਗ (ਕਾਲਪਨਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਟਰਿੰਗ) ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਿਗਨੇਚਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। === ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਠੋਸ ਚੀਜ਼ਾਂ === ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਸ (ਪੁੰਜ/ਮਾਦੇ) ਦਾ ਉਸਦੇ ਰੇਡੀਅਸ ਨਾਲ ਅਨੁਪਾਤ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੇਸ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੀ, ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਟੈੱਲਰ ਐਵੋਲੀਊਸ਼ਨ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ 1.4 ਗੁਣਾ ਦੇ ਲੱਘਭੱਗ ਵੱਡੇ ਮਾਸ ਵਾਲੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਸਟਾਰ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਦਰਜਣ ਸੋਲਰ ਮਾਸਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਟੈੱਲਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਨੁੰ ਭਾਰੀ ਮਾਸ ਵਾਲੇ ਸਟਾਰਾਂ (ਤਾਰਿਆਂ) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਓ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗਲੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ (ਸੁਪਰਮੈੱਸਿਵ) ਬਲੈਕਹੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਾਸ ਕੁੱਝ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁੱਝ ਬਿਲੀਅਨ ਸੋਲਰ ਮਾਸਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਗਲੈਕਸੀ ਦੀ ਫੌਰਮੇਸ਼ਨ (ਬਣਤਰ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਫੌਰਮੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[File:Star collapse to black hole.png|thumb|left|ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਬਣਾਵਟ : ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਤਾਰਾ]] ਅਸਟ੍ਰੌਨੋਮੀਕਲੀ (ਖਗੋਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ), ਠੋਸ ਸੰਘਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਾਲਾ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ (ਯੰਤਰ ਤਰੀਕਾ) ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਐਕਸਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਟੈੱਲਰ ਜਾਂ ਸੁਪਰਮੈੱਸਿਵ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸੀ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਹੈ, ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਚਮਕੀਲੀਆਂ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਅਸ਼ੀਲ ਗਲੈਕਟਿਕ ਨਿਊਕਲੀਆਈ ਦਾ ਗਲੈਕਟਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਸਟੈੱਲਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੁਆੱਸਰਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ , ਏਕਸਰਸ਼ਨ ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਜੈੱਟਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਕਣਾਂ ਤੇ ਬੀਮ ਫੋਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਪੀਡ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਬਰਾਬਰ ਸਪੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦਰਾਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ (ਔਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਾਂ) ਨੇ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਬੂਤ ਮੁੱਹਈਆ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਲਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀਆਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਬਾਇਨਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿਟੈਕਟਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ , ਅਤੇ ਇੱਕਠਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਫੇਜ਼ (ਚਰਪ) ਨੂੰ ਮਰਜਰ ਇਵੈਂਟਸ (ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਪਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੈਂਡਲ (ਮੋਮਬੱਤੀ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਅਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਕੌਸਮਿਕ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ) ਫੈਲਾਓ ਦੀ ਖੋਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਟੈੱਲਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰਮੈੱਸਿਵ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰਮਏੱਸਿਵ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਕੀ ਹੈ। === ਕੌਸਮੌਲੌਜੀ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ) === [[File:Lensshoe hubble.jpg|thumb|ਇਹ ਨੀਲੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦਰਾਜ ਦੀ ਗਲੈਕਸੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਗਲੈਕਸੀ ਦੀ ਤਾਕਤਵਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖਿੱਚ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਲੱਗਭੱਗ ਛੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਕੇ ਲਪੇਟੀ ਗਈ ਹੈ ]] ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਡਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀਕਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ) Λ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਉੱਪਰ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, :<math> R_{\mu\nu} - {\textstyle 1 \over 2}R\,g_{\mu\nu} + \Lambda\ g_{\mu\nu} = \frac{8\pi G}{c^{4}}\, T_{\mu\nu} </math> ਜਿੱਥੇ gμν ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਈਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਅਤੇ ਹੋਮੋਜੀਅਨਸ ਸਲਿਊਸ਼ਨ , ਫਰੇਡਮਨ-ਲੀਮਿਟਰੇ-ਰੌਬਰਸਟਨ-ਵਾਲਕਰ ਸਲਿਊਸ਼ਨ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ 14 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਗਰਮ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਦੇ ਫੇਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੇਰਾਮੀਟਰਾਂ (ਮਾਪਦੰਡ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਮੈਟਰ ਘਣਤਾ/ਡੈੱਨਸਿਟੀ) ਦੀ ਕੁੱਝ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਖਗੋਲੀ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਿਕਸ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਰੱਖ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ : ਪਰਿਮੌਰਡੀਅਲ (ਮੂਲ ਆਦਮ) ਨਿਊਕਲੀਓਸਿੰਥੈਸਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਹੁਤਾਤ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਣਤਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ “ਥਰਮਲ ਈਕੋ (ਗੂੰਜ)” ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਂਦ, ਕੌਸਮਿਕ ਬੈਕਗਰਾਉਂਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਫੈਲਾਓ ਦੇ ਖਗੋਲਿਕ ਦਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚਲੇ ਕੁੱਲ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਓਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਰਹੱਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਲੱਗਭੱਗ 90% ਹਿੱਸਾ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਛੁਪਿਆ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਸ (ਜਾਂ, ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ, ਇਸਲਈ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ (ਔਬਜ਼ਰਵ ਕੀਤਾ) ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੈਟਰ (ਪਦਾਰਥ) ਲਈ ਕੋਈ ਸਰਵ ਸਧਾਰਣ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਵਿਵਰਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਤ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜਿਕਸ (ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ) ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਦੂਰ ਦਰਾਜ ਦੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੇ ਰੈੱਡਸ਼ਿਫਟ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਕੌਸਮਿਕ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਫੈਲਾਓ ਦੇ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀਕਲ ਕੌਂਸਟੈਂਟ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਾਂਕ) ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ (ਗੁਪਤ ਊਰਜਾ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਅਜੀਬ ਦੀ ਸਮੀਕਰਨ ਵਾਲੀ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਫਿਤਰਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਫੇਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਫੈਲਾਓ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਫੇਜ਼, ਜੋ 10-33 ਸੈਕੰਡ ਦੇ ਕੌਸਮਿਕ ਟਾਈਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 1980 ਵਿੱਚ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲਾਸੀਕਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਡਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੌਸਮਿਕ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਇੱਕਸਾਰਤਾ (ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਟੀ), ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਏ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਭਰੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੌਸਮਿਕ ਬੈਕਗਰਾਉਂਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਪਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਸੰਭਵ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵੈਰਾਇਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਫੇਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਡਲ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਉੱਤਰ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ===ਟਾਈਮ ਟਰੈਵਲ (ਵਕਤ ਯਾਤਰਾ) === ਕਰਟ ਗਓਡਲ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਉਹ ਹੱਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਲੋਜ਼ਡ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਕਰਵਜ਼ (CTCs) (ਬੰਦ ਸਮੇਂ ਵਰੇਗੀਆਂ ਵਕਰਾਂ) ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਲੂਪਾਂ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਲ ਅੱਤ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨੀਆਂ ਅਸੰਭਵ ਹੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਸਵਾਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਮੁਕਾ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੋਰ- ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ- GR ਹੱਲ CTCs ਵਾਲੇ ਖੋਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਟੋਪਲਰ ਸਲੰਡਰ ਅਤੇ ਟਰਾਵਰਦੇਬਲ ਵਰਮਹੋਲ। == ਅਡਵਾਂਸ (ਵਿਕਸਿਤ) ਧਾਰਨਾਵਾਂ == ===ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੰਡਲੀ ਰੇਖਾਗਣਿਤ === [[File:Penrose.svg|thumb|ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪੈੱਨਰੋਜ਼-ਕਾਰਟਰ ਚਿੱਤਰ]] ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਪਦਾਰਥਕ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਲਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਕੜ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਓਸਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। A ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨ X ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸਾਰ-ਰੇਖਾਵਾਂ (ਨੱਲ-ਜੀਓਡੈਸਿਕਾਂ) ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਰਣ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਦੀ ਕਾਰਣਤਾਮਿਕ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਪੈੱਨਰੋਜ਼-ਕਾਰਟਰ ਚਿੱਤਰ ਵਰਤ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਦੇ ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਟਾਈਮ ਅਰਸੇ ਇਸਤਰਾਂ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੀਮਤ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋ ਸਕਣ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੇਸਟਾਇਮ ਡਾਇਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਡਾਇਗਨਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਣਾਤਮਿਕ ਬਣਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ, ਰੋਜ਼ਰ ਪੈੱਨਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੰਡਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਵਿੱਚ, ਅਧਿਐਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਹੱਲ (ਜਾਂ ਹੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ) ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ, ਜੋ ਸਬੰਧ ਸਾਰੇ ਜੀਓਡੈਸਿਕਾਂ ਲਈ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਏਚੌਧਰੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਬਾਰੇ ਵਾਧੂ ਗੈਰ-ਖਾਸ ਮਾਨਤਾਵਾਂ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨਰਜੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨਾਂ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ) ਆਮ ਰਿਜ਼ਲਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। === ਹੌਰਿਜ਼ਨ (ਖਸ਼ਿਤਿਜ) === ਭੂ-ਮੰਡਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਕੁੱਝ ਸਪੇਸਟਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਹੌਰਿਜ਼ਨਾਂ ਨਾਮਕ ਹੱਦਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ: ਜੇਕਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਦੇ ਜਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਾਫੀ ਸੰਘਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਹੂਪ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਪੇਖਿਕ ਲੰਬਾਈ ਸਕੇਲ/ਪੈਮਾਨਾ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਰੇਡੀਅਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਅੰਦਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਲਸ (ਕੰਪਨ) ਨੂੰ ਓਵਰਟੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ (ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ), ਸਾਰਾ ਅੰਦ੍ਰੂਨੀ ਪਦਾਰਥ ਬੰਦੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲਾਂਘਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦਾ ਹੌਰਿਜ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੱਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੌਤਿਕੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। [[File:Ergosphere of a rotating black hole.svg|thumb|left|ਕਿਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦਾ ਅਰਗੋਸਫੀਅਰ, ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਤੋਂ ਐਨਰਜੀ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਮੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ]] ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਐਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਸੁਸਪਸ਼ੱਟ ਹੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਰਹੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੋਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਲ ਸਨ; ਸਫੈਰੀਕਲੀ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਹੱਲ (ਜੋ ਸਥਿਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਐਕਸਿਸ-ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਕੈੱਰਰ ਹੱਲ (ਜੋ ਘੁੰਮ ਰਹੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਗੋਸਫੀਅਰ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ)। ਗਲੋਬਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲਿਆ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਓਹ ਸਰਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਐਨਰਜੀ, ਲੀਨੀਅਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਐੰਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਯੂਨੀਕਨੈੱਸ ਥਿਊਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: “ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ”, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਦੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ (ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ) ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ, ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕਿਸੇ ਆਮ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਈਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ (ਘਟਨਾ-ਖਿਸ਼ਿਤਿਜ) ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਟੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਪੈੱਨਰੋਜ਼ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ)। ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਦਰਅਸਲ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਵੀ ਪੱਕੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਖੇਤਰ ਇਸਦੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਧਾਂਤ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਐਨਟ੍ਰੌਪੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਲੈਕ ਮਹੋਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਹਿ ਗਰੈਵਿਟੀ ਪਲੈਂਕ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਾਕਿੰਗ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਰਿਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਫੈਲਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ, ਕੋਈ ਦਰਸ਼ਨ ਖੋਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਤਕਾਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ (ਪਾਰਟੀਕਲ ਹੌਰਿਜ਼ਨਜ਼), ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ (ਇਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ)। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫਲੈਟ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਐਕਸਲਰੇਟ ਹੋ ਰਹੇ ਦਰਸ਼ਕ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ (ਰਿੰਡਲਰ ਸਪੇਸ), ਇੱਕ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੌਰਿਜ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਰੂੱਹ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ===ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ === ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਮ ਲੱਛਣ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਟਾਈਮਲਾਈਕ ਅਤੇ ਲਾਈਟਲਾਈਕ ਜੀਓਡੈਸਿਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਫਰੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਫਰੀ ਫਾਲ ਅਧੀਨ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੱਲਾਂ ਦੇ “ਰੈਗਡ ਐੱਜਜ਼” (ਫਟੇ ਹੋਏ ਕਿਨਾਰੇ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪੇਸਟਾਈ, ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, “ਕਰਵੇਚਰ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ” ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਕਰਵੇਚਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਿੱਚੀ ਸਕੇਲਰ, ਅਨੰਤ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ – ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ- ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਚਿਲਡ ਹੱਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਸਥਿਰ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੈੱਰਰ ਸਲਿਉਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਚਿਰਸਥਾਈ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੱਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਰਗੀ ਸਿੰਗੁਲਰਟੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਫਰੇਡਮੈਨ-ਲੀਮਿਟਰੇ-ਰੌਬਰਸਟਨ-ਵਾਕਰ ਸਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਪੇਸਟਾਈਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਸੰਸਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ (ਬਿੱਗ-ਕਰੰਚ) ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਹੋਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ- ਅਤੇ ਸਰਲ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਤੇ- ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣਾ ਅਕਰਸ਼ਕ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਆਰਟੀਫੈਕਟ (ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂਚੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ) ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀ ਥਿਊਰਮ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਤਰਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਖਾਤਮਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਰੋਕੀਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੈਲ ਰਹੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਂਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਥਿਊਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਫੂਲਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਇਹਨਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਆਮ ਬਣਤਰਾਂ (ਮਿੱਥਾਂ ਜਿਵੇਂ BKL ਅਨੁਮਾਨ) ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਕੌਸਮਿਕ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਹਾਇਪੋਥੀਸਿਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ (ਸੰਪੂਰਣ ਸਮਰੂਪਤਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ,ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ) ਕਿਸੇ ਹੌਰਿਜ਼ਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੁਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਤਰਾਂ ਸਾਰੇ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਈ ਰਸਮੀਂ ਸਬੂਤ ਅਜੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੰਖਿਅਕ ਬਣਾਵਟਾਂ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। === ਉਤਪੱਤੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ (ਐਵੋਲੀਊਸ਼ਨ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ) === ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਰੇਕ ਹੱਲ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ- ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੋਈ ਸਨੈਪਸ਼ੌਟ (ਤਸਵੀਰ) ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੀਓਮੈਟਰੀ (ਰੇਖਾਗਣਿਤ) ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਜਗਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸ ਖਾਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਪਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਮ ਕੋਵੇਰੀਐਂਸ ਕਾਰਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟੈਂਸਰ ਦੀ ਵਕਤ ਉਤਪੱਤੀ (ਟਾਈਮ ਐਵੋਲੀਊਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕੰਡੌਸ਼ਨ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ-ਸ਼ਰਤ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਫਿਕਸਿੰਗ (ਪੈਮਾਨਾ ਸਥਿਰ ਕਰਨ) ਦੇ ਸਮਸਾਨ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਿਕ ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫਾਰਮੂਲਾਬੱਧ ਕਰਨਾ ਸਹਾਇਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਕਤ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉੱਤਪੱਤੀ ਦਿਖਾਵੇ। ਇਹ ਕੁੱਝ “3+1” ਕਹੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਪੇਸ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਨ ADM ਫਾਰਮੂਲਿਜ਼ਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਯੋਜਨ (ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ) ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਢੁਕਵੀਆਂ (ਅਨੁਕੂਲ) ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫੀਲਡ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਜਿਜੇ ਹੱਲ ਨਿਊਮੈਰੀਕਲ (ਸੰਖਿਅਕ) ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ। === ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਕੁਆਸੀ-ਲ਼ੋਕਲ (ਅਰਧ-ਸਥਾਨਿਕ) ਮਾਤਰਾਵਾਂ === ਉਤਪੱਤੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਸਰਲ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਸ (ਜਾਂ ਐਨਰਜੀ) ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਖੋਜਣੀ ਅਸੰਭਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਨੂੰ – ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੌਤਿਕੀ ਫੀਲਡ ਦੀ ਤਰਾਂ- ਜਰੂਰ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਐਨਰਜੀ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਓਸ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮਿੱਥਿਆ “ਅਨੰਤ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਦਰਸ਼ਕ” (ADM ਮਾਸ) ਜਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮਰੂਪਤਾਵਾਂ (ਕੋਮਰ ਮਾਸ)। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਕੁੱਲ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵੇ, ਐਨਰਜੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨੱਲ-ਇਨਫਿਨਟੀ ਉੱਤੇ ਬੋਂਦੀ ਮਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਸ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਬੰਧਤ ਭੂਮੰਡਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਤੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੁਆਸੀ-ਲੋਕਲ ਕੁਆਂਟਿਟੀਜ਼ (ਅਰਧ-ਸਥਾਨਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਓਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਪੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਫਾਰਮੂਲਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਅਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦ ਸਿਸਟਮਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਕਥਨਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੂਪ ਕੰਜਕਸਚਰ (ਅਨੁਮਾਨ) ਦਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਫਾਰਮੂਲਾਕਰਨ। == ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ == ਜੇਕਰ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਅਜੋਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋ ਥੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਥੰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ, ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ, ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਠੋਸ ਅਵਸਥਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਸੌਲਿਡ ਸਟੇਟ ਫਿਜ਼ਿਕਸ) ਤੱਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਥੰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। === ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ === ਆਮ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ, ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਮੁਢਲੀ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ) ਦਾ ਅਧਾਰ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਫਲੈਟ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੇੜਤਾ (ਅਪਰੌਕਸੀਮੇਸ਼ਨ) ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੀਲਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਮਜੋਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਅੰਦਰ ਸੂਖਮ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵਿਟੀ ਇੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਦਾਰਥ (ਕੁਆਂਟਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ (ਕੁਆਂਟੀਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਕਰਿਤ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਥਿਊਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਕਰਵਡ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਓਸ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਅੰਦਰ ਕੁਆਂਟਮ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਓਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ “ਹਾਕਿੰਗ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨਾਂ” ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲੈਕਬੌਡੀ ਸਪੈਕਟਰਮ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਵਕਤ ਪਾ ਕੇ ਵਾਸ਼ਪਿਤ (ਇਵੈਪੋਰੇਟ) ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉੱਪਰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। === ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ === ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਵਿਵਰਣ ਅਤੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੇ ਇੱਕ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਵਰਣ ਦਰਮਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਮੰਗ, ਅਤੇ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ (ਜਿੱਥੇ ਕਰਵੇਚਰ ਲੰਬਾਈ ਪੈਮਾਨੇ ਸੂਖਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਮੰਗ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਥਿਊਰੀ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜਰੂਰਤ ਜਿੰਨੇ ਵਿਵਰਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਿਵਰਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵਿਟੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਦੀ ਜੀਓਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਵੱਡੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਣਹਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। [[Image:Calabi yau.jpg|left|thumb|ਇੱਕ ਕਾਲਾਬਿ-ਯਾਓ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਵਾਧੂ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ]] ਮੁਢਲੀਆਂ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮੁਢਲੀ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਧਾਰਣ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਰਲਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੈਵਿਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਿਮਰ ਉਰਜਾਵਾਂ (ਲੋਅ-ਐਨਰਜੀਆਂ) ਉੱਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਓਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਊਰਜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ, ਨਤੀਜੇ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਧਾਰ ਮਾਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰਹੇ ਹਨ। [[File:Spin network.svg|thumb|ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਰਲ ਸਪਿੱਨ ਨੈੱਟਵਰਕ]] ਇਹਨਾਂ ਕਮੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿੰਦੂ-ਕਣਾਂ (ਪੋਆਇੰਟ ਪਾਰਟੀਕਲਾਂ) ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੂਖਮ ਇੱਕ-ਅਯਾਮੀ ਫੈਲਾਏ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੂਨੀਫਾਈਡ (ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ) ਵਿਵਰਣ ਹੋਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਕੀਮਤ ਜੋ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਆਮ ਤਿੰਨ ਦੇ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਛੇ ਵਾਧੂ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੇ ਅਜੀਬ ਲੱਛਣ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਸੁਪਰਸਟਰਿੰਗ ਇੰਨਕਲਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ, ਸਟਰਿੰਗ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਤੇ ਸੁਪਰਸਮਿੱਟਰੀ ਦੀ ਯੂਨੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਪਰਗਰੈਵਿਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ, M-ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਗਿਆਰਾਂ ਅਯਾਮੀ ਮਾਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਥਿਊਰੀ ਰਚ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ (ਅਪਰੋਚ) ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਕਾਨਿਨੀਕਲ ਕੁਆਂਟੀਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ-ਮੁੱਲ-ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੀਲਰ-ਡਿਵਿੱਟ ਇਕੁਏਸ਼ਨ (ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਸਮੀਕਰਨ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੀ। ਫੇਰ ਵੀ, ਅੱਜਕੱਲ ਅਸ਼ਟੇਕਰ ਵੇਰੀਏਬਲਾਂ (ਅਸਥਿਰਾਂਕਾਂ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਸਥਿਰ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਨਾਲ, ਇਸਨੇ ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇ ਯੋਗ ਮਾਡਲ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ-ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਾਲ-ਨੁਮਾ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਕਤ ਅੰਦਰ ਡਿਸਕਰੀਟ (ਅਨਿਰੰਤਰ) ਸਟੈੱਪਾਂ (ਛੜੱਪਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬਦਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ (ਵਿਵਹਾਰਿਕ) ਥਿਊਰੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਇਹ ਹਨ; ਡਾਇਨੈਮਿਕਲ ਟਰੈਂਗੁਲੇਸ਼ਨ, ਕੈਜ਼ੀਊਲ ਸੈੱਟਸ, ਟਵਿਸਟਰ ਮਾਡਲਜ਼ ਜਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕੌਸਮੌਲਜੀ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਥ-ਇੰਟਗਰਲ। ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਥਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਸੰਕਲਿਪ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ, ਅਜੇ ਤੱਕ, ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਪਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਅਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਬੇਸ਼ੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਅਤੇ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਆਂਕੜਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਤਾਜ਼ਾ ਹਾਲਤ == ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉੱਚ ਸਫਲਤਾ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਸ਼ਾਰੇ ਹਨ ਕਿ ਥਿਊਰੀ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਪੇਸਟਾਈਮ ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ ਸਵਾਲ ਖੁੱਲਾ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਰੀਖਣ ਆਂਕੜੇ ਜੋ ਡਾਰਕ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੀਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਹੋਰ ਫਰੋਲਾ ਫਰਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਹੈ। ਗਣਿਤਕ ਰੀਲੇਟੀਵਿਸਟਸ (ਸਾਪੇਖ ਸ਼ਾਸਤਰੀ) ਸਿੰਗੂਲਰਟੀਆਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਾਵਟਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ) ਦੌੜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਰਹੀਆਂ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡਾਂ ਲਈ ਥਿਊਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਮੌਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਧੀ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ (ਪਛਾਣ) ਲਈ ਦੌੜ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਅਪਣੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਦ ਵੀ, ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਉੱਚ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == {{Portal|Science|Cosmology}} {{div col|colwidth=20em}} * [[ਅਲਕੁਬਿਰੇ ਡਰਾਈਵ]] (ਰੈਪ ਡਰਾਈਵ) * [[ਪੁੰਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ (ਸਾਪੇਖਾਤਮਿਕ)]] * [[ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਪ੍ਰਤੋ ਯੋਗਦਾਨ]] * [[ਲੌਰੰਟਜ਼ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੀ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ]] * [[ਐਹਰਨਫੈਸਟ ਪੈਰਾਡੌਕਸ]] * [[ਆਈਨਸਟਾਈਨ-ਹਿਲਬਰਟ ਐਕਸ਼ਨ]] * [[ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ]] * [[ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਤਰਜੀਹ ਵਿਵਾਦ]] * [[ਰਿਚੀ ਕੈਲਕੁਲਸ]] * [[ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਪਰਖਾਂ]] * [[ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ]] * [[ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਸ਼ਰੀਰ ਸਮੱਸਿਆ]] * [[ਕਮਜੋਰ ਗਰੈਵਿਟੀ ਅਨੁਮਾਨ]] {{div col end}} == ਨੋਟਸ == {{Reflist|20em}} ==ਹਵਾਲੇ== <!-- NOTE: THIS SECTION IS RESERVED FOR TEXTS CONSULTED IN THE CONSTRUCTION AND REVISION OF THIS ARTICLE. ALL OTHER TEXTS/WEB SITES/RESOURCES SHOULD BE LISTED IN [[general relativity resources]] --> <!-- A number of Citation templates have been expanded since there were limit problems, cf. [[Wikipedia:Template limits]] --> {{refbegin|20em}} * {{Citation |last=Alpher |first=R. A. |authorlink=Ralph Asher Alpher |last2=Herman |first2=R. C. |date=1948 |title=Evolution of the universe |journal=Nature |volume=162 |issue=4124 |pages=774–775 |doi=10.1038/162774b0 |bibcode=1948Natur.162..774A }} * {{Citation |last=Anderson |first=J. D. |first2=J. K. |last2=Campbell |first3=R. F. |last3=Jurgens |last4=Lau |first4=E. L. |date=1992 |contribution=Recent developments in solar-system tests of general relativity |editor-last=Sato |editor-first=H. |editor2-first=T. |editor2-last=Nakamura |title=Proceedings of the Sixth Marcel Großmann Meeting on General Relativity |publisher=World Scientific |isbn=981-02-0950-9 |pages=353–355 }} * {{Citation |last=Arnold |first=V. I. |authorlink=Vladimir Arnold |title=Mathematical Methods of Classical Mechanics |publisher=Springer |date=1989 |isbn=3-540-96890-3 }} * {{Citation |last=Arnowitt |first=Richard |authorlink=Richard Arnowitt |first2=Stanley |last2=Deser |author2-link=Stanley Deser |first3=Charles W. |last3=Misner |author3-link=Charles W. Misner |date=1962 |contribution=The dynamics of general relativity |editor-last=Witten |editor-first=Louis |title=Gravitation: An Introduction to Current Research |publisher=Wiley |pages=227–265 }} * {{Citation |last=Arun |first=K.G. |last2=Blanchet |first2=L. |last3=Iyer |first3=B. R. |last4=Qusailah |first4=M. S. S. |date=2007 |title=Inspiralling compact binaries in quasi-elliptical orbits: The complete 3PN energy flux |arxiv=0711.0302 |bibcode = 2008PhRvD..77f4035A |doi = 10.1103/PhysRevD.77.064035 |journal=Physical Review D |volume=77 |issue=6 }} * {{Citation |last = Ashby |first = Neil |title = Relativity and the Global Positioning System |url = http://www.ipgp.jussieu.fr/~tarantola/Files/Professional/GPS/Neil_Ashby_Relativity_GPS.pdf |format = PDF |journal = Physics Today |volume = 55 |pages = 41–47 |date = 2002 |doi = 10.1063/1.1485583 |issue = 5 |bibcode = 2002PhT....55e..41A }} * {{Citation |last=Ashby |first=Neil |title=Relativity in the Global Positioning System |url=http://relativity.livingreviews.org/Articles/lrr-2003-1/index.html |journal=[[Living Reviews in Relativity]] |volume=6 |date=2003 |accessdate=2007-07-06 |doi=10.12942/lrr-2003-1 |archivedate=2007-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070704102558/http://relativity.livingreviews.org/Articles/lrr-2003-1/index.html }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |authorlink=Abhay Ashtekar |title=New variables for classical and quantum gravity |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=57 |pages=2244–2247 |date=1986 |doi=10.1103/PhysRevLett.57.2244 |pmid=10033673 |issue=18 |bibcode=1986PhRvL..57.2244A }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |title=New Hamiltonian formulation of general relativity |journal=Phys. Rev. |volume=D36 |issue=6 |pages=1587–1602 |date=1987 |doi=10.1103/PhysRevD.36.1587 |bibcode = 1987PhRvD..36.1587A }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |title=The Eleventh Marcel Grossmann Meeting - on Recent Developments in Theoretical and Experimental General Relativity, Gravitation and Relativistic Field Theories - Proceedings of the MG11 Meeting on General Relativity |arxiv=0705.2222 |date=2007 |bibcode = 2008mgm..conf..126A |doi = 10.1142/9789812834300_0008 |chapter=LOOP QUANTUM GRAVITY: FOUR RECENT ADVANCES AND A DOZEN FREQUENTLY ASKED QUESTIONS |isbn=9789812834263 |page=126 }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |first2=Badri |last2=Krishnan |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-10 |title=Isolated and Dynamical Horizons and Their Applications |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |accessdate=2007-08-28 |doi=10.12942/lrr-2004-10 |arxiv=gr-qc/0407042 |bibcode=2004LRR.....7...10A }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |first2=Jerzy |last2=Lewandowski |title=Background Independent Quantum Gravity: A Status Report |journal=Class. Quant. Grav. |volume=21 |date=2004 |issue=15 |pages=R53–R152 |doi=10.1088/0264-9381/21/15/R01 |arxiv=gr-qc/0404018 |bibcode = 2004CQGra..21R..53A }} * {{Citation |last=Ashtekar |first=Abhay |first2=Anne |last2=Magnon-Ashtekar |date=1979 |doi=10.1063/1.524151 |title=On conserved quantities in general relativity |journal=Journal of Mathematical Physics |volume=20 |issue=5 |pages=793–800 |bibcode = 1979JMP....20..793A }} * {{Citation |last=Auyang |first=Sunny Y. |title=How is Quantum Field Theory Possible? |publisher=Oxford University Press |date=1995 |isbn=0-19-509345-3 }} * {{Citation |last=Bania |first=T. M. |first2=R. T. |last2=Rood |first3=D. S. |last3=Balser |date=2002 |title=The cosmological density of baryons from observations of 3He+ in the Milky Way |journal=Nature |volume=415 |pages=54–57 |doi=10.1038/415054a |pmid=11780112 |issue=6867 |bibcode = 2002Natur.415...54B }} * {{Citation |last=Barack |first=Leor |first2=Curt |last2=Cutler |date=2004 |title=LISA Capture Sources: Approximate Waveforms, Signal-to-Noise Ratios, and Parameter Estimation Accuracy |journal=Phys. Rev. |volume=D69 |issue=8 |page=082005 |doi=10.1103/PhysRevD.69.082005 |arxiv=gr-qc/0310125 |bibcode = 2004PhRvD..69h2005B }} * {{Citation |last=Bardeen |first=J. M. |authorlink=James M. Bardeen |last2=Carter |first2=B. |author2-link=Brandon Carter |last3=Hawking |first3=S. W. |author3-link=Stephen Hawking |date=1973 |url=http://projecteuclid.org/euclid.cmp/1103858973 |title=The Four Laws of Black Hole Mechanics |journal=Comm. Math. Phys. |volume=31 |issue=2 |pages=161–170 |doi=10.1007/BF01645742 |bibcode=1973CMaPh..31..161B }} * {{Citation |last=Barish |first=Barry |date=2005 |editor-first=P. |editor-last=Florides |editor2-first=B. |editor2-last=Nolan |editor3-first=A. |editor3-last=Ottewil |contribution=Towards detection of gravitational waves |title=General Relativity and Gravitation. Proceedings of the 17th International Conference |publisher=World Scientific |pages=24–34 |isbn=981-256-424-1 }} * {{Citation |last=Barstow |first=M |date=2005 |last2=Bond |first2=Howard E. |last3=Holberg |first3=J. B. |last4=Burleigh |first4=M. R. |last5=Hubeny |first5=I. |last6=Koester |first6=D. |title=Hubble Space Telescope Spectroscopy of the Balmer lines in Sirius B |journal=Mon. Not. Roy. Astron. Soc. |volume=362 |issue=4 |pages=1134–1142 |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09359.x |arxiv=astro-ph/0506600 |bibcode=2005MNRAS.362.1134B |ref={{sfnRef|Barstow, Bond et al.|2005}} }} * {{Citation |last=Bartusiak |first= Marcia |title= Einstein's Unfinished Symphony: Listening to the Sounds of Space-Time |isbn= 978-0-425-18620-6 |publisher=Berkley |date=2000 }} * {{Citation |last=Begelman |first=Mitchell C. |first2=Roger D. |last2=Blandford |author2-link=Roger Blandford |first3=Martin J. |last3=Rees |author3-link=Martin Rees |date=1984 |title=Theory of extragalactic radio sources |journal=Rev. Mod. Phys. |volume=56 |issue=2 |pages=255–351 |doi=10.1103/RevModPhys.56.255 |bibcode=1984RvMP...56..255B }} * {{Citation |last=Beig |first=Robert |first2=Piotr T. |last2=Chruściel |date=2006 |contribution=Stationary black holes |editor-last=Françoise |editor-first=J.-P. |editor2-first=G. |editor2-last=Naber |editor3-first=T.S. |editor3-last=Tsou |title=Encyclopedia of Mathematical Physics, Volume 2 |publisher=Elsevier |arxiv=gr-qc/0502041 |isbn=0-12-512660-3 |bibcode = 2005gr.qc.....2041B |page=2041 }} * {{Citation |last=Bekenstein |first=Jacob D. |authorlink=Jacob Bekenstein |date=1973 |title=Black Holes and Entropy |journal=Phys. Rev. |volume=D7 |issue=8 |pages=2333–2346 |doi=10.1103/PhysRevD.7.2333 |bibcode = 1973PhRvD...7.2333B }} * {{Citation |last=Bekenstein |first=Jacob D. |date=1974 |title=Generalized Second Law of Thermodynamics in Black-Hole Physics |journal=Phys. Rev. |volume=D9 |issue=12 |pages=3292–3300 |doi=10.1103/PhysRevD.9.3292 |bibcode = 1974PhRvD...9.3292B }} * {{Citation |last=Belinskii |first=V. A. |first2=I. M. |last2=Khalatnikov |author2-link=Isaak Markovich Khalatnikov |first3=E. M. |last3=Lifschitz |author3-link=Evgeny Lifshitz |date=1971 |title=Oscillatory approach to the singular point in relativistic cosmology |journal=Advances in Physics |volume=19 |doi=10.1080/00018737000101171 |issue=80 |pages=525–573 |bibcode = 1970AdPhy..19..525B }}; original paper in Russian: {{Citation |last=Belinsky |first=V. A. |last2=Lifshits |first2=I. M. |last3=Khalatnikov |first3=E. M. |date= 1970 |title=Колебательный Режим Приближения К Особой Точке В Релятивистской Космологии |journal=Uspekhi Fizicheskikh Nauk (Успехи Физических Наук) |volume=102(3) (11) |pages=463–500 |bibcode = 1970UsFiN.102..463B }} * {{Citation |last=Bennett|first= C. L. |date=2003 |last2=Halpern |first2=M. |last3=Hinshaw |first3=G. |last4=Jarosik |first4=N. |last5=Kogut |first5=A. |last6=Limon |first6=M. |last7=Meyer |first7=S. S. |last8=Page |first8=L. |last9=Spergel |first9=D. N.| displayauthors = 8 |title=First Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Preliminary Maps and Basic Results |journal=Astrophys. J. Suppl. |volume=148 |issue=1 |pages=1–27 |doi=10.1086/377253 |arxiv= astro-ph/0302207 |bibcode=2003ApJS..148....1B }} * {{Citation |last=Berger |first=Beverly K. |date=2002 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2002-1 |title=Numerical Approaches to Spacetime Singularities |journal=Living Reviews in Relativity |volume=5 |accessdate=2007-08-04 |doi=10.12942/lrr-2002-1 |arxiv=gr-qc/0201056 |bibcode=2002LRR.....5....1B }} * {{Citation |last=Bergström |first=Lars |first2=Ariel |last2=Goobar |date=2003 |title=Cosmology and Particle Astrophysics |edition=2nd |publisher=Wiley & Sons |isbn= 3-540-43128-4 }} * {{Citation |last=Bertotti |first=Bruno |authorlink=Bruno Bertotti |first2=Ignazio |last2=Ciufolini |first3=Peter L. |last3=Bender |date=1987 |title=New test of general relativity: Measurement of de Sitter geodetic precession rate for lunar perigee |journal=Physical Review Letters |volume=58 |pages=1062–1065 |doi=10.1103/PhysRevLett.58.1062 |pmid=10034329 |issue=11 |bibcode=1987PhRvL..58.1062B }} * {{Citation |last=Bertotti |first=Bruno |first2=L. |last2=Iess |first3=P. |last3=Tortora |date=2003 |title=A test of general relativity using radio links with the Cassini spacecraft |journal=Nature |volume=425 |pages=374–376 |doi=10.1038/nature01997 |pmid=14508481 |issue=6956 |bibcode = 2003Natur.425..374B }} * {{Citation |last=Bertschinger |first=Edmund |date=1998 |title=Simulations of structure formation in the universe |journal=Annu. Rev. Astron. Astrophys. |volume=36 |issue=1 |pages=599–654 |doi=10.1146/annurev.astro.36.1.599 |bibcode=1998ARA&A..36..599B }} * {{Citation |last=Birrell |first=N. D. |first2=P. C. |last2=Davies |author2-link=Paul Davies |title=Quantum Fields in Curved Space |publisher=Cambridge University Press |date=1984 |isbn=0-521-27858-9 }} * {{Citation |last=Blair |first=David |authorlink=David Blair (physicist) |last2=McNamara |first2=Geoff |title=Ripples on a Cosmic Sea. The Search for Gravitational Waves |date=1997 |publisher=Perseus |isbn=0-7382-0137-5 }} * {{Citation |last=Blanchet |first=L. |last2=Faye |first2=G. |last3=Iyer |first3=B. R. |last4=Sinha |first4=S. |date=2008 |title=The third post-Newtonian gravitational wave polarisations and associated spherical harmonic modes for inspiralling compact binaries in quasi-circular orbits |arxiv=0802.1249 |bibcode = 2008CQGra..25p5003B |doi = 10.1088/0264-9381/25/16/165003 |journal=Classical and Quantum Gravity |volume=25 |issue=16 |page=165003 }} * {{Citation |last=Blanchet |first=Luc |date=2006 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2006-4 |title=Gravitational Radiation from Post-Newtonian Sources and Inspiralling Compact Binaries |journal=Living Reviews in Relativity |volume=9 |accessdate=2007-08-07 |doi=10.12942/lrr-2006-4 |bibcode=2006LRR.....9....4B }} * {{Citation |last=Blandford |first=R. D. |authorlink=Roger Blandford |date=1987 |contribution=Astrophysical Black Holes |editor-last=Hawking |editor-first=Stephen W. |editor2-first=Werner |editor2-last=Israel |title=300 Years of Gravitation |publisher=Cambridge University Press |pages=277–329 |isbn=0-521-37976-8 }} * {{Citation |last=Börner |first=Gerhard |date=1993 |title=The Early Universe. Facts and Fiction |publisher=Springer |isbn=0-387-56729-1 }} * {{Citation |last=Brandenberger |first=Robert H. |date=2007 |title=Inflationary Cosmology |arxiv=hep-th/0701111 |bibcode = 2008LNP...738..393B |doi = 10.1007/978-3-540-74353-8_11 |chapter=Conceptual Problems of Inflationary Cosmology and a New Approach to Cosmological Structure Formation |series=Lecture Notes in Physics |isbn=978-3-540-74352-1 |volume=738 |page=393 }} * {{Citation |last=Brans |first= C. H. |last2=Dicke |first2= R. H. |authorlink=Carl H. Brans |authorlink2=Robert H. Dicke |date=1961 |title=Mach's Principle and a Relativistic Theory of Gravitation |journal=Physical Review |volume=124 |issue=3 | pages=925–935 |doi=10.1103/PhysRev.124.925 |bibcode = 1961PhRv..124..925B }} * {{Citation |last=Bridle |first=Sarah L. |first2=Ofer |last2=Lahav |first3=Jeremiah P. |last3=Ostriker |author3-link=Jeremiah P. Ostriker |first4=Paul J. |last4=Steinhardt |author4-link=Paul Steinhardt |date=2003 |title=Precision Cosmology? Not Just Yet |journal=Science |volume=299 |pages=1532–1533 |doi=10.1126/science.1082158 |arxiv=astro-ph/0303180 |pmid=12624255 |issue=5612 |bibcode = 2003Sci...299.1532B }} * {{Citation |last=Bruhat |first=Yvonne |contribution=The Cauchy Problem |editor-last=Witten |editor-first=Louis |title=Gravitation: An Introduction to Current Research |publisher=Wiley |date=1962 |page=130 |isbn=978-1-114-29166-9 }} * {{Citation |last=Buchert |first=Thomas |date=2007 |title=Dark Energy from Structure—A Status Report |journal=General Relativity and Gravitation |volume=40 |issue=2–3 |pages=467–527 |doi=10.1007/s10714-007-0554-8 |arxiv=0707.2153 |bibcode = 2008GReGr..40..467B }} * {{Citation |last=Buras |first=R. |first2=M. |last2=Rampp |first3=H.-Th. |last3=Janka |last4=Kifonidis |first4=K. |date=2003 |title=Improved Models of Stellar Core Collapse and Still no Explosions: What is Missing? |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=90 |page=241101 |doi=10.1103/PhysRevLett.90.241101 |arxiv=astro-ph/0303171 |pmid=12857181 |issue=24 |bibcode=2003PhRvL..90x1101B}} * {{Citation |last=Caldwell |first=Robert R. |title=Dark Energy |journal=Physics World |pages=37–42 |volume=17 |date=2004 |doi= | issue=5 }} * {{Citation |last=Carlip |first=Steven |title=Quantum Gravity: a Progress Report |journal=Rept. Prog. Phys. |volume=64 |issue=8 |date=2001 |pages=885–942 |doi=10.1088/0034-4885/64/8/301 |arxiv=gr-qc/0108040 |bibcode = 2001RPPh...64..885C }} * {{Citation |last=Carroll |first=Bradley W. |first2=Dale A. |last2=Ostlie |title=An Introduction to Modern Astrophysics |date=1996 |publisher=Addison-Wesley |isbn=0-201-54730-9 }} * {{Citation |first=Sean M. |last=Carroll |authorlink=Sean M. Carroll |title=The Cosmological Constant |journal=Living Reviews in Relativity |volume=4 |date=2001 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2001-1 |accessdate=2007-07-21 |doi=10.12942/lrr-2001-1 |arxiv=astro-ph/0004075 |bibcode=2001LRR.....4....1C }} * {{Citation |last=Carter |first=Brandon |authorlink=Brandon Carter |date=1979 |contribution=The general theory of the mechanical, electromagnetic and thermodynamic properties of black holes |editor1-first=S. W. |editor1-last=Hawking |editor2-first=W. |editor2-last=Israel |title= General Relativity, an Einstein Centenary Survey |pages=294–369 and 860–863 |publisher= Cambridge University Press |isbn= 0-521-29928-4 }} * {{Citation |title=Astrophysical evidence for the existence of black holes |first1= Annalisa |last1=Celotti |first2= John C. |last2=Miller |first3=Dennis W. |last3=Sciama |author3-link=Dennis William Sciama |journal=Class. Quant. Grav. |volume=16 |issue=12A |date=1999 |pages= A3–A21 |doi=10.1088/0264-9381/16/12A/301 |arxiv=astro-ph/9912186 }} * {{Citation |last=Chandrasekhar |first=Subrahmanyan |authorlink=Subrahmanyan Chandrasekhar |title=The Mathematical Theory of Black Holes |date=1983 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-850370-9 }} * {{Citation |first1=C. |last1=Charbonnel |first2=F. |last2=Primas |title=The Lithium Content of the Galactic Halo Stars |journal= Astronomy & Astrophysics |volume=442 |date=2005 |issue=3 |pages= 961–992 |doi=10.1051/0004-6361:20042491 |arxiv=astro-ph/0505247 |bibcode=2005A&A...442..961C }} * {{Citation |last1=Ciufolini |first1=Ignazio |last2=Pavlis |first2=Erricos C. |title=A confirmation of the general relativistic prediction of the Lense-Thirring effect |journal=Nature |volume=431 |doi=10.1038/nature03007 |pages=958–960 |date=2004 |pmid=15496915 |issue=7011 |bibcode = 2004Natur.431..958C }} * {{Citation |last1=Ciufolini |first1=Ignazio |last2=Pavlis |first2=Erricos C. |last3=Peron |first3=R. |title=Determination of frame-dragging using Earth gravity models from CHAMP and GRACE |journal=New Astron. |volume=11 |issue=8 |doi=10.1016/j.newast.2006.02.001 |pages=527–550 |date=2006 |bibcode = 2006NewA...11..527C }} * {{Citation |last=Coc |first=A. |last2=Vangioni‐Flam |first2=Elisabeth |last3=Descouvemont |first3=Pierre |last4=Adahchour |first4=Abderrahim |last5=Angulo |first5=Carmen |title=Updated Big Bang Nucleosynthesis confronted to WMAP observations and to the Abundance of Light Elements |journal=Astrophysical Journal |volume=600 |date= 2004 |issue=2 |pages=544–552 |doi=10.1086/380121 |arxiv= astro-ph/0309480 |bibcode=2004ApJ...600..544C |ref={{sfnRef|Coc, Vangioni‐Flam et al.|2004}} }} * {{Citation |last1=Cutler |first1=Curt |last2=Thorne |first2=Kip S. |contribution=An overview of gravitational wave sources |date=2002 |title=Proceedings of 16th International Conference on General Relativity and Gravitation (GR16) |editor1-last=Bishop |editor1-first=Nigel |editor2-last=Maharaj |editor2-first=Sunil D. |publisher=World Scientific |isbn=981-238-171-6 |arxiv=gr-qc/0204090 |bibcode = 2002gr.qc.....4090C |page=4090 }} * {{Citation |first=Neal |last=Dalal |first2=Daniel E. |last2=Holz |first3=Scott A. |last3=Hughes |first4=Bhuvnesh |last4=Jain |title=Short GRB and binary black hole standard sirens as a probe of dark energy |journal=Phys.Rev. |volume=D74 |issue=6 |date=2006 |page=063006 |doi=10.1103/PhysRevD.74.063006 |arxiv=astro-ph/0601275 |bibcode = 2006PhRvD..74f3006D }} * {{Citation |first1 = Karsten |last1 = Danzmann |first2 = Albrecht |last2 = Rüdiger |title = LISA Technology—Concepts, Status, Prospects |journal = Class. Quant. Grav. |volume = 20 |issue = 10 |date = 2003 |pages = S1–S9 |url = http://www.srl.caltech.edu/lisa/documents/KarstenAlbrechtOverviewCQG20-2003.pdf |format = PDF |doi = 10.1088/0264-9381/20/10/301 |bibcode = 2003CQGra..20S...1D |access-date = 2016-07-11 |archivedate = 2007-09-26 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926105922/http://www.srl.caltech.edu/lisa/documents/KarstenAlbrechtOverviewCQG20-2003.pdf }} * {{Citation |last= Dirac |first=Paul |authorlink=Paul Dirac |title=General Theory of Relativity |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=0-691-01146-X }} * {{Citation |last=Donoghue |first=John F. |contribution=Introduction to the Effective Field Theory Description of Gravity |date=1995 |arxiv=gr-qc/9512024 |editor-last=Cornet |editor-first=Fernando |title=Effective Theories: Proceedings of the Advanced School, Almunecar, Spain, 26 June–1 July 1995 |isbn=981-02-2908-9 |publisher=World Scientific |location=Singapore |bibcode = 1995gr.qc....12024D |page=12024 }} * {{Citation |last=Duff |first=Michael |authorlink=Michael Duff (physicist) |title=M-Theory (the Theory Formerly Known as Strings) |journal=Int. J. Mod. Phys. |volume=A11 |issue=32 |date=1996 |pages=5623–5641 |doi=10.1142/S0217751X96002583 |arxiv=hep-th/9608117 |bibcode = 1996IJMPA..11.5623D }} * {{Citation |last=Ehlers |first=Jürgen |authorlink=Jürgen Ehlers |contribution=Survey of general relativity theory |editor-last=Israel |editor-first=Werner |title=Relativity, Astrophysics and Cosmology |date=1973 |publisher=D. Reidel |pages=1–125 |isbn=90-277-0369-8 }} * {{Citation |last1=Ehlers |first1=Jürgen |last2=Falco |first2=Emilio E. |last3=Schneider |first3=Peter |title=Gravitational lenses |publisher=Springer |date=1992 |isbn=3-540-66506-4 }} * {{Citation |editor-last=Ehlers |editor-first=Jürgen |editor2-last=Lämmerzahl |editor2-first=Claus |title=Special Relativity—Will it Survive the Next 101 Years? |publisher=Springer |date=2006 |isbn=3-540-34522-1 }} * {{Citation |last=Ehlers |first=Jürgen |last2= Rindler |first2=Wolfgang |authorlink2=Wolfgang Rindler |title=Local and Global Light Bending in Einstein's and other Gravitational Theories |journal=General Relativity and Gravitation |volume =29 |date=1997 |issue=4 |doi=10.1023/A:1018843001842 |pages= 519–529|bibcode = 1997GReGr..29..519E }} * {{Citation |last=Einstein |first=Albert |authorlink=Albert Einstein |date=1907 |title=Über das Relativitätsprinzip und die aus demselben gezogene Folgerungen |journal=Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik |volume=4 |page=411 |url=http://www.soso.ch/wissen/hist/SRT/E-1907.pdf |format=PDF |accessdate=2008-05-05 }} * {{Citation |last=Einstein |first=Albert |authorlink=Albert Einstein |date=1915 |title=Die Feldgleichungen der Gravitation |journal=Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin |pages=844–847 |url=http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4&step=thumb |accessdate=2006-09-12 |archivedate=2016-10-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027044950/http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4 }} * {{Citation |last = Einstein |first = Albert |authorlink = Albert Einstein |title = Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie |journal = Annalen der Physik |volume = 49 |date = 1916 |url = http://www.alberteinstein.info/gallery/science.html |format = PDF |accessdate = 2016-02-14 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060829045130/http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html <!--Added by H3llBot--> |archivedate = 2006-08-29 |doi = 10.1002/andp.19163540702 |pages = 769–822 |bibcode = 1916AnP...354..769E }} * {{Citation |last= Einstein |first=Albert |authorlink=Albert Einstein |title=Kosmologische Betrachtungen zur allgemeinen Relativitätstheorie |date=1917 |journal=Sitzungsberichte der Preußischen Akademie der Wissenschaften |page=142 }} * {{Citation |first1=George F R |last1=Ellis |authorlink=George Francis Rayner Ellis |first2=Henk |last2=Van Elst |title=Theoretical and Observational Cosmology: Cosmological models (Cargèse lectures 1998) |editor-first=Marc |editor-last=Lachièze-Rey |publisher=Kluwer |date=1999 |pages=1–116 |arxiv=gr-qc/9812046 |bibcode = 1999toc..conf....1E |journal=Theoretical and observational cosmology : proceedings of the NATO Advanced Study Institute on Theoretical and Observational Cosmology |doi=10.1007/978-94-011-4455-1_1 |isbn=978-0-7923-5946-3 }} * {{Citation |first1=C. W. F. |last1=Everitt |first2= S. |last2= Buchman |first3= D. B. |last3= DeBra |first4= G. M. |last4= Keiser |contribution=Gravity Probe B: Countdown to launch |title=Gyros, Clocks, and Interferometers: Testing Relativistic Gravity in Space (Lecture Notes in Physics 562) |editor-last=Lämmerzahl |editor-first= C. |editor2-last= Everitt |editor2-first= C. W. F. |editor3-first= F. W. |editor3-last= Hehl |publisher=Springer |date=2001 |pages= 52–82 |isbn=3-540-41236-0 }} * {{Citation |first1=C. W. F. |last1=Everitt |first2=Bradford |last2=Parkinson |first3=Bob |last3=Kahn |date=2007 |title=The Gravity Probe B experiment. Post Flight Analysis—Final Report (Preface and Executive Summary) |url=http://einstein.stanford.edu/content/exec_summary/GP-B_ExecSum-scrn.pdf |format=PDF |accessdate=2007-08-05 |publisher=Project Report: NASA, Stanford University and Lockheed Martin }} * {{Citation |last=Falcke |first=Heino |last2=Melia |first2=Fulvio |last3=Agol |first3=Eric |title=Viewing the Shadow of the Black Hole at the Galactic Center |journal=Astrophysical Journal |volume=528 |pages=L13–L16 |date=2000 |arxiv=astro-ph/9912263 |doi=10.1086/312423 |pmid=10587484 |issue=1 |bibcode=2000ApJ...528L..13F}} * {{Citation |last1=Flanagan |first1=Éanna É. |first2=Scott A. |last2=Hughes |title=The basics of gravitational wave theory |journal=New J.Phys. |volume= 7 |date=2005 |page= 204 |doi=10.1088/1367-2630/7/1/204 |arxiv= gr-qc/0501041 |bibcode = 2005NJPh....7..204F }} * {{Citation |first=José A. |last=Font |title=Numerical Hydrodynamics in General Relativity |journal=Living Reviews in Relativity |volume=6 |date=2003 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2003-4 |accessdate=2007-08-19 |doi=10.12942/lrr-2003-4 }} * {{Citation |first=Yvonne |last= Fourès-Bruhat |title= Théoréme d'existence pour certains systémes d'équations aux derivées partielles non linéaires |journal= Acta Mathematica |volume=88 |doi=10.1007/BF02392131 |issue=1 |date=1952 |pages=141–225 |bibcode = 1952AcM....88..141F }} * {{Citation |first=Jörg |last=Frauendiener |title=Conformal Infinity |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-1 |accessdate=2007-07-21 |doi=10.12942/lrr-2004-1 |bibcode=2004LRR.....7....1F }} * {{Citation |last=Friedrich |first=Helmut |title=Is general relativity 'essentially understood'? |journal=Annalen der Physik |volume=15 |issue=1–2 |date=2005 |pages=84–108 |arxiv=gr-qc/0508016 |doi=10.1002/andp.200510173 |bibcode = 2006AnP...518...84F }} * {{Citation |last=Futamase |first=T. |last2=Itoh |first2=Y. |date=2006 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2007-2 |title=The Post-Newtonian Approximation for Relativistic Compact Binaries |journal=Living Reviews in Relativity |volume=10 |accessdate=2008-02-29 |doi=10.12942/lrr-2007-2 }} * {{Citation |last=Gamow |first=George |authorlink=George Gamow |title=My World Line |date=1970 |isbn=0-670-50376-2 |publisher=Viking Press }} * {{Citation |last=Garfinkle |first=David |title=Of singularities and breadmaking |url=http://www.einstein-online.info/en/spotlights/singularities_bkl/index.html |journal=Einstein Online |date=2007 |accessdate=2007-08-03 |archivedate=2007-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070810114535/http://www.einstein-online.info/en/spotlights/singularities_bkl/index.html }} * {{cite arXiv |first=Robert |last=Geroch |authorlink=Robert Geroch |title=Partial Differential Equations of Physics |class=gr-qc |eprint=gr-qc/9602055 |date=1996 |ref=harv }} * {{Citation |last=Giulini |first=Domenico |title=Special Relativity: A First Encounter |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-856746-4 |date=2005 }} * {{Citation |last=Giulini |first=Domenico |contribution=Algebraic and Geometric Structures in Special Relativity |editor-last=Ehlers |editor-first=Jürgen |editor2-last=Lämmerzahl |editor2-first=Claus |title=Special Relativity—Will it Survive the Next 101 Years? |publisher=Springer |date=2006a |isbn=3-540-34522-1 |pages=45–111 |arxiv=math-ph/0602018 |bibcode = 2006math.ph...2018G }} * {{Citation |last=Giulini |first=Domenico |editor-last=Stamatescu |editor-first=I. O. |title=An assessment of current paradigms in the physics of fundamental interactions: Some remarks on the notions of general covariance and background independence |publisher=Springer |date=2006b |isbn=978-3-540-71115-5 |arxiv=gr-qc/0603087 |bibcode = 2007LNP...721..105G |volume=721 |page=105 |journal=Approaches to Fundamental Physics |doi=10.1007/978-3-540-71117-9_6 |series=Lecture Notes in Physics }} * {{Citation |last=Gnedin |first=Nickolay Y. |title=Digitizing the Universe |journal=Nature |volume=435 |date=2005 |doi=10.1038/435572a |pages=572–573 |pmid=15931201 |issue=7042 |bibcode = 2005Natur.435..572G }} * {{Citation |first=Hubert F. M. |last=Goenner |title=On the History of Unified Field Theories |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-2 |accessdate=2008-02-28 |doi=10.12942/lrr-2004-2 |bibcode=2004LRR.....7....2G }} * {{Citation |last=Goroff |first=Marc H. |last2=Sagnotti |first2=Augusto |title=Quantum gravity at two loops |date=1985 |journal=Phys. Lett. |volume=160B |issue=1–3 |doi=10.1016/0370-2693(85)91470-4 |pages=81–86 |bibcode = 1985PhLB..160...81G }} * {{cite arXiv |first=Eric |last=Gourgoulhon |title=3+1 Formalism and Bases of Numerical Relativity |class=gr-qc |eprint=gr-qc/0703035 |date=2007 |ref=harv }} * {{Citation |first=Robert H. |last=Gowdy |title=Gravitational Waves in Closed Universes |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=27 |issue=12 |pages=826–829 |date=1971 |doi=10.1103/PhysRevLett.27.826 |bibcode=1971PhRvL..27..826G }} * {{Citation |first=Robert H. |last=Gowdy |title=Vacuum spacetimes with two-parameter spacelike isometry groups and compact invariant hypersurfaces: Topologies and boundary conditions |journal=Annals of Physics |volume= 83 |issue=1 |pages=203–241 |doi=10.1016/0003-4916(74)90384-4 |date=1974 |bibcode = 1974AnPhy..83..203G }} * {{Citation |last=Green |first=M. B. |authorlink=Michael Green (physicist) |last2=Schwarz |first2=J. H. |author2-link=John H. Schwarz |last3=Witten |first3=E. |author3-link=Edward Witten |title=Superstring theory. Volume 1: Introduction |publisher=Cambridge University Press |date=1987 |isbn=0-521-35752-7 }} * {{Citation |last=Greenstein |first=J. L. |last2=Oke |first2=J. B. |last3=Shipman |first3=H. L. |title=Effective Temperature, Radius, and Gravitational Redshift of Sirius B |journal=Astrophysical Journal |bibcode=1971ApJ...169..563G |volume=169 |page=563 |date=1971 |doi=10.1086/151174 }} * {{Citation |last=Hamber |first=Herbert W. |title=Quantum Gravitation - The Feynman Path Integral Approach |publisher=Springer Publishing |date=2009 |isbn=978-3-540-85292-6 |doi=10.1007/978-3-540-85293-3 }} *{{cite journal |ref=harv| last=Gödel | first=Kurt|authorlink=Kurt Gödel| title=An Example of a New Type of Cosmological Solution of Einstein's Field Equations of Gravitation | journal=Rev. Mod. Phys. | year=1949 | volume=21 | pages=447 | doi=10.1103/RevModPhys.21.447 | issue=3|bibcode = 1949RvMP...21..447G }} * {{Cite journal | last1 = Hafele | first1 = J. C. | authorlink1 = Joseph C. Hafele | last2 = Keating | first2 = R. E. | authorlink2 = Richard E. Keating | doi = 10.1126/science.177.4044.166 | title = Around-the-World Atomic Clocks: Predicted Relativistic Time Gains | url = https://archive.org/details/sim_science_1972-07-14_177_4044/page/166 | journal = [[Science (journal)|Science]] | volume = 177 | issue = 4044 | pages = 166–168 | date = July 14, 1972 | pmid = 17779917 | pmc = | bibcode = 1972Sci...177..166H | ref = {{harvid|Hafele|Keating|1972a}} }} * {{Cite journal | last1 = Hafele | first1 = J. C. | authorlink1 = Joseph C. Hafele | last2 = Keating | first2 = R. E. | authorlink2 = Richard E. Keating | doi = 10.1126/science.177.4044.168 | title = Around-the-World Atomic Clocks: Observed Relativistic Time Gains | url = https://archive.org/details/sim_science_1972-07-14_177_4044/page/168 | journal = [[Science (journal)|Science]] | volume = 177 | issue = 4044 | pages = 168–170 | date = July 14, 1972 | pmid = 17779918 | pmc = | bibcode = 1972Sci...177..168H | ref = {{harvid|Hafele|Keating|1972b}} }} * {{Citation |last=Havas |first=P. |title=Four-Dimensional Formulation of Newtonian Mechanics and Their Relation to the Special and the General Theory of Relativity |journal=Rev. Mod. Phys. |volume=36 |date=1964 |issue=4 |pages=938–965 |doi=10.1103/RevModPhys.36.938 |bibcode=1964RvMP...36..938H}} * {{Citation |last=Hawking |first=Stephen W. |authorlink=Stephen W. Hawking |date=1966 |title=The occurrence of singularities in cosmology |journal=Proceedings of the Royal Society |volume=A294 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0080-4630%2819661018%29294%3A1439%3C511%3ATOOSIC%3E2.0.CO%3B2-Y |pages=511–521 |issue=1439 |doi=10.1098/rspa.1966.0221 |bibcode=1966RSPSA.294..511H }} * {{Citation |last=Hawking |first=S. W. |date=1975 |title=Particle Creation by Black Holes |journal=Communications in Mathematical Physics |volume=43 |issue=3 |pages=199–220 |doi=10.1007/BF02345020 |bibcode = 1975CMaPh..43..199H }} * {{Citation |last=Hawking |first=Stephen W. |contribution=Quantum cosmology |pages =631–651 |editor2-last=Israel |editor2-first=Werner |editor1-last=Hawking |editor1-first=Stephen W. |title=300 Years of Gravitation |publisher=Cambridge University Press |date=1987 |isbn=0-521-37976-8 }} * {{Citation |last1=Hawking |first1=Stephen W. |last2=Ellis |first2=George F. R. |author2-link=George Francis Rayner Ellis |title=[[The large scale structure of space-time]] |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-09906-4 |date=1973 }} * {{Citation |last=Heckmann |first=O. H. L. |last2=Schücking |first2=E. |contribution=Newtonsche und Einsteinsche Kosmologie |editor-last=Flügge |editor-first=S. |title=Encyclopedia of Physics |volume=53 |page=489 |date=1959 }} * {{Citation |last=Heusler |first=Markus |title=Stationary Black Holes: Uniqueness and Beyond |journal=Living Reviews in Relativity |volume=1 |date=1998 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-1998-6 |accessdate=2007-08-04 |doi=10.12942/lrr-1998-6 }} * {{Citation |last=Heusler |first=Markus | title=Black Hole Uniqueness Theorems |publisher=Cambridge University Press |date=1996 |isbn=0-521-56735-1 }} * {{Citation |last=Hey |first=Tony |last2=Walters |first2=Patrick |title=The new quantum universe |publisher=Cambridge University Press |date=2003 |isbn=0-521-56457-3 }} * {{Citation |first1=Jim |last1=Hough |first2=Sheila |last2=Rowan |title=Gravitational Wave Detection by Interferometry (Ground and Space) |journal=Living Reviews in Relativity |volume=3 |date=2000 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2000-3 |accessdate=2007-07-21 }} * {{Citation |last=Hubble |first=Edwin |authorlink=Edwin Hubble |title=A Relation between Distance and Radial Velocity among Extra-Galactic Nebulae |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. |volume=15 |pages=168–173 |date=1929 |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/15/3/168.pdf |format=PDF |doi=10.1073/pnas.15.3.168 |pmid=16577160 |issue=3 |pmc=522427 |bibcode=1929PNAS...15..168H |access-date=2016-07-11 |archivedate=2008-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626170043/http://www.pnas.org/cgi/reprint/15/3/168.pdf }} * {{Citation |last1=Hulse |first1=Russell A. |authorlink=Russell Alan Hulse |last2=Taylor |first2=Joseph H. |author2-link=Joseph Hooton Taylor, Jr. |journal=Astrophys. J. |title=Discovery of a pulsar in a binary system |volume=195 |date=1975 |pages=L51–L55 |bibcode=1975ApJ...195L..51H |doi=10.1086/181708 }} * {{Citation |last=Ibanez |first=L. E. |title=The second string (phenomenology) revolution |journal=Class. Quant. Grav. |volume=17 |issue=5 |date=2000 |pages=1117–1128 |doi=10.1088/0264-9381/17/5/321 |arxiv=hep-ph/9911499 |bibcode = 2000CQGra..17.1117I }} * {{Citation | last1=Iorio | first1=L. | title=An Assessment of the Systematic Uncertainty in Present and Future Tests of the Lense-Thirring Effect with Satellite Laser Ranging | journal=Space Sci. Rev. | doi=10.1007/s11214-008-9478-1 | date=2009 | volume=148 | issue=1–4 | page=363 |bibcode = 2009SSRv..148..363I |arxiv = 0809.1373 }} * {{Citation |last=Isham |first=Christopher J. |authorlink=Christopher Isham |contribution=Prima facie questions in quantum gravity |editor-last=Ehlers |editor-first=Jürgen |editor2-last=Friedrich |editor2-first=Helmut |title=Canonical Gravity: From Classical to Quantum |date=1994 |publisher=Springer |isbn=3-540-58339-4 }} * {{Citation |last=Israel |first=Werner |authorlink=Werner Israel |date= 1971 |title=Event Horizons and Gravitational Collapse |journal= General Relativity and Gravitation |volume= 2 |issue=1 |doi=10.1007/BF02450518 |pages= 53–59 |bibcode = 1971GReGr...2...53I }} * {{Citation |last=Israel |first=Werner |contribution=Dark stars: the evolution of an idea |editor2-last=Israel |editor2-first=Werner |editor1-last=Hawking |editor1-first=Stephen W. |title=300 Years of Gravitation |publisher=Cambridge University Press |date=1987 |pages=199–276 |isbn=0-521-37976-8 }} * {{Citation |last = Janssen |first = Michel |title = Of pots and holes: Einstein's bumpy road to general relativity |journal = Annalen der Physik |volume = 14 |issue = S1 |date = 2005 |pages = 58–85 |url = https://netfiles.umn.edu/xythoswfs/webui/_xy-15267453_1-t_ycAqaW0A |format = PDF |doi = 10.1002/andp.200410130 |bibcode = 2005AnP...517S..58J |access-date = 2016-07-11 |archivedate = 2020-08-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200825211741/https://login.umn.edu/idp/profile/SAML2/Redirect/SSO;jsessionid=184queebv0gssw5xjp8euf59y?execution=e1s1 }} * {{Citation |first1=Piotr |last1=Jaranowski |first2=Andrzej |last2=Królak |title=Gravitational-Wave Data Analysis. Formalism and Sample Applications: The Gaussian Case |journal=Living Reviews in Relativity |volume=8 |date=2005 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2005-3 |accessdate=2007-07-30 |doi=10.12942/lrr-2005-3 }} * {{Citation |last=Kahn |first=Bob |date=1996–2012 |title=Gravity Probe B Website |url=http://einstein.stanford.edu/ |accessdate=2012-04-20 |publisher=Stanford University }} * {{Citation |last=Kahn |first=Bob |date=April 14, 2007 |url=http://einstein.stanford.edu/content/press_releases/SU/pr-aps-041807.pdf |format=PDF |title=Was Einstein right? Scientists provide first public peek at Gravity Probe B results (Stanford University Press Release) |publisher=Stanford University News Service }} * {{Citation |last=Kamionkowski |first=Marc |first2=Arthur |last2=Kosowsky |first3=Albert |last3=Stebbins |title=Statistics of Cosmic Microwave Background Polarization |journal=Phys. Rev. |volume=D55 |issue=12 |date=1997 |pages=7368–7388 |doi=10.1103/PhysRevD.55.7368 |arxiv=astro-ph/9611125 |bibcode = 1997PhRvD..55.7368K }} * {{Citation |last=Kennefick |first=Daniel |contribution=Astronomers Test General Relativity: Light-bending and the Solar Redshift |pages=178–181 |editor-last=Renn |editor-first=Jürgen |title=One hundred authors for Einstein |date=2005 |publisher=Wiley-VCH |isbn=3-527-40574-7}} * {{Citation |last=Kennefick |first=Daniel |date=2007 |contribution=Not Only Because of Theory: Dyson, Eddington and the Competing Myths of the 1919 Eclipse Expedition |title=Proceedings of the 7th Conference on the History of General Relativity, Tenerife, 2005 |arxiv=0709.0685 |bibcode = 2007arXiv0709.0685K |volume=0709 |page=685 }} * {{Citation |last=Kenyon |first=I. R. |title=General Relativity |publisher=Oxford University Press |date=1990 |isbn=0-19-851996-6 }} * {{Citation |first=C.S. |last=Kochanek |first2=E.E. |last2=Falco |first3=C. |last3=Impey |first4=J. |last4=Lehar |title=CASTLES Survey Website |url=http://cfa-www.harvard.edu/castles |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |accessdate=2007-08-21 |date=2007 }} * {{Citation |last=Komar |first=Arthur |title=Covariant Conservation Laws in General Relativity |doi=10.1103/PhysRev.113.934 |journal=Phys. Rev. |volume=113 |issue=3 |pages=934–936 |date=1959 |bibcode = 1959PhRv..113..934K }} * {{Citation |last=Kramer |first=Michael |pages=33–54 |editor1-last=Karshenboim |editor1-first=S. G. |editor2-last=Peik |editor2-first=E. |title=Astrophysics, Clocks and Fundamental Constants: Millisecond Pulsars as Tools of Fundamental Physics |publisher=Springer |date=2004 |arxiv=astro-ph/0405178 |bibcode = 2004LNP...648...33K |volume=648 |journal=Lecture Notes in Physics |doi=10.1007/978-3-540-40991-5_3 |isbn=978-3-540-21967-5 }} * {{Citation |last=Kramer |first=M. |first2=I. H. |last2=Stairs |first3=R. N. |last3=Manchester |first4=M. A. |last4=McLaughlin |last5=Lyne |date=2006 |first5=A. G. |last6=Ferdman |first6=R. D. |last7=Burgay |first7=M. |last8=Lorimer |first8=D. R. |last9=Possenti |first9=A.| displayauthors = 8 |title=Tests of general relativity from timing the double pulsar |journal=Science |volume=314 |issue=5796 |pages=97–102 |arxiv=astro-ph/0609417 |doi=10.1126/science.1132305 |pmid=16973838|bibcode = 2006Sci...314...97K }} * {{Citation |last=Kraus |first=Ute |date=1998 |contribution=Light Deflection Near Neutron Stars |title=Relativistic Astrophysics |publisher=Vieweg |isbn=3-528-06909-0 |pages=66–81 }} * {{Citation |last=Kuchař |first=Karel |contribution=Canonical Quantization of Gravity |editor-last=Israel |editor-first=Werner |title=Relativity, Astrophysics and Cosmology |date=1973 |publisher=D. Reidel |pages=237–288 |isbn=90-277-0369-8 }} * {{Citation |last=Künzle |first=H. P. |title=Galilei and Lorentz Structures on spacetime: comparison of the corresponding geometry and physics |journal=Annales de l'Institut Henri Poincaré A |volume=17 |date=1972 |pages=337–362 |url=http://www.numdam.org/item?id=AIHPA_1972__17_4_337_0 }} * {{Citation |last=Lahav |first=Ofer |first2=Yasushi |last2=Suto |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-8 |title=Measuring our Universe from Galaxy Redshift Surveys |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |accessdate=2007-08-19 |doi=10.12942/lrr-2004-8 |arxiv=astro-ph/0310642 |bibcode=2004LRR.....7....8L }} * {{Citation |last=Landgraf |first=M. |first2=M. |last2=Hechler |first3=S. |last3=Kemble |date=2005 |title=Mission design for LISA Pathfinder |journal=Class. Quant. Grav. |volume=22 |issue=10 |pages=S487–S492 |arxiv=gr-qc/0411071 |doi=10.1088/0264-9381/22/10/048 |bibcode = 2005CQGra..22S.487L }} * {{Citation |last=Lehner |first=Luis |title=Numerical Relativity: A review |journal =Class. Quant. Grav. |volume=18 |issue=17 |date=2001 |pages=R25–R86 |doi=10.1088/0264-9381/18/17/202 |arxiv=gr-qc/0106072 |bibcode = 2001CQGra..18R..25L }} * {{Citation |last=Lehner |first=Luis |date=2002 |title=General Relativity and Gravitation - Proceedings of the 16th International Conference |arxiv=gr-qc/0202055 |bibcode = 2002grg..conf..210L |doi = 10.1142/9789812776556_0010 |chapter=NUMERICAL RELATIVITY: STATUS AND PROSPECTS |isbn=9789812381712 |page=210 }} * {{Citation |authorlink=Andrei Linde |last=Linde |first=Andrei |date=1990 |title=Particle Physics and Inflationary Cosmology |publisher=Harwood |arxiv=hep-th/0503203 |isbn=3-7186-0489-2 |bibcode = 2005hep.th....3203L |page=3203 }} * {{Citation |authorlink=Andrei Linde |last=Linde |first=Andrei |date=2005 |journal=J. Phys. Conf. Ser. |title=Towards inflation in string theory |volume=24 |pages=151–160 |arxiv=hep-th/0503195 |doi=10.1088/1742-6596/24/1/018 |bibcode = 2005JPhCS..24..151L }} * {{Citation |last=Loll |first=Renate |title=Discrete Approaches to Quantum Gravity in Four Dimensions |journal=Living Reviews in Relativity |volume=1 |date=1998 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-1998-13 |accessdate=2008-03-09 |doi=10.12942/lrr-1998-13 |arxiv=gr-qc/9805049 |bibcode=1998LRR.....1...13L }} * {{Citation |last=Lovelock |first=David |title=The Four-Dimensionality of Space and the Einstein Tensor |journal=J. Math. Phys. |volume=13 |date=1972 |issue=6 |pages=874–876 |doi=10.1063/1.1666069 |bibcode = 1972JMP....13..874L }} *{{cite book|last=Ludyk|first=Günter|title=Einstein in Matrix Form|date=2013|publisher=Springer|location=Berlin|isbn= 9783642357978 |edition=1st}} * {{Citation |last=MacCallum |first=M. |contribution=Finding and using exact solutions of the Einstein equations |arxiv=gr-qc/0601102 |title=A Century of Relativity Physics (ERE05, the XXVIII Spanish Relativity Meeting) |editor-first=L. |editor-last=Mornas |editor2-first=J. D. |editor2-last=Alonso |publisher=American Institute of Physics |date=2006 |bibcode = 2006AIPC..841..129M |doi = 10.1063/1.2218172 |volume=841 |page=129 }} * {{Citation |last=Maddox |first=John |authorlink=John Maddox |title=What Remains To Be Discovered |publisher=Macmillan |date=1998 |isbn=0-684-82292-X }} * {{Citation |last=Mannheim |first=Philip D. |date=2006 |title=Alternatives to Dark Matter and Dark Energy |journal=Prog. Part. Nucl. Phys. |volume=56 |issue=2 |pages=340–445 |arxiv=astro-ph/0505266 |doi=10.1016/j.ppnp.2005.08.001 |bibcode = 2006PrPNP..56..340M }} * {{Citation | last=Mather |first=J. C. |first2=E. S. |last2=Cheng |first3=D. A. |last3=Cottingham |first4=R. E. |last4=Eplee |authorlink=John C. Mather | last5=Fixsen |date=1994 | first5=D. J. |bibcode=1994ApJ...420..439M | last6=Hewagama | first6=T. | last7=Isaacman | first7=R. B. | last8=Jensen | first8=K. A. | last9=Meyer | first9=S. S.| displayauthors = 8 |title=Measurement of the cosmic microwave spectrum by the COBE FIRAS instrument |journal=Astrophysical Journal |volume=420 |pages=439–444 |doi=10.1086/173574 }} * {{Citation |last=Mermin |first=N. David |authorlink=David Mermin |title=It's About Time. Understanding Einstein's Relativity |publisher= Princeton University Press |date=2005 |isbn=0-691-12201-6 }} * {{Citation |last=Messiah |first=Albert |title=Quantum Mechanics |publisher=Dover Publications |date=1999 |isbn=0-486-40924-4 }} * {{Citation |last=Miller |first=Cole |date=2002 |url=http://www.astro.umd.edu/~miller/teaching/astr606/ |title=Stellar Structure and Evolution (Lecture notes for Astronomy 606) |publisher=University of Maryland |accessdate=2007-07-25 }} * {{Citation |first=Charles W. |last=Misner |authorlink=Charles W. Misner |first2=Kip. S. |last2=Thorne |author2-link=Kip Thorne |first3=John A. |last3=Wheeler |author3-link=John A. Wheeler |title=Gravitation |publisher= W. H. Freeman |date=1973 |isbn=0-7167-0344-0 }} * {{Citation |first=Christian |last=Møller |title=The Theory of Relativity |publisher=Oxford University Press |date=1952 |edition=3rd |url=https://archive.org/details/theoryofrelativi029229mbp |isbn= }} * {{Citation |last=Narayan |first=Ramesh |date=2006 |doi=10.1088/1367-2630/7/1/199 |title=Black holes in astrophysics |journal=New Journal of Physics |volume=7 |page=199 |arxiv=gr-qc/0506078 |bibcode=2005NJPh....7..199N }} * {{cite arXiv |last1=Narayan |first1=Ramesh |last2=Bartelmann |first2=Matthias |title=Lectures on Gravitational Lensing |date=1997 |class=astro-ph |eprint=astro-ph/9606001 |ref=harv }} * {{Citation |last=Narlikar |first=Jayant V. |authorlink=Jayant Narlikar |title=Introduction to Cosmology |publisher=Cambridge University Press |date=1993 |isbn=0-521-41250-1 }} * {{Citation |last = Nieto |first = Michael Martin |title = The quest to understand the Pioneer anomaly |journal = EurophysicsNews |volume = 37 |date = 2006 |pages = 30–34 |url = http://www.europhysicsnews.org/articles/epn/pdf/2006/06/epn06604.pdf |format = PDF |issue = 6 |doi = 10.1051/epn:2006604 |bibcode = 2006ENews..37...30N |access-date = 2016-07-11 |archive-date = 2017-07-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170702142322/https://www.europhysicsnews.org/articles/epn/pdf/2006/06/epn06604.pdf |url-status = dead }} * {{Citation |last=Nordström |first=Gunnar |authorlink=Gunnar Nordström |date=1918 |title=On the Energy of the Gravitational Field in Einstein's Theory |journal=Verhandl. Koninkl. Ned. Akad. Wetenschap. |volume=26 |url= |pages=1238–1245 }} * {{cite arXiv |last=Nordtvedt |first=Kenneth |date=2003 |title=Lunar Laser Ranging—a comprehensive probe of post-Newtonian gravity |class=gr-qc |eprint=gr-qc/0301024 |ref=harv }} * {{Citation |first = John D. |last = Norton |title = What was Einstein's principle of equivalence? |journal = Studies in History and Philosophy of Science |date = 1985 |volume = 16 |issue = 3 |pages = 203–246 |accessdate = 2007-06-11 |url = http://www.pitt.edu/~jdnorton/papers/ProfE_re-set.pdf |format = PDF |doi = 10.1016/0039-3681(85)90002-0 }} * {{Citation |last=Ohanian |first=Hans C. |last2=Ruffini |first2=Remo |title=Gravitation and Spacetime |date=1994 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=0-393-96501-5 }} * {{Citation |last=Olive |first=K. A. |first2=E. A. |last2=Skillman |date=2004 |title=A Realistic Determination of the Error on the Primordial Helium Abundance |journal=Astrophysical Journal |volume=617 |issue=1 |pages=29–49 |arxiv=astro-ph/0405588 |doi=10.1086/425170 |bibcode=2004ApJ...617...29O }} * {{Citation |last=O'Meara|first= John M. |last2=Tytler |date=2001 |first2=David |last3=Kirkman |first3=David |last4=Suzuki |first4=Nao |last5=Prochaska |first5=Jason X. |last6=Lubin |first6=Dan |last7=Wolfe |first7=Arthur M. |title=The Deuterium to Hydrogen Abundance Ratio Towards a Fourth QSO: HS0105+1619 |journal=Astrophysical Journal |volume=552 |issue=2 |pages=718–730 |arxiv=astro-ph/0011179 |doi=10.1086/320579 |bibcode=2001ApJ...552..718O }} * {{Citation |authorlink=Robert Oppenheimer |last=Oppenheimer |first=J. Robert |first2=H. |last2=Snyder |date=1939 |title=On continued gravitational contraction |journal=Physical Review |volume=56 |issue=5 |pages=455–459 |doi=10.1103/PhysRev.56.455 |bibcode = 1939PhRv...56..455O }} * {{Citation |last=Overbye |first=Dennis |authorlink=Dennis Overbye |title=Lonely Hearts of the Cosmos: the story of the scientific quest for the secret of the Universe |publisher=Back Bay |date=1999 |isbn=0-316-64896-5 }} * {{Citation |last=Pais |first=Abraham |authorlink=Abraham Pais |title='Subtle is the Lord...' The Science and life of Albert Einstein |publisher=Oxford University Press |date=1982 |isbn=0-19-853907-X}} * {{Citation |last=Peacock |first=John A. |date=1999 |title=Cosmological Physics |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-41072-X }} * {{Citation |last=Peebles |first=P. J. E. |authorlink=Jim Peebles |date=1966 |title=Primordial Helium abundance and primordial fireball II |journal=Astrophysical Journal |volume=146 |pages=542–552 |bibcode=1966ApJ...146..542P |doi=10.1086/148918 }} * {{Citation |last=Peebles |first=P. J. E. |title=Principles of physical cosmology |publisher= Princeton University Press |date=1993 |isbn=0-691-01933-9 }} * {{Citation |last=Peebles |first=P.J.E. |first2=D.N. |last2=Schramm |first3=E.L. |last3=Turner |first4=R.G. |last4=Kron |date=1991 |doi=10.1038/352769a0 |title=The case for the relativistic hot Big Bang cosmology |journal=Nature |volume=352 |issue=6338 |pages=769–776 |bibcode = 1991Natur.352..769P }} * {{Citation |authorlink=Roger Penrose |last=Penrose |first=Roger |date=1965 |title=Gravitational collapse and spacetime singularities |journal=Physical Review Letters |volume=14 |issue=3 |pages=57–59 |doi=10.1103/PhysRevLett.14.57 |bibcode=1965PhRvL..14...57P}} * {{Citation |authorlink=Roger Penrose |last=Penrose |first=Roger |date=1969 |title=Gravitational collapse: the role of general relativity |journal=Rivista del Nuovo Cimento |volume=1 |pages=252–276 |bibcode = 1969NCimR...1..252P }} * {{Citation |last=Penrose |first=Roger |authorlink=Roger Penrose |title=The Road to Reality |publisher=A. A. Knopf |date=2004 |isbn=0-679-45443-8 }} * {{Citation |authorlink=Arno Penzias |last=Penzias |first=A. A. |author2-link=Robert W. Wilson |first2=R. W. |last2=Wilson |date=1965 |title=A measurement of excess antenna temperature at 4080 Mc/s |journal=Astrophysical Journal |volume=142 |pages=419–421 |bibcode=1965ApJ...142..419P |doi=10.1086/148307 }} * {{Citation |last=Peskin |first=Michael E. |authorlink=Michael Peskin |last2=Schroeder |first2=Daniel V. |title=An Introduction to Quantum Field Theory |publisher=Addison-Wesley |date=1995 |isbn=0-201-50397-2 }} * {{Citation |first=Michael E. |last=Peskin |title=Dark Matter and Particle Physics |date=2007 |arxiv=0707.1536 |bibcode = 2007JPSJ...76k1017P |doi = 10.1143/JPSJ.76.111017 |journal=Journal of the Physical Society of Japan |volume=76 |issue=11 |page=111017 }} * {{Citation |last=Poisson |first=Eric |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-6 |title=The Motion of Point Particles in Curved Spacetime |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |accessdate=2007-06-13 |doi=10.12942/lrr-2004-6 }} * {{Citation |last=Poisson |first=Eric |date=2004 |title=A Relativist's Toolkit. The Mathematics of Black-Hole Mechanics |publisher= Cambridge University Press |isbn= 0-521-83091-5 }} * {{Citation |last=Polchinski |first=Joseph |date=1998a |title=String Theory Vol. I: An Introduction to the Bosonic String |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-63303-6 |authorlink=Joseph Polchinski }} * {{Citation |last=Polchinski |first=Joseph |date=1998b |title=String Theory Vol. II: Superstring Theory and Beyond |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-63304-4 }} * {{Citation |last=Pound |first=R. V. |first2=G. A. |last2=Rebka |date=1959 |doi=10.1103/PhysRevLett.3.439 |title=Gravitational Red-Shift in Nuclear Resonance |journal=Physical Review Letters |volume=3 |issue=9 |pages= 439–441 |bibcode=1959PhRvL...3..439P }} * {{Citation |last=Pound |first=R. V. |first2=G. A. |last2=Rebka |date=1960 |doi=10.1103/PhysRevLett.4.337 |title=Apparent weight of photons |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=4 |issue=7 |pages=337–341 |bibcode=1960PhRvL...4..337P }} * {{Citation |last=Pound |first=R. V. |first2=J. L. |last2=Snider |date=1964 |title=Effect of Gravity on Nuclear Resonance |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=13 |issue=18 |pages=539–540 |doi=10.1103/PhysRevLett.13.539 |bibcode=1964PhRvL..13..539P }} * {{Citation |last=Ramond |first=Pierre |authorlink=Pierre Ramond |title=Field Theory: A Modern Primer |publisher=Addison-Wesley |date=1990 |isbn=0-201-54611-6 }} * {{Citation |last=Rees |first=Martin |title=Appearance of Relativistically Expanding Radio Sources |journal=Nature |volume=211 |date=1966 |issue=5048 |pages=468–470 |doi=10.1038/211468a0 |bibcode = 1966Natur.211..468R }} * {{Citation |last=Reissner |first=H. |date=1916 |title=Über die Eigengravitation des elektrischen Feldes nach der Einsteinschen Theorie |journal=Annalen der Physik |volume=355 |issue=9 |pages=106–120 |doi=10.1002/andp.19163550905 |bibcode = 1916AnP...355..106R }} * {{Citation |last=Remillard |first=Ronald A. |last2=Lin |first2=Dacheng |last3=Cooper |first3=Randall L. |last4=Narayan |first4=Ramesh |title=The Rates of Type I X-Ray Bursts from Transients Observed with RXTE: Evidence for Black Hole Event Horizons |journal=Astrophysical Journal |volume=646 |issue=1 |pages=407–419 |date=2006 |arxiv=astro-ph/0509758 |doi=10.1086/504862 |bibcode=2006ApJ...646..407R }} * {{Citation |editor-first=Jürgen |editor-last=Renn |title=The Genesis of General Relativity (4 Volumes) |place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2007 |isbn=1-4020-3999-9}} * {{Citation |editor-first=Jürgen |editor-last=Renn |title=Albert Einstein—Chief Engineer of the Universe: Einstein's Life and Work in Context |place=Berlin |publisher=Wiley-VCH |date=2005 |isbn=3-527-40571-2}} * {{Citation |first=Oscar A. |last=Reula |title=Hyperbolic Methods for Einstein's Equations |journal=Living Reviews in Relativity |volume=1 |date=1998 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-1998-3 |accessdate=2007-08-29 |doi=10.12942/lrr-1998-3 |bibcode=1998LRR.....1....3R }} * {{Citation |last=Rindler |first=Wolfgang |authorlink=Wolfgang Rindler |title=Relativity. Special, General and Cosmological |publisher=Oxford University Press |date=2001 |isbn=0-19-850836-0 }} * {{Citation |last=Rindler |first=Wolfgang |title=Introduction to Special Relativity |publisher= Clarendon Press, Oxford |date=1991 |isbn=0-19-853952-5 }} * {{Citation |last=Robson |first=Ian |date=1996 |title=Active galactic nuclei |publisher=John Wiley |isbn=0-471-95853-0 }} * {{Citation |last=Roulet |first=E. |first2=S. |last2=Mollerach |date=1997 |title=Microlensing |journal=Physics Reports |volume=279 |issue=2 |pages=67–118 |doi=10.1016/S0370-1573(96)00020-8 |arxiv = astro-ph/9603119 |bibcode = 1997PhR...279...67R }} * {{cite arXiv |last=Rovelli |first=Carlo |authorlink=Carlo Rovelli |date=2000 |title=Notes for a brief history of quantum gravity |class=gr-qc |eprint=gr-qc/0006061 |ref=harv }} * {{Citation |last=Rovelli |first=Carlo |title=Loop Quantum Gravity |journal=Living Reviews in Relativity |volume=1 |date=1998 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-1998-1 |accessdate=2008-03-13 |doi=10.12942/lrr-1998-1 }} * {{Citation |last=Schäfer |first=Gerhard |date=2004 |title=Gravitomagnetic Effects |journal=General Relativity and Gravitation |volume=36 |issue=10 |pages=2223–2235 |arxiv=gr-qc/0407116 |doi=10.1023/B:GERG.0000046180.97877.32 |bibcode = 2004GReGr..36.2223S }} * {{Citation | last=Schödel |first=R. |first2=T. |last2=Ott |first3=R. |last3=Genzel |last4=Eckart |first4=A. | last5=Mouawad|date=2003 | first5=N. | last6=Alexander | first6=T. |title=Stellar Dynamics in the Central Arcsecond of Our Galaxy |journal=Astrophysical Journal |volume=596 | issue=2 |pages=1015–1034 |arxiv=astro-ph/0306214 |doi=10.1086/378122 | bibcode=2003ApJ...596.1015S}} * {{Citation |last=Schutz |first=Bernard F. |title=A first course in general relativity |publisher=Cambridge University Press |date=1985 |isbn=0-521-27703-5 }} * {{Citation |last=Schutz |first=Bernard F. |contribution=Gravitational radiation |title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics |editor-last=Murdin |editor-first=Paul |publisher=Grove's Dictionaries |isbn=1-56159-268-4 |date=2001 }} * {{Citation |last=Schutz |first=Bernard F. |title=Gravity from the ground up |publisher=Cambridge University Press |date=2003 |isbn=0-521-45506-5 }} * {{Citation |last=Schwarz |first=John H. |authorlink=John H. Schwarz |title=String Theory: Progress and Problems |date=2007 |arxiv=hep-th/0702219 |bibcode = 2007PThPS.170..214S |doi = 10.1143/PTPS.170.214 |journal=Progress of Theoretical Physics Supplement |volume=170 |page=214 }} * {{Citation |last=Schwarzschild |first=Karl |authorlink=Karl Schwarzschild |title=Über das Gravitationsfeld eines Massenpunktes nach der Einsteinschen Theorie |journal=Sitzungsber. Preuss. Akad. D. Wiss. |date=1916a |pages=189–196 }} * {{Citation |last=Schwarzschild |first=Karl |authorlink=Karl Schwarzschild |title=Über das Gravitationsfeld einer Kugel aus inkompressibler Flüssigkeit nach der Einsteinschen Theorie |journal=Sitzungsber. Preuss. Akad. D. Wiss. |pages=424–434 |date=1916b }} * {{Citation |last=Seidel |first=Edward |contribution=Numerical Relativity: Towards Simulations of 3D Black Hole Coalescence |title=Gravitation and Relativity: At the turn of the millennium (Proceedings of the GR-15 Conference, held at IUCAA, Pune, India, December 16–21, 1997) |editor-last=Narlikar |editor-first=J. V. |editor2-last=Dadhich |editor2-first=N. |publisher=IUCAA |isbn=81-900378-3-8 |arxiv=gr-qc/9806088 |date=1998 |bibcode = 1998gr.qc.....6088S |page=6088 }} * {{Citation |last=Seljak |first=Uros̆ |last2=Zaldarriaga |first2=Matias |title=Signature of Gravity Waves in the Polarization of the Microwave Background |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=78 |date=1997 |issue=11 |doi=10.1103/PhysRevLett.78.2054 |arxiv=astro-ph/9609169 |pages=2054–2057 |bibcode=1997PhRvL..78.2054S }} * {{Citation |last=Shapiro |first=S. S. |last2=Davis |first2=J. L. |last3=Lebach |first3=D. E. |last4=Gregory |first4=J. S. |title=Measurement of the solar gravitational deflection of radio waves using geodetic very-long-baseline interferometry data, 1979–1999 |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=92 |page=121101 |date=2004 |doi=10.1103/PhysRevLett.92.121101 |pmid=15089661 |issue=12 |bibcode=2004PhRvL..92l1101S }} * {{Citation |authorlink=Irwin I. Shapiro |last=Shapiro |first=Irwin I. |date=1964 |title=Fourth test of general relativity |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=13 |issue=26 |pages=789–791 |doi=10.1103/PhysRevLett.13.789 |bibcode=1964PhRvL..13..789S }} * {{Citation |authorlink=Irwin I. Shapiro |last=Shapiro |last2=Pettengill|first= I. I. |first2=Gordon |doi=10.1103/PhysRevLett.20.1265 |last3=Ash |first3=Michael |last4=Stone |first4=Melvin |last5=Smith |first5=William |last6=Ingalls |first6=Richard |last7=Brockelman |first7=Richard |title=Fourth test of general relativity: preliminary results |journal=Phys. Rev. Lett. |volume=20 |issue=22 |pages=1265–1269 |date=1968 |bibcode=1968PhRvL..20.1265S }} * {{Citation |last=Singh |first=Simon |authorlink=Simon Singh |title=[[Big Bang: The Origin of the Universe]] |publisher=Fourth Estate |date=2004 |isbn=0-00-715251-5 }} * {{Citation |last=Sorkin |first=Rafael D. |authorlink=Rafael Sorkin |contribution=Causal Sets: Discrete Gravity |arxiv=gr-qc/0309009 |editor-first=Andres |editor-last=Gomberoff |editor2-first=Donald |editor2-last=Marolf |title=Lectures on Quantum Gravity |date=2005 |publisher=Springer |isbn=0-387-23995-2 |bibcode = 2003gr.qc.....9009S |page=9009 }} * {{Citation |last=Sorkin |first=Rafael D. |title=Forks in the Road, on the Way to Quantum Gravity |arxiv=gr-qc/9706002 |journal=Int. J. Theor. Phys. |volume=36 |date=1997 |issue=12 |doi=10.1007/BF02435709 |pages=2759–2781 |bibcode = 1997IJTP...36.2759S }} * {{Citation | last=Spergel |first=D. N. |first2=L. |last2=Verde |first3=H. V. |last3=Peiris |first4=E. |last4=Komatsu | last5=Nolta |date=2003 | first5=M. R. | last6=Bennett | first6=C. L. | last7=Halpern | first7=M. | last8=Hinshaw | first8=G. | last9=Jarosik | first9=N.| displayauthors = 8 |title=First Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Determination of Cosmological Parameters |journal=Astrophys. J. Suppl. |volume=148 | issue=1 |pages=175–194 |arxiv=astro-ph/0302209 |doi=10.1086/377226 | bibcode=2003ApJS..148..175S }} * {{Citation | first=D. N. |last=Spergel |first2=R. |last2=Bean |first3=O. |last3=Doré |first4=M. R. | last5=Bennett |last4=Nolta | first5=C. L. | last6=Dunkley | first6=J. | last7=Hinshaw | first7=G. | last8=Jarosik | first8=N. | last9=Komatsu | first9=E.| displayauthors = 8 |title=Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Three Year Results: Implications for Cosmology |journal=Astrophysical Journal Supplement |volume=170 | issue=2 |pages=377–408 |doi=10.1086/513700 |date=2007 |arxiv=astro-ph/0603449 | bibcode=2007ApJS..170..377S }} * {{Citation |last=Springel |first=Volker |first2=Simon D. M. |last2=White |first3=Adrian |last3=Jenkins |first4=Carlos S. |last4=Frenk |last5=Yoshida |date=2005 |first5=Naoki |last6=Gao |first6=Liang |last7=Navarro |first7=Julio |last8=Thacker |first8=Robert |last9=Croton |first9=Darren| displayauthors = 8 |title=Simulations of the formation, evolution and clustering of galaxies and quasars |journal=Nature |volume=435 |pages=629–636 |doi=10.1038/nature03597 |pmid=15931216| issue=7042 |bibcode=2005Natur.435..629S|arxiv = astro-ph/0504097 }} * {{Citation |last=Stairs |first=Ingrid H. |date=2003 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2003-5 |title=Testing General Relativity with Pulsar Timing |journal=Living Reviews in Relativity |volume=6 |accessdate=2007-07-21 |doi=10.12942/lrr-2003-5 |arxiv=astro-ph/0307536 |bibcode=2003LRR.....6....5S }} * {{Citation |last=Stephani |first=H. |last2=Kramer |first2=D. |last3=MacCallum |first3=M. |last4=Hoenselaers |first4=C. |last5=Herlt |first5=E. |title=Exact Solutions of Einstein's Field Equations |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |date=2003 |isbn=0-521-46136-7 }} * {{Citation |last=Synge |first=J. L. |authorlink=John Lighton Synge |title=Relativity: The Special Theory |publisher=North-Holland Publishing Company |date=1972 |isbn=0-7204-0064-3 }} * {{Citation |last=Szabados |first=László B. |title=Quasi-Local Energy-Momentum and Angular Momentum in GR |journal=Living Reviews in Relativity |volume=7 |date=2004 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2004-4 |accessdate=2007-08-23 |doi=10.12942/lrr-2004-4 }} * {{Citation |last=Taylor |first=Joseph H. |authorlink=Joseph Hooton Taylor, Jr. |date=1994 |journal=Rev. Mod. Phys. |volume=66 |issue=3 |pages=711–719 |title=Binary pulsars and relativistic gravity |doi=10.1103/RevModPhys.66.711 |bibcode=1994RvMP...66..711T }} * {{Citation |last=Thiemann |first=Thomas |date=2006 |bibcode = 2007LNP...721..185T |ref=harv |doi=10.1007/978-3-540-71117-9_10 |title=Approaches to Fundamental Physics: Loop Quantum Gravity: An Inside View |journal=Lecture Notes in Physics |isbn=978-3-540-71115-5 |volume=721 |pages=185–263 |arxiv=hep-th/0608210 }} * {{Citation |last=Thiemann |first=Thomas |title=Lectures on Loop Quantum Gravity |date=2003 |journal=Lecture Notes in Physics |volume=631 |pages=41–135 |doi=10.1007/978-3-540-45230-0_3 |isbn=978-3-540-40810-9 |arxiv = gr-qc/0210094 }} * {{Citation |last=’t Hooft |first=Gerard |last2=Veltman |first2=Martinus |date=1974 |title=One Loop Divergencies in the Theory of Gravitation |journal= Ann. Inst. Poincare |volume=20 |page=69 }} * {{Citation |last=Thorne |first=Kip S. |authorlink=Kip Thorne |contribution=Nonspherical Gravitational Collapse—A Short Review |editor-last=Klauder |editor-first=J. |title=Magic without Magic |pages=231–258 |publisher=W. H. Freeman |date=1972 }} * {{Citation |last=Thorne |first=Kip S. |date=1994 |title=Black Holes and Time Warps: Einstein's Outrageous Legacy |publisher=W W Norton & Company |isbn=0-393-31276-3 }} * {{Citation |last=Thorne |first=Kip S. |date=1995 |title=Gravitational radiation |isbn=0-521-36853-7 |arxiv= gr-qc/9506086 |bibcode = 1995pnac.conf..160T |page=160 |journal=Particle and Nuclear Astrophysics and Cosmology in the Next Millenium }} * {{cite arXiv |last=Townsend |first=Paul K. |title=Black Holes (Lecture notes) |date=1997 |class=gr-qc |eprint=gr-qc/9707012 |ref=harv }} * {{cite arXiv |last=Townsend |first=Paul K. |title=Four Lectures on M-Theory |date=1996 |eprint=hep-th/9612121 |ref=harv |class=hep-th }} * {{Citation |last=Traschen |first=Jenny |title=An Introduction to Black Hole Evaporation |editor-last=Bytsenko |editor-first=A. |editor2-last=Williams |editor2-first=F. |publisher=World Scientific |date=2000 |journal=Mathematical Methods of Physics (Proceedings of the 1999 Londrina Winter School) |arxiv=gr-qc/0010055 |bibcode = 2000mmp..conf..180T |page=180 }} * {{Citation |first=Andrzej |last=Trautman |contribution=Einstein–Cartan theory |title=Encyclopedia of Mathematical Physics, Vol. 2 |editor-first=J.-P. |editor-last=Françoise |editor2-first=G. L. |editor2-last=Naber |editor3-last=Tsou |editor3-first=S. T. |publisher=Elsevier |date=2006 |pages= 189–195 |arxiv=gr-qc/0606062 |bibcode = 2006gr.qc.....6062T }} * {{Citation |authorlink=Bill Unruh |last=Unruh |first=W. G. |date=1976 |title=Notes on Black Hole Evaporation |journal=Phys. Rev. D |volume=14 |issue=4 |pages=870–892 |doi=10.1103/PhysRevD.14.870 |bibcode = 1976PhRvD..14..870U }} * {{Citation |last=Valtonen|first= M. J. |last2=Lehto |first2=H. J. |last3=Nilsson |first3=K. |last4=Heidt |first4=J. |last5=Takalo |first5=L. O. |last6=Sillanpää |first6=A. |last7=Villforth |first7=C. |last8=Kidger |first8=M. |last9=Poyner |first9=G.| displayauthors = 8 |title=A massive binary black-hole system in OJ 287 and a test of general relativity |journal=Nature |volume=452 |pages=851–853 |date=2008 |doi=10.1038/nature06896 |pmid=18421348 |issue=7189 |bibcode = 2008Natur.452..851V |arxiv = 0809.1280 }} * {{Citation |last=Veltman |first=Martinus |date=1975 |contribution=Quantum Theory of Gravitation |title=Methods in Field Theory - Les Houches Summer School in Theoretical Physics. |editor-first=Roger |editor-last=Balian |editor2-first=Jean |editor2-last=Zinn-Justin |publisher=North Holland |volume=77}} * {{Citation |last=Wald |first=Robert M. |authorlink=Robert M. Wald |date=1975 |title=On Particle Creation by Black Holes |journal=Commun. Math. Phys. |volume=45 |issue=3 |pages=9–34 |doi=10.1007/BF01609863 |bibcode = 1975CMaPh..45....9W }} * {{Citation |last=Wald |first=Robert M. |title=[[General Relativity (book)|General Relativity]] |publisher=University of Chicago Press |date=1984 |isbn=0-226-87033-2 }} * {{Citation |last=Wald |first=Robert M. |title=Quantum field theory in curved spacetime and black hole thermodynamics |publisher=University of Chicago Press |date=1994 |isbn=0-226-87027-8 }} * {{Citation |last=Wald |first=Robert M. |date=2001 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2001-6 |title=The Thermodynamics of Black Holes |journal=Living Reviews in Relativity |volume=4 |accessdate=2007-08-08 |doi=10.12942/lrr-2001-6 |bibcode=2001LRR.....4....6W }} * {{Citation |last= Walsh |first= D. |last2=Carswell |first2=R. F. |last3=Weymann |first3=R. J. |title=0957 + 561 A, B: twin quasistellar objects or gravitational lens? |journal=Nature |volume=279 |pages=381–4 |date=1979 |doi=10.1038/279381a0 |pmid= 16068158 |issue= 5712 |bibcode=1979Natur.279..381W }} * {{Citation |last=Wambsganss |first=Joachim |date=1998 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-1998-12 |title=Gravitational Lensing in Astronomy |journal=Living Reviews in Relativity |volume=1 |accessdate=2007-07-20 |doi=10.12942/lrr-1998-12 |arxiv=astro-ph/9812021 |bibcode=1998LRR.....1...12W }} * {{Citation |last=Weinberg |first=Steven |authorlink=Steven Weinberg |title=Gravitation and Cosmology |date=1972 |publisher=John Wiley |isbn=0-471-92567-5 }} * {{Citation |last=Weinberg |first=Steven |title=The Quantum Theory of Fields I: Foundations |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |isbn=0-521-55001-7 }} * {{Citation |last=Weinberg |first=Steven |title=The Quantum Theory of Fields II: Modern Applications |publisher=Cambridge University Press |date=1996 |isbn=0-521-55002-5 }} * {{Citation |last=Weinberg |first=Steven |title=The Quantum Theory of Fields III: Supersymmetry |publisher=Cambridge University Press |date=2000 |isbn=0-521-66000-9 }} * {{Citation |last=Weisberg |first=Joel M. |first2=Joseph H. |last2=Taylor |author2-link=Joseph Hooton Taylor, Jr. |date=2003 |contribution=The Relativistic Binary Pulsar B1913+16" |editor-last=Bailes |editor-first=M. |editor2-first=D. J. |editor2-last=Nice |editor3-first=S. E. |editor3-last=Thorsett |editor3-link=Stephen Thorsett |title=Proceedings of "Radio Pulsars," Chania, Crete, August, 2002 |publisher=ASP Conference Series }} * {{Citation |last=Weiss |first=Achim |date=2006 |url=http://www.einstein-online.info/en/spotlights/BBN_obs/index.html |title=Elements of the past: Big Bang Nucleosynthesis and observation |journal=Einstein Online |publisher=Max Planck Institute for Gravitational Physics |accessdate=2007-02-24 |archivedate=2007-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070208212728/http://www.einstein-online.info/en/spotlights/BBN_obs/index.html }} * {{Citation |first=John A. |last=Wheeler |authorlink=John Archibald Wheeler |title=A Journey Into Gravity and Spacetime |series=Scientific American Library |place=San Francisco |isbn=0-7167-6034-7 |publisher=W. H. Freeman |date=1990 }} * {{Citation |last=Will |first=Clifford M. |authorlink=Clifford Will |title=Theory and experiment in gravitational physics |publisher=Cambridge University Press |date=1993 |isbn=0-521-43973-6 }} * {{Citation |authorlink=Clifford Will |last=Will |first=Clifford M. |date=2006 |url=http://www.livingreviews.org/lrr-2006-3 |title=The Confrontation between General Relativity and Experiment |journal=Living Reviews in Relativity |accessdate=2007-06-12 |doi=10.12942/lrr-2006-3 |volume=9 |arxiv=gr-qc/0510072 |bibcode=2006LRR.....9....3W }} * {{Citation |last=Zwiebach |first=Barton |authorlink=Barton Zwiebach |title=A First Course in String Theory |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83143-1 }} {{refend}} == ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ == ;Popular books * {{Citation|last=Geroch|first= R|authorlink=Robert Geroch| title=General Relativity from A to B|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|date=1981|isbn=0-226-28864-1}} * {{Citation|author=Lieber, Lillian|authorlink=Lillian Lieber| title=The Einstein Theory of Relativity: A Trip to the Fourth Dimension|location=Philadelphia|publisher=Paul Dry Books, Inc.|date=2008|isbn=978-1-58988-044-3}} * {{Citation|author=Wald, Robert M.|authorlink=Robert Wald|title=Space, Time, and Gravity: the Theory of the Big Bang and Black Holes|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|date=1992|isbn=0-226-87029-4}} * {{citation|authorlink=John Archibald Wheeler|last1=Wheeler|first1=John|last2=Ford|first2=Kenneth|date=1998|title=Geons, Black Holes, & Quantum Foam: a life in physics|isbn=0-393-31991-1|location=New York |publisher=W. W. Norton }} ;Beginning undergraduate textbooks * {{Citation|author=Callahan, James J.|title=The Geometry of Spacetime: an Introduction to Special and General Relativity| location=New York|publisher=Springer|date=2000|isbn=0-387-98641-3}} * {{Citation|author=Taylor, Edwin F.; [[John Archibald Wheeler|Wheeler, John Archibald]]|title=Exploring Black Holes: Introduction to General Relativity|publisher=Addison Wesley|date=2000|isbn=0-201-38423-X}} ;Advanced undergraduate textbooks * {{Citation|author=B. F. Schutz|title=A First Course in General Relativity (Second Edition)|publisher=Cambridge University Press| date=2009|isbn=978-0-521-88705-2}} * {{Citation|author=Cheng, Ta-Pei|title=Relativity, Gravitation and Cosmology: a Basic Introduction|location=Oxford and New York| publisher=Oxford University Press| date=2005|isbn=0-19-852957-0}} * {{Citation|last=Gron|first=O.|last2=Hervik|first2=S.| title=Einstein's General theory of Relativity|publisher=Springer|date=2007|isbn=978-0-387-69199-2}} * {{Citation|author=Hartle, James B.|authorlink=James Hartle|title=Gravity: an Introduction to Einstein's General Relativity|location=San Francisco|publisher=Addison-Wesley|date=2003|isbn=0-8053-8662-9}} * {{Citation|author=[[Lane P. Hughston|Hughston, L. P.]] & Tod, K. P.|title=Introduction to General Relativity|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|date=1991|isbn=0-521-33943-X}} * {{Citation|author=d'Inverno, Ray|title=Introducing Einstein's Relativity|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|date=1992|isbn=0-19-859686-3}} *{{cite book|last=Ludyk|first=Günter|title=Einstein in Matrix Form|date=2013|publisher=Springer|location=Berlin|isbn= 9783642357978 |edition=1st}} ;Graduate-level textbooks * {{Citation|author=Carroll, Sean M.|authorlink=Sean M. Carroll|title=Spacetime and Geometry: An Introduction to General Relativity|location=San Francisco|publisher=Addison-Wesley|date=2004|isbn=0-8053-8732-3|url=http://spacetimeandgeometry.net/}} * {{Citation|last=Grøn|first=Øyvind |authorlink=Øyvind Grøn| author2=Hervik, Sigbjørn|title=Einstein's General Theory of Relativity|location=New York|publisher=Springer|date=2007|isbn=978-0-387-69199-2}} * {{Citation|author=Landau, Lev D.|authorlink=Lev Landau|author2= Lifshitz, Evgeny F.| author2-link=Evgeny Lifshitz|title=The Classical Theory of Fields (4th ed.)|location=London|publisher=Butterworth-Heinemann|date=1980|isbn=0-7506-2768-9}} * {{Citation|first=Charles W.|last=Misner|authorlink=Charles W. Misner|first2=Kip. S.|last2=Thorne|author2-link=Kip Thorne|first3=John A.|last3=Wheeler|author3-link=John A. Wheeler|title=[[Gravitation (book)|Gravitation]]|publisher= W. H. Freeman|date=1973|isbn=0-7167-0344-0}} * {{Citation|author=Stephani, Hans|title=General Relativity: An Introduction to the Theory of the Gravitational Field,|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|date=1990|isbn=0-521-37941-5}} * {{Citation|last=Wald|first=Robert M.|authorlink=Robert Wald|title=[[General Relativity (book)|General Relativity]]|publisher=University of Chicago Press|date=1984|isbn=0-226-87033-2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{Commons category}} {{Wikibooks}} {{Wikiversity}} {{Wikisource portal|Relativity}} {{Wikisourcepar|Relativity: The Special and General Theory}} * [http://www.einstein-online.info/ Einstein Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140601190245/http://www.einstein-online.info/ |date=2014-06-01 }}&nbsp;– Articles on a variety of aspects of relativistic physics for a general audience; hosted by the [[Max Planck Institute for Gravitational Physics]] * [http://archive.ncsa.illinois.edu/Cyberia/NumRel/NumRelHome.html NCSA Spacetime Wrinkles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150327100311/http://archive.ncsa.illinois.edu/Cyberia/NumRel/NumRelHome.html |date=2015-03-27 }}&nbsp;– produced by the [[numerical relativity]] group at the [[National Center for Supercomputing Applications|NCSA]], with an elementary introduction to general relativity '''{{hlist|Courses|Lectures|Tutorials}}''' * {{YouTube |id=hbmf0bB38h0&list=EC6C8BDEEBA6BDC78D |title=Einstein's General Theory of Relativity}} (lecture by [[Leonard Susskind]] recorded September 22, 2008 at [[Stanford University]]). * [https://web.archive.org/web/20160303175347/http://www.luth.obspm.fr/IHP06/ Series of lectures on General Relativity] given in 2006 at the [[Institut Henri Poincaré]] (introductory/advanced). * [http://www.math.ucr.edu/home/baez/gr/ General Relativity Tutorials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070707011024/http://math.ucr.edu/home/baez/gr/ |date=2007-07-07 }} by [[John Baez]]. * {{cite web |author=Brown, Kevin |title=Reflections on relativity |work=Mathpages.com |url=http://www.mathpages.com/rr/rrtoc.htm |accessdate=May 29, 2005}} * {{cite web |author=Carroll, Sean M. |title=Lecture Notes on General Relativity |url=http://arxiv.org/abs/gr-qc/9712019 |accessdate=January 5, 2014}} * {{cite web |author=Moor, Rafi |title=Understanding General Relativity |url=http://www.rafimoor.com/english/GRE.htm |accessdate=July 11, 2006}} * {{cite web |author=Waner, Stefan |title=Introduction to Differential Geometry and General Relativity |url=http://www.zweigmedia.com/diff_geom/tc.html |accessdate=2015-04-05 |format=PDF}} {{ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਵਾਂ}} {{ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਥਿਊਰੀਆਂ|PST}} {{ਆਈਨਸਟਾਈਨ}} {{ਟੈਂਸਰ}} {{Portal bar|Astronomy|Mathematics|Physics|Time}} {{Featured article}} <!-- WIKIPEDIA POLICY NOTE: This is the main article for [[:Category:General relativity]]. Additional categorizations should be done for the category, not this article. See Wikipedia:Categorization for current guidelines (not WP:CSL, which is only a proposal). ---> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ}} [[Category:ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ| ]] [[Category:ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] p6l9n3mllfakmpls7714vfnz4xmlr1m 0 76335 850772 847030 2026-10-30T06:09:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850772 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ | image = Gerty Theresa Cori.jpg | alt = | caption = 1947 ਵਿੱਚ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ | birth_date = {{Birth date|1896|8|15}} | birth_name = ਗਰਟੀ ਥਰੈਸਾ ਰੈਡਨਿੱਟਜ਼ | birth_place = [[ਪਰਾਗ]], [[ਅਸਟਰੋ-ਹੰਗਰੀ ਸਾਮਰਾਜ]] | death_date = {{Death date and age|1957|10|26|1896|8|15}} | death_cause = [[ਮਾਇਲੋਸਕਲੈਰੋਸਿਸ]] | death_place = [[ਗਲੈਨਡੇਲ, ਮਿਸੀਸੂਰੀ]], ਯੂ.ਐਸ.ਏ. | residence = [[ਅਮਰੀਕੀ]] | spouse = {{marriage|[[ਕਾਰਲ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਕੋਰੀ]]|1920|1957}} | other_names = ਗਰਟੀ ਥਰੈਸਾ ਕੋਰੀ | alma_mater = [[ਕਾਰਲ ਫਰਡੀਨੈਂਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੈਟ]] ਪਰਾਗ ਵਿੱਚ | known_for = ਕਾਰਬੋਬਾਈਡ੍ਰੇਟ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ; [[ਕੋਰੀ ਚੱਕਰ]] ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ; [[ਗਲੂਕੋਜ਼ 1-ਫਾਸਫੇਟ]] ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਲਈ | awards = ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ(1947)</small><br>[[ਗਾਰਵਿਨ-ਓਲਿਨ ਮੈਡਲ]] {{small|(1948)}} ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਇਨਾਮ | occupation = [[ਜੈਵ ਵਿਗਿਆਨੀ]] }} '''ਗਰਟੀ ਥਰੇਸਾ ਕੋਰੀ''' (15 ਅਗਸਤ 1896 - 26 ਅਕਤੂਬਰ 1957) ਚੈੱਕ-ਅਮਰੀਕੀ ਜੈਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਚਿਕਿਤਸਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਕੋਰੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪਰਾਗ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਚ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮੌਕੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਕੋਰੀ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ [[ਕਾਰਲ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਕੋਰੀ]] ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ 1920 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। 1922 ਵਿੱਚ [[ਯੂਰਪ]] ਦੇ ਬਿਗੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜੋੜਾ [[ਯੂ.ਐਸ]] ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਨੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ। 1947 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਾਰਲ, ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ [[ਬਰਨਾਰਡੋ ਹੌਸੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਨੂੰ [[ਗਲਾਈਕੋਜਨ]] ਦੀ ਖੋਜ ਕਾਰਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਢੰਗ ਨੂੰ ਕੋਰੀ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਕੋਰੀ ਸਾਈਕਲ ਚੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2004 ਵਿੱਚ ਗਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਕੋਰੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ [[ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ]] ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ। [[ਮਾਈਲੋਸਕਲੈਰੋਸਿਸ]] ਨਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ 10 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1957 ਵਿੱਚ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ। ਚੰਦ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਭੇਜੇ [[ਕੋਰੀ ਕ੍ਰੇਟਰ]]ਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ== ਗਰਟੀ ਥਰੇਸਾ ਰੈਡਨਿੱਟਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1896 ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਪਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਓਟੋ ਰੈਡਨਿੱਟਜ਼, ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਖੰਡ ਰਿਫਾਇਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਢੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੰਡ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂਅ ਮਾਰਥਾ ਸੀ। [[ਲਾਈਸੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਟੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗਰਟੀ ਨੇ 16 ਸੀਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕਲ, ਜੋ ਕਿ ਪੀਡੀਈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1914 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਕਾਰਲ ਫਰਡੀਨੈਂਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸੀਟੇਟ]] ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ (ਪਰਾਗ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ 1920 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਗਰਟੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ [[ਕਾਰਲ ਕੋਰੀ]] ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਗਰਟੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ 1920 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ। ਗਰਟੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ]] ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ [[ਵਿਆਨਾ]], [[ਅਸਟਰੀਆ]] ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਗਰਟੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲ ਕੈਰੋਲੀਨਨ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਗਰਟੀ ਨੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਥਾਈਰਾਇਡ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਨਿਮਨ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ) ਕਰਨ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਗੜਬੜ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ [[ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ]] ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਾਫੀ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗਰਟੀ [[ਜ਼ੈਰੋਪਥੈਲਮੀਆ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ। ਵਿਗੜਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰ ਕੋਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 1922 ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ [[ਯੂ.ਐਸ]] ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਬਫੈਲੋ]], ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਥਿਤ 'ਸਟੇਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਮਲਿੱਗਨੈਂਟ ਡਸੀਸਿਜ਼'(ਹੁਣ [[ਰੋਜ਼ਵੈੱਲ ਪਾਰਕ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ]]) ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂ.ਐਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। {{Quote box|quote=She was constantly in the laboratory, where we two worked alone. We washed our own laboratory glassware and she would occasionally complain bitterly to Carl about not having any dishwashing help. When she tired, she would retire to her small office adjoining the laboratory, where she would rest on a small cot. She smoked incessantly and dropped cigarette ashes constantly... .|source=Joseph Larner<ref name="Larner">{{cite web|url=http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:QvPvYjbqaCsJ:books.nap.edu/html/biomems/gcori.pdf+Gerty+Theresa+Cori&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESiF5EqmvrHoz5Kevg0GpC8sIjQKQWbB9DvJryEMJorpkN_wqg8uC4qpn1HIcbNPJ6EFn_tn2EwpZ748Aia-5rYFk76cnAyytrzDprbeWjiBoLKzN01L8x3dn_V4Na_NnqWMb4Q-&sig=AHIEtbQz8dSqsm3Hm9TMmKSLj2AioWYPig|title=Gerty Theresa Cori|last=Larner|first=Joseph|year=1992|publisher=National Academy of Sciences|pages=113, 124, 125|accessdate=17 June 2010}}</ref>|salign=right| width = 20% | align = left | style = padding:10px; }} ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਰੋਜ਼ਵੈੱਲ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਸਬੰਧੀ, ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ [[ਗਲੂਕੋਜ਼]] ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ-ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਵਿੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ 50 ਪੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਗਰਟੀ ਨੇ ਇਕਹਿਰੀ ਲੇਖਿਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 11 ਪੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। 1929 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ (ਸਾਈਕਲ), [[ਕੋਰੀ ਚੱਕਰ]], ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਁ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਪਰਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਮੈਟੀਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1931 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ਵੈੱਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰਲ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਗਰਟੀ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ 'ਗੈਰ-ਅਮਰੀਕੀ' ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। 1931 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੇਂ.ਲੂਈਸ, [[ਮਿਸੀਸੂਰੀ]] ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਲ ਨੂੰ [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ]] ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਰਟੀ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਅਤੀਤ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਤੇ, ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। 1943 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰੀਸਰਚ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਕਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਕੋਲੌਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ 1957 ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕੰਮ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੱਡੂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਯੋਗਿਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਨੂੰ [[ਗਲੂਕੋਜ਼ 1-ਫਾਸਫੇਟ]] ਵਿੱਚ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਰੀ ਈਸਟਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਗਿਕ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ [[ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਸ]] ਨਾਂਅ ਦੇ ਪਾਚਕ (ਐਨਜ਼ਾਇਮ) ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਾਵਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੀ ਈਸਟਰ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਦੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਲਹੂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਤੋਂ ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਨੇ [[ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਭੰਡਾਰ ਬਿਮਾਰੀ|ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਡਿਸੀਜ਼]] 'ਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪਾਚਕ ਦੋਸ਼ (ਐਨਜ਼ਾਇਮਿਕ ਡਿਫੈਕਟ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਗਰਟੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਾਚਕ (ਐਨਜ਼ਾਇਮ) ਵਿਚਲੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ਾਂ (ਡਿਫੈਕਟਾਂ) ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨਵੰਸ਼ਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਹਿਊਮਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਡਿਸੀਜ਼) ਹਨ। ਗਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਰਲ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਗਲਾਈਕੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ [[ਬਰਨਾਰਡੋ ਹੌਜ਼ੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ 'ਚ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਦੇ ਮੁੜ-ਪਰਤਣ (ਰਿਵਰਸੀਬਲ) ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਢੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਬੈਟਿਕਸ ਦੇ ਇਲਾਜਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ==ਸਨਮਾਨ== 1947 ਵਿੱਚ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, [[ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ]] ਤੇ [[ਇਰੇਨ ਜੋਲੀਅਟ ਕਿਊਰੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੀਜੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਚਿਕਿਤਸਾ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ]] ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ (ਫੈਲੋ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚੰਦ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਕ੍ਰੇਟਰ ਕੋਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ 'ਚ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਨਸ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਕੋਰੀ ਕ੍ਰੇਟਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। 1948 ਕੋਰੀ ਨੂੰ [[ਗਾਰਵਨ ਓਲਿਨ ਮੈਡਲ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੈਡਲ ਕੇਵਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਆਖਰੀ ਸਾਲ== ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਗਰਟੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸੈਰ 'ਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਗਰਟੀ [[ਮਾਈਲੋਸਕਲੈਰੋਸਿਸ]], ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਦੀ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ 1947 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਈ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ, ਟੌਮ ਕੋਰੀ ਨਾਲ ਗੁਜਾਰਿਆ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਕਾਰਕੁੰਨ [[ਫਾਈਲਿਸ ਸਖਲਾਫਲੀ]] ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ== * [[ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== *[https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/carbohydratemetabolism.html?_ga=1.210475666.663732468.1482067778 ਕਾਰਲ ਐਂਡ ਗਰੀਟ ਕੋਰੀ ਐਂਡ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ] (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ), ਅਮੇਰੀਕਨ ਕਮਿਸਟਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਂਡਮਾਰਕਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ। *[https://web.archive.org/web/20100221152306/http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/words/CoriEssay.htm “ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ” ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਵੱਲੋਂ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)] *[https://web.archive.org/web/20100605182308/http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/bios/HoussayMemCori.htm ਬਰਨਾਰਡੋ ਏ. ਹੌਜ਼ੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟੂ ਗਰਟੀ ਥਰੇਸਾ ਕੋਰੀ] (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) *[https://web.archive.org/web/20100605183206/http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/bios/corimem.htm ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਮੈਮੋਰੇਬਿਲੀਆ] (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) *[http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/cori-lecture.pdf ਨੋਬਲ ਲੈਕਚਰ ਬਾਇ ਕਾਰਲ ਕੋਰੀ ਅਕੇ ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ] (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) *[http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/Cori_Gerty.pdf National Academy of Sciences Biographical Memoir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730022125/http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/Cori_Gerty.pdf |date=2014-07-30 }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896]] ji16w5eqz75y7x6yk6sw9wkbwddwds5 0 83360 850792 604593 2026-10-30T11:22:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850792 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson |name= ਜੀਤੂ ਰਾਏ |image= |caption=ਜੀਤੂ ਰਾਏ |birth_date={{Birth date and age|df=yes|1987|8|26}}<ref>{{Cite web |url=https://www.rio2016.com/en/athlete/jitu-rai |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-08-14 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806080554/https://www.rio2016.com/en/athlete/jitu-rai |dead-url=yes }}</ref> |birth_place=ਜਿਲ੍ਹਾ ਸੰਖੂਵਸਾਬ੍ਹਾ, [[ਨੇਪਾਲ]]] |nationality= ਭਾਰਤੀ |height= {{convert|5|ft|3|in|cm|abbr=on}} |weight= 64 ਕਿ:ਗ੍ਰ: |country=[[ਭਾਰਤ]] |sport=ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ |event = 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ<br>50 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ | rank = '''1''' (10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ)<ref>{{cite news |title= 10 metre air pistol World rankings |url= http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=AP60&evlinkid=202 |publisher= ''issf-sports.org'' |date= 1 July 2014 |accessdate= 28 July 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140728172221/http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=AP60&evlinkid=202 |archive-date= 28 ਜੁਲਾਈ 2014 |url-status= dead}}</ref><br>'''4''' (50 metre pistol)<ref>{{cite news |title= 50 metre rifle World rankings |url= http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=FP&evlinkid=200 |publisher= ''issf-sports.org'' |date= 1 July 2014 |accessdate= 28 July 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140728180249/http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=FP&evlinkid=200 |archive-date= 28 ਜੁਲਾਈ 2014 |url-status= dead}}</ref> | medaltemplates= {{MedalSport| Men's [[Shooting sports|shooting]]}} {{MedalCountry| {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[51st ISSF World Championships 2014]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Championships|2014 Granada]] | [[2014 ISSF World Championships|50 m pistol]]}} {{MedalCompetition|[[ISSF World Cup 2014]]}} {{MedalGold| [[2014 ISSF World Cup|2014 Maribor]] | [[2014 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Cup|2014 Munich]] | [[2014 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Cup|2014 Maribor]] | [[2014 ISSF World Cup|50 m pistol]]}} {{MedalBronze| [[2015 ISSF World Cup|2015 Changwon]] | [[2015 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold| [[2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]] | [[Shooting at the 2014 Commonwealth Games – Men's 50 metre pistol|50 m pistol]]}} {{MedalCompetition|[[Asian Games]]}} {{MedalGold| [[2014 Asian Games|2014 Incheon]] | [[Shooting at the 2014 Asian Games – Men's 50 metre pistol|50 m pistol]]}} {{MedalBronze| [[2014 Asian Games|2014 Incheon]] | [[Shooting at the 2014 Asian Games – Men's 10 metre air pistol team|10 m air pistol team]]}} }} '''ਜੀਤੂ ਰਾਏ''' (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1987)ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ]] rj2rq24wx13e3nfwcjbe0yfcjwzk6qz 0 95123 850791 842577 2026-10-30T11:21:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850791 wikitext text/x-wiki {{ਅੰਦਾਜ਼}} GIGOLO '''ਜੀਗੋਲੋ''' #GIGOLO #ਜੀਗੋਲੋ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ) ਜੀਗੋਲੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ੈਕਸ, ਜੀਵਨ, ਮਹਿਬੂਬ ਵੱਜੋਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤ 30 ਪਲਸ ਤੇ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਸ਼ੌਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਗੋਲੋ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜਾਕੂਆਂ ਤੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲਾਲਾਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣ ਲਗਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਤੇ ਸੈਕਸ ਪੂਰਤੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਚਕੂਲਾ, ਦਿਲੀ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਕ ਜੀਗੋਲੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਔਰਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਕਸ ਸਮੇਤ ਮਾਨਸਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਮੈਨਰ (ਸੰਸਕਾਰ), ਚੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਲੀਕਾ, ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਸਲੀਕਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਚੰਗਾ ਰਵੱਈਆ, ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ, ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਇੱਕ ਮਰਦ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਵਾਂਗ ਕੇਵਲ ਸੈਕਸ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜੀਗੋਲੋ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1920 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਫਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦ Gigoletteਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਰਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸਰ ਵੱਜੋਂ ਹਾਇਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 30 ਅਗਸਤ 2015 ਵਾਲੇ ਆਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਛਾਪੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ “ਮਿਲੀਏ ਏਕ ਜੀਗੋਲੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਸੇ” ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੰਕੀ ਸਿਹਨਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ ਆਪਣੇ ਜੀਗੋਲੋ ਬਣਨ ਤੇ ਫਿਰ ਜੀਗੋਲੋ ਟ੍ਰੇਨਰ ਬਣਨ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਖਰਚ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਂਝ ਇੱਕ ਜੀਗੋਲੋ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਕਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ ਇਹ ਤੱਥ ਕੁਝ ਸਾਈਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਜੀਗੋਲੋ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲੁੱਟ: ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਕਲੱਬ ਜੀਗੋਲੋ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਫੀਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪੈਸੇ ਠੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਜੋਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਖੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਅਮੀਰ ਤੇ ਸ਼ੌਕੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੋਟ: ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ, ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਸੰਪਰਕ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਰਦ ਸ਼ਿਫਾਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ ਸ੍ਰੋਤ: https://en.wikipedia.org/wiki/Gigolo http://www.bbc.com/hindi/india/2015/08/150829_gigolo_trainer_sr http://www.hindi.indiasamvad.co.in/specialstories/delhi-is-sjti-from-10-pm-gigolo-market-where-the-body-of-men-and-women-are-bid-11111 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706091341/http://www.hindi.indiasamvad.co.in/specialstories/delhi-is-sjti-from-10-pm-gigolo-market-where-the-body-of-men-and-women-are-bid-11111 |date=2017-07-06 }} http://news.raftaar.in/tags/gigolo-{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://www.youngisthan.in/hindi/gigolo-business-in-delhi-24069/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160807113305/http://www.youngisthan.in/hindi/gigolo-business-in-delhi-24069/ |date=2016-08-07 }} https://web.archive.org/web/20170714043620/http://gigolotraining.com/blog/?page_id=586 http://www.wordsense.eu/gigolette/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2e9han6rvwm1c1londu71ud10p7uhej 0 106612 850764 850424 2026-10-30T03:16:56Z Stephan1000000 52409 850764 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਟੀਵੀ | show_name = American Horror Story | image = American Horror Story.svg | genre = {{Plainlist| *[[Horror fiction|Horror]] *[[Anthology series|Anthology]] *[[Supernatural fiction|Supernatural]] *[[Slasher film|Slasher]] *[[Drama film|Drama]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-tv-series-v554165|publisher=[[AllMovie]]|title=American Horror Story TV Series (2011)|accessdate=December 13, 2015|last=Droesch|first=Paul}}</ref>}} | creator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy (writer)|Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | starring = {{Plainlist|<!-- Do not change order of cast list. Please keep in order of season and main credits--> * [[Connie Britton]] * [[Dylan McDermott]] * [[Evan Peters]] * [[Taissa Farmiga]] * [[Denis O'Hare]] * [[Jessica Lange]] * [[Zachary Quinto]] * [[Joseph Fiennes]] * [[Sarah Paulson]] * [[Lily Rabe]] * [[Lizzie Brocheré]] * [[James Cromwell]] * [[Frances Conroy]] * [[Emma Roberts]] * [[Kathy Bates]] * [[Michael Chiklis]] * [[Finn Wittrock]] * [[Angela Bassett]] * [[Wes Bentley]] * [[Matt Bomer]] * [[Chloë Sevigny]] * [[Cheyenne Jackson]] * [[Lady Gaga]] * [[Cuba Gooding Jr.]] * [[André Holland]] * [[Billie Lourd]] * [[Alison Pill]] }} | theme_music_composer = {{Plainlist| * Cesar Davila-Irizarry * [[Charlie Clouser]]}} | composer = {{Plainlist| * [[James S. Levine]] * Mac Quayle}} | country = United States | language = English | num_seasons = 13<!-- Do not change season count until a new season has premiered.--> | num_episodes = <onlyinclude>145</onlyinclude><!-- Do not change episode count until a new episode has aired.--> | list_episodes = List of American Horror Story episodes | producer = {{Plainlist| * Alexis Martin Woodall <small>(seasons 1–3)</small> * Patrick McKee * Robert M. Williams Jr. * [[Ned Martel]]}} | executive_producer = {{Plainlist| * Ryan Murphy * Brad Falchuk * [[Dante Di Loreto]] * [[Tim Minear]] * [[James Wong (producer)|James Wong]] * [[Jennifer Salt]] * [[Bradley Buecker]] * Alexis Martin Woodall}} | location = {{Plainlist| * [[Los Angeles]], [[California]] <small>(seasons 1–2, 5–6)</small> * [[New Orleans]], [[Louisiana]] <small>(seasons 3–4)</small> * [[Santa Clarita, California|Santa Clarita]], [[California]] <small>(season 6)</small> * [[Orange, California|Orange]], [[California]] <small>(season 7)</small> }} | camera = [[Single camera setup|Single camera]] | runtime = 37–73 minutes<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/gp/product/B005PK56TA?ref_=aiv_dp_season_select|title=American Horror Story 6 Seasons 2011|work=Amazon.com|accessdate=July 24, 2016}}</ref> | editor = {{Plainlist| * Bradley Buecker * Doc Crotzer * Adam Penn}} | cinematography = {{Plainlist | * Christopher Baffa (pilot) * [[Michael Goi]] * [[Nelson Cragg]] }} | company = {{Plainlist| * [[20th Century Fox Television]] * Ryan Murphy Productions * Brad Falchuk Teley-Vision}} | distributor = [[20th Television]] | network = [[FX (TV channel)|FX]] | first_aired = {{Start date|2011|10|5}} | last_aired = present | website = http://www.fxnetworks.com/shows/american-horror-story }} <span>'''ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ, '''''ਰਿਆਨ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡ ਫਲਚੁਕ'''''  '''ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ''' '''</span>ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦੀ  "ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636|title=The True Stories Behind 18 American Horror Story Characters|last=Pehanick|first=Maggie|date=April 24, 2016|website=Popsugar.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sugarscape.com/film-tv/news/a1083195/american-horror-story-based-true-events/|title=DID YOU KNOW THESE AMERICAN HORROR STORY PLOTLINES ARE BASED ON TRUE EVENTS?|last=Wood|first=Lucy|date=October 18, 2015|website=Sugarscape.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/news/american-horror-story-hotel-real-life-inspirations/|title=The Real-Life Inspirations Behind American Horror Story: Hotel|last=Gennis|first=Sadie|date=October 20, 2015|publisher=[[TV Guide]]|access-date=May 8, 2016}}</ref> ਸਿਰਫ ਅਦਾਕਾਰ ਇਵੈਨ ਪੀਟਰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਪਾਲਸਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਇਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਬਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਐਫਐਕਸ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[12 ਜਨਵਰੀ]], [[2017]] ਨੂੰ, ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਂਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="eightandnine">{{Cite web|url=https://variety.com/2017/tv/news/american-horror-story-renewed-season-8-9-fx-1201958880/|title=‘American Horror Story’ Renewed For Two More Seasons at FX|last=Wagmeister|first=Elizabeth|date=January 12, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 12, 2017}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਹਾਣੀ ਨੇ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਂਜ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਦੋ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]], ਇੱਕ [[ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ|ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਸ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਥੀ ਬੈਟਸ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕ੍ਰੋਮਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ [[ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ]] ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।  ==== ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ==== === ਧਾਰਨਾ === ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੋਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗੱਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ" ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਰਫੀ ਆਪਣੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। .<ref>{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/ryan-murphy-and-brad-falchuk-talk-american-horror-story-blood-infidelity-and-zachary-quinto/10/2011/|title=Ryan Murphy and Brad Falchuk Talk "American Horror Story": Blood, Infidelity, and Zachary Quinto|last=Juergens|first=Brian|date=October 3, 2011|publisher=NewNowNext|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ  ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref name="Mullins">{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/282480/american-horror-story-season-two-scoop-new-house-and-mostly-new-faces|title=American Horror Story Season Two Scoop: New House and (Mostly) New Faces|last=Mullins|first=Jenna|date=December 22, 2011|website=[[E! Online]]|publisher=[[NBCUniversal]]|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਫੀ ਨੇ ਦੁੱਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਸਮੇਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਬੈਕਗਰਾਉਂਡ ਸੈਟ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/12/22/american-horror-story-will-scare-up-a-new-cast-and-new-haunted-home-for-season-2/|title='American Horror Story' Will Scare Up a New Cast and New Haunted Home for Season 2|last=Itzkoff|first=Dave|date=December 22, 2011|website=[[The New York Times]]|access-date=November 10, 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਅਦਾਕਾਰ ਇਸ ਦੂਜੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਖਸ਼ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।<ref name="3pick">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/fx-picks-up-third-season-of-american-horror-story/2012/11/15/1431d834-2f54-11e2-9f50-0308e1e75445_blog.html|title=FX picks up third season of 'American Horror Story'|last=de Moraes|first=Lisa|date=November 15, 2012|website=[[The Washington Post]]|access-date=November 15, 2012}}</ref> ਕੌਨੀ ਬ੍ਰਿਟਨ, ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਰਡਰ ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਵਿਵਿਨ ਹਾਰਮਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|title='Friday Night Lights' star Connie Britton cast in Ryan Murphy's 'American Horror Story' pilot|last=Stransky|first=Tanner|date=March 18, 2011|website=Entertainment Weekly|access-date=March 18, 2011|archive-date=ਮਾਰਚ 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311191010/http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|url-status=dead}}</ref> ਡੇਨਿਸ ਓ'ਹੇਰੀ, ਬਤੌਰ ਲੈਰੀ ਹਾਰਵੇ, ਦੂਜੇ ਕਾਸਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/03/denis-ohare-joins-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story-118819/|title=Denis O'Hare Joins Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|first=Nellie|date=March 30, 2011|publisher=[[Deadline.com]]|access-date=March 30, 2011}}</ref> ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਨਜ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|title=Jessica Lange To Star in Ryan Murphy/Brad Falchuk's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 13, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511115208/http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|archive-date=May 11, 2011|dead-url=no|access-date=April 13, 2011}}</ref> ਡੀਲਨ ਮੈਕਡਰਮੱਟ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬੇਨ ਹਾਰਮਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story/|title=Dylan McDermott To Star in Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 29, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110508144336/http://www.deadline.com//2011//04//dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story//|archive-date=May 8, 2011|dead-url=no|access-date=April 29, 2011}}</ref> ਟਾਈਸਾ ਫਾਰਮਿਗਾ ਅਤੇ ਇਵਨ ਪੀਟਰਸ ਅੰਤਿਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਲਟ ਹਾਰਮਨ ਅਤੇ ਟੇਟ ਲੈੰਗਡਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|title='American Horror Story' Casts Young Leads|last=Andreeva|date=May 5, 2011|publisher=Deadline.com|access-date=May 5, 2011|archive-date=ਸਤੰਬਰ 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903205244/http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|url-status=dead}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''American Crime Story'', a spin-off series focusing on true crime == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website}} <div class="cx-template-editor-source-container" lang="en" dir="ltr" style="display: none;"><div class="cx-template-editor-source"><div class="cx-template-editor-title" title="The purpose of this template is to provide a standard format for labeling links to official websites.">Official website</div></div></div> * {{IMDb title|1844624|American Horror Story}} * [http://www.tv.com/shows/american-horror-story/ ''American Horror Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408122839/http://www.tv.com/shows/american-horror-story |date=2012-04-08 }} at TV.com [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ]] jpilehc2y5e073nx8e5kh3zdom19820 0 107828 850747 763765 2026-10-29T18:14:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850747 wikitext text/x-wiki '''ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Australian National University'''; ਏ.ਐਨ.ਯੂ.), [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ [[ਕੈਨਬਰਾ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਹੈ। ਐਕਟਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਸੱਤ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।<ref name="structure">{{Cite web|url=http://about.anu.edu.au/governance-structure/university-structure/academic-structure|title=Academic Structure|website=Australian National University|access-date=6 April 2013}}</ref> 1946 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਏ ਐੱਨਯੂ ਨੇ 1960 ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਕੈਨਬਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਲਬੌਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਜੋਂ 1929 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="timeline">{{Cite web|url=http://about.anu.edu.au/profile/history/timeline|title=Timeline|website=Australian National University|access-date=6 April 2013}}</ref> ਏਐਨਯੂ 10,052 ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ 10,840 ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 3,753 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।<ref name="statistics">{{Cite web|url=http://unistats.anu.edu.au/statistics/quickstats/|title=Quick Stats|website=Australian National University|access-date=6 April 2013|archive-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409175758/http://unistats.anu.edu.au/statistics/quickstats/|url-status=dead}}</ref> ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਐਂਡਾਉਮੈਂਟ 2012 ਵਿੱਚ $ 1.13 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।<ref name="endowment">{{Cite web|url=http://www.anu.edu.au/files/review/Investment-Flyer-2012.pdf|title=Investment Performance Summary for Year Ended 31 December 2012|website=Australian National University|access-date=15 March 2015|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402214111/http://www.anu.edu.au/files/review/Investment-Flyer-2012.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਏ.ਐਨ.ਯੂ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਓਸਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, 2018 QS ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਸ<ref name="qs2018">{{cite web|url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2018|title=QS World University Rankings Results 2018|work=[[QS World University Rankings|QS Quacquarelli Symonds Limited]]|accessdate=8 June 2017}}</ref> ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ, ਅਤੇ 2016/17 ਟਾਈਮਜ਼ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 47 ਵਾਂ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ) ਏ.ਐਨ.ਯੂ ਨੂੰ ਟਾਈਮਜ਼ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 2017 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 7 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪਹਿਲੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Elmes|first=John|title=Times Higher Education Global Employability University Ranking 2016|url=https://www.timeshighereducation.com/student/best-universities/graduate-employability-top-universities-australia-ranked-employers|journal=[[Times Higher Education]]|access-date=17 November 2016}}</ref> 2017 ਦੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਗਲੋਬਲ ਐਂਪਲੇਬੈਰਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ, ਏਐਨਯੂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 21 ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (ਪਹਿਲੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ)। ਏਐਨਯੂ 100 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ (ਪਹਿਲੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ' ਚ) ਸੀ ਡਬਲਿਊ ਟੀਐਸ ਲੀਡੇਨ ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਚ।<ref name="theaustralianleiden">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/higher-education/uts-kicks-harvards-butt-in-ranking/news-story/e4a85dfc0e4c8b8436cdc8549fee76c3|title=UTS kicks Harvard’s butt in ranking|last=Hare|first=J.|date=2 May 2014|work=[[The Australian]]|access-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608090015/http://www.theaustralian.com.au/higher-education/uts-kicks-harvards-butt-in-ranking/news-story/e4a85dfc0e4c8b8436cdc8549fee76c3|archive-date=8 ਜੂਨ 2017|url-status=dead}}</ref> ANU ਪ੍ਰੈੱਸ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ANU ਦੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਪਡੇਟ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/universities/australian-national-university|title=The Australian National University|access-date=17 February 2018}}</ref> ਏ ਐੱਨਯੂ ਨੇ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਅਲੂਮਨੀ ਦੇ ਛੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ 49 ਰ੍ਹੋਦਸ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://reporter.anu.edu.au/anu-numbers-global-alumni|title=ANU by numbers: global alumni - ANU Reporter|access-date=2018-05-28|archive-date=2017-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225133514/http://reporter.anu.edu.au/anu-numbers-global-alumni|dead-url=yes}}</ref><ref name="nobel">{{Cite web|url=http://about.anu.edu.au/profile/history/nobel-prize-winners|title=Nobel Prize winners|website=Australian National University|access-date=6 April 2013}}</ref> ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ, 30 ਮੌਜੂਦਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Chifley_library_at_anu.JPG|right|thumb|ਚੀਫਲੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ<br />]] === ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ === ਏਐਨਯੂ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ 1948 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰੈਬ੍ਰੀਅਨ ਆਰਥਰ ਮੈਕਡੋਨਾਲਡ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://anulib.anu.edu.au/using-the-library/collections/|title=Collections - ANU Library|website=Australian National University|access-date=6 April 2013}}</ref>  ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਖੰਡਾਂ ਹਨ - ਚਿੱਪਲੀ, ਮੇਂਜਿਸ, ਹੈਨੋਕੋਕ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਲਾਅ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰਿਪੋਜ਼ਟਰੀ। ਚਾਈਫਲੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐੱਨਯੂ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ 24 ਘੰਟੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://anulib.anu.edu.au/using-the-library/branches/|title=Branches- ANU Library|website=Australian National University|access-date=6 April 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://anulib.anu.edu.au/news-events/news/chifley-level-3-now-open-247|title=Chifley Level 3 now open 24/7 - ANU Library - ANU|website=anulib.anu.edu.au|access-date=15 May 2017|archive-date=11 ਮਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511185547/http://anulib.anu.edu.au/news-events/news/chifley-level-3-now-open-247|dead-url=yes}}</ref> == ਜੁੜਾਵ == ANU ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੱਠ ਸਮੂਹਾਂ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਲਾਇੰਸ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਏਐੱਨਯੂ ਨੇ ਯੂ.ਐੱਸ. ਵਿੱਤੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਲੋਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.anu.edu.au/students/scholarships-support/us-financial-aid|title=US Financial Aid|date=8 November 2014|access-date=15 May 2017}}</ref> ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਆਰਜੀ ਮੇਨੇਜ਼ਿਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਹਰ ਸਾਲ ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.anu.edu.au/students/scholarships/rg-menzies-scholarship-to-harvard|title=R.G. Menzies Scholarship to Harvard|date=24 May 2016|access-date=15 May 2017}}</ref> ਏਐਨਯੂ ਅਤੇ ਮੈਲਬੋਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੌਕਸ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਸਹਿਭਾਗੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://foxfellowship.yale.edu/australian-national-university-university-melbourne-australia|title=The Australian National University & The University of Melbourne, Australia - Yale Fox International Fellowships}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]] om5lcl89n49s3vp2co8vasviylyc8u1 0 111077 850743 822307 2026-10-29T17:03:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850743 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਅਫ਼ਸਰ | image = Afsar.jpg | alt = | caption = ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪੋਸਟਰ | film name = {{Infobox name module|pa|ਅਫਸਰ}} | director = ਗੁਲਸ਼ਨ ਸਿੰਘ | producer = ਅਮੀਕ ਵਿਰਕ<br />ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਜੌਹਲ | writer = ਜਤਿੰਦਰ ਲਾਲ<br />ਜੱਸ ਗਰੇਵਾਲ'''(ਡਾਇਲੌਗ)'''</small> | screenplay = ਜੱਸ ਗਰੇਵਾਲ | story = ਜੱਸ ਗਰੇਵਾਲ | based on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | starring = [[ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ]]<br />[[ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ]]<br />[[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]]<br />[[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] | narrator = | music = ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ | cinematography = ਪ੍ਰਦੀਪ ਖਨਵਿਲਕਰ | editing = ਮਨੀਸ਼ ਮੋਰੇ | production companies = ਨਾਦਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼<br />ਵਿਹਲੀ ਜਨਤਾ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ | distributor = ਓਮਜੀ ਗਰੁੱਪ | released = {{Film date|df=yes|2018|10|5|ਭਾਰਤ}} | runtime = | country = ਭਾਰਤ | language = ਪੰਜਾਬੀ | gross = }} '''ਅਫ਼ਸਰ''' [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਲਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ]], [[ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]] ਅਤੇ [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਕਿ ਭਾਵੇਂ ''[[ਕਾਨੂੰਗੋ]] , ''[[ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰ|ਪਟਵਾਰੀ]] ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਟਵਾਰੀ  ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਦਰ ਫ਼ਿਲਮਸ ਅਤੇ ਵਿਹਲੀ ਜਨਤਾ ਫ਼ਿਲਮਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ''[[ਗੁਲਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]''  ਦੀ ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ [[ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ]] ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। <ref name=":0">{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movies/news/afsar-first-look-pollywood-gets-a-new-on-screen-jodi-nimrat-khaira-and-tasrem-jassar/articleshow/64540403.cms|title=‘Afsar’ first look: Pollywood gets a new on-screen jodi – Nimrat Khaira and Tasrem Jassar – Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-09-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjabipollywood.com/afsar-new-punjabi-movie-starring-tarsem-jassar-and-nimrat-khaira/|title=Afsar (New Punjabi Movie) starring Tarsem Jassar and Nimrat Khaira – PunjabiPollywood.com|website=PunjabiPollywood.com – Gossip, Movies, Songs, Photos, Videos|language=en-US|access-date=2018-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328161717/https://punjabipollywood.com/afsar-new-punjabi-movie-starring-tarsem-jassar-and-nimrat-khaira/|archive-date=2023-03-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|title=Afsar Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movie-details/afsar/movieshow/64519467.cms|access-date=2018-09-08}}</ref> == ਸਿਤਾਰੇ == * [[ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ]] - ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ * [[ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ]] * [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]] * [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] * ਰਾਣਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ *[[ਪੁਖਰਾਜ ਭੱਲਾ]] * [[ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)|ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ]] * ਵਿਜੈ ਟੰਡਨ == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 7524aujlivgjcvfogaxe8wpv1mnw2fp 0 113960 850736 850452 2026-10-29T15:26:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850736 wikitext text/x-wiki {{ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ਰਿਸਤ}} ਇਹ '''2018 ਦੀਆਂ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ|ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] ਦੀ ਸੂਚੀ''' ਹੈ। == ਬੌਕਸ ਦਫ਼ਤਰ == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto auto 10px;" !ਰੈਂਕ !ਫ਼ਿਲਮ !ਡਾਇਰੈਕਟਰ !ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ / ਸਟੂਡੀਓ !ਸਰਬ ਦੁਨੀਆ ਕਮਾਈ (ਮੁਢਲੀ) !ਹਵਾਲੇ |- |1 |ਕੈਰੀ ਓਨ ਜੱਟਾ 2 |ਸਮੀਪ ਕੰਗ |ਵਾਈਟ ਹਿੱਲ ਸਟੂਡੀਓ, ਏ ਐਂਡ ਏ ਅਡਵਾਇਜ਼ਰਸ |{{INRConvert|56.3|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=4059|title=Carry On Jatta 2 Smashes Records By A Distance}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=4015|title=Top Ten Punjabi Grossers All Time - Carry On Jatta 2 Rules}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=4000|title=Carry On Jatta 2 Smashes All Records In Week One}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3987|title=Carry On Jatta 2 Sets Another Record On Sunday}}</ref> |- style="background:#9fc;" |2 |[[ਕਿਸਮਤ]]* |ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ |ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੋਤਮ ਉਤਪਾਦਨ |{{INRConvert|30|c}} |- |3 |[[ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਰੰਗਰੂਟ]] |ਪੰਕਜ ਬੱਤਰਾ |ਵਿਵਡ ਆਰਟ ਹਾਊਸ |{{INRConvert|25.5|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Sajjan-Singh-Rangroot-(India)|title=Sajjan Singh Rangroot (2018) - Financial Information|work=The Numbers|access-date=2018-08-21|archive-date=2018-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821093909/https://www.the-numbers.com/movie/Sajjan-Singh-Rangroot-(India)|url-status=dead}}</ref> |- |4 |[[ਵਧਾਈਆਂ ਜੀ ਵਧਾਈਆਂ]] |[[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]] |ਏ ਐਂਡ ਏ ਅਡਵਾਇਜ਼ਰਸ |{{INRConvert|20.2|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Vadhayiyaan-Ji-Vadhayiyaan-(India)-(2018)|title=Vadhayiyaan Ji Vadhayiyaan (2018) - Financial Information|work=The Numbers|access-date=2018-08-21}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |5 |[[ਮਰ ਗਏ ਓਏ ਲੋਕੋ]] |[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] |ਹਮਬਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ |{{INRConvert|20.1|c}} |- |6 |[[ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੂਆ]] |ਕਿਸ਼ਤੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ |ਰਿਦਮ ਬੌਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ |{{INRConvert|18.2|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Golak-Bugni-Bank-Te-Batua-(India)#tab=summary|title=Golak Bugni Bank Te Batua (2018) - Financial Information|work=The Numbers|access-date=2018-08-21|archive-date=2018-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821093843/https://www.the-numbers.com/movie/Golak-Bugni-Bank-Te-Batua-(India)#tab=summary|url-status=dead}}</ref> |- |7 |''[[ਅਸ਼ਕੇ]]'' |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |ਰਿਦਮ ਬੌਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ |{{INRConvert|18|c}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&country=UK&id=_fASHKE01|title=Ashke|website=www.boxofficemojo.com|access-date=2018-08-21}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Ashke-(India)-(2018)/Australia#tab=international|title=Ashke - Financial Information Australia|work=The Numbers|access-date=2018-08-21|archive-date=2018-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180816194541/https://www.the-numbers.com/movie/Ashke-(India)-(2018)/Australia#tab=international|url-status=dead}}</ref> |- |8 |''[[ਲਾਂਵਾਂ ਫੇਰੇ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਲਾਂਵਾਂ ਫੇਰੇ]]'' |[[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]] |ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ |{{INRConvert|16|c}} |- |9 |''[[ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ]]'' |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |ਵਿਲਜਰ੍ਸ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ |{{INRConvert|16|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Laung-Laachi-(India)#tab=summary|title=Laung Laachi (2018) - Financial Information|work=The Numbers|access-date=2018-08-21|archive-date=2018-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821191901/https://www.the-numbers.com/movie/Laung-Laachi-(India)#tab=summary|url-status=dead}}</ref> |- |10 |''[[ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ]]'' |ਮਨਦੀਪ ਬੈਨੀਪਾਲ |ਡ੍ਰੀਮਰਿਐਲਿਟੀ |{{INRConvert|15.5|c}} |<ref>{{Cite web|url=https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=4179|title=Dakuaan Da Munda Loots Box Office - Box Office India|website=boxofficeindia.com|access-date=2018-09-13}}</ref> |- |11 |[[ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] |[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] |ਸੈਵਨ ਕਲਰਸ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ |{{INRConvert|14-15|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Subedar-Joginder-Singh-(India)#tab=international|title=Subedar Joginder Singh (2018) - Financial Information|work=The Numbers|access-date=2018-08-21}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |12 |''[[ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ]]'' |ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਪਾਲ |ਰਿਦਮ ਬੌਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ |{{INRConvert|10|c}} |<ref>{{Cite news|url=https://www.the-numbers.com/movie/Daana-Paani-(India)/India#tab=summary|title=Daana Pani - Financial Information India|work=The Numbers|access-date=2018-08-21}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} * ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਫ਼ਰਿਸਤ ਵਿੱਚ ਨਾਂਹ ਹੋਣ। == ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਿਸਤ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !ਲੜੀ ਨੰ: ! colspan="2" |ਜ਼ਾਹਰ !ਸਿਰਲੇਖ !ਡਾਇਰੈਕਟਰ !ਕਾਸਟ !ਕਿਸਮ<br /> !ਪਰਡੂਸਰ<br /> !ਹਵਾਲੇ |- |1 ! rowspan="2" |ਜਨਵਰੀ ! rowspan="2" |19 |''ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ'' |ਸ਼ਿਵਤਾਰ ਸ਼ਿਵ |ਅਮਿਤੋਜ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਪ੍ਰੀਤ ਸਿਮਰਨ, ਸ਼ਵਿੰਦਰ ਮਹਿਲ, ਨੀਤੂ ਪੰਧੇਰ |ਡਰਾਮਾ |ਲੈਜੰਡ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/saggi-phull/movieshow/62281226.cms|title=Saggi Phull|access-date=21 January 2018}}</ref> |- |2 |'' ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਘ '' |ਤਾਜ |ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਮਾਨ, ਸਾਰਥੀ ਕੇ, ਕੁਲਜਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ, ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ, ਯਾਦ ਗਰੇਵਾਲ |ਐਕਸ਼ਨ | ਬਿਗ ਹਾਈਟਸ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ ਅਤੇ ਪੀ.ਬੀ.ਆਰ.ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਸ |<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt7860284/?ref_=fn_al_tt_1|title=Punjab Singh|access-date=21 January 2018}}</ref> |- |3 ! rowspan="2" |ਫਰਵਰੀ !2 |''ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਡੀਕ'' |ਸ਼ਿਵਮ ਸ਼ਰਮਾ |[[ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ]], ਅਰਸ਼ ਚਾਵਲਾ, [[ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ|ਬੀ.ਐਨ. ਸ਼ਰਮਾ]], ਮਲਕੀਤ ਰੌਨੀ, ਸੁਰਭੀ ਸਿੰਗਲਾ |ਡਰਾਮਾ |ਵਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ, ਅਵਿਜੇਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ |<ref name="Bhagat Singh Di Udeek">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/bhagat-singh-di-udeek/movieshow/61792248.cms|title=Bhagat Singh Di Udeek|website=Times of India|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |4 ! rowspan="2" |9 |''ਲਾਵਾਂ ਫੇਰੇ'' |[[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]] |[[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਰੂਬੀਨਾ ਬਾਜਵਾ |ਕਾਮੇਡੀ |[[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]], ਰਾਜੀਵ ਸਿੰਗਲਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ |<ref name="Laavaan Phere">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt7897324/?ref_=fn_al_tt_1|title=Laavaan Phere|website=IMDb|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |5 ! rowspan="3" |ਮਾਰਚ |''[[ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ]]'' |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |[[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ]], [[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]], ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ |ਕਾਮੇਡੀ, ਐਕਸ਼ਨ |ਭਗਵੰਤ ਵਿਰਕ, ਨਵ ਵਿਰਕ |<ref name="Laung Laachi">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt8024556/|title=Laung Laachi|website=IMDb|access-date=11 March 2018}}</ref> |- |6 ! rowspan="2" |23 |''[[ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਰੰਗਰੂਟ]]'' |ਪੰਕਜ ਬੱਤਰਾ |[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]], ਸੁਨੰਦਾ ਸ਼ਰਮਾ, [[ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ]], ਡੈਰੇਨ ਟੈੱਸੇਲ |ਯੁੱਧ |ਕਲਰ 9 ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ |<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt7762982/|title=Sajjan Singh Rangroot|access-date=21 January 2018}}</ref> |- | - |''ਨਾਨਕ'' |ਰਾਕੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ |[[ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ]], [[ਜਪੁਜੀ ਖਹਿਰਾ|ਜਪਜੀ ਖਹਿਰਾ]], ਦਿਲਜੋਤ, [[ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ]], [[ਅਨੀਤਾ ਦੇਵਗਨ]] |'' 'ਅਜੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ' '' ' |<ref name="Nanak">{{Cite web|url=http://www.ptcpunjabi.co.in/jassi-gill-will-be-seen-on-big-screen-with-his-film-nanak/|title=Nanak|website=PTC Punjabi|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |7 ! rowspan="4" |ਅਪ੍ਰੈਲ !6 |''[[ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਫ਼ਿਲਮ)]]'' |[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] |[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], ਅਦੀਤੀ ਸ਼ਰਮਾ, [[ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ|ਗੱਗੂ ਗਿੱਲ]], [[ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਬਿੱਲਾ]] |ਡਰਾਮਾ, ਜੰਗ |7 ਕਲਰਸ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ |<ref name="Subedar Joginder Singh">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt7246718/?ref_=fn_al_tt_1|title=Subedar Joginder Singh|website=IMDb|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |8 !13 |''ਗੋਲਕ ਬੁਗਨੀ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬਟੂਆ'' |ਖਿਸ਼ਤੀਜ ਚੌਧਰੀ |[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]], [[ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ]], [[ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ]] |ਕਾਮੇਡੀ |ਰਿਥਮ ਬੌਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਹੇਅਰੇ ਓਮਜੀ ਸਟੂਡਿਓਸ |<ref>{{Cite web|url=http://www.ptcpunjabi.co.in/harish-verma-and-simi-chahal-to-star-in-kssihitj-chaudhary-directed-golak-bugni-bank-te-batua/|title=Golak Bugni Bank Te Batua|website=PTC Punjabi|language=en-US|access-date=2018-03-13}}</ref> |- |9 ! rowspan="2" |20 |''ਖਿਦੋ ਖੂੰਡੀ'' |ਰੋਹਿਤ ਜੁਗਰਾਜ |[[ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ]], ਮੰਡੀ ਤੱਖੜ, ਨਰਾਜ ਨਾਰੂਜ਼ੀ, ਮਾਨਵ ਵਿਜ |ਸਪੋਰਟ, ਡਰਾਮਾ |ਅੱਲਵਿੰਦਰ ਹੇਰੇ, ਕਾਵਣਜੀਤ ਹੇਰੇ, ਸਾਗੁਣ ਵਾਘ, ਰੋਹਿਤ ਜੁਗਰਾਜ |<ref name="Khido Khundi">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt7177642/?ref_=fn_al_tt_1|title=Khido Khundi|website=IMDb|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |10 |''ਕੰਡੇ'' |ਕਵੀ ਰਾਜ਼ |[[ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ]], [[ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ]], ਸੁਨੀਤਾ ਧੀਰ, ਜੀਤ ਰੁਦਕਾ |- |11 ! rowspan="2" |ਮਈ !4 |''[[ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ]]'' |ਤਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਪਾਲ |[[ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ|ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿਲ]], ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ |ਡਰਾਮਾ |ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੋਤਮ ਜੀ ਫਿਲਮਸ, ਨੈਨੋਕੇ ਸਟੂਡੀਓ |<ref name="Daana Paani">{{Cite web|url=http://www.ptcpunjabi.co.in/jimmy-shergil-to-romance-simmi-chahal-in-daana-paani|title=Daana Paani|website=PTC Punjabi|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |12 !18 |''ਹਰਜੀਤਾ'' |ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਰੋੜਾ |ਐਮੀ ਵਿਰਕ |ਜੀਵਨੀ |ਨਿਕ ਬਾਹਲ, ਮੁਨੀਸ਼ ਸਾਹਨੀ, ਭਗਵੰਤ ਵਿਰਕ |<ref name="Harjeeta">{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/hockey/harjeeta-the-real-story|title=Harjeeta|website=Sportskeeda|access-date=25 January 2018}}</ref> |- |13 ! rowspan="2" |ਜੂਨ !1 |''ਕੈਰੀ ਓਨ ਜੱਟਾ 2'' |[[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]] |[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]], [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ]], [[ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਿੰਨੂ ਢਿੱਲੋਂ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]], [[ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ]] |ਕਾਮੇਡੀ |- |14 !22 |''ਅਸੀਸ'' |[[ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ]] |[[ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ]] |ਡਰਾਮਾ |ਲੱਕੀ ਸੰਧੂ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਾਠ |<ref name="Asees">{{Cite web|url=http://saadapollywood.com/rana-ranbir-turns-film-director-asees/|title=Asees|website=Saada Pollywood|access-date=25 January 2018|archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125193612/http://saadapollywood.com/rana-ranbir-turns-film-director-asees/|dead-url=yes}}</ref> |- |15 ! rowspan="4" |ਜੁਲਾਈ !6 |''ਨਾਨਕਾਣਾ'' |[[ਮਨਜੀਤ ਮਾਨ]] |[[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]], ਕਵਿਤਾ ਕੌਸ਼ਿਕ |ਡਰਾਮਾ |ਯੂਨਿਸਸ ਇਨਫੋਸੋਲੂਸ਼ਨਜ਼ |<ref>{{Cite web|url=https://punjabipollywood.com/gurdas-maan-upcoming-punjabi-movie-nankana/|title=Gurdas Maan’s Upcoming Punjabi Movie ‘Nankana’}}</ref> |- |16 !13 |''[[ਵਧਾਈਆਂ ਜੀ ਵਧਾਈਆਂ]]'' |[[ਸਮੀਪ ਕੰਗ]] |[[ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਿੰਨੂ ਢਿੱਲੋਂ]], [[ਕਵਿਤਾ ਕੌਸ਼ਿਕ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] |ਕਾਮੇਡੀ |ਏ ਐਂਡ ਏ ਅਡਵਾਈਜ਼ਰਸ | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movie-details/vadhayiyaan-ji-vadhayiyaan/movieshow/64567344.cms|title=Vadhayiyaan Ji Vadhayiyaan Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|website=m.timesofindia.com|access-date=2018-06-15}}</ref> |- |17 ! rowspan="2" |27 |''ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਰੱਬਾ'' |ਸੁਖਦੀਪ ਸੁਖੀ |ਨਵਜੀਤ, ਯੰਗਵੀਰ, ਸੇਜ਼ਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਯੁਵਲੀਨ ਕੌਰ, ਭੋਟੂ ਸ਼ਾਹ, ਨੀਤੂ ਫਾਂਡੇਰ |ਕਾਮੇਡੀ |ਕਪਿਲ ਬੱਤਰਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ |<ref>{{Cite web |url=http://kapilbatraproductions.com/ishq-na-hove-rabba/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-12-27 |archive-date=2018-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826090358/http://kapilbatraproductions.com/ishq-na-hove-rabba/ |dead-url=yes }}</ref> |- |18 |''[[ਅਸ਼ਕੇ]]'' |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]], ਸੰਜੇਦਾ ਸ਼ੇਖ, [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ]], [[ਹੌਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਹੋਬੀ ਧਾਲੀਵਾਲ]], [[ਗੁਰਸ਼ਬਦ]] |ਭੰਗੜਾ |ਰਿਦਮ ਬੌਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ |<ref>{{Cite web|url=http://www.iampunjaabi.com/ballewood/movies/news/1127-latest-punjabi-film-ashke-announced-amrinder-to-lead|title=Ashke|access-date=2018-12-27|archive-date=2019-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104143100/http://www.iampunjaabi.com/ballewood/movies/news/1127-latest-punjabi-film-ashke-announced-amrinder-to-lead|dead-url=yes}}</ref> |- |19 ! rowspan="4" |ਅਗਸਤ !3 |''ਜੱਗਾ ਜਿਓੰਦਾ ਏ'' |ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ |ਦਲਜੀਤ ਕਲਸੀ, ਕਾਇਨਾਤ ਅਰੋੜਾ, [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]], ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ |ਐਕਸ਼ਨ, ਡਰਾਮਾ, ਕਾਮੇਡੀ |<ref>https://www.imdb.com/title/tt7378348/?ref_=ttfc_fc_tt</ref> |- |20 !10 |''[[ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ (ਫ਼ਿਲਮ)]]'' |ਮਨਦੀਪ ਬੇਨੀਪਾਲ |[[ਦੇਵ ਖਰੌੜ]], ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ, ਪੂਜਾ ਵਰਮਾ |ਐਕਸ਼ਨ, ਡਰਾਮਾ | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movie-details/dakuaan-da-munda/movie-showtimes/sangrur/361/63202451|title=Dakuaan Da Munda}}</ref> |- |21 !15 |''ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਸ 420 ਰਿਟਰਨਸ'' |ਖਿਸ਼ਤੀਜ ਚੌਧਰੀ |[[ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ]], [[ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ]], [[ਪਾਇਲ ਰਾਜਪੂਤ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]], [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ]] |ਕਾਮੇਡੀ |ਫਰਾਈਡੇ ਰਸਸ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movie-details/mr--mrs-420-return/movieshow/62902344.cms|title=Mr. & Mrs. 420 Return Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|website=m.timesofindia.com|access-date=2018-06-15}}</ref> |- |22 !31 |''[[ਮਰ ਗਏ ਓਏ ਲੋਕੋ]]'' |[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] |[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] |ਕਾਮੇਡੀ |ਹਮਬਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਸ | | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/punjabi/movie-details/mar-gaye-oye-loko/movieshow/63812297.cms|title=Mar Gaye Oye Loko Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|website=m.timesofindia.com|access-date=2018-06-15}}</ref> |- |23 ! rowspan="3" |ਸਤੰਬਰ !14 |''ਕੁੜਮਾਈਆਂ'' |ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਟੋਨੀ |ਹਰਜੀਤ ਹਰਮਰ, ਜਾਪਜੀ ਖਹਿਰਾ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ |ਕਾਮੇਡੀ |ਗੁਰਮੀਤ ਸਾਜਨ, ਗੁਰਮੇਲ ਬਰਾੜ | <ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt8653470/?ref_=ttfc_fc_tt}}Missing or empty <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;title=</code> ([[ਮਦਦ:CS1 errors#citation missing title|help]]) </ref> |- |24 !21 |''[[ਕਿਸਮਤ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਕਿਸਮਤ]]'' |ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ |[[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]], [[ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ]], [[ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ]], ਮਨਦੀਪ ਮਨੀ |ਡਰਾਮਾ |ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੋਤਮ ਜੀ ਫਿਲਮਸ | <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/search?hl=en-IN&source=android-browser&ei=caIjW5PkMNio9QO0-6noAg&q=qismat+film&oq=qismat+film&gs_l=mobile-gws-wiz-serp.3..46i20i263j0i20i263j0i10l3.216658.223695..224539...2....338.2584.2-10j1......0....1.......3..0j46j46i39j35i39j0i131j46i67j46i131j0i10i2i203j0i203.IpeK9J9ox/c=|title=qismat film - Google Search|website=www.google.com|language=en|access-date=2018-06-15}}</ref> |- |25 !28 |''ਪ੍ਰਹੁਣਾ'' |ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਾਜ ਚੱਢਾ |[[ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਬਿੱਲਾ]], ਵਮਾਣਾ ਗੱਬੀ, [[ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ]] |ਕਾਮੇਡੀ |ਦਾਰਾ ਫਿਲਮਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਸ |<ref>{{Citation|title=Parahuna Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/parahuna/movieshow/63395315.cms|access-date=2018-09-05}}</ref> |- |26 ! rowspan="4" |ਅਕਤੂਬਰ !5 |''[[ਅਫ਼ਸਰ (ਫ਼ਿਲਮ)]]'' |ਗੁਲਸ਼ਨ |[[ਤਰਸੇਮ ਜੱਸੜ]], [[ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ]], [[ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]] |ਡਰਾਮਾ |ਵੇਹਲੀ ਜਨਤਾ ਫਿਲਮਸ |<ref>{{Cite web|url=https://punjabipollywood.com/afsar-new-punjabi-movie-starring-tarsem-jassar-and-nimrat-khaira/|title=Afsar (New Punjabi Movie) starring Tarsem Jassar and Nimrat Khaira - PunjabiPollywood.com|website=PunjabiPollywood.com - Gossip, Movies, Songs, Photos, Videos|language=en-US|access-date=2018-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328161717/https://punjabipollywood.com/afsar-new-punjabi-movie-starring-tarsem-jassar-and-nimrat-khaira/|archive-date=2023-03-28|url-status=dead}}</ref> |- |27 !12 |''[[ਸੰਨ ਆਫ਼ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]]'' |ਵਿਕਰਮ ਗਰੋਵਰ |[[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]], [[ਜਪੁਜੀ ਖਹਿਰਾ|ਜਪਜੀ ਖਹਿਰਾ]], [[ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] |ਡਰਾਮਾ |ਕੇ 9 ਫਿਲਮਾਂ |<ref>{{Citation|title=Son Of Manjeet Singh Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/son-of-manjeet-singh/movieshow/65452517.cms|access-date=2018-08-22}}</ref> |- |28 !19 |''[[ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ]]'' |ਹੈਰੀ ਭੱਟੀ |ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ, [[ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ]], [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ]], [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]], [[ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ]] |ਡਰਾਮਾ, ਕਾਮੇਡੀ |ਤੇਗ ਪ੍ਰੋਡਕ੍ਸ਼ਨ੍ਸ |<ref>{{Cite news|url=https://chandigarhmetro.com/aate-di-chidi-new-punjabi-movie-starring-neeru-bajwa-amrit-maan-gets-a-release-date/|title=Aate Di Chidi (New Punjabi Movie) Starring Neeru Bajwa & Amrit Maan Gets A Release Date|date=2018-03-29|work=Chandigarh Metro|access-date=2018-07-23|language=en-US}}</ref> |- |29 !26 |''[[ਰਾਂਝਾ ਰਿਫਊਜੀ]]'' |ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ |[[ਰੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ]], ਸਾਵਨਵੀ ਧੀਮਾਨ, [[ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ]] |ਡਰਾਮਾ |ਜੇ.ਬੀ. ਮੂਵੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ |<ref>{{Citation|title=Ranjha Refugee Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/ranjha-refugee/movieshow/63812384.cms|access-date=2018-09-05}}</ref> |- |30 ! rowspan="3" |ਨਵੰਬਰ !16 |''[[ਲਾਟੂ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਲਾਟੂ]]'' |ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਹ |[[ਗਗਨ ਕੋਕਰੀ]], ਅਡੀਤੀ ਸ਼ਰਮਾ, [[ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ]], ਰਾਹੁਲ ਜੁਗਲਲ |ਪੀਰੀਅਡ, ਡਰਾਮਾ |<ref>https://www.youtube.com/watch?v=JA4NR0y_Z6A</ref> |- |31 ! rowspan="2" |23 |''ਮੈਰਿਜ ਪੈਲਿਸ'' |ਸੁਨੀਤ ਠਾਕੁਰ |[[ਸ਼ੈਰੀ ਮਾਨ]], ਪਾਇਲ ਰਾਜਪੂਤ |ਹੈਪੀ ਗੋਇਲ ਪਿਕਚਰਸ |<ref>{{Citation|title=Marriage Palace Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-details/marriage-palace/movieshow/64254814.cms|access-date=2018-09-05}}</ref> |- |32 |''ਰੰਗ ਪੰਜਾਬ'' |ਰਾਕੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ |ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ, ਰੀਨਾ ਰਾਏ, ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ, ਧੀਰਜ ਕੁਮਾਰ, ਬਨਿੰਦਰ ਬਨੀ |ਐਕਸ਼ਨ |ਰਾਜ ਕੁੰਦਰਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ |<ref>https://www.imdb.com/title/tt8316026/?ref_=nm_flmg_act_3</ref> |- |33 ! rowspan="3" |ਦਸੰਬਰ ! rowspan="2" |7 |''ਦੁੱਲਾ ਵੈਲੀ'' |ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਮਾ |[[ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ]], [[ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ]], ਗੁਰਵਿਰ ਚੀਮਾ, ਆੰਕਸ਼ਾ ਸਰੀਨ, ਨੀਤ ਮਾਹਲ |ਅਪਰਾਧ, ਐਕਸ਼ਨ, ਰੋਮਾਂਸ |<ref>https://www.imdb.com/title/tt8038726/?ref_=nm_flmg_act_6</ref> |- |34 |''[[ਬਣਜਾਰਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਬਣਜਾਰਾ]]'' |ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਪਾਸ਼ਾ |[[ਬੱਬੂ ਮਾਨ]], [[ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ]], ਸ਼ਰਧਾ ਆਰੀਆ, ਜਿਆ ਮੁਸਤਫਾ, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਭੰਗੂ |ਡਰਾਮਾ |ਬੱਬੂ ਮਾਨ ਫਿਲਮਸ |- |35 !14 |''[[ਕਾਰ ਰੀਬਨਾ ਵਾਲੀ]]'' |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] |[[ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]], ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਗਗੂ ਗਿੱਲ |ਰਿਦਮ ਬੌਆਏਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ |<ref>{{Cite news|url=https://punjabipollywood.com/car-reebna-wali-punjabi-movie/|title=Rhythm Boyz announced their next Punjabi Movie titled as "Car Reebna Wali"|date=2018-08-25|work=PunjabiPollywood.com - Gossip, Movies, Songs, Photos, Videos|access-date=2018-09-05|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905181503/https://punjabipollywood.com/car-reebna-wali-punjabi-movie/|archive-date=2018-09-05|url-status=dead}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 1renxwqrpi6nsdes41i5h7xka34p22a 0 117473 850737 850021 2026-10-29T15:27:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850737 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=ਮਈ 2019}} {{main|2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ}} ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪ ਸਟੇਜ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਦੂਜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 9 ਟੀਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮੈਚ ਖੇਡਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ 45 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਟੀਮ 9 ਮੈਚ ਖੇਡੇਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 4 ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕ-ਤਾਲਿਕਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨਾੱਕ-ਆਊਟ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਜਿਹਾ ਫਾਰਮੈਟ [[1992 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ 10 ਦੀ ਬਜਾਏ 9 ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672392|title=ICC Cricket World Cup 2019 schedule announced|access-date=26 April 2018|work=International Cricket Council}}</ref> ==ਅੰਕ ਸੂਚੀ== {{2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅੰਕ ਸੂਚੀ}} ==ਮੈਚ== ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match1}} 30 ਮਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 311/8 (50 ਓਵਰ) | score2 = 207 (39.5 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਬੈਨ ਸਟੋਕਸ]] 89 (79) | runs2 = [[ਕੁਇੰਟਨ ਡੇ ਕੌਕ]] 68 (74) | wickets1 = [[ਲੁੰਗੀ ਨਗੀਡੀ]] 3/66 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਜੌਫ਼ਰਾ ਆਰਚਰ]] 3/27 (7 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SA}} | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 104 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਅਤੇ [[ਬਰੂਸ ਔਕਸਨਫ਼ੋਰਡ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਬੈਨ ਸਟੋਕਸ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਇਆਨ ਮੌਰਗਨ]] ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਆਪਣਾ 200ਵਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/may/29/eoin-morgan-low-key-england-world-cup-south-africa |title=Eoin Morgan warns england against ‘blind belief’ as World Cup bid begins |work=The Guardian |accessdate=30 may 2019}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 7000 ਰਨ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.latestly.com/sports/cricket/eoin-morgan-completes-7000-odi-runs-in-eng-Vs-sa-icc-cricket-world-cup-2019-match-at-the-oval-887582.html |title=Eoin Morgan Completes 7000 ODI Runs in ENG Vs SA ICC Cricket World Cup 2019 Match at The Oval |work=LatestLY |accessdate=30 may 2019}}</ref> }} ===ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match2}} 31 ਮਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 105 (21.4 ਓਵਰ) | score2 = 108/3 (13.4 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ]] 22 (16) | runs2 = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ]] 50 (34) | wickets1 = [[ਓਸ਼ੇਨ ਥਾਮਸ]] 4/27 (5.4 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ]] 3/26 (6 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|WIN}} | result = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144484.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੈਫ਼ਨੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਓਸ਼ੇਨ ਥਾਮਸ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | rain = | notes = [[ਹਸਨ ਅਲੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਹਸਨ ਅਲੀ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/pak-Vs-wi-icc-world-cup-statistical-preview-of-match-2/story-5gVtbsJdG0n35e9HJ1y0wM.html |title=Pak Vs WI, ICC World Cup: Statistical preview of Match 2 |work=Hindustan Times |accessdate=31 may 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਵਿਕਟ ਕੀਪਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਕੈਚ ਫੜਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://wwos.nine.com.au/videos/cricket/hope-gets-horizontal-for-catch/cjwc0uqeb000q0gpe21tk3y52|title=Shai Hope takes a stunner to reach 100 ODI catches|work=Nine news|author=|date=1 june 2019|access-date=3 ਜੂਨ 2019|archive-date=1 ਜੂਨ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601053704/https://wwos.nine.com.au/videos/cricket/hope-gets-horizontal-for-catch/cjwc0uqeb000q0gpe21tk3y52|dead-url=yes}}</ref> *''[[ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 40ਵਾਂ ਛੱਕਾ ਮਾਰਿਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਛੱਕਿਆਂ ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/icc-world-cup-chris-gayle-records-most-number-of-sixes-in-world-cup-history/articleshow/69599941.cms|title=Chris Gayle creates new record for hitting the most number of sixes at the World Cups|work=Times of India|author=|date=1 ਜੂਨ 2019}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 11ਵੀਂ ਹਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਉਸਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/article/ Pakistan -register-their-longest-winless-streak-in-odis-with-icc-world-cup-2019-defeat-Vs-west-indies/429165 |title=Pakistan register their longest winless streak in ODIs with World Cup 2019 defeat Vs West Indies |work=TImes Now News |accessdate=31 may 2019 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *''ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਗੇਂਦਾਂ (218 ਗੇਂਦਾਂ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਖਾਦੀ। <ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26863182/stats-Pakistan-crash-their-biggest-world-cup-defeat| title= Pakistan crash to their biggest World Cup defeat| work=ESPN Cricinfo| author=Bharath Seervi|date=31 ਮਈ 2019}}</ref> }} ===ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match3}} 1 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 136 (29.2 ਓਵਰ) | score2 = 137/0 (16.1 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਦਿਮੁਥ ਕਰੁਣਾਰਤਨੇ]] 52[[ਨਾਬਾਦ|*]] (84) | runs2 = [[ਮਾਰਟਿਨ ਗਪਟਿਲ]] 73[[ਨਾਬਾਦ|*]] (51) | wickets1 = [[ਲੌਕੀ ਫ਼ਰਗੂਸਨ]] 3/22 (6.2 ਓਵਰ) | wickets2 = | team2 = {{cr|NZ}} | result = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144485.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼]], [[ਕਾਰਡਿਫ਼]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਾਡ ਟਕਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਜੇਮਸ ਨੀਸ਼ਮ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50 ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। <ref>{{Cite news|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-3-new-zealand-vs-sri-lanka-statistical-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 3): New Zealand vs Sri Lanka – Statistical Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=1 June 2019}}</ref> *''[[ਦਿਮੁਥ ਕਰੁਣਾਰਤਨੇ]] ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣਿਆ ਜਿਹੜਾ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਵੀ ਓਪਨਰ ਆ ਕੇ ਆਊਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। <ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/icc-cricket-world-cup-2019-ferguson-henry-skittle-sri-lanka-for-136-850586 |title=Cricket World Cup 2019: Ferguson, Henry skittle Sri Lanka for 136 |work=Cricket Country |accessdate=1 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626230232/https://www.cricketcountry.com/news/icc-cricket-world-cup-2019-ferguson-henry-skittle-sri-lanka-for-136-850586 |archive-date=26 ਜੂਨ 2019 |url-status=dead}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match4}} 1 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 207 (38.2 ਓਵਰ) | score2 = 209/3 (34.5 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਨਜੀਬਉੱਲਾ ਜ਼ਾਦਰਾਨ]] 51 (49) | runs2 = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] 89[[ਨਾਬਾਦ|*]] (114) | wickets1 = [[ਪੈਟ ਕਮਿੰਸ]] 3/40 (8.2 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਗੁਲਬਦੀਨ ਨੈਬ]] 1/32 (5 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AUS}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144486.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਬਰਿਸਟਲ ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬਰਿਸਟਲ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = }} ===ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match5}} 2 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 330/6 (50 ਓਵਰ) | score2 = 309/8 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਮੁਸਫ਼ਿਕਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 78 (80) | runs2 = [[ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪਲੈਸੀ]] 62 (53 | wickets1 = [[ਆਂਦਿਲੇ ਫੈਹਲੁਕਵਾਇਓ]] 2/52 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮੁਸਫ਼ਿਕਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 3/67 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SA}} | result = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 21 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144487.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = | rain = | notes = *[[ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਨੇ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26870634/imran-tahir-reflects-amazing-journey-prepares-100th-cap |title=Imran Tahir reflects on 'amazing journey' as he prepares for 100th cap |work=ESPN Cricinfo |accessdate=2 june 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ਾਕੀਬ ਅਲ ਹਸਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਸ਼ਫ਼ਿਕਰ ਰਹਿਮਾਨ]] ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਿਕਟ ਲਈ 142 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਕਟ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=https://www.republicworld.com/sports-news/cricket-news/world-cup-2019-what-a-lovely-batting-tigers-rave-netizens-as-shakib-al-hasan-and-mushfiqur-rahims-record-breaking-partnership-sets-bangladesh-up-for-a-big-total-against-south-africa |title=World Cup 2019: ‘What A Lovely Batting Tigers’, Rave Netizens As Shakib Al Hasan And Mushfiqur Rahim’s Record-breaking Partnership Sets Bangladesh Up For A Big Total Against South Africa |work=Republic World |accessdate=2 June 2019}}</ref> *''ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=https://in.reuters.com/article/cricket-worldcup-zaf-bgd/cricket-record-partnership-spurs-bangladesh-to-score-their-highest-odi-total-idINL8N2390HF |title=Cricket-Record partnership spurs Bangladesh to score their highest ODI total |work=Reuters |accessdate=2 June 2019 |archive-date=1 ਜੂਨ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601202612/https://www.reuters.com/article/cricket-worldcup-zaf-bgd/cricket-record-partnership-spurs-bangladesh-to-score-their-highest-odi-total-idINL8N2390HF?edition-redirect=in |url-status=dead }}</ref> *''ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (199) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 250 ਵਿਕਟਾਂ ਅਤੇ 5000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/icc-cricket-world-cup-2019/news/shakib-fastest-5k-runs-250-wickets-double-1752502 |title=Shakib fastest to 5k runs, 250 wickets double |work=The Daily Star (Bangladesh) |accessdate=2 June 2019}}</ref> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match6}} 3 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 348/8 (50 ਓਵਰ) | score2 = 334/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਹਫ਼ੀਜ਼]] 84 (62) | runs2 = [[ਜੋ ਰੂਟ]] 107 (104) | wickets1 = [[ਮੋਇਨ ਅਲੀ]] 3/50 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਵਹਾਬ ਰਿਆਜ਼]] 3/82 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|PAK}} | result = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 14 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਮੁਹੰਮਦ ਹਫ਼ੀਜ਼]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) | rain = | notes =[[ਜੇਸਨ ਰੌਏ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 3000 ਰਨ ਪੁੂਰੇ ਕੀਤੇ।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/article/jason-roy-achieves-special-feat-during-england-vs-pakistan-icc-world-cup-2019-fixture-at-trent-bridge/430596 |title=Jason Roy achieves special feat during England vs Pakistan World Cup fixture at Trent Bridge |work=Times Now News |accessdate=3 June 2019}}</ref> }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match7}} 4 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 201 (36.5 ਓਵਰ) | score2 = 152 (32.4 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ]] 78 (81) | runs2 = [[ਨਜੀਬਉੱਲਾ ਜ਼ਾਦਰਾਨ]] 43 (56) | wickets1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ]] 4/30 (9 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਨੁਵਾਨ ਪ੍ਰਦੀਪ]] 4/31 (9 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AFG}} | result = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 34 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ([[ਡਕਵਰਥ-ਲੂਇਸ-ਸਟਰਨ ਵਿਧੀ|ਡੀਐਲਐਸ]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144489.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼]], [[ਕਾਰਡਿਫ਼]] | umpires = [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਨੁਵਾਨ ਪ੍ਰਦੀਪ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | rain = ਮੀਂਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਨੂੰ 41 ਓਵਰਾਂ ਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 187 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। | notes = [[ਰਾਸ਼ਿਦ ਖ਼ਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ]] ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-7-afghanistan-vs-sri-lanka-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 7): Afghanistan vs Sri Lanka – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=4 June 2019}}</ref> *''[[ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 3000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.dnaindia.com/cricket/report-afghanistan-vs-sri-lanka-live-world-cup-2019-3000-odi-runs-for-lahiru-thirimanne-2757106 |title=Lahiru Thirimanne achieves special feat during Afghanistan vs Sri Lanka World Cup fixture|work=DNA India news |accessdate=4 June 2019}}</ref> }} ===ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match8}} 5 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 227/9 (50 ਓਵਰ) | score2 = 230/4 (47.3 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਕ੍ਰਿਸ ਮੌਰਿਸ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਕ੍ਰਿਸ ਮੌਰਿਸ]] 42 (34) | runs2 = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] 122[[ਨਾਬਾਦ|*]] (144) | wickets1 = [[ਯੁਜ਼ਵਿੰਦਰ ਚਾਹਲ]] 4/51 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਕਗੀਸੋ ਰਬਾਡਾ]] 2/39 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|IND}} | result = ਭਾਰਤ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144490.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਰੌਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]] | umpires = [[ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) | rain = | notes = [[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8039/preview/1144490/india-vs-south-africa-8th-match-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Teetering South Africa hope not to capsize |work=ESPN Cricinfo |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''[[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ 12,000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/icc-world-cup-2019-india-vs-south-africa-rohit-sharma-hits-23rd-odi-ton-joins-elite-list/story-ZFbizV3Ow2xfxXHAy2hK2N.html |title=ICC World Cup 2019,India vs South Africa: Rohit Sharma hits 23rd ODI ton, joins elite list |work=Hindustan Times |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''ਇਹ [[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 50ਵੀਂ ਜਿੱਤ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/icc-world-cup-2019-india-vs-south-africa-virat-kohli-on-verge-of-joining-ms-dhoni-sourav-ganguly-in-elite-list-ahead-of-opener/story-VHbhHjfm9K0rGKGTgrPjkL.html |title=ICC World Cup 2019, India vs South Africa: Virat Kohli on verge of joining MS Dhoni, Sourav Ganguly in elite list ahead of opener |work=Hindustan Times |accessdate=5 June 2019}}</ref> }} ===ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match9}} 5 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 244 (49.2 ਓਵਰ) | score2 = 248/8 (47.1 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 64 (68) | runs2 = [[ਰੌਸ ਟੇਲਰ]] 82 (91) | wickets1 = [[ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ]] 4/47 (9.2 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮੋਸੱਦੇਕ ਹੁਸੈਨ ਸਾਈਕੇਤ|ਮੋਸੱਦੇਕ ਹੁਸੈਨ]] 2/33 (8 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|NZ}} | result = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 2 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144491.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਬਰੂਸ ਔਕਸਨਫ਼ੋਰਡ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਰੌਸ ਟੇਲਰ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਨੇ ਆਪਣਾ 200ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/icc-cricket-world-cup-2019/bangladesh-vs-new-zealand-interesting-facts-1753495 |title=Interesting facts ahead of Tigers' game against New Zealand |work=The Daily Star (Bangladesh) |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''[[ਮੁਸ਼ਫ਼ਿਕਰ ਰਹੀਮ]] ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ 350ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-9-bangladesh-vs-new-zealand-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 9): Bangladesh vs New Zealand – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''[[ਰੌਸ ਟੇਲਰ]] ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲਈ 400ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-9-bangladesh-vs-new-zealand-statistical-preview/ |title=ICC World Cup 2019: Match 9, Bangladesh vs New Zealand – Statistical Preview |work=CricTracker |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''[[ਲੌਕੀ ਫ਼ਰਗੂਸਨ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/bangladesh-vs-new-zealand-world-cup-2019-match-report-ross-taylor-matt-henry-shakib-al-hasan-1543484-2019-06-06 |title=World Cup 2019: Ross Taylor, Matt Henry script New Zealand's 2-wicket win over Bangladesh |work=India Today |accessdate=5 June 2019}}</ref> *''[[ਟਰੈਂਟ ਬੋਲਟ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 150 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1236905 |title=Taylor fifty, Henry burst help New Zealand secure nervy win over Bangladesh |work=International Cricket Council |accessdate=5 June 2019}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match10}} 6 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 288 (49 ਓਵਰ) | score2 = 273/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਨੇਥਨ ਕੋਲਟਰ-ਨਾਈਲ]] 92 (60) | runs2 = [[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] 68 (105) | wickets1 = [[ਕਾਰਲੋਸ ਬਰੈਥਵੇਟ]] 3/67 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮਿਚਲ ਸਟਾਰਕ]] 5/46 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|WIN}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 15 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144492.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੈਫ਼ਨੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰੁਚਿਰਾ ਪੱਲੀਆਗੁਰੁਗੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਨੇਥਨ ਕੋਲਟਰ-ਨਾਈਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = ਇਹ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 800ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ।<ref>{{cite web |url=https://www.newsnation.in/sports-news/icc-world-cup/west-indies-800th-odi-vs-australia-icc-cricket-world-cup-2019-clash-trent-bridge-article-226655.html |title=West Indies play 800th ODI in ICC Cricket World Cup clash against Australia in Trent Bridge |work=News Nation |accessdate=6 June 2019 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *''[[ਪੈਟ ਕਮਿੰਸ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-10-australia-vs-windies-preview-caribbean-flair-locks-horns-with-the-aussie-spirit-on-a-high-scoring-ground/ |title=ICC World Cup 2019: Match 10, Australia vs Windies, Preview – Caribbean flair locks horns with the Aussie spirit on a high-scoring ground |work=CricTracker |accessdate=6 June 2019}}</ref> *''[[ਨੇਥਨ ਕੋਲਟਰ-ਨਾਈਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 8ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-10-australia-vs-windies-starcs-record-5-fer-coulter-niles-rescue-act-and-more-stats/ |title=A gutsy effort with the bat by Coulter-Nile: |work=Crictracker |accessdate=7 June 2019}}</ref> *''[[ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 1000 ਰਨ ਪੁੂਰੇ ਕੀਤੇ।<ref>{{cite web |url=https://www.newsnation.in/sports-news/icc-world-cup/chris-gayle-mitchell-starc-two-times-drs-survive-australia-vs-west-indies-icc-cricket-world-cup-2019-trent-bridge-article-226650.html |title=Chris Gayle survives not once but twice to Mitchell Starc – All thanks to DRS |work=News Nation |accessdate=6 June 2019 |archive-date=6 ਜੂਨ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606145349/https://www.newsnation.in/sports-news/icc-world-cup/chris-gayle-mitchell-starc-two-times-drs-survive-australia-vs-west-indies-icc-cricket-world-cup-2019-trent-bridge-article-226650.html |url-status=dead }}</ref> *''[[ਮਿਚਲ ਸਟਾਰਕ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (77) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/icc-cricket-world-cup-2019-australia-vs-west-indies-1544076-2019-06-06 |title=World Cup 2019: Smith, Coulter-Nile, Starc shine as Australia beat West Indies |work=India Today |accessdate=6 June 2019}}</ref> *''[[ਆਂਦਰੇ ਰਸਲ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਗੇਂਦਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (767) ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੇਤੀ 1000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/highlights-australia-vs-west-indies-icc-cricket-world-cup-2019-match-full-cricket-score-aaron-finch-and-co-register-15-runs-win-6760861.html |title=Highlights, Australia vs West Indies, ICC Cricket World Cup 2019 Match, Full Cricket Score: Aaron Finch and Co register 15 runs win |work=First Cricket |accessdate=6 June 2019}}</ref> }} ===ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match11}} 7 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = | score2 = | runs1 = | runs2 = | wickets1 = | wickets2 = | team2 = {{cr|SL}} | result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144493.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਬਰਿਸਟਲ ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬਰਿਸਟਲ]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਨਾਈਜਲ ਲੌਂਗ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। | motm = | rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। | notes = }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match12}} 8 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 386/6 (50 ਓਵਰ) | score2 = 280 (48.5 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਜੇਸਨ ਰੌਏ]] 153 (121) | runs2 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 121 (119) | wickets1 = [[ਮੇਹਦੀ ਹਸਨ]] 2/67 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਬੈਨ ਸਟੋਕਸ]] 3/23 (6 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|BAN}} | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 106 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼]], [[ਕਾਰਡਿਫ਼]] | umpires = [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਅਤੇ [[ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | toss = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਜੇਸਨ ਰੌਏ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਮਸ਼ਰਫ਼ ਮੋਰਤਜ਼ਾ]] ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ 300ਵਾਂ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-12-england-vs-bangladesh-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 12): England vs Bangladesh – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=8 June 2019}}</ref> *''ਇੰਗਲੈਂਡ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਵਾਰ 300 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣੀ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-world-cup-2019-twitter-reacts-as-england-post-386-runs-against-bangladesh/ |title=ICC World Cup 2019: Twitter Reacts as England Post 386 Runs Against Bangladesh |work=Cricket Addictor |accessdate=8 June 2019}}</ref> }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match13}} 8 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight = ਹਾਂ | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 172 (41.1 ਓਵਰ) | score2 = 173/3 (32.1 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਹਸ਼ਮਤਉੱਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ]] 59 (99) | runs2 = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] 79[[ਨਾਬਾਦ|*]] (99) | wickets1 = [[ਜੇਸਮ ਨੀਸ਼ਮ]] 5/31 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਆਫ਼ਤਾਬ ਆਲਮ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਆਫ਼ਤਾਬ ਆਲਮ]] 3/45 (8.1 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|NZ}} | result = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144495.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਟਾਊਂਟਨ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਜੇਮਸ ਨੀਸ਼ਮ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | rain = | notes =[[ਜੇਮਸ ਨੀਸ਼ਮ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/icc-cricket-world-cup-2019-new-zealand-vs-afghanistan-james-neeshams-maiden-five-wicket-haul-leaves-afghanistan-in-ruins-854075 |title=Neesham, Ferguson leaves Afghanistan in ruins |work=Cricket Country |accessdate=8 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608163900/https://www.cricketcountry.com/news/icc-cricket-world-cup-2019-new-zealand-vs-afghanistan-james-neeshams-maiden-five-wicket-haul-leaves-afghanistan-in-ruins-854075 |archive-date=8 ਜੂਨ 2019 |url-status=dead}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ === {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match14}} 9 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 352/5 (50 ਓਵਰ) | score2 = 316 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ]] 117 (109) | runs2 = [[ਸਟੀਵ ਸਮਿੱਥ]] 69 (70) | wickets1 = [[ਮਾਰਕਸ ਸਟੋਇਨਿਸ]] 2/62 (7 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਮਾਰ]] 3/50 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AUS}} | result = ਭਾਰਤ 36 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144496.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੈਫ਼ਨੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ]] (ਭਾਰਤ) | rain = | notes = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (37) ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ 2000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26933677/australia-leak-runs-rohit-dhawan-topple-greenidge-haynes |title=Australia leak runs, and Rohit-Dhawan topple Greenidge-Haynes |work=ESPN Cricinfo |accessdate=9 June 2019}}</ref> *''1999 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਮੈਚ ਹਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 19 ਮੈਚ ਲਗਾਤਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਟੁੱਟਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108413/icc-cricket-world-cup-2019-indian-cricket-team-australia-virat-kohli|title=India make their World Cup statement |work=Cricbuzz |accessdate=10 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144496/australia-vs-india-14th-match-icc-cricket-world-cup-2019|title=Dhawan 117 and Bhuvneshwar's three for secure India's victory |work=ESPN Cricinfo |accessdate=10 June 2019}}</ref> }} ===ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match15}} 10 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 29/2 (7.3 ਓਵਰ) | score2 = | runs1 = [[ਕੁਇੰਟਨ ਡੇ ਕੌਕ]] 17[[ਨਾਬਾਦ|*]] (21) | runs2 = | wickets1 = [[ਸ਼ੈਲਡਨ ਕੌਟਰੈਲ]] 2/18 (4 ਓਵਰ) | wickets2 = | team2 = {{cr|WIN}} | result = ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144497.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਰੌਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]] | umpires = [[ਰਾਡ ਟਕਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = | rain = | notes = ਸਾਊਥ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸਮੇਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਗੇਂਦ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੀ ਗਈ। }} ===ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match16}} 11 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = | score2 = | runs1 = | runs2 = | wickets1 = | wickets2 = | team2 = {{cr|SL}} | result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144498.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਬਰਿਸਟਲ ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬਰਿਸਟਲ]] | umpires = [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। | motm = | rain = | notes = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match17}} 12 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 307 (49 ਓਵਰ) | score2 = 266 (45.4 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] 107 (111) | runs2 = [[ਇਮਾਮ-ਉਲ-ਹੱਕ]] 53 (75) | wickets1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ]] 5/30 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਪੈਟ ਕਮਿੰਸ]] 3/33 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|PAK}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 41 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144499.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਟਾਊਂਟਨ]] | umpires = [[ਨਾਈਜਲ ਲੌਂਗ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰੁਚਿਰਾ ਪੱਲੀਆਗੁਰੁਗੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/mohammad-amir-5-wicket-haul-australia-vs-pakistan-world-cup-2019-leading-bowling-charts-1547463-2019-06-12 |title=Mohammad Amir 1st Pakistan bowler to pick up 5-wicket haul vs Australia in World Cup history |work=India Today |accessdate=12 June 2019}}</ref> *''[[ਨੇਥਨ ਕੋਲਟਰ-ਨਾਈਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1487778/pakistan-see-shaky-start-with-early-dismissals |title=Pakistan see shaky start with early dismissals |work=Dawn |accessdate=12 June 2019}}</ref> }} ===ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match18}} 13 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = | score2 = | runs1 = | runs2 = | wickets1 = | wickets2 = | team2 = {{cr|NZ}} | result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ | report = | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਟਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। | motm = | rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। | notes = }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match19}} 14 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | score1 = 212 (44.4 ਓਵਰ) | score2 = 213/2 (33.1 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਨਿਕੋਲਸ ਪੂਰਨ]] 63 (78) | runs2 = [[ਜੋ ਰੂਟ]] 100[[ਨਾਬਾਦ|*]] (94) | wickets1 = [[ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ]] 3/18 (6.4 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਸ਼ੈਨਨ ਗੇਬਰੀਅਲ]] 2/49 (7 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|ENG}} | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਰੌਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]] | umpires = [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਅਤੇ [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਜੋ ਰੂਟ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ]] ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਆਪਣਾ 300ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-19-england-vs-windies-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 19): England vs Windies – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=14 June 2019}}</ref> *''[[ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। <ref>{{cite web|url=https://www.socialnews.xyz/2019/06/14/wood-archer-steal-show-as-windies-fold-up-for-212/ |title=Wood & Archer steal show as Windies fold up for 212 |work=Social News |accessdate=14 June 2019}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match20}} 15 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 334/7 (50 ਓਵਰ) | score2 = 247 (45.5 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਆਰੋਨ ਫਿੰਚ]] 153 (132) | runs2 = [[ਦਿਮੁਥ ਕਰੁਣਾਰਤਨੇ]] 97 (108) | wickets1 = [[ਧਨੰਜਯਾ ਡੇ ਸਿਲਵਾ]] 2/40 (8 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮਿਚਲ ਸਟਾਰਕ]] 4/55 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SL}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 87 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਆਰੋਨ ਫਿੰਚ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match21}} 15 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight =yes | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = 125 (34.1 ਓਵਰ) | score2 = 131/1 (28.4 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ]] 35 (25) | runs2 = [[ਕੁਇੰਟਨ ਡੇ ਕੌਕ]] 68 (72) | wickets1 = [[ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ]] 4/29 (7 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਗੁਲਬਦੀਨ ਨਾਇਬ]] 1/29 (6 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SA}} | result = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ([[ਡਕਵਰਥ-ਲੂਇਸ-ਸਟਰਨ ਵਿਧੀ|ਡੀਐਲਐਸ]]) | report = | venue = [[ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਸੋਫੀਆ ਗਾਰਡਨਜ਼]], [[ਕਾਰਡਿਫ਼]] | umpires = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੈਫ਼ਨੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰੁਚਿਰਾ ਪੱਲੀਆਗੁਰੁਗੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) | rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੂੰ 48 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 127 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। | notes = }} ===ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match22}} 16 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 336/5 (50 ਓਵਰ) | score2 = 212/6 (40 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] 140 (113) | runs2 = [[ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ]] 62 (75) | wickets1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ]] 3/47 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ]] 2/22 (5.2 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|PAK}} | result = ਭਾਰਤ 89 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ([[ਡਕਵਰਥ-ਲੂਇਸ-ਸਟਰਨ ਵਿਧੀ|ਡੀਐਲਐਸ]]) | report = | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਬਰੂਸ ਔਕਸਨਫ਼ੋਰਡ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) | rain = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 40 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 302 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। | notes = [[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] (ਭਾਰਤ) ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (222) ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 11000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/world-cup-2019-india-vs-pakistan-virat-kohli-sachin-tendulkar-11000-odi-runs-fastest-1550053-2019-06-16 |title=India vs Pakistan: Virat Kohli fastest to 11,000 ODI runs |work=India Today |accessdate=16 June 2019}}</ref> }} ===ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match23}} 17 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | score1 = 321/8 (50 ਓਵਰ) | score2 = 322/3 (41.3 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] 96 (121) | runs2 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 124[[not out|*]] (99) | wickets1 = [[ਮੁਸਤਫ਼ਿਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 3/59 (9 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਆਂਦਰੇ ਰਸਲ]] 1/42 (6 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|BAN}} | result = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ, ਟਾਊਂਟਨ|ਕਾਊਂਟੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਟਾਊਂਟਨ]] | umpires = [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ [[ਰਾਡ ਟਕਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) | rain = | notes = [[ਮੁਸਤਫ਼ਿਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।.<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/au/cricket/news/bangladesh-west-indies-cricket-world-cup-strugglers-target-momentum-in-taunton-showdown-odi/1eidha3sqsibk15yny9804lab3 |title=Cricket World Cup: Bangladesh and Windies target momentum boost from Taunton showdown |work=Sporting News |accessdate=17 June 2019}}</ref> *''[[ਜੇਸਨ ਹੋਲਡਰ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-23-windies-vs-bangladesh-statistical-preview/ |title=ICC World Cup 2019: Match 23, Windies vs Bangladesh – Statistical Preview |work=CricTracker |accessdate=17 June 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-23-bangladesh-vs-windies-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 23): Bangladesh vs Windies – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=17 June 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ਿਮਰਨ ਹੈਟਮਾਇਰ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 1000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/news/shimron-hetmyer-joint-fastest-fifty-west-indies-bangladesh-world-cup-2019-taunton/article28008721.ece# |title=World Cup 2019: Hetmyer smashes joint-fastest fifty, crosses 1000 ODI runs |work=SportStar |accessdate=17 June 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ 6000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰੀਆਂ (202 ਪਾਰੀਆਂ) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 6000 ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ 250 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/sport/cricket/2019/06/17/shakib-gets-past-6-000-odi-runs |title=Shakib gets past 6,000 ODI runs |work=Dhaka Tribune |accessdate=17 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prothomalo.com/sports/article/1599728/|title= এ যেন রেকর্ডময় সাকিবের রাত! |work=[[Prothom Alo]] |accessdate=17 June 2019|language=bn}}</ref> *''ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਰਨ-ਚੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲ ਰਨ-ਚੇਜ਼ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/field/927394/world-cup-2019-shakib-al-hasan-liton-das-power-bangladesh-past-west-indies-in-record-chase |title=World Cup 2019: Shakib Al Hasan, Liton Das power Bangladesh past West Indies in record chase |work=Scroll India |accessdate=17 June 2019}}</ref> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match24}} 18 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | score1 = 397/6 (50 ਓਵਰ) | score2 = 247/8 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ]] 148 (71) | runs2 = [[ਹਸ਼ਮਤਉੱਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ]] 76 (100) | wickets1 = [[ਗੁਲਬਦੀਨ ਨੈਬ]] 3/68 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਜੋਫ਼ਰਾ ਆਰਚਰ]] 3/52 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AFG}} | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 150 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | umpires = [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ]] (Eng) | rain = | notes = [[ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ]] ਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ (57 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ)।<ref>{{cite web|url=https://metro.co.uk/2019/06/18/eoin-morgan-england-set-world-records-afghanistan-cricket-world-cup-clash-10002339/ |title=Eoin Morgan and England set world records in Afghanistan World Cup demolition |work=Metro |accessdate=18 June 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ 17 ਛੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=https://www.sportinglife.com/cricket/news/morgan-makes-history-with-17-sixes/167907 |title=Eoin Morgan makes 148 off 71 balls including 17 sixes - a new ODI record |work=Sporting Life |accessdate=18 June 2019}}</ref> *''ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 25 ਛੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48679823 |title=Eoin Morgan: England captain hits record 17 sixes against Afghanistan |work=BBC Sport |accessdate=18 June 2019}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/morgans-17-sixes-highlights-england-145011449.html |title=Morgan's 17 sixes highlights England World Cup record day |work=Yahoo News |accessdate=18 June 2019}}</ref> *''[[ਰਾਸ਼ਿਦ ਖ਼ਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ]] (ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਸਪੈੱਲ ਪਾਇਆ, ਉਸਨੇ 9 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 110 ਦੌੜਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/england-vs-afghanistan-world-cup-2019-most-expensive-spell-rashid-khan-goes-for-110-runs-off-9-overs-1551365-2019-06-18 |title=Most expensive spell in a World Cup: Rashid Khan goes for 110 runs off 9 overs |work=India Today |accessdate=18 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prothomalo.com/sports/article/1599889/|title=রসিদ কেটে বুঝে নিলেন লজ্জার যত রেকর্ড|language=bn|work=Prothom Alo|date=18 June 2019}}</ref> }} ===ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match25}} 19 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SA}} | score1 = 241/6 (49 ਓਵਰ) | score2 = 245/6 (48.3 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਰਾਸੀ ਵੈਨ ਡਰ ਡਸਨ]] 67[[ਨਾਬਾਦ|*]] (64) | runs2 = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] 106[[ਨਾਬਾਦ|*]] (138) | wickets1 = [[ਲੌਕੀ ਫ਼ਰਗੂਸਨ]] 3/59 (10 overs) | wickets2 = [[ਕ੍ਰਿਸ ਮੌਰਿਸ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਕ੍ਰਿਸ ਮੌਰਿਸ]] 3/49 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|NZ}} | result =ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਨਾਈਜਲ ਲੌਂਗ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | rain = ਮੈਦਾਨ ਗਿੱਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਚ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਰੀ 49 ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। | notes = [[ਹਾਸ਼ਿਮ ਆਮਲਾ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 8000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ (176 ਪਾਰੀਆਂ)।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/world-cup-2019-hashim-amla-8000-odi-runs-south-africa-new-zealand/article28074879.ece# |title=World Cup 2019: Hashim Amla second fastest to 8000 ODI runs |work=Sport Star |accessdate=19 June 2019}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match26}} 20 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 381/5 (50 ਓਵਰ) | score2 = 333/8 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] 166 (147) | runs2 = [[ਮੁਸ਼ਫ਼ਿਕਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 102[[ਨਾਬਾਦ|*]] (97) | wickets1 = [[ਸੌਮਿਆ ਸਰਕਾਰ]] 3/58 (8 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮਾਰਕਸ ਸਟੌਇਨਿਸ]] 2/54 (8 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|BAN}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 48 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦੌੜਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/david-warner-record-world-cup-2019-equals-virat-kohlis-record-5791207/ |title=David Warner blasts highest score in World Cup 2019, equals Virat Kohli's record |work=The Indian Express |accessdate=20 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਸੀ।<ref name="stats">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27015651/stats-david-warner-clobbers-sixth-150-plus-score |title=Stats - Warner clobbers his sixth 150-plus score|work=ESPN Cricinfo |accessdate=20 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144508/australia-vs-bangladesh-26th-match-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Warner's rapid 166 trumps Mushfiqur's fighting 102* |work=ESPN Cricinfo |accessdate=20 June 2019}}</ref> *''ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 714 ਦੌੜਾਂ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹੈ।<ref name="stats"/> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match27}} 21 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 232/9 (50 ਓਵਰ) | score2 = 212 (47 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਐਂਜਲੋ ਮੈਥਿਊਜ਼]] 85[[ਨਾਬਾਦ|*]] (115) | runs2 = [[ਬੈਨ ਸਟੋਕਸ]] 82[[ਨਾਬਾਦ|*]] (89) | wickets1 = [[ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ]] 3/40 (8 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ]] 4/43 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|ENG}} | result = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 20 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | rain = | notes = [[ਮੋਇਨ ਅਲੀ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਨੇ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.thecricketer.com/Topics/england/moeen_ali_england_man_for_all_seasons_100th_odi_cap_sri_lanka.html |title=Moeen Ali: England's man for all seasons closes in on his 100th ODI cap |work=The Cricketer |accessdate=21 June 2019}}</ref> *''[[ਆਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦ]] ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਆਪਣਾ 150ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref name="ARJR">{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-27-england-vs-sri-lanka-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 27): England vs Sri Lanka – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=21 June 2019}}</ref> *''[[ਜੋ ਰੂਟ]] ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਆਪਣਾ 250ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref name="ARJR"/> *''[[ਐਂਜਲੋ ਮੈਥਿਊਜ਼]] ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ 12000 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="AMEM">{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-27-england-vs-sri-lanka-malingas-magic-roots-form-and-more-stats/ |title=ICC World Cup 2019: Match 27, England vs Sri Lanka – Malinga’s magic, Root's form and more stats |work=CricTracker |accessdate=22 June 2019}}</ref> *''[[ਇਓਨ ਮੌਰਗਨ]] ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ 9000 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name="AMEM"/> *''[[ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।,<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/lasith-malinga-50-wickets-world-cup-2019-sri-lanka-england/article28102425.ece# |title=Malinga becomes second Sri Lankan to pick 50 wickets in World Cup |work=Sport Star |accessdate=21 June 2019}}</ref> ਅਤੇ ਇਸ ਮੀਲਪੱਥਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/lasith-malinga-england-vs-sri-lanka-stats-records-5793905/|title=Lasith Malinga breaks record for fewest matches to 50 World Cup wickets |work=Indian Express|accessdate=21 June 2019}}</ref> }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ === {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match28}} 22 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 224/8 (50 ਓਵਰ) | score2 = 213 (49.5 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] 67 (63) | runs2 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ]] 52 (55) | wickets1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ]] 2/33 (9 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ]] 4/40 (9.5 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AFG}} | result = ਭਾਰਤ 11 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਰੌਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | motm = [[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]] (ਭਾਰਤ) | toss = ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | rain = | notes = [[ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/india-afghanistan-cricket-world-cup-result-scorecard-report-mohammed-shami-a8970571.html |title=Cricket World Cup 2019: Mohammed Shami hat-trick sees India through final-over drama with Afghanistan |work=The Independent |accessdate=22 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/icc-cricket-world-cup-2019-india-vs-afghanistan-match-report-southampton-1554327-2019-06-22 |title=World Cup 2019: Mohammed Shami hat-trick seals thrilling win for India over Afghanistan |work=India Today |accessdate=22 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਮੈਚ ਹਾਰਨ ਨਾਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48731754 |title=Shami's hat-trick helps India beat Afghanistan; Kohli top scores |work=BBC Sport |accessdate=22 June 2019}}</ref> }} ===ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match29}} 22 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 291/8 (50 ਓਵਰ) | score2 = 286 (49 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] 148 (154) | runs2 = [[ਕਾਰਲੋਸ ਬਰੈਥਵੇਟ]] 101 (82) | wickets1 = [[ਸ਼ੈਲਡਨ ਕੌਟਰੈਲ]] 4/56 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਟਰੈਂਟ ਬੋਲਟ]] 4/30 (10ਓਵਰ) | team2 = {{cr|WIN}} | result = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 5 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰੁਚਿਰਾ ਪੱਲੀਆਗੁਰੁਗੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਕਾਰਲੋਸ ਬਰੈਥਵੇਟ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2019/jun/22/new-zealand-v-west-indies-cricket-world-cup-live |title=New Zealand beat West Indies by five runs: Cricket World Cup 2019 |work=The Guardian |accessdate=22 June 2019}}</ref> }} ===ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match30}} 23 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | score1 = 308/7 (50 ਓਵਰ) | score2 = 259/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਹਾਰਿਸ ਸੋਹੇਲ]] 89 (59) | runs2 = [[ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪੈਲਿਸਿਸ]] 63 (79) | wickets1 = [[ਲੁੰਗੀ ਐਂਗੀਡੀ]] 3/64 (9 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਵਹਾਬ ਰਿਆਜ਼]] 3/46 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SA}} | result = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 49 ਦੌੜਾਂ ਜਿੱਤਿਆ | report = | venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਅਤੇ [[ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | toss = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਹਾਰਿਸ ਸੋਹੇਲ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) | rain = | notes = [[ਆਂਦਿਲੇ ਫੈਹਲੁਕਵਾਇਓ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-30-pakistan-vs-south-africa-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 30): Pakistan vs South Africa – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=23 June 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ਾਦਾਬ ਖਾਨ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/pakistan-vs-south-africa-world-cup-2019-match-report-haris-sohail-shadab-khan-1554798-2019-06-23 |title=World Cup 2019: Pakistan eliminate South Africa from semi-finals race with 49-run win |work=India Today |accessdate=23 June 2019}}</ref> *''ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਇਹ ਮੈਚ ਹਾਰ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ 2003 ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾੱਕ-ਆਊਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰ ਹੋਏ ਹੋਣ।<ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/cricket-world-cup-butter-fingered-pakistan-stay-alive-south-africa-eliminated-after-lords-scrap-860951 |title=Cricket World Cup: Butter-fingered Pakistan stay alive, South Africa eliminated after Lord's scrap |work=Cricket Country |accessdate=23 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190623174048/https://www.cricketcountry.com/news/cricket-world-cup-butter-fingered-pakistan-stay-alive-south-africa-eliminated-after-lords-scrap-860951 |archive-date=23 ਜੂਨ 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144512/pakistan-vs-south-africa-30th-match-icc-cricket-world-cup-2019|title=Haris blitz ends South Africa's World Cup dream |work=ESPN Cricinfo |accessdate=23 June 2019}}</ref> }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match31}} 24 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | score1 = 262/7 (50 ਓਵਰ) | score2 = 200 (47 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਮੁਸ਼ਫ਼ਿਕਰ ਰਹੀਮ]] 83 (87) | runs2 = [[ਸਮੀਉੱਲਾ (ਅਫ਼ਗਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਸਮੀਉੱਲਾ ਸ਼ਿਨਵਾਰੀ]] 49 (51) | wickets1 = [[ਮੁਜੀਬ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 3/39 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 5/29 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|AFG}} | result = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 62 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144513.html Scorecard] | venue = [[ਰੌਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]] | umpires = [[ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) | rain = | notes = [[ਸੌਮਿਆ ਸਰਕਾਰ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-31-bangladesh-vs-afghanistan-preview-winless-afghans-battle-for-pride-against-roaring-tigers/ |title=ICC World Cup 2019: Match 31, Bangladesh vs Afghanistan, Preview – Winless Afghans battle for pride against roaring Tigers |work=CricTracker |accessdate=24 June 2019}}</ref> *''[[ਗੁਲਬਦੀਨ ਨੈਬ]] ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।,<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/icc-world-cup-2019-match-31-bangladesh-vs-afghanistan-statistical-preview/ |title=ICC World Cup 2019: Match 31, Bangladesh vs Afghanistan – Statistical Preview |work=Crictracker |accessdate=24 June 2019}}</ref> ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 1000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/afghanistan-vs-bangladesh-live-cricket-score-and-updates-afg-vs-ban-match-31-live-score-shakib-al-hasan-derails-afghanistan-chase-with-four-wickets-860920 |title=Afghanistan vs Bangladesh live cricket score and updates, AFG vs BAN Match 31 |work=Cricket Country |accessdate=24 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624161108/https://www.cricketcountry.com/news/afghanistan-vs-bangladesh-live-cricket-score-and-updates-afg-vs-ban-match-31-live-score-shakib-al-hasan-derails-afghanistan-chase-with-four-wickets-860920 |archive-date=24 ਜੂਨ 2019 |url-status=dead}}</ref> *''[[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 1000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ,<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/icc-world-cup-2019-bangladesh-vs-afghanistan-shakib-al-hasan-scripts-unique-world-cup-history-for-bangladesh/story-7oR0TQYDSpW7We3JRIc8mN.html |title=ICC World Cup 2019, Bangladesh vs Afghanistan: Shakib Al Hasan scripts unique World Cup history for Bangladesh |work=Hindustan Times |accessdate=24 June 2019}}</ref> ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਜਿਸਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਹੋਣ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/bangladesh-vs-afghanistan-world-cup-2019-match-report-shakib-al-hasan-mushfiqur-rahim-1555443-2019-06-24 |title=World Cup 2019: Bangladesh ride on all-round Shakib Al Hasan to inflict 7th-straight defeat on Afghanistan |work=India Today |accessdate=24 June 2019}}</ref> *''ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ [[ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] ਦੂਜਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ ਜਿਸਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 50 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ ਹੋਣ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/shakib-al-hasan-yuvraj-singhs-world-cup-record-5797784/ |title=Shakib al Hasan matches Yuvraj Singh’s World Cup record for best all-round performance |work=Indian Express |accessdate=24 June 2019}}</ref> *''ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1000 ਦੌੜਾਂ ਨੇ 30 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 400 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=https://www.prothomalo.com/sports/article/1600972/|title= রেকর্ডটির কথা মাথায় ছিল সাকিবের |work=[[Prothom Alo]]|date=25 June 2019|language=bn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/icc-cricket-world-cup-2019/news/shakib-only-player-1k-runs-30-wickets-world-cups-1761787|title=Shakib only player with 1k runs, 30 wickets at World Cups|work=The Daily Star|date=25 June 2019|language=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.republicworld.com/sports-news/cricket-news/world-cup-2019-shakib-al-hasan-shatters-records-as-he-guides-bangladesh-against-afghanistan-to-victory-once-again-netizens-heap-praises|title=Shakib Al Hasan Shatters Records As He Guides Bangladesh Against Afghanistan To Victory Once Again...|work=Republic TV|date=25 June 2019|language=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/sport/icc-world-cup-2019-shakib-s-all-round-performance-helped-bangladesh-to-win-against-afghanistan-1.1009213|title=ব্যাটে-বলে ঝড় তুলে বাংলাদেশকে জেতালেন শাকিব|work=[[Anandabazar Patrika]]|date=25 June 2019|language=bn}}</ref> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ === {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match32}} 25 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | score1 = 285/7 (50 ਓਵਰ) | score2 = 221 (44.4 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਆਰੋਨ ਫ਼ਿੰਚ]] 100 (116) | runs2 = [[ਬੈਨ ਸਟੋਕਸ]] 89 (115) | wickets1 = [[ਕ੍ਰਿਸ ਵੋਕਸ]] 2/46 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਜੇਸਨ ਬਹਿਰਨਡੌਫ਼]] 5/44 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|ENG}} | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 63 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html Scorecard]| venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੈਫ਼ਨੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਆਰੋਨ ਫ਼ਿੰਚ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = [[ਜੇਸਨ ਬਹਿਰਨਡੌਫ਼]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਵਿਕਟ ਹਾਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web |url=https://www.eveningexpress.co.uk/sport/australia-defeat-leaves-faltering-englands-world-cup-hopes-in-peril/ |title=Australia defeat leaves faltering England’s World Cup hopes in peril |work=Evening Express |accessdate=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626040016/https://www.eveningexpress.co.uk/sport/australia-defeat-leaves-faltering-englands-world-cup-hopes-in-peril/ |archive-date=26 ਜੂਨ 2019 |url-status=dead}}</ref> *''ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਸੈਮੀ-ਫ਼ਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/icc-cricket-world-cup-2019-england-vs-australia-match-report-aaron-finch-jason-behrendorff-1556115-2019-06-25 |title=World Cup 2019: Australia crush England to storm into semi-finals |work=India Today |accessdate=25 June 2019}}</ref> }} ===ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match33}} 26 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | daynight = | team1 = {{cr-rt|NZ}} | score1 = 237/6 (50 ਓਵਰ) | score2 = 241/4 (49.1 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਜੇਮਸ ਨੀਸ਼ਮ]] 97[[ਨਾਬਾਦ|*]] (112) | runs2 = [[ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ]] 101[[ਨਾਬਾਦ|*]] (127) | wickets1 = [[ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ]] 3/28 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] 1/39 (8 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|PAK}} | result = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144515.html Scorecard] | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਬਰੂਸ ਔਕਸਨਫ਼ੋਰਡ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) | rain = | notes = [[ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ]] ਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (68) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੇਤੀ 3000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/490098-babar-azam-becomes-fastest-pakistani-batsman-to-reach-3000-runs |title=Babar Azam becomes fastest Pakistani batsman to reach 3,000 runs |work=The News |accessdate=26 June 2019}}</ref> *''ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣਾ 10ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/world-cup-2019-pakistan-vs-new-zealand-cricket-report-babar-azam-shaheen-afridi-semi-final-chance-alive-1556860-2019-06-26 |title=World Cup 2019: Pakistan keep semi-final hopes alive after handing New Zealand 1st defeat |work=India Today |accessdate=26 June 2019}}</ref> }} ===ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match34}} 27 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = 268/7 (50 ਓਵਰ) | score2 = 143 (34.2 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] 72 (82) | runs2 = [[ਸੁਨੀਲ ਅੰਬਰੀਸ]] 31 (40) | wickets1 = [[ਕੀਮਾਰ ਰੋਚ]] 3/36 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ]] 4/16 (6.2 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|WIN}} | result = ਭਾਰਤ 125 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144516.html Scorecard] | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | umpires = [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] (ਭਾਰਤ) | rain = | notes = [[ਹਾਰਦਿਕ ਪਾਂਡਿਆ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/preview/1144516/india-vs-west-indies-34th-match-icc-cricket-world-cup-2019 |title=India's shaky middle order in focus against teetering West Indies |work=ESPN Cricinfo |accessdate=27 June 2019}}</ref> *''[[ਜੇਸਨ ਹੋਲਡਰ]] ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ ਆਪਣਾ 150ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-34-india-vs-windies-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 34): India vs Windies – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=27 June 2019}}</ref> *''[[ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ]] (ਭਾਰਤ) ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (417) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 20,000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/virat-kohli-surpasses-sachin-and-lara-becomes-fastest-to-20000-international-runs/articleshow/69974402.cms |title=Virat Kohli surpasses Sachin and Lara, becomes fastest to 20,000 international runs |work=Times of India |accessdate=27 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਮੈਚ ਹਾਰ ਕੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48785855 |title=Cricket World Cup: India thrash West Indies by 125 runs at Old Trafford |work=BBC Sport |accessdate=27 June 2019}}</ref> }} ===ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match35}} 28 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = 203 (49.3 ਓਵਰ) | score2 = 206/1 (37.2 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਅਵਿਸ਼ਕਾ ਫ਼ਰਨੈਂਡੋ]] 30 (29) | runs2 = [[ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪਲੈਸੀ]] 96[[ਨਾਬਾਦ|*]] (103) | wickets1 = [[ਡਵੇਨ ਪਰੇਟੋਰੀਅਸ]] 3/25 (10 ਓਵਰ) | wickets2 = [[ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ]] 1/47 (10 ਓਵਰ) | team2 = {{cr|SA}} | result = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144517.html Scorecard] | venue = [[ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਚੈਸਟਰ ਲੀ ਸਟ੍ਰੀਟ]] | umpires = [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ [[ਰਾਡ ਟਕਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਡਵੇਨ ਪਰੇਟੋਰੀਅਸ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) | rain = | notes = }} ===ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match36}} 29 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = 227/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਅਸਗਰ ਅਫ਼ਗਾਨ]] 42 (35) | wickets1 = [[ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ]] 4/47 (10 ਓਵਰ) | score2 = 230/7 (49.4 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਇਮਾਦ ਵਸੀਮ]] 49[[ਨਾਬਾਦ|*]] (54) | wickets2 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ]] 2/23 (10 ਓਵਰ) | result = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144518.html Scorecard] | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | umpires = [[ਨਾਈਜਲ ਲੌਂਗ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਇਮਾਦ ਵਸੀਮ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) | rain = | notes = [[ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ]] (ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 200ਵੀਂ ਵਿਕਟ ਲਈ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-36-pakistan-vs-afghanistan-statistical-highlights/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 36): Pakistan vs Afghanistan – Statistical Highlights |work=Cricket Addictor |accessdate=30 June 2019}}</ref> }} ===ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match37}} 29 ਜੂਨ 2019 | time = 13:30 | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = 243/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਉਸਮਾਨ ਖਵਾਜਾ]] 88 (129) | wickets1 = [[ਟਰੈਂਟ ਬੋਲਟ]] 4/51 (10 ਓਵਰ) | score2 = 157 (43.4 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] 40 (51) | wickets2 = [[ਮਿਚਲ ਸਟਾਰਕ]] 5/26 (9.4 ਓਵਰ) | result = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 86 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144519.html Scorecard] | venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਰਿਚਰਡ ਇਲਿੰਗਵਰਥ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਜੋਏਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | toss = ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਐਲੇਕਸ ਕੈਰੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਐਲੇਕਸ ਕੈਰੀ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | rain = | notes = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 13000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-37-new-zealand-vs-australia-statistical-highlights/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 37): New Zealand vs Australia – Statistical Highlights |work=Cricket Addictor |accessdate=30 June 2019}}</ref> *''[[ਟਰੈਂਟ ਬੋਲਟ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਦੂਜੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ,<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/news/world-cup-2019-trent-boult-hattrick-australia-new-zealand-mohammed-shami/article28229642.ece |title=Trent Boult takes second hat-trick of World Cup 2019 |work=Sport Star |accessdate=29 June 2019}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/world-cup-2019-trent-boult-creates-history-becomes-first-nz-bowler-to-take-hat-trick-in-a-world-cup/story-5siju06GwxPGi0NocslIWJ.html |title=World Cup 2019: Trent Boult creates history, becomes first NZ bowler to take hat-trick in a World Cup |work=Hindustan Times |accessdate=29 June 2019}}</ref> *''[[ਕੇਨ ਵਿਲੀਅਮਸਨ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ (139) ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 6000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12245165 |title=While You Were Sleeping: Ugly scenes mar World Cup clash |work=NZ Herald |accessdate=30 June 2019 |archive-date=30 ਜੂਨ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630002659/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12245165 |url-status=dead }}</ref> *''[[ਮਿਚਲ ਸਟਾਰਕ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ 5 ਵਿਕਟ ਹਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144519/australia-vs-new-zealand-37th-match-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Alex Carey, Mitchell Starc to the fore as Australia thump New Zealand |work=ESPN Cricinfo |accessdate=30 June 2019}}</ref> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ === {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match38}} 30 ਜੂਨ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = 337/7 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਜੌਨੀ ਬੇਅਰਸਟੋ]] 111 (109) | wickets1 = [[ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ]] 5/69 (10ਓਵਰ) | score2 = 306/5 (50 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] 102 (109) | wickets2 = [[ਲਿਅਮ ਪਲੰਕੇਟ]] 3/55 (10 ਓਵਰ) | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 31 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html Scorecard] | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਜੌਨੀ ਬੇਅਰਸਟੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਕੁਲਦੀਪ ਯਾਦਵ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-38-england-vs-india-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 38): England vs India – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=30 June 2019}}</ref> *''ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 100ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/india-vs-england-world-cup-head-to-head-another-birmingham-test-for-england-in-2019-1558955-2019-06-30 |title=India vs England, World Cup head-to-head: Another Birmingham test for England in 2019 |work=India Today |accessdate=30 June 2019}}</ref> *''[[ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਮੀ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ 5 ਵਿਕਟ ਹਾਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/world-cup-2019/india-vs-england-live-cricket-score-match-updates-2061605 |title=India vs England Live Score, World Cup 2019: Mohammed Shami Takes 5 But Bairstow Ton Helps England Post 337/7 |work=NDTV |accessdate=30 June 2019 |archive-date=30 ਜੂਨ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630103502/https://sports.ndtv.com/world-cup-2019/india-vs-england-live-cricket-score-match-updates-2061605 |url-status=dead }}</ref> *''ਇਸ ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਦਕਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27094787/how-england-win-affects-bangladesh-pakistan |title=How England's win affects Bangladesh and Pakistan |work=ESPN Cricinfo |accessdate=1 July 2019}}</ref> }} ===ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match39}} 1 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = 338/6 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਅਵਿਸ਼ਕਾ ਫ਼ਰਨਾਂਡੋ]] 104 (103) | wickets1 = [[ਜੇਸਨ ਹੋਲਡਰ]] 2/59 (10 ਓਵਰ) | score2 = 315/9 (50 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਨਿਕੋਲਸ ਪੂਰਨ]] 118 (103) | wickets2 = [[ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ]] 3/55 (10 ਓਵਰ) | result = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 23 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144521.html Scorecard] | venue = [[Riverside Ground]], [[Chester-le-Street]] | venue = [[ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਚੈਸਟਰ ਲੀ ਸਟ੍ਰੀਟ]] | umpires = [[ਬਰੂਸ ਔਕਸਨਫ਼ੋਰਡ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਰਾਈਫ਼ਲ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਅਵਿਸ਼ਕਾ ਫ਼ਰਨਾਂਡੋ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | rain = | notes = [[ਅਵਿਸ਼ਕਾ ਫ਼ਰਨਾਂਡੋ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/cricket/fernando-strikes-maiden-odi-ton-as-sri-lanka-set-west-indies-testing-target-38270016.html |title=Fernando strikes maiden ODI ton as Sri Lanka set West Indies testing target |work=Belfast Telegraph |accessdate=1 July 2019}}</ref> *''[[ਨਿਕੋਲਸ ਪੂਰਨ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/sport/icc-world-cup/news/2019/jul/01/sri-lanka-beat-west-indies-in-high-scoring-world-cup-thriller-1998026.html |title=Sri Lanka beat West Indies in high-scoring World Cup thriller |work=The New Indian Express |accessdate=1 July 2019}}</ref> }} ===ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ === {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match40}} 2 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = 314/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] 104 (92) | wickets1 = [[ਮੁਸਤਫ਼ਿਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 5/59 (10 ਓਵਰ) | score2 = 286 (48 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 66 (74) | wickets2 = [[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]] 4/55 (10 ਓਵਰ) | result = ਭਾਰਤ 28 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144522.html Scorecard] | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] | umpires = [[ਮਰਾਇਸ ਇਰਾਸਮਸ]] (ਦ.ਅਫ਼.) ਅਤੇ [[ਰੁਚਿਰਾ ਪੱਲੀਆਗੁਰੁਗੇ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) | rain = | notes = [[ਤਮੀਮ ਇਕਬਾਲ]] (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਨੇ ਆਪਣਾ 200ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-40-bangladesh-vs-india-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 40): Bangladesh vs India – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=2 July 2019}}</ref> *''ਇਹ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48839098 |title=Cricket World Cup: India confirm semi-final place with Bangladesh win |work=BBC Sport |accessdate=2 July 2019}}</ref> }} ===ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match41}} 3 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = 305/8 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਜੌਨੀ ਬੇਅਰਸਟੋ]] 106 (99) | wickets1 = [[ਜੇਮਸ ਨੀਸ਼ਮ]] 2/41 (10 ਓਵਰ) | score2 = 186 (45 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਟੌਮ ਲੇਦਮ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਟੌਮ ਲੇਦਮ]] 57 (65) | wickets2 = [[ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਮਾਰਕ ਵੁੱਡ]] 3/34 (9 ਓਵਰ) | result = ਇੰਗਲੈਂਡ 119 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html Scorecard] | venue = [[ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਚੈਸਟਰ ਲੀ ਸਟ੍ਰੀਟ]] | umpires = [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]] (ਭਾਰਤ) ਅਤੇ [[ਰਾਡ ਟਕਰ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਜੌਨੀ ਬੇਅਰਸਟੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | rain = | notes = [[ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਮੈਟ ਹੈਨਰੀ]] (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਨੇ ਆਪਣਾ 50ਵਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/cricket/icc-world-cup-2019-england-vs-new-zealand-statistical-highlights-2216440.html |title=ICC World Cup 2019: England vs New Zealand--Statistical Highlights |work=Zee News |accessdate=3 July 2019}}</ref> *''ਇਹ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸੈਮੀ-ਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48853268 |title=England v New Zealand: Hosts reach World Cup semi-finals |work=BBC Sport |accessdate=3 July 2019}}</ref> }} ===ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਬਨਾਮ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match42}} 4 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = 311/6 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] 77 (92) | wickets1 = [[ਦਵਲਤ ਜ਼ਾਦਰਾਨ]] 2/73 (9 ਓਵਰ) | score2 = 288 (50 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਇਕਰਮ ਅਲੀ ਖਿਲ]] 86 (93) | wickets2 = [[ਕਾਰਲੋਸ ਬਰੈਥਵੇਟ]] 4/63 (9 ਓਵਰ) | result = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 23 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144524.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਨਾਈਜਲ ਲੌਂਗ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਸ਼ੇ ਹੋਪ]] (ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼) | rain = | notes = [[ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ]] ਆਪਣਾ 35ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-42-afghanistan-vs-windies-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 42): Afghanistan vs Windies – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=4 July 2019}}</ref> *''ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ (295) ਖੇਡ ਕੇ [[ਬ੍ਰਾਇਨ ਲਾਰਾ]] ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ। <ref>{{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/afghanistan-v-west-indies-gayle-191334353.html |title=Afghanistan v West Indies: Gayle eyeing record at Headingley |work=Yahoo! Sport |accessdate=4 July 2019 |archive-date=19 ਮਈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519170717/https://uk.sports.yahoo.com/news/afghanistan-v-west-indies-gayle-191334353.html |url-status=dead }}</ref> }} ===ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match43}} 5 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = 315/9 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਇਮਾਮ-ਉਲ-ਹੱਕ]] 100 (100) | wickets1 = [[ਮੁਸਤਫ਼ਿਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] 5/75 (10 ਓਵਰ) | score2 = 221 (44.1 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਸ਼ਾਕਿਬ ਅਲ ਹਸਨ]] 64 (77) | wickets2 = [[ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ]] 6/35 (9.1 ਓਵਰ) | result = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 94 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144525.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] | umpires = [[ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਮਾਈਕਲ ਗੌਫ਼]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਰਿਚਰਡ ਕੈਟਲਬੋਰੋ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) | toss = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) | rain = | notes = [[ਮੁਸਤਫ਼ਿਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] ਪਾਰੀਆਂ (54) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 100 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/pakistan-vs-bangladesh-world-cup-2019-mustafizur-rahman-100-wickets-shakib-al-hasan-mashrafe-mortaza-haris-sohail/article28296281.ece# |title=Pakistan vs Bangladesh: Mustafizur Rahman picks up 100th ODI wicket |work=Sport Star |accessdate=5 July 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prothomalo.com/sports/article/1602766/|title=ব্রেট লি-আকরামদের পেছনে ফেললেন মোস্তাফিজ |work=Prothom Alo|language=bn|date=5 July 2019}}</ref> *''[[ਬਾਬਰ ਆਜ਼ਮ]] ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦੌੜਾਂ (474) ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ। .<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2019/story/icc-cricket-world-cup-2019-pakistan-bangladesh-babar-azam-most-runs-javed-miandad-1562984-2019-07-05|title=Babar Azam breaks a 27-year-old World Cup record for Pakistan|work=India Today|date=5 July 2019}}</ref> *''[[ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ (19ਸਾਲ 90 ਦਿਨ) ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.jantakareporter.com/sports/shaheen-afridi-destroys-bangladesh-as-pakistan-bid-goodbye-to-world-cup/256569/ |title=Shaheen Afridi destroys Bangladesh as Pakistan bid goodbye to World Cup |work=Jantaka Reporter |accessdate=5 July 2019}}</ref> *''ਸ਼ਾਹੀਨ ਅਫ਼ਰੀਦੀ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅੰਕੜੇ ਕਿਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਕੜੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/48881768 |title=Cricket World Cup: Pakistan hammer Bangladesh but New Zealand into semi-finals |work=BBC Sport |accessdate=5 July 2019}}</ref> *''ਇਸ ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਦਕਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫ਼ਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/cricket-world-cup/114036709/cricket-world-cup-new-zealand-face-semis-wait-as-pakistan-bat-first-v-bangladesh |title=Cricket World Cup: Black Caps secure semi-final place as Pakistan fail to score enough runs |work=Stuff |accessdate=5 July 2019}}</ref> }} ===ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match44}} 6 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 10:30 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = 264/7 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਐਂਜਲੋ ਮੈਥਿਊਜ਼]] 113 (128) | wickets1 = [[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]] 3/37 (10 ਓਵਰ) | score2 = 265/3 (43.3 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਕੇ.ਐਲ. ਰਾਹੁਲ]] 111 (118) | wickets2 = [[ਕਸੁਨ ਰਜਿਥਾ]] 1/47 (8 ਓਵਰ) | result = ਭਾਰਤ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144526.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | umpires = [[ਇਅਨ ਗੂਲਡ]] (ਇੰਗਲੈਂਡ) ਅਤੇ [[ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)|ਪੌਲ ਵਿਲਸਨ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) | toss = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) | rain = | notes = [[ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ]] ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣਾ 150ਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/icc-cricket-world-cup-2019-match-44-sri-lanka-vs-india-stats-preview/ |title=ICC Cricket World Cup 2019 (Match 44): Sri Lanka vs India – Stats Preview |work=Cricket Addictor |accessdate=6 July 2019}}</ref> *''[[ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਬੁਮਰਾਹ]] (ਭਾਰਤ) ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 100ਵਾਂ ਵਿਕਟ ਲਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com/cricket/story/the-latest-bumrah-earns-100th-odi-wicket-070619 |title=The Latest: Bumrah earns 100th ODI wicket |work=Fox Sports |accessdate=6 July 2019}}</ref> *''[[ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ]] (ਭਾਰਤ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 5 ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/rohit-sharma-first-batsman-to-hit-five-centuries-in-a-world-cup/articleshow/70108555.cms |title=Rohit Sharma first batsman to hit five centuries in a World Cup |work=Times of India |accessdate=6 July 2019}}</ref> }} ਇਅਨ ਗੂਲਡ ਦਾ ਅੰਪਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਆਖਰੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਸੀ। ===ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ=== {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match45}} 6 ਜੁਲਾਈ 2019 | time = 13:30 | daynight = yes team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 325/6 (50 ਓਵਰ) | runs1 = [[ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪਲੈਸੀ]] 100 (94) | wickets1 = [[ਨੇਥਨ ਲਿਓਨ]] 2/53 (10 ਓਵਰ) | score2 = 315 (49.5 ਓਵਰ) | runs2 = [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ]] 122 (117) | wickets2 = [[ਕਗੀਸੋ ਰਬਾਡਾ]] 3/56 (10 ਓਵਰ) | result = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ 10 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144527.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | umpires = [[ਅਲੀਮ ਡਾਰ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ [[ਕੁਮਾਰ ਧਰਮਸੇਨਾ]] (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) | toss = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। | motm = [[ਫ਼ਾਫ਼ ਡੂ ਪਲੈਸੀ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) | rain = | notes = [[1992 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|1992]] ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108857/icc-cricket-world-cup-2019-australia-cricket-team-south-africa-cricket-team-england |title=Australia lose thriller; face England in the semis|work=Cricbuzz |accessdate=7 July 2019}}</ref> *''[[ਜੇਪੀ ਡਿਊਮਿਨੀ]] ਅਤੇ [[ਇਮਰਾਨ ਤਾਹਿਰ]] (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8039/report/1144527/australia-vs-south-africa-45th-match-icc-cricket-world-cup-2019 |title=Faf du Plessis ton sets up consolation win and hands Australia semi-final against England|work=ESPN Cricinfo |accessdate=7 July 2019}}</ref> }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{2019 Cricket World Cup}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ltjhoqi1ktcd3833rix6vop8xvahwpl 0 122281 850793 532463 2026-10-30T11:27:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850793 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder}} '''ਜੂਲੀਆ ਆਈਲੀਨ ਗਿਲਾਰਡ''' (ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1961) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ 27 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 2010 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਬੈਰੀ, ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਗਿਲਾਰਡ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ 1966 ਵਿੱਚ [[ਐਡਲੇਡ|ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਐਡੀਲੇਡ]] ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਮ ਡੈਮੋਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗਿਲਾਰਡ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ (1986) ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (1989) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1983 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। 1987 ਵਿਚ, ਗਿਲਾਰਡ ਲਾਅ ਫਰਮ ਸਲੇਟਰ ਐਂਡ ਗੋਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖੀ, ਪਰ 1996 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜੋਨ ਬਰੰਬੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਘੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਖਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == === ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ === ਗਿਲਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1961 ਨੂੰ [[ਵੇਲਜ਼]] ਦੇ ਗਲੈਮਰਗਨ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬੈਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="Biog">{{Cite web|url=http://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Parliamentarian?MPID=83L|title=The Hon Julia Gillard MP, Member for Lalor (Vic)|publisher=[[Australian House of Representatives]]|access-date=29 December 2015}}</ref><ref name="Julia Gillard comes from a village called Cwmgwrach, which means 'The Valley of the Witch'">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/archive/politics/witch-prime-minister-comes-from-this-valley/story-e6frgczf-1225884482109?nk=f1fbe4a3b9e0e7c1bd8d8a9d73aadbf0|title=Julia Gillard comes from a village called Cwmgwrach, which means 'The Valley of the Witch'|date=26 June 2010|work=[[The Australian]]|access-date=20 October 2014}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਜੌਨ ਓਲੀਵਰ ਗਿਲਾਰਡ (1929–2012) ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੋਇਰਾ ਮੈਕੇਨਜ਼ੀ (ਅ. 1928) ਦੀਆਂ ਜੰਮਪਲ ਦੋਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਐਲੀਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="AusStory">{{Cite web|url=http://www.abc.net.au/austory/content/2006/s1585300.htm|title=Australian Story—Julia Gillard Interview Transcript|date=6 March 2006|website=[[ABC (Australian TV channel)|ABC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100609093523/http://www.abc.net.au/austory/content/2006/s1585300.htm|archive-date=9 June 2010|access-date=23 June 2010}}</ref> ਗਿਲਾਰਡ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਮਗਵਰਾਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/national/gillard-expected-to-leave-apec-because-of-fathers-death-20120908-25ktc.html|title=Gillard expected to leave APEC because of father's death|last=Peatling|first=Stephanie|date=8 September 2012|work=The Sydney Morning Herald|access-date=8 September 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mormonnewsroom.org.au/article/precis-julia-gillard-ancestry|title=Précis of Julia Eileen Gillard's Ancestry|website=Mormon News Room Online|access-date=16 August 2014}}</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੀ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੈਲਵੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Book review of Gillard Biography">{{Cite web|url=http://www.themonthly.com.au/books-christine-wallace-other-biography-jacqueline-kent039s-quotthe-making-julia-gillardquot-2015?page=0%2C0|title=The Other Biography: Jacqueline Kent's "The Making of Julia Gillard" by Christine Wallace|date=October 2009|website=[[The Monthly]]|publisher=Schwartz Publishing|access-date=19 October 2009}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dailytelegraph.com.au/news/julia-gillards-parents-elated/story-e6freuy9-1225883750188|title=Julia Gillard's parents 'elated'|last=Wills|first=Daniel|date=24 June 2010|work=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]]|access-date=24 June 2010}}</ref> ਗਿਲਾਰਡ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਨਮੋਨੀਆ|ਬ੍ਰੌਨਕੋਪਨਿਮੋਨਿਆ]] ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਗਰਮ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name="AusStory"/> ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ 1966 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ [[ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ]] [[ਐਡਲੇਡ|ਐਡੀਲੇਡ ਆ ਕੇ]] ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਗਿਲਾਰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਪੇਨਿੰਗਟਨ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੰਦ ਪਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਨਿੰਗਟਨ, ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="penhos1">{{Cite web|url=http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|title=Migrant history at Pennington commemorated|date=9 October 2013|website=South Australian Community History|publisher=Government of South Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624093138/http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|archive-date=24 June 2016|access-date=14 December 2016}}</ref><ref name="penhos2">{{Cite web|url=http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|title=Finsbury / Pennington|date=9 October 2013|website=Migration Museum|publisher=Government of South Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624093138/http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|archive-date=24 June 2016|access-date=14 December 2016}}</ref> 1974 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਗਿਲਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਗਿਲਾਰਡ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤਿਆਗਣ ਤਕ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਰੱਖੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.pm.gov.au/your-pm|title=Prime Minister Julia Gillard|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624003839/http://www.pm.gov.au/your-pm|archive-date=24 June 2011|access-date=23 December 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/julia-gillard/|title=Julia Gillard|work=Forbes.com LLC|access-date=23 December 2012}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]] q5ddmbak7dxxmssdkwzoushzso1hwi1 0 122282 850798 532496 2026-10-30T11:35:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850798 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder}} '''ਜੂਲੀਆ ਆਈਲੀਨ ਗਿਲਾਰਡ''' (ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1961) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ 27 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 2010 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 2007 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਬੈਰੀ, ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਗਿਲਾਰਡ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ 1966 ਵਿੱਚ [[ਐਡਲੇਡ|ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਐਡੀਲੇਡ]] ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ਮ ਡੈਮੋਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗਿਲਾਰਡ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ 1982 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਜ਼ (1986) ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (1989) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1983 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ। 1987 ਵਿਚ, ਗਿਲਾਰਡ ਲਾਅ ਫਰਮ ਸਲੇਟਰ ਐਂਡ ਗੋਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖੀ, ਪਰ 1996 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜੋਨ ਬਰੰਬੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਘੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਖਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == === ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ === ਗਿਲਾਰਡ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1961 ਨੂੰ [[ਵੇਲਜ਼]] ਦੇ ਗਲੈਮਰਗਨ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬੈਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="Biog">{{Cite web|url=http://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Parliamentarian?MPID=83L|title=The Hon Julia Gillard MP, Member for Lalor (Vic)|publisher=[[Australian House of Representatives]]|access-date=29 December 2015}}</ref><ref name="Julia Gillard comes from a village called Cwmgwrach, which means 'The Valley of the Witch'">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/archive/politics/witch-prime-minister-comes-from-this-valley/story-e6frgczf-1225884482109?nk=f1fbe4a3b9e0e7c1bd8d8a9d73aadbf0|title=Julia Gillard comes from a village called Cwmgwrach, which means 'The Valley of the Witch'|date=26 June 2010|work=[[The Australian]]|access-date=20 October 2014}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਜੌਨ ਓਲੀਵਰ ਗਿਲਾਰਡ (1929–2012) ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੋਇਰਾ ਮੈਕੇਨਜ਼ੀ (ਅ. 1928) ਦੀਆਂ ਜੰਮਪਲ ਦੋਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਐਲੀਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 1958 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="AusStory">{{Cite web|url=http://www.abc.net.au/austory/content/2006/s1585300.htm|title=Australian Story—Julia Gillard Interview Transcript|date=6 March 2006|website=[[ABC (Australian TV channel)|ABC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100609093523/http://www.abc.net.au/austory/content/2006/s1585300.htm|archive-date=9 June 2010|access-date=23 June 2010}}</ref> ਗਿਲਾਰਡ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਮਗਵਰਾਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/national/gillard-expected-to-leave-apec-because-of-fathers-death-20120908-25ktc.html|title=Gillard expected to leave APEC because of father's death|last=Peatling|first=Stephanie|date=8 September 2012|work=The Sydney Morning Herald|access-date=8 September 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mormonnewsroom.org.au/article/precis-julia-gillard-ancestry|title=Précis of Julia Eileen Gillard's Ancestry|website=Mormon News Room Online|access-date=16 August 2014}}</ref> ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬੈਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੀ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੈਲਵੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Book review of Gillard Biography">{{Cite web|url=http://www.themonthly.com.au/books-christine-wallace-other-biography-jacqueline-kent039s-quotthe-making-julia-gillardquot-2015?page=0%2C0|title=The Other Biography: Jacqueline Kent's "The Making of Julia Gillard" by Christine Wallace|date=October 2009|website=[[The Monthly]]|publisher=Schwartz Publishing|access-date=19 October 2009}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.dailytelegraph.com.au/news/julia-gillards-parents-elated/story-e6freuy9-1225883750188|title=Julia Gillard's parents 'elated'|last=Wills|first=Daniel|date=24 June 2010|work=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]]|access-date=24 June 2010}}</ref> ਗਿਲਾਰਡ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਨਮੋਨੀਆ|ਬ੍ਰੌਨਕੋਪਨਿਮੋਨਿਆ]] ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਗਰਮ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name="AusStory"/> ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ 1966 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ [[ਸਾਊਥ ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ]] [[ਐਡਲੇਡ|ਐਡੀਲੇਡ ਆ ਕੇ]] ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਗਿਲਾਰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਪੇਨਿੰਗਟਨ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੰਦ ਪਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਨਿੰਗਟਨ, ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।<ref name="penhos1">{{Cite web|url=http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|title=Migrant history at Pennington commemorated|date=9 October 2013|website=South Australian Community History|publisher=Government of South Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624093138/http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|archive-date=24 June 2016|access-date=14 December 2016}}</ref><ref name="penhos2">{{Cite web|url=http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|title=Finsbury / Pennington|date=9 October 2013|website=Migration Museum|publisher=Government of South Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624093138/http://migration.history.sa.gov.au/content/finsbury-pennington|archive-date=24 June 2016|access-date=14 December 2016}}</ref> 1974 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਗਿਲਾਰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਗਿਲਾਰਡ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤਿਆਗਣ ਤਕ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਰੱਖੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.pm.gov.au/your-pm|title=Prime Minister Julia Gillard|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624003839/http://www.pm.gov.au/your-pm|archive-date=24 June 2011|access-date=23 December 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/julia-gillard/|title=Julia Gillard|work=Forbes.com LLC|access-date=23 December 2012}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]] q5ddmbak7dxxmssdkwzoushzso1hwi1 0 123397 850794 822216 2026-10-30T11:29:35Z Guglani 58 Guglani ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ]] ਨੂੰ [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: ਸਿਰਲੇਖ ਲੰਬਾ ਸੀ 822216 wikitext text/x-wiki ਰਵਾਇਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੀਆਂਵਾਕੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ 20-30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਜਪਾਨ ਦੇ ਇੱਕ [[ਅਕੀਰਾ ਮੀਆਵਾਕੀ]] ਨਾਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰਟੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਇਹ ਵਿਧੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ਼ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹਨ:<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/shubhendu-clears-misconceptions-about-miyawaki-methodology/articleshow/70798962.cms|title=Shubhendu clears misconceptions about Miyawaki methodology - Times of India|website=The Times of India|access-date=2019-12-09}}</ref> * ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਕਰੜਾ ਮੁਢਲਾ ਸਰਵੇਖਣ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ * ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਹਿਚਾਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਰਖਸ਼ਣ * ਨਰਸਰੀ ਰਾਹੀਂ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪੁੰਗਾਰਿਆ ਜਾਣਾ (ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਪੁੰਗਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਬੀਜ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੰਗਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਈ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਮੀਰ ਜਾਂ ਉੱਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਤਿਆਦ * ਜੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਾਤਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ (ਜੇ ਸਤਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹਿਊਮਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ / ਮਲਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ 3-4 ਕਿੱਲੋ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਭੂਸੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ) * ਮੀਆਂਵਾਕੀ ਨੌਜੁਆਨ ਪੋਧਿਆਂ (ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 30&nbsp;cm ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਬਲੂਤ ਦਾਪੋਧਾ (ਓਕ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਸਾਲ ਨਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁੰਗਾਰਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ) ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਆਦਿ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਸੰਘਣੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਸੰਘਣੀ ਭਾਵ ਮੁਹਤਦਿਲ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2-3ਪੌਦੇ।<ref>{{Cite web|url=https://daily.jstor.org/the-miyawaki-method-a-better-way-to-build-forests/|title=The Miyawaki Method: A Better Way to Build Forests?|last=Nargi|first=Lela|date=2019-07-24|website=JSTOR Daily|language=en-US|access-date=2019-12-09}}</ref> *ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਨਾਂ ਹੋ ਕੇ ਅਟਕਲ ਪੱਚੂ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇੰ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗਲ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਪੌਧੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਤਹਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। === ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ === ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੀਆਵਾਕੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਏ ਜਾਂ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਲਈ ਅਪਨਾਇਆ।ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: * ਸਿਆਮ (ਥਾਈਲੈਂਡ) ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਜੰਗਲ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ<ref name=":0" /> * ਬਰਾਜੀਲ ਵਿੱਚ ਲੂਣੇ ਤਪਤਖੰਡੀ ਜੰਗਲ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ * ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਬੀਚਾਂ ਵਿੱਚ * 1990-91 ਵਿੱਚ ਤਪਤਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ 2005 ਤੱਕ 20 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name=":0">{{cite web|title= Adress by Madam Dr Otti Wilmanns in 1995 during Award distribution of Reinhold-Tuexen Preis 1995|url= https://www.zobodat.at/pdf/Ber-Reinh-Tuexen-Ges_7_0017-0027.pdf }}</ref><ref name=":1" /> 2006 ਵਿੱਚ ਮੀਆਵਾਕੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਇਨਾਮ (ਬਲੂ ਪਲੈਨੇਟ ਅਵਾਰਾ) ਮਿਲਿਆ<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.af-info.or.jp/en/blueplanet/list-2006.html|title=The Laureates 2006 {{!}} Blue Planet Prize|website=The Asahi Glass Foundation|language=en|access-date=2019-12-08}}</ref> === ਵਿਧੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਤੋਂ === * 2000 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਟਰੇਨੀਅਨ ਈਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰਦੀਆਂ (ਇਟਲੀ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਜਰਬਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।11 ਸਾਲ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਬਾਦ ਜੰਗਲ਼ ਬਹਾਲੀ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਹੋਈਆਂ ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰਥਕ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲੇ।<ref>{{Cite journal|last=Schirone|first=Bartolomeo|last2=Salis|first2=Antonello|last3=Vessella|first3=Federico|date=2010-06-17|title=Effectiveness of the Miyawaki method in Mediterranean forest restoration programs|url=http://dx.doi.org/10.1007/s11355-010-0117-0|journal=Landscape and Ecological Engineering|volume=7|issue=1|pages=81–92|doi=10.1007/s11355-010-0117-0|issn=1860-1871}}</ref> * 2013 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਮੀਆਮ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬੜਾਪਾਣੀ ਦੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite journal|last=Miyawaki|first=Akira|date=1999|title=Creative Ecology: Restoration of Native Forests by Native Trees.|url=http://dx.doi.org/10.5511/plantbiotechnology.16.15|journal=Plant Biotechnology|volume=16|issue=1|pages=15–25|doi=10.5511/plantbiotechnology.16.15|issn=1347-6114}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://spnewsagency.com/rnb-cements-adopt-akira-miyawaki-model-of-plantation-elaborates-how-to-plant-a-dense-forest/|title=RNB Cements adopt Akira Miyawaki model of plantation elaborates how to plant a ‘dense forest’ {{!}} SP News Agency|language=en-US|access-date=2019-12-09|archive-date=2019-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831054724/http://spnewsagency.com/rnb-cements-adopt-akira-miyawaki-model-of-plantation-elaborates-how-to-plant-a-dense-forest/|url-status=dead}}</ref> * 2014 ਤੋਂ ਬੰਗਲੋਰ ਦੀ ਸੇਟਰੀਜ਼ (saytrees) ਸੰਸਥਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। * 2018 ਵਿੱਚ ਪੈਰਸ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮੰਟਰਾਇਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੇੜੇ ਬੋਲੇਵਾਰਡ ਪੈਰੀ ਫ਼ਰੀਕ ਵਿੱਚ 400 ਵਰਗਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੂਮਫੋਰੈਸਟ.ਆਰਗ (boomforest.org) ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://boomforest.org/en|title=Boomforest - Let's restore the native forests, together!|website=boomforest.org|access-date=2019-12-08}}</ref> * 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਜੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਆਰ ਡਬਲਯੂ ਸੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ 3000 ਪੌਧੇ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ 1 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਰੁੱਖ ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। * 2019 ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਈਕੋ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਚ 2019 ਤੋਂ ‘ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ਼ ‘ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਹਰੇਕ 550 ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ ਹੈ।ਈਕੋਸਿਖ ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ 75 ਜੰਗਲ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ 76ਵਾਂ 550 ਰਵਾਇਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਬਾਸਰਕੇ ਵਿਖੇ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://epaper.ajitjalandhar.com/share/clip/20191207/452217.cms|title=ਅਜੀਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼: ਈ-ਪੇਪਰ ਜਲੰਧਰ 20191207|website=ਅਜੀਤ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼: ਈ-ਪੇਪਰ 20191207|access-date=2019-12-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ecosikh.org/250-days-60-guru-nanak-sacred-forests/|title=60+ Guru Nanak Sacred Forests till November 2019 {{!}} EcoSikh|website=www.ecosikh.org|access-date=2019-12-08}}</ref> *2008 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਕੋਸਿੱਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਫੋਰੈਸਟ (Afforestation),ਥੂਵੱਕਮ [Thuvakkam(Chennai)],ਸੇਅ ਟਰੀਜ਼ (Say Trees) ਆਦਿ ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।ਐਫੋਰੈਸਟ ਨੇ 108 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ 4.5 ਲੱਖ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਏ ਹਨ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 90 ਸਾਈਟਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ).ਸੇਅ ਟਰੀਜ਼ ਨੇ 2008 ਤੋਂ ਬੰਗਲੋਰੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 70,000 ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://bengaluru.citizenmatters.in/how-to-make-mini-forest-miyawaki-method-34867|title=How to make a mini forest with Miyawaki method {{!}}|date=2019-05-19|website=Citizen Matters, Bengaluru|language=en-GB|access-date=2019-12-09}}</ref> === ਹਵਾਲੇ === <br /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖਤ]] eaakmxa9bvlp5zmes1yc25q94r6d5nr 0 123435 850796 502637 2026-10-30T11:33:11Z Xqbot 927 Fixing double redirect from [[ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ]] to [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] 850796 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] t1sy7jfal9mck5a7o3k90cvityw1sqn 0 123436 850797 502634 2026-10-30T11:33:16Z Xqbot 927 Fixing double redirect from [[ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ]] to [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] 850797 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] t1sy7jfal9mck5a7o3k90cvityw1sqn 2 127042 850767 850341 2026-10-30T04:24:44Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 850767 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> == Test == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q39715 . ?item (wdt:P131)* wd:Q55 } |columns=label:Article,description,P131:Place |section= |min_section= |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Article ! description ! Place |- class='wd_q28364957' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28364957|Lacre Punt Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q29509706' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509706|Kralendijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]]<br/>''[[:d:Q331584|Kralendijk]]'' |- class='wd_q29509775' |class='wd_label'| ''[[:d:Q29509775|Malmok Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035221' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035221|Ceru Bentana. Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q58035955' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58035955|Boca Spelonk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਬੋਨੇਅਰ]] |- class='wd_q42303960' |class='wd_label'| ''[[:d:Q42303960|Academiesingel lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9822|Breda]]'' |- class='wd_q66741687' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66741687|Vuurtoren Willemstad, North Brabant]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9854|Moerdijk]]'' |- class='wd_q2921152' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2921152|Lighthouse Hoek van 't IJ]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9899|Amsterdam]]'' |- class='wd_q2778629' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2778629|J.C.J. van Speijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9901|Bergen]]'' |- class='wd_q1120326' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1120326|Lange Jaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9911|Den Helder]]'' |- class='wd_q1180435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1180435|De Ven]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q1847968' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1847968|harbour entrance light of Enkhuizen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9918|Enkhuizen]]'' |- class='wd_q2158333' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2158333|Den Oever Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9936|Hollands Kroon]]'' |- class='wd_q2193605' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2193605|Groote Kaap]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9955|Schagen]]'' |- class='wd_q1137560' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137560|Eierland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9966|Texel]]'' |- class='wd_q2295936' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2295936|Paard van Marken]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9971|Waterland]]'' |- class='wd_q2269203' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2269203|IJmuiden lower Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q2972345' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2972345|Hoge vuurtoren van IJmuiden]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9970|Velsen]]'' |- class='wd_q66882316' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882316|Lighthouse of Zandvoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q9980|Zandvoort]]'' |- class='wd_q1138126' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1138126|Westerlichttoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q90155660' |class='wd_label'| ''[[:d:Q90155660|Hansweert Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10078|Reimerswaal]]'' |- class='wd_q1423636' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1423636|Noorderhoofd]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1821477' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1821477|Westkapelle Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q2257394' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2257394|Lichtopstand Zoutelande]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q1352690' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1352690|Nieuwe Sluis]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10080|Sluis]]'' |- class='wd_q66882499' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882499|Verklikkerlicht]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882794' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882794|Hoge vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q66882927' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882927|Lage vuurtoren van Noord-Schouwen]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10079|Schouwen-Duiveland]]'' |- class='wd_q28470871' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470871|Kaapduinen rear lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28470873' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28470873|Kaapduinen front lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10083|Veere]]'' |- class='wd_q28916435' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28916435|Lichtopstand De Nolle]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q10084|Vlissingen]]'' |- class='wd_q2743993' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2743993|Scheveningen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492063' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492063|Scheveningen North Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q28492346' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28492346|Scheveningen South Mole Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q34443573' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34443573|Scheveningen Pier Light]]'' | |class='wd_p131'| [[ਹੇਗ]] |- class='wd_q15697454' |class='wd_label'| ''[[:d:Q15697454|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q58931|Harderwijk]]'' |- class='wd_q2797912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2797912|Vischpoort]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q165662|Elburg]]'' |- class='wd_q897813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q897813|Brandaris]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q204412|Terschelling]]'' |- class='wd_q2549659' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2549659|Ameland Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208259|Ameland]]'' |- class='wd_q2259688' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2259688|Vuurbaak Katwijk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208764|Katwijk]]'' |- class='wd_q939914' |class='wd_label'| ''[[:d:Q939914|Vuurduin]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q207851|Vlieland]]'' |- class='wd_q228633' |class='wd_label'| ''[[:d:Q228633|Zuidertoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q748679' |class='wd_label'| ''[[:d:Q748679|North Tower]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q208011|Schiermonnikoog]]'' |- class='wd_q17605654' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17605654|Van Speyk Light Beacon]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q210007|Vlaardingen]]'' |- class='wd_q58206150' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206150|Oranjestad Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q217610|Oranjestad]]'' |- class='wd_q2540813' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2540813|Urk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q273746|Urk]]'' |- class='wd_q58206007' |class='wd_label'| ''[[:d:Q58206007|St. John's Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q475718|The Bottom]]'' |- class='wd_q2658194' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2658194|Noordwijk Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q455464|Noordwijk]]'' |- class='wd_q66882436' |class='wd_label'| ''[[:d:Q66882436|Vuurtoren aan het Flaauwe Werk]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q2514617' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2514617|Westhoofd Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q933459|Goeree-Overflakkee]]'' |- class='wd_q34445514' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34445514|Nieuwendijk Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q34449521' |class='wd_label'| ''[[:d:Q34449521|Nieuwendijk Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q952194|Korendijk]]'' |- class='wd_q1143857' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1143857|Stavoren Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q2741100' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2741100|Workum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806369' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806369|Stavoren South Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q28806370' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28806370|Stavoren North Pierhead Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q1473276|Súdwest-Fryslân]]'' |- class='wd_q1877806' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1877806|Harlingen Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2536628|Harlingen]]'' |- class='wd_q1137592' |class='wd_label'| ''[[:d:Q1137592|Maasvlakte Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q16902805' |class='wd_label'| ''[[:d:Q16902805|Low Light of the Hook of Holland]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q17439848' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17439848|Hoek van Holland Vuurtoren]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600745' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600745|Hoek Van Holland Range Front]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28600746' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28600746|Hoek Van Holland Range Rear]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604096' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604096|Europoort Low Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604097' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604097|Europoort High Light]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604301' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604301|Vuurtoren Maasmond Hoog]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q28604302' |class='wd_label'| ''[[:d:Q28604302|Vuurtoren Maasmond Laag]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2334542' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2334542|Watum Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2609558' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2609558|Delfzijl Lighthouse (1888)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q3970355' |class='wd_label'| ''[[:d:Q3970355|Delfzijl Lighthouse (1949)]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q97055892|Eemsdelta]]'' |- class='wd_q2215732' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2215732|Hellevoetsluis Lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q2577060' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2577060|Stenen Baak]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q17447912' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17447912|Lighthouse of Oostvoorne]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q106436626|Voorne aan Zee]]'' |- class='wd_q123107788' |class='wd_label'| ''[[:d:Q123107788|Maasmond North Mole]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q34370|Rotterdam]]'' |- class='wd_q2278417' |class='wd_label'| ''[[:d:Q2278417|Lemmer replica lighthouse]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q144091|Lemmer]]'' |- class='wd_q17598817' |class='wd_label'| ''[[:d:Q17598817|Strijensas Lichtopstand]]'' | |class='wd_p131'| ''[[:d:Q858607|Strijen]]''<br/>''[[:d:Q2627301|Strijensas]]'' |} {{Wikidata list end}} pn6r4z7qmznruo3qxni3s715fo86lma 0 131005 850770 550630 2026-10-30T05:17:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850770 wikitext text/x-wiki '''ਖ਼ਵਾਜਾ ਯੂਸਫ਼ ਜਾਨ''' [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ]]-[[ਬੰਗਾਲੀ]] [[ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ|ਰਾਜਨੇਤਾ]] ਅਤੇ [[ਢਾਕਾ]] ਨਵਾਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=igYwAQAAIAAJ&q=Khwaja+Yusuf+dhaka&dq=Khwaja+Yusuf+dhaka&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQ2tT1sZLWAhVF6CYKHfYKBB8Q6AEIJzAA|title=Dhaka: a study in urban history and development, 1840-1921|last=Ahmed|first=Sharif Uddin|date=2003|publisher=Academic Press and Publishers|isbn=9789843209597|page=259|language=en|access-date=7 September 2017}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਜਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] [[ਮੁਸਲਮਾਨ]] ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ 21 ਜਨਵਰੀ 1850 ਨੂੰ [[ਢਾਕਾ]], ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਟਿਊਟਰਾਂ ਤੋਂ ਅਰਬੀ, [[ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਉਰਦੂ]], [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1883 ਵਿਚ ''ਮੁਹੰਮਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ'' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।<ref name="dsa">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Yusuf_Jan,_Khwaja|title=Yusuf Jan, Khwaja|website=en.banglapedia.org|publisher=Banglapedia|language=en|access-date=7 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906133542/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Yusuf_Jan,_Khwaja|archive-date=6 ਸਤੰਬਰ 2017|url-status=dead}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == 1884 ਤੋਂ 1923 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ [[ਢਾਕਾ]] ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। <ref name="dsa"/> 1897 ਤੋਂ 1901 ਤੱਕ ਉਹ ਢਾਕਾ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ 1897 ਤੋਂ 1905 ਤੱਕ ਢਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1903 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ [[ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦੁਰ|ਖਾਨ ਬਹਾਦੁਰ]] ਅਤੇ 1910 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1905 ਵਿਚ ਉਸਨੇ [[ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਸਲੀਮੁੱਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਨਾਰਥਬਰੂਕ ਹਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਹੰਮਦਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ''ਮੁਹੰਮਦ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੰਘ'' ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਨ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। 1901 ਤੋਂ 1905 ਤੱਕ ਉਹ ਢਾਕਾ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦਾ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1905 ਤੋਂ 1916 ਤੱਕ ਉਹ ਢਾਕਾ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ। <ref name="dsa"/> 16 ਅਕਤੂਬਰ 1910 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ [[ਬੰਗਾਲ]] ਵਿਚ [[ਮੁਸਲਿਮ]] ਲੀਗ ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। 1913 ਵਿਚ ਨਯਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ 1921 ਤੋਂ 1923 ਤੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ 1907 ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ 28 ਸਾਲ ਢਾਕਾ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਲੇਡੀ ਡਫਰਿਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਢਾਕਾ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਸੀ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rBFuAAAAMAAJ&q=Khwaja+Yusuf+dhaka&dq=Khwaja+Yusuf+dhaka&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjQ2tT1sZLWAhVF6CYKHfYKBB8Q6AEILzAC|title=Hundred years of Bangabhaban, 1905-2005|last=Wing|first=Baṅgabhabana (Dhaka, Bangladesh) Press|date=2006|publisher=Press Wing Bangabhaban|year=|isbn=9789843215833|location=|pages=40|language=en}}</ref> == ਮੌਤ == ਜਾਨ ਦੀ 8 ਨਵੰਬਰ 1923 ਨੂੰ [[ਢਾਕਾ]], ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ]] ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। <ref name="dsa"/> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1923]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1850]] jytf9y0z8il67rh2stxur734qp1anft 0 131352 850762 551746 2026-10-30T02:06:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850762 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਕਾਜੀ ਅਬਦੁੱਲ ਬਾਸੇਤ|birth_date={{birth date|1935|12|4}}|birth_place=[[ਢਾਕਾ]], ਬੰਗਾਲ ਅਧਿਰਾਜ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|nationality=ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ|death_date={{death date and age|2002|5|23|1935|12|4}}|death_place=[[ਢਾਕਾ]], [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]]|occupation=ਚਿੱਤਰਕਾਰ}}'''ਕਾਜੀ ਅਬਦੁੱਲ ਬਾਸੇਤ''' (4 ਦਸੰਬਰ, 1935 - 23 ਮਈ, 2002) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ [[ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ|ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਕਲਾ]] [[ਅਧਿਆਪਕ]] ਸੀ। ਉਸਨੂੰ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। <ref name="bpedia">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Islam|first=Sirajul|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Baset, Kazi Abdul|editor-last2=Huq|editor-first2=Syed Azizul|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baset,_Kazi_Abdul}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਬਾਸੇਤ ਦਾ ਜਨਮ ਅਬਦੁੱਲ ਜਲੀਲ ਅਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1951 ਵਿਚ [[ਢਾਕਾ]] ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਢਾਕਾ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ( (ਬਾਅਦ ਵਿਚ [[ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ) ਦੇ ਆਖਰੀ ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਲਖਵੀਂ ਕਲਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref name="bpedia"/> ਇਕ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੀ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿਖਲਾਈ 1963-1964 ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ਡਰਾਇੰਗ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਉਹ 1995 ਵਿਚ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। == ਅਵਾਰਡ == * ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1982) * ਸ਼੍ਰੀਜਨਾਬ ਅਤਿਸ਼ਾ ਦੀਪੰਕਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (1987) * ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੰਸਦ ਅਵਾਰਡ (1989) * ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ (1991) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1935]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] g211emzd7bxm7lxltlii9mr31dfb92y 0 133085 850740 557333 2026-10-29T16:17:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850740 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Ада Роговцева. Київ, НАДТ імені Івана Франка, 2017-12-01.png | name = ਅਦਾ ਰੋਗੋਤਸਵਾ | birth_date = {{Birth date and age|1937|7|16|df=yes}} | birth_place = ਹਲੂਖੀਵ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ (ਹੁਣ [[ਯੂਕਰੇਨ]]) | death_date = | death_place = | othername = | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | yearsactive = 1957-ਹੁਣ | spouse = ਕੋਸਤੀਅਨਤੀਨ ਸਟੀਫਨਕੋਵ | awards = ਲੈਨਿਨ ਦਾ ਕੋਸੋਮੋਲ ਇਨਾਮ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ (1971)<br>ਸ਼ੇਵਚੇਂਕੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1981)<br>ਹੀਰੋ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨ (2007)<ref>{{cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/6352007-6168|title=DECREE OF THE PRESIDENT OF UKRAINE No. 635/2007|date=12 July 2007}}</ref><br>Oleksandr Dovzhenko State Prize of Ukraine (2017)<ref>{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/266/2017|title=DECREE OF THE PRESIDENT OF UKRAINE On the Award of the Oleksandr Dovzhenko State Prize of Ukraine 2017|date=7 September 2017|access-date=25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616061350/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/266/2017|archive-date=16 ਜੂਨ 2025|url-status=dead}}</ref> }} '''ਅਦਾ ਰੋਗੋਤਸਵਾ''' (ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1937) ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਸੋਵੀਅਤ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ 1957 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕਲਚਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹੇਲ, ਮੈਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 7 ਵੇਂ ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।<ref name="Moscow1971">{{Cite web|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1971|title=7th Moscow International Film Festival (1971)|website=MIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20140403094201/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1971|archive-date=3 April 2014|access-date=25 December 2012}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਪਵੇਲ ਕੋਰਚੈਗਿਨ'' (1956) * ਫ਼ੋਰੇਸਟ ਸੋਂਗ (1961) * ''ਹੇਲ, ਮੈਰੀ!'' (1970) * ''ਟੇਮਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਫਾਇਰ'' (1972) * ''ਇਟਰਨਲ ਕਾਲ'' (1973-1983) * ਵੇਵਜ਼ ਆਫ ਦ ਬਲੈਕ ਸੀ (1975) * ''ਦ ਸੀ''(1978) * ''ਦ ਗੈਡਫਲਾਈ'' (1980) * ''ਨਾਈਨ ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ ਨੇਸਟਰ ਮਖਣੋ'' (2006) * ''ਐਡਮਿਰਲ'' (2008) * ''ਤਾਰਸ ਬੁੱਲਬਾ'' (2009) * 11 ਚਿਲਡਰਨ ਫ੍ਰਾਮ ਮੋਰਸਿਨ (2019) == ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ == * ਪੀਪਲਜ਼ ਆਰਟਿਸਟ ਆਫ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ * ਪੀਪਲ'ਜ਼ ਆਰਟਿਸਟ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨ * ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸਸ ਓਲਗਾ (ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ, 2002) <ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7452002-667|title=DECREE OF THE PRESIDENT OF UKRAINE № 745/2002|date=22 August 2002}}</ref> * ਆਰਡਰ ਆਫ ਮੈਰਿਟ (ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, 2009) <ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/262009-8458|title=DECREE OF THE PRESIDENT OF UKRAINE №26/2009|date=16 January 2009}}</ref> * ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਮੈਰਿਟ (ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ, 1997) <ref>{{Cite web|url=https://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/659/97|title=DECREE OF THE PRESIDENT OF UKRAINE № 659/1997|date=21 July 1997}}</ref> ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *{{IMDb name|0737385|Ada Rogovtseva}} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] sqvroqc6p0mguatqucczq1vwco2a7vg 0 141019 850766 773597 2026-10-30T04:04:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850766 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Newgate-prison-exercise-yard.jpg|thumb|319x319px| ਨਿਊਗੇਟ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਸਰਤ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਗੁਸਤਾਵ ਡੋਰੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ&nbsp;(1872)]] ਇੱਕ '''ਕੈਦੀ''' ( ਜਾਂ '''ਨਜ਼ਰਬੰਦ, ਬੰਦੀ''') ਇੱਕ [[ਜਣਾ|ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ]] ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਦ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੰਜਮ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/prisoner|title=Prisoner - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|publisher=Merriam-webster.com|access-date=2012-04-19}}</ref> == ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨ == [[File:JohnAdamson.jpg|thumb| [[ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ|ਫਿਨਿਸ਼]] ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ ਜੋਹਾਨ ਐਡਮਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ "ਕੇਰਪੇਕਰੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋਹਨ ਨੂਟਸਨ ਦੁਆਰਾ 1849 ਦੀ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ <ref>[https://www.finna.fi/Record/musketti.M012:HK10000:3979 Johan Knutsonin kivipiirros moninkertaisesta murhamiehestä Juhani Aataminpojasta]</ref> ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।]] '''ਕੈਦੀ''' ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। <ref>[[John Rastell]]. [[Termes de la Ley]]. 1636. Page 202. [https://books.google.com/books?id=nm5MAAAAMAAJ&pg=RA4-PA202-IA2#v=onepage&q&f=false Digital copy] from [[Google Books]].</ref> ਜੇਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1992 ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 1 ਵਿੱਚ, "ਕੈਦੀ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਕਿਸੇ ਲੋੜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਲਈ [[ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ। <ref>The [[Prison Security Act 1992]], [http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1992/25/section/1 section 1(6)]</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:Cornelis_De_Wael_-_To_Visit_the_Imprisoned_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|230x230px| ਫਲੇਮਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਕੋਰਨੇਲਿਸ ਡੀ ਵੇਲ ਦੀ ਰਚਨਾ -''ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ'' ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ 1640]] ਕੈਦੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਬੂਤ ਲੋਅਰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਬਰਾਂ ਤੋਂ 8,000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦਾ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=May 2021|reason=Every applicable sentence should be cited, if there is ambiguity, having multiple citations at the end of a paragraph is not always clear enough.}}ਇਸ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ [[ਬੁਸ਼ਮੈਨ|ਸਾਨ]] ਵਰਗੇ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। <ref>"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 Historical survey > Slave-owning societies]". ''Encyclopædia Britannica.''</ref>  <ref>Thomas, Hugh: ''The Slave Trade'' Simon and Schuster; Rockefeller Centre; New York, New York; 1997</ref> == ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ == === ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਵਿਚ === ਕੈਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਝੱਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ "ਸਪੈਸ਼ਲ ਹਾਊਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟਸ" (SHU) ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੈਦੀ ਸੰਵੇਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਕੈਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵੱਧ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਯੋਜਨ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ। ਕੈਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਆਮ ਵਿਵਹਾਰ ਸਵੈ-ਵਿਗਾੜ, ਆਤਮਘਾਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜ ਹਨ। === ਸਟਾਕਹੋਮ ਸਿੰਡਰੋਮ === [[ਸਟਾਕਹੋਮ ਸਿੰਡਰੋਮ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿੰਡਰੋਮ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਧਕ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2021}} [[ਤਸਵੀਰ:The_Bashful_Model.jpg|right|thumb|230x230px| ਨਿਊਗੇਟ ਜੇਲ੍ਹ, ਲੰਡਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼]] [[ਤਸਵੀਰ:Inmates_Orleans_Parish_Prison.jpg|thumb| ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ]] == ਅਧਿਕਾਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Mumbai_Police_Bus.JPG|right|thumb| [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਬੱਸ।]] [[ਤਸਵੀਰ:Punishment_of_the_Paddle,_1912.jpg|thumb|230x230px| ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਚਿੱਤਰ 1912]] ਸੰਘੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੂਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਸੋਧ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://topics.law.cornell.edu/wex/prisoners_rights|title=Prisoners' rights &#124; LII / Legal Information Institute|date=2012-03-02|publisher=Topics.law.cornell.edu|access-date=2012-04-19}}</ref> == ਕਿਸਮਾਂ == * ਸਿਵਲੀਅਨ ਕੈਦੀ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ [[ਜੰਗ|ਲੜਾਈ]] ਲਈ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੋਸਤਾਨਾ, ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। * ਦੋਸ਼ੀ ਉਹ ਕੈਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਕੈਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] ਵਿੱਚ, ਇੱਕ [[ਕੈਦੀ|ਸੰਘੀ ਕੈਦੀ]] ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਜਾਂ [[ਜੁਰਮ|ਅਪਰਾਧਿਕ]] ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ"। * ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕੈਦੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਅਗਵਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ POWs ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ [[ਜੰਗ|ਯੁੱਧਾਂ]] ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੜਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੜਾਕੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। * ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਲਈ ਕੈਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕੈਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * [[ਗ਼ੁਲਾਮੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ]] ਉਹ ਕੈਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੈਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। * ਜ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੈਦੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਸਲ, [[ਲਿੰਗਕ ਅਨੁਸਥਾਪਨ|ਜਿਨਸੀ ਝੁਕਾਅ]], ਧਰਮ, ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਰਸਾ ਘੇਟੋ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ == * ਗ੍ਰਾਸੀਅਨ, ਐਸ. (1983)। ''ਇਕੱਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ।'' ''ਅਮਰੀਕਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸਾਈਕੈਟਰੀ'' , 140(11)। * ਗ੍ਰਾਸੀਅਨ, ਐਸ., ਅਤੇ ਫਰੀਡਮੈਨ, ਐਨ. (1986)। ''ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ।'' ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਰਨਲ, 8(1). * ਹੈਨੀ, ਸੀ. (1993)। ''"ਬਦਨਾਮ ਸਜ਼ਾ": ਇਕੱਲਤਾ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ.'' ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਰਨਲ, 8(1)। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://web.archive.org/web/20200717110546/https://www.hrw.org/campaigns/torture.htm ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ] * [https://www.aclu.org/intlhumanrights/gen/21236prs20051024.html ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ 'ਤੇ ACLU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091010051712/https://www.aclu.org/intlhumanrights/gen/21236prs20051024.html |date=2009-10-10 }} * [http://www.tdcjinmatesearch.today ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਖੋਜ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812041418/http://www.tdcjinmatesearch.today/ |date=2020-08-12 }} * [http://www.nationalarchives.gov.uk/documentsonline/prison.asp ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੈਂਡਸਵਰਥ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ।] 3fm6hj5feoz07h0j2qza2hoex1tc5ih 0 141636 850789 657513 2026-10-30T10:59:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850789 wikitext text/x-wiki '''ਜੀਓਮੈਕਨਿਕਸ''' ([[ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਨਾਨੀ]] ਅਗੇਤਰ ''ਭੂ'' -ਭਾਵ " [[ਧਰਤੀ]] " ਤੋਂ; ਅਤੇ " [[ਮਕੈਨਿਕਸ]]") ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। == ਪਿਛੋਕੜ == ਜਿਓਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ [[ਮਿੱਟੀ ਮਕੈਨਿਕ|ਮਿੱਟੀ ਮਕੈਨਿਕਸ]] ਅਤੇ [[ਰੌਕ ਮਕੈਨਿਕਸ|ਰੌਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਹਨ]] । ਸਾਬਕਾ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ]] ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕ ਪੁੰਜ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਪੁੰਜ, ਮਕੈਨਿਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਰਹੋਲ ਸਥਿਰਤਾ, ਸੁਰੰਗ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਚੱਟਾਨ ਟੁੱਟਣਾ, ਢਲਾਣ ਸਥਿਰਤਾ, ਬੁਨਿਆਦ, ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਡਰਿਲਿੰਗ।<ref>{{Cite web|url=https://careers.slb.com/inside-schlumberger/transformative-technology/defining-geomechanics|title=Defining Geomechanics|access-date=2022-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164932/https://careers.slb.com/inside-schlumberger/transformative-technology/defining-geomechanics|archive-date=2022-09-28|url-status=dead}}</ref> [[ਭੂ-ਤਕਨੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ]], [[ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ]], ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਓਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ [[ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਨਿਰੰਤਰ ਮਕੈਨਿਕਸ]], ਡਿਸਕੌਂਟੀਨੀਅਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਓਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨ-ਸੀਟੂ ਰੌਕ ਤਣਾਅ, ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦਾ ਮਾਡਿਊਲਸ, ਲੀਕ-ਆਫ ਗੁਣਾਂਕ ਅਤੇ ਪੋਇਸਨ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ। ਸਰੋਵਰ ਮਾਪਦੰਡ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਗਠਨ ਪੋਰੋਸਿਟੀ, ਪਾਰਦਰਮਤਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੋਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਭੂ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੂ-ਤਕਨੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜੀਓਮੈਕਨੀਕਲ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਨੀਕਾਂ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ : ਕੋਰਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਰ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਲੌਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਥਾਈ ਦਬਾਅ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ [[ਫਰੈਕਿੰਗ|ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਫ੍ਰੈਕਚਰਿੰਗ]] ਤਣਾਅ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਅਤੇ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੁਨੀ ਨਿਕਾਸੀ। == ਵਾਧੂ ਸਰੋਤ == * {{Cite book|url=http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/id/Fundamentals_of_Rock_Mechanics/9780632057597|title=Fundamentals of Rock Mechanics|last=Jaeger, Cook, and Zimmerman|date=2008|publisher=[[Blackwell Publishing]]|isbn=9780632057597|access-date=2022-05-04|archive-date=2017-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221230909/http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/id/Fundamentals_of_Rock_Mechanics/9780632057597|url-status=dead}} * {{Cite book|url=http://www.yesdee.com/ysdbook.php?ysde=408&ys=0-64-56|title=Continuum Mechanics|last=Chandramouli, P.N.|date=2014|publisher=Yes Dee Publishing Pvt Ltd|isbn=9789380381398|access-date=2022-05-04|archive-date=2018-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804105939/http://www.yesdee.com/ysdbook.php?ysde=408&ys=0-64-56|dead-url=yes}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤ ਵਿਗਿਆਨ]] == ਹਵਾਲੇ == 5vyt5ry42m10560mi4s7anflozevjsd 0 146518 850750 790540 2026-10-29T19:15:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850750 wikitext text/x-wiki   '''ਅੱਖਾਂ''' ਦਾ ਦਰਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਝਾ ਜਾਂ ਬਦਸੂਰਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਵਰਤੋਂ [[ਲੈਂਡਮਾਰਕ|ਭੂਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ]] ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਜੋਂ ਹੈ। ਆਮ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕਾਰ|ਖੰਡਰ]] [[ਇਮਾਰਤ|ਇਮਾਰਤਾਂ]], [[ਗ੍ਰੈਫਿਟੀ|ਗ੍ਰੈਫ਼ਿਟੀ]], [[ਕੂੜਾ]], [[ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ|ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ]], ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸੰਕੇਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਲਬੋਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ [[ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ]] ( [[ਸਪਾਈਟ ਘਰ|ਸਪਾਈਟ ਹਾਊਸ]] ਵੀ ਦੇਖੋ), [[ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਟਾਵਰ]] ਜਾਂ [[ਵਿੰਡ ਟਰਬਾਈਨਾਂ|ਵਿੰਡ ਟਰਬਾਈਨਜ਼]]।<ref>{{Citation|url=https://www.theguardian.com/politics/2006/jun/25/uk.renewableenergy|title=Homeowners get green light for 'eyesore' wind turbines|author=Nick Mathiason|date=June 25, 2006|location=London}}</ref><ref>{{Citation|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/6763067.stm|title=Eyesore or gem: Gateshead car park|date=18 June 2007|author=Site}}</ref> ਕੁਦਰਤੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ [[ਮਲ]], [[ਚਿੱਕੜ]] ਅਤੇ [[ਨਦੀਨ|ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=BL4Xrx-IFowC|title=Professional Planting Design|author=Scott C. Scarfone}}</ref> == ਸੰਪਤੀ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ == ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ, [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਰੀਅਲਟਰਜ਼|ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਰੀਅਲਟਰਜ਼ ਦਾ]] ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://realestate.msn.com/Selling/Article_mw.aspx?cp-documentid=5249535|title=Dealing with an eyesore next door|last=Rachel Koning Beals|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312214811/http://realestate.msn.com/Selling/Article_mw.aspx?cp-documentid=5249535|archive-date=2008-03-12|access-date=2008-03-16}}</ref> == ਉਪਚਾਰ == ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ''ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਆਈਸੋਰ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Citation|date=February 9, 1972|title=British Start 'Operation Eyesore' Cleanup}}</ref> [[ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ]] ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Citation|title=Russians Paint and Fuss As Olympic Games Near Putting Best Face on Things A Gleaming Soviet Capital Emigrate or Face Arrest|date=June 28, 1980}}</ref> ਦੂਸਰੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ [[ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਹਾਰ|ਸਮਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਵਹਾਰ]] ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਫਲਾਈ-ਟਿਪਿੰਗ । ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ''ਟੁੱਟੀਆਂ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ'' ਕਰਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਵਿਵਾਦ == ਕੀ ਕੁਝ ਉਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੈਂਡਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Federation_Square_(SBS_Building).jpg|right|thumb| [[ਮੈਲਬਰਨ|ਮੈਲਬੌਰਨ]] ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਕੁਆਇਰ ਨੇ ਰਾਏ ਵੰਡੀ ਹੈ।<ref>{{citation| url=http://www.smh.com.au/news/news/eiffel-tower-still-worlds-top-landmark/2008/02/15/1202760546422.html |publisher=The Sydney Morning Herald |title=Eiffel Tower still world's top landmark |date=February 15, 2008}}</ref>]] * [[ਆਈਫ਼ਲ ਟਾਵਰ|ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ]] - ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ, ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਜੋਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ "ਸਿਖਰ" ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Citation|title=Eiffel Tower still world's top landmark|date=February 15, 2008}}</ref> * [[ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ ਪੁਲ|ਗੋਲਡਨ ਗੇਟ ਬ੍ਰਿਜ]] ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸੀ, ''ਦ ਵਾਸਪ'' ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਹੁਣ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅੱਖ ਦਾ ਦਰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ ... ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਰ ਜੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"<ref>{{Citation|title=Great American Bridges and Dams}}</ref><ref>{{Citation|title=Machines in the Ocean: The Aesthetics of Wind Farms}}</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Citation|title=Frommer's San Francisco with Kids}}</ref> * [[Millennium Dome|ਮਿਲੇਨਿਅਮ ਡੋਮ]] - "15 ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''ਫੋਰਬਸ'' ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਇਮਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੀ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਨ"।<ref>{{Citation|title=American architects vote the Millennium Dome 'the biggest eyesore in the world'|date=16 July 2002|location=London}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=August 2021}}</ref> * [[ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗ|ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਕੁਏਅਰ]] - ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name=Fed>{{cite news | last=Murdoch | first=Scott | title=Costello slams Fed Square 'eyesore' | url= http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20532581-2862,00.html| date=2006-10-06 | work=Herald Sun | publisher=The Herald and Weekly Times Pty Ltd | access-date=2009-05-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061022211911/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20532581-2862,00.html |archive-date=2006-10-22 }}</ref> * [[ਵਿੰਡ ਫਾਰਮ|ਵਿੰਡ ਫਾਰਮਸ]] - ''[[ਕੰਟਰੀ ਲਾਈਫ (ਮੈਗਜ਼ੀਨ)|ਕੰਟਰੀ ਲਾਈਫ]]'' ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Citation|date=21 November 2003|title=What is the worst eyesore in the UK?}}</ref> * ਬੋਸਟਨ ਦਾ [[ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ, ਬੋਸਟਨ|ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ]], <ref>{{Citation|title=Boston's biggest eyesore: City Hall named 'World's Ugliest Building'|date=November 16, 2008}}</ref> ਜਿੱਥੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Citation|title=The World's Top 10 Ugliest Buildings}}</ref> * ਇੱਕ ਰਿੰਕਨ ਹਿੱਲ - [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਛੋਟੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਉੱਚ-ਉਸਾਰੀ ਕੰਡੋਮੀਨੀਅਮ ਨੇ ਕੁਝ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। * ਲੋਇਡਜ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ - ਲੰਡਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਲ ਸੋਧਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ 1986<ref>{{Citation|title=The Lloyd's Building}}</ref> ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਾਸੇ [[ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ|ਏ.ਸੀ.]] ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। * ਟੂਰ ਮੋਂਟਪਰਨਾਸੇ - [[ਪੈਰਿਸ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸ|ਫਰਾਂਸ]] ਦੇ ਮੋਂਟਪਾਰਨਾਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਗਗਨਚੁੰਬੀ ਇਮਾਰਤ। ਇਸਦੀ ਦਿੱਖ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਗਨਚੁੰਬੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਰਚੁਅਲ ਟੂਰਿਸਟ 'ਤੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ 2008 ਦੇ ਪੋਲ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਟਾਵਰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ - ਨੂੰ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੀਟਰ ਸਕਿਨਰ ਦੁਆਰਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="BTC">{{Cite news|url=http://www.brisbanetimes.com.au/articles/2008/01/24/1201025055483.html|title=Brisbane's biggest eyesores and planning debacles|last=Robinson|first=Georgina|date=2008-01-24|work=Brisbane Times|access-date=May 29, 2009|publisher=Fairfax Digital}}</ref> * ਪੋਰਟਸਮਾਊਥ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਕੋਰਨ ਸੈਂਟਰ 1964 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/3561069.stm|title=R.I.P. Britain's Ugliest Building|date=March 24, 2004|work=BBC News}}</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਦੁਆਰਾ "ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ ਗੰਢ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। === ਉਹ ਢਾਂਚੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ === [[ਤਸਵੀਰ:Spencer-street-power-station-melbourne.jpg|right|thumb| ਸਪੈਨਸਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਲਬੌਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਇਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name="SSPS">{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/national/on-the-trail-of-a-man-of-mystery/2006/06/09/1149815316569.html?from=rss|title=On the trail of a man of mystery|last=[[Nick McKenzie]] and Cameron Houston|date=2006-06-10|work=The Age|access-date=May 29, 2009|publisher=Fairfax Digital|location=Melbourne}}</ref>]] * ਸਪੈਨਸਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ - ਇੱਕ ਐਸਬੈਸਟਸ ਸਵਾਰ ਭੂਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਲਬੌਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="SSPS">{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/national/on-the-trail-of-a-man-of-mystery/2006/06/09/1149815316569.html?from=rss|title=On the trail of a man of mystery|last=[[Nick McKenzie]] and Cameron Houston|date=2006-06-10|work=The Age|access-date=May 29, 2009|publisher=Fairfax Digital|location=Melbourne}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[[ਨਿਕ ਮੈਕੇਂਜੀ|Nick McKenzie]] and Cameron Houston (2006-06-10). [http://www.theage.com.au/news/national/on-the-trail-of-a-man-of-mystery/2006/06/09/1149815316569.html?from=rss "On the trail of a man of mystery"]. ''The Age''. Melbourne: Fairfax Digital<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 29,</span> 2009</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ਫਰਮਾ:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: uses authors parameter ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: Uses authors parameter|link]])</span> [[Category:CS1 maint: uses authors parameter]]</ref> ਇਸਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * [[ਸਿਡਨੀ]] ਵਿੱਚ ਕਾਹਿਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ - ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="CE">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23433182-5006784,00.html|title=$1bn to demolish city's great eyesore|last=Conway|first=Doug|work=The Australian|access-date=May 29, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080821042931/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23433182-5006784,00.html|archive-date=August 21, 2008}}</ref> * ਸਿਡਨੀ ਹਾਰਬਰ ਕੰਟਰੋਲ ਟਾਵਰ &#x2013; 1974 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ<ref>{{Cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/business/property/sydney-harbour-control-tower-headed-for-demolition/story-fn9656lz-1227305391801|title=Sydney Harbour Control Tower headed for demolition|date=16 April 2015|website=[[The Australian]]|access-date=3 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002535/http://www.theaustralian.com.au/business/property/sydney-harbour-control-tower-headed-for-demolition/story-fn9656lz-1227305391801|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|url-status=dead}}</ref> * ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ, [[ਮਿਨੇਸੋਟਾ|ਮਿਨੀਸੋਟਾ]] ਵਿੱਚ ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਪਲਾਜ਼ਾ<ref>{{Cite web|url=http://minnesota.publicradio.org/collections/special/columns/news_cut/archive/2008/06/the_architecture_poll.shtml|title=The architecture poll|last=Collins|first=Bob|date=June 13, 2000|website=Minnesota Public Radio|access-date=June 27, 2009}}</ref> * ਐਂਬਾਰਕਾਡੇਰੋ ਫ੍ਰੀਵੇਅ - ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਐਂਬਾਰਕੇਡਰੋ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਡਬਲ-ਡੈਕਰ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਫ੍ਰੀਵੇਅ ਨੇ ਐਂਬਾਰਕੇਡਰੋ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੁਲੇਵਾਰਡ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵਾਂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ [[ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫ਼ੈਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ|ਫੈਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ]] ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਵੇਅ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੁਲੇਵਾਰਡ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=May 2010}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2010)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> * [[ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ|ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ]], [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਬਰਾਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਠੋਸ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ।<ref>{{Cite web|url=http://www.travelworth.com/die-before-you-visit-these-top-10-worlds-ugliest-structures.html|title=Die Before You Visit These Top 10 World's Ugliest Structures|date=December 9, 2009|access-date=July 2, 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://english.cntv.cn/20120111/116985.shtml|title=Top 10 ugliest buildings in the world|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322131845/http://english.cntv.cn/20120111/116985.shtml|archive-date=March 22, 2012|access-date=July 2, 2012}}</ref> * ਸ਼ੈਫੀਲਡ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀ 1994 ਦੌਰਾਨ ਭਰੀ ਗਈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=May 2010}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2010)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> * ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ-ਸੈਂਟਰ, ਤੀਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਾਟ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਸੌਸੇਜ ਵਰਗੀ ਰੇਲਿੰਗ ਕਾਰਨ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ''ਮੱਕਾਰਤਾਲੋ'' (ਸਸੇਜ ਹਾਊਸ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਨੌਰਥੈਂਪਟਨ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ। 1975 ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨੌਰਥੈਂਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਰਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 2015 ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * ਸੋਵੀਅਤ ਦਾ ਘਰ, ਕੈਲਿਨਿਨਗਰਾਦ, [[ਰੂਸ]] . "ਰੂਸੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਇਮਾਰਤ"{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2014}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2014)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> * ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਰਾਇਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, [[ਸਟਾਕਹੋਮ]], ਸਵੀਡਨ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ, ਵਿਆਪਕ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ। 2011 ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=740&artikel=2435435|title=Sidan finns ej &#124; Sveriges Radio|archive-url=https://archive.today/20120524132102/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=740&artikel=2435435|archive-date=2012-05-24|access-date=2011-09-05}}</ref> * [[ਡਬਲਿਨ]], [[ਆਇਰਲੈਂਡ ਗਣਰਾਜ|ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਗਣਰਾਜ]] ਵਿੱਚ ਸਪਾਇਰ ਆਫ਼ ਡਬਲਿਨ * ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੀਮ ਮੀਡੋਲੈਂਡਜ਼ ਬਹੁਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ " [[ਨਿਊ ਜਰਸੀ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ" ਕਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.nypost.com/p/news/local/nj_ugliest_building_fix_vfSvwNyiWghUjFmPYWbSiN|title=The ugliest building in New Jersey will get a new exterior, says Gov. Chris Christie|date=25 March 2011|website=NYPOST.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/new_jersey&id=8032220|title=New Jersey Governor Christie promises facelift to NJ's 'ugliest' building|website=abclocal.go.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003045421/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news%2Flocal%2Fnew_jersey&id=8032220|archive-date=2012-10-03|access-date=2019-12-13}}</ref> * ਡ੍ਰੇਜ਼ਡਨ, [[ਜਰਮਨੀ]] ਵਿੱਚ ਵਾਲਡਸਚਲੋਸਚੇਨ ਬ੍ਰਿਜ । ਇਸ ਪੁਲ ਕਾਰਨ ਡ੍ਰੇਜ਼ਡਨ ਐਲਬੇ ਵੈਲੀ ਨੇ [[ਯੂਨੈਸਕੋ|ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ]] [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਦਾ ਦਰਜਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। * ਬਰੁਕਲਿਨ, [[ਨਿਊ ਯਾਰਕ|ਨਿਊਯਾਰਕ]] ਵਿੱਚ ਬਾਰਕਲੇਜ਼ ਸੈਂਟਰ । ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.businessinsider.com/why-half-of-brooklyn-hates-the-new-barclays-center-stadium-2012-8|title=Why Half of Brooklyn Hates the New Barclay's Center Stadium|website=[[Business Insider]]}}</ref> * ਸੇਬੂ ਸਿਟੀ ਹਾਲ, 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਮੱਧ ਤੱਕ, 2007 ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਟੀ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਐਲਟਾਮੋਂਟੇ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼, [[ਫ਼ਲੌਰਿਡਾ|ਫਲੋਰੀਡਾ]] ਵਿੱਚ ਮੈਜੇਸਟੀ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ I-4 ਆਈਸੋਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਜੋ 2001 ਤੋਂ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.clickorlando.com/news/still-no-completion-date-for-i4-eyesore/22839816|title=Still no completion date for 'I-4 Eyesore' {{!}} News - Home|website=www.clickorlando.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102003758/http://www.clickorlando.com/news/still-no-completion-date-for-i4-eyesore/22839816|archive-date=2014-11-02}} </ref> * ਟੋਰੇ ਡੀ ਮਨੀਲਾ, DMCI ਹੋਮਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਉਸਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਰਿਜ਼ਲ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਬੌਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। * ਵਾਈਕਿੰਗ ਵਿੰਡ ਫਾਰਮ ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ੈਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਟਿੰਗਵਾਲ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ।  == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * The dictionary definition of eyesore at Wiktionary [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ]] izo3bjihzjyho5pbii5iebt18a7pm79 0 153016 850768 843602 2026-10-30T04:36:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850768 wikitext text/x-wiki '''ਕੋਰੀਆਈ ਮਹਿਲਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ''' ( '''KWAU''' ਜਾਂ ''Yǒsǒng tanch'e yǒnhap'' ) [[ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 33 ਹੋਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Ching|first=Miriam|last2=Louie|first2=Yoon|date=1995-07-01|title=Minjung feminism: Korean women's movement for gender and class liberation|url=https://archive.org/details/sim_womens-studies-international-forum_july-august-1995_18_4/page/417|journal=Women's Studies International Forum|volume=18|issue=4|pages=417–430|doi=10.1016/0277-5395(95)80033-L}}</ref> ਕੋਰੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ (ਕੇਐਨਸੀਡਬਲਯੂ) ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਪੂਰੇ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ [[ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ|ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀਆਂ]] ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Women's Movements in Asia: Feminisms and Transnational Activism|last=Kim|first=Seung-kyung|last2=Kim|first2=Kyounghee|publisher=Routledge|year=2010|isbn=9780415487023|editor-last=Roces|editor-first=Mina|location=New York|pages=[https://archive.org/details/womensmovementsi0000unse/page/189 189]|chapter=Mapping a Hundred Years of Activism: Women's Movements in Korea|editor-last2=Edwards|editor-first2=Louise|chapter-url=https://archive.org/details/womensmovementsi0000unse/page/189}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == KWAU ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਫਰਵਰੀ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ<ref name=":0">{{Cite book|url=https://archive.org/details/koreasdemocratiz00kims|title=Korea's Democratization|last=Moon|first=Seungsook|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0521823210|editor-last=Kim|editor-first=Samuel S.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/koreasdemocratiz00kims/page/n131 112]–113|chapter=Redrafting Democratization|url-access=limited}}</ref> ਇਹ [[ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ]], ਲੇਬਰ-ਪੱਖੀ [[ਨਾਰੀਵਾਦ|ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ]] ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਰੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਵੋਨ ਇਨ ਸੁਕ ਦੁਆਰਾ ਲਾਏ ਗਏ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Routledge International Encyclopedia of Women: Global Women's Issues and Knowledge|url=https://archive.org/details/routledgeinterna0003unse_h2i7|last=Insook|first=Kwon|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0415920889|editor-last=Kramarae|editor-first=Cheris|location=New York|pages=782|chapter=Feminism: Korea|editor-last2=Spender|editor-first2=Dale}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਔਰਤਾਂ ਬਲੂ-ਕਾਲਰ ਵਰਕਰਾਂ, ਕਲੈਰੀਕਲ ਵਰਕਰਾਂ, ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਔਰਤਾਂ, ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹ ਸੀ।<ref name=":3">{{Cite book|title=Militarized Modernity and Gendered Citizenship in South Korea|url=https://archive.org/details/militarizedmoder0000moon|last=Moon|first=Seungsook|publisher=Duke University Press|year=2005|isbn=9780822387312|location=Durham|pages=[https://archive.org/details/militarizedmoder0000moon/page/110 110]–112}}</ref> KWAU ''ਮਿਨਜੰਗ'' ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Nam|first=Jeong-Lim|date=2000|title=Gender Politics in Transition to Democracy|url=http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/apcity/unpan004700.pdf|journal=Korean Studies|volume=24|pages=94–112|doi=10.1353/ks.2000.0012|access-date=4 November 2015|archive-date=26 ਜੂਨ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626174730/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/APCITY/UNPAN004700.pdf|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ, ਜਣੇਪਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਜੋਂ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name=":02">{{Cite web |last=Kyounghee |first=Kim |date=Summer 2002 |title=A Frame Analysis of Women's Policies of Korean Government and Women's Movements in the 1980s and 1990s |url=https://www.ekoreajournal.net/issue/view_pop.htm?Idx=3204 |access-date=18 October 2019 |website=Korea Journal }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ 21 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਨ ਜੋ ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।<ref name=":2">{{Cite book|title=Korean Society: Civil Society, Democracy and the State|url=https://archive.org/details/koreansocietyciv0000unse_t3f7|last=Moon|first=Seungsook|publisher=Routledge|year=2002|isbn=9780415770576|editor-last=Armstrong|editor-first=Charles K.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/koreansocietyciv0000unse_t3f7/page/125 125]–126|chapter=Women and Civil Society in South Korea}}</ref> ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੂਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੂਮੈਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ, ਕੋਰੀਆ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਹਾਟ ਲਾਈਨ, ''ਵੂਮੈਨਜ਼ ਅਖਬਾਰ'' (ਹੁਣ ''ਵੂਮੈਨਜ਼ ਨਿਊਜ਼'' ), ਕੋਰੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕੋਰੀਅਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫਾਰਮਰਜ਼, ਵੂਮੈਨ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Women of Japan & Korea: Continuity and Change|last=Palley|first=Marian Lief|publisher=Temple University Press|year=1994|isbn=978-1566392235|editor-last=Gelb|editor-first=Joyce|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/womenofjapankore00joyc/page/286 286–287]|chapter=Feminism in a Confucian Society: The Women's Movement in Korea|editor-last2=Palley|editor-first2=Marian Lief|chapter-url=https://archive.org/details/womenofjapankore00joyc/page/286}}</ref> ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਜੂਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ।<ref name=":12">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CgG0TfMyitEC&q=kim+young+soon+kwau&pg=PA187|title=East Asian Social Movements: Power, Protest, and Change in a Dynamic Region|last=Broadbent, Brockman|first=Jeffrey, Vicky|date=7 January 2011|isbn=9780387096261|access-date=18 October 2019}}</ref> KWAU ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਚੁਨ ਡੂ-ਹਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ "ਦਮਨਕਾਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ" ਲਿਆ।<ref name=":2"/> ਮਿਨਜੰਗ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਨ ਡੂ-ਹਵਾਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਨੂੰ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":13">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CgG0TfMyitEC&q=kim+young+soon+kwau&pg=PA187|title=East Asian Social Movements: Power, Protest, and Change in a Dynamic Region|last=Broadbent, Brockman|first=Jeffrey, Vicky|date=7 January 2011|isbn=9780387096261|access-date=18 October 2019}}</ref> KWAU ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite book|title=Gender Division of Labor in Korea|last=Hyoung|first=Cho|last2=Pil-wha|first2=Chang|publisher=Ewha Womans University Press|year=1994|isbn=9788973000067|location=Seoul, Korea|pages=342}}</ref> KWAU ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸਨ।<ref name=:3/> KWAU ਨੇ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।<ref name=:4/> ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।<ref name=:03/> KWAU ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਵਿੱਚ, KWAU ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name=:1/> ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮੇਤ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ" ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।<ref name=":1" /> 1992 ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, KWAU ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name=:04/> ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਨੂੰ "ਜਿਨਸੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਐਕਟ", "ਇਨਫੈਂਟ ਕੇਅਰ ਐਕਟ", ਮਾਹਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਾਅ, ਅਤੇ "ਵਰਕਰ ਡਿਸਪੈਚ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਐਕਟ" ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"<ref name=:05/> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੇ "ਔਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ" ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ, ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ KWAU ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਧੀ ਹੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਖੀ। ਇਹਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name=":06">{{Cite web |last=Kyounghee |first=Kim |date=Summer 2002 |title=A Frame Analysis of Women's Policies of Korean Government and Women's Movements in the 1980s and 1990s |url=https://www.ekoreajournal.net/issue/view_pop.htm?Idx=3204 |access-date=18 October 2019 |website=Korea Journal }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> KWAU ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। 1995 ਤੱਕ, ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ; 17 ਵਿੱਚੋਂ 14 ਉਸ ਸਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":0"/> 1995 ਵਿੱਚ ਵੀ, KWAU ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=:3/> ਦਸੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੋਹ ਮੂ-ਹਿਊਨ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, KWAU ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੌਕਾ ਦੇਖਿਆ। ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ" ਅਤੇ "ਪਰਿਵਾਰ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ" ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qIXFBQAAQBAJ&q=chi+eun+hee+kwau&pg=PT302|title=Women's Movements in Asia: Feminisms and Transnational Activism|last=Roces, Edwards|first=Mina, Louise|date=2010|isbn=9781136967993|access-date=25 October 2019}}</ref> ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਹ ਮੂ-ਹਿਊਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੀ ਯੂਨ-ਹੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qIXFBQAAQBAJ&q=chi+eun+hee+kwau&pg=PT302|title=Women's Movements in Asia: Feminisms and Transnational Activism|last=Roces, Edwards|first=Mina, Louise|date=2010|isbn=9781136967993|access-date=25 October 2019}}</ref> ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਚੀ ਯੂਨ-ਹੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ KWAU ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹਾਨ ਮਯੋਂਗ-ਸੂਕ ਸੀ, ਜੋ ਕੇਡਬਲਯੂਏਯੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qIXFBQAAQBAJ&q=chi+eun+hee+kwau&pg=PT302|title=Women's Movements in Asia: Feminisms and Transnational Activism|last=Roces, Edwards|first=Mina, Louise|date=2010|isbn=9781136967993|access-date=25 October 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://web.archive.org/web/20170116050506/http://women21.or.kr/ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ] (ਕੋਰੀਅਨ ਵਿੱਚ) is47kar1dsq503mzxr2mdmkqu0j7gt9 0 154376 850760 765438 2026-10-30T01:23:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850760 wikitext text/x-wiki '''''ਕਵਿਤਾ''''' ({{Lang-bn|কবিতা}} ), ''ਕੋਬਿਤਾ ਦਾ'' ਸਪੈਲਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਕਾਵਿ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1930 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ [[ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾ]] ਵਿੱਚ [[ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ|ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ]] ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Kavita, The – Banglapedia |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kavita,_The |access-date=2020-08-06 |website=en.banglapedia.org}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਕਵੀ [[ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ|ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ]] ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":0" /> == ਇਤਿਹਾਸ == ਕਵੀ ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''ਪ੍ਰਗਤੀ'' ਸੀ।<ref name=":0" /> ਉਦੋਂ ਉਹ [[ਢਾਕਾ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ 1929 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|reason=citation needed to prove claim|date=May 2014}} . 1931 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਤੋਂ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਜਾਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਬੁੱਧਦੇਵ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ''ਕਵਿਤਾ'' ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਕਲਕੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ‘ਗੋਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਮੈਂਸ਼ਨ’ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1935 ਵਿਚ ''ਕਵਿਤਾ'' ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ''ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ'' ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ ਅਤੇ [[ਪ੍ਰੇਮੇਂਦਰ ਮਿੱਤਰਾ]] ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਵੀ ਸਮਰ ਸੇਨ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ''ਕਵਿਤਾ'' [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਤੋਂ ਹੈਰੀਏਟ ਮੋਨਰੋ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ''ਕਵਿਤਾ'' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਰਸਾਲਾ ਸੀ। ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐਡਵਰਡ ਥਾਮਸਨ ਨੇ 1 ਫਰਵਰੀ 1936 ਦੇ ''ਟਾਈਮਜ਼ ਸਾਹਿਤਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟ'' ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ<ref name=":0" /> ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ 1937 ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ 202 ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਐਵੇਨਿਊ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਘਰ ਦਾ ਨਾਂ ''ਕਵਿਤਾ ਭਵਨ''<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.1017/9781009109208|title=Streets in Motion: The Making of Infrastructure, Propert, and Political Culture in Twentieth-century Calcutta|last=Bandyopadhyay|first=Ritajyoti|publisher=Cambridge University Press|year=2022|isbn=9781009109208|location=Cambridge|doi=10.1017/9781009109208}}</ref> ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ''ਕਵਿਤਾ'' ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ''ਕਵਿਤਾ'' ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਮਾਰਚ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ<ref>''Amader Kavita Bhavan'', Buddhadeva Bose, 1974, Calcutta</ref> == ''ਕਵਿਤਾ'' ਦੇ ਯੋਗਦਾਨੀ == * [[ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ|ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ]] * [[ਜੀਬਨਾਨੰਦ ਦਾਸ|ਜੀਵਨਾਨੰਦ ਦਾਸ]] * ਅਮਿਓ ਚੱਕਰਬੋਰੀ * ਸਮਰ ਸੇਨ * ਕਾਮਾਕਸ਼ੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚਟੋਪਾਧਿਆ * ਅਜੀਤ ਦੱਤਾ * [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] * [[ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ]] * ਸੁਧਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ * ਸ਼੍ਰੀਪਰਣਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੰਬਰ, 1960 == ''ਕਵਿਤਾ'' ਦਾ 100ਵਾਂ ਅੰਕ 1960 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕਰਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 69 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬੁੱਧਦੇਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇਰਾਦਾ "ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ" ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੀ। == ''ਕਵਿਤਾ'' ਦਾ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਐਡੀਸ਼ਨ, 1963 == ਬੁੱਧਦੇਵ ਬੋਸ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ''ਕਵਿਤਾ'' ਦਾ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। == ''ਕਵਿਤਾ'' ਸੰਗ੍ਰਹਿ == ''ਕਵਿਤਾ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ]] qqxdj1hxj7wzqztvm5w12kzbjkc6obo 0 160929 850790 718480 2026-10-30T11:00:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850790 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ਜਿਤੀਆ | type = ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ | image = Jivitputrika Observation - Ramkrishnapur Ghat - Howrah 2016-09-23 9570.JPG | caption = ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਜੀਵਿਤਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਨਿਰੀਖਣ | official_name = | nickname = | observedby = [[ਹਿੰਦੂ]] | begins = {{ubl|[[ਅਸ਼ਵਿਨ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਨ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ)|ਅਸ਼ਵਿਨ (ਝਾਰਖੰਡ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਨ}} | ends = ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਨ | duration = 3 ਦਿਨ | frequency = ਸਾਲਾਨਾ | date = ਸਤੰਬਰ | celebrations = | observances = | relatedto = [[ਜੁੰਟੀਆ]] }} '''ਜਿਤੀਆ''' (ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਜੀਵਿਤਪੁਤ੍ਰਿਕਾ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲੰਬਾ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੱਖ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਤੋਂ ਨੌਵੇਂ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਬਿਹਾਰ]] ਅਤੇ [[ਝਾਰਖੰਡ]] ਅਤੇ [[ਨੇਪਾਲ]] ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=21 July 2022 |title=Jivitputrika Vrat 2022 – Jitiya 2022 Date In Bihar |url=https://indianastrology.co.in/8767-jitiya-2022-date-in-bihar/ |access-date=4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404001935/https://indianastrology.co.in/8767-jitiya-2022-date-in-bihar/ |archive-date=4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/bihar/patna/jitiya-vrat-2022-when-is-jitiya-vrat-in-bihar-up-know-the-correct-date-and-time-according-to-kashi-and-mithila-panchang-rdy|title=Jitiya Vrat 2022: बिहार-यूपी में कब है जितिया व्रत, जानें काशी और मिथिला पंचांग के अनुसार सही डेट व टाइम|date=15 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 August 2020 |title=Jitiya – A Festival Of Women |url=https://nepaltraveller.com/sidetrack/jitiya-a-festival-of-women-384#:~:text=Among%20the%20very%20many%20feasts,or%2010%20days%20before%20Ghatasthapana}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jivitputrika Vrat 2020: जीवित्पुत्रिका व्रती महिलाएं आज खोलेंगी व्रत, जानें पारण करने के लिए हर एक शुभ समय और विधि |url=https://www.prabhatkhabar.com/religion/jivitputrika-vrat-2020-jitiya-puja-vidhi-nahay-khay-date-and-timing-shubh-muhurt-jeevaputrika-vow-will-start-from-today-with-hi-khay-know-what-is-important-to-keep-in-mind-during-the-fast-rdy-2}}</ref> ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ (ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।<ref name="indastro1">{{Cite web |date=July 18, 2016 |title=Jivitputrika Vrat 2016 (Jitiya 2016) Date & Hindu Panchang - Indian Astrology |url=http://indianastrology.co.in/4117-jivitputrika-vrat-2016-jitiya-2016-date-hindu-panchang/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125122123/http://indianastrology.co.in/4117-jivitputrika-vrat-2016-jitiya-2016-date-hindu-panchang/ |archive-date=January 25, 2017 |access-date=September 4, 2016 |publisher=}}</ref> ਇਹ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅੱਠ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਨ ਤੱਕ ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Prabhat khabar2022">{{Cite web |date=16 September 2022 |title=My Mati: आसिन कर अठमी के जितिया गड़ाय रे |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/jharkhand-jitiya-festival-jivitputrika-vrat-ritual-unk |access-date=9 October 2022 |publisher=Prabhat khabar |language=Hindi}}</ref> == ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ == === ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ === ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Jivitputrika Vrat 2020 Date, Time & Significance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/astrology/rituals-puja/jivitputrika-vrat-2020-date-time-significance/articleshow/78015321.cms |access-date=9 September 2020 |website=[[The Times of India]]}}</ref> * ਨਾਹੀ-ਖਾਈ : ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਨਹਾਈ-ਖਾਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਵਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, [[ਘਿਉ|ਘਿਓ]] ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਨਮਕ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। * ਖੁਰ-ਜੀਤਿਆ ਜਾਂ ਜੀਵਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ਦਿਵਸ: ਇਹ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਏ ਬਿਨਾਂ ਸਖਤ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। * ਪਰਾਣਾ: ਇਹ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਵਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੀ ਰਾਈਸ, ਨੋਨੀ ( ਪੋਰਟੁਲਾਕਾ ਓਲੇਰੇਸੀਆ ) ਸਾਗ ਅਤੇ ਮਾਰੂਆ ( [[ਰਾਗੀ|ਇਲੇਯੂਸਿਨ ਕੋਰਾਕਾਨਾ]] ) ਰੋਟੀ। === ਝਾਰਖੰਡ === ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ '''ਜਿਤੀਆ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਭਰਵਾ ਨੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਿੱਚ ਜਿਤੀਆ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਔਰਤਾਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌਲ, ਛੋਲੇ, ਮੱਕੀ ਆਦਿ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਦਿਨ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ, ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਰੂਆ ਦੇ ਚੌਲ ਅਤੇ ਮਦੁਆ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਜਿਤੀਆ ( [[ਪਿੱਪਲ|ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਜੀਰ]] ) ਦੀ ਇੱਕ ਟਾਹਣੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੂਆ, [[ਧੂਸਕਾ]] ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਇੱਕ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜਿਤਵਾਹਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਤੀਆ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਤਿਆ (ਜੀਤਵਾਹਨ) ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਝੁਮੈਰ|ਝੁਮਰ]] ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਜਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref name="Prabhat khabar20222">{{Cite web |date=16 September 2022 |title=My Mati: आसिन कर अठमी के जितिया गड़ाय रे |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/jharkhand-jitiya-festival-jivitputrika-vrat-ritual-unk |access-date=9 October 2022 |publisher=Prabhat khabar |language=Hindi}}</ref> == ਦੰਤਕਥਾ == ਇੱਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਮੁਤਵਾਹਨ ਗੰਧਰਵ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਾਗਵੰਸ਼ੀ (ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਸਹੁੰ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਖਚੂੜਾ ਨੂੰ [[ਗਰੁੜ]] ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਮੁਤਵਾਹਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਆ ਕੇ ਜੀਮੁਤਵਾਹਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਮੁਤਵਾਹਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਿਮੁਤਵਾਹਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ। ਉਸਦੀ ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾਗਵੰਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਲੀਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Significance of Jivitputrika Vrat |url=https://www.apnisanskriti.com/vrat-katha/significance-of-jivitputrika-vrat-5826 |access-date=2023-04-04 |archive-date=2020-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930021408/https://www.apnisanskriti.com/vrat-katha/significance-of-jivitputrika-vrat-5826 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.jagran.com/jharkhand/ranchi-jivitputrika-vrat-2022-why-do-women-worship-jimutvahan-on-jitiya-read-interesting-story-jagran-special-23077968.html|title=Jivitputrika 2022: जितिया पर महिलाएं जिमूतवाहन की क्यों करती हैं पूजा, पढ़िए दिलचस्प कहानी|date=17 September 2022|access-date=10 October 2022|publisher=jagran|language=Hindi}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ]] 7xvm25sljydxjhtrr724or63efyjgaj 0 163509 850756 674051 2026-10-30T01:04:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850756 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਕਰਾਟੇ ਕਲਿਆਣੀ | birth_name = | birth_date = 31 ਅਕਤੂਬਰ | birth_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | years_active = 2000–ਮੌਜੂਦ | known_for = | notable_works = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਪਦਾਲਾ ਕਲਿਆਣੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Padaala Kalyani;''' ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ), ਜੋ ਕਿ '''ਕਰਾਟੇ ਕਲਿਆਣੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Karate Kalyani''') ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰ, [[ਕਮੇਡੀਅਨ|ਕਾਮੇਡੀਅਨ]] ਅਤੇ ਹਰੀਕਥਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਪਦਾਲਾ ਕਲਿਆਣੀ<ref name=":2">{{Cite web |last=Mustafa |first=Gulam |date=16 May 2022 |title=Karate Kalyani into fresh trouble |url=https://www.thehansindia.com/cinema/tollywood/karate-kalyani-falls-in-fresh-trouble-742987 |access-date=22 May 2022 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ<ref>{{Cite web |date=3 November 2020 |title=Karate Kalyani birthday celebrations with family and Kumar Sai |url=http://www.ap7am.com/lv-339097-karate-kalyani-birthday-celebrations-with-family-and-kumar-sai |access-date=22 May 2022 |website=ap7am.com |language=en |archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413173256/https://www.ap7am.com/lv-339097-karate-kalyani-birthday-celebrations-with-family-and-kumar-sai |url-status=dead }}</ref> ਨੂੰ ਪਦਾਲਾ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]],<ref>{{Cite web |date=21 March 2021 |title=విషాదంలో కరాటే కళ్యాణి.. నన్ను వదిలేసి వెళ్లిపోయావా నాన్నా అంటూ ఎమోషనల్ పోస్ట్ |trans-title=Karate Kalyani in tragedy .. Did you leave me? Father is an emotional post |url=https://telugu.samayam.com/tv/bigg-boss-telugu/actress-and-bigg-boss-fame-karate-kalyani-father-padala-rama-dasu-passed-away/articleshow/81614953.cms |access-date=22 May 2022 |website=[[Samayam Telugu]] |language=te}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ ਅਤੇ ਹਰੀਕਥਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/stern-action-will-be-taken-if-children-are-adopted-illegally-says-child-rights-head/article65439637.ece|title=Andhra Pradesh: Stern action will be taken if children are adopted illegally, says child rights head|last=K. Srinivasa Rao|date=20 May 2022|work=[[The Hindu]]|access-date=22 May 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ।<ref name=":3">{{Cite AV media}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਟੇ]] ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਬੈਲਟ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=7 September 2020 |title=Bigg Boss Telugu 4: Meet 16 contestants of Nagarjuna's show |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bigg-boss-telugu-4-meet-16-contestants-of-nagarjunas-show-6585672/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Indian Express]] |language=en}}</ref> ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=7 February 2022 |title=మళ్లీ పెళ్లికి సిద్ధమే, లేదంటే సహజీవనం: కరాటే కల్యాణి షాకింగ్‌ కామెంట్స్‌ |trans-title=Karate Kalyani: Getting married again .. that hope is not fulfilled yet |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/movies/actress-karate-kalyani-about-marriage-and-divorce-1432987 |access-date=22 May 2022 |website=Sakshi |language=te}}</ref> ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗੌੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 1 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=Hyderabad: Cine actress Karate Kalyani denies adopting baby |url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2022/may/17/hyderabad-cine-actress-karate-kalyani-denies-adopting-baby-2454428.html |access-date=22 May 2022 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਕਲਿਆਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ''ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ'', <nowiki><i id="mwOw">ਚਤਰਪਤੀ</i></nowiki> ਅਤੇ ''ਮੀਰਾਪਾਕੇ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2016-02-03/Kalyani-in-Limca-Book-of-Records/204344|title=Kalyani in Limca Book of Records|date=3 February 2016|work=The Hans India|access-date=26 June 2021}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੈਂਪ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=కరాటే కళ్యాణి 'అపార్ట్‌మెంట్ ఆంటీ' ఎలా అయ్యిందంటే.. ఆమె మాటల్లోనే |url=https://telugu.samayam.com/telugu-movies/cinema-news/actress-karate-kalyani-speaks-about-her-vamp-roles-in-movie/articleshow/69876365.cms}}</ref><ref>{{Citation |last=YOYO TV Channel |title=Telugu Actress Karate Kalyani Exclusive Interview {{!}} It's Show Time {{!}} YOYO TV Channel |date=2017-11-11 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Qvxtb7Fs-tA |access-date=2018-11-27}}</ref> ਉਸਨੇ ਹਰੀਕਥਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧੀਭੱਟਲਾ ਕਲਾਪੀਠਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 114 ਘੰਟੇ 45 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 55 ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰਿਕਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://allindiaroundup.com/news/karate-kalyani-entered-into-limca-book-of-records/amp/|title=Karate Kalyani Entered Into Limca Book Of Records|date=2016-02-04|work=All India Roundup|access-date=2018-11-25|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127232005/https://allindiaroundup.com/news/karate-kalyani-entered-into-limca-book-of-records/amp/|archive-date=2018-11-27|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸ੍ਰੀ ਰੈਡੀ|ਸ਼੍ਰੀ ਰੈੱਡੀ ਮੱਲੀਡੀ]] ਨਾਲ ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਊਚ ਵਰਤਾਰੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ।<ref>{{Citation |last=NTV Entertainment |title=Actress Karate Kalyani Exclusive Interview {{!}} Karate Kalyani Counters To Sri Reddy {{!}} NTV ENT |date=2018-03-30 |url=https://www.youtube.com/watch?v=OBt8lwPaSsk |access-date=2018-11-25}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name=":1">{{Cite web |date=21 September 2009 |title=Karate Kalyani eliminated from 'Bigg Boss' Telugu season 4 |url=https://www.thenewsminute.com/article/karate-kalyani-eliminated-bigg-boss-telugu-season-4-133530 |url-status=live |access-date=26 June 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਦਿਖਾਓ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2013 ! scope="row" | ''ਗੋਰੰਥਾ ਦੀਪਮ'' | | <ref>{{Cite web |date=27 April 2015 |title=Telugu Actress caught in gambling case |url=https://www.mirchi9.com/movienews/telugu-actress-caught-in-gambling-case/ |access-date=22 May 2022 |website=mirchi9.com |language=en-US}}</ref> |- | 2018 ! scope="row" | ''ਮੁਥਿਆਲਾ ਮੁੱਗੂ'' | | |- | 2019 ! scope="row" | ''ਮਧੁਮਾਸਮ'' | ਅੰਜਲੀ ਦੇਵੀ | |- | 2020 ! scope="row" | <nowiki><i id="mweg">ਬਿੱਗ ਬੌਸ 4</i></nowiki> | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | |} == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|4787198}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2cu9pfyhmcvcfi7eowrrkfygss8uqcf 850757 850756 2026-10-30T01:04:27Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1s 850757 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਕਰਾਟੇ ਕਲਿਆਣੀ | birth_name = | birth_date = 31 ਅਕਤੂਬਰ | birth_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | years_active = 2000–ਮੌਜੂਦ | known_for = | notable_works = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਪਦਾਲਾ ਕਲਿਆਣੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Padaala Kalyani;''' ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ), ਜੋ ਕਿ '''ਕਰਾਟੇ ਕਲਿਆਣੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Karate Kalyani''') ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰ, [[ਕਮੇਡੀਅਨ|ਕਾਮੇਡੀਅਨ]] ਅਤੇ ਹਰੀਕਥਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਪਦਾਲਾ ਕਲਿਆਣੀ<ref name=":2">{{Cite web |last=Mustafa |first=Gulam |date=16 May 2022 |title=Karate Kalyani into fresh trouble |url=https://www.thehansindia.com/cinema/tollywood/karate-kalyani-falls-in-fresh-trouble-742987 |access-date=22 May 2022 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ<ref>{{Cite web |date=3 November 2020 |title=Karate Kalyani birthday celebrations with family and Kumar Sai |url=http://www.ap7am.com/lv-339097-karate-kalyani-birthday-celebrations-with-family-and-kumar-sai |access-date=22 May 2022 |website=ap7am.com |language=en |archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413173256/https://www.ap7am.com/lv-339097-karate-kalyani-birthday-celebrations-with-family-and-kumar-sai |url-status=dead }}</ref> ਨੂੰ ਪਦਾਲਾ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]],<ref>{{Cite web |date=21 March 2021 |title=విషాదంలో కరాటే కళ్యాణి.. నన్ను వదిలేసి వెళ్లిపోయావా నాన్నా అంటూ ఎమోషనల్ పోస్ట్ |trans-title=Karate Kalyani in tragedy .. Did you leave me? Father is an emotional post |url=https://telugu.samayam.com/tv/bigg-boss-telugu/actress-and-bigg-boss-fame-karate-kalyani-father-padala-rama-dasu-passed-away/articleshow/81614953.cms |access-date=22 May 2022 |website=[[Samayam Telugu]] |language=te}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਦੰਗਮ ਅਤੇ ਹਰੀਕਥਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/stern-action-will-be-taken-if-children-are-adopted-illegally-says-child-rights-head/article65439637.ece|title=Andhra Pradesh: Stern action will be taken if children are adopted illegally, says child rights head|last=K. Srinivasa Rao|date=20 May 2022|work=[[The Hindu]]|access-date=22 May 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ।<ref name=":3">{{Cite AV media}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਟੇ]] ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਬੈਲਟ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=7 September 2020 |title=Bigg Boss Telugu 4: Meet 16 contestants of Nagarjuna's show |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bigg-boss-telugu-4-meet-16-contestants-of-nagarjunas-show-6585672/ |access-date=22 May 2022 |website=[[The Indian Express]] |language=en}}</ref> ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=7 February 2022 |title=మళ్లీ పెళ్లికి సిద్ధమే, లేదంటే సహజీవనం: కరాటే కల్యాణి షాకింగ్‌ కామెంట్స్‌ |trans-title=Karate Kalyani: Getting married again .. that hope is not fulfilled yet |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/movies/actress-karate-kalyani-about-marriage-and-divorce-1432987 |access-date=22 May 2022 |website=Sakshi |language=te}}</ref> ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗੌੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 1 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=Hyderabad: Cine actress Karate Kalyani denies adopting baby |url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2022/may/17/hyderabad-cine-actress-karate-kalyani-denies-adopting-baby-2454428.html |access-date=22 May 2022 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਕਲਿਆਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ''ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ'', <nowiki><i id="mwOw">ਚਤਰਪਤੀ</i></nowiki> ਅਤੇ ''ਮੀਰਾਪਾਕੇ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2016-02-03/Kalyani-in-Limca-Book-of-Records/204344|title=Kalyani in Limca Book of Records|date=3 February 2016|work=The Hans India|access-date=26 June 2021}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੈਂਪ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=కరాటే కళ్యాణి 'అపార్ట్‌మెంట్ ఆంటీ' ఎలా అయ్యిందంటే.. ఆమె మాటల్లోనే |url=https://telugu.samayam.com/telugu-movies/cinema-news/actress-karate-kalyani-speaks-about-her-vamp-roles-in-movie/articleshow/69876365.cms}}</ref><ref>{{Citation |last=YOYO TV Channel |title=Telugu Actress Karate Kalyani Exclusive Interview {{!}} It's Show Time {{!}} YOYO TV Channel |date=2017-11-11 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Qvxtb7Fs-tA |access-date=2018-11-27}}</ref> ਉਸਨੇ ਹਰੀਕਥਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧੀਭੱਟਲਾ ਕਲਾਪੀਠਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 114 ਘੰਟੇ 45 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 55 ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰਿਕਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://allindiaroundup.com/news/karate-kalyani-entered-into-limca-book-of-records/|title=Karate Kalyani Entered Into Limca Book Of Records|date=2016-02-04|work=All India Roundup|access-date=2018-11-25|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127232005/https://allindiaroundup.com/news/karate-kalyani-entered-into-limca-book-of-records/amp/|archive-date=2018-11-27|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸ੍ਰੀ ਰੈਡੀ|ਸ਼੍ਰੀ ਰੈੱਡੀ ਮੱਲੀਡੀ]] ਨਾਲ ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਊਚ ਵਰਤਾਰੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ।<ref>{{Citation |last=NTV Entertainment |title=Actress Karate Kalyani Exclusive Interview {{!}} Karate Kalyani Counters To Sri Reddy {{!}} NTV ENT |date=2018-03-30 |url=https://www.youtube.com/watch?v=OBt8lwPaSsk |access-date=2018-11-25}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name=":1">{{Cite web |date=21 September 2009 |title=Karate Kalyani eliminated from 'Bigg Boss' Telugu season 4 |url=https://www.thenewsminute.com/article/karate-kalyani-eliminated-bigg-boss-telugu-season-4-133530 |url-status=live |access-date=26 June 2021 |website=The News Minute |language=en}}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਦਿਖਾਓ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2013 ! scope="row" | ''ਗੋਰੰਥਾ ਦੀਪਮ'' | | <ref>{{Cite web |date=27 April 2015 |title=Telugu Actress caught in gambling case |url=https://www.mirchi9.com/movienews/telugu-actress-caught-in-gambling-case/ |access-date=22 May 2022 |website=mirchi9.com |language=en-US}}</ref> |- | 2018 ! scope="row" | ''ਮੁਥਿਆਲਾ ਮੁੱਗੂ'' | | |- | 2019 ! scope="row" | ''ਮਧੁਮਾਸਮ'' | ਅੰਜਲੀ ਦੇਵੀ | |- | 2020 ! scope="row" | <nowiki><i id="mweg">ਬਿੱਗ ਬੌਸ 4</i></nowiki> | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | |} == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|4787198}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 4cs2o4rbubkq5ew12g3e2emir6io783 0 169015 850788 702376 2026-10-30T10:54:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850788 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal |name=ਜਾਰਡਨ ਬੇਲਫੋਰਟ|image=JordanBelfort2017.png|image_size=|caption=2017 ਵਿੱਚ ਜਾਰਡਨ ਬੇਲਫੋਰਟ|birth_name=ਜਾਰਡਨ ਰੌਸ ਬੇਲਫੋਰਟ|birth_date={{Birth date and age|1962|7|9}}|birth_place=ਬ੍ਰੌਂਕਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਯੂ.ਐਸ.|other_names=|alma_mater=ਅਮਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਬੀਐਸਸੀ)<br/>ਬੇਸਾਈਡ ਹਾਈ ਸਕੂਲ|occupation={{flatlist| *ਉਦਮੀ * ਸਪੀਕਰ *ਲੇਖਕ}}|conviction_status=22 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਬਰੀ ਕੀਤਾ<ref name="telegraph.co.uk"/><ref>{{cite web |url=http://www.bop.gov/iloc2/InmateFinderServlet?Transaction=NameSearch&needingMoreList=false&FirstName=Jordan&Middle=&LastName=Belfort&Race=U&Sex=U&Age=&x=71&y=10 |archive-url=https://archive.today/20130213155215/http://www.bop.gov/iloc2/InmateFinderServlet?Transaction=NameSearch&needingMoreList=false&FirstName=Jordan&Middle=&LastName=Belfort&Race=U&Sex=U&Age=&x=71&y=10 |url-status=dead |archive-date=February 13, 2013 |title=Federal Bureau of Prisons |publisher=Bop.gov |date=April 28, 2006 |access-date=April 3, 2013 }}</ref>|spouse={{marriage|ਡੇਨਿਸ ਲੋਂਬਾਰਡੋ|1985|1991|end=divorced}}<ref>{{cite web|url= http://www.slate.com/blogs/browbeat/2013/12/31/wolf_of_wall_street_true_story_jordan_belfort_and_other_real_people_in_dicaprio.html |title= How Accurate Is The Wolf of Wall Street? |work= Slate |first= David |last= Haglund |date= December 31, 2013 |access-date= February 15, 2014}}</ref> {{marriage|ਨਦੀਨ ਕੈਰੀਡੀ|1991|2005|end=divorced}}<ref name="telegraph.co.uk"/> {{marriage|ਐਨੀ ਕੋਪੇ|2008|2020|end=divorced}} {{marriage|Cristina Invernizzi|2021}}|conviction=[[ਸੁਰੱਖਿਆ ਧੋਖਾਧੜੀ]], [[ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ]]<ref name="telegraph.co.uk">{{cite news|first=Tom|last=Leonard |url= https://www.telegraph.co.uk/news/features/3635727/Jordan-Belfort-Confessions-of-the-Wolf-of-Wall-Street.html |title= Jordan Belfort: Confessions of the Wolf of Wall Street |work=[[The Daily Telegraph]] |date= February 25, 2008 |access-date= April 3, 2013 |location= London, England}}</ref>|website={{url|https://jb.online|jb.online}}|conviction_penalty=ਸੰਘੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 22 ਮਹੀਨੇ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ $110 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="telegraph.co.uk"/>|module={{Listen |embed= yes |filename= JordanBelfortRapport.ogg |title= Belfort's voice |type= speech |description= On the importance of rapport in business }}}} '''ਜਾਰਡਨ ਰੌਸ ਬੇਲਫੋਰਟ''' (ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ, 1962) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ, ਸਪੀਕਰ, ਲੇਖਕ, ਸਾਬਕਾ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਨੀ-ਸਟਾਕ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਕਰਕੇ ਸਟਾਕ-ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੋਇਲਰ ਰੂਮ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਜਾਰਡਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਵਜੋਂ 22 ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਧੀਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ।<ref name="TheAustralian">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.news.com.au/business/story/0,,26079486-5018019,00.html|title=Wolf of Wall Street back on the prowl: Jordan Belfort|last=Dunn|first=James|date=September 25, 2009|work=[[The Australian]]|access-date=June 23, 2013|archive-url=https://archive.today/20121215213354/http://www.theaustralian.com.au/business/small-business/wolf-of-wall-street-back-on-the-prowl-jordan-belfort/story-e6frg9hf-1225776869682|archive-date=December 15, 2012}}</ref> ਉਸਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ''ਦਿ ਵੁਲਫ ਆਫ਼ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਕੈਪਰੀਓ|ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਡੀਕੈਪਰੀਓ]] ਨੇ ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਜਾਰਡਨ ਬੇਲਫੋਰਟ ਦਾ ਜਨਮ 1962 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰੋਂਕਸ ਬੋਰੋ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਮੈਕਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਲੀਹ ਦੋਵੇਂ ਲੇਖਾਕਾਰ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/wolfofwallstreet00belf|title=The Wolf of Wall Street|last=Belfort|first=Jordan|date=2007|publisher=[[Bantam Books]]|isbn=978-0-345-54933-4|location=New York City|page=[https://archive.org/details/wolfofwallstreet00belf/page/244 244]|quote=This was serious Mafia stuff, impossible for a Jew like me to fully grasp the nuances of.|url-access=registration}}</ref><ref name="sleep">{{Cite news|url=https://nymag.com/news/features/jordan-belfort-2013-12/index1.html|title=The Wolf of Wall Street Can't Sleep|last=Gray|first=Geoffrey|date=November 24, 2013|work=[[New York (magazine)|New York]]|access-date=November 26, 2014}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.jewishjournal.com/rob_eshman/article/jordan_belfort_and_the_wolf_of_wall_streets_jewish_problem|title='The Wolf' and the Jewish problem|last=Eshman|first=Rob|date=December 31, 2013|work=[[The Jewish Journal of Greater Los Angeles]]|access-date=December 29, 2014}}</ref> ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੇਸਾਈਡ, ਕੁਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zBcP-i41kcEC&pg=PA442|title=Catching the Wolf of Wall Street|last=Belfort|first=Jordan|date=February 24, 2009|publisher=Bantam Dell|isbn=9780553906011|access-date=June 23, 2013}}</ref><ref>{{Cite web |last=Veneziani |first=Vince |date=March 25, 2010 |title=Revisiting The Amazing Story Of Jordan Belfort: "The Wolf Of Wall Street" |url=http://www.businessinsider.com/revisiting-jordan-belfort-the-wolf-of-wall-street-2010-3?op=1 |access-date=June 23, 2013}}</ref><ref name="sleep" /><ref>{{Cite news|url=https://www.vulture.com/2013/12/jordan-belfort-real-wolf-of-wall-street.html|title=Meet Jordan Belfort, the Real Wolf of Wall Street|last=Gray|first=Geoffrey|date=December 30, 2013|work=[[Vulture.com|Vulture]]|access-date=December 30, 2013}}</ref><ref name="autobio">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GLLCyNj-IUoC&pg=PA47|title=The Wolf of Wall Street|last=Belfort|first=Jordan|date=September 25, 2007|publisher=[[Random House Publishing Group]]|isbn=978-0-553-90424-6|location=New York City|page=47}}</ref> ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਦੋਸਤ ਇਲੀਅਟ ਲੋਵੇਨਸਟਰਨ ਸਥਾਨਕ ਬੀਚ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਇਰੋਫੋਮ ਕੂਲਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇਤਾਲਵੀ ਬਰਫ਼ ਵੇਚਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ $20,000 ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>Belfort, Jordan. "The Wolf of Wall Street". Random House. pp. 112. {{ISBN|978-0-553-80546-8}}</ref> ਜਾਰਡਨ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ। <ref name="vulture">{{Cite news|url=https://www.vulture.com/2013/12/jordan-belfort-real-wolf-of-wall-street.html|title=Meet Jordan Belfort, the Real Wolf of Wall Street|last=Gray|first=Geoffrey|date=December 30, 2013|work=[[Vulture.com|Vulture]]|access-date=December 30, 2013}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">Gray, Geoffrey (December 30, 2013). [https://www.vulture.com/2013/12/jordan-belfort-real-wolf-of-wall-street.html "Meet Jordan Belfort, the Real Wolf of Wall Street"]. ''[[Vulture.com|Vulture]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">December 30,</span> 2013</span>.</cite></ref><ref name="Forbes">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/briansolomon/2013/12/28/meet-the-real-wolf-of-wall-street-in-forbes-original-takedown-of-jordan-belfort/|title=Meet The Real 'Wolf Of Wall Street' In Forbes' Original Takedown Of Jordan Belfort|last=Solomon|first=Brian|date=December 28, 2013|work=[[Forbes]]|access-date=January 1, 2014}}</ref> ਲੋਵੇਨਸਟਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕਮਾਏ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੇ ਡੈਂਟਲ ਸਕੂਲ ਲਈ ਫ਼ੀਸ ਭਰੀ<ref>{{Cite web |title=Jordan Belfort Biography |url=http://www.wolfofwallstreet.info/bio.php?id=jordan_belfort |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222001403/http://www.wolfofwallstreet.info/bio.php?id=jordan_belfort |archive-date=February 22, 2014 |access-date=May 14, 2014 |publisher=Wolf of Wall Street Info}}</ref> ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡੈਂਟਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਡੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ: “ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋ।" ਇਸ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name="indep">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jordan-belfort-the-real-wolf-of-wall-street-9018925.html|title=Jordan Belfort: The real Wolf of Wall Street|last=Kumar|first=Nikhil|date=December 20, 2013|work=[[The Independent]]|access-date=January 22, 2014|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220614/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jordan-belfort-the-real-wolf-of-wall-street-9018925.html|archive-date=June 14, 2022|location=London}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 5, 2010 |title=Jordan Belfort - The Wolf of Wall Street |url=https://www.youtube.com/watch?v=G3K92uugO9o |archive-url=https://web.archive.org/web/20140509180223/http://www.youtube.com/watch?v=G3K92uugO9o |archive-date=ਮਈ 9, 2014 |access-date=May 14, 2014 |website=[[YouTube]] |url-status=bot: unknown }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਟ੍ਰੈਟਨ ਓਕਮੋਂਟ ਚਲਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਡੇਨੀਸ ਲੋਂਬਾਰਡੋ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਦੀਨ ਕੈਰੀਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ, ਬੇ ਰਿਜ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਮਾਡਲ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਅਤੇ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Witheridge |first=Annette |date=March 2, 2014 |title=Jordan Belfort: Meet the REAL Wolf of Wall Street as played by Leonardo DiCaprio |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/jordan-belfort-meet-real-wolf-3011694 |website=[[Daily Mirror]]}}</ref><ref name="Slate">{{Cite journal|last=Walker|first=Rob|date=April 10, 2002|title=Genius of Capitalism: Steve Madden|url=http://www.slate.com/id/2064214|journal=[[Slate (website)|Slate]]|access-date=October 28, 2010}}</ref> ਜਾਰਡਨ ਬੇਲਫੋਰਟ ਲਗਜ਼ਰੀ ਯਾਟ ''ਨਦੀਨ'' ਦਾ ਅੰਤਮ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1961 ਵਿੱਚ [[ਕੋਕੋ ਸ਼ਨੈੱਲ|ਕੋਕੋ ਚੈਨਲ]] ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਯਾਟ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਕੈਰੀਡੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ 1996 ਵਿੱਚ, ਯਾਟ [[ਸਾਰਦੇਞਾ|ਸਾਰਡੀਨੀਆ]] ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ<ref>{{Cite news|url=http://archivio.corriere.it/Archivio/interface/slider.html#!yacht/24-06-1996/24-06-1996/NobwRAdghgtgpmAXGAJlALlMAaMAzAJwHsYkwAmAFgHoAGANmoEYBOF+nMdIsqux1uzABfbOGjwyAazgBPAO5ECKTujgAPdGVlQAxgAstwgLpA|title=I naufraghi dello yacht miliardario salvati in extremis|date=June 24, 1996|work=[[Corriere Della Sera]]|access-date=December 3, 2019|issue=paywall|language=it}}</ref> ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਨੇਵੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਯੂਨਿਟ ''ਕੋਮਸੁਬਿਨ'' ਦੇ ਫਰਾਗਮੈਨਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਜਾਰਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਫੋਰਡੇਕ ਹੈਚ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।<ref>{{Cite journal|last=Wooton|first=Kenny|date=May 1997|title=The Longest Night|url=https://archive.org/details/sim_yachting_1997-05_181_5/page/54|journal=Yachting|volume=181|page=54|issn=0043-9940}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/wolfofwallstreet00belf/page/406|title=The Wolf of Wall Street|last=Belfort|first=Jordan|publisher=Random House|year=2007|isbn=978-0-553-80546-8|pages=[https://archive.org/details/wolfofwallstreet00belf/page/406 406–409]|url-access=registration}}</ref> 2021 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੈਕਰ ਨੇ ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਵਾਲੇਟ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਟੋਕਨਾਂ ਵਿੱਚ $300,000 ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਏ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/04/15/technology/jordan-belfort-wolf-cryptocurrency.html|title=The Wolf of Crypto|last=Yaffe-Bellany|first=David|date=2022-04-15|work=The New York Times|access-date=2022-04-15|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ਜਾਰਡਨ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।<ref name="asu">{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/life/weekend-australian-magazine/whos-afraid-of-jordan-belfort-the-wolf-of-wall-street/story-e6frg8h6-1226906434759|title=Who's afraid of Jordan Belfort, the Wolf of Wall Street?|last=Stewart|first=Cameron|date=May 10, 2014|work=[[The Australian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706080346/http://www.theaustralian.com.au/life/weekend-australian-magazine/whos-afraid-of-jordan-belfort-the-wolf-of-wall-street/story-e6frg8h6-1226906434759|archive-date=ਜੁਲਾਈ 6, 2017|access-date=ਮਈ 23, 2023|url-status=dead}}</ref> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ == ਜੌਰਡਨ ਬੇਲਫੋਰਟ ''ਅਮੈਰੀਕਨ ਗ੍ਰੀਡ'' (ਸੀਜ਼ਨ 9, ਐਪੀਸੋਡ 8) ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦਾ ਅਸਲ ਵੁਲਫ" ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=CNBC - American Greed episode preview |url=https://www.cnbc.com/video/2018/02/02/american-greed-the-real-wolf-of-wall-street.html |website=[[CNBC]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats]] ofgyy8jys2ez0om2iy9s16vsdmxkomk 0 170907 850746 785009 2026-10-29T17:10:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850746 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = ਅਭਯਾ ਝੀਲ<br>{{lang|si|අභය වැව}} | image = Abhayavapi.jpg | alt = ਝੀਲ 'ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਐਲਗਲ | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ]] | coordinates = {{coord|08|21|07.9|N|080|23|17.4|E|region:LK_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[ਸਰੋਵਰ]] | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ | agency = | date-built = 400 BC | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent lakes --> | length = | width = | area = {{convert|1235|acre|ha sqmi|lk=off}} | depth = | max-depth = | volume = {{convert|133|e6cuft|e6m3|lk=off|abbr=on}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[Category:Articles using infobox body of water without image bathymetry]] '''ਅਭਯਾ ਵੇਵਾ (ਝੀਲ)''' ( [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਘਾਲੀ]] : {{Lang|si|අභය වැව}} ), ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਅਭਯਵਾਪੀ''' ( [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਘਲੀ]] : {{Lang|si|අභයවාපි}} ) ਜਾਂ '''ਬਾਸਾਵਾਕੁਲਾਮਾ ਜਲ ਭੰਡਾਰ''', ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ [[ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਦੇ ਪਾਂਡੂਕਾਭਯਾ|ਪਾਂਡੂਕਾਭਯਾ]] ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ [[ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਰਾਜ|ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ]] ਵਿੱਚ 437 [[ਈਸਵੀ|ਈਸਾ ਪੂਰਵ]] ਤੋਂ 367 [[ਈਸਵੀ|ਈਸਾ ਪੂਰਵ]] ਤੱਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Anuradhapura Sri Lanka |url=http://www.urlaub-sr-lanka.info/index.php/anuradhapura |access-date=2012-04-03 |publisher=Urlaub SriLanka |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323145351/http://www.urlaub-sr-lanka.info/index.php/anuradhapura |url-status=dead }}</ref> ਇਹ 380 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ 10 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਿਰੀਟੇਲ ਅਤੇ ਕੰਤਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Hydraulic structures|last=Novák|first=Pavel|last2=Moffat|first2=AIB|last3=Nalluri|first3=Chandra|last4=Narayanan|first4=RAIB|date=2017|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4822-6578-1}}</ref> ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 255 ਏਕੜ ਹੈ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਗਭਗ 5910 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਸਲੂਇਸ ਦੇ ਸਿਲ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 22 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ।<ref name="amaz01" /> == ਆਕਾਰ == ਖੇਤਰ 1,235 ਏਕੜ (500 ਹੈਕਟੇਅਰ; 1.930 ਵਰਗ ਮੀਲ) ; ''ਵਾਵ ਕੰਡਿਆ'' ਦੀ ਲੰਬਾਈ ( [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਘਾਲੀ]] : {{Lang|si|වැව් කන්ඩිය}} [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] : [[ਬੰਨ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹ|ਬੰਨ੍ਹ]] ) 5,910 ਫੁੱਟ (1.119 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ 22 ਫੁੱਟ (6.7 ਮੀਟਰ) । ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 6 ਫੁੱਟ (1.8 ਮੀਟਰ) ਤੋਂ 8 ਫੁੱਟ (2.4 ਮੀਟਰ) ਹੈ।<ref >{{Cite web |date=28 May 2008 |title=King Pandukabhaya (437 BC – 367 BC) |url=http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ |access-date=2012-04-03 |publisher=mahavamsa.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202013733/http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ |archive-date=2019-12-02 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|title=Seeing Ceylon|last=Brohier|first=R.L.|publisher=Sooriya Publishers, Colombo|year=2000|edition=4th|pages=353–362|orig-year=1965}}</ref> == ਮਕਸਦ == [[ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਰਾਜ|ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ]] ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=28 May 2008 |title=King Pandukabhaya (437 BC – 367 BC) |url=http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ |access-date=2012-04-03 |publisher=mahavamsa.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202013733/http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ |archive-date=2019-12-02 |url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ "King Pandukabhaya (437 BC – 367 BC)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202013733/http://mahavamsa.org/2008/05/king-pandukabhaya-437-bc-367-bc/ |date=2019-12-02 }}. mahavamsa.org. 28 May 2008<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2012-04-03</span></span>.</cite></ref><ref >{{Cite book|title=Seeing Ceylon|last=Brohier|first=R.L.|publisher=Sooriya Publishers, Colombo|year=2000|edition=4th|pages=353–362|orig-year=1965}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrohier2000">Brohier, R.L. (2000) [1965]. ''Seeing Ceylon'' (4th&nbsp;ed.). Sooriya Publishers, Colombo. pp.&nbsp;353–362.</cite></ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਦੁਵਾਸਦੇਵਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੁਬਧਕਾਚੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਭਰਾ ਵੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਸਾਏ। ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੇ ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂਕਾਭਯਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਕ ਚਾਚੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ''ਅਬਾਯਾ ਵਾਪੀ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="amaz01">{{Cite web |date=2014-10-05 |title=Basawakkulama Wewa - First Reservoir to be in the recorded history of Sri Lanka |url=https://amazinglanka.com/wp/en/basawakkulama-wewa-tank/ |access-date=2021-11-30 |website=AmazingLanka.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Modder|first=FH|date=1896|title=ANCIENT CITIES AND TEMPLES IN THE KURUNEGALA DISTRICT|journal=The Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland|volume=14|issue=47|pages=134–154|issn=0304-2235}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Wright|first=Henry-John|date=2006|title=Protrusions on Stepped Spillways to Improve Energy Dissipation}}</ref> * ''ਅਨੁਰਾਧਾਪੁਰਾ ਰਾਜ § ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ'' * ''[[ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ]]'' * ''[[ਬਸਵਾਕੁਲਾਮਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ]]'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ]] cot3qu6apnxrfou78rl84zaox88j45u 0 175254 850775 715207 2026-10-30T08:08:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850775 wikitext text/x-wiki {{about|1707 ਤੋਂ 1800 ਤੱਕ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਸਦ|ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ}} {{Infobox legislature | name = ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ | native_name = | transcription_name = | coa_pic = Coat of Arms of Great Britain (1714-1801).svg | coa_res = 220px | coa_caption = ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਕੋਟ, 1714–1800 | house_type = ਦੋ ਸਦਨੀ | houses = ਹਾਊਸ ਆਫ ਲਾਰਡਸ<br/>ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ | legislature = | established = 1 ਮਈ 1707 | preceded_by = ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ<br/>ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ | succeeded_by = [[ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ]] | disbanded = 31 ਦਸੰਬਰ 1800 | leader1_type = ਲਾਰਡ ਚਾਂਸਲਰ | leader1 = ਲਾਰਡ ਲੌਫਬਰੋ | election1 = 1793 | leader2_type = ਹਾਊਸ ਦਾ ਸਪੀਕਰ | leader2 = ਹੈਨਰੀ ਐਡਿੰਗਟਨ | election2 = 1789 | members = | house1 = ਹਾਊਸ ਆਫ ਲਾਰਡਸ | house2 = ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ | house3 = | structure2 = 1796 British general election results (Westminster style).svg | structure2_res = 300 | political_groups2 =ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਚਨਾ:<br>519 ਸੀਟਾਂ{{legend|#3333CC|ਟੋਰੀਜ਼: 424 ਸੀਟਾਂ}} {{legend|#FF7F00|ਵ੍ਹਿਗ: 95 ਸੀਟਾਂ}} | voting_system1 = ਈਨੋਬਲਿਮੈਂਟ ਨਾਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਪੀਅਰੇਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ | voting_system2 = ਪ੍ਰਥਮ—ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਮਤਾ | session_room = Isaac Cruikshank - View of the Houses of Lords and Commons from Old Palace Yard - B1977.14.17696 - Yale Center for British Art.jpg | meeting_place = [[ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਪੈਲੇਸ]], ਲੰਡਨ | footnotes = ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:<br />[[ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ]] }} ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 1707 ਵਿੱਚ '''ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ''' ਦਾਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਕਟਸ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ|ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ [[ਲੰਡਨ|ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ]] ਦੇ ਨੇੜੇ [[ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ|ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਪੈਲੇਸ]] ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਤੋਂ ਐਕਟਸ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਅਨ 1800 ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਦਾਂ ਨੂੰ [[ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ]] ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ]] * [[ਪੈਲੇਸ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Commons category|Parliament of Great Britain|ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ}} *[https://web.archive.org/web/20230923071027/https://www.connectedhistories.org/search/results?kw=parliament Connected Histories] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ]] rap80u80ubs00jhddm6y6s1jm4es00b 0 179921 850781 731717 2026-10-30T09:14:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850781 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Merghar.jpg|thumb| ''ਮੇਰਘਰ'' ਦੇ ਖੰਡਰ (ਮੇਘੜ), ਮਾਥਪਾੜਾ ਪਿੰਡ, ਛਾਏਗਾਓਂ, ਅਸਾਮ]] '''ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ''' ([[ਆਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਸਾਮੀ]] : চান্দ সদাগর, [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] : চাঁদ সদাগর) ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਪਕਨਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਪਾਰੀ ਦੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਅਸਾਮੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ''ਮਾਨਸਾਮੰਗਲ'' ਵਿਚ ਵਪਾਰੀ ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੰਪਕਨਗਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿ-ਸੰਗਮ, ਸਪਤਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D4lfXwAACAAJ|title=Chand Sadagar|last=Miller|first=Frederic P.|last2=Vandome|first2=Agnes F.|last3=John|first3=McBrewster|date=2010-11-01|publisher=VDM Publishing|isbn=978-613-2-81452-4|language=en}}</ref> ''ਪਦਮਪੁਰਾਣ'' (ਹਿੰਦੂ ਸਪੁਰਦ) ਵਿਚ ਚੰਦ ਬਾਣੀਆ (ਸਦਾਗਰ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ, (ਅਸਾਮੀ: চান্দ সদাগ) ਜੋ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ (ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ "ਬਾਨੀਆ") ਨੂੰ ਆਸਾਮ ਦੇ ਨਸਲੀ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਪਕਨਗਰ, ਕਾਮਰੂਪਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ 200 ਅਤੇ 300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ''ਮਾਨਸਾਮੰਗਲ'' ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੰਪਕਨਗਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਤਿਕੋਣੀ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਸਪਤਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੱਧਣ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D4lfXwAACAAJ|title=Chand Sadagar|last=Miller|first=Frederic P.|last2=Vandome|first2=Agnes F.|last3=John|first3=McBrewster|date=2010-11-01|publisher=VDM Publishing|isbn=978-613-2-81452-4}}</ref> ''ਪਦਮਪੁਰਾਣ'' ਵਿਚ ਚੰਦ ਬਾਣੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ''ਪਦਮਪੁਰਾਣ'' ਵਿਚ ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹੇ ਬਾਣੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਹੇ ਬਾਣੀਆ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਉਦਲਗੁੜੀ/ਟੰਗਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦਿਨੇਸ਼ਵਰ ਸਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਮੰਗਲਦਾਈ ਬੁਰੰਜੀ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਅਸਾਮੀ ਬਾਣੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਆਸਾਮ ਦੇ ਉਦਲਗੁੜੀ ਅਤੇ ਤੰਗਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਦੇ ਛਾਏਗਾਓਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਖੰਡਰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੰਪਕਨਗਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਚੈਗਾਂਵ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਚੰਪਕ ਨਗਰ == ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਦੇ ਚੰਪਕਨਗਰ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਅਸਾਮ ਦੇ ਛਾਏਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਚੰਪਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। === ਅਸਾਮੀ ਸੰਸਕਰਣ === ਅਸਾਮੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਪਕਨਗਰ 30-40 ਗੁਹਾਟੀ, ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਕਿ.ਮੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਛਾਏਗਾਓਂ, [[ਕਾਮਰੂਪ ਖੇਤਰ|ਕਾਮਰੂਪ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>Kanak Lal Barua, ''Early history of Kāmarupa'',1966 Kamarupi trader named Chand Sadagar whose home was in Chaygaon in modern Kamrup, on the south bank of the Brahmaputra</ref> ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰੂਪਾ ਦੇ ਛਾਏਗਾਓਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਪਕਨਗਰ ਹੈ। ਮਾਂ ਮਨਸਾ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲਖਿੰਦਰ ਅਤੇ ਬੇਹੁਲਾ ਗੋਕੁਲ ਮੇਧ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਸਥਾਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਬੋਗਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੌਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਬੇਹੁਲਾ ਦੇ ਬਸਰਘਰ ਜਾਂ ਲਖਿੰਦਰ ਦੇ ਮੇਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਧੁਨਿਕ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੀ ਬੋਗਰਾ-ਰੰਗਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1934-36 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਕਤਾਰਬੱਧ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ 162 ਆਇਤਾਕਾਰ ਬੁੱਚੜਖਾਨੇ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਬੇਹੁਲਾ ਅਤੇ ਲਖਿੰਦਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਮਹਾਸਥਾਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਚੇਂਗੀਸਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੰਡਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਤੋਂ 800 ਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਲਾਣਾ ਟਿੱਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤੌਯਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੰਗ ਹੈ ਪਰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਬੋਗਰਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਧੂਬਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਲਾਕਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆਗੂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ == * 1927 ਵਿੱਚ, ਮਨਮਥ ਰਾਏ ਨੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਟਕ ''ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ'' ਲਿਖਿਆ, ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ।<ref>{{Cite web |last=Ahsan |first=Nazmul |title=Roy, Manmatha |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Roy,_Manmatha |access-date=2007-12-12 |website=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 1934 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਰਾਏ ਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ''ਚੰਦ ਸੌਦਾਗਰ ਦਾ'' ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਂਦਾਰਾ, ਅਹਿੰਦਰਾ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ, ਮਨਸਾ ਦੀ ਦੇਵਬਾਲਾ, ਬੇਹੁਲਾ ਦੀ ਸੇਫਾਲਿਕਾ ਦੇਵੀ, ਕਾਲੂ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਜਹਰ ਗਾਂਗੁਲੀ, ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਦੀ ਇੰਦੂਬਾਲਾ, ਨਿਹਾਰਬਾਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਨੇਤਾ ਧੋਬਾਨੀ, ਸਨਕਾ ਦੀ ਪਦਮਾਬਤੀ ਅਤੇ ਅਮਲਾ ਦੀ ਊਸ਼ਾਰਾਣੀ। ਇਹ ਮਨਮਥ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨ ਅਖਿਲ ਨਿਓਗੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Chand Saudagar |url=http://www.citwf.com/film57950.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208163143/http://www.citwf.com/film57950.htm |archive-date=2012-02-08 |access-date=2007-12-12 |publisher=citwf.com}}</ref> * 2010 ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸੀਰੀਅਲ "ਬੇਹੁਲਾ" ਬਣਾਇਆ। * [[ਅਮਿਤਾਵ ਘੋਸ਼|ਅਮਿਤਵ ਘੋਸ਼]] ਦਾ ਨਾਵਲ''ਗਨ ਆਈਲੈਂਡ'' ਚੰਦ ਸਦਾਗਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। * 2022 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਫਿਲਮ''ਹਵਾ'' ਇਸ ਮਿੱਥ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == famsf0jwd5ne2jnoj9oocmlae5qolgb 0 181352 850765 737153 2026-10-30T03:52:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850765 wikitext text/x-wiki '''ਕੇ ਲੈਸਲੀ''' " '''ਕੇਟੀ''' " '''ਪੇਜ''' (ਜਨਮ 1956)<ref name="mike">{{Cite web |last=Bruce |first=Mike |date=8 January 2012 |title=Passions on the Field |url=http://www.couriermail.com.au/ipad/katie-pages-passions-of-the-field/story-fn6ck8la-1226238846398 |access-date=20 September 2015 |website=[[The Sunday Mail (Brisbane)|The Sunday Mail]]}}</ref> ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲਰ ਹਾਰਵੇ ਨੌਰਮਨ ਦੀ [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਪੇਜ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰੀਬਾ, [[ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ|ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ]], ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="mike" /> ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।<ref name="mike" /> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ, ਲਗਭਗ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੇਟੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣਾਂ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ, ਰੌਕਹੈਂਪਟਨ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਿਜ਼ਬਨ|ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।<ref name="mike" /> ਉਸਨੇ 1973<ref>{{Cite journal|date=January 2015|title=Business Input|url=https://brisbaneshs.eq.edu.au/sites/default/files/bshs/Documents/Amicus_EMAIL%20January%202015.pdf|journal=Amicus|publisher=[[Brisbane State High School]]|page=8|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929135359/https://brisbaneshs.eq.edu.au/sites/default/files/bshs/Documents/Amicus_EMAIL%20January%202015.pdf|archive-date=29 September 2015|access-date=20 September 2015}}</ref> ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਸਟੇਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਪਲਬਧ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ।<ref name="mike" /> ਉਹ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਸਿਡਨੀ]] ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਔਟਿਜ਼ਮ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ "ਖੁਫੀਆ ਜਾਂਚ" ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ; ਗੈਰੀ ਹਾਰਵੇ ਜੱਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਹਾਰਵੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਹਾਰਵੇ ਨੌਰਮਨ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੇਜ ਨੇ ਫਰਮ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਖਰੀਦਣ, ਵਿਕਰੀ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਾਰਵੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1988 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪੇਜ 32 ਅਤੇ ਹਾਰਵੇ 49 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref name="mike" /> ਉਹ ਹਾਰਵੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।<ref name="adv">{{Cite web |last=Cook |first=Craig |date=15 March 2013 |title=Harvey Norman co-founder Gerry Harvey is seeing the green shoots of the Australian economy |url=http://www.adelaidenow.com.au/business/sa-business-journal/harvey-norman-co-founder-is-seeing-the-green-shoots-of-the-australian-economy/story-e6fredel-1226598368721 |access-date=20 September 2015 |website=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਹਾਰਵੇ ਨਾਰਮਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1982 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ, ਇਆਨ ਨੌਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="forbes">{{Cite web |year=2015 |title=Asia's Power Businesswomen 2015 |url=https://www.forbes.com/pictures/fdgk45hmgg/katie-page-58-australia/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228235114/http://www.forbes.com/pictures/fdgk45hmgg/katie-page-58-australia/ |archive-date=28 February 2015 |access-date=20 September 2015 |website=[[Forbes]]}}</ref> ਪੇਜ 1983 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ<ref name="aus">{{Cite web |last=Korporaal |first=Glenda |date=20 February 2015 |title=50 most powerful women in business: 4. Katie Page |url=http://www.theaustralian.com.au/business/the-deal-magazine/most-powerful-women-in-business-4-katie-page/story-e6frgabx-1227221161506 |access-date=20 September 2015 |website=[[The Australian]] Business Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074202/http://www.theaustralian.com.au/business/the-deal-magazine/most-powerful-women-in-business-4-katie-page/story-e6frgabx-1227221161506 |archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016 |url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੀਈਓ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="forbes" /> ਹਾਰਵੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ।<ref name="forbes" /><ref name="aus" /> ਪੇਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਹਾਰਵੇ ਨੌਰਮਨ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, 2000 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, 2003 ਵਿੱਚ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।<ref name="aus" /> ਇਹ 2001 ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।<ref name="aus" /> 30 ਜੂਨ 2015 ਤੱਕ, ਹਾਰਵੇ ਨੌਰਮਨ ਨੇ A$ 4.9 ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 277 ਸਟੋਰ ਚਲਾਏ। 2021 ਵਿੱਚ ਕੇਟੀ ਪੇਜ-ਹਾਰਵੇ ਨੂੰ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਲੀਡਰਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Katie Page-Harvey |url=https://leaders.slq.qld.gov.au/inductees/katie-page-harvey |url-status= |access-date=18 May 2022 |website=Queensland Business Leaders Hall of Fame}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਪੇਜ ਅਤੇ ਹਾਰਵੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।<ref name="mike" /><ref name="adv" /> ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ [[ਚਿੜੀ-ਛਿੱਕਾ|ਬੈਡਮਿੰਟਨ]] ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।<ref name="mike" /> 2015 ਵਿੱਚ, ਪੇਜ ਨੂੰ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ" ਦੀ ''ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਰਿਵਿਊ'' ' ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="aus" />   == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]] tf7n67dt3d1vydtfygwbqpbzctezmd0 0 182339 850741 849544 2026-10-29T16:40:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850741 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੀਤਾ ਖੇਮਕਾ''' (ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ। ਖੇਮਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਦੇ [[ਹਿਜੜਾ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,<ref name="GRANTA">{{Cite web |last=Dasgupta |first=Rana |date=30 April 2020 |title=Laxmi |url=https://granta.com/laxmi/ |website=Granta}}</ref><ref name="MFAH">{{Cite web |title=Anita Khemka X-Ray 5 |url=https://emuseum.mfah.org/objects/141773/xray-5?ctx=2a1ee51662807824428b365cced7572a82df33a8&idx=1788 |website=mfah.org |access-date=2024-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326134116/https://emuseum.mfah.org/objects/141773/xray-5?ctx=2a1ee51662807824428b365cced7572a82df33a8&idx=1788 |archive-date=2024-03-26 |url-status=dead}}</ref><ref name="STRAIGHT">{{Cite web |last=Smith |first=Janet |date=14 September 2006 |title=Behind the probing lens |url=https://www.straight.com/behind-the-probing-lens |website=The Georgia Straight |language=en}}</ref> ਹਿਜਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 2006 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿਟਵੀਨ ਦਿ ਲਾਈਨਜ਼: ਇੰਡੀਆਜ਼ ਥਰਡ ਜੈਂਡਰ'' ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="STRAIGHT" /><ref name="VARIETY">{{Cite web |last=Weissberg |first=Jay |date=16 May 2006 |title=Between the Lines: India's Third Gender |url=https://variety.com/2006/film/reviews/between-the-lines-india-s-third-gender-1200516240/ |website=Variety}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਹਿਊਸਟਨ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="MFAH"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ]] 8hzt1j8c5zhsy2jyv58hshxn3hp4yxq 0 182518 850779 805815 2026-10-30T08:55:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850779 wikitext text/x-wiki '''ਚੀਆਰਾ ਔਰੇਲਿਆ''' (ਜਨਮ 13 ਸਤੰਬਰ, 2002) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Tauer|first=Kristen|date=April 20, 2021|title=Chiara Aurelia Goes Back in Time|url=https://wwd.com/eye/people/chiara-aurelia-cruel-summer-jeanette-turner-freeform-series-1234806454/|journal=WWD|access-date=December 4, 2021}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੇਰਾਲਡਜ਼ ਗੇਮ (2017) ਅਤੇ ਬੈਕ ਰੋਡਜ਼ (2018) ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫ੍ਰੀਫਾਰਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਡਰਾਮਾ ਕਰੂਅਲ ਸਮਰ (2021) ਵਿੱਚ ਜੀਨੇਟ ਟਰਨਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਔਰੇਲਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਓਸ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਫਰੈਡਰਿਕ ਡੀ ਬ੍ਰਾਕੋਨੀਅਰ ਡੀ ਅਲਫੇਨ ਅਤੇ ਕਲਾਉਡੀਆ ਕਲੀਫੇਲਡ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="thr plays">{{Cite journal|last=Hilton|first=Emily|date=April 16, 2021|title=Chiara Aurelia Plays a Teen Who's Ignored, Loved, Then Hated in Freeform's 'Cruel Summer'|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/chiara-aurelia-plays-a-teen-whos-ignored-loved-then-hated-in-freeforms-cruel-summer-4165604/|journal=The Hollywood Reporter|access-date=December 6, 2021}}</ref> ਡੀ ਬ੍ਰੈਕਨੀਅਰ ਡੀ ਅਲਫੇਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਔਰੇਲਿਆ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਲਿਊਵਨ ਤੋਂ ਸੀ, ਜੋ ਐਡੌਰਡ ਐਮਪੈਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪਾਲ ਰੂਬੇਨਜ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ। ਕਲੀਫੇਲਡ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਟੋਨੀ ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਕੈਰੋਲਿਨ ਮੈਰੀ ਕਲੀਫੇਲਡ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਲਡਰ ਮਾਰਕ ਟੇਪਰ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Tony Travis Albums |url=https://www.freshsoundrecords.com/14077-tony-travis-albums}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 16, 1994 |title=Mark Taper, Financier and Philanthropist, Dies at 92 : Charity: Music Center theater bears his name. He also gave large donations to the county art museum and UCLA |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-12-16-mn-9554-story.html |website=[[Los Angeles Times]]}}</ref> ਔਰੇਲਿਆ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Frederic de Braconier d'Alphen |url=https://www.mykeeper.com/profile/FredericDeBraconierDalphen/ |access-date=December 6, 2021 |website=Keeper}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਔਰੇਲਿਆ [[ਅਲਬੂਕਰਕੀ, ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ|ਅਲਬੂਕਰਕੀ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਡਰਾਮਾ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਅਲਬੂਕਰਕੀ ਅਤੇ [[ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ|ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੰਡਿਆ।<ref name="thr plays" /><ref>{{Cite web |last=Takashi |first=Dino |title=Chiara Aurelia is the next obsession |url=https://www.abookof.us/nextchapters/chiara-aurelia-print |access-date=December 6, 2021 |website=A Book Of}}</ref> ਉਸਨੇ ਲੀ ਸਟ੍ਰਾਸਬਰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=April 20, 2021 |title=Chiara Aurelia is the Cruel Summer star with a flair for '90s style |url=https://www.mtv.com/news/3176598/chiara-aurelia-cruel-summer-interview/ |access-date=December 6, 2021 |website=MTV |archive-date=ਮਈ 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522173028/http://www.mtv.com/news/3176598/chiara-aurelia-cruel-summer-interview/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਔਰੇਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡੈੱਡ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ (2014) ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite journal|last=Dodson|first=P Claire|date=April 20, 2021|title="Cruel Summer" Stars Olivia Holt, Chiara Aurelia on '90s Culture and Being a Teenage Girl|url=https://www.teenvogue.com/story/cruel-summer-stars-olivia-holt-chiara-aurelia-on-90s-culture-and-being-a-teenage-girl|journal=Teen Vogue|access-date=December 7, 2021}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਿੰਗ|ਸਟੀਫਨ ਕਿੰਗ]] ਦੀ ਗੇਰਾਲਡ ਗੇਮ ਦੇ 2017 ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲਾ ਗੁਗੀਨੋ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੰਸਕਰਣ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਐਲੇਕਸ ਪੈਟੀਫਰ ਦੇ 2018 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਡੈਬਿਊ ਬੈਕ ਰੋਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸਟੀ ਅਲਟਮੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੰਗ ਐਂਟਰਟੇਨਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite web |date=April 20, 2021 |title=Chiara Aurelia |url=https://www.freeform.com/shows/cruel-summer/cast/chiara-aurelia |access-date=August 31, 2021 |website=Freeform |language=en |archive-date=ਮਈ 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529160342/https://www.freeform.com/shows/cruel-summer/cast/chiara-aurelia |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Parks|first=Chanel|date=August 17, 2021|title=Cruel Summer Star Chiara Aurelia Wants To Be Your Scream Queen|url=https://www.wmagazine.com/culture/chiara-aurelia-cruel-summer-interview|journal=W Magazine|access-date=December 6, 2021}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਔਰੇਲਿਆ ਨੇ ਫ੍ਰੀਫਾਰਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਕਰੂਅਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਜੀਨੇਟ ਟੀਐੱਨਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟੀ. ਐੱਨ. ਟੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਟੈੱਲ ਮੀ ਯੂਅਰ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਲਾਰਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite journal|last=Stagnitta|first=Ali|date=February 19, 2021|title='Tell Me Your Secrets' Chiara Aurelia Teases 'Further Story To Explore' For Rose In Potential Season 2|url=https://hollywoodlife.com/2021/02/19/tell-me-your-secrets-season-2-chiara-aurelia-interview/|journal=Hollywood Life|access-date=December 6, 2021}}</ref> ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਫੀਅਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਰਟ ਟੂਃ 1978 ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite journal|last=Elovitz|first=Drew|date=October 25, 2021|title=It's Time to Start Keeping Up With Chiara Aurelia|url=https://www.whowhatwear.com/chiara-aurelia-interview|journal=Who What Wear|access-date=December 7, 2021}}</ref> ਕਰੂਅਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ, ਔਰੇਲਿਆ ਨੂੰ ਐੱਚ. ਸੀ. ਏ. ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਜੁਲਾਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਔਰੇਲਿਆ [[ਨੈਟਫਲਿਕਸ|ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ]] ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਕੁਡ਼ੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜੈਸਿਕਾ ਨੋਲ ਦੁਆਰਾ.<ref>{{Cite journal|last=Kroll|first=Justin|date=July 15, 2021|title=Finn Wittrock, Chiara Aurelia, Connie Britton, Scoot McNairy & Others Round Out Cast Of Netflix's 'Luckiest Girl Alive'|url=https://deadline.com/2021/07/finn-wittrock-chiara-aurelia-connie-britton-scoot-mcnairy-netflixs-luckiest-girl-alive-1234793977/|journal=Deadline Hollywood|access-date=December 7, 2021}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2002]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] rixpk5x4xmcbv6j8ic7z4k8wud82uwz 0 182543 850780 741452 2026-10-30T09:01:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850780 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Chase sui wonders 2021 1.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1996|5|21}} }} '''ਚੇਜ਼ ਚਾਰਮਾਈਨ ਸੁਈ ਵੰਡਰਜ਼''' (ਜਨਮ 21 ਮਈ, 1996) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਐਚ. ਬੀ. ਓ. ਮੈਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਨਰੇਸ਼ਨ (2021) ਵਿੱਚ ਰਿਲੇ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਡੀਜ਼ ਬਾਡੀਜ਼ (2022) ਵਿੱਚੋਂ ਐਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਵੰਡਰਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ [[ਡਿਟਰੋਇਟ|ਡੈਟਰਾਇਟ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ]] ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Baker |first=Jessica |date=March 12, 2021 |title=Introducing Chase Sui Wonders, Star of HBO Max's New Must-Watch Series |url=https://www.whowhatwear.com/chase-sui-wonders-interview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063405/https://www.whowhatwear.com/chase-sui-wonders-interview |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=Who What Wear}}</ref> ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅੰਨਾ ਸੁਈ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Petrarca |first=Emilia |date=May 23, 2017 |title=Chase Sui Wonders, Anna Sui's Niece, Is a Harvard-Educated Comedy Buff and Aspiring Actress |url=https://www.wmagazine.com/story/anna-sui-chase-sui-wonders-aspiring-model |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063402/https://www.wmagazine.com/story/anna-sui-chase-sui-wonders-aspiring-model |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=[[W (magazine)|W]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਡੈਟਰਾਇਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਕਿੰਗਸਵੁੱਡ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਮੈਗਨਾ ਕਮ ਲਾਉਡ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਿ ''ਹਾਰਵਰਡ ਲੈਂਪੂਨ'' ਲਈ ਲਿਖੀ।<ref>{{Cite web |title=Chase Sui Wonders on Hudl |url=https://www.hudl.com/profile/3588387/Chase-Sui-Wonders}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=McCarthy |first=Lauren |date=October 3, 2021 |title=Chase Sui Wonders Goes Back to High School on 'Generation' |url=https://www.nylon.com/entertainment/chase-sui-wonders-generation-inerview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063404/https://www.nylon.com/entertainment/chase-sui-wonders-generation-inerview |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=[[Nylon (magazine)|Nylon]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਵੰਡਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਏ ਟ੍ਰਿਵੀਅਲ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Chase Sui Wonders |url=https://mn2s.com/booking-agency/talent-roster/chase-sui-wonders/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063404/https://mn2s.com/booking-agency/talent-roster/chase-sui-wonders/ |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=MN2S}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੀਚਰ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਲਾਸਟ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡੈਨੀਅਲ ਇਜ਼ ਨਾ ਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਮਕਾਯਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Raez |first=Constanza Falco |date=August 13, 2021 |title=Chase Sui Wonders {{!}} Let That State of Mind Flow |url=https://flaunt.com/content/chase-sui-wonders-the-future-experience |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063402/https://flaunt.com/content/chase-sui-wonders-the-future-experience |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=Flaunt}}</ref> ਵੰਡਰਜ਼ ਨੇ 2020 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਆਨ ਦ ਰੌਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੋਫੀਆ ਕੋਪੋਲਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Verney |first=Harriet |date=February 11, 2020 |title=Anna Sui's niece is set to make a major breakthrough in 2020 starring in Sofia Coppola's drama |url=https://www.thelovemagazine.co.uk/article/anna-suis-niece-is-set-to-make-a-major-breakthrough-in-2020-starring-in-sofia-coppolas-drama |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063409/https://www.thelovemagazine.co.uk/article/anna-suis-niece-is-set-to-make-a-major-breakthrough-in-2020-starring-in-sofia-coppolas-drama |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=[[Love (magazine)|Love]]}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਵੰਡਰਜ਼ ਐਚਬੀਓ ਮੈਕਸ ਦੀ ਡਰਾਮੇਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਰਿਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Dino-Ray |date=September 25, 2019 |title='Generation': Justice Smith, Chloe East and 8 More Join Lena Dunham-Produced HBO Max Dramedy |url=https://deadline.com/2019/09/generation-lena-dunham-justice-smith-chloe-east-michael-johnston-uly-schlesinger-haley-sanchez-nava-mau-nathanya-alexander-lukita-maxwell-chase-sui-wonders-sam-trammell-hbo-max-1202744665/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063408/https://deadline.com/2019/09/generation-lena-dunham-justice-smith-chloe-east-michael-johnston-uly-schlesinger-haley-sanchez-nava-mau-nathanya-alexander-lukita-maxwell-chase-sui-wonders-sam-trammell-hbo-max-1202744665/ |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ, ਵੰਡਰਜ਼ ਨੇ ਵੋਗ ਚਾਈਨਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਕ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੇਲਟਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Amari |date=January 30, 2022 |title=Wake (2022) – Review/ Summary (with Spoilers) |url=https://wherever-i-look.com/movies/short/wake-2022-review-summary-with-spoilers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063409/https://wherever-i-look.com/movies/short/wake-2022-review-summary-with-spoilers |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=Wherever I Look}}</ref> ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚਾਚੀ, ਅੰਨਾ ਸੁਈ ਅਤੇ ਬਤਸ਼ੇਵਾ ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸਹਿਯੋਗ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Yotka |first=Steff |date=November 2, 2021 |title="Spontaneous Things Can Be Done"—Anna Sui and Batsheva Are Rethinking the Fashion Collab |url=https://www.vogue.com/article/anna-sui-batsheva-collaboration |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209063408/https://www.vogue.com/article/anna-sui-batsheva-collaboration |archive-date=February 9, 2022 |access-date=February 9, 2022 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]] 4uuz3yvtxkam7i72lk1la9dpzgq9woc 0 183420 850739 840939 2026-10-29T16:02:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850739 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = | image = Azita_Emami-Neyestanak_Caltech.jpg }} '''ਅਜ਼ੀਤਾ ਇਮਾਮੀ-ਨੀਸਤਾਨਕ''' ਕੈਲਟੇਕ ਵਿਖੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰੀੰਗ ਦੀ ਐਂਡਰਿਊ ਅਤੇ ਪੇਗੀ ਚੇਰਨਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਇਮਾਮੀ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਿਕਸਡ-ਮੋਡ ਸਰਕਟਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਇਮਾਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਨੈਨ, ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Berkeley IC-seminar |url=http://rfic.eecs.berkeley.edu/icsem/bio_emami.html |access-date=2019-01-10 |website=rfic.eecs.berkeley.edu |archive-date=2023-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415001532/http://rfic.eecs.berkeley.edu/icsem/bio_emami.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਲ-ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":1">{{Cite web |title=Caltech Division of Engineering and Applied Science {{!}} ENGenious {{!}} Issue 7 {{!}} Faculty Profiles - Electrical Engineering |url=http://eas.caltech.edu/engenious/7/faculty_profiles |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111121347/http://eas.caltech.edu/engenious/7/faculty_profiles |archive-date=2019-01-11 |access-date=2019-01-10 |website=eas.caltech.edu}}</ref> ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਲਈ [[ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, 1999 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="bme_lecture_series">{{Cite web |title=BME Lecture Series: Azita Emami, Caltech {{!}} The Henry Samueli School of Engineering at UC Irvine |url=http://engineering.uci.edu/events/2018/5/bme-lecture-series-azita-emami-caltech |access-date=2019-01-10 |website=engineering.uci.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005004142/https://engineering.uci.edu/events/2018/5/bme-lecture-series-azita-emami-caltech |archive-date=2018-10-05 |url-status=dead}}</ref> ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (VLSI) ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ' ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=":2">{{Cite web |date=2016-04-01 |title=Energy-Efficient Chip-to-Chip Communication at the Extremes of Computing |url=https://iee.ucsb.edu/events/energy-efficient-chip-chip-communication-extremes-computing |access-date=2019-01-10 |website=IEE {{!}} UC Santa Barbara |archive-date=2019-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111175314/https://iee.ucsb.edu/events/energy-efficient-chip-chip-communication-extremes-computing |url-status=dead }}</ref> ਉਹ 2004 ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਜੇ. ਵਾਟਸਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ 2006 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਨੇ ਉਪ-ਨਾਈਕੁਇਸਟ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ. ਐੱਮ. ਓ. ਐੱਸ. ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Design and Analysis of High-Performance Compressed Sensing Receivers {{!}} Science and Technology |url=https://scienceandtechnology.jpl.nasa.gov/design-and-analysis-high-performance-compressed-sensing-receivers |access-date=2019-01-10 |website=scienceandtechnology.jpl.nasa.gov}}</ref> == ਖੋਜ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == ਇਮਾਮੀ 2007 ਵਿੱਚ [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 2008 ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਆਪਟੀਕਲ ਕਨੈਕਟਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=NSF Award Search: Award#0747768 - CAREER: Hybrid Data Communication in Advanced Integrated Systems |url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=0747768&HistoricalAwards=false |access-date=2019-01-10 |website=www.nsf.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=Caltech Division of Engineering and Applied Science {{!}} News {{!}} Azita Emami, Julia Greer, and Beverley McKeon {{sic|Recei|eve|nolink=y}} NSF Career Awards |url=http://eas.caltech.edu/news/293 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111121445/http://eas.caltech.edu/news/293 |archive-date=2019-01-11 |access-date=2019-01-10 |website=eas.caltech.edu}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਓਕਾਵਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Caltech Division of Engineering and Applied Science {{!}} News {{!}} Professor Emami-Neyestanak Receives 2010 Okawa Foundation Research Grant |url=http://eas.caltech.edu/news/170 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111055037/http://eas.caltech.edu/news/170 |archive-date=2019-01-11 |access-date=2019-01-10 |website=eas.caltech.edu}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਇਮਾਮੀ ਨੂੰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Caltech Division of Engineering and Applied Science {{!}} News {{!}} Professors Choo and Emami Selected As Heritage Principal Investigators |url=http://eas.caltech.edu/news/787 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111055054/http://eas.caltech.edu/news/787 |archive-date=2019-01-11 |access-date=2019-01-10 |website=eas.caltech.edu}}</ref> ਇਮਾਮੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰਨ ਲਈ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਖੋਜ ਸਮੂਹ, ਮਿਕਸਡ-ਮੋਡ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਸਰਕਟਸ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮਜ਼, ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰ, ਸੈਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਡਿਕਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਸਰਕਟ. <ref>{{Cite web |title=MICS Lab {{!}} Caltech |url=https://www.mics.caltech.edu/ |access-date=2019-01-10}}</ref><ref>{{Cite web |title=MICS Lab {{!}} Chip Gallery |url=https://www.mics.caltech.edu/chip-gallery/ |access-date=2019-01-10}}</ref> ਉਹ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਈਕਰੋ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਪੀਡ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫੋਟੋਰੀਸੈਪਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name=":3">{{Cite web |title=The Possibilities are Mote and Remote |url=https://breakthrough.caltech.edu/story/the-possibilities-are-mote-and-remote/ |access-date=2019-01-10 |website=Caltech Campaign}}</ref> ਉਹ ਘਡ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੋਟੋਰੀਸੈਪਟਰ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਣ ਰੈਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਨਾਡ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ, ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਮਨੁੱਖੀ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੋਹਨੀ ਆਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਇਮਾਮੀ ਨੇ ਰੈਟੀਨਲ ਆਈ ਇੰਪਲਾਂਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਤਿ-ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸਰਕਟਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅੱਖ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨਾ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ-ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਟਰੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਫਲੈਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਮਾਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਓਰੀਗਾਮੀ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਇਮਪਲਾਂਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਰੈਟੀਨਾ ਦੇ ਕੰਟੂਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਮਾਮੀ ਨੇ ਯੂ-ਚੋਂਗ ਤਾਈ ਨਾਲ ਇੰਟਰਾਓਕੂਲਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸੈਂਸਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ [[ਕਾਲ਼ਾ ਮੋਤੀਆ|ਗਲਾਕੋਮਾ]] ਤੋਂ ਪੀਡ਼ਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name=":5">{{Cite web |date=28 June 2018 |title=Wireless Pressure-Sensing Eye Implant Could Help Prevent Blindness {{!}} Caltech |url=http://www.caltech.edu/news/wireless-pressure-sensing-eye-implant-could-help-prevent-blindness-82646 |access-date=2019-01-10 |website=The California Institute of Technology}}</ref> ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਸੈਂਸਰ ਬਾਇਓਕੋਮਪੈਟੇਬਲ ਹਨ, ਇਮਾਮੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਪੈਰੀਲੀਨ-ਆਨ-ਆਇਲ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਸਿਲੀਕੋਨ-ਤੇਲ ਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਜੋ ਪੈਰੀਲੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Citation |last=Agarwal |first=Abhinav |title=A wireless, low-drift, implantable intraocular pressure sensor with parylene-on-oil encapsulation |date=April 2018 |url=http://resolver.caltech.edu/CaltechAUTHORS:20180518-135417850 |work=2018 IEEE Custom Integrated Circuits Conference (CICC) |pages=1–4 |publisher=IEEE |isbn=9781538624838 |access-date=2019-01-10 |last2=Shapero |first2=Aubrey |last3=Rodger |first3=Damien |last4=Humayun |first4=Mark |last5=Tai |first5=Yu-Chong |last6=Emami |first6=Azita}}</ref> ਐਕਸਲ ਸ਼ੈਰਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਮਾਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇਮਪਲਾਂਟੇਬਲ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਮਾਨੀਟਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਬਲੂਟੁੱਥ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਰੀਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name=":3" /> ਸੈਂਸਰ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਡਿਪ ਜਾਂ ਸਪਾਈਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਐਨਾਲਾਗ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਸੈਂਸਰ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। === ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੇਵਾ === ਇਮਾਮੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਐਂਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ (ਆਈਈਈਈ) ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸੌਲਿਡ ਸਟੇਟ ਸਰਕਟਸ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਈਈਈ ਐਸਐਸਸੀਐਸ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Kernis |first=Rachida |title=Azita Emami |url=https://risingstars18-eecs.mit.edu/speaker-emami/ |access-date=2019-01-10 |website=EECS Rising Stars 2018 |archive-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020174209/https://risingstars18-eecs.mit.edu/speaker-emami/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ|ਕੈਲਟੈਕ]] ਵਿਖੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=awp-admin |title=MICS Lab {{!}} Azita Emami |url=https://www.mics.caltech.edu/lab-member/emami-azita/ |access-date=2019-01-10}}</ref> ਆਪਣੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਮਾਮੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name=":1" /> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 080lb2i9jlfq609xoao6yzput668pr1 0 188132 850784 842196 2026-10-30T09:50:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850784 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = ਸਰ | name = ਜਦੁਨਾਥ ਸਰਕਾਰ | honorific_suffix = | image = Jadunath Sarkar.jpg | image_size = | caption = ਸਰਕਾਰ, 1927{{sfn|Chakrabarty|2015|p=ii}} | birth_date = 10 ਦਸੰਬਰ1870 | birth_place = ਕਰਾਚਮਰੀਆ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]<br/>(ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) | death_date = 19 ਮਈ1958 (ਉਮਰ 87) | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ | occupation = ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ | spouse = ਲੇਡੀ ਕਾਦੰਬਿਨੀ ਸਰਕਾਰ }} '''ਸਰ ਜਾਦੂਨਾਥ ਸਰਕਾਰ''', ({{Lang-bn|যদুনাথ সরকার}}; 10 ਦਸੰਬਰ 1870 – 19 ਮਈ 1958) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੀ। [[ਮੁਗ਼ਲ ਵੰਸ਼|ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼]] ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ (VC) ਅਤੇ 1929-1932 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। 1929 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਈਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=11 May 2024 |title=Sir Jadunath Sarkar |url=https://www.britannica.com/biography/Jadunath-Sarkar |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> ==ਲਿਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ== * ''ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ'' (1900) * ''ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਭਾਰਤ'' (1901) * ''ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ'' ''ਦੇ ਕਿੱਸੇ'' (1912) * ''ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ'' ''ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ'' (5 ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ) * ਚੈਤੰਨਿਆ ਦੀਆਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਜੀਵਨੀ, ਚੈਤੰਨਿਆ-ਚਰਿਤ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਃ ਮੱਧ-ਲੀਲਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਦਾਸ ਕਵਿਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ, 1913) * ''ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ'' (1919) * ''ਮੁਗ਼ਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ'' (1919) <ref name="Moreland1921">{{Cite journal|last=Moreland|first=W. H.|date=July 1921|title=Studies in Mughal India by Jadunath Sarkar; Mughal Administration by Jadunath Sarkar|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=3|issue=3|pages=438–439|jstor=25209765}}</ref> * ''ਮੁਗ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ'' (1920) <ref name="Moreland1921" /> * ''ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ'' (1922) * ''ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ,'' ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ ਦੁਆਰਾ (2 ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ) (ਜਦੁਨਾਥ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, 1922) * ਯੁੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ (1928) * ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ (1930) * ''ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ'' (4 ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ) * ''ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ'' ''ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ'' (1933) * ''ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਘਰ'' (1940) * ''ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ'' (2 ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ) * ਮਾਸੀਰ-ਏ-ਆਲਮਗਿਰੀਃ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਅਮਗੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਕੀ ਮੁਸਤੈਦ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ, 1947) <ref>{{Cite journal|last=Davies|first=C. Collin|date=April 1949|title=Maāsir-i-'Ālamgīrī of Sāqī Must'ad Khān by Jadunath Sarkar|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=1|issue=1|pages=104–106|doi=10.1017/S0035869X00102692|jstor=25222314}}</ref> * ''ਭਾਰਤ ਦਾ ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸ'' (1960) * ''ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, c. 1503-1938'' (1984) <ref>{{Cite journal|last=Smith|first=John D.|author-link=John D. Smith|date=1985|title=Jadunath Sarkar: A History of Jaipur, c. 1503-1938|url=https://archive.org/details/bulletin-soas_1985_48_3/page/620|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=48|issue=3|page=620|doi=10.1017/S0041977X00039343|jstor=618587}}</ref> * ''ਦਸਨਾਮੀ ਨਾਗਾ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Ray|first=Aniruddha|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Sarkar, Jadunath|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sarkar,_Jadunath|access-date=2024-07-15|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608164517/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sarkar,_Jadunath|url-status=dead}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/524365/Sir-Jadunath-Sarkar ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਰ ਸਰਕਾਰ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1958]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870]] fz887v6sxpy02hbfdu71g82bzv8ov8z 0 191839 850753 777413 2026-10-29T20:40:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850753 wikitext text/x-wiki '''ਇਰਾਕੀ ਪਕਵਾਨ''' ਇੱਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਪਜਾਊ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੂਰਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Tasty Ancient Recipes from Mesopotamia – History et cetera |url=https://etc.worldhistory.org/interviews/ancient-recipes-mesopotamia/ |access-date=2021-12-27 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iraqi Cuisine |url=https://worldfood.guide/cuisine/iraqi/ |access-date=2021-12-27 |website=worldfood.guide |language=en}}</ref> ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="auto">{{Cite web |date=2015-09-15 |title=Inspired by the oldest clay tablet 'cookbook' in the world (1700 BC) {{!}} Foodpairing / blog |url=https://blog.foodpairing.com/2015/09/inspired-by-the-oldest-clay-tablet-cookbook-in-the-world-1700-bc/ |access-date=2020-05-29 |website=Foodpairing |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614073352/http://blog.foodpairing.com/2015/09/inspired-by-the-oldest-clay-tablet-cookbook-in-the-world-1700-bc/ |archive-date=2021-06-14 |url-status=dead}}</ref> ਇਰਾਕੀ ਰਸੋਈ [[ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁੱਗ|ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਦੋਂ [[ਬਗ਼ਦਾਦ]] [[ਅੱਬਾਸਿਦ ਖਿਲਾਫ਼ਤ|ਅੱਬਾਸਿਦ ਖਲੀਫ਼ਾ]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰ ਨੂੰ [[ਦੋਲਮਾ|ਡੋਲਮਾ]] ਵਿੱਚ ਜੋਡ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਆਪਣੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ [[ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ]], [[ਕਣਕ]] ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਠੰਢ ਵਿੱਚ [[ਸੇਬ]] ਅਤੇ [[ਗੁਠਲੀਦਾਰ ਫਲ]]<nowiki/>ਉਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref <ref>{{Cite web |date=11 June 2019 |title=The Ancient Mesopotamian Tablet as Cookbook &#124; Roundtable |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/ancient-mesopotamian-tablet-cookbook |website=Lapham’s Quarterly}}</ref><ref name="worldfood.guide">{{Cite web |title=Iraqi Cuisine |url=https://worldfood.guide/cuisine/iraqi/ |website=worldfood.guide}}</ref> ਲੋਅਰ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ [[ਚਾਵਲ]], ਜੌ ਅਤੇ ਰਸੀਲੇ ਫ਼ਲ ਉਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਜੂਰ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ [[ਸ਼ਰੀਅਤ|ਸ਼ਰੀਆ]] ਅਨੁਸਾਰ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੂਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। [[File:DriedfruitS.jpg|thumb|187x187px|[[ਖਜੂਰ]], ਖੁਰਮਾਨੀ, [[ਅੰਜੀਰ]] ਅਤੇ [[ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ]]।]] == ਹਵਾਲੇ == 7fnylt9rygii0jroh10qlj18gcbzm2j 0 192735 850759 780076 2026-10-30T01:16:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850759 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Clara Bellar | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1972|10|28|df=y}} | birth_place = [[Paris]], [[France]] | occupation = Actress, singer, film director, screenwriter, film producer | years_active = 1993–present | spouse = | children = | website = }} '''ਕਲਾਰਾ ਬੇਲਾਰ''' (ਜਨਮ 28 ਅਕਤੂਬਰ, 1972) ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Clara Bellar |url=http://www.education-now.org/panelists/clara-bellar/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714222409/http://www.education-now.org/panelists/clara-bellar/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=7 June 2014 |website=Education Now}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਅਭਿਨੇਤਰੀ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਸਿਰਲੇਖ !ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" |ਨੋਟਸ |- |1993 |''Å ਲਾ ਮੋਡ'' |ਰਾਚੇਲ | |- |1994 |''ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ'' | | |- |1995 |''ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰੈਂਡੇਜ਼ਵੋ'' |ਅਸਤਰ | |- |1996 |''ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਸੰਤਰੇ'' |ਐਂਗਲ | |- |1996 |''ਉਡੀਕ ਖੇਡ'' |ਈਡਨ | |- |1997 |''ਯਾਤਰੀ'' |ਈਵ | |- |1997 |''ਡੇਵਿਡ'' |ਤਾਮਾਰ |ਟੀ. ਵੀ. ਫ਼ਿਲਮ |- |1997 |''ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਰੋਮਾਂਸ ਹੈ?'' |ਸਾਰਾਹ | |- |1998 |''ਪਹਿਲੇ 9.1/2 ਹਫ਼ਤੇ'' |ਐਮਿਲੀ ਡੁਬੋਇਸ | |- |1999 |''ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਪੇਸ'' |ਜ਼ੋ ਗੋਡਾਰਡ | |- |1999 |''ਹਿੱਪੀਜ਼'' |ਕਲੌਡੇਟ |ਟੀ. ਵੀ. ਲਡ਼ੀਵਾਰ |- |1999 |''ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰੋ'' | |ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ |- |1999 |''ਲਾ ਬੈਲੇਡ ਡੀ ਡੂ'' | |ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ |- |2001 |''ਸਲੀਪੀ ਟਾਈਮ ਗਾਲ'' |ਮਸ਼ਰੂਮ ਕੁਡ਼ੀ | |- |2001 |''[[ਏ. ਆਈ. ਆਰਟੀਫੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ|ਏ. ਆਈ. ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ]]'' |ਫੈਮਮੇਚਾ ਨਾਨੀ | |- |2003 |''ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ'' |ਮੈਥਿਲਡੇ | |- |2003 |''ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ'' |ਐਨਾਬੇਲ | |- |2004 |''ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਨੇ'' |ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ |ਟੀ. ਵੀ. ਲਡ਼ੀਵਾਰ |- |2005 |''ਡੋਮੀਨੀਅਨਃ ਪ੍ਰੀਕਵਲ ਟੂ ਦ ਐਕਸੌਰਸਿਸਟ'' |ਰਾਚੇਲ ਲੇਸਨੋ | |- |2013 |''ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜ'' |ਨਾਦੀਨ |ਟੀ. ਵੀ. ਲਡ਼ੀਵਾਰ |- |} === ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਸਿਰਲੇਖ ! class="unsortable" |ਨੋਟਸ |- |2008 |''ਤਰਬੂਜ ਮੈਨ'' |ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ |- |2014 |''ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਬਣਨਾ'' |ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ |- |} == ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ਮਾਈ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲਿਯਨ ਹਾਰਟ (Meu Coração Brasileiro), 15 ਨਵੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਹੈ। * ਮਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹਾਰਟ, 28 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.clarabellar.com ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * {{IMDb name|0068755}} * [http://www.etreetdevenir.com ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ Etre et devenir] * [https://web.archive.org/web/20241005084138/http://beingandbecomingfilm.com/ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਣਨਾ] {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]] dbgswj7s5efk6u4qe4k5flklakb72rd 3 194422 850744 790111 2026-10-29T17:08:09Z Neriah 36920 Neriah ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bruhpedia]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Estoppel]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" to "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" 790111 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Bruhpedia}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:34, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC) 4n5aqa847b2obseuwitkjpf6ozy45it 0 194795 850742 846102 2026-10-29T16:53:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850742 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੁਸ਼ਾ ਯਾਦਵ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anusha Yadav'''; ਜਨਮ 1975) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਹੈ।<ref name="MFAH">{{Cite web |title=Anusha Yadav: Mehr-un-Nissa |url=https://emuseum.mfah.org/objects/139877/mehrunnissa?idx=1640 |website=The Museum of Fine Arts, Houston |access-date=2025-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303140131/https://emuseum.mfah.org/objects/139877/mehrunnissa%3Fidx%3D1640 |archive-date=2025-03-03 |url-status=dead}}</ref> ਯਾਦਵ ਨੂੰ ''ਇਮਪਰਸਨੇਸ਼ਨਸ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="HINDUSTANTIMES">{{Cite web |date=16 December 2016 |title=Visual artist Anusha Yadav is clicking self-portraits dressed up as iconic women |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/visual-artist-anusha-yadav-is-clicking-self-portraits-dressed-up-as-iconic-women/story-OG6DZKLp6JkFa2utGVsSbK.html |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref name="ELLEIN">{{Cite web |title=Anusha Yadav's recent photography series is about the art of self-exploration |url=https://elle.in/article/photographer-archivist-anusha-yadav/ |website=Elle India}}</ref><ref name="CHRON">{{Cite web |last=Glentzer |first=Molly |date=9 April 2018 |title=Art Daybook: 'Impersonations' of legendary women |url=https://www.chron.com/entertainment/theater/article/Art-Daybook-Impersonations-of-legendary-12825449.php |website=Chron}}</ref> ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਟੀ ਪੇਜ, ਮਾਤਾ ਹਰੀ ਅਤੇ [[ਮਿਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ (ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਧੀ)|ਮੇਹਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="HINDUSTANTIMES" /><ref name="GUARDIAN">{{Cite web |last=Gilbert |first=Sarah |date=9 March 2018 |title=Celebrating contemporary Indian photography – in pictures |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2018/mar/09/celebrating-contemporary-indian-photography-in-pictures |website=The Guardian}}</ref> ਉਹ ''ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਮੋਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ'' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="TIMESINDIA">{{Cite web |last=Walia |first=Nona |date=24 March 2013 |title=Sepia-toned diaries |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Sepia-toned-diaries/articleshow/19165038.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref name="INDIANEXPRESS">{{Cite web |date=9 January 2019 |title=Anusha Yadav on the Indian Memory Project |url=https://indianexpress.com/audio/the-sandip-roy-show/anusha-yadav-on-the-indian-memory-project/5250575/ |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name="THEHINDU">{{Cite web |last=Alexander |first=Deepa |date=21 October 2020 |title=Indian Memory Project: Time travel through the history of a nation |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/indian-memory-project-time-travel-through-the-history-of-a-nation/article32908170.ece |website=The Hindu |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Almeida |first=Rhea |date=7 September 2015 |title=Telling India's Story Through Pictures: The Indian Memory Project |url=https://www.thequint.com/news/india/the-human-side-of-history-anusha-yadavs-indian-memory-project |access-date=5 July 2022 |website=The Quint |language=en}}</ref> ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹਿਊਸਟਨ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="MFAH"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website|anushayadav.com}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ]] hq2y6s4eepi4ud6bpniejnx10j6qieu 0 195825 850763 812329 2026-10-30T02:43:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850763 wikitext text/x-wiki '''ਕਾਸ਼ੀਯਾਤਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kashiyatra'''), ਜਿਸਨੂੰ '''ਕੇ.ਵਾਈ.''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਬੀ.ਐਚ.ਯੂ.) ਵਾਰਾਣਸੀ|ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਬੀਐਚਯੂ) ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮੈਗਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਲਜ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਸ਼ੀਯਾਤਰਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 360+ ਕਾਲਜ/ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Most prominent festival of northern India |url=https://www.amarujala.com/tags/kashiyatra |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=}}</ref> ਕਾਸ਼ੀਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 90,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਕਾਸ਼ੀਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 1981 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Festival details |url=http://www.knowafest.com/college-fests/events/2019/12/0216-kashiyatra-2020-iit-bhu-annual-socio-cultural-festival-varanasi |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228064908/https://www.knowafest.com/college-fests/events/2019/12/0216-kashiyatra-2020-iit-bhu-annual-socio-cultural-festival-varanasi |archive-date=2021-02-28 |access-date= |website= |url-status=dead}}</ref> ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਪੰਦਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਸ਼ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ [[ਹਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ|ਪੰਡਿਤ ਹਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ]], [[ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਖ਼ਾਨ|ਉਸਤਾਦ ਬਿਸਮਿੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ]], ਅਤੇ ਗਾਇਕ [[ਸ਼ੁਭਾ ਮੁਦਗਲ]], [[ਸ਼ਾਨ (ਗਾਇਕ)|ਸ਼ਾਨ]], ਲੱਕੀ ਅਲੀ, [[ਸ਼ਿਬਾਨੀ ਕਸ਼ਯਪ]] ਅਤੇ [[ਜਾਵੇਦ ਅਲੀ]] ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਅਰਥ 2005 [[ਨਿਹਾਰਿਕਾ ਸਿੰਘ|ਨਿਹਾਰਿਕਾ ਸਿੰਘ ਨੇ]] ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਰਿਕਰਮਾ ਅਤੇ [[ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ|ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ]] ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੈਂਡਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਇਵੈਂਟ == === ਮੁਕਾਬਲੇ === * ਅਭਿਨੈ (ਨਾਟਕੀ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ, ਮੋਨੋ-ਐਕਟਿੰਗ, ਸਟਰੀਟ-ਪਲੇ ਅਤੇ ਮਾਈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=24 January 2013 |title=IIT-BHU's 'Kashiyatra' begins today |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/IIT-BHUs-Kashiyatra-begins-today/articleshow/18159556.cms |access-date=21 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 January 2020 |title=सलीम-सुलेमान के धमाल संग पूरी हुई IIT BHU के सांस्कृतिक उत्सव 'काशीयात्रा' |url=https://www.patrika.com/varanasi-news/salim-suleman-blast-in-iit-bhu-cultural-festival-kashiyatra-5666833/ |access-date=21 June 2020 |website=Patrika News |language=hindi}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Sishir Sharma |url=https://gramho.com/media/1952291000030805340 |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=}}</ref> * ਬੰਦਿਸ਼ (ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਗਾਇਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ" ਅਤੇ "ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ" ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਸੋਲੋ, ਡੁਏਟ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name=":0">{{Cite web |last=YouthInc |date=1 January 2020 |title=Kashiyatra 2020 – The Annual Socio-cultural Festival Of IIT Varanasi |url=https://youthincmag.com/kashiyatra-2020 |access-date=15 June 2020 |website=Youth Incorporated Magazine |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151351/https://youthincmag.com/kashiyatra-2020 |archive-date=15 ਜੂਨ 2020 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 January 2018 |title=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=HtZ5mg8nYHM |access-date=15 June 2020 |website=youtube.com}}</ref> * ਕਰਾਸਵਿੰਡਜ਼ (ਰੌਕ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਇੱਕ ਇੰਟਰ-ਕਾਲਜ ਰਾਕ ਰਾਕ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕਰਾਸਵਿੰਡਜ਼ ਨੇ ਪਰਿਕਰਮਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ, ਔਰੇਂਜ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Kashiyatra, IIT BHU Varanasi |url=https://www.facebook.com/kashiyatra.IITBHU/posts/2218767884820743 |access-date=15 June 2020 |website=facebook.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 September 2020 |title=CROSSWINDZ Kashiyatra17! |url=https://unstop.com/o/crosswindz-kashiyatra17-indian-institute-of-technology-iit-bhubaneswar-20270 |access-date=15 June 2020 |website=unstop.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dare2Compete rebrands to Unstop |url=http://bweducation.businessworld.in/article/Dare2Compete-Rebrands-To-Unstop-/27-04-2022-426730/%7C |access-date=2021-05-12 |website=Unstop.com (formerly Dare2Compete)}}</ref><ref name=":0" /> * ਐਨਕਵਿਜ਼ਟਾ (ਕਵਿਜ਼ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੁਇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਜੋਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੁਇਜ਼ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੇ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Kashiyatra, IIT BHU Varanasi |url=https://www.facebook.com/kashiyatra.IITBHU/posts/1430418516989021 |access-date=15 June 2020 |website=facebook.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 December 2019 |title=Major Chandrakant Nair To Be The Quiz Master at Kashiyatra 2020 |url=https://duexpress.in/major-chandrakant-nair-to-be-the-quiz-master-at-kashiyatra-2020/ |access-date=15 June 2020 |website=DU Express |language=en-US}}</ref> * ਮਿਰਾਜ (ਫੈਸ਼ਨ ਮੁਕਾਬਲਾ) <ref>{{Cite web |date=18 January 2020 |title=IIT BHU का वार्षिकोत्सव काशीयात्रा- 2020: द लोकल ट्रैन और ऋत्विज ने मचाई धूम |url=https://www.patrika.com/varanasi-news/iit-bhu-annual-festival-kashiiyatra-2020-begins-5660306/ |access-date=15 June 2020 |website=Patrika News |language=hindi}}</ref><ref>{{Cite web |title=काशी यात्राः आईआईटी बीएचयू की छात्राओं ने पारपंरिक परिधानों में किया ऐसा रैंप वॉक, आप भी कहेंगे वाह |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/uttar-pradesh/varanasi/ramp-walk-in-iit-bhu-annual-fest-kashi-yatra |access-date=15 June 2020 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=IIT BHU का वार्षिकोत्सव : काशीयात्रा-2020 के 38वें संस्करण में 60 हजार लोग होंगे शामिल |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/varanasi-city-60-thousand-people-get-celebrate-in-iit-bhu-19904996.html |access-date=15 June 2020 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 January 2013 |title=IIT-BHU's 'Kashiyatra' begins today |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/IIT-BHUs-Kashiyatra-begins-today/articleshow/18159556.cms |access-date=15 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=BHU IIT में वार्षिक सांस्कृतिक उत्सव काशी यात्रा का आगाज, छात्रों ने बिखेरा जलवा VIDEO |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/varanasi/story-bhu-iit-inaugurates-annual-cultural-festival-kashi-yatra-2964981.html |access-date=15 June 2020 |website=livehindustan.com |language=hindi}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 January 2020 |title=IIT BHU: ऋितविज डीजे के पॉवर पैक पर्फामेंस ने लोगों को झूमने पर किया मजबूर |url=https://varanasinews.today/varanasi-news/iit-bhu-ritviz-djs-power-pack-performance-forced-people-to-swing/ |access-date=15 June 2020 |website=Varanasi News |language=en-US |archive-date=15 ਜੂਨ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615151349/https://varanasinews.today/varanasi-news/iit-bhu-ritviz-djs-power-pack-performance-forced-people-to-swing/ |url-status=dead }}</ref> * ਨਟਰਾਜ (ਨਾਚ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਸੋਲੋ, ਡੁਓ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=14 January 2020 |title=IIT BHU के वार्षिकोत्सव काशीयात्रा 2020 का ऐलान, तीन दिनों तक फुल मस्ती |url=https://www.patrika.com/varanasi-news/iit-bhu-annual-festival-of-kashi-yatra-declared-5642893/ |access-date=15 June 2020 |website=Patrika News |language=hindi}}</ref><ref>{{Cite web |title=काशीयात्रा : सामाजिक-सांस्कृतिक उत्सव के लिए तैयार आइआइटी-बीएचयू, देशभर के 350 शिक्षण संस्थानों के छात्र-छात्राओं की होगी जुटान |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/varanasi-city-kashi-yatra-iit-bhu-ready-for-socio-cultural-festival-19937811.html |access-date=15 June 2020 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kapoor |first=Punkhuri |date=15 February 2015 |title='Valentine & religion' rules IIT-BHU campus |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Valentine-religion-rules-IIT-BHU-campus/articleshow/46248262.cms |access-date=15 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kashiyatra: Latest News, Videos and Photos of Kashiyatra |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Kashiyatra |access-date=15 June 2020 |website=The Times of India}}</ref> * ਟੂਲਿਕਾ (ਕਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਮਹਿੰਦੀ, ਟੈਟੂ ਅਤੇ ਰੰਗੋਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=26 January 2013 |title=Kashiyatra: A journey to creativity and knowledge |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Kashiyatra-A-journey-to-creativity-and-knowledge/articleshow/18191466.cms |access-date=15 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Abhinandan Singh|date=1 January 2015|title=Kashiyatra'XV IIT (BHU) Varanasi – Toolika (fine Arts Event)|url=https://www.slideshare.net/109abhi/kashiyatraxv-nvitation-brochure}}</ref><ref>{{Cite web |title=IIT BHU annual cultural fest Kashiyatra-13 commences |url=http://www.studyguideindia.com/News/Events/News-details.asp?NID=14850&NY=2013 |access-date=15 June 2020 |website=studyguideindia.com}}</ref> * ਸੰਵਾਦ (ਸਾਹਿਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ) ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ, ਅਸਾਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਣ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=24 December 2013 |title=Samwaad |url=https://issuu.com/iitbhu/docs/samwaad |access-date=15 June 2020 |website=Issuu |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=iit bhu varanasi की सबसे ताज़ा खबर |url=https://www.amarujala.com/tags/iit-bhu-varanasi |access-date=15 June 2020 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 January 2020 |title=IIT BHU Kashi Yatra-2020:दूसरा दिन रॉक बैंड्स पर थिरके युवा, डीजे अनइवेन ने मचाया धमाल |url=https://www.patrika.com/varanasi-news/iit-bhu-annual-cultural-festival-kashi-yatra-2020-5662070/ |access-date=15 June 2020 |website=Patrika News |language=hindi}}</ref> * ਮਾਡਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ 2013 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=January 26, 2013 |title=Kashiyatra: A journey to creativity and knowledge |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/Kashiyatra-A-journey-to-creativity-and-knowledge/articleshow/18191466.cms |access-date=2020-11-06 |website=The Times of India |language=en}}</ref> === ਪ੍ਰੋਨਾਈਟਸ === * '''ਅੰਤਰਨਾਦ''' ਕਸ਼ੀਸ਼ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਬੈਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੀ ਅਲੀ, [[ਜਾਵੇਦ ਅਲੀ]], [[ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ|ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ੀਅਨ]], ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਅਥਾਰਟੀ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਆਦਿ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * '''ਫਿਊਜ਼ਨ ਨਾਈਟ''' ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟਿੱਬੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਇੰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। * '''ਕਵੀ ਸੰਮੇਲਨ''' ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਕੁਮਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ]], ਸੁਰੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ। * '''ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨਾਈਟ''' ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਵਲ, <ref>{{Cite web |title=Mysticism and magic in the air at Kashiyatra 2023! |url=https://www.groovenexus.com/college-fest/all-about-kashiyatra-2023/ |access-date=18 November 2024 |website=GrooveNexus |archive-date=14 ਨਵੰਬਰ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114144843/https://www.groovenexus.com/college-fest/all-about-kashiyatra-2023/ |url-status=dead }}</ref> ਰਫ਼ਤਾਰ, ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਵਰਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਿਉਹਾਰ]] qa62yfwk900obijte3h1tib2jvl02li 0 198210 850776 843871 2026-10-30T08:29:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850776 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਚਾਰਮਾਈਨ ਸੋਲੋਮਨ | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = {{post-nominals|country=AUS|OAM}} | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | birth_name = Charmaine Maureen Poulier | birth_date = {{Birth year and age|1930}} | birth_place = [[Colombo]], Ceylon | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = ਲੇਖਿਕਾ, ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਦੀ ਮਾਲਕ | language = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | nationality = | citizenship = ਅਸਟਰੇਲੀਆ | education = | alma_mater = | period = | genre = ਕੁੱਕਬੁੱਕ | subject = | movement = | notable_works = ''The Complete Asian Cookbook'' | spouse = | children = | relatives = | awards = OAM | signature = | signature_alt = | years_active = 1972–present | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} '''ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਸੋਲੋਮਨ''' ਓ. ਏ. ਐੱਮ. (ਜਨਮ 1930) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਸੋਈਆ ਹੈ, 31 ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION |url=http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf |archive-date=27 February 2012 |access-date=2011-12-23}}</ref><ref>{{Cite web |title=Charmaine Solomon |url=http://www.foodshow.co.nz/exhibitor/charmaine-solomon.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426070810/http://www.foodshow.co.nz/exhibitor/charmaine-solomon.aspx |archive-date=26 April 2012 |access-date=24 December 2011 |publisher=The Food Show}}</ref><ref>{{Cite web |title=Home |url=http://www.charmainesolomon.com |access-date=24 December 2011 |publisher=Charmaine Solomon}}</ref> ''ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ'' ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਅਤੇ "ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/entertainment/the-hobby-worth-stringing-out-20100223-owyh.html|title=The hobby worth stringing out|date=15 January 2008|work=The Age|access-date=24 December 2011|location=Melbourne}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Charmaine Solomon - Author of books such as The Complete Asian Cookbook |url=https://www.cooked.com.au/Charmaine-Solomon |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117184334/https://www.cooked.com.au/Charmaine-Solomon |archive-date=17 January 2021 |access-date=18 December 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/entertainment/silver-service-20100223-ow7w.html|title=Silver service|date=26 June 2007|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੂਜ਼ ਹੂ ਇਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/whos-9-and-already-cast-in-bronze/story-e6frg6oo-1111114889577|title=Who's 9, and already cast in bronze?|last=McNicoll|first=D.D.|date=16 November 2007|work=The Australian|last2=Meade|first2=Kevin|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304070220/http://www.theaustralian.com.au/news/whos-9-and-already-cast-in-bronze/story-e6frg6oo-1111114889577|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|access-date=10 ਮਈ 2025|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Interview with Charmaine Solomon |url=http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm |access-date=24 December 2011 |publisher=Australian Broadcasting Corporation}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/news/entertainment/good-living/classic-kitchen-pageturners/2009/08/24/1251001848561.html?page=fullpage#contentSwap1|title=Classic kitchen page-turners - Good Living - Entertainment|date=25 August 2009|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}</ref> ਉਸ ਦੀ 1976 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/entertainment/books/10-most-influential-cookbooks-20101110-17n7h.html#ixzz1aCFtzLb8|title=10 most influential cookbooks|date=12 November 2010|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}</ref> == ਪਿਛੋਕਡ਼ == ਸੋਲੋਮਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚਾਰਮਾਈਨ ਮੌਰੀਨ ਪੌਲੀਅਰ ਕੋਲੰਬੋ, ਸੀਲੋਨ (ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ) ਵਿੱਚ ਬਰਗਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/national/obituaries/escape-from-burma-to-a-life-of-music-and-cuisine-20091023-hdaf.html|title=Escape from Burma to a life of music and cuisine|date=24 October 2009|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=24 December 2011}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮਿਆਂਮਾਰ|ਬਰਮਾ]] ਤੋਂ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਸੀਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼'' ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਇਲਟੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ। 1956 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ [[ਯਾਂਗੋਨ|ਰੰਗੂਨ]] ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰੂਬੇਨ ਕੈਲੀ ਸੋਲੋਮਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।<ref>{{Cite web |title=Interview with Charmaine Solomon |url=http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm |access-date=24 December 2011 |publisher=Australian Broadcasting Corporation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_in_time/Transcripts/s847402.htm "Interview with Charmaine Solomon"]. Australian Broadcasting Corporation<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 December</span> 2011</span>.</cite></ref> == ਕਰੀਅਰ == ਸੋਲੋਮੋਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਬੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਤਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/features/food-glorious-foodwriter/story-e6frg8io-1111117070509|title=Sri Lankan-born foodie Charmain Solomon reflects on key moments in her life|date=1 August 2008|work=The Australian|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062654/http://www.theaustralian.com.au/news/features/food-glorious-foodwriter/story-e6frg8io-1111117070509|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|access-date=10 ਮਈ 2025|url-status=dead}}</ref> ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਡੇ ਬਟਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵਿੰਗਜ਼ ਬੇਕ ਆਫ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਕੁਕਬੁੱਕ ਲੇਖਕ ਮਾਰਗਰੇਟ ਫੁਲਟਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੂਡ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਵੂਮੈਨ ਡੇਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Charmaine Solomon |title=Charmaine Solomon &#124; Penguin Books Australia |url=http://www.penguin.com.au/contributors/1702/charmaine-solomon |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901221317/http://www.penguin.com.au/contributors/1702/charmaine-solomon |archive-date=1 September 2011 |access-date=24 December 2011 |publisher=Penguin.com.au}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭੋਜਨ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਫਿਰ ''ਬੈਲੇ'' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਰਸੋਈ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦ ਸਨ-ਹੈਰਾਲਡ ਅਤੇ ਦ ''ਸਿਡਨੀ ਮਾਰਨਿੰਗ ਹੈਰਲਡ'' ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫੈਮਿਲੀ ਸਰਕਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਫੂਡ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Charmaine Solomon / claxton speakers / speaker profile |url=http://www.claxtonspeakers.com.au/speakers_profile/410 |access-date=24 December 2011 |publisher=Claxtonspeakers.com.au }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਦ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੱਕਬੁੱਕ, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1976 ਵਿੱਚ ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੁੰਕਬੁੱਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 29 ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। == ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == ਸੋਲੋਮਨ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਸੋਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION |url=http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf |archive-date=27 February 2012 |access-date=2011-12-23}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20120227133249/http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20%28S-Z%29%281%29.pdf "MEDAL (OAM) OF THE ORDER OF AUSTRALIA IN THE GENERAL DIVISION"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Archived from [http://www.gg.gov.au/res/File/PDFs/honours/qb07/Media%20notes%20OAM%20(S-Z)(1).pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 27 February 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 December</span> 2011</span>.</cite></ref> ਉਸ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਨੇ 1996 ਜੂਲੀਆ ਚਾਈਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੂਡ ਮੀਡੀਆ ਬੈਸਟ ਫੂਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਬੇਨ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਮੈਰੀਨੇਡ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗੁਆਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2002 ਦੇ [[Gourmand World Cookbook Awards|ਗੌਰਮੰਡ ਵਰਲਡ ਕੁੱਕਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ]] ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕੁੱਕ ਬੁੱਕ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Charmaine Solomon - excellent marinades and curry pastes |url=http://www.gershgoods.com.au/wp-content/uploads/2011/01/Charmaine-Solomon-082.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304125138/http://www.gershgoods.com.au/wp-content/uploads/2011/01/Charmaine-Solomon-082.pdf |archive-date=4 March 2012 |access-date=23 December 2011}}</ref><ref>{{Cite web |last=Charmaine Solomon |date=24 March 2010 |title=Charmaine Solomon from HarperCollins Publishers Australia |url=http://www.harpercollins.com.au/authors/50000171/Charmaine_Solomon/index.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129155630/http://harpercollins.com.au/authors/50000171/Charmaine_Solomon/index.aspx |archive-date=29 November 2011 |access-date=24 December 2011 |publisher=Harpercollins.com.au}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website|http://www.charmainesolomon.com}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] 8xe53ecj8t37s0mkzlmm2lx1nl2frym 0 199212 850761 849559 2026-10-30T01:39:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850761 wikitext text/x-wiki {{Reflist}}'''ਕਸਤੂਰੀ ਦਾਸ''' (1953 – 2018)<ref>{{Cite web |title=Kasturi Das(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- MAHESHTALA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1532 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}</ref> [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 2011 ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Maheshtala Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513085854/https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |archive-date=2025-05-13 |url-status=dead}}</ref> 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਉਪ-ਚੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਲਾਲ ਦਾਸ ਨੇ ਜਿੱਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|title=Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin|date=2018-05-31|work=Hindustan Times|access-date=2025-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|archive-date=2020-11-09|language=en-us|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-01 |title=TMC retains Maheshtala Assembly seat with better margin, BJP distant second |url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/tmc-retains-maheshtala-assembly-seat-with-better-margin-bjp-distant-second-5199548/ |access-date=2025-04-22 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਦਾਸ ਵੈਸ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਤੋਂ, ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੁਲਾਲ ਦਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Kasturi Das(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- MAHESHTALA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1532 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਦਾਸ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ 24,283 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web |title=Maheshtala Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513085854/https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |archive-date=2025-05-13 |url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੇ ਸਮਿਕ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ 12,452 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web |date=2021-03-30 |title=West Bengal Assembly election 2021, Maheshtala profile: TMC's Kasturi Das won seat in 2016 |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-maheshtala-profile-tmcs-kasturi-das-won-seat-in-2016-9194491.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Maheshtala Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Maheshtala Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-maheshtala-constituency-155.html |access-date=2025-04-22 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref> === ਮੌਤ === ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|title=Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin|date=2018-05-31|work=Hindustan Times|access-date=2025-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|archive-date=2020-11-09|language=en-us|url-status=live}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html "Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin"]. ''Hindustan Times''. 31 May 2018. Archived from [https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html the original] on 9 November 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 April</span> 2025</span>.</cite></ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/trinamool-congress-set-for-record-victory-in-maheshtala-by-poll/article24043862.ece|title=Trinamool Congress set for record victory in Maheshtala by-poll|date=2018-05-31|work=The Hindu|access-date=2025-04-22|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] exrxhgbutdj79i0pc6jpbeymw73dhjq 0 201054 850783 822217 2026-10-30T09:36:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850783 wikitext text/x-wiki '''ਛਾਇਆ ਦੋਲਾਈ''' (ਜਨਮ 1983)<ref name=":0">{{Cite web |title=Chhaya Dolai(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- CHANDRAKONA (SC)(PASCHIM MEDINIPUR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=144 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}</ref> [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚੰਦਰਕੋਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ]] [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |date=2021 |title=West Bengal Election: Chandrakona Assembly Constituency 2022 |url=https://www.hindustantimes.com/elections/west-bengal-assembly-election/chandrakona-2038481444 |access-date=22 April 2025 |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chandrakona Election Result 2021 Live Updates: Arup Dhara of TMC win |url=https://www.news18.com/news/politics/chandrakona-election-result-2021-live-updates-chandrakona-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-3695765.html |access-date=2025-04-22 |website=News18 |language=en}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਦੋਲਾਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ [[ਚੰਦਰਕੋਨਾ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਦੋਲਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਾਪੁਰ ਗੰਗਚੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ।<ref name=":0"/> == ਕਰੀਅਰ == ਦੋਲਾਈ ਨੇ 2016 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਕੋਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 117,172 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਬੋਧੂਕ ਨੂੰ 38,381 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web |date=2021-03-29 |title=West Bengal Assembly election 2021, Chandrakona profile: Ex-CPM leader Chhaya Dolai won 2016 poll on TMC ticket |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-chandrakona-profile-ex-cpm-leader-chhaya-dolai-won-2016-poll-on-tmc-ticket-9392811.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref name=":1"/> ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2011 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Chandrakona Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/chandrakona-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811070912/https://resultuniversity.com/election/chandrakona-west-bengal-assembly-constituency |archive-date=2025-08-11 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Chandrakona Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Chandrakona Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-chandrakona-constituency-232.html |access-date=2025-04-22 |website=news.abplive.com |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] eu6noblqm7ll0s5rvg4or1xjlzsrmex 4 203558 850782 850650 2026-10-30T09:23:17Z VanshikaRathi 59748 /* Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 850782 wikitext text/x-wiki {{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}} == ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ ਨਾਲ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਹਿਯੋਗ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੧ ਅਤੇ ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:11, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਥੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:21, 22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026''' ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ (Capacity Building) ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 'ਆਨ-ਵਿਕੀ' ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 'ਆਫ-ਵਿਕੀ' ਹੁਨਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ OKI (IIIT-H) ਦੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਭਰਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ '''4 ਮਾਰਚ 2026''' ਹੈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। '''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetY3Ja21LI1mCDVWJzkPX893Ll7ECrWP9MN4WQwjBgUkxjHw/viewform?usp=header ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:12, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) :ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv1EUW1QX2a4_6DXDUB-LrhBLpCqmdqqbhnt3Kn2jfds8swA/viewform?usp=header ਇਹ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। :-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:28, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) ::ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:01, 18 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Punjabi Wikimedians Women's Day Meetup 2026, Patiala == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ '''ਵੂਮੈਨ ਡੇ (ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ)''' ਦੇ ਉਤਸਵ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਠਕ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਐਡਿਟਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਐਡਿਟਰਾ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:23, 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁਣ ਸਾਲ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਦੇ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਬੈਠਕ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਵਿਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। * ਯੋਜਨਾ - https://docs.google.com/document/d/1hRmcQpctTkW5uD2nEMPK4rwH8gy0sPcowds_nD8RhN8/edit?tab=t.0#heading=h.xguagl4w4kiz * ਬਜਟ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ObeAO3saDF_3EV97oLTuLkRkunufnghX/edit?gid=1317624397#gid=1317624397 * ਸਮਾਂਰੇਖਾ - https://docs.google.com/spreadsheets/d/11R9rU_dw-JO8srtJuZG17bnV4SPVLHtschTbLfwgxuE/edit?gid=0#gid=0 --'''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 06:15, 7 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਗਾਮੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ == ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਕੁੱਝ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਅੱਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੂਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਣ। ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ [[ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਕਾਲਜ ਫ਼ਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਇੱਕ ਆਊਟਰੀਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ|ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] ਜੀ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Dev%20Samaj%20College%20For%20Women%20Firozpur,%20Outreach ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ]) ਦੂਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|ਤਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] ਅਤੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Taranpreet Goswami|ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਸਵਾਮੀ]] ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮਹਿਲਾ ਮੀਟਅੱਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਮਹਿਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਨਵੇਂ ਵਰਕੋਂਕਾਰ ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੋਧ ਅਤੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ([https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Punjabi%20Wikimedians/Women's%20Week%20Meetup%202026/home ਆਊਟਰੀਚ ਡੈਸਬੋਰਡ]) ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਪਡੇਟ ਆਗਾਮੀ 21 ਅਤੇ 22 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ '''ਪਟਿਆਲਾ''' ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਉਹ [https://docs.google.com/forms/d/1NwQHxhXorpkv1wIS6nYELgDh3oJ5-t1G1Gie9HCM7HU/edit ਇਹ ਫਾਰਮ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਵ 11 ਮਾਰਚ ਤੱਕ] ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:38, 10 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 11:15, 19 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Punjabi Wikimedians Capacity Building Workshop 2026, Chandigarh == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, Punjabi Wikimedians Skill Development Workshop 2026, Chandigarh ਲਈ ਉੱਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਅਤੇ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਕੇਆਈ ਅਤੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਫਾਰਮ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। ਫਾਰਮ - https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdY8hwqRH1oFeExAkDXL2Ag4xW4oH7EM8PKi2mERlXHmaQMyg/viewform?usp=header -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:56, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂 ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: [15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)] ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]] ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ, ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ -[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:16, 28 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:12, 3 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:41, 5 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 - Scholarship Applications == ਪਿਆਰੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। [[metawiki:Special:MyLanguage/WikiConference_India_2026|ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026]] ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਫਾਰਮ ਮੈਟਾ ਵਿਕੀ 'ਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ ​​11:59 IST ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੈਟਾ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ, ਨਿੱਘਾਂ ਭਰਿਆ ਸਵਾਗਤ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) == Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications == The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]]. Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects. '''The hackathon is intended for:''' * Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc. * Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc. * Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces. Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach. To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses. '''Apply here:''' * Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form] '''More information:''' We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page. * Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]] If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}. Best Regards, On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group ==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਨਾਰ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 25 ਅਪਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਵਜੇ '''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ''' ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਨੇੜਲਾ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਲਿੰਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Seminar_on_Punjabi_Wikipedia_at_Kalanwali,_Sirsa ਇਥੇ] ਹੈ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:47, 22 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) === ਟਿੱਪਣੀ === :@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]], ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ੨੫ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 10:24, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) ---'''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਓਪਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:08, 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:58, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ == ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ, ਲਗਭਗ, ਸਭ ਆਪਣੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਉਹ' ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਇਜ਼ੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੀ ਕੁਝ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਇਆ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:34, 28 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) :@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਈ ਰਾਹ ਲੱਭਕੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਆਪਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਬਤ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁੱਝ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਾਲੀਆ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ) :ਹਾਲੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ - :ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ (Spelling) ਬਾਰੇ - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਲਿੰਕ]] :ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਚੰਗਾ ਲੇਖ (Good Article) - [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੰਗੇ ਲੇਖ|ਲਿੰਕ]] :ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ - :[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸੰਬਂਧਿਤ ਲੇਖ]] :ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles|Wikipedia:Manual of Style/Islam-related articles]] :-- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 09:21, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) :‘ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਆਪ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Geet Arts|Geet Arts]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Geet Arts|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:28, 9 ਮਈ 2026 (UTC) :ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। :ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ “you” ਵਰਗਾ ਇਕ ਤਟਸਥ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ “ਤੂੰ”, “ਤੁਸੀਂ”, “ਆਪ” ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਆਮ ਲਿਖਤ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਪੜਨਾਂਵ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। :ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ” ਵਰਤਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। :ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ: :•ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ”, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ” ਵਰਗੇ ਆਦਰਸੂਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਣ। :• ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਜਿਵੇਂ “ਮਹਾਨ”, “ਪੂਜਨੀਕ”, “ਅਵਤਾਰੀ”, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ” ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ। :• ਨੀਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ। :• ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਿਖਤ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ੀ ਰਹੇ। :ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। :ਧੰਨਵਾਦ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Aman Arora PTL|Aman Arora PTL]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Aman Arora PTL|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:21, 9 ਮਈ 2026 (UTC) --- @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਜੀ, ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੱਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਦੂਜਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ/ਉਹ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਵਚਨ ਕਰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਏਜੰਡੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੌਰ ਉਹ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇੜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ/ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿਚੋੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) * [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ, ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:18, 29 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) *:ਸ਼ੁਕਰੀਆ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ. ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ 'ਤੇ 'ਉਨ੍ਹਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tamanpreet Kaur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:49, 30 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC) * ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [[:en:Main_Page|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦੇ '[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Islam-related_articles|Manual of Style/Islam-related articles]]' ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੱਲ ਹੈ। :ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: :ਨੀਤੀਗਤ ਢਾਂਚਾ (Policy Framework): ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼' (Manual of Style) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੈਅ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ। :ਸਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ '[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸ਼ੈਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ|ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ]]' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ 'ਉਹ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਉਨ੍ਹਾਂ/ਉਹਨਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। :ਇਹ ਨੀਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। :ਮੈਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Harry sidhuz|Harry sidhuz]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Harry sidhuz|talk]]) &#124;[[Special:Contributions/Harry sidhuz|Contribs]])</font>} 17:17, 1 ਮਈ 2026 (UTC) * ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ! ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ੍ਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ/ਮੁਸਲਮਾਨ/ਸਿੱਖ/ਇਸਾਈ ਆਦਿ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸ਼ੈਲੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਹਨਾਂ/ਆਪ ਆਦਿ) ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਾਂ ਲੀਡਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ (ਉਸ/ਓਹ ਆਦਿ) ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਲਾਈਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਖਰੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:47, 9 ਮਈ 2026 (UTC) *ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ, ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੁਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਸਬਦ ਠੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਇੱਕ ਲੇਖ ਹੈ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵੇਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗਾ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gurtej Chauhan|Gurtej Chauhan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gurtej Chauhan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 17 ਮਈ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ 2026-27 ਅੱਪਡੇਟ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਮਈ 2027 ਤੱਕ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ] ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਬੋਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 15:13, 20 ਮਈ 2026 (UTC) == 25 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਮੁਹਿੰਮ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 25 ਮਈ ਤੋਂ 7 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ 25 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। *ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਿੰਕ: https://w.wiki/P45L *ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: https://w.wiki/HtyR -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:07, 23 ਮਈ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 ਮਈ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤਹਿਤ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wiki%20loves%20himalayas/programs ਵਿਕੀ ਲਵਜ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ] ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ [https://hsrc.iiit.ac.in/research/highland%20histories.html ਹਾਈਲੈਂਡ ਹਿਸਟਰੀਜ਼] ਅਤੇ [[m:IIITH-OKI|ਓਕੇਆਈ]] ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਆਏ ਨਵੇਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ੨੨ ਅਤੇ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:27, 31 ਮਈ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23:21, 2 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&oldid=30626143 --> == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੀ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਮੀਟਿੰਗ ੧੪ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੇਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਸੋਧਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ੨੦੨੬-੨੭ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪਾਈ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ ੨੦੨੫-੨੬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੂਨ ੨੦੨੬ ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਬਮਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ ਜੀ। -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 16:32, 13 ਜੂਨ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])</bdi> 17:11, 23 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 ਜੂਨ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026: ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ == ਪਿਆਰੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਦੱਸ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ [[m:WikiConference_India_2026|'''ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026''']] ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ[1] ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 4 ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਾਂ, ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ '''“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”''' ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। === ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ === ਸਵੈ-ਨਿਧੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰੀਟਿਕਸ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। * ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ [2] : [[m:WikiConference_India_2026/Registration|'''ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਟਾ ਸਫ਼ਾ ਲਿੰਕ''']] * ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ [3] :  '''https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/''' * ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ : '''ਜੁਲਾਈ 15, 2026''' === ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ === ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਹੁਣ ਈਵੈਂਟਯੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ, ਪੈਨਲਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। * ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ [4] : '''[<nowiki/>[[m:WikiConference_India_2026/Programme/Submissions|ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਲਿੰਕ]]]''' * ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: '''[ਜੁਲਾਈ 15, 2026]''' ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅੱਪਡੇਟ, ਅਤੇ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ: * ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਘੋਸ਼ਣਾ [5]: [[diffblog:2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/|'''[Blog Post Link]''']] ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ, ਵਿਕੀਕਾਨਫਰੰਸ ਭਾਰਤ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟੀਮ [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 [2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration [3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions [5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਹੈ: [mailto:connect@wikiconference.in connect@wikiconference.in] ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Amrit Sufi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:27, 30 ਜੂਨ 2026 (UTC) == Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 == Dear Community Members, This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''. === Self-funded Registration === https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ === Call for Submissions === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations. === For more information === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities. Regards, '''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gauri Guptaa|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 7 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' <nowiki>~~~~</nowiki> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shadabgdg|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:10, 25 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC) == Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities == ''Please feel free to translate it into your language.'' Hello everyone, We hope you're doing well! The [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic_MediaWiki_Developers_User_Group]] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities. Last year, we piloted [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic_Community_Task_Force_2025]] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed. === What are we looking for? === We invite your community to nominate one or two points of contact and share: * The name of your Wikimedia community. * A primary and alternate community contact. * Telegram usernames of the nominated contacts. * A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities. This could include areas such as: * Editing or patrolling workflows that could be improved. * Gadgets, tools, or bots that your community needs. * Template or interface-related challenges. * Technical barriers faced by contributors. * Any other broad technical priorities for your community. === How to participate === Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''. If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message. === What happens next? === The information collected will help us: * Build a network of community contacts for future technical collaboration. * Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities. * Plan focused technical support and community engagement activities. * Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate. Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels. We look forward to working more closely with your community! '''Best wishes,''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Navya sri Kalli]] ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kalli navya|Kalli navya]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kalli navya|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 2 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋਵੋਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_General_Support_Project/Punjabi_Wikimedians_Annual_Plan_2026-27 ਸਲਾਨਾ ਯੋਜਨਾ] ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ (Proposal) ਵਿੱਚ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ (Community Communication Specialist) ਦੀ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਲਈ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸਲਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਦੀ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ: '''ਕੌਣ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ:''' ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛੁਕ ਸਾਥੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪੋਸਟ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<br> '''ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤ:''' ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਨੱਥੀ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨ। ਅਧੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<br> '''ਕਿਵੇਂ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ:''' ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ (Application) ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।<br> '''ਨੋਟ:''' ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ 9 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ (Review) ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਲਿੰਕ - https://docs.google.com/document/d/1b5Nd9xSbW3Gfldk2FVpfKfL-0DG2_KuRap48S-IEkIA/edit?tab=t.0 ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਵੇਂ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ! -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:30, 3 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) :ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਲਵਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ, ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ। --- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:36, 4 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 == Dear Wikimedia contributors, As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. Campaign Focus: A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project. Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings. Campaign Focus: A. Add freely licensed images of medicinal plants. B. Improve description of existing medicinal plants. C. Improve depictions of images. D. Improve wikidata items. We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project. Best regards,<br>WikiConference India 2026 pre-conference organizing team -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 15:34, 13 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਕਰੌਸ ਬਾਡਰਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ ਸਭ ਨਾਲ਼ ਪਿਛਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਐਡਿਟਾਥਾਨ 15 ਅਗਸਤ ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ (9 ਦਿਨ) ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਂ ਵਧਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਐਂਬੈਸੀ, ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਓਕੇਆਈ (ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਸਹਿਭਾਗੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ। ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ - https://w.wiki/TSXY -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:15, 15 ਅਗਸਤ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਸਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਸ਼ੂਟ == ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਕੀ ਲਵਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਪੰਜਾਬ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਗਾਡੀ ਲੁਹਾਰ ਕਬੀਲੇ ਨੂੰ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਤਹਿਤ ਮੈਂ 50 ਤੋਂ 80 ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਲਈ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMRIT RAISAR|AMRIT RAISAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMRIT RAISAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:23, 17 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:29, 9 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-10-28|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-10-28|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:01, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) (This message was sent to [[:ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ:ਕਮਿਊਨਟੀ ਪੋਰਟਲ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Wiki Loves Food 2026 in India – Call for Participation == Hello everyone, India has a rich food culture, with diverse dishes, ingredients, cooking traditions and regional food practices. Many of these are not yet well represented on Wikipedia and Wikimedia Commons. '''Wiki Loves Food 2026 in India''' is a photography competition on Wikimedia Commons organised by the [[m:Punjabi Wikimedians|Punjabi Wikimedians User Group]] as part of the international Wiki Loves Food 2026 campaign. It invites people across India to photograph local food and culinary traditions and share their images under a free license. '''Competition details:''' * '''Dates:''' 1 to 30 November 2026 * '''Platform:''' Wikimedia Commons * '''Who can participate:''' Anyone with a Wikimedia Commons account '''What can you photograph?''' * Traditional dishes, festival foods and home-cooked meals * Local ingredients, spices and grains * Cooking methods and food preparation * Street food, markets and regional food traditions Your photographs can help improve the coverage of India's food culture across Indian-language Wikipedia articles. For the rules, prizes and participation details, visit the [[c:Commons:Wiki Loves Food 2026 in India|competition page]] For questions, visit the [[c:Commons talk:Wiki Loves Food 2026 in India|competition's talk page]] Please share this announcement with your communities and anyone interested in documenting India's food culture. We look forward to contributions from different regions across the country. Warm regards, On behalf of the Wiki Loves Food 2026 India organizing team [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:VanshikaRathi|VanshikaRathi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:VanshikaRathi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:23, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) dunajs9s2anbuo4lefb791rnp07awmq 0 205012 850771 844935 2026-10-30T05:47:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850771 wikitext text/x-wiki '''{{Infobox government agency | name = ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮੰਤਰਾਲਾ | native_name = Міністерство аграрної політики та продовольства України | seal = Ministry of Agrarian Policy and Food of Ukraine UA logo.svg | seal_size = 250px | seal_caption = ਅਧਿਕਾਰਤ ਲੋਗੋ | logo = Logo of Ministry of Agrarian Policy and Food of Ukraine.svg | logo_size = 250px | logo_caption = ਚਿੰਨ੍ਹ | formed = 15 ਜੂਨ 1917 | preceding1 = ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ | preceding2 = | superseding1 = | jurisdiction = ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ | headquarters = 24, ਖਰੇਸ਼ਚਾਤਿਕ ਗਲੀ, ਕੀਵ, ਯੂਕਰੇਨ, 01001 | employees = | budget = | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = | parent_agency = | website = [http://minagro.gov.ua/en Official website] | footnotes = }} '''ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲਾ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Ministry of Agrarian Policy and Food'''; [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ]]: Міністерство аграрної політики та продовольства) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀ-ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ [[ਯੂਕਰੇਨ]] ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Flag_of_Ministry_of_Agrarian_Policy_and_Food_of_Ukraine.svg|thumb|250x250px|ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਝੰਡਾ]] ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਨੀਤੀ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ, ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ, ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਵਾਈ, ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਵਾਲ, ਮੈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ (ਨਿਗਰਾਨੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ''ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰੇਤ'' ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 15 ਜੂਨ, 1917 ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ( ਪਹਿਲੀ ਵਿੰਨੀਚੇਂਕੋ ਸਰਕਾਰ ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="28583521ЦентральнаVV">{{In lang|uk}} [https://www.radiosvoboda.org/a/28583521.html 100 years ago the Central Rada formed the first government of Ukraine (infographics) ''100 років тому Центральна Рада створила перший уряд України (інфографіка)''], [[Radio Free Europe]] (28 June 2017)</ref> === ਸੇਵਕਾਈ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ === * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. (SSR) ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਉਸਾਰੀ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਮੀਟ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਖੁਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਨ (ਤਿਆਰੀ) ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਬਾਗਬਾਨੀ, ਅੰਗੂਰ-ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੀ ਰਾਜ ਖੇਤੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਮੇਟੀ: 1986 - 1992 (ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦੀ ਰਾਜ ਖੇਤੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) * ਕੋਲਹੋਜ਼ (ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.आर. ਦੀ ਕੋਲਹੋਜ਼ ਕੌਂਸਲ ਸਮੇਤ) * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਅਨਾਜ ਉਤਪਾਦ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਭੂਮੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. ਦਾ ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਯੂਕਰੇਨੀ ਮੱਛੀ-ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਯੂਕੂਪਸਪਿਲਕਾ (Ukoopspilka) * ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ: 1991 - 1993<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/306-92-%D0%BF Issues of the State Committee on Bread products].</ref><ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/365-91-%D0%BF About adopting regulations on the State Committee on Bread products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200228/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/365-91-%D0%BF |date=2016-03-04 }}.</ref> * ਅਨਾਜ ਉਤਪਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ: 1991 - 1993 * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲਾ: 1992 - 1993<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/252-92-%D0%BF Issues of the Ministry of Agriculture and Food] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093251/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/252-92-%D0%BF |date=2016-03-04 }}.</ref> * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲਾ: 1993 - 1998<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/781-93-%D0%BF About adopting regulations on the Ministry of Agriculture and Food].</ref> * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਰਾਇਓਨ) ਪੱਧਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਖੇਤਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਅਧੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ/ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਬੰਧੀ ਨਿਰੀਖਣ * ਖੇਤਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਅਧੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਿਰੀਖਣ * ਬਾਗਬਾਨੀ, ਅੰਗੂਰ-ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ: 1994 - 1998 * ਮੱਛੀ-ਪਾਲਣ ਮੰਤਰਾਲਾ: 1995 - 1997 * ਖੇਤੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ (ਏ.ਪੀ.ਕੇ.) ਮੰਤਰਾਲਾ: 1997 - 2000<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/1250/97 Regulations on the State Committee of Fishing].</ref> * ਖੁਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਕਮੇਟੀ * ਬਾਗਬਾਨੀ, ਅੰਗੂਰ-ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਕਮੇਟੀ * ਮੱਛੀ-ਪਾਲਣ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ: 1997 - 2000 * ਸ਼ਰਾਬ, ਸ਼ਰਾਬ-ਯੁਕਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ 'ਤੇ एकाधिकार (ਮੋਨੋਪੋਲੀ) ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ: 1998 - 2000<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/1069/98 Regulations on the State Committee in monopoly on production and circulation of alcohol, alcoholic beverages, and tobacco products].</ref> * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ: 2000 - 2011<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/772/2000 Issues of the Ministry of Agrarian Policy].</ref> * ਬਾਗਬਾਨੀ, ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਜ ਅਦਾਰਾ: 2000–ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ<ref>[http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/503-2000-%D0%BF On creation of the Ukrainian State Concern in gardening, viticulture and wine industry].</ref> === ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ === (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) 1985 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ (ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ) ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਰਥਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਯੂਰੀ ਕੋਲੋਮੀਏਤਸ ਸਨ, ਜੋ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ. (SSR) ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਸਨ। ਓਲੇਕਸਾਂਦਰ ਟਕਾਚੇਂਕੋ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਸਿਟਨਿਕ, ਕੋਲੋਮੀਏਤਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਪਟੀ (ਸਹਾਇਕ ਮੁਖੀ) ਸਨ। ਸਟੇਟ ਕਮੇਟੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਡੇਰਜ਼ਾਹਰੋਪ੍ਰੋਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>[http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/462-85-%D0%BF About confirmation composition of the State Committee on Agrarian and Industrial Economy (Про затвердження складу Державного агропромислового комітету УРСР)].</ref> * VASKhNIL ਦੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸ਼ਾਖਾ * ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਖੁਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਫਲ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਆਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਪੂੰਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ * ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੰਤਰਾਲਾ * ਰੋਟੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ * "ਉਕਰਹੋਲੋਵਰੀਭੋਸਪ" * ਉਕੂਪਸਪਿਲਕਾ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ-ਰਸਾਇਣਕ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਰਿਪਬਲਿਕਨ * NASU ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ (ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸ਼ਲਿਚਟਰ) * ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਕੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼), ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪਹਿਲਾ ਡਿਪਟੀ), ਡੇਰਜ਼ਪਲਾਨ (ਪਹਿਲਾ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ), ਡੇਰਜ਼ਪੋਸਟਾਚ (ਪਹਿਲਾ ਡਿਪਟੀ), ਗੋਸਬੈਂਕ ਦੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਦਫ਼ਤਰ (ਕੋਂਟਰ) (ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ) ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ। * ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਓਬਲਾਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ === 2019—2020 ਅਤੇ 2025-2026 ਰਲੇਵੇਂ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ === 29 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ, ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਨਚਾਰੁਕ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।<ref name="cabappoint2cabappoint">[https://www.pravda.com.ua/news/2019/08/29/7224810/ New Cabinet formed in Ukraine The Rada appointed the new Cabinet: Avakov and Markarova remained (РАДА ПРИЗНАЧИЛА НОВИЙ КАБМІН: АВАКОВ І МАРКАРОВА ЛИШИЛИСЬ)], [[Ukrayinska Pravda]] (29 August 2019)</ref> ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੈਲੈਂਸਕੀ|ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨੇ]] ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੱਸੀ।<ref name="662777AgrarianZelensky">[https://www.epravda.com.ua/news/2020/07/9/662777/ President: At most in September we will have a separate Minister of Agrarian Policy], [[Ukrayinska Pravda]] (9 July 2020)</ref> ਮਾਰਚ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ, ਟਿਮੋਫੀ ਮਾਈਲੋਵਾਨੋਵ ਨੇ ਨਵੇਂ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਸ਼ਮੀਹਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।<ref name="657749Milovanov">[https://www.epravda.com.ua/news/2020/03/5/657749/ Milovanov explained why he refused to work in the new government], [[Ukrayinska Pravda]] (5 March 2020)</ref> 9 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ "ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ" ਯੂਕਰੇਨ ਕੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name="662777AgrarianZelensky" /> 17 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਲੇਸ਼ਚੇਂਕੋ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="3156609agriculturalNM">[https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3156609-parliament-appoints-leshchenko-as-agricultural-policy-minister.html Parliament appoints Leshchenko as agricultural policy minister], [[Ukrinform]] (17 December 2020)</ref> 17 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=Генератор випадкових міністерств. Як постійне переформатування уряду шкодить Україні |url=https://texty.org.ua/articles/115661/henerator-vypadkovyh-ministerstv-yak-postijne-peretrushuvannya-uryadu-shkodyt-ukrayini/?src=main |access-date=2025-08-13}}</ref> ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 16 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ, ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਏਜੰਸੀ ਵਜੋਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾਸ ਵਿਸੋਤਸਕੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। == ਬਣਤਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Будинок_міністерства.JPG|thumb|ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ]] === ਅਧੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀ === * ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸਟੇਟ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਫਾਈਟੋਸੈਨੇਟਰੀ ਸੇਵਾ * ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਭੂਮੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਏਜੰਸੀ * ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਏਜੰਸੀ * ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਰਾਜ ਏਜੰਸੀ * ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਰਾਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੇਂਦਰ === ਉਪ-ਵਿਭਾਗ === * ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ * ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਡਿਟ ਦਫ਼ਤਰ * ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਕਾਰਜ ਵਿਭਾਗ * ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਖੇਤਰ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ * ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਲੇਖਾ ਵਿਭਾਗ * ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ * ਪਸ਼ੂਧਨ ਵਿਭਾਗ * ਭੋਜਨ ਵਿਭਾਗ * ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ * ਜਨਤਕ ਸੂਚਨਾ ਵਿਭਾਗ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਅਪੀਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ * ਅਮਲਾ ਵਿਭਾਗ * ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਭਾਗ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ * ਮੀਡੀਆ, ਪੀਆਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ * ਰਾਜ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਫ਼ਤਰ * ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਫ਼ਤਰ * ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਖੇਤਰ। === ਮੰਤਰਾਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ === * ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਕਮੇਟੀ * ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ * ਭੂਮੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ === ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ === * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ * ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ * ਅਧੀਨ ਸੰਗਠਨ * ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਅਦਾਰੇ === ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਢਾਂਚੇ === ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਬਲਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਲਿਓਨਿਡ ਕੋਜ਼ਾਚੇਂਕੋ ਹਨ, ''ਜੋ ਕਿ ਆਲ-ਯੂਕਰੇਨੀ ਜਨਤਕ ਸੰਗਠਨ "ਯੂਕਰੇਨੀ ਐਗਰੇਰੀਅਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ"'' ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। == ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == === ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ === ==== ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- |ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਬੋਰਿਸ ਮਾਰਟੋਸ |ਜੂਨ 1917 |ਅਗਸਤ 1917 |- | rowspan="2" |ਭੂਮੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਮਾਈਖਾਈਲੋ ਸਾਵਚੇਂਕੋ-ਬਿਲਸਕੀ |ਸਤੰਬਰ 1917 |ਦਸੰਬਰ 1917 |- |ਬੋਹਦਾਨ-ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਜ਼ਾਰੂਦਨੀ |ਦਸੰਬਰ 1917 |ਜਨਵਰੀ 1918 |- |ਰੋਟੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਆਰਿਸਟਾਰਖ ਟਰਨੀਚੇਂਕੋ |ਜਨਵਰੀ 1918 |ਫਰਵਰੀ 1918 |- | rowspan="8" |ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਮਾਈਕੋਲਾ ਕੋਵਾਲੇਵਸਕੀ |ਫਰਵਰੀ 1918 |ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 |- |ਵਾਸਿਲ ਕੋਲੋਕੋਲਤਸੋਵ |ਮਈ 1918 |ਅਕਤੂਬਰ 1918 |- |ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਲਿਓਨਟੋਵਿਚ |ਅਕਤੂਬਰ 1918 |ਨਵੰਬਰ 1918 |- |ਸਰਗੇਈ ਗਰਬੇਲ |ਨਵੰਬਰ 1918 |ਦਸੰਬਰ 1918 |- |ਮਾਈਕਾਇਟਾ ਸ਼ਾਪੋਵਾਲ |ਦਸੰਬਰ 1918 |ਫਰਵਰੀ 1919 |- |ਯੂਜੀਨ ਆਰਚੀਪੈਂਕੋ |ਫਰਵਰੀ 1919 |ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 |- |ਮਾਈਕੋਲਾ ਕੋਵਾਲੇਵਸਕੀ |ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 |ਮਈ 1920 |- |ਇਸਹਾਕ ਮਾਜ਼ੇਪਾ |ਮਈ 1920 |ਨਵੰਬਰ 1920 |} ==== ਭੋਜਨ ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- | rowspan="2" |ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਮਾਈਕੋਲਾ ਸਟਾਸਯੁਕ <ref name="28583521ЦентральнаVV2">{{In lang|uk}} [https://www.radiosvoboda.org/a/28583521.html 100 years ago the Central Rada formed the first government of Ukraine (infographics) ''100 років тому Центральна Рада створила перший уряд України (інфографіка)''], [[Radio Free Europe]] (28 June 2017)</ref> |ਜੂਨ 1917 <ref name="28583521ЦентральнаVV2" /> |ਅਗਸਤ 1917 |- | align="left" |ਮਾਈਕੋਲਾ ਕੋਵਾਲੇਵਸਕੀ |ਨਵੰਬਰ 1917 |ਜਨਵਰੀ 1918 |- | rowspan="2" |ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲਾ | align="left" |ਦਮਿਤਰੋ ਕੋਲਿਉਖ |ਜਨਵਰੀ 1918 |ਮਾਰਚ 1918 |- | align="left" |ਯੂਰੀ ਸੋਕੋਲੋਵਸਕੀ |ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 |ਅਕਤੂਬਰ 1918 |- |ਖੁਰਾਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ | align="left" |ਬੋਰਿਸ ਮਾਰਟੋਸ |ਦਸੰਬਰ 1918 |ਫਰਵਰੀ 1919 |} ==== ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- | rowspan="2" |ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਸਟੀਪਨ ਬਾਰਨ |ਨਵੰਬਰ 1918 |ਦਸੰਬਰ 1918 |- |ਮਾਈਖਾਈਲੋ ਮਾਰਟੀਨੇਟਸ |ਦਸੰਬਰ 1918 |ਗਰਮੀਆਂ 1919 |} ==== ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੋਕ ਗਣਰਾਜ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- | rowspan="2" |ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਯੇਵਹੇਨ ਟੇਰਲੇਟਸਕੀ |ਦਸੰਬਰ 1917 |ਮਾਰਚ 1918 |- |ਵਾਸਿਲ ਸ਼ਖਰਾਈ |ਮਾਰਚ 1918 |ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 |} ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ==== ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ==== ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸੂਚੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।<ref>[https://web.archive.org/web/20170706044444/http://tsdavo.gov.ua/4/stocks/62535078/ Ministry of Agrarian Economy of the Ukrainian SSR (Міністерство сiльського господарства УРСР)].</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- |ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸਕੱਤਰੇਤ |ਵਲਾਦੀਮੀਰ Mescheryakov |1919 |1919 |- | rowspan="16" |ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰੇਟ | align="left" |ਦਮਿੱਤਰੀ ਮਨੂਇਲਸਕੀ |1920 |1921 |- | align="left" |ਮਿਰੋਨ ਵਲਾਦੀਮੀਰੋਵ (ਸ਼ੇਨਫਿੰਕੇਲ) |1921 |1922 |- | align="left" |ਇਵਾਨ Klymenko |1922 |1925 |- | align="left" |ਯਾਕੀਮ ਡੁਡਨੀਕ |ਫਰਵਰੀ 1925 |ਦਸੰਬਰ 1926 |- | align="left" |ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸ਼ਲਿਚਟਰ |1927 |1929 |- | align="left" |ਨਿਕੋਲਾਈ Demchenko |ਦਸੰਬਰ 1929 |ਫਰਵਰੀ 1932 |- | align="left" |ਓਲੇਕਸਾ ਟ੍ਰਾਇਲਿਸਕੀ |ਫਰਵਰੀ 1932 |ਅਕਤੂਬਰ 1932 |- | align="left" |ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਓਡੀਨਤੋਵ |ਅਕਤੂਬਰ 1932 |ਜਨਵਰੀ 1934 |- | align="left" |ਨਾਈਕੀਫੋਰ ਸਕਾਲੀਹਾ |ਜਨਵਰੀ 1934 |ਮਈ 1934 |- | align="left" |ਲੇਵ ਪਪਰਨੀ |1934 |1937 |- | align="left" |ਕੋਸਟਿਆਂਤਿਨ ਮੋਇਸੇਂਕੋ |ਮਾਰਚ 1937 |ਜੁਲਾਈ 1937 |- | align="left" |ਜ਼ਿਨੋਵੀ ਸਿਡਰਸਕੀ |ਜੁਲਾਈ 1937 |ਨਵੰਬਰ 1937 |- | align="left" |ਇਵਾਨ ਮੁਰਜ਼ਾ |1938 |1940 |- | align="left" |ਹਰੀਹੋਰੀ ਬੁਟੇਂਕੋ |1940 |1941 |- | colspan="3" align="center" |ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾਟੋਵ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ[[Saratov|ਸਾਰਤੋਵ]] |- | align="left" |ਹਰੀਹੋਰੀ ਬੁਟੇਂਕੋ |1943 |1946 |- |ਭੂਮੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ | align="left" |ਹਰੀਹੋਰੀ ਬੁਟੇਂਕੋ |1946 |1947 |- | rowspan="4" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ) | align="left" |ਹਰੀਹੋਰੀ ਬੁਟੇਂਕੋ |1947 |1949 |- | align="left" |ਵਲਾਦੀਮੀਰ Matskevich |1949 |1950 |- | align="left" |ਨਿਕਿਫੋਰ ਕਲਚੇਂਕੋ |ਅਪ੍ਰੈਲ 1950 |ਮਈ 1952 |- | align="left" |ਮਾਰਕ ਸਪੀਵਾਕ |ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 |ਮਈ 1953 |- |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ | align="left" |ਮਾਰਕ ਸਪੀਵਾਕ |1953 |1953 |- | rowspan="5" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ) | align="left" |ਮਾਰਕ ਸਪੀਵਾਕ |1953 |1965 |- |ਪੈਟਰੋ ਡੋਰੋਸ਼ੇਂਕੋ |1965 |1971 |- |ਪੈਟਰੋ ਪੋਹਰੇਬਨਿਆਕ |1971 |1976 |- |ਮਿਖਾਇਲ ਖੋਡ਼ੋਨਜ਼ੀ |ਫਰਵਰੀ 1976 |ਜਨਵਰੀ 1985 |- |ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਤਕਾਚੇਂਕੋ |ਜਨਵਰੀ 1985 |ਨਵੰਬਰ 1985 |- | rowspan="3" |ਖੇਤੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ |ਯੂਰੀ ਕੋਲੋਮੀਅਟਸ |ਨਵੰਬਰ 1985 |ਅਕਤੂਬਰ 1989 |- |???? |ਅਕਤੂਬਰ 1989 |ਜੁਲਾਈ 1990 |- |ਮਾਈਕੋਲਾ ਸਿਡੋਰੇਂਕੋ |ਜੁਲਾਈ 1990 |ਅਗਸਤ 1991 |} ==== ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਮਾਂ ==== 21 ਮਈ 1991 ਨੂੰ ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਟਾਕਾਚੇਂਕੋ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ - ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਪੇਂਡੂ) ਕਾਰੋਬਾਰ ਮੰਤਰੀ (24 ਅਗਸਤ 1991 ਤੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਵੀਅਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- |ਖੇਤੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ |ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਤਕਾਚੇਂਕੋ |ਮਈ 1991 |ਫਰਵਰੀ 1992 |} ==== ਯੂਕਰੇਨ ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ! rowspan="2" |ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ! colspan="2" |ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ |- !ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ !ਅੰਤ |- | rowspan="6" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ) |ਵਸੀਲ ਤਕਾਚੁਕ |ਫਰਵਰੀ 1992 |ਦਸੰਬਰ 1992 |- |ਯੂਰੀ ਕਰਾਸੀਕ |ਦਸੰਬਰ 1992 |ਅਗਸਤ 1995 |- |ਪਾਵਲੋ ਹੈਦੁਤਸਕੀ |ਅਗਸਤ 1995 |ਜੂਨ 1996 |- |ਅਨਾਤੋਲੀ ਖੋਰਿਸ਼ਕੋ |ਜੂਨ 1996 |ਫਰਵਰੀ 1997 |- |ਮਿਖਾਇਲ ਜ਼ੁਬੇਟਸ |ਫਰਵਰੀ 1997 |ਜੁਲਾਈ 1997 |- |ਯੂਰੀ ਕਰਾਸੀਕ |ਜੁਲਾਈ 1997 |ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 |- | rowspan="2" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਬੋਰੀਸ ਸੁਪੀਖਾਨੋਵ |ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 |ਜੁਲਾਈ 1999 |- |ਮਿਖਾਇਲ ਹੱਦੀ |ਜੁਲਾਈ 1999 |ਜਨਵਰੀ 2000 |- | rowspan="7" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਇਵਾਨ ਕਿਰਲੇਨਕੋ |ਜਨਵਰੀ 2000 |ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 |- |ਸੇਰਹੀ ਰਿਜ਼ੁਕ |ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 |ਜਨਵਰੀ 2004 |- |ਵਿਕਟਰ ਸਲੋਟਾ |ਜਨਵਰੀ 2004 |ਦਸੰਬਰ 2004 |- |???? |ਦਸੰਬਰ 2004 |ਫਰਵਰੀ 2005 |- |ਓਲੇਕਸੈਂਡਰ ਬਾਰਾਨੀਵਸਕੀ |ਫਰਵਰੀ 2005 |ਅਗਸਤ 2006 |- |ਯੂਰੀ ਮੇਲਨਿਕ |ਅਗਸਤ 2006 |ਮਾਰਚ 2010 |- |ਮਾਈਕੋਲਾ ਪ੍ਰੀਸਯਾਜ਼ਨਿਕ |ਮਾਰਚ 2010 |ਦਸੰਬਰ 2010 |- | rowspan="5" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਮਾਈਕੋਲਾ ਪ੍ਰੀਸਯਾਜ਼ਨਿਕ |ਦਸੰਬਰ 2010 |ਫਰਵਰੀ 2014 |- |ਇਹੋਰ ਸ਼ਵਾਕਾ |ਫਰਵਰੀ 2014 |ਦਸੰਬਰ 2014 |- |ਓਲੇਕਸੀ ਪਾਵਲੇਨਕੋ |ਦਸੰਬਰ 2014 |ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |- |ਤਰਾਸ ਕੁਟੋਵੀ |ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 <ref>[https://www.unian.info/politics/1319232-new-cabinet-formed-in-ukraine.html New Cabinet formed in Ukraine], [[UNIAN]] (14 April 2016)</ref> |ਨਵੰਬਰ 2018 <ref name="643368Assign new">{{In lang|uk}} [https://www.epravda.com.ua/news/2018/12/7/643368/ Assign new to. ]</ref> |- |ਮੈਕਸਿਮ ਮਾਰਟਿਨਯੁਕ (ਅਦਾਕਾਰੀ) |7 ਦਸੰਬਰ 2018 <ref name="643368Assign new" /> |29 ਅਗਸਤ 2019 |- | colspan="4" |ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 29 ਅਗਸਤ 2019 ਤੋਂ 17 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਕਾਰਜ • ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ • ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰੇਟ • ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਨੀਤੀ ਵਿਭਾਗ<ref name="cabappoint2cabappoint2">[https://www.pravda.com.ua/news/2019/08/29/7224810/ New Cabinet formed in Ukraine The Rada appointed the new Cabinet: Avakov and Markarova remained (РАДА ПРИЗНАЧИЛА НОВИЙ КАБМІН: АВАКОВ І МАРКАРОВА ЛИШИЛИСЬ)], [[Ukrayinska Pravda]] (29 August 2019)</ref><ref name="3156609agriculturalNM2">[https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3156609-parliament-appoints-leshchenko-as-agricultural-policy-minister.html Parliament appoints Leshchenko as agricultural policy minister], [[Ukrinform]] (17 December 2020)</ref> {{Small|• Directorate of Agrarian Development;<br>• Directorate of Agro-Industrial Development<br>• Department of Agrarian Policy}} |- | rowspan="4" |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਰੋਮਨ ਲੇਸ਼ਚੇਂਕੋ |17 ਦਸੰਬਰ 2020 <ref name="3156609agriculturalNM2" /> |24 ਮਾਰਚ 2022 |- |ਮਾਈਕੋਲਾ ਸੋਲਸਕੀ<ref name="agriculture-solskyi">[https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-agriculture-solskyi-idUSL5N2VR2XE Lawmaker Solskyi accepts offer to become Ukraine's agriculture minister], [[Reuters]] (24 March 2022)</ref> |24 ਮਾਰਚ 2022 <ref name="agriculture-solskyi" /> |9 ਮਈ 2024 |- |ਤਰਾਸ ਵਾਇਸੋਤਸਕੀ (ਅਦਾਕਾਰੀ) |14 ਮਈ 2024 |5 ਸਤੰਬਰ 2024 |- |ਵਿਟਾਲੀ ਕੋਵਲ |5 ਸਤੰਬਰ 2024 |17 ਜੁਲਾਈ 2025 |- | colspan="2" |17 ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ 16 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਕਾਰਜ <ref>{{Cite web |date=2025-07-17 |title=Хто увійшов у новий український уряд |url=https://www.bbc.com/ukrainian/articles/cvgwexngx70o |access-date=2025-08-08}}</ref> |- |ਖੇਤੀਬਾਡ਼ੀ ਨੀਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ |ਤਰਾਸ ਵਾਇਸੋਤਸਕੀ |16 ਜੁਲਾਈ 2026 |ਸੰਭਾਵੀ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨ]] qidok2d1eh0fyeo9f2bbpm9nvy91f53 0 205169 850778 846187 2026-10-30T08:43:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 850778 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = ਆਚਾਰੀਆ | name = ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ | image = Acharya Chinmoy Lahiri.jpg | image_size = 200px | caption = আচার্য চিন্ময় লাহিড়ী | birth_date = {{Birth date |df=y|1920|3|20|}} | birth_place = ਤੰਤੀਬੰਧ, ਪਬਨਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਣਵੰਡਿਆ ਭਾਰਤ | death_date = {{Death date and age|df=y|1984|8|17|1920|3|20}} | death_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1935–1984 }} ਆਚਾਰੀਆ '''ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ''' (ਬੰਗਾਲੀਃ ਆਚਾਰ ਚਿੰਮਯ ਲਹਰੀ 20 ਮਾਰਚ 1920-17 ਅਗਸਤ 1984) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ''ਖਿਆਲ'' ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ''ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ'' ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਦੇ ਨਾਲ ''[[ਧਰੁਪਦ]]'', ''[[ਠੁਮਰੀ]]'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref name="sdm">{{Cite web |title=Acharya Chinmoy Lahiri – A glimpses on his musical personality |url=http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017170733/http://sdmgovtmusiccollege.in/gandharvam/index.php/10-vol-1-no-2/29-acharya-chinmoy-lahiri-a-glimpse-on-his-musical-personality |archive-date=17 ਅਕਤੂਬਰ 2018 |url-status=dead}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ''ਤੰਤੀਬੰਧ'' ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀਬ ਚੰਦਰ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।<ref name="bangla">{{Cite web |title=Lahiri, Chinmoy |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lahiri,_Chinmoy |access-date=16 March 2019}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬੀਨ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਨ। ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ|ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ]], ਲਖਨਊ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ]]) ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੰਡਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਰਤਨਜੰਕਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ. ਜੀ. ਜੋਗ, ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਭੱਟ ਅਤੇ ਧਰੁਵਤਾਰਾ ਜੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="itc">{{Cite web |title=Celebrated masters |url=https://www.itcsra.org/Celebrity.aspx?Celebrityid=6 |access-date=16 March 2019}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਚੰਦਰ ਵੇਦੀ, ਖਲੀਫ਼ਾ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਲਈ।<ref name="bangla" /> ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਇੱਕ ''ਗੰਡਾ-ਬੰਧ ਸ਼ਗੀਰਦ'' (ਪੰਡਿਤ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਭਾਤਖੰਡੇ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਆਜ਼ ਖਾਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਦਾ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸੇਨੀਆ ਘਰਾਣੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।<ref name="sdm" /> == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਖਨਊ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਢਾਕਾ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ 1944 ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ''ਖਿਆਲ'' ਦੇ ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਟਰੈਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ 'ਨਾ ਮਾਨੇ ਮਾਨਾ' ਅਤੇ 'ਦੁਵਾਰੇ ਏਲੋ ਕੇ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ 'ਕਲਕੱਤਾ' (ਕੋਲਕਾਤਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।<ref name="sdm" /> == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ == 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, [[ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]], ਤਾਰਾਪਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਗੀਤ, ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਰਾਗਾਂ'' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗਾਂ ਲਈ ''ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ''।<ref name="sdm" /> ; ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਰਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ,''ਸ਼ਿਆਮਕੋਸ'', ਯੋਗਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਤੋੜੀ, ''ਰਜਨੀ ਕਲਿਆਣ'', ''ਕੁਸ਼ੁਮੀ ਕਲਿਆਣ'' ", ''ਗੰਧਾਰਿਕਾ'', ''ਨਾਗ ਰੰਜਨੀ'', ਮੰਗਲਤੀ, ''ਸ਼ਿਵਾਨੀ'' ਅਤੇ ''ਸ਼ੁਭਰਾ'', ਬਣਾਏ। ; ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ''ਬੰਦੀਸ਼'' '''''ਖਿਆਲ''''' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ, ਤਾਲ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਕਿਆ ਤੁਮ ਹੋ ਵਹੀ ਸਿਆਮ ਸਾਂਵਰਿਆ ਢੂੰਢ ਫਿਰੁ ਬਨ ਬਾਬਰੀਆ॥ ਅੰਤਰਾ: ਬਾਸੁਰਿ ਕੀ ਧਵਣੀ॥ ਬਜਾਇ ਕਾਹੀ ਗੁਣੀ ॥ ਪੁਕਾਰੇ ਮੋਹਿ ਮਗਨਾ ਨਗਰੀਆ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਦੇਸੀ, ਤਾਲਾ: ਤ੍ਰਿਤਾਲਾ (ਮੱਧਿਆ ਲਯ) ਸਥਾਈ: ਮਨਹਰਵਾ ਕੁਰੈ ਲਯੋ ਜਾਏ ਹੀਆ ਕੀ ਪੀਰਾ ਕਿਸ ਸੁਨਾਏ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਕਾ ਕਰੁ ਅਬ ਕੁਛ ਨ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਮਗਨਾ ਮਿਲਾਨਾ ਬਿਨੁ ਕੈਸੇ ਬਿਤਾਏ ॥ ਸਖੀ ਇਰਿ ਦੇਹੋ ਬਤਾਯਾ<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਠੁਮਰੀ''''': ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਹੈ। ਠੁਮਰੀ ਬਾਵਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਵਿਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ । ਠੁਮਰੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ ਹਨਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਰਾਗ: ਖੰਬਾਜ਼, ਤਾਲਾ: ਜੱਤ ਸਥਾਈ: ਅਖੀਆ ਕਾਹੇ ਕੋ ਮਿਲਾਇ ॥ ਮੋਹਿ ਕਿਅੁ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਰਾਹਾ ਦੇਖੈ ॥ ਬਰਬਾਸ ਪਾਸ ਬੁਲਾਕਰ ਆਪਨੇ ਅਬ ਕਿਉ ਨੈਣਾ ਚੁਰਾਈ ॥ ਅੰਤਰਾ: ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਨਾ ਜਨੁ ਤੂ ਅਕਾਰਜਾ ਕੀ ਨਾਇ ॥ ਨੰਖੋ ਓਝਲਾ ਹੋਣਾ ਥਾ ਤੋ ਫਿਰ ਕਿਉ ਮੁਸਕਾਇ।<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} '''''ਕਜਰੀ''''' ਅਤੇ '''''ਚੈਤੀ''''' ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ (ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ) ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ''ਕਜਰੀ'' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈਃ {| |- | <div style="2em;font-size:1.0em"> <poem> ਸਥਾਈ: ਘਿਰੀ ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ॥ ਪੀਆ ਰਹਿਲੇ ਕਉਨ ਨਗਰੀਆ॥ ਦੇਖੀ ਮਨ ਬਰਸਾਏ ਘਰ ਅੰਗਣਾ ਕਛੁ ਨਾ ਸੁਹਾਏ। ਅੰਤਰਾ: ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ ਜਬਾ ਜੋਰ ॥ ਧਰਕਤਾ ਹੈ ਹੀਆ ਮੋਰ॥ ਲਿਪਟਾ ਰਹਾਉ ਸੁਨਿ ਸੇਜਰੀਆ॥[<ref name = sdm /> </poem> </div> || |} ; ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 1950 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਂਡੰਦਾ' (Maandanda) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਛਬੀ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਵੈਰਥ' (Dvairath), 'ਅੰਤਰਾਲ' (Antaraal), 'ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ' (Shapmochan), 'ਜੀਵਨਨੀਏ' (Jeebanniye) ਅਤੇ 'ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਹਾ ਥਾ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ਾਪ ਮੋਚਨ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ "ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਤੀਰਥ ਪਥੇ" ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੀਵਨ ਨਿਯੇ' (Jiban Niye) ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ; ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ ਮੌਰਿਸ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ 'ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ' ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bangla" /> == ਵਿਰਾਸਤ == ਆਚਾਰੀਆ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਰਵੀਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ, ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।<ref name= sharma>{{cite book|first=Dr. Manorama|last= Sharma|title=Tradition of Hindusthani Music|publisher= A P H Publishing Coprporation|year= 2006|place= New Delhi|isbn= 81-7648999-9}}</ref> * ਪੰਡਿਤ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, "''ਮਗਨ ਗੀਤ''" ਅਤੇ "''ਤਾਨ ਮੰਜਰੀ''" ਲਿਖੀਆਂ। == ਯਾਦਾਂ == ''ਪੰਡਿਤ'' ਸ਼ਿਆਮਲਾਲ ਲਹਿਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਦੂਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰਾ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ''ਪੰਡਿਤ'' ਚਿਨਮੋਏ ਲਹਿਰੀ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ''ਪੰਡਿਤ'' ਲਹਿਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਆਜ਼ (ਅਭਿਆਸ ਸੈਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕੰਸ਼ "ਕਰੋ ਯਾ ਮਰੋ" ਸੀ।<ref name="mandira">{{Cite web |date=29 June 2017 |title=PANDIT CHINMOY LAHIRI, THE AFFECTIONATE GURU |url=http://kolkatamusicmapping.com/pandit-chinmoy-lahiri-affectionate-guru/ |access-date=16 March 2019}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] 70s6vdehjtuf3aumf4y3k656ultpsa6 0 205514 850748 850732 2026-10-29T18:24:30Z WikiBayer 26636 Requesting speedy deletion (crosswiki spam / low quallity machine translation). 850748 wikitext text/x-wiki {{Db|1=crosswiki spam / low quallity machine translation}} {{Infobox Person | name = ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | birth_date = 02 ਮਾਰਚ 1974 | children = ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ (ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ), ਸੱਯਦ ਜਵਾਦ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | spouse = ਸੱਯਦਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਫਾਤਿਮਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | title = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]], ਅੱਲਾਮਾ, ਮੌਲਾਨਾ, ਹੁੱਜਤੁਲ-ਇਸਲਾਮ, ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ, ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ | image = Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri.jpg | honorific prefix = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] }} '''ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ''' (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] [[ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], [[ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ|ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ]], [[ਮੁਜਤਹਿਦ]] ਅਤੇ [[ਆਗੂ|ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ]] ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675026M/Contemporary_Shia_Religious_Leadership_in_the_Indian_Diaspora|title=Contemporary Shia Religious Leadership in the Indian Diaspora|last=Al-Musawi|first=Hassan|date=2022|publisher=Dar al-Thaqalayn Publications|location=[[Najaf]], [[Karbala]]|pages=Unit 7, Allamah Maulana Syed Hasan Imam, Page 49 to Page 57|ol=62675026M}}</ref> ਉਹ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਦਹਾਕਾ|ਦਹਾਕਿਆਂ]] ਤੋਂ ਮੀਰਾ ਰੋਡ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੈਦਰੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref name="inquilab2021">{{cite news|date=27 November 2021|title=وسیم رضوی کے خلاف میراروڈ کے مسلمانوں میں بھی شدید بے چینی اور اضطراب|language=Urdu|trans-title=Extreme unrest and anxiety among the Muslims of Mira Road against Wasim Rizvi|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/extreme-unrest-and-anxiety-among-the-muslims-of-mira-road-against-wasim-rizvi-31886}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/the-shia-times-2-successful-decades-of-maulana-hasan-imam-rizvi|title=The Shia Times, 2 Successful Decades Of Maulana Hasan Imam Rizvi|last=The Shia Times|date=2022-03-09}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1974 ਵਿੱਚ ਜੰਗੀਪੁਰ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Internet Archive: Digital Library of Free & Borrowable Texts, Movies, Music & Wayback Machine|url=https://archive.org/details/the-shia-times-shia-olama-magazine-2005-pg-19-maulana-hasan-imam-rizvi|access-date=2026-10-17|website=archive.org}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਕ਼ੁਮ]], [[ਈਰਾਨ]] ਚਲੇ ਗਏ।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675024M/The_Family_of_Masters|title=The Family of Masters|last=Falkenberger|first=Matthias|date=|publisher=Falkenberger Verlag|year=2026|location=[[Frankfurt am Main]], [[Germany]]|pages=Chapter no 12- Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri, Page 70 to Page 110|ol=62675024M}}</ref> ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ [[ਕ਼ੁਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name=":2" /> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕ਼ੁਮ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ [[ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ [[ਡੀਨ (ਸਿੱਖਿਆ)|ਮੁਖੀ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page 5-6|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, p.22&23, Kabul</ref> ਉਹ ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 9|ol=62675031M}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Afghanistani|first=Maulana Syed Ahmed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 13-14|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, P.17, Iran</ref> ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। 2003 ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|last=IbrahimShaykh|date=2026-10-15|title=Syed Hasan Imam Rizvi: A Prominent Religious Leader and One of Most Influential Muslim Figures|url=https://submitpr.org/press-release/syed-hasan-imam-rizvi-a-prominent-religious-leader-and-one-of-most-influential-muslim-figures|access-date=2026-10-17|website=SubmitPR Free|language=en}}</ref> ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675030M/Religious_Authority_and_Social_Change_among_Twelver_Shia_Communities|title=Religious Authority and Social Change among Twelver Shia Communities|last=Cohen|first=David Michael|date=2024|publisher=Meridian Scholarly Publications|location=New York, United States|pages=Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 109 to Page 130|ol=62675030M}}</ref><ref name=":3">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675025M/Ulama_of_the_Indian_Subcontinent_Biographical_Profiles_and_Intellectual_Traditions|title=Ulama of the Indian Subcontinent: Biographical Profiles and Intellectual Traditions|last=Naqvi|first=Syed Abbas|date=2023|publisher=Maktaba-e-Tahqiq, Pakistan|location=Karachi, Pakistan|pages=Section 19, Naqeeb-ul-Millat Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 127 to Page 149|ol=62675025M}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675027M/Faith_and_Public_Leadership_among_India's_Muslim_Minorities|title=Faith and Public Leadership among India's Muslim Minorities|last=Williams|first=Eleanor J.|date=2024|publisher=Meridian Studies Press|location=New York, United States|ol=62675027M}}</ref> ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ ''ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ'' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਗੂ”।<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675032M/Indian_Muslim_Legends|title=Indian Muslim Legends: A Comprehensive Historical Encyclopedia of Muslim scholars, Sufis, poets, philosophers, educators and reformers of Indian Sub continent.|last=Levesque|first=Dr Robert|date=2026|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter 73, Page 465-467|doi=10.5281/zenodo.23338154}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|url=https://zenodo.org/records/23338154|title=Indian Muslim Legends|last=Levesque|first=Dr. Robert|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter No 73- Syed Hasan Imam Rizvi, Page 464 to Page 472|doi=10.5281/zenodo.23338154|ol=62675032M}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ”।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਅੱਲਾਮਾ'' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਆਫ਼ਤਾਬ-ਏ-ਇਮਾਮਤ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਇਮਾਮਤ ਦਾ ਸੂਰਜ”।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਮੌਲਾਨਾ'', ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਲਵੀ ਜਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਨਮਾਨ-ਸੂਚਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ।<ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਉਪਦੇਸ਼|ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮਿੰਬਰ-ਏ-ਮੁਦੱਲਲ'' ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੱਯਦ ਮਹਦੀ ਜਾਫ਼ਰੀ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਇਦਾਰਾ-ਏ-ਮਆਰਿਫ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675029M/Mimbar-e-Mudallal|title=Mimbar-e-Mudallal: Sermons and Intellectual Contributions of Syed Hasan Imam Rizvi|last=Jafri|first=Syed Mehdi|date=2023|publisher=Idara-e-Ma'arif Publications|location=Karachi, Pakistan|ol=OL62675029M}}</ref> == ਵਿਚਾਰ == ਉਰਦੂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ [[ਇਮਾਮ]] ਅਤੇ [[ਬੁਲਾਰੇ]] ਦੋਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।<ref name="inquilab2021" /> ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ [[ਭਾਈਚਾਰਾ|ਭਾਈਚਾਰਕ]] ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[ਫ਼ਲਸਤੀਨ]] ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref name="quds2025">{{cite news|date=29 March 2025|title=رمضان المبارک کے آخری جمعہ کوشہر و مضافات میں ’یوم القدس‘ منایا گیا|language=Urdu|trans-title=Quds Day was observed in the city and suburbs on the last Friday of Ramadan|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/quds-day-was-celebrated-in-the-city-and-suburbs-on-the-last-friday-of-ramadan-75185}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ [[ਮੀਰਾ ਰੋਡ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈ ''"ਸੀਰਤ-ਉਨ-ਨਬੀ ਅਤੇ ਇੱਤੇਹਾਦ-ਉਲ-ਉਮਮਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ"'' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।<ref name="seerat2025">{{cite news|date=1 December 2025|title=سیرت النبیؐ و اتحاد امت کانفرنس میں قرآن مجید کے راستے پر چلنے کی تلقین|language=Urdu|trans-title=Call to follow the path of the Holy Quran at the Seerat-un-Nabi and Ittehad-ul-Ummah conference|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/exhortation-to-follow-the-path-of-the-holy-quran-at-the-seerat-ul-nabi-pbuh-and-ittehad-ul-ummah-conference-87709}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ ''ਹਮਾਰੀ ਆਵਾਜ਼'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ [[ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ]] ਸੰਬੰਧੀ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="hamariaawaz">{{cite news|date=16 March 2021|title=کرونا وائرس سے زیادہ خطرناک جہیز کا وائرس ہے: قاضی مطیع الرحمٰن قاسمی|language=Urdu|work=Hamari Aawaz|url=https://news.hamariaawaz.com/7967/}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ|ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ]], [[ਮੀਟਿੰਗ|ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ]] ਅਤੇ [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ|ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਅਲ-ਬਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ|ਜੰਨਤੁਲ ਬਕੀ]], [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ|ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[2022 ਕਰਨਾਟਕ ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ|ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ]] ਅਤੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="baqi2017">{{cite web|title=2017 Maulana Hasan Imam Rizvi's Protest on Jannatul Baqi|url=https://archive.org/details/2017-maulana-hasan-imam-rizvis-protest-on-jannatul-baqi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="quds2023">{{cite web|title=2023 Yaum E Quds Protest, Mira Road, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2023-yaum-e-quds-protest-mira-road-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="waseemarchive">{{cite web|title=2021 Darul Qaza Mira Road With Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2021-darul-qaza-mira-road-with-maulana-hasan-imam-rizvi-protest-on-waseem-rizvi-la|website=Internet Archive}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ''ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼'' ਅਤੇ ''ਆਈਕਿਊਐਨਏ ਦੀਆਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Isfahan |first=IQNA |title=IQNA Isfahan- Shia Olama wa Khuteba Board, Mira Road |url=https://isfahan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite news |last=Khorasan |first=IQNA |title=IQNA Khorasan- Shia Olama wa Khuteba Council, Mira Road |url=https://khorasan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=ممبئی میں شیعہ علماء اسمبلی ہندوستان کا دو روزہ اجلاس؛ قومی مسائل کو باہمی اتفاق سے حل کرنے پر زور |url=https://ur.hawzahnews.com/news/384946/%D9%85%D9%85%D8%A8%D8%A6%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%81-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A8%D9%84%DB%8C-%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%81-%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵੱਲੋਂ [[ਕੁਰਆਨ]] ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="inquilab2021" /> ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ''"ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ [[ਧਰਮ-ਤਿਆਗ|ਧਰਮ-ਤਿਆਗੀ]] ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਬਾਈਕਾਟ|ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ]] ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ"''।<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=ہندوستان کے مختلف علاقوں کے علماء اور انجمنوں نے وسیم مرتد اور اس کے ساتھیوں کے سوشل بائیکاٹ کا اعلان کرتے ہوئے انہیں اسلام سے خارج قرار دیا |url=https://ur.hawzahnews.com/news/367998/%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%92-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%88%DA%BA-%DA%A9%DB%92-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86%D9%88%DA%BA-%D9%86%DB%92-%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%B1 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਵਸੀਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''“ਇਹ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਹਨ, ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ।”''<ref>{{Cite news|last=Times|first=Mibha|title=Protestors seek Waseems arrest for petition against removal of Quranic verses|url=https://mibhatimes.com/social/protestors-seek-waseems-arrest-for-petition-against-removal-of-quranic-verses/|url-status=live}}</ref> ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੀ [[ਹਿਜਾਬ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="hijabinq">{{cite news|date=19 March 2022|title=اگر لڑکیاں حجاب پہنیں گی تو اسکول اور کالج انتظامیہ کو اجازت دینے پر مجبور ہونا پڑے گا|language=Urdu|trans-title=If girls wear hijab, school and college administrations will be forced to give permission|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/if-the-girls-wear-hijab-the-school-and-college-administration-will-be-forced-to-give-permission-34717}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੱਤਰਕਾਰ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ]] ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਲੇਖੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ [[ਵਿਰੋਧ ਰੈਲੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਨਯਾ ਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref name="sardanatv">{{cite web|title=Shia Crowd Lead By Maulana Hasan Imam Rizvi Filed FIR In Mira Road Police Station Against Rohit Sardana On 2017|url=https://archive.org/details/shia-crowd-lead-by-maulana-hasan-imam-rizvi-filed-fir-in-mira-road-police-statio|website=Internet Archive}}</ref><ref name="sardanarally">{{cite web|title=2017, Rohit Sardana Protest Rally, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2017-rohit-sardana-protest-rally-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਵੇਰੀਟਾਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ” ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ|ਸਰਦਾਨਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਯਾ ਨਗਰ [[ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ਪਹੁੰਚਾਇਆ।<ref name="veritassardana">{{cite news|date=2 September 2026|title=Senior Shia Cleric and Chief of Shia Population of Mira Road Maulana Syed Hasan Imam Zangipuri files an FIR against Journalist Rohit Sardana|work=Veritas International Express|url=https://veritasinternationalexpress.mojonetwork.in/national-news/mira-road-shia-cleric-fir-against-journalist-rohit-sardana}}</ref> ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="toiSardana">{{cite news|date=23 November 2017|title=Muslim groups see red over journo's tweet|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/muslim-groups-see-red-over-journos-tweet/articleshow/61759448.cms}}</ref><ref name="interview2015">{{cite web|date=2015|title=Interview Of Maulana Hasan Imam Rizvi, 2015, Zainabia Channel|url=https://archive.org/details/interview-of-maulana-hasan-imam-rizvi-2015-zainabia-channel|website=Internet Archive}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[Category:ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] [[Category:1974 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ]] [[Category:ਜੀਵਤ ਲੋਕ]] [[Category:ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] mu3dgki74xv0x84qje0czno42zsgdu2 850749 850748 2026-10-29T18:51:33Z Nitesh Gill 8973 850749 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person | name = ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | birth_date = 02 ਮਾਰਚ 1974 | children = ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ (ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ), ਸੱਯਦ ਜਵਾਦ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | spouse = ਸੱਯਦਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਫਾਤਿਮਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | title = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]], ਅੱਲਾਮਾ, ਮੌਲਾਨਾ, ਹੁੱਜਤੁਲ-ਇਸਲਾਮ, ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ, ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ | image = Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri.jpg | honorific prefix = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] }} '''ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ''' (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] [[ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], [[ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ|ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ]], ਮੁਜਤਹਿਦ ਅਤੇ [[ਆਗੂ|ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ]] ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675026M/Contemporary_Shia_Religious_Leadership_in_the_Indian_Diaspora|title=Contemporary Shia Religious Leadership in the Indian Diaspora|last=Al-Musawi|first=Hassan|date=2022|publisher=Dar al-Thaqalayn Publications|location=[[Najaf]], [[Karbala]]|pages=Unit 7, Allamah Maulana Syed Hasan Imam, Page 49 to Page 57|ol=62675026M}}</ref> ਉਹ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਦਹਾਕਾ|ਦਹਾਕਿਆਂ]] ਤੋਂ ਮੀਰਾ ਰੋਡ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੈਦਰੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref name="inquilab2021">{{cite news|date=27 November 2021|title=وسیم رضوی کے خلاف میراروڈ کے مسلمانوں میں بھی شدید بے چینی اور اضطراب|language=Urdu|trans-title=Extreme unrest and anxiety among the Muslims of Mira Road against Wasim Rizvi|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/extreme-unrest-and-anxiety-among-the-muslims-of-mira-road-against-wasim-rizvi-31886}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/the-shia-times-2-successful-decades-of-maulana-hasan-imam-rizvi|title=The Shia Times, 2 Successful Decades Of Maulana Hasan Imam Rizvi|last=The Shia Times|date=2022-03-09}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1974 ਵਿੱਚ ਜੰਗੀਪੁਰ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Internet Archive: Digital Library of Free & Borrowable Texts, Movies, Music & Wayback Machine|url=https://archive.org/details/the-shia-times-shia-olama-magazine-2005-pg-19-maulana-hasan-imam-rizvi|access-date=2026-10-17|website=archive.org}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਕ਼ੁਮ]], [[ਈਰਾਨ]] ਚਲੇ ਗਏ।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675024M/The_Family_of_Masters|title=The Family of Masters|last=Falkenberger|first=Matthias|date=|publisher=Falkenberger Verlag|year=2026|location=[[Frankfurt am Main]], [[Germany]]|pages=Chapter no 12- Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri, Page 70 to Page 110|ol=62675024M}}</ref> ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ [[ਕ਼ੁਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name=":2" /> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕ਼ੁਮ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ [[ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ [[ਡੀਨ (ਸਿੱਖਿਆ)|ਮੁਖੀ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page 5-6|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, p.22&23, Kabul</ref> ਉਹ ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 9|ol=62675031M}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Afghanistani|first=Maulana Syed Ahmed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 13-14|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, P.17, Iran</ref> ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। 2003 ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|last=IbrahimShaykh|date=2026-10-15|title=Syed Hasan Imam Rizvi: A Prominent Religious Leader and One of Most Influential Muslim Figures|url=https://submitpr.org/press-release/syed-hasan-imam-rizvi-a-prominent-religious-leader-and-one-of-most-influential-muslim-figures|access-date=2026-10-17|website=SubmitPR Free|language=en}}</ref> ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675030M/Religious_Authority_and_Social_Change_among_Twelver_Shia_Communities|title=Religious Authority and Social Change among Twelver Shia Communities|last=Cohen|first=David Michael|date=2024|publisher=Meridian Scholarly Publications|location=New York, United States|pages=Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 109 to Page 130|ol=62675030M}}</ref><ref name=":3">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675025M/Ulama_of_the_Indian_Subcontinent_Biographical_Profiles_and_Intellectual_Traditions|title=Ulama of the Indian Subcontinent: Biographical Profiles and Intellectual Traditions|last=Naqvi|first=Syed Abbas|date=2023|publisher=Maktaba-e-Tahqiq, Pakistan|location=Karachi, Pakistan|pages=Section 19, Naqeeb-ul-Millat Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 127 to Page 149|ol=62675025M}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675027M/Faith_and_Public_Leadership_among_India's_Muslim_Minorities|title=Faith and Public Leadership among India's Muslim Minorities|last=Williams|first=Eleanor J.|date=2024|publisher=Meridian Studies Press|location=New York, United States|ol=62675027M}}</ref> ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ ''ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ'' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਗੂ"।<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675032M/Indian_Muslim_Legends|title=Indian Muslim Legends: A Comprehensive Historical Encyclopedia of Muslim scholars, Sufis, poets, philosophers, educators and reformers of Indian Sub continent.|last=Levesque|first=Dr Robert|date=2026|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter 73, Page 465-467|doi=10.5281/zenodo.23338154}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|url=https://zenodo.org/records/23338154|title=Indian Muslim Legends|last=Levesque|first=Dr. Robert|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter No 73- Syed Hasan Imam Rizvi, Page 464 to Page 472|doi=10.5281/zenodo.23338154|ol=62675032M}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ"।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਅੱਲਾਮਾ'' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਆਫ਼ਤਾਬ-ਏ-ਇਮਾਮਤ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਇਮਾਮਤ ਦਾ ਸੂਰਜ”।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਮੌਲਾਨਾ'', ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਲਵੀ ਜਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਨਮਾਨ-ਸੂਚਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ।<ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਉਪਦੇਸ਼|ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ]] ਦਾ ਇਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮਿੰਬਰ-ਏ-ਮੁਦੱਲਲ'' ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੱਯਦ ਮਹਦੀ ਜਾਫ਼ਰੀ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਇਦਾਰਾ-ਏ-ਮਆਰਿਫ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675029M/Mimbar-e-Mudallal|title=Mimbar-e-Mudallal: Sermons and Intellectual Contributions of Syed Hasan Imam Rizvi|last=Jafri|first=Syed Mehdi|date=2023|publisher=Idara-e-Ma'arif Publications|location=Karachi, Pakistan|ol=OL62675029M}}</ref> == ਵਿਚਾਰ == ਉਰਦੂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਇਨਕਲਾਬ'' ਨੇ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ [[ਇਮਾਮ]] ਅਤੇ [[ਬੁਲਾਰੇ]] ਦੋਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।<ref name="inquilab2021" /> ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ [[ਭਾਈਚਾਰਾ|ਭਾਈਚਾਰਕ]] ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[ਫ਼ਲਸਤੀਨ]] ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref name="quds2025">{{cite news|date=29 March 2025|title=رمضان المبارک کے آخری جمعہ کوشہر و مضافات میں ’یوم القدس‘ منایا گیا|language=Urdu|trans-title=Quds Day was observed in the city and suburbs on the last Friday of Ramadan|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/quds-day-was-celebrated-in-the-city-and-suburbs-on-the-last-friday-of-ramadan-75185}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ [[ਮੀਰਾ ਰੋਡ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈ ''"ਸੀਰਤ-ਉਨ-ਨਬੀ ਅਤੇ ਇੱਤੇਹਾਦ-ਉਲ-ਉਮਮਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ"'' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।<ref name="seerat2025">{{cite news|date=1 December 2025|title=سیرت النبیؐ و اتحاد امت کانفرنس میں قرآن مجید کے راستے پر چلنے کی تلقین|language=Urdu|trans-title=Call to follow the path of the Holy Quran at the Seerat-un-Nabi and Ittehad-ul-Ummah conference|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/exhortation-to-follow-the-path-of-the-holy-quran-at-the-seerat-ul-nabi-pbuh-and-ittehad-ul-ummah-conference-87709}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ ''ਹਮਾਰੀ ਆਵਾਜ਼'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ [[ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ]] ਸੰਬੰਧੀ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="hamariaawaz">{{cite news|date=16 March 2021|title=کرونا وائرس سے زیادہ خطرناک جہیز کا وائرس ہے: قاضی مطیع الرحمٰن قاسمی|language=Urdu|work=Hamari Aawaz|url=https://news.hamariaawaz.com/7967/}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ|ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ]], [[ਮੀਟਿੰਗ|ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ]] ਅਤੇ [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ|ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਅਲ-ਬਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ|ਜੰਨਤੁਲ ਬਕੀ]], [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ|ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[2022 ਕਰਨਾਟਕ ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ|ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ]] ਅਤੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="baqi2017">{{cite web|title=2017 Maulana Hasan Imam Rizvi's Protest on Jannatul Baqi|url=https://archive.org/details/2017-maulana-hasan-imam-rizvis-protest-on-jannatul-baqi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="quds2023">{{cite web|title=2023 Yaum E Quds Protest, Mira Road, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2023-yaum-e-quds-protest-mira-road-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="waseemarchive">{{cite web|title=2021 Darul Qaza Mira Road With Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2021-darul-qaza-mira-road-with-maulana-hasan-imam-rizvi-protest-on-waseem-rizvi-la|website=Internet Archive}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ''ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼'' ਅਤੇ ''ਆਈਕਿਊਐਨਏ ਦੀਆਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Isfahan |first=IQNA |title=IQNA Isfahan- Shia Olama wa Khuteba Board, Mira Road |url=https://isfahan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite news |last=Khorasan |first=IQNA |title=IQNA Khorasan- Shia Olama wa Khuteba Council, Mira Road |url=https://khorasan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=ممبئی میں شیعہ علماء اسمبلی ہندوستان کا دو روزہ اجلاس؛ قومی مسائل کو باہمی اتفاق سے حل کرنے پر زور |url=https://ur.hawzahnews.com/news/384946/%D9%85%D9%85%D8%A8%D8%A6%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%81-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A8%D9%84%DB%8C-%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%81-%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵੱਲੋਂ [[ਕੁਰਆਨ]] ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="inquilab2021" /> ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ''"ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ [[ਧਰਮ-ਤਿਆਗ|ਧਰਮ-ਤਿਆਗੀ]] ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਬਾਈਕਾਟ|ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ]] ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ"''।<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=ہندوستان کے مختلف علاقوں کے علماء اور انجمنوں نے وسیم مرتد اور اس کے ساتھیوں کے سوشل بائیکاٹ کا اعلان کرتے ہوئے انہیں اسلام سے خارج قرار دیا |url=https://ur.hawzahnews.com/news/367998/%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%92-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%88%DA%BA-%DA%A9%DB%92-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86%D9%88%DA%BA-%D9%86%DB%92-%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%B1 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਵਸੀਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''“ਇਹ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਹਨ, ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ।”''<ref>{{Cite news|last=Times|first=Mibha|title=Protestors seek Waseems arrest for petition against removal of Quranic verses|url=https://mibhatimes.com/social/protestors-seek-waseems-arrest-for-petition-against-removal-of-quranic-verses/|url-status=live}}</ref> ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੀ [[ਹਿਜਾਬ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="hijabinq">{{cite news|date=19 March 2022|title=اگر لڑکیاں حجاب پہنیں گی تو اسکول اور کالج انتظامیہ کو اجازت دینے پر مجبور ہونا پڑے گا|language=Urdu|trans-title=If girls wear hijab, school and college administrations will be forced to give permission|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/if-the-girls-wear-hijab-the-school-and-college-administration-will-be-forced-to-give-permission-34717}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੱਤਰਕਾਰ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ]] ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਲੇਖੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ [[ਵਿਰੋਧ ਰੈਲੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਨਯਾ ਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref name="sardanatv">{{cite web|title=Shia Crowd Lead By Maulana Hasan Imam Rizvi Filed FIR In Mira Road Police Station Against Rohit Sardana On 2017|url=https://archive.org/details/shia-crowd-lead-by-maulana-hasan-imam-rizvi-filed-fir-in-mira-road-police-statio|website=Internet Archive}}</ref><ref name="sardanarally">{{cite web|title=2017, Rohit Sardana Protest Rally, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2017-rohit-sardana-protest-rally-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਵੇਰੀਟਾਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ” ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ|ਸਰਦਾਨਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਯਾ ਨਗਰ [[ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ਪਹੁੰਚਾਇਆ।<ref name="veritassardana">{{cite news|date=2 September 2026|title=Senior Shia Cleric and Chief of Shia Population of Mira Road Maulana Syed Hasan Imam Zangipuri files an FIR against Journalist Rohit Sardana|work=Veritas International Express|url=https://veritasinternationalexpress.mojonetwork.in/national-news/mira-road-shia-cleric-fir-against-journalist-rohit-sardana}}</ref> ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="toiSardana">{{cite news|date=23 November 2017|title=Muslim groups see red over journo's tweet|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/muslim-groups-see-red-over-journos-tweet/articleshow/61759448.cms}}</ref><ref name="interview2015">{{cite web|date=2015|title=Interview Of Maulana Hasan Imam Rizvi, 2015, Zainabia Channel|url=https://archive.org/details/interview-of-maulana-hasan-imam-rizvi-2015-zainabia-channel|website=Internet Archive}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[Category:ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] [[Category:1974 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ]] [[Category:ਜੀਵਤ ਲੋਕ]] [[Category:ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] hlm6jzf1gefss7i56mtuut6wa7yfqr7 850785 850749 2026-10-30T09:52:14Z CommonsDelinker 156 Removing [[:c:File:Ayatollah_Syed_Hasan_Imam_Rizvi_Zangipuri.jpg|Ayatollah_Syed_Hasan_Imam_Rizvi_Zangipuri.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Taivo|Taivo]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]] 850785 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person | name = ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | birth_date = 02 ਮਾਰਚ 1974 | children = ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ (ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ), ਸੱਯਦ ਜਵਾਦ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | spouse = ਸੱਯਦਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਫਾਤਿਮਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ | title = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]], ਅੱਲਾਮਾ, ਮੌਲਾਨਾ, ਹੁੱਜਤੁਲ-ਇਸਲਾਮ, ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ, ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ | image = | honorific prefix = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] }} '''ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ''' (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] [[ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], [[ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ|ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ]], ਮੁਜਤਹਿਦ ਅਤੇ [[ਆਗੂ|ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ]] ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675026M/Contemporary_Shia_Religious_Leadership_in_the_Indian_Diaspora|title=Contemporary Shia Religious Leadership in the Indian Diaspora|last=Al-Musawi|first=Hassan|date=2022|publisher=Dar al-Thaqalayn Publications|location=[[Najaf]], [[Karbala]]|pages=Unit 7, Allamah Maulana Syed Hasan Imam, Page 49 to Page 57|ol=62675026M}}</ref> ਉਹ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਦਹਾਕਾ|ਦਹਾਕਿਆਂ]] ਤੋਂ ਮੀਰਾ ਰੋਡ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੈਦਰੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref name="inquilab2021">{{cite news|date=27 November 2021|title=وسیم رضوی کے خلاف میراروڈ کے مسلمانوں میں بھی شدید بے چینی اور اضطراب|language=Urdu|trans-title=Extreme unrest and anxiety among the Muslims of Mira Road against Wasim Rizvi|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/extreme-unrest-and-anxiety-among-the-muslims-of-mira-road-against-wasim-rizvi-31886}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/the-shia-times-2-successful-decades-of-maulana-hasan-imam-rizvi|title=The Shia Times, 2 Successful Decades Of Maulana Hasan Imam Rizvi|last=The Shia Times|date=2022-03-09}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1974 ਵਿੱਚ ਜੰਗੀਪੁਰ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Internet Archive: Digital Library of Free & Borrowable Texts, Movies, Music & Wayback Machine|url=https://archive.org/details/the-shia-times-shia-olama-magazine-2005-pg-19-maulana-hasan-imam-rizvi|access-date=2026-10-17|website=archive.org}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਕ਼ੁਮ]], [[ਈਰਾਨ]] ਚਲੇ ਗਏ।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675024M/The_Family_of_Masters|title=The Family of Masters|last=Falkenberger|first=Matthias|date=|publisher=Falkenberger Verlag|year=2026|location=[[Frankfurt am Main]], [[Germany]]|pages=Chapter no 12- Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri, Page 70 to Page 110|ol=62675024M}}</ref> ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ [[ਕ਼ੁਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name=":2" /> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕ਼ੁਮ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ [[ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ [[ਡੀਨ (ਸਿੱਖਿਆ)|ਮੁਖੀ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page 5-6|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, p.22&23, Kabul</ref> ਉਹ ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 9|ol=62675031M}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Afghanistani|first=Maulana Syed Ahmed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 13-14|ol=62675031M}}</ref><ref>Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, P.17, Iran</ref> ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। 2003 ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|last=IbrahimShaykh|date=2026-10-15|title=Syed Hasan Imam Rizvi: A Prominent Religious Leader and One of Most Influential Muslim Figures|url=https://submitpr.org/press-release/syed-hasan-imam-rizvi-a-prominent-religious-leader-and-one-of-most-influential-muslim-figures|access-date=2026-10-17|website=SubmitPR Free|language=en}}</ref> ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675030M/Religious_Authority_and_Social_Change_among_Twelver_Shia_Communities|title=Religious Authority and Social Change among Twelver Shia Communities|last=Cohen|first=David Michael|date=2024|publisher=Meridian Scholarly Publications|location=New York, United States|pages=Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 109 to Page 130|ol=62675030M}}</ref><ref name=":3">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675025M/Ulama_of_the_Indian_Subcontinent_Biographical_Profiles_and_Intellectual_Traditions|title=Ulama of the Indian Subcontinent: Biographical Profiles and Intellectual Traditions|last=Naqvi|first=Syed Abbas|date=2023|publisher=Maktaba-e-Tahqiq, Pakistan|location=Karachi, Pakistan|pages=Section 19, Naqeeb-ul-Millat Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 127 to Page 149|ol=62675025M}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675027M/Faith_and_Public_Leadership_among_India's_Muslim_Minorities|title=Faith and Public Leadership among India's Muslim Minorities|last=Williams|first=Eleanor J.|date=2024|publisher=Meridian Studies Press|location=New York, United States|ol=62675027M}}</ref> ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ ''ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ'' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਗੂ"।<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675032M/Indian_Muslim_Legends|title=Indian Muslim Legends: A Comprehensive Historical Encyclopedia of Muslim scholars, Sufis, poets, philosophers, educators and reformers of Indian Sub continent.|last=Levesque|first=Dr Robert|date=2026|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter 73, Page 465-467|doi=10.5281/zenodo.23338154}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|url=https://zenodo.org/records/23338154|title=Indian Muslim Legends|last=Levesque|first=Dr. Robert|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter No 73- Syed Hasan Imam Rizvi, Page 464 to Page 472|doi=10.5281/zenodo.23338154|ol=62675032M}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ"।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਅੱਲਾਮਾ'' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਆਫ਼ਤਾਬ-ਏ-ਇਮਾਮਤ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਇਮਾਮਤ ਦਾ ਸੂਰਜ”।<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''ਮੌਲਾਨਾ'', ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਲਵੀ ਜਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਨਮਾਨ-ਸੂਚਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ।<ref name=":5" /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਉਪਦੇਸ਼|ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ]] ਦਾ ਇਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮਿੰਬਰ-ਏ-ਮੁਦੱਲਲ'' ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੱਯਦ ਮਹਦੀ ਜਾਫ਼ਰੀ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਇਦਾਰਾ-ਏ-ਮਆਰਿਫ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675029M/Mimbar-e-Mudallal|title=Mimbar-e-Mudallal: Sermons and Intellectual Contributions of Syed Hasan Imam Rizvi|last=Jafri|first=Syed Mehdi|date=2023|publisher=Idara-e-Ma'arif Publications|location=Karachi, Pakistan|ol=OL62675029M}}</ref> == ਵਿਚਾਰ == ਉਰਦੂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਇਨਕਲਾਬ'' ਨੇ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ [[ਇਮਾਮ]] ਅਤੇ [[ਬੁਲਾਰੇ]] ਦੋਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।<ref name="inquilab2021" /> ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ [[ਭਾਈਚਾਰਾ|ਭਾਈਚਾਰਕ]] ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[ਫ਼ਲਸਤੀਨ]] ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref name="quds2025">{{cite news|date=29 March 2025|title=رمضان المبارک کے آخری جمعہ کوشہر و مضافات میں ’یوم القدس‘ منایا گیا|language=Urdu|trans-title=Quds Day was observed in the city and suburbs on the last Friday of Ramadan|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/quds-day-was-celebrated-in-the-city-and-suburbs-on-the-last-friday-of-ramadan-75185}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ [[ਮੀਰਾ ਰੋਡ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈ ''"ਸੀਰਤ-ਉਨ-ਨਬੀ ਅਤੇ ਇੱਤੇਹਾਦ-ਉਲ-ਉਮਮਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ"'' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।<ref name="seerat2025">{{cite news|date=1 December 2025|title=سیرت النبیؐ و اتحاد امت کانفرنس میں قرآن مجید کے راستے پر چلنے کی تلقین|language=Urdu|trans-title=Call to follow the path of the Holy Quran at the Seerat-un-Nabi and Ittehad-ul-Ummah conference|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/exhortation-to-follow-the-path-of-the-holy-quran-at-the-seerat-ul-nabi-pbuh-and-ittehad-ul-ummah-conference-87709}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ ''ਹਮਾਰੀ ਆਵਾਜ਼'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ [[ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ]] ਸੰਬੰਧੀ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="hamariaawaz">{{cite news|date=16 March 2021|title=کرونا وائرس سے زیادہ خطرناک جہیز کا وائرس ہے: قاضی مطیع الرحمٰن قاسمی|language=Urdu|work=Hamari Aawaz|url=https://news.hamariaawaz.com/7967/}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ|ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ]], [[ਮੀਟਿੰਗ|ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ]] ਅਤੇ [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ|ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਅਲ-ਬਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ|ਜੰਨਤੁਲ ਬਕੀ]], [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ|ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[2022 ਕਰਨਾਟਕ ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ|ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ]] ਅਤੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="baqi2017">{{cite web|title=2017 Maulana Hasan Imam Rizvi's Protest on Jannatul Baqi|url=https://archive.org/details/2017-maulana-hasan-imam-rizvis-protest-on-jannatul-baqi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="quds2023">{{cite web|title=2023 Yaum E Quds Protest, Mira Road, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2023-yaum-e-quds-protest-mira-road-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref><ref name="waseemarchive">{{cite web|title=2021 Darul Qaza Mira Road With Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2021-darul-qaza-mira-road-with-maulana-hasan-imam-rizvi-protest-on-waseem-rizvi-la|website=Internet Archive}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ''ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼'' ਅਤੇ ''ਆਈਕਿਊਐਨਏ ਦੀਆਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Isfahan |first=IQNA |title=IQNA Isfahan- Shia Olama wa Khuteba Board, Mira Road |url=https://isfahan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite news |last=Khorasan |first=IQNA |title=IQNA Khorasan- Shia Olama wa Khuteba Council, Mira Road |url=https://khorasan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-21 |title=ممبئی میں شیعہ علماء اسمبلی ہندوستان کا دو روزہ اجلاس؛ قومی مسائل کو باہمی اتفاق سے حل کرنے پر زور |url=https://ur.hawzahnews.com/news/384946/%D9%85%D9%85%D8%A8%D8%A6%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%81-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A8%D9%84%DB%8C-%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%81-%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵੱਲੋਂ [[ਕੁਰਆਨ]] ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="inquilab2021" /> ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ''"ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ [[ਧਰਮ-ਤਿਆਗ|ਧਰਮ-ਤਿਆਗੀ]] ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਬਾਈਕਾਟ|ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ]] ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ"''।<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=ہندوستان کے مختلف علاقوں کے علماء اور انجمنوں نے وسیم مرتد اور اس کے ساتھیوں کے سوشل بائیکاٹ کا اعلان کرتے ہوئے انہیں اسلام سے خارج قرار دیا |url=https://ur.hawzahnews.com/news/367998/%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%92-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%88%DA%BA-%DA%A9%DB%92-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86%D9%88%DA%BA-%D9%86%DB%92-%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%B1 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}</ref> ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਵਸੀਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''“ਇਹ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਹਨ, ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ।”''<ref>{{Cite news|last=Times|first=Mibha|title=Protestors seek Waseems arrest for petition against removal of Quranic verses|url=https://mibhatimes.com/social/protestors-seek-waseems-arrest-for-petition-against-removal-of-quranic-verses/|url-status=live}}</ref> ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੀ [[ਹਿਜਾਬ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="hijabinq">{{cite news|date=19 March 2022|title=اگر لڑکیاں حجاب پہنیں گی تو اسکول اور کالج انتظامیہ کو اجازت دینے پر مجبور ہونا پڑے گا|language=Urdu|trans-title=If girls wear hijab, school and college administrations will be forced to give permission|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/if-the-girls-wear-hijab-the-school-and-college-administration-will-be-forced-to-give-permission-34717}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੱਤਰਕਾਰ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ]] ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਲੇਖੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ [[ਵਿਰੋਧ ਰੈਲੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਨਯਾ ਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref name="sardanatv">{{cite web|title=Shia Crowd Lead By Maulana Hasan Imam Rizvi Filed FIR In Mira Road Police Station Against Rohit Sardana On 2017|url=https://archive.org/details/shia-crowd-lead-by-maulana-hasan-imam-rizvi-filed-fir-in-mira-road-police-statio|website=Internet Archive}}</ref><ref name="sardanarally">{{cite web|title=2017, Rohit Sardana Protest Rally, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2017-rohit-sardana-protest-rally-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਵੇਰੀਟਾਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ” ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ|ਸਰਦਾਨਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਯਾ ਨਗਰ [[ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ਪਹੁੰਚਾਇਆ।<ref name="veritassardana">{{cite news|date=2 September 2026|title=Senior Shia Cleric and Chief of Shia Population of Mira Road Maulana Syed Hasan Imam Zangipuri files an FIR against Journalist Rohit Sardana|work=Veritas International Express|url=https://veritasinternationalexpress.mojonetwork.in/national-news/mira-road-shia-cleric-fir-against-journalist-rohit-sardana}}</ref> ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name="toiSardana">{{cite news|date=23 November 2017|title=Muslim groups see red over journo's tweet|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/muslim-groups-see-red-over-journos-tweet/articleshow/61759448.cms}}</ref><ref name="interview2015">{{cite web|date=2015|title=Interview Of Maulana Hasan Imam Rizvi, 2015, Zainabia Channel|url=https://archive.org/details/interview-of-maulana-hasan-imam-rizvi-2015-zainabia-channel|website=Internet Archive}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[Category:ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] [[Category:1974 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ]] [[Category:ਜੀਵਤ ਲੋਕ]] [[Category:ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]] tkf9dmbf2vowvgcdru5mpk3gzuatm2t 3 205517 850745 2026-10-29T17:08:09Z Neriah 36920 Neriah ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bruhpedia]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Estoppel]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" to "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" 850745 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Estoppel]] b1vdux7p1eaelgt11p3x6os0d9jzjln 0 205518 850752 2026-10-29T19:58:12Z Rotondus 19898 Redirected page to [[ਲਕਸ਼ਮਣ]] 850752 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[ਲਕਸ਼ਮਣ]] nbe2wbs4q4wpd25pra3jzbxnm2tp4ns 1 205519 850774 2026-10-30T07:37:24Z ~2026-57847-89 62770 "ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਡਾਲਾ (ਮੋਗਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁੱਖ ਤੱਥ: ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਮਰ: ਆਮ ਕਿਤਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1688 ਈਸਵੀ (ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 850774 wikitext text/x-wiki ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਡਾਲਾ (ਮੋਗਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁੱਖ ਤੱਥ: ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਅਸਲ ਉਮਰ: ਆਮ ਕਿਤਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1688 ਈਸਵੀ (ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧਾਰਹੀਣ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਖੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਗਰਾਉਂ 400-500 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਗਰ ਹੈ, ਜੋ 1628 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ: ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਡਾਲੇ ਕਾ ਅਗਵਾੜ' (ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਿਰਕੱਢ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ (ਰਾਏ ਗੋਤ) ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਖੀ (1628 ਈਸਵੀ): ਸੰਨ 1628 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਉਂਕੇ ਕਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਗਰਾਉਂ ਨਗਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਡਾਲਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਟਹਿਲ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਫੁੱਲ ਭੇਟਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲਕ ਡਾਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਅੱਥਰੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਰਾਰਤ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਗੁਰੂ ਜੀ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਮੱਤ ਬਖਸ਼ੋ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰਨੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।" ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ: "ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਇਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।" ਪਿੰਡ ਡਾਲਾ (ਮੋਗਾ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1675 ਈਸਵੀ): ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੋਲ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਬਾਲਕ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਬਣਿਆ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਦਕਾ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਨੇ ਸੰਨ 1675 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ 'ਡਾਲਾ' ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਣਜਿਆਂ (ਗਿੱਲ ਗੋਤ) ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਡਾਲਾ ਰਾਏ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ (ਧੂਰਕੋਟ ਕਲਾਂ, ਧੂੜਕੋਟ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧੂਰਕੋਟ ਟਾਹਲੀਵਾਲਾ) ਵਿਖੇ ਜਾ ਵਸਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ 1675 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 1688 ਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/~2026-57847-89|~2026-57847-89]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:~2026-57847-89|talk]]) 07:37, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) 7gqlnjdutukbkx7fj1pkq3bx69rztgu 0 205520 850795 2026-10-30T11:29:35Z Guglani 58 Guglani ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਜੰਗਲ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੀਆਵਾਕੀ ਵਿਧੀ]] ਨੂੰ [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: ਸਿਰਲੇਖ ਲੰਬਾ ਸੀ 850795 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਮੀਆਵਾਕੀ ਜੰਗਲ]] t1sy7jfal9mck5a7o3k90cvityw1sqn