ਸਿਡਨੀ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</sitename>
    <dbname>pawiki</dbname>
    <base>https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਫਾਟਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਸਿਡਨੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2317</id>
    <revision>
      <id>850898</id>
      <parentid>842820</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14317" sha1="dis6u78hzbheglg0hknd1yu5n5hypo5" xml:space="preserve">{{ਉਸਾਰੀ ਹੇਠ}}


 {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਥਾਂ
| type               = ਸ਼ਹਿਰ
| name               = ਸਿਡਨੀ
| state              = 
| image              = Sydney skyline from the north August 2016 (29009142591).jpg
| caption            = [[ਪੋਰਟ ਜੈਕਸ਼ਨ]] ,ਸਿਡਨੀ ਉਪੇਰਾ ਹਾਉਸ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਹਰਬਰ ਬਰਿਜ
| image_alt          = 
| image2             = Free vector map of Sydney city Australia Level 12.svg
| image2_alt         = Map of the Sydney metropolitan area
| caption2           = Map of the Sydney metropolitan area
| coordinates        = {{coord|33|51|54|S|151|12|34|E|display=inline,title}}
| force_national_map = yes
| pop                = 5230330
| pop_year           = 2018
| pop_footnotes      = &lt;ref name=&quot;ABSGCCSA&quot;&gt;{{cite web |title = 3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2017–18:Estimated Resident Population – Australia's capital city populations, June 2018 |url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view=OpenDocument |website = abs.gov.au |publisher = [[Australian Bureau of Statistics]] |accessdate = 27 March 2018 |archive-date = 16 ਜੂਨ 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190616132243/https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view=OpenDocument |dead-url = yes }} Estimated resident population, 30 June 2018.&lt;/ref&gt;
| poprank            = 1st
| density            = 423
| density_footnotes  = (2018)&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view= |title = New South Wales: Population Density |publisher = [[Australian Bureau of Statistics]] |date = 30 June 2018 |accessdate = 27 March 2019 |url-status=dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190518102422/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view= |archive-date = 18 May 2019 }}&lt;/ref&gt;
| established        = 26 ਜਨਵਰੀ, 1788
| area               = 12367.7
| area_footnotes     = (GCCSA)&lt;ref name=ABSGCCSAXLS&gt;{{cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2011~Community%20Profile~1GSYD/$File/BCP_1GSYD.zip?OpenElement |title=Greater Sydney: Basic Community Profile |publisher=[[Australian Bureau of Statistics]] |work=2011 Census Community Profiles |date=28 March 2013 |format=xls |accessdate=9 April 2014 |archive-date=7 ਨਵੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107230439/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2011~Community%20Profile~1GSYD/%24File/BCP_1GSYD.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| timezone           = [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਮਾਨਕ ਸਮਾਂ]]
| utc                = +10
| timezone-dst       = [[Australian Eastern Daylight Time|AEDT]]
| utc-dst            = +11
| dist1              = 877
| dir1               = NE
| location1          = ਮੈਲਬੋਰਨ
| dist2              = 923
| dir2               = S
| location2          = ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ
| dist3              = 287
| dir3               = NE
| location3          = ਕੈਨਬਰਾ
| dist4              = 3936
| dir4               = E
| location4          = ਪਰਥ
| dist5              = 1404
| dir5               = E
| location5          =ਐਡਲੇਡ
| lga                = [[Sydney#Government|various]] (31)
| county             = [[Cumberland County, New South Wales|Cumberland]]&lt;ref name=gnbcounty&gt;{{NSW GNR|id=JPYbwptLTR|title=Cumberland County|accessdate=20 September 2017}}&lt;/ref&gt;
| division           = 
| stategov           = (49)
| fedgov             = [[:File:Sydney divisions overview 2010.png|various]] (24)
| maxtemp            = 21.8
| maxtemp_footnotes  = &lt;ref name=metdata&gt;{{BoM Aust stats|site_ref=cw_066062_All|site_name=Sydney (Observatory Hill)|accessdate=15 December 2016}}&lt;/ref&gt;
| mintemp            = 13.8
| mintemp_footnotes  = &lt;ref name=metdata/&gt;
| rainfall           = 1215.7
| rainfall_footnotes = &lt;ref name=metdata/&gt;
| footnotes          = '''Coordinates''':&lt;ref&gt;{{NSW GNR|id=TRlpoerXGH|title=Sydney|accessdate=28 February 2015}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ਸਿਡਨੀ''' [[ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼]] ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਅਤੇ [[ਓਸ਼ੇਨੀਆ]] ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;The most populous cities in Oceania&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.blatantworld.com/feature/oceania/most_populous_cities.html|title=The most populous cities in Oceania|date=2010|publisher=Blatant Independent Media|accessdate=13 September 2014|archive-date=6 ਅਕਤੂਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095617/http://www.blatantworld.com/feature/oceania/most_populous_cities.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਮਹਾਂਨਗਰ ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਾਕਸਬਰੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਾਇਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਕਾਰਥਰ ਤਕ ਲਗਭਗ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (43.5 ਮੀਲ) ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Encyclopaedia of Ships and Shipping|last=Mason|first=Herbert|year=2012|page=266}}&lt;/ref&gt; ਸਿਡਨੀ 658 ਉਪਨਗਰ, 40 ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 15 ਸੰਖੇਪ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ &quot;ਸਿਡਨੀਸਾਈਡਰਜ਼&quot; ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.walksydneystreets.net/suburbssydneyall.htm|title=Complete official list of Sydney suburbs|date=2014|publisher=Walk Sydney Streets|accessdate=13 July 2014|archive-date=25 ਨਵੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125072035/http://www.walksydneystreets.net/suburbssydneyall.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਜੂਨ 2017 ਤੱਕ, ਸਿਡਨੀ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 5,230,330&lt;ref name=&quot;ABSMRSYD&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view=|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2017–18|last=|first=|date=27 March 2019|website=|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518102422/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features12017-18?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3218.0&amp;issue=2017-18&amp;num=&amp;view=|archive-date=18 May 2019|accessdate=27 March 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਲਗਭਗ 65% ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;ABSCapitalPop&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/3218.0Main+Features12016-17|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2016–17: Main Features|date=24 April 2018|website=Australian Bureau of Statistics|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|accessdate=13 October 2018}} Estimated resident population, 30 June 2017.&lt;/ref&gt;

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 30,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿਡਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲੇਖਣ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1770 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ [[ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਮਲਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਨੂੰ ਚਾਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਟਨੀ ਬੇਅ ਤੇ ਲੈਂਡਫਾਲ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1788 ਵਿਚ, ਆਰਥਰ ਫਿਲਿਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੇੜੇ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੈਨਲ ਕਲੋਨੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੀ। ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਥਾਮਸ ਟਾਉਸ਼ੈਂਡ, ਪਹਿਲੀ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਸਿਡਨੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ''ਸਿਡਨੀ'' ਰੱਖਿਆ।&lt;ref name=&quot;manly.nsw.gov.au&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.manly.nsw.gov.au/council/about-manly/manly-heritage--history/|title=Manly Council – Manly Heritage &amp; History|website=www.manly.nsw.gov.au|access-date=10 May 2016}}&lt;/ref&gt; 1842 ਵਿਚ ਸਿਡਨੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਪੈਨਲਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। 1851 ਵਿਚ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ''ਗੋਲਡ ਰਸ਼'' ਆਈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਸਿਡਨੀ ਇਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਆਲਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। [[ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref name=ABSGCCSAXLS&gt;{{cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2011~Community%20Profile~1GSYD/$File/BCP_1GSYD.zip?OpenElement |title=Greater Sydney: Basic Community Profile |publisher=[[Australian Bureau of Statistics]] |work=2011 Census Community Profiles |date=28 March 2013 |format=xls |accessdate=9 April 2014 |archive-date=7 ਨਵੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107230439/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2011~Community%20Profile~1GSYD/%24File/BCP_1GSYD.zip?OpenElement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/data-point/sydney-languages|title=Sydney's melting pot of language|date=2014|work=The Sydney Morning Herald|accessdate=13 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140923055934/http://www.smh.com.au/data-point/sydney-languages|archivedate=23 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2016 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਤਕਰੀਬਨ 35.8% ਵਸਨੀਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://multiculturalnsw.id.com.au/multiculturalnsw/lga-language?WebID=30|title=Greater Sydney Language spoken at home|date=2017|publisher=NSW Government|accessdate=1 February 2019|archive-date=24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224223657/https://multiculturalnsw.id.com.au/multiculturalnsw/lga-language?WebID=30|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ  ਪੈਦਾ ਹੋਈ  45.4% ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਸਿਡਨੀ [[ਲੰਡਨ]] ਅਤੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;TheAus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/news/inquirer/census-2016-migrants-make-a-cosmopolitan-country/news-story/da01bec138fc8600ea7bb84d1844ea80|title=Census 2016: Migrants make a cosmopolitan country|date=15 July 2017|work=The Australian|accessdate=16 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728032107/https://www.theaustralian.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=TAWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fnews%2Finquirer%2Fcensus-2016-migrants-make-a-cosmopolitan-country%2Fnews-story%2Fda01bec138fc8600ea7bb84d1844ea80&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=c0a83136ea65eea638b9f7a8869c8fde-1595906467|archive-date=28 ਜੁਲਾਈ 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SYDForeignBorn&quot;&gt;{{cite web|url=http://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/UCL101001|title=2016 Census QuickStats|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=4 January 2019|archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104073008/http://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/UCL101001|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}{{ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>dis6u78hzbheglg0hknd1yu5n5hypo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13389</id>
    <revision>
      <id>850884</id>
      <parentid>803053</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31080" sha1="awcl0gsdvkg8kjeg15x4uz3s16pcnuu" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
|name = ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ
|honorific-suffix = 
|image = Sachin Tendulkar at MRF Promotion Event.jpg
|caption = ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨਾਲ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ
|image_size = 
|Religion = ਹਿੰਦੂ
|country = ਭਾਰਤ
|fullname = ਸਚਿਨ ਰਮੇਸ਼ ਤੇਂਦੁਲਕਰ
|nickname = ਤੇਂਦਲਿਆ, ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰ, ਮਾਸਟਰ ਬਲਾਸਟਰ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sachin Tendulkar: How the Boy Wonder became Master Blaster|url=http://www.ndtv.com/article/people/sachin-tendulkar-how-the-boy-wonder-became-master-blaster-430586|publisher=[[NDTV]]|accessdate=17 November 2013|date=6 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.celebsfacts.com/sachin-tendulkar/|title=Sachin Tendulkar: Bio, Facts|publisher=Celebrity Bio, Facts|date= |accessdate=2017-05-30}}&lt;/ref&gt;
|birth_date = {{Birth date and age|1973|04|24|df=yes}}
|birth_place = [[ਬੰਬੇ]] (ਹੁਣ [[ਮੁੰਬਈ]]), [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]]&lt;!----Do not change without discussing on talk page----&gt;, ਭਾਰਤ
|height = {{convert|5|ft|5|in|cm|abbr=on}}
|role = ਬੱਲੇਬਾਜ਼

|family = '''ਪਤਨੀ''': {{marriage|ਅੰਜਲੀ ਤੇਂਦੁਲਕਰ|1995}}&lt;br&gt;'''ਬੇਟੀ''': ਸਾਰਾ ਤੇਂਦੁਲਕਰ (ਜਨਮ 1997)&lt;br&gt;'''ਬੇਟਾ''': [[ਅਰਜੁਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] (ਜਨਮ 1999)
|signature = [[File:SachiSachin tendulkar signature.png]]
|oneIT20 = true
|batting = ਸੱਜੂ
|bowling = ਸੱਜੇ-ਹੱਥੀਂ ਮੱਧਮ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਲੈੱਗ-ਬਰੇਕ, ਆਫ਼-ਬਰੇਕ
|international = true
|testdebutdate = 15 ਨਵੰਬਰ
|testdebutyear = 1989
|testdebutagainst = ਪਾਕਿਸਤਾਨ
|testcap = 187
|lasttestdate = 14 ਨਵੰਬਰ
|lasttestyear = 2013
|lasttestagainst = ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 
|lastplayeddate = 16 ਨਵੰਬਰ
|lastplayedyear = 2013
|odidebutdate = 18 ਦਸੰਬਰ
|odidebutyear = 1989
|odidebutagainst = ਪਾਕਿਸਤਾਨ
|odicap = 74
|odishirt = 10
|lastodidate = 18 ਮਾਰਚ
|lastodiyear = 2012
|lastodiagainst = ਪਾਕਿਸਤਾਨ
|oneT20I = true
|T20Idebutdate = 1 ਦਸੰਬਰ
|T20Idebutyear = 2006
|T20Idebutagainst = ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
|T20Icap = 11
|club1 = ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ
|year1 = 1988
|club2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
|year2 = 1988–2013
|club3 = [[ਯੋਰਕਸ਼ਿਰ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ|ਯੋਰਕਸ਼ਿਰ]]
|year3 = 1992
|club4 = [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ]]
|year4 = 2008–2013
|clubnumber4 = 10
|columns = 4
|club5 = [[ਮੇਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ]]
|year5 = 2014
|column1 = [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ]]
|matches1 = 200
|runs1 = 15,921
|bat avg1 = 53.78
|100s/50s1 = 51/68
|top score1 = 248*
|deliveries1 = 4,240
|wickets1 = 46
|bowl avg1 = 54.17
|fivefor1 = 0
|tenfor1 = 0
|best bowling1 = 3/10
|catches/stumpings1 = 115/–
|column2 = [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਓ.ਡੀ.ਆਈ.]]
|matches2 = 463
|runs2 = 18,426
|bat avg2 = 44.83
|100s/50s2 = 49/96
|top score2 = 200*
|deliveries2 = 8,054
|wickets2 = 154
|bowl avg2 = 44.48
|fivefor2 = 2
|tenfor2 = n/a
|best bowling2 = 5/32
|catches/stumpings2 = 140/–
|column3 = [[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਪ:ਦ: ਕ੍ਰਿਕਟ]]
|matches3 = 310
|runs3 = 25,396
|bat avg3 = 57.84
|100s/50s3 = 81/116
|top score3 = 248*
|deliveries3 = 7,605
|wickets3 = 71
|bowl avg3 = 61.74
|fivefor3 = 0
|tenfor3 = 0
|best bowling3 = 3/10
|catches/stumpings3 = 186/–
|column4 = [[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਲਿਸਟ ਏ]]
|matches4 = 551
|runs4 = 21,999
|bat avg4 = 45.54
|100s/50s4 = 60/114
|top score4 = 200*
|deliveries4 = 10,230
|wickets4 = 201
|bowl avg4 = 42.17
|fivefor4 = 2
|tenfor4 = n/a
|best bowling4 = 5/32
|catches/stumpings4 = 175/–
|date = 15 ਨਵੰਬਰ 2013
|source = [http://www.espncricinfo.com/india/content/player/35320.html ਕ੍ਰਿਕਇੰਫ਼ੋ]
 
| office = ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਨਾਮਜ਼ਦ)
| term_start = 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012
| term_end = 
| predecessor = 
| successor =
| constituency =

}}
'''ਸਚਿਨ ਰਮੇਸ਼ ਤੇਂਦੁਲਕਰ'''({{IPAc-en|audio=Sachin_Tendulkar.ogg|ˌ|s|ə|tʃ|ɪ|n|_|t|ɛ|n|ˈ|d|uː|l|k|ər}}; 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ [[ਭਾਰਤੀ]] [[ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। 1994 ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

==ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ== 
24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973 ਨੂੰ [[ਰਾਜਾਪੁਰ]]([[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]]) ਦੇ ਮਰਾਠੀ [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਚਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[ਰਮੇਸ਼ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ [[ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
===ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ===
ਸਚਿਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ [[ਅਜੀਤ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਚਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਰਾ [[ਨਿਤਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਭੈਣ]] ਸਵਿਤਾਈ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਵੀ ਹੈ। 1995 ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਦਾ ਵਿਆਹ [[ਅੰਜਲੀ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਚਿਨ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਸਾਰਾ(ਲੜਕੀ) ਅਤੇ [[ਅਰਜੁਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ|ਅਰਜੁਨ]](ਲੜਕਾ)। 
[[File:Sachin Tendulkar and his wife at Bloomberg TV Autocar Awards.jpg|thumb|left|200px|ਅੰਜਲੀ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ]]
ਸਚਿਨ ਨੇ ਸ਼ਾਰਦਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਦਿਆਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਓਥੇ ਹੀ ਸਚਿਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ(ਕੋਚ) [[ਰਾਮਾਕਾਂਤ ਅਚਰੇਕਰ]] ਹੇਠ ਆਪਣੇ [[ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਨ ਲਈ ਸਚਿਨ ਨੇ 'ਐੱਮ ਆਰ ਐੱਫ ਪੇਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਓਥੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੋਚ [[ਡੇਨਿਸ ਲਿਲੀ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਸਚਿਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ।

==ਖੇਡ ਜੀਵਨ==
ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;Boria Majumdar (19 October 2013). [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-19/countdown-to-200th-test/43200588_1_sachin-tendulkar-greatest-batsman-michael-clarke &quot;Sachin's the greatest batsman of modern era: Clarke.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021164739/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-19/countdown-to-200th-test/43200588_1_sachin-tendulkar-greatest-batsman-michael-clarke |date=2013-10-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021164739/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-19/countdown-to-200th-test/43200588_1_sachin-tendulkar-greatest-batsman-michael-clarke |date=2013-10-21 }} ''The Times of India.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Alex Brown (11 October 2013). [http://www.news.com.au/sport/cricket/crickets-greatest-batsmen-sachin-tendulkar-v-don-bradman/story-fndpt0dy-1226738004879 &quot;Cricket's greatest batsmen: Sachin Tendulkar v Don Bradman.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131116053148/http://www.news.com.au/sport/cricket/crickets-greatest-batsmen-sachin-tendulkar-v-don-bradman/story-fndpt0dy-1226738004879 |date=2013-11-16 }} News.com.au&lt;/ref&gt; ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 24 ਸਾਲ ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਪੱਧਰ ਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ 100 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ, ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿੱਲੇ, ਅਤੇ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਵਿੱਚ 30,000 ਦੌੜ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284269.html |title=Records / Combined Test, ODI and T20I records / Batting records ; Most runs in career |publisher=Stats.espncricinfo.com |date=17 November 2013 |accessdate=17 November 2013}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ (ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ, ਲਿਸਟ ਏ ਅਤੇ ਟਵੰਟੀ20 ਮਿਲਾ ਕੇ) ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 50,000 ਦੌੜ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੌਹਲਵੇਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿੱਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284266.html |title=Records / Combined First-class, List A and Twenty20 / Batting records ; Most runs in career |publisher=Stats.espncricinfo.com |date=27 September 2013 |accessdate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sports.ndtv.com/champions-league-twenty20-2013/news/215167-clt20-sachin-tendulkar-first-indian-to-reach-50000-runs-in-all-formats|title=CLT20: Sachin Tendulkar first Indian to reach 50,000 runs in all formats|date=5 October 2013|accessdate=27 September 2013|archive-date=5 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005181418/http://sports.ndtv.com/champions-league-twenty20-2013/news/215167-clt20-sachin-tendulkar-first-indian-to-reach-50000-runs-in-all-formats|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=PTI Oct 5, 2013, 10.44PM IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/series-tournament/sachin-tendulkar-40-not-out--/top-stories/Sachin-Tendulkar-reaches-50000-run-landmark-across-all-formats/articleshow/23596977.cms |title=Sachin Tendulkar reaches 50,000-run landmark across all formats - Times Of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2013-10-05 |accessdate=2013-11-08}}&lt;/ref&gt;

2002 ਵਿੱਚ, ''[[ਵਿਸਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰਸ ਅਲਮਨਾਕ]]'' ਨੇ ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਡਾਨ ਬ੍ਰੈਡਮੈਨ ਬਾਅਦ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਵਅਨ ਰਿਚਰਡਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਇਤਿਹਾਸ]] ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਬੱਲੇਬਾਜ ਐਲਾਨਿਆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2002/dec/13wisden.htm |title=Tendulkar second-best ever: Wisden |publisher=Rediff.com |accessdate=27 November 2008}}&lt;/ref&gt; ਆਪਣੇ ਕੈਰਿਅਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ [[2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸੇ ਬਣੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵੱਲੌਂ ਖੇਡੇ ਛੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;thapr2011&quot;&gt;{{cite news|title=Reliving a dream|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/nxg/article1604713.ece|accessdate=6 April 2011|newspaper=''[[The Hindu]]''|date=6 April 2011|archive-date=19 ਮਈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519052458/http://www.thehindu.com/life-and-style/nxg/article1604713.ece|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿੱਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਏ 2003 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਣ 'ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ' (ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ, ''ਵਿਸਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟਰਸ ਅਲਮਨਾਕ'' ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਣਾਈ ਆਲ-ਟਾਇਮ ਟੇਸਟ ਵਿਸ਼ਵ ਇੱਲੈਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਇੱਕਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Don Bradman, Shane Warne in Wisden's XI|url=http://www.theaustralian.com.au/sport/cricket/don-bradman-shane-warne-in-wisdens-xi/story-e6frg7rx-1226745875416|accessdate=23 October 2013|newspaper=theaustralian.com|date=23 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024073854/http://www.theaustralian.com.au/sport/cricket/don-bradman-shane-warne-in-wisdens-xi/story-e6frg7rx-1226745875416|archive-date=24 ਅਕਤੂਬਰ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=WG Grace and Shane Warne in Wisden all-time World Test XI|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/24640224|accessdate=23 October 2013|newspaper=''BBC.co.uk''|date=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sachin Tendulkar in Wisden's All-time World Test XI|url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/215990-sachin-tendulkar-in-wisdens-all-time-world-test-xi|accessdate=23 October 2013|newspaper=''[[NDTV]]''|date=23 October 2013|archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023230756/http://sports.ndtv.com/cricket/news/215990-sachin-tendulkar-in-wisdens-all-time-world-test-xi|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sachin Tendulkar named in Wisden all-time World Test XI|url=http://www.dnaindia.com/sport/report-sachin-tendulkar-named-in-wisden-all-time-world-test-xi-1907777|accessdate=23 October 2013|newspaper=''DNA India''|date=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;
==ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਲੀਗ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; margin-left:1em; width:50%;&quot;
|-
!colspan=&quot;7&quot;|'''ਟਵੰਟੀ20 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ'''
|-
|&amp;nbsp;||ਮੈਚ||ਦੌੜਾਂ||ਸਰਵੋਤਮ||100||50||ਔਸਤ
|-
|[[ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ|ਟਵੰਟੀ20]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tendulkar profile|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/35320.html|work=ESPNcricinfo|accessdate=25 April 2012}}&lt;/ref&gt; ||1||10||10||0||0||10.00
|-
|[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|ਆਈ.ਪੀ.ਐੱਲ.]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=IPL Records-Most Runs|url=http://stats.espncricinfo.com/indian-premier-league-2013/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=117;type=trophy|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=25 April 2012|archive-date=3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203034523/http://stats.espncricinfo.com/indian-premier-league-2013/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=117%3Btype%3Dtrophy|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ||78||2334||100*||1||13||34.83
|-
|ਚੈਂਪੀਅਨ ਲੀਗ ਟਵੰਟੀ20&lt;ref&gt;{{cite web|title=CLT20 Records-Most Runs|url=http://stats.espncricinfo.com/champions-league-twenty20-2013/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=120;type=trophy|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=25 April 2012}}&lt;/ref&gt; ||13||265||69||0||1||20.38
|}

===ਹੋਰ ਰੌਚਕ ਤੱਥ===
*ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਚਿਨ ਆਪਣੇ ਕੋਚ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕੋਚ ਵਿਕਟਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਰੱਖ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਕਾ ਉਸਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਆਊਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਕਾ ਉਸਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤੇ ਗੲੇ ਉਹ 13 ਸਿੱਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹਨ।{{citation needed}}
*1988 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਰਿਸ ਸ਼ੀਲਡ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਸਚਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ [[ਵਿਨੋਦ ਕਾਂਬਲੀ]] ਨਾਲ 664 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੇ ਮੈਚ ਅੱਗੇ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਚਿਨ ਨੇ ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 320 ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।{{citation needed}}
* ਸਚਿਨ ਹਰ ਸਾਲ 200 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਧੀਨ '''ਅਪਣਾਲਯ''' ਨਾਮਕ ਇੱਕ [[ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ]] ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।{{citation needed}}
*ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਵਿਰੁੱਧ [[ਇੰਦੌਰ]] ਵਿੱਚ 31 ਮਾਰਚ 2002 ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ। ਤਾਂ ਇਸ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 20,000 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{citation needed}}

==ਸਚਿਨ ਦੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਿਕਾਰਡ==
[[File:A Cricket fan at the Chepauk stadium, Chennai.jpg|thumb|ਸਚਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕ]]
*ਮੀਰਪੁਰ ਵਿੱਚ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਖਿਲ਼ਾਫ 100ਵਾਂ ਸੈਂਕੜਾ। 
*ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀ।
*ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ (28000 ਤੋਂ ਵੱਧ) ਦੌੜਾਂ। 
*ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 49 ਸੈਂਕੜੇ। 
*ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ। 
*ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ (51) ਸੈਂਕੜੇ।&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/hindi/sport/story/2008/10/081017_sachin_record_pp.shtml बीबीसी हिन्दी-स्पोर्ट स्टोरी]&lt;/ref&gt;
* [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਖਿਲ਼ਾਫ 4 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ 175 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 27 ਹਜ਼ਾਰ ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਬਣੇ।
*ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤੀਮਾਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/story/374446.html |title=इण्डिया क्रिकेट इन्फो डॉट कॉम-स्टोरी |access-date=2016-04-02 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021105155/http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/story/374446.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 13000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼।
*ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 'ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਸੀਰੀਜ਼' ਐਵਾਰਡ।
* ਇੱਕ-ਦਿਨਾ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 'ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਮੈਚ' ਐਵਾਰਡ।
*ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 30000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀਰਤੀਮਾਨ।

==ਪੁਰਸਕਾਰ==
ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ1994 ਵਿੱਚ [[ਅਰੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]], 1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ ਰਾਜੀਵ ਗਾਧੀਂ ਖੇਲ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ 1999 ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਖਰਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ [[ਭਾਰਤ ਰਤਨ]] ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਚਿਨ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਆਕਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;BR1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.hindustantimes.com/india-news/sachinretirement/sachin-first-sportsperson-to-win-country-s-highest-civilian-honour-bharat-ratna/article1-1151983.aspx | title=Sachin first sportsperson to win country’s highest civilian honour Bharat Ratna | publisher=''[[Hindustan Times]]'' | place=New Delhi | date=16 November 2013 | accessdate=16 November 2013 | archive-date=17 ਜਨਵਰੀ 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140117200437/http://www.hindustantimes.com/india-news/sachinretirement/sachin-first-sportsperson-to-win-country-s-highest-civilian-honour-bharat-ratna/article1-1151983.aspx | dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BR2&quot;&gt;{{cite web | url=http://pmindia.nic.in/press-details.php?nodeid=1748 | title=Bharat Ratna for Prof CNR Rao and Sachin Tendulkar | publisher=''[[Prime Minister's Office (India)]]'' | date=16 November 2013 | accessdate=16 November 2013}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਸਰ ਗੇਰਫੀਲਡ ਸੋਬਰਸ ਟਰਾਫ਼ੀ ਵੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.heraldsun.com.au/sport/sachin-tendulkar-named-cricketer-of-the-year/story-e6frf9if-1225935202839|title=Sachin Tendulkar named cricketer of the year|accessdate=24 November 2010}}&lt;/ref&gt; 2012 ਵਿੱਚ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪੱਰਲੇ ਸਦਨ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁੱਕਤ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;thjun2012&quot;&gt;{{cite news|title=Rajya Sabha stint|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|accessdate=4 June 2012|newspaper=''[[Hindustan Times]]''|date=4 June 2012|archive-date=4 ਜੂਨ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604140724/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Sachin-starts-Rajya-Sabha-stint-seeks-help-to-bring-changes/Article1-865571.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਪਦ ਸਮੂਹ ਕਪਤਾਨ ਤੇ ਨਿਯੁੱਕਤ ਕਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿੱਲਾ ਖਿਡਾਰੀ (ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉੜਾਨ ਤੁਜਾਰਬੇ ਵਾਲਾ ਪਹਿੱਲਾ) ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਡਰ ਆਫ਼ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਦਾ ਮਾਨਦ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.wisdenindia.com/cricket-news/tendulkar-receives-order-australia-membership/33816| title=Tendulkar receives Order of Australia membership| publisher=Wisden India| date=6 November 2012| access-date=18 ਨਵੰਬਰ 2013| archive-date=21 ਅਕਤੂਬਰ 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131021105807/http://www.wisdenindia.com/cricket-news/tendulkar-receives-order-australia-membership/33816| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਸਚਿਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਲੌਰੇਸ ਵਰਲਡ ਸਪੋਰਟਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/|title=Indian Icon Sachin Tendulkar wins Laureus World Sports Awards 2020|website=Highonstudy.com|language=en-US|access-date=2020-03-06}}&lt;/ref&gt;

==ਸੰਨਿਆਸ==
ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.wisdenindia.com/cricket-news/tendulkar-announces-limited-overs-retirement/41457| title= Tendulkar announces limited-overs retirement| publisher=Wisden India | accessdate=23 December 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਟਵੰਟੀ20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਿਆਸ ਲਿੱਤਾ,&lt;ref name=&quot;Tendulkar calls time on IPL career&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.wisdenindia.com/cricket-news/tendulkar-calls-time-ipl-career/63929|title=Tendulkar calls time on IPL career|publisher=Wisden India|date=26 May 2013|access-date=18 ਨਵੰਬਰ 2013|archive-date=16 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016130919/http://www.wisdenindia.com/cricket-news/tendulkar-calls-time-ipl-career/63929|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਖੇਡ ਦੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.espncricinfo.com/india/content/story/678469.html|title=Tendulkar to retire after 200th test - Cricinfo|publisher=espncricinfo.com |date=10 October 2013}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 16 ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਾਨਖੇੜੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਇੰਡਿਜ਼ ਵਿੱਰੁਧ ਆਪਣਾ 200ਵਾਂ ਮੈਚ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਸਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Sachin Tendulkar announces retirement from Test cricket&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/series-tournament/sachin-tendulkar-40-not-out--/top-stories/Sachin-Tendulkar-announces-retirement-from-Test-cricket/articleshow/23901410.cms|title=Sachin Tendulkar announces retirement from Test cricket |publisher=Times of India|date= 10 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/24476273|title= Sachin Tendulkar: India batting legend to retire from all cricket|date=10 October 2013|work=BBC Sport|accessdate=11 October 2013}}&lt;/ref&gt; ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 664 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ 34,357 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284269.html |title=Records &amp;#124; Combined Test, ODI and T20I records &amp;#124; Batting records &amp;#124; Most runs in career &amp;#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=18 December 2012}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{reflist|20em}}
==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote|Sachin Tendulkar}}
* {{Cricinfo|id=35320}}
* {{Cricketarchive|id=1933}}
* [http://www.wisdenindia.com/player/India/Sachin-Tendulkar/2529.html Sachin Tendulkar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107022012/http://www.wisdenindia.com/player/India/Sachin-Tendulkar/2529.html |date=2017-11-07 }}'s profile page on Wisden
* {{Twitter}}
* {{Facebook|SachinTendulkar}}

{{ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ}}
{{ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>awcl0gsdvkg8kjeg15x4uz3s16pcnuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਹਿਰਾਵੀ ਅਰਬ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19351</id>
    <revision>
      <id>850889</id>
      <parentid>709518</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9574" sha1="3jkq1t8vau18e5vq5xvznt4fpkx8fhh" xml:space="preserve">{{Infobox Country
| conventional_long_name = ਸਹਿਰਾਵੀ ਅਰਬ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ
| native_name =
 {{unbulleted list
 | &lt;hr/&gt;{{ਦੇਸੀ ਨਾਂ|ar|&lt;big&gt;{{lower|0.1em|الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية}}&lt;/big&gt;|italics=off}}&lt;br/&gt;{{smaller|''{{Unicode|ਅਲ-ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ-`ਅਰਬੀਆ ਅਸ-ਸਹਿਰਾਵੀਆ ਅਦ-ਦੀਮੂਕ੍ਰਾਤੀਆ}}''}}
 | &lt;hr/&gt;{{ਦੇਸੀ ਨਾਂ|es|República Árabe Saharaui Democrática}}
 }}
| common_name = ਸਹਿਰਾਵੀ ਅਰਬ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ
| image_flag = Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg
| image_coat = Coat of arms of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg
| image_map = Location Western Sahara AU Africa.svg
| map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color={{nowrap|ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ}} |region=[[ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] |region_color=ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਲੇਟੀ |subregion=[[ਅ਼ਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ]] |subregion_color=ਹਲਕਾ ਨੀਲਾ |legend=Location Western Sahara AU Africa.svg}}
| national_motto = {{ਦੇਸੀ ਵਾਕਾਂਸ਼|ar|&lt;big&gt;حرية ديمقراطية وحدة&lt;/big&gt;|italics=off|nolink=on}}&lt;br/&gt;{{ਛੋਟਾ|&quot;Libertad, Democracia, Unidad&quot; (Spanish)}}&lt;br/&gt;{{ਛੋਟਾ|&quot;ਖ਼ਲਾਸੀ, ਲੋਕਤੰਤਰ, ਏਕਤਾ&quot;}}
| national_anthem = ''[[ਯਾ ਬਾਨੀ ਅਸ-ਸਹਾਰਾ]]''&lt;br/&gt;{{small|''ਓ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ''}}
| official_languages = {{nowrap|[[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਰਬੀ]], [[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]]&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/cr/471/471192/471192fr.pdf]&lt;/ref&gt;}}
| languages_type = ਬੋਲੀਆਂ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_3.pdf |title=«El español en los compamentos de refugiados saharauis (Tinduf, Argelia)» |access-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226150735/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_3.pdf |archive-date=2016-12-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| languages = {{unbulleted list |ਹਸਾਨੀਆ ਅਰਬੀ |{{nowrap|ਬਰਬਰ ਬੋਲੀਆਂ}} |[[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]]}}
| demonym = ਸਹਿਰਾਵੀ, ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰੀ
| capital =
 {{unbulleted list
 | [[ਅਲ ਆਈਊਨ]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; {{small|(''ਕਨੂੰਨੀ'')}}
 | {{nowrap|[[ਬੀਰ ਲਹਿਲੂ]] and [[ਸਹਿਰਾਵੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ|ਸਹਿਰਾਵੀ&lt;br/&gt;ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ]] {{small|(''ਯਥਾਰਥ'')}}}}
 }}
| latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW=
| government_type = {{nowrap|ਇੱਕ-ਪਾਰਟੀ ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ&lt;br/&gt;[[ਗਣਰਾਜ]]&lt;ref&gt;Until complete independence. Article 32 of the SADR constitution states: ''The [[Polisario]] is the sole political formation allowed for Sahrawis to exercise politics until complete independence'' {{cite web |last=SADR |title=Constitution of the SADR |url=http://www.rasd-state.ws/babtani.htm |accessdate=19 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111161544/http://www.rasd-state.ws/babtani.htm |archivedate=11 ਨਵੰਬਰ 2007 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;}}
| leader_title1 = [[President of the Sahrawi Arab Democratic Republic|President]]
| leader_name1 = ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਲਜ਼ੀਜ਼
| leader_title2 = ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
| leader_name2 =ਅਬਦੁਲਕਾਦਰ ਤਲਬ ਓਮਾਰ
| legislature = ਸਹਿਰਾਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ
| area_rank = ੮੩ਵਾਂ
| area_magnitude = 1 E11
| area_km2 = 266,000&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;
| area_sq_mi = 102,703
| percent_water = ਨਾਂ-ਮਾਤਰ
| population_estimate = ੧੦੦,੦੦੦ ਜਾਂ ੫੦੨,੫੮੫&lt;sup&gt;ਸ&lt;/sup&gt;
| population_estimate_year = ਸਤੰਬਰ ੨੦੧੦
| population_estimate_rank = ੧੮੨ਵਾਂ
| population_census = | population_census_year = 
| population_density_km2 = ੧.੯
| population_density_sq_mi = ੪.੯
| population_density_rank = ੨੩੬ਵਾਂ
| currency = {{unbulleted list |{{nowrap|ਸਹਿਰਾਵੀ ਪੇਸੇਤਾ {{small|(''ਕਨੂੰਨੀ'')}}}} |ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਦਿਨਾਰ {{small|(''ਯਥਾਰਥ'')}}}}
| GDP_PPP_year = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = ਨਾਮਲੂਮ
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| HDI_year = | HDI = | HDI_rank = 
| HDI_category = &lt;span style=&quot;color:#FFCC00;white-space:nowrap;&quot;&gt;ਦਰਮਿਆਨਾ&lt;/span&gt;
| sovereignty_type = ਮੋਰਾਕੋ ਨਾਲ਼ ਵਿਵਾਦਤ
| established_event1 = ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ [[ਸਪੇਨ]] ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ
| established_date1 = &lt;br/&gt;੧੪ ਨਵੰਬਰ ੧੯੭੫
| established_event2 = ਗਣਰਾਜ ਘੋਸ਼ਣਾ
| established_date2 = ੨੭ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੯੭੬
| established_event3 = {{nowrap|ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਰਾਜਖੇਤਰ}}
| established_date3 = ੨੦% ਤੋਂ ੨੫%&lt;sup&gt;d&lt;/sup&gt;
| time_zone = [[Coordinated Universal Time|UTC]]
| utc_offset = +੦
| time_zone_DST = | utc_offset_DST =
| cctld = .eh&lt;sup&gt;ਫ&lt;/sup&gt;
| footnote_ਅ = ਸਹਿਰਾਵੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ੪ ਮੁਤਾਬਕ। ਇਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤਿਨਦੂਫ਼ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਕੋਈ ਕੰਧ ਦੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਜੋਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਰ ਲਹਿਲੂ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
| footnote_ਬ = ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਇਹ ਗਣਰਾਜ ਆਪਣਾ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ।
| footnote_ਸ = 500,000 is the estimate given for the population of Western Sahara based on comparative study of population growth since 1975, the date where the last census took place in Western Sahara. 100,000 is the estimated number of people living in the [[Tindouf province|Tindouf]] refugee camps in [[Algeria]] where the SADR is headquartered.
| footnote_ਦ = ਘੋਸ਼ਤ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦਾ ੮੦% ਹਿੱਸਾ ਮੋਰਾਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਹੈ।
| footnote_ਫ = Associated with [[Western Sahara]] but not yet granted to any claimant.{{bigger|&lt;ref&gt;[http://www.icann.org/minutes/prelim-report-16oct07.htm Preliminary Report for Special Meeting of the ICANN Board of Directors] ICANN, October 16, 2007&lt;/ref&gt;}}
}}

'''ਸਹਿਰਾਵੀ ਅਰਬ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ''' ('''SADR''') ({{lang-ar|الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية}} ''ਅਲ-ਜਮਹੂਰੀਆਹ ਅਲ-`ਅਰਬੀਆਹ ਅਸ-ਸਹਿਰਾਵੀਆਹ ਅਦ-ਦੀਮੂਕ੍ਰਾਤੀਆ''; [[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]]: ''República Árabe Saharaui Democrática'' ਜਾਂ '''RASD''') ਇੱਕ ਅੰਸ਼-ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ [[ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ]], ਇੱਕ ਪੂਰਵਲੀ ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀ, 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ੨੭ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੯੭੬ ਨੂੰ [[ਬੀਰ ਲਹਿਲੂ]], ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਸਾਰੀਓ ਫ਼ਰੰਟ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਘੋਸ਼ਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ੨੦-੨੫% ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://suevia2008.googlepages.com/CUADROZONASDIVISINDELSHARAOCCIDENTAL.pdf Cuadro de zonas de división del Sáhara Occidental] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407173125/https://ccc24f5d-a-62cb3a1a-s-sites.googlegroups.com/site/suevia2008/CUADROZONASDIVISINDELSHARAOCCIDENTAL.pdf?attachauth=ANoY7cpRY52nN7JujiSFykJ47rEME350nsYIT9G9bC0zqR8oGDkSQ5vhMsoZRkH2RkakwlJedlPwUKsAv5gGK2TN09VcpQvRfe8t7YmrlfFQTckpO_XtZFqz9CQxYTjmPQUzo8YCkL_R_4DJaJaCdMlzuN4a8S56H-LI1sKUGsQoztQY2H2jOgY7qP6vh5HBSWfTrJwda-jVZwrUkP7MMq3gTHyvTrc2iD8Ykpz90SfXyULFge3r3XbaJHRsDF-cny2u9Zu3bUwo&amp;attredirects=0 |date=2020-04-07 }} {{es icon}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠਲੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਰਾਜਖੇਤਰ ਜਾਂ ਅਜ਼ਾਦ ਜੋਨ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਤਕਰਾਰੀ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮੋਰਾਕੋ]] ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.maroc.ma/NR/exeres/FBCB0A23-2230-4D0E-87B9-E07B305A6CD7.htm |title=Numerous reports from the Official Portal of the Government of Morocco refer to the area as a &quot;buffer zone&quot;. |access-date=2013-01-16 |archive-date=2012-09-12 |archive-url=https://archive.today/20120912051556/www.maroc.ma/NR/exeres/FBCB0A23-2230-4D0E-87B9-E07B305A6CD7.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼]]</text>
      <sha1>3jkq1t8vau18e5vq5xvznt4fpkx8fhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਕਸ਼ਮਣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27585</id>
    <revision>
      <id>850897</id>
      <parentid>850383</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>850897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="0074jf309xmds7vscu2gwd19soy9lwq" xml:space="preserve">{{ਬੇਹਵਾਲਾ|}}
[[ਤਸਵੀਰ:Lakshmana at Srivaikundam.jpg|thumb]]
'''ਲਕਸ਼ਮਣ''' ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ [[ਰਾਮ]] ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਭਰਾ ਹਨ।
{{ਰਾਮਾਇਣ}}
{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਾਤਰ]]</text>
      <sha1>0074jf309xmds7vscu2gwd19soy9lwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹੈਰਤਾ ਮਿਊਲਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30802</id>
    <revision>
      <id>850906</id>
      <parentid>626578</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11597" sha1="7kumng9tgc6ej27bp9841zizz8l79y7" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name = ਹੇਰਤਾ ਮੁਲਰ
| image = Herta Müller 1.jpg
| imagesize =
| caption = (2012)
| pseudonym = 
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|1953|8|17|df=y}}
| birth_place = [[ਐਸ ਆਰ ਰੋਮਾਨੀਆ|ਰੋਮਾਨੀਆ]]
| death_date =
| death_place =
| occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ
| nationality = ਜਰਮਨ 
| period = 1982–ਹਾਲ
| genre =
| subject =
| movement = 
| notableworks = ''[[ਨਾਦਿਰਸ (ਸਵੈਜੀਵਨੀ)|ਨਾਦਿਰਸ]]'' &lt;br/&gt; ''[[ਦ ਪਾਸਪੋਰਟ]]'' &lt;br/&gt; ''[[ਦ ਲੈਂਡ ਆਫ ਗਰੀਨ ਪਲਮਸ]]'' &lt;br/&gt; ''[[ਦ ਅਪਾਇੰਟਮੈਂਟ (ਨਾਵਲ)|ਦ ਅਪਾਇੰਟਮੈਂਟ]]'' &lt;br/&gt; ''[[ਦ ਹੰਗਰ ਏਂਜਲ]]''
| awards = [[ਰੋਸਵਿਥਾ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1990) &lt;br/&gt; [[ਕਲੇਸਤ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1994) &lt;br/&gt; [[ਅਰਿਸਤੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1995) &lt;br/&gt; [[ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਮਪੈਕ ਡਬਲਿਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਅਵਾਰਡ]] (1998) &lt;br/&gt; [[ਕਾਰਲ ਜੁਕਮੇਅਰ ਮੈਡਲ]] (2002) &lt;br/&gt; [[ਫਰਾਂਜ਼ ਵੇਰਫੇਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (2009) &lt;br/&gt; {{Awd|[[ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ]]|2009}} &lt;br/&gt; [[ਹਾਫ਼ਮੈਨ ਵਾਨ ਫਾਲਰਸਲੇਬੇਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (2010)
| influences = [[ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ (ਨਾਵਲਕਾਰ)]], [[ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਸਾਹਿਤ]], [[ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.infloox.com/person?id=4da75d24 |title=Literary influences of Herta Muller |access-date=2014-03-20 |archive-date=2009-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091013071959/http://www.infloox.com/person?id=4da75d24 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091013071959/http://www.infloox.com/person?id=4da75d24 |date=2009-10-13 }}&lt;/ref&gt;
| influenced = 
| signature =
| website = 
}}
'''ਹੇਰਤਾ ਮੁਲਰ''' (ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1953) ਜਰਮਨ-ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ 2009 ਦੇ [[ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ]] ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ]] ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,4774078,00.html Literaturnobelpreis geht an Herta Müller | Kultur &amp; Leben | Deutsche Welle | 08.10.2009]. Dw-world.de. Retrieved on 2009-10-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.goethe.de/ins/us/bos/en5124021.htm Goethe.de]{{dead link|date=October 2009}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਕ ਨਿਕੋਲਈ ਸਿਜੇਸਕਿਊ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਜਰਮਨ ਸਮੁਦਾਏ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਜੀਵ ਚਿਤਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
==ਜੀਵਨੀ==
ਹੇਰਤਾ ਮੁਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 1953 ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ [[ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ]] ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਸਥਿਤ ਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/hindi/news/2009/12/091218_herta_nobel.shtml हेर्ता को साहित्य का नोबेल- ਹਿੰਦੀ ਬੀਬੀਸੀ]&lt;/ref&gt;

1970 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੇਰਤਾ ਮੁਲਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਗਵਾਉਣੀ ਪਈ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਚੱਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਛਪਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੇਂਸਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਸਨਮਾਨ ==

* 1981 ਐਡਮ-ਮੂਲਰ-ਗੁਟੇਨਬਰੂਨ, ਟੇਮਸਵਰ ਲਿਟਰੇਚਰ ਸਰਕਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1984 ਅਸਪੈਕਟ - ਲਿਟਰੇਟੁਰਪੀਸ
* 1985 ਰਯੂਰਿਸ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1985 ਬਰਮਨ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਇਨਕਰਜਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਇਜ਼
* 1987 ਰਿਕਾਰਡਾ-ਹਰਮ ਇਨਾਮ ਡਰਮਸਟੈਡ ਦਾ
* 1989 ਮੈਰੀਲੀਅਜ਼-ਫਲੇਅਰ-ਪ੍ਰੀਜ ਆਫ ਇੰਗੋਲਸਟੈਡ
* 1989 ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਨਾਮ, ਗੇਰਹਾਰਟ ਸੇਸੇਕਾ, ਹੇਲਮਥ ਫਰੇਂਡਰਫਰ, ਕਲਾਸ ਹੇਂਸਲ, ਜੋਹਾਨ ਲਿਪੇਟ, ਵਰਨਰ ਸੈਲਨਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਟੋਟੋਕ, ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ
* 1990 ਬੈਡ ਗੈਂਡਰਸ਼ਾਈਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੋਸਵਿਥ ਮੈਡਲ
* 1991 ਕ੍ਰਨੀਚਸਟੀਨਰ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1993 ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਪ੍ਰਾਇਜ਼
* 1994 ਕਲੇਇਸਟ ਪ੍ਰਾਇਜ਼
* 1995 ਅਰਿਸਤੋਸਨ ਪ੍ਰਾਇਜ਼
* 1995/96 ਸਿਟੀ-ਰਾਇਟਰ ਆਫ ਫ੍ਰਾਂਕਫੁਰਟ-ਬਰਜਨ-ਏਂਖੇਇਮ
* 1997 ਗਰਾਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 1998 ਇਡਾ-ਦੇਹਮੇਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਪੱਲਮਜ਼ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਬਲਿਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2001 ਸੀਸੇਰੋ ਸਪੀਕਰ ਪ੍ਰਾਇਜ਼
* 2002 ਰਹਾਇਨਲੈਂਡ-ਪਲੇਸਤੀਨ ਦਾ ਕਾਰਲ-ਜੁਕਮਾਇਰ-ਮੇਡਲੀ
* 2003 ਜੋਸਫ਼-ਬ੍ਰੇਟਬੈਚ-ਪਰੇਇਸ( ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮਾਇਕਲ ਅਤੇ ਹਰਾਲਡ ਵੇਨਰਿਚ ਨਾਲ)
* 2004 ਕੋਨਾਰਡ-ਐਡੀਨਿਉਰ ਸਟੀਫਤੰਗ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2005 ਬਰਲਿਨ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2006 ਯੂਰਪੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਵੁਰਥ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਲਟਰ ਹੇਸਨਕਲੇਵਰ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2009 ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
* 2009 ਫਰਾਂਜ਼ ਵਰਫਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟ ਅਵਾਰਡ , ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ 'ਏਵਰੀਥਿੰਗ ਆਈ ਪੋਸੇਸ ਆਈ ਕੈਰੀ ਵਿਦ ਮੀ' ਲਈ&lt;ref&gt;[http://www.z-g-v.de/aktuelles/index.php3?id=884 Zentrum gegen Vertreibungen] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607074727/http://www.z-g-v.de/aktuelles/index.php3?id=884|date=2011-06-07}}. Z-g-v.de (2002-01-17). Retrieved on 2009-10-26.&lt;/ref&gt;
* 2010 ਹੋਫ਼ਮਨ ਫਾਲਰਸਲੇਬਨ ਪ੍ਰਾਇਜ਼ 
* 2013 ਬੇਸਟ ਟਰਾਂਸਲੇਟਡ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ, ਸ਼ੋਰਟਲਿਸਟ, ਦ ਹੰਗਰ ਐਂਜਲ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?id=6822|title=2013 Best Translated Book Award: The Fiction Finalists|last=Post|first=Chad W.|date=10 April 2013|work=Three Percent|access-date=2013-04-11}}&lt;/ref&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{Commons category|Herta Müller}}

* [https://web.archive.org/web/20060719103131/http://www.dickinson.edu/glossen/heft1/hertabio.html Herta Müller], short biography by Professor of German Beverley Driver Eddy at [[Dickinson College]]
* [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/herta-muller/ Herta Müller]: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the [[Prague Writers' Festival]]
* [http://www.complete-review.com/authors/mullerh.htm Herta Müller], at ''[[complete review]]''
* [http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=128 List of Works]
* [http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html Herta Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html |date=2008-10-06 }}, profile by [[International Literature Festival Berlin]]. Retrieved on 7 October 2009
* [https://web.archive.org/web/20091013180057/http://www.rri.ro/arh-art.shtml?lang=1&amp;sec=13&amp;art=4641 Herta Müller interview] by [[Radio Romania International]] on Aug 17, 2007. Retrieved on 7 October 2009
* [http://www.signandsight.com/features/1910.html &quot;Securitate in all but name&quot;], by Herta Müller. About her ongoing fight with the Securitate, August 2009
* [http://www.signandsight.com/features/1925.html &quot;Everything I Own I Carry with Me&quot;], excerpt from the novel. September 2009
* [http://www.goethe.de/kue/lit/aug/en5360302.htm Poetry and Labor Camp: Literature Nobel Laureate Herta Müller] [[Goethe-Institut]], December 2009
* [https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 &quot;The Evil of Banality&quot; – A review of The Appointment by Costica Bradatan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219080011/https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 |date=2010-02-19 }}, ''[[The Globe and Mail]]'', February 2010
* [https://web.archive.org/web/20110608060141/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=34229 &quot;Herta Müller: The 2009 Laureate of the Nobel Prize in Literature&quot;], ''[[Yemen Times]]''
* [https://web.archive.org/web/20130218052248/http://www.theaustralian.com.au/arts/review/half-lives-in-the-shadow-of-starvation/story-fn9n8gph-1226566626824 &quot;Half-lives in the shadow of starvation&quot;], review by Costica Bradatan of ''The Hunger Angel'', ''[[The Australian]]'', February 2013
* [http://channel.louisiana.dk/video/herta-muller-how-could-i-forgive How could I forgive. An interview with Herta Müller] Video by [[Louisiana Channel]]
* {{cite news|url=http://www.theparisreview.org/interviews/6328/the-art-of-fiction-no-225-herta-muller|title=Herta Müller, The Art of Fiction No. 225|author=Philip Boehm|date=Fall 2014|work=Paris Review|ref=none}}
* {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 7 December 2009 ''Jedes Wort weiß etwas vom Teufelskreis''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ]]</text>
      <sha1>7kumng9tgc6ej27bp9841zizz8l79y7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਾਂਜ਼-ਏਲੀਜ਼ੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40271</id>
    <revision>
      <id>850890</id>
      <parentid>542815</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2675" sha1="3j5nnwt0j78jk901o2onsrazyw1zk0p" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਪੈਰਿਸੀਆਈ ਗਲੀ
| arr_num=8&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;
| street_name=ਸ਼ਾਂਜ਼-ਏਲੀਜ਼ੇ ਦਾ ਛਾਂਦਾਰ ਮਾਰਗ &lt;br/&gt;Avenue des Champs-Élysées
| x=72
| y=63
| paris_map=paris plan wee green jms.jpg
| arr1=8ਵਾਂ
| quarter=Champs-Élysées. Faubourg du Roule.
| begins=ਪਲਾਸ ਦ ਲਾ ਕਨਕੋਰਡ
| ends=ਪਲਾਸ ਚਾਰਲਸ ਦ ਗੋਲ
| length=1910
| width=70
| creation=1670
| denomination=2 ਮਾਰਚ 1864
| area_map=Avenue des Champs-Élysées July 24, 2009 N1.jpg
| caption=The Champs-Élysées as seen from the Arc de Triomphe
}}
The '''ਸ਼ਾਂਜ਼-ਏਲੀਜ਼ੇ ਦਾ ਛਾਂਦਾਰ ਮਾਰਗ'''({{Lang-fr|Avenue des Champs-Élysées}}; {{IPA-fr|av(ə).ny de ʃɑ̃.ze.li.ze|-|Fr-les_Champs_Élysées.ogg}}) [[ਪੈਰਿਸ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ, ਕਾਹਵੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਐਸ਼ੋ-ਅਰਾਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਚੈਸਟਨੱਟ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਾਂਜ਼-ਏਲੀਜ਼ੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਲੀਆਂ 'ਚੋਂ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/news/executive-lifestyle/retail-rents-in-sydneys-pitt-st-mall-are-higher-than-luxury-shopping-strips-the-champs-elysees-and-londons-bond-street/story-e6frg9zo-1226127259264|title=Retail rents in Sydney's Pitt St Mall are higher than luxury shopping strips the Champs Elysees and London's Bond Street|date=1 September 2011|publisher=The Australian|access-date=1 ਜੂਨ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928191411/http://www.theaustralian.com.au/news/executive-lifestyle/retail-rents-in-sydneys-pitt-st-mall-are-higher-than-luxury-shopping-strips-the-champs-elysees-and-londons-bond-street/story-e6frg9zo-1226127259264|archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਕਈ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਜਿੱਤ ਦੀ ਡਾਟ]] ਅਤੇ [[ਪਲਾਸ ਦ ਲਾ ਕਨਕੋਰਡ]] ਵੀ ਇਸੇ ਗਲੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਂ [[ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ]] ਵਿਚਲੇ ਪੁਨੀਤ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ [[ਇਲੀਜ਼ੀਅਮ|ਇਲੀਜ਼ੀਆਈ ਮੈਦਾਨਾਂ]] ਲਈ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਂ ਹੈ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}</text>
      <sha1>3j5nnwt0j78jk901o2onsrazyw1zk0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44812</id>
    <revision>
      <id>850907</id>
      <parentid>828173</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17990" sha1="ckkkutit7tptoneetpmo6o5qgem317t" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ
| image = Helen Keller circa 1920 - restored.jpg
| alt = A woman with full dark hair and wearing a long dark dress, her face in partial profile, sits in a simple wooden chair. A locket hangs from a slender chain around her neck; in her hands is a magnolia, its large white flower surrounded by dark leaves.
| caption = ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ [[ਮੈਗਨੋਲੀਆ]] ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੀ, ਲਗਭਗ 1920
| birth_name = ਹੈਲਨ ਐਡਮਜ਼ ਕੈਲਰ
| birth_date = {{Birth date|1880|6|27|mf=y}}
| birth_place = [[ਤੁਸਕੁੰਬੀਆ, ਅਲਾਬਾਮਾ|ਤੁਸਕੁੰਬੀਆ]], [[ਅਲਾਬਾਮਾ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
| death_date = {{Death date and age|mf=yes|1968|6|1|1880|6|27}}
| death_place = ਆਰਕਨ ਰਿੱਜ&lt;br /&gt;[[ਈਸਟਨ, ਕਨੈਕਟੀਕਟ|ਈਸਟਨ]], [[ਕਨੈਕਟੀਕਟ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
| occupation = [[ਲੇਖਕ]], [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]], [[ਅਧਿਆਪਕ]]
| education= ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਕਾਲਜ
| magnum_opus = ਦ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਲਾਈਫ
| signature = helen_keller_signature.svg
}}
'''ਹੈਲਨ ਐਡਮਜ਼ ਕੈਲਰ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Helen Adams Keller; 27 ਜੂਨ 1880 – 1 ਜੂਨ 1968) ਇੱਕ [[ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ|ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਲੇਖਕ]], [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਅਤੇ [[ਅਧਿਆਪਕ]] ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਬਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The life of Helen Keller|publisher=Royal National Institute of Blind People|date=November 20, 2008|url=http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp|accessdate=January 22, 2009|archive-date=ਜੂਨ 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070607082507/http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607082507/http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp |date=ਜੂਨ 7, 2007 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Helen Keller FAQ|publisher=[[Perkins School for the Blind]]|url=http://www.perkins.org/vision-loss/helen-keller|accessdate=December 25, 2010}}&lt;/ref&gt; ਹੈਲਨ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ [[ਐਨੀ ਸੂਲੀਵੈਨ]] ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ, ਇਹ ਸਭ ''[[ਦ ਮਿਰੇਕਲ ਵਰਕਰ]]'' ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 27 ਜੂਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

==ਮੁਢਲੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ==
[[File:Helen Keller Birthplace House in Tuscumbia, Alabama.jpg|thumb|Helen Keller birthplace in Tuscumbia, Alabama]]
[[File:Helen Keller with Anne Sullivan in July 1888.jpg|thumb|right|Keller with [[Anne Sullivan Macy|Anne Sullivan]] vacationing on [[Cape Cod]] in July 1888]]
ਹੈਲਨ ਐਡਮਜ਼ ਕੈਲਰ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1880 ਨੂੰ [[ਤੁਸਕੁੰਬੀਆ, ਅਲਾਬਾਮਾ|ਤੁਸਕੁੰਬੀਆ]], [[ਅਲਾਬਾਮਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਘਰ ਆਈਵੀ ਗਰੀਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੈਲਨ ਦੇਖ ਅਤੇ ਸੁਣ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ 19 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਸੋਈਏ ਦੀ 6 ਸਾਲਾ ਲੜਕੀ, ਮਾਰਥਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/catalog/world/readfile?fk_files=729&amp;pageno=11|title=''The Story of My Life''|author=Helen Keller|page=11|publisher=Project Gutenberg|accessdate=March 7, 2010|archive-date=ਸਤੰਬਰ 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924114742/http://www.gutenberg.org/catalog/world/readfile?fk_files=729&amp;pageno=11|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਸ ਕੋਲ ਸੰਚਾਰ ਲਈ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਕੇਤ ਸਨ।

1886 ਦੀ ਹੈਲਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ [[ਚਾਰਲਜ਼ ਡਿਕਨਜ਼]] ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ [[ਅਮੈਰੀਕਨ ਨੋਟਸ]] ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਔਰਤ, [[ਲੌਰਾ ਬ੍ਰਿਜਮੈਨ]], ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸਨੇ ਹੈਲਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਚੀਸ਼ੋਮ ਨਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Worthington|first=W. Curtis|title=A Family Album: Men Who Made the Medical Center|url=http://www.muschealth.com/about_us/history/chislom.htm|edition=Medical University of South Carolina|isbn=978-0-87152-444-7}}&lt;/ref&gt; ਚੀਸ਼ੋਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ [[ਅਲੈਕਜ਼ਾਂਦਰ ਗਰਾਹਮ ਬੈਲ]] ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੈਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ [[ਪਰਕਿਨਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬਲਾਈਂਡ]] ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਿੱਥੇ ਲੌਰਾ ਬ੍ਰਿਜਮੈਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਮਾਈਕਲ ਅਨਾਗਨੋਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਐਨੀ ਸੂਲੀਵੈਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਲਗਭਗ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 49 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸੂਲੀਵੈਨ ਹੈਲਰ ਦੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਉਸਦੀ ਸਾਥਣ ਬਣੀ।

==ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ==
ਮਈ 1888 ਵਿੱਚ, ਕੈਲਰ ਨੇ ਪਰਕਿੰਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ &quot;ਦ ਬਲਾਇੰਡ&quot; ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1894 ਵਿੱਚ, ਕੈਲਰ ਅਤੇ ਸੂਲੀਵਾਨ &quot;ਰਾਈਟ-ਹੁਮਸਨ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਡਿਫ਼&quot; ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਡਿਫ਼ ​​ਹੋਰੇਸ ਮਾਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾਹ ਫੁੱਲਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਗਏ ਸਨ। 1896 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ &quot;ਕੈਂਬਰਿਜ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਯੰਗ ਲੇਡੀਜ਼&quot; ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, 1900 ਵਿੱਚ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ&lt;ref name=radcliff&gt;{{cite journal |title=HELEN KELLER IN COLLEGE – Blind, Dumb and Deaf Girl Now Studying at Radcliffe |journal=[[Chicago Tribune]] |date=October 13, 1900 |page=16 |url=http://archives.chicagotribune.com/1900/10/13/page/16/article/helen-keller-in-college}}&lt;/ref&gt;, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਊਥ ਹਾਊਸ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗਜ਼ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ, ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਇਲ ਦੇ ਮਗਨੈਟ ਹੈਨਰੀ ਹਟਲਨ ਰੋਜਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਐਬੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਖਰਚਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1904 ਵਿੱਚ, 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚਵਿੱਚਕੈਲਰ ਰੈਡਕਲਿਫ ਤੋਂ ਫੀ ਬੀਟਾ ਕਾਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ&lt;ref&gt;[https://www.pbk.org/Members &quot;Phi Beta Kappa Members&quot;]. The Phi Beta Kappa Society (PBK.org). Retrieved March 25, 2020.&lt;/ref&gt;, ਜੋ ਆਰਟਸ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਨ੍ਹੇ-ਬੋਲੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਲਹੈਲਮ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।&lt;ref&gt;[[Herbert Gantschacher]] &quot;Back from History! – The correspondence of letters between the Austrian-Jewish philosopher Wilhelm Jerusalem and the American [[deafblind]] writer Helen Keller&quot;, Gebärdensache, Vienna 2009, p. 35ff.&lt;/ref&gt;

ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ, ਕੈਲਰ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਸਪੀਚਾਂ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ &quot;ਸੁਣਨਾ&quot; ਸਿੱਖਿਆ - ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;Specifically, the reordered alphabet known as [[American Braille]]&lt;/ref&gt; ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ੋਲੇਨਰ ਕੁਆਰਟੇਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗੂੰਜਦਾ ਟੈਬਲੇਟ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=Spectrum2&gt;[https://web.archive.org/web/20131110155416/http://library.ndsu.edu/tools/dspace/load/?file=%2Frepository%2Fbitstream%2Fhandle%2F10365%2F21055%2Fnds-1917-10-31-0.pdf%3Fsequence%3D1 &quot;First Number Citizens Lecture Course Monday, November Fifth&quot;, ''The Weekly Spectrum''], North Dakota Agricultural College, Volume XXXVI no. 3, November 7, 1917.&lt;/ref&gt;

==ਸਹਿਯੋਗੀ==
[[File:PSM V63 D081 Helen keller and miss sullivan.png|thumb|Helen Keller in 1899 with lifelong companion and teacher Anne Sullivan. Photo taken by [[Alexander Graham Bell]] at his School of Vocal Physiology and Mechanics of Speech.]]
ਐਨ ਸੂਲੀਵਾਨ ਕੈਲਰ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਰਹੀ। ਸੂਲੀਵਾਨ ਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਜੌਹਨ ਮੈਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ 1914 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਪੌਲੀ ਥੌਮਸਨ (20 ਫਰਵਰੀ 1885&lt;ref name=&quot;Herrmann1999&quot;&gt;{{cite book|last=Herrmann|first=Dorothy|title=Helen Keller: A Life|url=https://books.google.com/books?id=VUp4uh87_eUC&amp;pg=PA266|accessdate=November 12, 2017|date=December 15, 1999|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226327631|pages=266–}}&lt;/ref&gt; - 21 ਮਾਰਚ, 1960) ਨੂੰ ਘਰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹੇ-ਬੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਕੈਲਰ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref name=grace&gt;{{cite web| url=http://www.graceproducts.com/helenkeller.htm| title=Tragedy to Triumph: An Adventure with Helen Keller| publisher=Graceproducts.com| accessdate=March 15, 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20160314143135/http://www.graceproducts.com/helenkeller.htm| archive-date=ਮਾਰਚ 14, 2016| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਕੈਲਰ, ਸੁਲੀਵਾਨ ਅਤੇ ਮੈਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫੌਰੈਸਟ ਹਿਲਜ਼, ਕੁਈਨਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਮੇਰਿਕਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਬਲਾਇੰਡ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਘਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।

ਐਨ ਸੁਲੀਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ 1936 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਕੈਲਰ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਲਰ ਅਤੇ ਥੌਮਸਨ ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਥੌਮਸਨ ਨੂੰ 1957 ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਿੰਨੀ ਕੋਰਬਲੀ, ਇੱਕ ਨਰਸ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1957 ਵਿੱਚ ਥੌਮਸਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਥੌਮਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੈਲਰ ਦੀ ਸਾਥੀ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;rnib&quot;&gt;{{cite web |title=The life of Helen Keller |publisher=Royal National Institute of Blind People |date=November 20, 2008 |url=http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp |accessdate=January 22, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607082507/http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp |archivedate=June 7, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607082507/http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_keller.hcsp |date=ਜੂਨ 7, 2007 }}&lt;/ref&gt;

==ਪੁਰਾਲੇਖ ਸਮੱਗਰੀ==
ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ ਦੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਸਮੱਗਰੀ ਗੁੰਮ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਵਿਨ ਟਾਵਰਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news| title=Helen Keller Archive Lost in World Trade Center Attack| url=http://www.pw.org/content/helen_keller_archive_lost_world_trade_center_attack| accessdate=April 26, 2015| work=[[Poets &amp; Writers]]| date=October 3, 2001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal| last1=Urschel| first1=Donna| title=Lives and Treasures Taken| journal=Library of Congress Information Bulletin| date=November 2002| volume=61| issue=11| url=https://www.loc.gov/loc/lcib/0211/911-treasures.html| publisher=[[Library of Congress]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| last1=Bridge| first1=Sarah| last2=Stastna| first2=Kazi| title=9/11 anniversary: What was lost in the damage| url=http://www.cbc.ca/news/world/9-11-anniversary-what-was-lost-in-the-damage-1.1123528| accessdate=April 26, 2015| publisher=[[CBC News]]| date=August 21, 2011}}&lt;/ref&gt;

ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਬਲਾਇੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web| title=Helen Keller – Our Champion| url=http://www.afb.org/info/about-us/helen-keller/12| publisher=American Foundation for the Blind| accessdate=November 7, 2015| date=2015| archive-date=ਨਵੰਬਰ 8, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20151108104716/http://www.afb.org/info/about-us/helen-keller/12| dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108104716/http://www.afb.org/info/about-us/helen-keller/12 |date=ਨਵੰਬਰ 8, 2015 }}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1968]]</text>
      <sha1>ckkkutit7tptoneetpmo6o5qgem317t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53448</id>
    <revision>
      <id>850881</id>
      <parentid>804482</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7894" sha1="i6a8mexksyrad0b9u0v6dyw3kacaza0" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
|name =ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ &lt;br/&gt;{{Nastaliq|وسیم اکرم}}
|image = Wasim_Akram.jpg
|country = ਪਾਕਿਸਤਾਨ 
|fullname = ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ 
|nickname = WAZ, Sultan of Swing, The Two W's (with [[Waqar Younis]]), King of Swing
|residence = [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਸਿੰਧ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]
|birth_date = {{Birth date and age|1966|6|3|df=yes}}
|birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]
|Heightmeter = 1.88
|batting = ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼
|bowling = ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼
|role = [[All-rounder]]
|international = true
|testdebutdate = 25 ਜਨਵਰੀ
|testdebutyear = 1985
|testdebutagainst = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
|testcap = 102
|lasttestdate = 9 ਜਨਵਰੀ
|lasttestyear = 2002
|lasttestagainst = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
|odidebutdate = 23 ਨਵੰਬਰ
|odidebutyear = 1984
|odidebutagainst = ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
|odicap = 53
|lastodidate = 1 ਮਾਰਚ
|lastodiyear = 2003
|lastodiagainst = ਭਾਰਤ
|odishirt = 3
| club1 = [[Hampshire County Cricket Club|ਹੈਮਪਸ਼ਾਇਰ]]
| year1 = 2003
| clubnumber1 =
| club4 = [[Pakistan International Airlines cricket team|Pakistan International Airlines]]
| year4 = 1992–2002
| clubnumber4 =
| club5 = [[Lancashire County Cricket Club|ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ]]
| year5 = 1988–1998
| clubnumber5 =
| club7 = [[Lahore cricket team|ਲਾਹੌਰ]]
| year7 = 1985–1987; 1997–1998, 2000–2001
| clubnumber7 =
| club8 = [[Pakistan Automobiles Corporation cricket team|Pakistan Automobiles Corporation]]
| year8 = 1984–1986
| clubnumber8 =
|
| columns = 4
| column1 = [[Test cricket|ਟੈਸਟ]]
| matches1 = 104
| runs1 = 2898
| bat avg1 = 22.64
| 100s/50s1 = 3/7
| top score1 = 257[[not out|*]]
| deliveries1 = 22627
| wickets1 = 414
| bowl avg1 = 23.62
| fivefor1 = 25
| tenfor1 = 5
| best bowling1 = 7/119
| catches/stumpings1 = 44/0
| column2 = [[One Day International|ODI]]
| matches2 = 356
| runs2 = 3717
| bat avg2 = 16.52
| 100s/50s2 = 0/6
| top score2 = 86
| deliveries2 = 18186
| wickets2 = 502
| bowl avg2 = 23.52
| fivefor2 = 6
| tenfor2 = 0
| best bowling2 = 5/15
| catches/stumpings2 = 88/0
| column3 = [[First-class cricket|FC]]
| matches3 = 257
| runs3 = 7161
| bat avg3 = 22.73
| 100s/50s3 = 7/24
| top score3 = 257[[not out|*]]
| deliveries3 = 50278
| wickets3 = 1042
| bowl avg3 = 21.64
| fivefor3 = 70
| tenfor3 = 16
| best bowling3 = 8/30
| catches/stumpings3 = 97/0
| column4 = [[List A cricket|LA]]
| matches4 = 594
| runs4 = 6993
| bat avg4 = 18.90
| 100s/50s4 = 0/17
| top score4 = 89[[not out|*]]
| deliveries4 = 29719
| wickets4 = 881
| bowl avg4 = 21.91
| fivefor4 = 12
| tenfor4 = 0
| best bowling4 = 5/10
| catches/stumpings4 = 147/0
| date = 4 April
| year = 2012
| source = http://www.espncricinfo.com/pakistan/content/player/43547.html ESPNCricinfo
}}
'''ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ''' ([[ਉਰਦੂ]]: وسیم اکرم‎; ਜਨਮ 3 ਜੂਨ 1966) ਇੱਕ ਭੂਤਪੂਰਵ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ। ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਈ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। [[ਵਿਸਡਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਲਮਾਨਕ]] ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰੇਗੰਢ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਵਰਲਡ XI ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਦਰਜ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 881 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਡੋਮੇਸਟਿਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮੁਥੀਹਾ ਮੁਰਲੀਧਰਨ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ 512 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Don Bradman, Shane Warne in Wisden's XI|url=http://www.theaustralian.com.au/sport/cricket/don-bradman-shane-warne-in-wisdens-xi/story-e6frg7rx-1226745875416|accessdate=23 October 2013|newspaper=theaustralian.com|date=23 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024073854/http://www.theaustralian.com.au/sport/cricket/don-bradman-shane-warne-in-wisdens-xi/story-e6frg7rx-1226745875416|archive-date=24 ਅਕਤੂਬਰ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sachin Tendulkar in Wisden's All-time World Test XI|url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/215990-sachin-tendulkar-in-wisdens-all-time-world-test-xi|accessdate=23 October 2013|newspaper=''[[NDTV]]''|date=23 October 2013|archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023230756/http://sports.ndtv.com/cricket/news/215990-sachin-tendulkar-in-wisdens-all-time-world-test-xi|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sachin Tendulkar named in Wisden all-time World Test XI|url=http://www.dnaindia.com/sport/report-sachin-tendulkar-named-in-wisden-all-time-world-test-xi-1907777|accessdate=23 October 2013|newspaper=''DNA India''|date=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=WG Grace and Shane Warne in Wisden all-time World Test XI|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/24640224|accessdate=23 October 2013|newspaper=''BBC.co.uk''|date=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;
।

2003 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਉਹ 500 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣਿਆ&lt;ref name = &quot;wasim_cricinfo&quot;&gt;{{citation|url=http://www.espncricinfo.com/pakistan/content/player/43547.html |title=Wasim Akram |publisher=[[ESPNcricinfo]] |accessdate=21 April 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;odi_wkts&quot;&gt;{{citation |url=http://uk.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BOWLING/ODI_BOWL_MOST_WKTS.html |title=Career Bowling – Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2007 |accessdate=21 April 2012 |archive-date=29 ਜੂਨ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629072629/http://uk.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BOWLING/ODI_BOWL_MOST_WKTS.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;lista_wkts&quot;&gt;{{citation |url=http://uk.cricinfo.com/db/STATS/LISTA/BOWLING/LISTA_MOST_WKTS_CAREER.html |title=List A Limited-Overs Most Wickets in Career |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2007 |accessdate=21 April 2012 |archive-date=31 ਦਸੰਬਰ 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031231020950/http://uk.cricinfo.com/db/STATS/LISTA/BOWLING/LISTA_MOST_WKTS_CAREER.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
। 2002 ਵਿੱਚ ਵਿਸਡਨ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਸਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਸੀਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਇਡਰਸ ਦਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕੋਚ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਨੇ IPL-6 ਵਿੱਚ ਬਰੇਕ ਲੈ ਲਈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਸਕੇ&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2013/content/story/606432.html&lt;/ref&gt;
।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>i6a8mexksyrad0b9u0v6dyw3kacaza0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਿਕਵਾ ਤੇ ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55764</id>
    <revision>
      <id>850892</id>
      <parentid>840865</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12343" sha1="kc804r16h8jkq13d500dl8m4zabmq03" xml:space="preserve">{{ਬੇ-ਹਵਾਲਾ}}
'''ਸ਼ਿਕਵਾ''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|شکوہ}}}}) ਅਤੇ '''ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|جواب شکوہ}}}}) [[ਉਰਦੂ]], [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਕਵੀ [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ]] ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ '''ਕੁੱਲੀਆਤ-ਏ-ਇਕਬਾਲ''' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ। '''ਸ਼ਿਕਵਾ''' ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਵਿਤਾ ਬਹੁਤੀ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਰਦੂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਹੈ। ''ਸ਼ਿਕਵਾ'' (1909) ਅਤੇ ''ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ'' (1913) ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਭਿਆਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਦੁਚਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ''ਸ਼ਿਕਵਾ'' ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਬਾਰੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ''ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ'' ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bookhut.net/shikwa-jawab-e-shikwa-download/|title=Shikwa Jawab e Shikwa Allama Iqbal Urdu pdf - Book Hut|date=2014-07-26|work=Book Hut|access-date=2018-03-09|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310024210/http://www.bookhut.net/shikwa-jawab-e-shikwa-download/|archive-date=2018-03-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://operationpakistan.wordpress.com/2014/04/04/shikwa-and-jawab-e-shikwa/|title=Shikwa and Jawab-e-Shikwa|date=2014-04-04|work=Operation Pakistan|access-date=2018-03-09|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ਸ਼ਿਕਵਾ''' ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਫ਼ਾਕ ਨਜ਼ਮ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰੈਲ 1911 ਦੇ ਜਲਸਾ ਅੰਜਮਨ ਹਿਮਾਇਤ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ। ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਰੀਵਾਜ਼ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਪੜ੍ਹੀ।

== 'ਸ਼ਿਕਵਾ' ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਾਰ==
'ਸ਼ਿਕਵਾ' ਨਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿੱਚ 31 ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦ ਵਿੱਚ 6 ਵਾਕ ਹਨ।﻿

ਪਹਿਲੇ 2 ਬੰਦ - ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਾਕ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੇ ਦੁੱਖ - ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।﻿ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ &quot;ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਹਮਦਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਕੌਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿਲਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈ &quot;।﻿

3- 13 ਬੰਦ - ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਦੇਯੋਗਦਾਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।﻿ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ &quot;ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ (ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ) ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚੋਂ ਝੂਠ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਇਸ ਜਗ ਉੱਤੇ ਬੜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚੋਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ।ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਦਿਨ- ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਤੌਹੀਦ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ।&quot;

14- 22 ਬੰਦ - ਇਕਬਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਬੇਅੰਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਸਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਤਿੱਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰਤ ਕੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਗਿਲਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਰੀ ਰਹਿਮਤ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਸਿਰਫ ਕਾਫਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਜੰਨਤ ਅਤੇ ਹੂਰਾਂ ਦੇ ਫੋਕੇ ਵਾਅਦੇ ਹੀ ਨਸੀਬ ਹੋਏ।

23- 31 ਬੰਦ - ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕਬਾਲ ਰੱਬ ਦੇ ਅੱਗੇ ਫਰਿਆਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਭੇਟ ਕਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿਹਰ ਭਰਿਆ ਹੱਥ ਰੱਖ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਧਿਆਉਣ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨਜ਼ਮ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਦੀ ਅੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਰਹੇ।

== 'ਜਵਾਬ - ਏ - ਸ਼ਿਕਵਾ' ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਾਰ==
'ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ' ਨਜ਼ਮ ਵਿੱਚ 36 ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦ ਵਿੱਚ 6 ਵਾਕ ਹਨ।﻿

ਪਹਿਲੇ 5 ਬੰਦ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਬਾਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਜ਼ਮ 'ਸ਼ਿਕਵਾ' ਸਾਰਾ ਆਸਮਾਨ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਬ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।﻿ ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਚੰਨ, ਸਿਤਾਰੇ, ਸੱਯਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਫਰਿਆਦ ਸੁਣ ਕੇ ਹੱਕੇ- ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।﻿ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਓ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਲੀਕੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਗੁਸਤਾਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ।﻿

6- 24 ਬੰਦ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।﻿ ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ - ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਪੁੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।﻿ ਨਾ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਛੇਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਣੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।﻿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕਾ ਬੰਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।﻿ ਰੱਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਵੀ ਨਾ-ਇੰਸਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।﻿ ਜੇ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਬਦਨਾਮ ਹੋਏ ਹੋ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰਾਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਹਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ - ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਬੜੇ ਉੱਚੇ - ਸੁੱਚੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ? ਤੁਸੀਂ ਹੂਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਨਤਾਂ ਦੇ ਹਕ਼ਦਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ।

25 - 36 ਬੰਦ - ਆਖਰੀ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਲ੍ਹਾ ਫਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ,&quot; ਤੁਸੀਂ ਸੁਸਤ ਕਿਓਂ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ? ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਬਰ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦੇ। ਜਦ ਤਕ ਤੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਵਫਾ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਰਹਾਂਗਾ&quot;
== ਅਨੁਵਾਦ ==
ਦੋਵਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਅਨੁਵਾਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨਃ &lt;ref name=&quot;Abdul Ghani&quot;&gt;{{Cite journal|last=Ghani|first=Abdul|year=2000|editor-last=Zulfiqar|editor-first=Ghulam Hussain|title=An Invaluable Translation Of 'Shikwa' And 'Jawab-E-Shikwa'|url=https://books.google.com/books?id=X9fXAAAAMAAJ|journal=Iqbal: Quarterly Journal of the Bazm-i-Iqbal|publisher=Bazm-i-Iqbal|publication-place=Lahore|volume=47|issue=1,2,3|page=87|oclc=831517581}}&lt;/ref&gt;

* ''ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਜਵਾਬ'' (1943) ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ
* ''ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਜਵਾਬ'' (1955) ਏ. ਜੇ. ਅਰਬੇਰੀ ਦੁਆਰਾ
* ਨਵਾਬ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਟਾਇਰੋ ਦੁਆਰਾ ''ਸ਼ਿੱਕਵਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿੱਕਆ''
* ''ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਜਵਾਬ'' (1981) -[[ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ|ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ]]
* ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ (1977) ਸੁਲੇਮਾਨ ਜ਼ੁਬੈਰ ਦੁਆਰਾ
* ''ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ'' (1998) ਰਾਜਾ ਸੁਲਤਾਨ ਜ਼ਹੂਰ ਅਖ਼ਤਰ ਦੁਆਰਾ
* ਸ਼ਿੱਕਵਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਸ਼ਿੱਕਵਾਃ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਜਵਾਬਃ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਜਵਾਬ (2015) ਅਬਦੁਸਲਾਮ ਪੁਥੀਗੇ ਦੁਆਰਾ
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ]]</text>
      <sha1>kc804r16h8jkq13d500dl8m4zabmq03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55873</id>
    <revision>
      <id>850885</id>
      <parentid>542118</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T15:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1612" sha1="2beitkvb2mjke60oupnsc75lnm8o1yj" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਹੁਬਾਹੀਆ
| name = ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ
| image = rhombus.svg
| caption = Two rhombi.
| type = [[ਚੁਬਾਹੀਆ]], [[ਦੁਪਿਰਾਮਿਡ]]
| edges = 4
| symmetry = [[dihedral symmetry|Dih&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]], [2], (*22), order 4
| coxeter = {{CDD|node_f1|2|node_f1}}
| schläfli = {&amp;nbsp;} + {&amp;nbsp;} or 2{&amp;nbsp;}
| area = &lt;math&gt;\tfrac{pq}{2}&lt;/math&gt; (half the product of the diagonals)
| dual = [[ਚੁਕੋਰ]]
| properties = [[convex polygon|convex]], [[isotoxal figure|isotoxal]]}}

[[ਯੂਕਲਿਡੀ ਰੇਖਕੀ]] ਵਿੱਚ '''ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ''' ਜਾਂ '''ਸਮਚਤਰਭੁਜ''' ਜਾਂ '''ਰੌਂਬਸ''' (◊) ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ (ਗ਼ੈਰ-ਆਪ-ਕੱਟਣਾ) [[ਚੁਬਾਹੀਆ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੀਆਂ ਚਾਰੋ ਬਾਹੀਆਂ ਇੱਕੋ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ==
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Rhombus|ਸਮਚੁਬਾਹੀਆ}}
*[https://web.archive.org/web/20081219144904/http://www.elsy.at/kurse/index.php?kurs=Parallelogram+and+Rhombus&amp;status=public Parallelogram and Rhombus - Animated course (Construction, Circumference, Area)]
*[http://www.mathopenref.com/rhombus.html Rhombus definition. Math Open Reference] With interactive applet.
*[http://www.mathopenref.com/rhombusarea.html Rhombus area. Math Open Reference] Shows three different ways to compute the area of a rhombus, with interactive applet.

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਹੁਬਾਹੀਏ]]</text>
      <sha1>2beitkvb2mjke60oupnsc75lnm8o1yj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਲਵਲਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55900</id>
    <revision>
      <id>850880</id>
      <parentid>840647</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8579" sha1="7og03p0oy4ek4wmbr7a09xzzvw2kk58" xml:space="preserve">{{ਵਲਵਲਾ}}
[[ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ|ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ]] ਵਿੱਚ '''ਵਲਵਲਾ''' ਜਾਂ '''ਭਾਵਨਾ''' ਜਾਂ '''ਜਜ਼ਬਾ''' ਇੱਕ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਮੁਢਲੇ ਲੱਛਣ ਮਨੋਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਅ, ਜੀਵ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਲਵਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੂਡ, ਸੁਭਾਅ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਮਿਜ਼ਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://psychology.about.com/od/psychologytopics/a/theories-of-emotion.htm |title=Theories of Emotion |publisher=Psychology.about.com |date=2013-09-13 |accessdate=2013-11-11 |archive-date=2013-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017213239/http://psychology.about.com/od/psychologytopics/a/theories-of-emotion.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਵਲਵਲੇ ਦਾ [[ਪ੍ਰੇਰਨਾ]], ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਪਿਛਾਂਹ-ਹਟੂ, ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name = &quot;Gaulin 6&quot;&gt;Gaulin, Steven J. C. and Donald H. McBurney. Evolutionary Psychology. Prentice Hall. 2003. ISBN 978-0-13-111529-3, Chapter 6, p 121-142.&lt;/ref&gt; An alternative definition of emotion is a &quot;positive or negative experience that is associated with a particular pattern of physiological activity.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Schacter|first=Daniel L.|title=Psychology Second Edition|url=https://archive.org/details/psychology0000scha|year=2011|publisher=Worth Publishers|location=41 Madison Avenue, New York, NY 10010|isbn=978-1-4292-3719-2|page=[https://archive.org/details/psychology0000scha/page/310 310]}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
==ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ==
* Dana Sugu &amp; Amita Chaterjee [https://sites.google.com/site/sugudana/articles-1 &quot;Flashback: Reshuffling Emotions&quot;], ''International Journal on Humanistic Ideology'', Vol. 3 No. 1, Spring–Summer 2010.
* Cornelius, R. (1996). ''The science of emotion''. New Jersey: [[Prentice Hall]].
* Freitas-Magalhães, A. (Ed.). (2009). Emotional Expression: The Brain and The Face. Porto: University Fernando Pessoa Press. ISBN 978-989-643-034-4.
* Freitas-Magalhães, A. (2007). ''The Psychology of Emotions: The Allure of Human Face''. Oporto: [[University Fernando Pessoa]] Press.
* González, Ana Marta (2012). The Emotions and Cultural Analysis. Burlington, VT: Ashgate. ISBN 978-1-4094-5317-8
* Ekman, P. (1999). &quot;[https://web.archive.org/web/20101228085345/http://www.paulekman.com/wp-content/uploads/2009/02/Basic-Emotions.pdf Basic Emotions]&quot;. In: T. Dalgleish and M. Power (Eds.). ''Handbook of Cognition and Emotion''. John Wiley &amp; Sons Ltd, Sussex, UK:.
* [[Nico Frijda|Frijda, N.H.]] (1986). ''The Emotions''. Maison des Sciences de l'Homme and [http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521316006 Cambridge University Press] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050316220621/http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521316006 |date=2005-03-16 }}
* Hochschild, A.R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feelings. Berkeley: [[University of California Press]].
* Hogan, Patrick Colm. (2011). [http://www.themontrealreview.com/2009/What-literature-teaches-us-about-emotion.php ''What Literature Teaches Us about Emotion''] Cambridge: Cambridge University Press.
* Hordern, Joshua. (2013). [http://ukcatalogue.oup.com/product/academic/philosophy/social/9780199646814.do#.UZuheMqmVuR ''Political Affections: Civic Participation and Moral Theology''] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130616040342/http://ukcatalogue.oup.com/product/academic/philosophy/social/9780199646814.do%23.UZuheMqmVuR#.UZuheMqmVuR |date=2013-06-16 }}. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0199646813
* LeDoux, J.E. (1986). The neurobiology of emotion. Chap. 15 in J.E. LeDoux &amp; W. Hirst (Eds.) ''Mind and Brain: dialogues in cognitive neuroscience''. New York: Cambridge.
* Mandler, G. (1984). ''Mind and Body: Psychology of emotion and stress''. New York: Norton.
* Nussbaum, Martha C. (2001) ''Upheavals of Thought: The Intelligence of Emotions.'' Cambridge: Cambridge University Press.
* Plutchik, R. (1980). A general psychoevolutionary theory of emotion. In R. Plutchik &amp; H. Kellerman (Eds.), ''Emotion: Theory, research, and experience: Vol. 1. Theories of emotion'' (pp.&amp;nbsp;3–33). New York: Academic.
* [http://www.libertary.com/book/emotion-seduction-intimacy Ridley-Duff, R.J. (2010). Emotion, Seduction and Intimacy: Alternative Perspectives on Human Behaviour (Third Edition), Seattle: Libertary Editions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227003353/http://www.libertary.com/book/emotion-seduction-intimacy |date=2010-12-27 }}
* Roberts, Robert. (2003). ''Emotions: An Essay in Aid of Moral Psychology.'' Cambridge: Cambridge University Press.
* Scherer, K. (2005). [http://www.affective-sciences.org/system/files/2005_Scherer_SSI.pdf What are emotions and how can they be measured?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216225314/http://www.affective-sciences.org/system/files/2005_Scherer_SSI.pdf |date=2008-12-16 }} ''Social Science Information'' Vol. 44, No. 4: 695–729.
* Solomon, R. (1993). ''The Passions: Emotions and the Meaning of Life''. Indianapolis: [[Hackett Publishing]].
* Zeki, S. &amp; Romaya, J.P. (2008), &quot;Neural correlates of hate&quot;, PloS one, vol. 3, no. 10, pp.&amp;nbsp;3556.
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Cognitive_Psychology_and_Cognitive_Neuroscience/Motivation_and_Emotion Wikibook Cognitive psychology and cognitive neuroscience]
* [[Dror Green]] (2011). &quot;Emotional Training, the art of creating a sense of a safe place in a changing world&quot;. Bulgaria: Books, Publishers and the Institute of Emotional Training.
* Goldie, Peter. (2007). &quot;Emotion&quot;. Philosophy Compass, vol. 1, issue 6

==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ==
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Emotions|ਵਲਵਲਿਆਂ}}
* [http://www.wcl.ece.upatras.gr/ai/resources/demo-emotion-recognition-from-speech Online Demo: Emotion recognition from speech, University of Patras, Wire Communication Lab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101020433/http://www.wcl.ece.upatras.gr/ai/resources/demo-emotion-recognition-from-speech |date=2016-01-01 }}
* [http://feelab.ufp.pt/index.swf Facial Emotion Expression Lab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208131810/http://feelab.ufp.pt/index.swf |date=2015-12-08 }}
* [http://www.cnx.org/content/m14358/latest CNX.ORG: The Psychology of Emotions, Feelings and Thoughts (free online book)] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090725131903/http://cnx.org/content/m14358/latest/ |date=2009-07-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20150523170122/http://www.qmul.ac.uk/emotions/ Queen Mary Centre for the History of the Emotions]
* [http://emotion-research.net/ Humaine Emotion-Research.net: The Humaine Portal: Research on Emotions and Human-Machine Interaction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221002651/http://emotion-research.net/ |date=2018-12-21 }}
* [http://www.philosophyofmind.net/ PhilosophyofMind.net: Philosophy of Emotions portal]
* [http://www.affective-sciences.org/ Swiss Center for Affective Sciences]
* [http://www.iep.utm.edu/e/emotion.htm ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਗਿਆਨਕੋਸ਼: ਵਲਵਲੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ]
* [http://plato.stanford.edu/entries/emotion/ The Stanford Encyclopedia of Philosophy: ਵਲਵਲਾ]
* [http://emotion.nsma.arizona.edu/emotion.html ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ: ਸਾਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ:cCC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513061944/http://emotion.nsma.arizona.edu/emotion.html |date=2012-05-13 }}
* [http://www.mpib-berlin.mpg.de/en/research/history-of-emotions Center for the History of Emotions, ਮਾਕਸ ਪਲਾਂਕ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਅਦਾਰਾ, ਬਰਲਿਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505125400/https://www.mpib-berlin.mpg.de/en/research/history-of-emotions |date=2015-05-05 }}

{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]]</text>
      <sha1>7og03p0oy4ek4wmbr7a09xzzvw2kk58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63115</id>
    <revision>
      <id>850882</id>
      <parentid>840887</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12209" sha1="o4otzzyg7eask02b2pudhx0pi2lhdf9" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| name = ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ
| logo = Wikimania logo with text.svg
| logo_alt = ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ ਲੋਗੋ
| logo_caption = ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ ਲੋਗੋ
| logo_size = 150px
| image = 14-08-10-wikimania-gruppenfoto-01.jpg
| image_size = 250px
| alt = 2014 ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟ
| caption = 2014 ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟ
| status = Active
| genre = ਕਾਨਫਰੰਸ
| date = &lt;!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} &quot;dates=&quot; also works, but do not use both --&gt;
| begins = &lt;!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} --&gt;
| ends = &lt;!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} --&gt;
| frequency = ਸਾਲਾਨਾ
| venue =
| location = {{plainlist|
* 2005: [[ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ]], ਜਰਮਨੀ
* 2006: [[ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ|ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ]], ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ
* 2007: [[ਤਾਈਪੇ]], ਤਾਇਵਾਨ
* 2008: [[ਸਿਕੰਦਰੀਆ]], [[ਮਿਸਰ]]
* 2009: [[ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ]], ਅਰਜਨਟੀਨਾ
* 2010: [[ਗਡੇਨਸਕ]], ਸਵੀਡਨ
* 2011: [[ਹਾਇਫਾ]], ਇਸਰਾਈਲ
* 2012: [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ]], ਅਮਰੀਕਾ
* 2013: [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ]]
* 2014: [[ਲੰਡਨ]], ਯੂ.ਕੇ.
* 2015: [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ]], [[ਮੈਕਸੀਕੋ]]
* 2016: [[ਐਸੀਨੋ ਲਾਰੀਓ]], [[ਇਟਲੀ]]
}}
| coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LON|type:event|display=inline,title}} --&gt; 
| country =
| first = 2005
| founder_name = 
| last = &lt;!-- Date of most recent event; if the event will not be held again, use {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --&gt;
| prev = 
| next = 
| participants = 
| years_active = &lt;!-- {{age|YYYY|mm|dd}} Date of the first occurrence --&gt;
| organizer = ਲੋਕਲ ਵਲੰਟੀਅਰ ਟੀਮਾਂ
| filing = ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ
| attendance =
| website = [//wikimania.wikimedia.org wikimania.wikimedia.org]
| capacity =
| area = 
| budget = 
| activity = 
| leader_name =
| patron = 
| organised = &lt;!-- &quot;organized=&quot; also works --&gt;
| people = 
| member = 
| sponsor =
| footnotes = 
}}

'''ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ''' [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]] ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੈ। ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਹੋਰ ਵਿੱਕੀ, [[ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ]], ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਮੱਗਰੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਹਿਲੂ ਆਦਿ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

==ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ਵਿਕੀਮੀਨੀਆ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ
! ਲੋਗੋ
! ਕਾਨਫਰੰਸ
! ਤਾਰੀਖ
! ਸਥਾਨ
! ਹਾਜ਼ਰੀ
! ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵ
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania-468x60-en.png|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2005 conference, held in Frankfurt, Germany]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2005:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2005]]
| data-sort-value=&quot;08-05&quot; | ਅਗਸਤ 5–7
| [[ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ]], [[ਜਰਮਨੀ]]
| data-sort-value=&quot;0380&quot; | 380&lt;ref name=mania05&gt;[//wikimania2005.wikimedia.org/wiki/Main_Page Main Page – Wikimania 2005]. wikimedia.org&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2005 presentations|slides, video]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania (spacing).png|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2006 conference, held in Cambridge, Massachusetts]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2006:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2006]]
| data-sort-value=&quot;08-04&quot; | ਅਗਸਤ 4–6
| [[ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ|ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ]], ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ
| data-sort-value=&quot;0400&quot; | 400&lt;ref name=attendees2006/&gt;
| [//wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Proceedings:Index slides and papers], [//wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Archives video]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania2007 logo.svg|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2007 conference, held in [[Taipei]], [[Taiwan]]]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2007:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2007]]
| data-sort-value=&quot;08-03&quot; | ਅਗਸਤ 3–5
| [[ਤਾਈਪੇ]], ਤਾਇਵਾਨ
| data-sort-value=&quot;0440&quot; | 440&lt;ref name=NYT/&gt;
| [[:commons:Wikimania 2007|Commons gallery]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania2008 logo.png|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2008 conference, held in Alexandria, Egypt]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2008:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2008]]
| data-sort-value=&quot;07-17&quot; | July 17–19
| [[ਸਿਕੰਦਰੀਆ]], [[ਮਿਸਰ]]
| data-sort-value=&quot;0650&quot; | 650&lt;ref name = WSJ-Egypt&gt;[[James Gleick]], [https://www.wsj.com/articles/SB121815517776622597?mod=googlewsj Wikipedians Leave Cyberspace, Meet in Egypt], ''[[Wall Street Journal]]'', August 8, 2008.&lt;/ref&gt;
| [https://web.archive.org/web/20110206173303/http://corp.kaltura.com/devwiki/index.php/Wikimania_Sessions abstracts], [//wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Presentations slides], [//wikimania2008.wikimedia.org/wiki/Schedule#Discussion_pages.2C_slides_and_video_recordings video]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania 2009 logo-C.svg|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2009 conference, held in Buenos Aires, Argentina]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2009:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2009]]
| data-sort-value=&quot;08-26&quot; | ਅਗਸਤ 26–28
|[[ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ]], ਅਰਜਨਟੀਨਾ
| data-sort-value=&quot;0559&quot; | 559&lt;ref name=meta&gt;[//meta.wikimedia.org/Wikimania#Wikimania 2009 Wikimedia.org]&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2009 presentations|slides, video]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
| &lt;center&gt;[[File:Sans-wikimaniagdansk2010-july-pl.svg|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2010 conference, held in Gdańsk, Poland]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2010:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2010]]
| data-sort-value=&quot;07-09&quot; | July 9–11
| [[ਗਡੇਨਸਕ]], ਸਵੀਡਨ
| data-sort-value=&quot;0500&quot; | about 500&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[//wikimania2010.wikimedia.org/wiki/Attendees/en Wikimania 2010 site – Attendees]. wikimedia.org.&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2010 presentation slides|slides]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania 2011 Haifa Logo.svg|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2011 conference, held in Haifa, Israel]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2011:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2011]]
| data-sort-value=&quot;08-04&quot; | ਅਗਸਤ 4–7
| [[ਹਾਇਫਾ]], ਇਸਰਾਈਲ
| data-sort-value=&quot;0720&quot; | 720&lt;ref name=&quot;Wikimania 2011 in Haifa&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.israelij.com/189892/WIKIMANIA2011 |title=Wikimania 2011 in Haifa |access-date=2018-07-24 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707090004/http://wikimania2011.wikimedia.org/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2011 presentations|presentations]], [https://www.youtube.com/user/WikimediaIL video]
|-style=&quot;height: 80px;&quot;
| &lt;center&gt;[[File:Wikimania 2012 banner.svg|150x80px|alt=Logo of the Wikimania 2012 conference, held in Washington DC, US]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2012:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2012]]
| data-sort-value=&quot;07-12&quot; | July 12–15
|[[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ]], ਅਮਰੀਕਾ
|
| data-sort-value=&quot;1400&quot; | 1,400&lt;ref&gt;{{cite web|title=Annual Report for Fiscal Year 2011–12|url=http://wikimediadc.org/wiki/Annual_report_(2011%E2%80%932012)|publisher=WikimediaDC|accessdate=30 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235409/http://wikimediadc.org/wiki/Annual_report_(2011%E2%80%932012)|archive-date=30 ਦਸੰਬਰ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wikimania 2012|url=http://www.groundreport.com/Media_and_Tech/Wikimania-2012/2947112|publisher=groundreport|accessdate=30 April 2013|archive-date=6 ਜੂਨ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606070939/http://www.groundreport.com/Media_and_Tech/Wikimania-2012/2947112|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 
| [[:commons:Category:Wikimania 2012 presentations|presentations]], [https://www.youtube.com/user/wikimediadc videos]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
| &lt;center&gt;[[File:Wikimania-2013-logo-final.png|150x80px|alt=Logo of Wikimania 2013]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2013:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2013]]
| data-sort-value=&quot;08-07&quot; | ਅਗਸਤ 7–11
| [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ]], ਚੀਨ 
| data-sort-value=&quot;0700&quot; | 700&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimania-l/2013-September/005337.html|title=[Wikimania-l] 2013 attendance figures?|work=wikimedia.org|accessdate=March 29, 2015}}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2013 presentations|presentations]], [https://www.youtube.com/user/WikimediaHK videos]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
| &lt;center&gt;[[File:Wikimania 2014 Shard logo v3 with logotype and date (small).svg|150x80px|alt=The logo of Wikimania 2014]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2014:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2014]]
| data-sort-value=&quot;08-06&quot; | ਅਗਸਤ 6–10
| [[ਲੰਡਨ]], ਯੂ.ਕੇ.
| data-sort-value=&quot;0&quot; | 1,762&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimania-l/2014-September/006375.html|title=[Wikimania-l] Wikimania 2014|work=wikimedia.org|accessdate=March 29, 2015}}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2014 presentations|presentations]], [[wm2014:Videos|videos]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania 15 Mexico logo.svg|150x80px|alt=Logo of Wikimania 2015]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2015:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2015]]
| data-sort-value=&quot;08-04&quot; | July 15–19
| [[ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ]], [[ਮੈਕਸੀਕੋ]]
| data-sort-value=&quot;0&quot; | 800{{ctn|date=March 2016}}
| [[:commons:Category:Wikimania 2015 presentations|presentations]], [[c:Category:Wikimania 2015 videos|videos]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Log Wikimania Esino Lario landscape.jpg|150x80px|alt=Logo of Wikimania 2016]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2016:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2016]]
| June 21–28
| [[ਐਸੀਨੋ ਲਾਰੀਓ]], [[ਇਟਲੀ]]
| data-sort-value=&quot;0&quot; | 1,200&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.laprovinciadilecco.it/stories/lago/il-bilancio-di-wikimania-a-esino-oltre-1200-presenze-di-70-nazioni_1189866_11/ | title=Il bilancio di Wikimania a Esino: Oltre 1200 presenze, di 70 nazioni | accessdate=28 June 2016 | date=27 June 2016 | work=La Provincia di Lecco | language=Italian}}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2016 presentations|presentations]], [[c:Category:Wikimania 2016 videos|videos]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:Wikimania Montreal logo path.svg|150x80px|alt=The logo of Wikimania 2017]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2017:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2017]]
| ਅਗਸਤ 9–13
| [[ਮੌਂਟ੍ਰੀਆਲ]], [[ਕਿਊਬੈਕ]], [[ਕਨੇਡਾ]]
| data-sort-value=&quot;0&quot; | 1,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://montrealgazette.com/news/local-news/wikipedia-founder-kicks-off-montreal-wikimania-by-urging-net-neutrality|title=Wikipedia founder kicks off Montreal Wikimania by urging net neutrality|date=August 11, 2017|publisher=|access-date=ਜੁਲਾਈ 24, 2018|archive-date=ਅਗਸਤ 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815062512/http://montrealgazette.com/news/local-news/wikipedia-founder-kicks-off-montreal-wikimania-by-urging-net-neutrality|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/3663977/wikipedia-conference-comes-to-montreal-for-first-time/|title=Wikipedia conference comes to Montreal for first time|publisher=}}&lt;/ref&gt;
| [[:commons:Category:Wikimania 2017 presentations|presentations]], [[c:Category:Wikimania 2017 - videos|videos]]
|- style=&quot;height: 80px;&quot;
|&lt;center&gt;[[File:WM18 Logo.jpg|150px|alt=Logo Wikimania Cape Town]]&lt;/center&gt;
| [[:wm2018:|ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ 2018]]
| July 18–22
| [[ਕੇਪ ਟਾਊਨ]], [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]]
| data-sort-value=&quot;0&quot; | 
| 
|}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿੱਕੀਮੈਨੀਆ]]</text>
      <sha1>o4otzzyg7eask02b2pudhx0pi2lhdf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜਗਰਾਉਂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66763</id>
    <revision>
      <id>850909</id>
      <parentid>822012</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T09:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>850909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13803" sha1="shynrcpe7n0gz4lx6pedlxa5y4x1u6z" xml:space="preserve">{{ਬੇਹਵਾਲਾ|}}
{{Infobox settlement
| name                     = ਜਗਰਾਉਂ
| native_name              = 
| native_name_lang         = 
| other_name               = ਜਗਰਾਵਾਂ
| nickname                 = 
| settlement_type          = ਸ਼ਹਿਰ
| image_skyline            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| pushpin_map              = ।ndia Punjab
| pushpin_label_position   = right
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ,ਭਾਰਤ
| latd                     = 30.78
| latm                     = 
| lats                     = 
| latNS                    = N
| longd                    = 75.48
| longm                    = 
| longs                    = 
| longEW                   = E
| coordinates_display      = 
| subdivision_type         = ਦੇਸ਼
| subdivision_name         = {{flag|ਭਾਰਤ}}
| subdivision_type1        = ਰਾਜ
| subdivision_name1        = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2        = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2        = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ]]
| established_title        = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date         = 
| founder                  = 
| named_for                = 
| government_type          = 
| governing_body           = ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ (ਭਾਰਤ)
| unit_pref                = Metric
| area_footnotes           = 
| area_rank                = 
| area_total_km2           = 
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 234 ਮੀਟਰ
| population_total         = 65,240
| population_as_of         = 2001
| population_rank          = 
| population_density_km2   = auto
| population_demonym       = 
| population_footnotes     = 
| demographics_type1       = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1     = ਦਫਤਰੀ
| demographics1_info1      = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| timezone1                = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1              = +5:30
| postal_code_type         = [[Postal।ndex Number|ਪਿੰਨ ਕੋਡ]]
| postal_code              = 142026
| area_code_type           = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ
| area_code                = +91 1624
| registration_plate       = PB 25
| website                  = 
| footnotes                = 
| coordinates              = {{coord|30.78|N|75.48|E|display=inline,title}}
| elevation_ft             = 768 ਫੁੱਟ
}}

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਸ਼ਹਿਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਾਗਰ ਆਓਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ&quot;, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਓਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੇਤਰ &quot;-ਗਰਾਉਂ&quot; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਪਿੰਡ&quot; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਓਂ ਵਿੱਚ। ਜਗਰਾਓਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23 ਮੀਲ), ਮੋਗਾ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (18 ਮੀਲ), ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 54 ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ==
ਜਗਰਾਉਂ ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਏ ਕੱਲ੍ਹਾ ਤੀਜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ, ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇੱਥੇ ਭਦਰਾ ਕਾਲੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਾਨਕਾਹ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਸੀ। 

[[ਤਸਵੀਰ:Lala Lajpat Rai Statue, Bus Stand, Jagraon.jpg|left|thumb|ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਬੁੱਤ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, [[ਜਗਰਾਉਂ]]]]
ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮੀਲ ਦੂਰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਰਸ ਮੁਬਾਰਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 1947 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਸਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਲੀਫਾ, ਮਤਾਬੰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਫਰਵਰੀ 1913 ਈ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਮੁਜੱਦੀਦ ਅਲੀਫ਼ ਥਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਆਰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਲੀ ਸਨ। ਮੌਲਵੀ ਮਜ਼ਹਰ ਹਸਨ ਵਕੀਲ ਮਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।


ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੈਨੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬਾਗ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]] ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਸਮੇਂ ਲਾਠੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੈਰਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸਮਝਦਿਆ [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬਦਲਾਲਊ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆ ਪੁਲਸ  ਅਫਸਰ ਸਕਾਟ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਂਡਰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਿਉਂਸਪਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਸੀ ਦੇ 'ਚੀਫ਼ਜ਼ ਐਂਡ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਆਫ਼ ਨੋਟ ਇਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ' ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਰਾਇ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉੱਲਾ ਖਾਨ ਸਾਬਕਾ ਐਮਪੀ (ਐਮਐਨਏ) ਰਾਏ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ।

1897 ਵਿਚ &quot;ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ&quot; ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਜਗਰਾਉਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ 21 ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ 10,000 ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ &quot;ਕੇਸਰੀ&quot;, ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 21 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਫਿਲਮ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਜ਼ਾਦੀ.</text>
      <sha1>shynrcpe7n0gz4lx6pedlxa5y4x1u6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>850910</id>
      <parentid>850909</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T09:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>850910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13803" sha1="9sxjzih4wfe7bhscfgcbttx9dha2p7t" xml:space="preserve">{{ਬੇਹਵਾਲਾ|}}
{{Infobox settlement
| name                     = ਜਗਰਾਉਂ
| native_name              = 
| native_name_lang         = 
| other_name               = ਜਗਰਾਵਾਂ
| nickname                 = 
| settlement_type          = ਸ਼ਹਿਰ
| image_skyline            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| pushpin_map              = ।ndia Punjab
| pushpin_label_position   = right
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ,ਭਾਰਤ
| latd                     = 30.78
| latm                     = 
| lats                     = 
| latNS                    = N
| longd                    = 75.48
| longm                    = 
| longs                    = 
| longEW                   = E
| coordinates_display      = 
| subdivision_type         = ਦੇਸ਼
| subdivision_name         = {{flag|ਭਾਰਤ}}
| subdivision_type1        = ਰਾਜ
| subdivision_name1        = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2        = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2        = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ]]
| established_title        = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date         = 
| founder                  = 
| named_for                = 
| government_type          = 
| governing_body           = ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ (ਭਾਰਤ)
| unit_pref                = Metric
| area_footnotes           = 
| area_rank                = 
| area_total_km2           = 
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 234 ਮੀਟਰ
| population_total         = 65,240
| population_as_of         = 2001
| population_rank          = 
| population_density_km2   = auto
| population_demonym       = 
| population_footnotes     = 
| demographics_type1       = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1     = ਦਫਤਰੀ
| demographics1_info1      = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| timezone1                = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1              = +5:30
| postal_code_type         = [[Postal।ndex Number|ਪਿੰਨ ਕੋਡ]]
| postal_code              = 142026
| area_code_type           = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ
| area_code                = +91 1624
| registration_plate       = PB 25
| website                  = 
| footnotes                = 
| coordinates              = {{coord|30.78|N|75.48|E|display=inline,title}}
| elevation_ft             = 768 ਫੁੱਟ
}}

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਸ਼ਹਿਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਾਗਰ ਆਓਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ&quot;, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਓਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੇਤਰ &quot;-ਗਰਾਉਂ&quot; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਪਿੰਡ&quot; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਓਂ ਵਿੱਚ। ਜਗਰਾਓਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23 ਮੀਲ), ਮੋਗਾ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (18 ਮੀਲ), ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 54 ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ==
ਜਗਰਾਉਂ ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਏ ਕੱਲ੍ਹਾ ਤੀਜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ, ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇੱਥੇ ਭਦਰਾ ਕਾਲੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਾਨਕਾਹ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਸੀ। 

[[ਤਸਵੀਰ:Lala Lajpat Rai Statue, Bus Stand, Jagraon.jpg|left|thumb|ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਬੁੱਤ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, [[ਜਗਰਾਉਂ]]]]
ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮੀਲ ਦੂਰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਰਸ ਮੁਬਾਰਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 1947 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਸਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਲੀਫਾ, ਮਤਾਬੰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਫਰਵਰੀ 1913 ਈ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਮੁਜੱਦੀਦ ਅਲੀਫ਼ ਥਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਆਰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਲੀ ਸਨ। ਮੌਲਵੀ ਮਜ਼ਹਰ ਹਸਨ ਵਕੀਲ ਮਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।


ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੈਨੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬਾਗ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]] ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਸਮੇਂ ਲਾਠੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੈਰਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸਮਝਦਿਆ [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬਦਲਾਲਊ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆ ਪੁਲਸ  ਅਫਸਰ ਸਕਾਟ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਂਡਰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਿਉਂਸਪਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਸੀ ਦੇ 'ਚੀਫ਼ਜ਼ ਐਂਡ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਆਫ਼ ਨੋਟ ਇਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ' ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਰਾਇ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉੱਲਾ ਖਾਨ ਸਾਬਕਾ ਐਮਪੀ (ਐਮਐਨਏ) ਰਾਏ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ।

1897 ਵਿਚ &quot;ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ&quot; ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਜਗਰਾਉਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ 21 ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ 10,000 ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ &quot;ਕੇਸਰੀ&quot;, ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 21 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਫਿਲਮ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਾਂ। 

{{ਅਧਾਰ|}}</text>
      <sha1>9sxjzih4wfe7bhscfgcbttx9dha2p7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>850911</id>
      <parentid>850910</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T09:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>850911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13839" sha1="61a3d1o61ercv7numxb7cth62pexa3a" xml:space="preserve">{{ਬੇਹਵਾਲਾ|}}
{{Infobox settlement
| name                     = ਜਗਰਾਉਂ
| native_name              = 
| native_name_lang         = 
| other_name               = ਜਗਰਾਵਾਂ
| nickname                 = 
| settlement_type          = ਸ਼ਹਿਰ
| image_skyline            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| pushpin_map              = ।ndia Punjab
| pushpin_label_position   = right
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ,ਭਾਰਤ
| latd                     = 30.78
| latm                     = 
| lats                     = 
| latNS                    = N
| longd                    = 75.48
| longm                    = 
| longs                    = 
| longEW                   = E
| coordinates_display      = 
| subdivision_type         = ਦੇਸ਼
| subdivision_name         = {{flag|ਭਾਰਤ}}
| subdivision_type1        = ਰਾਜ
| subdivision_name1        = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]
| subdivision_type2        = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
| subdivision_name2        = [[ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ]]
| established_title        = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date         = 
| founder                  = 
| named_for                = 
| government_type          = 
| governing_body           = ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ (ਭਾਰਤ)
| unit_pref                = Metric
| area_footnotes           = 
| area_rank                = 
| area_total_km2           = 
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 234 ਮੀਟਰ
| population_total         = 65,240
| population_as_of         = 2001
| population_rank          = 
| population_density_km2   = auto
| population_demonym       = 
| population_footnotes     = 
| demographics_type1       = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1     = ਦਫਤਰੀ
| demographics1_info1      = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| timezone1                = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1              = +5:30
| postal_code_type         = [[Postal।ndex Number|ਪਿੰਨ ਕੋਡ]]
| postal_code              = 142026
| area_code_type           = ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੋਡ
| area_code                = +91 1624
| registration_plate       = PB 25
| website                  = 
| footnotes                = 
| coordinates              = {{coord|30.78|N|75.48|E|display=inline,title}}
| elevation_ft             = 768 ਫੁੱਟ
}}

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਸ਼ਹਿਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਾਗਰ ਆਓਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ&quot;, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਓਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੇਤਰ &quot;-ਗਰਾਉਂ&quot; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਪਿੰਡ&quot; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਓਂ ਵਿੱਚ। ਜਗਰਾਓਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (9.9 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23 ਮੀਲ), ਮੋਗਾ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (18 ਮੀਲ), ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ 31 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 54 ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ==
ਜਗਰਾਉਂ ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਏ ਕੱਲ੍ਹਾ ਤੀਜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ, ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇੱਥੇ ਭਦਰਾ ਕਾਲੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਾਨਕਾਹ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਸੀ। 

[[ਤਸਵੀਰ:Lala Lajpat Rai Statue, Bus Stand, Jagraon.jpg|left|thumb|ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਬੁੱਤ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, [[ਜਗਰਾਉਂ]]]]
ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਕੋਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਮੀਲ ਦੂਰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਰਸ ਮੁਬਾਰਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 1947 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਸਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਲੀਫਾ, ਮਤਾਬੰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਫਰਵਰੀ 1913 ਈ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਮੁਜੱਦੀਦ ਅਲੀਫ਼ ਥਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਆਰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਲੀ ਸਨ। ਮੌਲਵੀ ਮਜ਼ਹਰ ਹਸਨ ਵਕੀਲ ਮਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।


ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੈਨੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬਾਗ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]] ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਸਮੇਂ ਲਾਠੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੈਰਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸਮਝਦਿਆ [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬਦਲਾਲਊ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆ ਪੁਲਸ  ਅਫਸਰ ਸਕਾਟ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਂਡਰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਿਉਂਸਪਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਮੇਜਰ ਚਾਰਲਸ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਸੀ ਦੇ 'ਚੀਫ਼ਜ਼ ਐਂਡ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਆਫ਼ ਨੋਟ ਇਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ' ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਰਾਉਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਰਾਇ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉੱਲਾ ਖਾਨ ਸਾਬਕਾ ਐਮਪੀ (ਐਮਐਨਏ) ਰਾਏ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ।

1897 ਵਿਚ &quot;ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ&quot; ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਜਗਰਾਉਂ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ 21 ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ 10,000 ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਿਲਮ &quot;ਕੇਸਰੀ&quot;, ਹੌਲਦਾਰ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 21 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਫਿਲਮ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਾਂ। 

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

{{ਅਧਾਰ|}}</text>
      <sha1>61a3d1o61ercv7numxb7cth62pexa3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>93379</id>
    <revision>
      <id>850895</id>
      <parentid>850297</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagmit Singh Brar</username>
        <id>17898</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ */ ਜੁਆਬ</comment>
      <origin>850895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71556" sha1="1dh6ycmeyxhucsvs0o9tlrwr7y3btr1" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ}}

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:44, 7 ਮਈ 2017 (UTC)

== ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ==


{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]| [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | ''' ਮਿਹਨਤੀ ਸੰਪਾਦਕ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਬੰਧੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਾਂ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Param munde|&lt;span style='color: #800000;background-color: #ADFF2F;'&gt;param munde&lt;/span&gt;]]''' &lt;sup&gt;[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Param munde|&lt;span style='color: #7FFFD4;'&gt;ਗੱਲ-ਬਾਤ&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 
|}

== A beer for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Export hell seidel steiner.png|70px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ...... ਆਜਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਈਏ.... ਚੀਅਰਜ਼...! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stalinjeet Brar|Stalinjeet Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Stalinjeet Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:49, 20 ਜਨਵਰੀ 2018 (UTC)
|}

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.
 
&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&amp;prj=as&amp;edc=6&amp;prjedc=as6 Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;

You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list.

Thank you!
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 18:19, 29 ਮਾਰਚ 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&amp;oldid=17881331 --&gt;

== Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&amp;prj=as&amp;edc=6&amp;prjedc=as6  Take the survey now.]'''

If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone.
If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]].  You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]].  Thanks!  
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 01:17, 13 ਅਪਰੈਲ 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&amp;oldid=17881331 --&gt;

== Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''.   The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&amp;prj=as&amp;edc=6&amp;prjedc=as6  Take the survey now.]'''

'''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]].  You can also send any questions you have to this user email.  [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]]  This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]].
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 00:27, 20 ਅਪਰੈਲ 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as6&amp;oldid=17881331 --&gt;

== Thank you for keeping Wikipedia thriving in India ==

&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:115%;&quot;&gt;I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed.

Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India.

This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. 

&lt;mark&gt;'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''&lt;/mark&gt;

You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here:

[[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]]

Thank you,

— ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:18, 1 ਮਈ 2018 (UTC)&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:RAyyakkannu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&amp;oldid=17987387 --&gt;

==Project Tiger==
Congratulations on such a spirited creation of Articles.  -Selva from Tamil Wikipedia --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:செல்வா|செல்வா]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:செல்வா|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:56, 31 ਮਈ 2018 (UTC)
:Thankyou very much [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:15, 30 ਜੂਨ 2018 (UTC)

Congratulations bro. you done very well in the contest--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:கி.மூர்த்தி|கி.மூர்த்தி]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:கி.மூர்த்தி|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:50, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC)

:Thankyou... thanx alot! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:22, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC)

== ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]| [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|150px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''The Tireless Contributor Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; | ਤੁਸੀਂ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲਾ|ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਮੁਕਾਬਲੇ]] ਵਿੱਚ &lt;big&gt;'''390 ਲੇਖ'''&lt;/big&gt; ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਹੇ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। {{smiley}} - &lt;font color=&quot;green&quot; face=&quot;Segoe Script&quot; size=&quot;4&quot;&gt;&lt;b&gt; [[User:Satpal Dandiwal|Satpal Dandiwal]] &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;Andalus&quot;&gt; ([[User talk:Satpal Dandiwal|talk]]) &amp;#124;[[Special:Contributions/Satpal Dandiwal|Contribs]])&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; 04:35, 1 ਜੂਨ 2018 (UTC)
|}
: ਧੰਨਵਾਦ ਸਤਪਾਲ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:16, 30 ਜੂਨ 2018 (UTC)

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[ਤਸਵੀਰ:Barnstar of Humour Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਬਾਰਨਸਟਾਰ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸਲਾਮ।  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nirmal Brar Faridkot|Nirmal Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nirmal Brar Faridkot|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:10, 30 ਜੂਨ 2018 (UTC)
|}
:ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਨਿਰਮਲ ਜੀ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:18, 30 ਜੂਨ 2018 (UTC)

== Thank you for being one of Wikipedia's top medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
:''please help translate this message into your local language via [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Project_Med/The_Cure_Award meta]''
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2018 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2018 you were one of the [[W:EN:Wikipedia:WikiProject Medicine/Stats/Top medical editors 2018 (all)|top ~250 medical editors]] across any language of Wikipedia. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:user group|user group]] whose mission is to improve our health content. Consider joining '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|here]]''', there are no associated costs.
|}

Thanks again :-)  -- [[W:EN:User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 17:55, 28 ਜਨਵਰੀ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Medical_Editors_2018/other&amp;oldid=18822373 --&gt;
-- Thank you so much :) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:06, 29 ਮਾਰਚ 2019 (UTC)

== Project Tiger 2.0 ==

''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it''
&lt;div style=&quot;align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]]
Hello,

We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']]

Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components
* Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know  more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] 
* Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles 
:# Google-generated list, 
:# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. 

Thanks for your attention,&lt;br/&gt;
[[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])&lt;br/&gt;
Sent by [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:41, 21 ਅਗਸਤ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&amp;oldid=19314862 --&gt;
{{clear}}

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19352893 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19397776 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&amp;oldid=19433037 --&gt;

== Thank you and Happy Diwali ==

{| style=&quot;border: 5px ridge red; background-color: white;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot; |[[File:Feuerwerks-gif.gif|120px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | &lt;center&gt;[[File:Emoji_u1f42f.svg|40px]]'''&lt;span style=&quot;color: Red;&quot;&gt;Thank&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: Blue;&quot;&gt;you&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: Green;&quot;&gt;and&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: purple;&quot;&gt;Happy&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color: orange;&quot;&gt;Diwali&lt;/span&gt; [[File:Emoji_u1f42f.svg|40px]]'''&lt;/center&gt;
|-
|style=&quot;vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;&quot; | &lt;center&gt;&quot;Thank you for being you.&quot; —anonymous&lt;/center&gt;Hello, this is the festive season. The sky is full of fireworks, tbe houses are decorated with lamps and rangoli. On behalf of the [[:m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|Project Tiger 2.0 team]], I sincerely '''thank you''' for [[Special:MyContributions|your contribution]] and support. Wishing you a Happy Diwali and a festive season. Regards and all the best. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Titodutta|Titodutta]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Titodutta|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:02, 27 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)
|}
-- thanks alot and wish you same !![[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:24, 28 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC)

== ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ ==

ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Jagmit Singh Brar}},

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ,

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ।

ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:26, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC)

ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ।

- done [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:01, 5 ਜੂਨ 2020 (UTC)

== Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients ==

&lt;div style=&quot;border:8px red ridge;padding:6px;&gt;
[[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]]
Dear Wikimedians,

We hope this message finds you well.

We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. 

We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest.

Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. 

'''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.'''

Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&amp;oldid=20161046 --&gt;
&lt;/div&gt;

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:53, 25 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon ==

&lt;div style=&quot; border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;&gt;[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]]

Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further.

Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:52, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&amp;oldid=20811654 --&gt;

== Reminder: Wikipedia 20th celebration &quot;the way I &amp; my family feels&quot; ==

&lt;div style=&quot;border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;&gt;
'''Greetings,'''

A very Happy New Year 2021. As you know this year we are going to celebrate Wikipedia's 20th birthday on 15th January 2021, to start the celebration, I like to invite you to participate in the event titled '''&quot;[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I &amp; my family feels]&quot;'''
 
The event will be conducted from 1st January 2021 till 15th January and another one from 15th January to 14th February 2021 in two segments, details on the event page.

Please have a look at the event page: ''''&quot;[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I &amp; my family feels]&quot;'''

Let's all be creative and celebrate Wikipedia20 birthday, '''&quot;the way I and my family feels&quot;'''.  

If you are interested to contribute please participate. Do feel free to share the news and ask others to participate. 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Marajozkee|Marajozkee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Marajozkee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:28, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;

== Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 ==

[[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello {{BASEPAGENAME}},

Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information:

* A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule.
* The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded.
* If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''.
* Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions.

Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''.

Thanks&lt;br/&gt;
On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&amp;oldid=21060878 --&gt;

== 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters ==

Greetings,

The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]].

You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool].

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC)

&lt;small&gt;''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21670000 --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774692 --&gt;

== ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। ==

ਡਿਅਰ Jagmit Singh Brar,

ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] |

ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | 
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] |

ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ |

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21946145 --&gt;

== June Month Celebration 2022 edit-a-thon ==

Dear User,

CIS-A2K is announcing June month mini edit-a-thon which is going to take place on 25 &amp; 26 June 2022 (on this weekend). The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate June Month which is also known as pride month.

This time we will celebrate the month, which is full of notable days, by creating &amp; developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource if there are any, items that need to be created on Wikidata [edit Labels &amp; Descriptions], some June month related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about the month of June or related to its days, directly or indirectly. Anyone can participate in this event and the link you can find [[:m: June Month Celebration 2022 edit-a-thon|here]]. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 12:46, 21 June 2022 (UTC)

&lt;small&gt;On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&amp;oldid=20811654 --&gt;

== Checking files ==
Hello!

You have uploaded these files with a free file:
# [[:File:College_of_Agriculture_Engineering_&amp;_Technology.JPG]]
# [[:File:College_of_Agriculture_PAU.JPG]]
# [[:File:College_of_Home_Science.JPG]]
# [[:File:Dheeraj_kumar.jpg]]
# [[:File:Dr._Jaswindr_Bhalla_.jpg]]
# [[:File:Hockey_Ground_PAU.JPG]]
# [[:File:Mohinder_Singh_Randhawa_Library.JPG]]
# [[:File:NesCafe_PAU.JPG]]
# [[:File:Punjab_Agricultural_University_(seal).jpg]]
# [[:File:Raju_Verma.jpg]]
# [[:File:Thapar_Hall_PAU.JPG]]
Perhpas you could check if the license is correct, if there is a good source and author. If file is now on Commons perhaps you could also check if all relevant info have been added to Commons. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MGA73|MGA73]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MGA73|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:29, 24 ਮਾਰਚ 2023 (UTC)

:These files are my own work. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:56, 25 ਮਾਰਚ 2023 (UTC)

You have also uploaded this file with no licese:
# [[:ਤਸਵੀਰ:Ranjit singh punjab.jpg]]
Perhaps you could check and fix? --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MGA73|MGA73]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MGA73|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:29, 24 ਮਾਰਚ 2023 (UTC)

== Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments.

If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help.

Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:47, 10 ਜੂਨ 2023 (UTC)

:done  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:18, 10 ਜੂਨ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&amp;oldid=25134473 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 - International prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Congratulations! We are thrilled to announce that you have emerged as the victorious champion in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition, securing an International prize. Your achievement is truly exceptional and worthy of celebration!

We would like to express our utmost gratitude for your invaluable contribution to the documentation of your local Folk culture and Women on Wikipedia. The dedication and hard work you exhibited throughout the competition were truly remarkable.

To ensure that you receive your well-deserved prize, we kindly request you to take a moment and complete the preferences form before the 10th of July 2023. By doing so, you will help us tailor the prize according to your preferences and guarantee a delightful experience for you. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfruDbLLEVmVA7WV0ngG2uLV6G5ekd73LmXf-708c5HnUrUtw/viewform?usp=sf_link by clicking here]..

Should you have any queries or require any further assistance, please do not hesitate to reach out to us. You can easily contact us via the talkpage or by email. We are more than delighted to provide any support you may need.

Once again, congratulations on this outstanding achievement! We are proud to have you as our winner and eagerly look forward to hearing from you.

Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:03, 29 ਜੂਨ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&amp;oldid=25231197 --&gt;
:[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] I'll do that. Thankyou. 😊 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:25, 29 ਜੂਨ 2023 (UTC)

== Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:37, 25 ਜੁਲਾਈ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&amp;oldid=25345565 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=pa medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/pa&amp;oldid=25416310 --&gt;

== Translation request ==

Hello.

Can you translate and upload the article [[:en:Abortion in Azerbaijan]] in Punjabi Wikipedia?

Yours sincerely, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Multituberculata|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:32, 11 ਸਤੰਬਰ 2023 (UTC)

:yeah.. ok [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:53, 11 ਨਵੰਬਰ 2023 (UTC)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&amp;project=all&amp;year=2023&amp;start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. Consider joining '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|here]]''', there are no associated costs and we look forwards to working together in 2024.
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Medical_Editors_2023&amp;oldid=26031072 --&gt;

== The WMF Language team needs your feedback ==

Hello @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]],

I hope this message finds you well.

My name is Uzoma Ozurumba, a Community Relations Specialist supporting the [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]]. I am contacting you because I posted [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|a message]] from the WMF Language team in your Wikipedia village pump to communicate our proposal to make [[mw:MinT|MinT]] with the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] model the default machine translation in Punjabi Wikipedia.

The WMF Language team will make MinT the default machine translation in your Wiki by February 6, 2024. Please let me know in the  [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia|message thread]] before then if you have any objections to having MinT as the default machine translation in Punjabi Wikipedia. Thank you so much for your feedback.

Best regards,

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:UOzurumba (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 02:33, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC)

== Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! ==

Dear Winner,

We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions.

As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project.

Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future.

Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative!

Warm regards,

'''The Feminism and Folklore Team''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Tiven2240|Tiven2240]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Tiven2240|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:11, 23 ਜੂਨ 2024 (UTC)

== Feminism and Folklore 2024 - International prize winners ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Congratulations!

We are thrilled to announce that you have emerged as the victorious champion in the '''Feminism and Folklore 2024''' writing competition, securing an International prize. Your achievement is truly exceptional and worthy of celebration!

We would like to express our utmost gratitude for your invaluable contribution to the documentation of your local folk culture and women on Wikipedia. The dedication and hard work you exhibited throughout the competition were truly remarkable.

To ensure that you receive your well-deserved prize, we kindly request you to take a moment and complete the preferences form before the 15th of August 2024. By doing so, you will help us tailor the prize according to your preferences and guarantee a delightful experience for you. You can access the form by [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfBUbyRAPdKjoQje8I0zN4qQwMGmKtw8Zj38PTYTUkSthEyiw/viewform?usp=sf_link clicking here].

Should you have any queries or require any further assistance, please do not hesitate to reach out to us. You can easily contact us via the talkpage or by email. We are more than delighted to provide any support you may need.

Once again, congratulations on this outstanding achievement! We are proud to have you as our winner and eagerly look forward to hearing from you.

Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2024|FNF 2024 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;

--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:39, 21 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&amp;oldid=27147899 --&gt;
:Thankyou..  and done. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:49, 27 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)

== [[ਗਾਇਤਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ|Gayatri Bhardwaj]] ==

Hello @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]], I hope you're doing well. I'm glad that you translated the article to Punjabi. Just curious why didn't you include the filmography section. Thanks, A Prosperous New Year. [[User:C1K98V|&lt;b style=&quot;color:#FF0000&quot;&gt;''C1K98V''&lt;/b&gt;]] &lt;sup&gt;([[User talk:C1K98V|💬]] [[Special:Contribs/C1K98V|✒️]] [[Special:ListFiles/C1K98V|📂]])&lt;/sup&gt; 05:59, 2 ਜਨਵਰੀ 2025 (UTC)

:Done [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:03, 28 ਜਨਵਰੀ 2025 (UTC)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== A beer for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Export hell seidel steiner.png|70px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਜਗਮੀਤ ਬਰਾੜ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ '''ਬੀਅਰ'''। ਜਗਮੀਤ ਜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡਆ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਹੋ। ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੁਝ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀ ਉਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੋ  '''ਬੀਅਰ''' ਪੀਓ, ਫਰੈਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਕੀ ਉਪਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਓ। ਚੀਅਰਜ਼......! [[File:Natural-moustache Simple Black.svg|80px]]&lt;big&gt;[[User:Stalinjeet Brar|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;b&gt;Stalinjeet Brar&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;[[User talk:Stalinjeet Brar|&lt;sup&gt;''Talk''&lt;/sup&gt;]] 14:29, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)
|}

:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Stalinjeet Brar|Stalinjeet Brar]] ਧੰਨਵਾਦ ਸਟਾਲਿਨ.. ਇਸ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰਤ ਸੀ 👍 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:44, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)
:￼jaspreet Singh [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/2402:8100:227B:1428:862A:3ABD:61F8:C47B|2402:8100:227B:1428:862A:3ABD:61F8:C47B]] 15:36, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)

== Hello ==

￼jaspreet singh [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/2402:8100:227B:1428:862A:3ABD:61F8:C47B|2402:8100:227B:1428:862A:3ABD:61F8:C47B]] 15:32, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)

:Hi. please leave your message  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:34, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar ==

&lt;div style=&quot;border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;&quot;&gt;    &lt;!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --&gt;    &lt;div style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;&quot;&gt;  Golden Award &lt;br&gt;Wikipedia Asian Month 2024    &lt;/div&gt;    &lt;!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --&gt;    &lt;div style=&quot;display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;&quot;&gt; &lt;!-- Reduced the gap between image and text --&gt;        &lt;!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --&gt;        &lt;div style=&quot;font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;&quot;&gt;            &lt;p&gt;Dear {{ROOTPAGENAME}},&lt;/p&gt;            &lt;p&gt;Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia.
Sincerely,

Wikipedia Asian Month User Group 
&lt;/div&gt; &lt;!-- Image Section (on the right side) --&gt;        &lt;div style=&quot;max-width: 300px;&quot;&gt;  [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]]         &lt;/div&gt;    &lt;/div&gt; &lt;/div&gt; [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Betty2407|Betty2407]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Betty2407|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:35, 15 ਮਈ 2025 (UTC)

:Thankyou so much.. 🙏🏻 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 02:38, 17 ਮਈ 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners ==

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia.

To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted.

Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only.

If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help.

Warm regards,

[[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:20, 21 ਜੂਨ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=28891702 --&gt;
:@[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] done [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:58, 21 ਜੂਨ 2025 (UTC)

== Feminism and Folklore 2025 - International prize winners ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]

🎉 Congratulations! 🎉

We’re absolutely thrilled to announce that you are one amongst the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Results|grand champion]] of the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition, winning the coveted International prize! Your outstanding achievement deserves a standing ovation and endless celebration! 🌟

Your passion, dedication, and incredible effort in bringing local folk culture and the voices of women to life on Wikipedia have truly blown us away. You’ve made a remarkable impact, and we couldn’t be more grateful for your contribution.

Now, to make sure you receive your well-deserved prize (and make it extra special for you!), please fill out the preferences form before July 10, 2025. This will help us customize your prize and ensure it’s a perfect fit. 👉 [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCYwsIY3kTLyDRcIKxSfxJbz2eunqJUrukvc0uuwX6LU-WKA/viewform?usp=dialog Click here to fill out the form!]

If you have any questions or need help with anything at all, don’t hesitate to reach out! You can contact us via the talkpage or email — we’re always here for you and happy to help.

Once again, a huge congratulations on this incredible victory! We’re so proud to celebrate you and can’t wait to hear from you soon.

✨ Best wishes and endless cheers! ✨

[[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&amp;oldid=28920195 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Jagmit Singh Brar. 

Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Punjabi Wikipedia? 

Yours sincerely, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kurcke|Kurcke]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kurcke|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:32, 8 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

:yeah Sure [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:45, 15 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)
::Thank you very much. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kurcke|Kurcke]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kurcke|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:47, 15 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)

== ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸਟੂਪਵੈਫ਼ਲ! ==

{| style=&quot;background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[ਤਸਵੀਰ:Gaufre biscuit.jpg|135px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:ਅੰਲਾਜ਼ਾਜ਼ ਸਾਹ ਨਹ|ਅੰਲਾਜ਼ਾਜ਼ ਸਾਹ ਨਹ]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਅੰਲਾਜ਼ਾਜ਼ ਸਾਹ ਨਹ|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:53, 1 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
|}

== ਅਨੁਵਾਦ ਕਰੋ ==

Hello,

Would you mind translating the article [[:en:Chemist Warehouse|en:Chemist Warehouse]] into Punjabi?

Thanks. [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&amp;#126;2026-20118-78|&amp;#126;2026-20118-78]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&amp;#126;2026-20118-78|talk]]) 02:58, 2 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

:okay.. i ll do it [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:13, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) on 18:30, 11 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;
:ok..  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:40, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)
::done..  [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 03:44, 13 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)

== Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]&lt;/div&gt;

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&amp;oldid=30642952 --&gt;

== 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ==
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2027]] ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ [[2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਾਪੀ ਪੇਸਟ ਕਰ ਦਿਉ। '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 07:24, 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC)

:ਠੀਕ ਹੈ ਜੀ, ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 07:32, 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC)

== Heritage Across Borders ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ==
ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Heritage Across Borders|Heritage Across Borders]] ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਇਸ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਭਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨੀ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ।

ਇਸ ਐਡਾਟਿਥਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਦਾ ਇਨਾਮ ਤੁਹਾਡੇ ਈਮੇਲ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ? -- '''[[user:kuldeepburjbhalaike|&lt;i style=&quot;color:#FF4500; font-family:sylfaen&quot;&gt;KuldeepBurjBhalaike&lt;/i&gt;]]''' &lt;sup style=&quot;color:#FF4500; font-family:georgia&quot;&gt;([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])&lt;/sup&gt; 04:18, 19 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC)

:ਧੰਨਵਾਦ... Digital ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ। 🙏 [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Jagmit Singh Brar|Jagmit Singh Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Jagmit Singh Brar|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:23, 31 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1dh6ycmeyxhucsvs0o9tlrwr7y3btr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਾਗਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93560</id>
    <revision>
      <id>850883</id>
      <parentid>771684</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T14:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikynator</username>
        <id>48354</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>850883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2481" sha1="mik4t9g8e2pftbhmka3dv48cmbwru4e" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ
|Background=solo_singer
|background=solo_singer
|Name=ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਾਗਰ
|image=PreetiSagar.jpg
|caption=ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਾਗਰ 2012 ਵਿੱਚ
|birth_place= [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤ ]] 
|Genre=ਪੌਪ, [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
|Occupation=ਪਲੇਬੈਕ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
|years_active=1969 – present}}

'''ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਾਗਰ''', ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ1978 ਵਿਚ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚ  &quot;ਮੇਰੋ ਗਾਮ ਕਥਾ ਪਾਰੇਈ&quot; ਗੀਤ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ''ਜੂਲੀ'' (1975) ਵਿੱਚ ''ਮਾਈ ਹਾਰਟ ਇਜ਼ ਬੀਟਿੰਗ '' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0755995/awards|title=Awards|publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਪ੍ਰੀਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਬਲ ਗਾਇਕ ਹੈ. ਉਸਨੇ  ''ਜੂਲੀ''  ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਗੀਤ ''ਮਾਈ ਹਾਰਟ ਇਜ਼ ਬਿਟਿੰਗ'' ਦੇ ਨਾਲ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੀ। [[ਗੀਤਾ ਦੱਤ]] ਅਤੇ [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]] ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨੇ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪੁਜਾਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੀ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>mik4t9g8e2pftbhmka3dv48cmbwru4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਗਰਿਕਾ ਘਾਟਗੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93748</id>
    <revision>
      <id>850894</id>
      <parentid>765831</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10273" sha1="l21tutjfkskt9tog3wrcsv700ta11uf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name  = ਸਾਗਰਿਕਾ ਘਾਟਗੇ
| honorific_suffix =
| native_name =
| native_name_lang =
| image  = Sagarika Ghatge graces Citrus Check Inns' event 04.jpg
| image_size =
| alt  =
| caption  = ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਾਗਰਿਕਾ ਘਾਟਗੇ
| birth_name = ਸਾਗਰਿਕਾ ਘਾਟਗੇ
| birth_date = {{Birth year and age|1986}}
| birth_place = [[ਕੋਲ੍ਹਾਪੁਰ|ਕੋਲ੍ਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ
| nationality = ਭਾਰਤ
| other_names =
| spouse  = 
| occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਐਮਬੈਸਡਰ
| years_active = 2007{{ndash}}ਵਰਤਮਾਨ
| known_for  = ''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]]''
| website  =
}}
'''ਸਾਗਰਿਕਾ ਘਾਟਗੇ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ [[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]] ਵਿਚਲੀ ਭੂਮਿਕਾ &quot;ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਬਰਵਾਲ&quot; ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸਨੇ &quot;ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ (ਸੀਜ਼ਨ-6)&quot; ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਤੱਕ ਖੇਡੀ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਧਰੀ ਐਥਲੀਟ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=I miss playing hockey:Sagarika - Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-miss-playing-hockeySagarika/articleshow/2288149.cms|accessdate=9 February 2017|work=The Times of India|date=18 August 2007}}&lt;/ref&gt;

==ਕੈਰੀਅਰ==
2007 ਵਿੱਚ, ਘਾਟਗੇ ਨੇ [[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]] ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਬਰਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ [[ਰੀਬੋਕ|ਰੀਬੋਕ ਇੰਡੀਆ]] ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਐਮਬੈਸਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.domain-b.com/people/in_the_news/20070928_ambassador.htm |title=Sagarika Ghatge, aka Preeti Sabharwal, Reebok''s &quot;Chak de&quot; brand ambassador at Women''s Worldnews |date=28 Sep 2007 |accessdate=23 Feb 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/sagarika-reebok-brand-ambassador-280907.html |title=Sagarika Ghatge the brand ambassador of Reebok |date=28 September 2007 |accessdate=23 Feb 2012 |archive-date=7 ਜੁਲਾਈ 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707171704/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/sagarika-reebok-brand-ambassador-280907.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਇਸਨੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-26/shows/28306315_1_ruby-jewellery-export-promotion-council-rings |title='Precious' moments |date=26 Aug 2010 |work=[[Times of India]] |accessdate=23 Feb 2012 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-12-25/mumbai/27970992_1_goa-beach-races-sky-blue |title=Flash of fabrics and clash of colours |date=25 Dec 2007 |work=[[Times of India]] |accessdate=23 Feb 2012 |archive-date=25 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825141744/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-12-25/mumbai/27970992_1_goa-beach-races-sky-blue |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਘਾਟਗੇ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ, ਫਾਕਸ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਾਥੁਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ [[ਕਭੀ ਮਿਲੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹਮ ਵਿੱਚ]] ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਆਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਘਾਟਗੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਫ਼ਿਲਮ [[ਰਸ਼ (2012 ਫ਼ਿਲਮ)|ਰਸ਼]] ਵਿੱਚ [[ਇਮਰਾਨ ਹਾਸ਼ਮੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ। ਘਾਟਗੇ ਨੇ [[ਸਤੀਸ਼ ਰਜਵਾੜੇ]] ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ &quot;ਪ੍ਰੇਮਾਚੀ ਗੋਸ਼ਟਾ&quot; ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਣੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://marathistars.com/movies/premachi-goshta-marathi-movie-cast-crew-photos/|title=Premachi Goshta Marathi Movie Cast,Crew,Photos,Story|author=EDITORIAL STAFF|date=19 December 2012|work=Marathi Movies,Actress,Actors,Cast,Tv Serials,Biography,Review,News,Events,Wiki,photos,wallpapers,Images,|access-date=21 ਮਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527045613/http://marathistars.com/movies/premachi-goshta-marathi-movie-cast-crew-photos/|archive-date=27 ਮਈ 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2015 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ [[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;NewsWire 2015&quot;&gt;{{cite web | author=NewsWire | title=Sagarika Ghatge learns Punjabi for her next movie! | website=CanIndia NEWS | date=12 July 2015 | url=http://www.canindia.com/2015/09/sagarika-ghatge-learns-punjabi-for-her-next-movie/ | accessdate=11 October 2015 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਅਵਾਰਡ==
ਸਾਗਰਿਕਾ ਨੇ ''ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, [[ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੇਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ]] ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ [[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ#ਚੱਕ ਦੇ ਗਰਲਜ਼|ਚੱਕ ਦੇ! ਗਰਲਜ਼]] ਨੂੰ ਵ ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/event/ev0000599/2008 |title=Screen Weekly Awards (2008) |accessdate=23 Feb 2012}}&lt;/ref&gt; ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਇਨਸ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

==ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Films
|-
! ਸਾਲ !! ਨਾਂ !! ਭੂਮਿਕਾ !! ਭਾਸ਼ਾ !! ਨੋਟਸ
|-
| 2007 || ''[[ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ]]'' || ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਬਰਵਾਲ || ਹਿੰਦੀ || ਸਹਾਇਕ ਕਲਾਕਾਰ
|-
| 2009 || ''[[ਫ਼ਾਕਸ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫ਼ਾਕਸ]]'' || ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਾਥੁਰ || ਹਿੰਦੀ || ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ
|-
| 2011 || ''[[ਮਿਲੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹਮ]]'' || ਕਾਮਿਆਹ || ਹਿੰਦੀ || ਸਹਾਇਕ ਕਲਾਕਾਰ
|-
| 2012 || ''[[ਰਸ਼ (2012 ਫ਼ਿਲਮ)|ਰਸ਼]]'' || ਆਹਨਾ ਸ਼ਰਮਾ || ਹਿੰਦੀ || ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ
|-
| 2013 || ''[[ਪ੍ਰੇਮਾਚੀ ਗੋਸ਼ਤਾ]]'' || ਸੋਨਲ || ਮਰਾਠੀ || ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਸਤੀਸ਼ ਰਜਵਾੜੇ]]
|-
| 2015 || ''[[ਜੀ ਭਰ ਕੇ ਜੀ ਲੇ]]'' || || ਹਿੰਦੀ || ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਜੇਪੀ ਦੱਤਾ]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sagarika, who has recently wrapped up shooting for JP Dutta's Jee Bhar Ke Jee lee|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/Sagarika-Ghatge-makes-her-Punjabi-debut/articleshow/46917087.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015 || ''[[ਦਿਲਦਾਰੀਆਂ]]'' || ਪਾਲੀ || [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] || ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੰਕਜ ਬਤਰਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ]] ਨਾਲ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dildariyaan is being directed by the Goreyan Nu Daffa Karo fame director, Pankaj Batra and it stars Jassi Gill and Sagarika.|url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/preeti-close-to-it/71305.html|access-date=2017-05-21|archive-date=2018-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213061823/https://www.tribuneindia.com/news/life-style/preeti-close-to-it/71305.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || ''[[ਇਰਾਦਾ (2017 ਫ਼ਿਲਮ)|ਇਰਾਦਾ]]'' || ਸਿਮੀ || ਹਿੰਦੀ || ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਪਮਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ]] ਨਾਲ
|-
|}

==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ==
[[24 ਅਪ੍ਰੈਲ]], [[2017]], ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗਣੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟਰ [[ਜ਼ਹੀਰ ਖ਼ਾਨ]] ਨਾਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Zaheer Khan announces engagement with actress Sagarika Ghatge|url=http://indianexpress.com/article/sports/cricket/ipl-2017-10/zaheer-khan-announces-engagement-with-actress-sagarika-ghatge-4626646/|accessdate=24 April 2017|agency=Indian Express|publisher=The Indian Express Pvt. Ltd.}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{reflist}}

==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ==
{{Portal|Biography|Film|India}}
* {{IMDb name|id=2469366}}
{{Authority control}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]</text>
      <sha1>l21tutjfkskt9tog3wrcsv700ta11uf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲੀਸਾ ਹੋ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98062</id>
    <revision>
      <id>850877</id>
      <parentid>692496</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5901" sha1="nkci7wrhaet3u1osc80bs7oavvvapv9" xml:space="preserve">'''ਲੀਸਾ ਹੋ''' (ਜਨਮ 1960) ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਡਿਜਾਈਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆਈ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਐਲਬਿਰੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਨਿਕ ਜੇਨੇਕੋ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Megan_Gale_(8450843560).jpg|thumb|ਮੈਗਨ ਗਲੈ ਲੀਸਾ ਹੋ ਦੇ ਇਕ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੱਪੜਾ ਦੀ ਪੋਸ਼ਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ&lt;br&gt;
]]
ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀਵਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਮੀਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨਾਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.vogue.com.au/people/designers/lisa+ho,75 |title=Australian Vogue |access-date=2017-10-02 |archive-date=2015-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327091830/http://www.vogue.com.au/people/designers/lisa+ho,75 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 'ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ'। ਹੋ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਕੱਢੇ ਅਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਰਸੋਈ ਟੇਬਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀ ਸੀ। ਲੀਸਾ ਨੇ ਪਨਾਨਟ ਹਿਲਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ. ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਈਸਟ ਸਿਡਨੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ 1982 ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਵਾਂਗ, 1982,&lt;ref name=&quot;telegraph1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,22648411-5013554,00.html|title=Forever chic, Lisa Ho celebrates 30years in fashion|last=Melocco|first=Jen|date=2007-10-26|work=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]]|accessdate=3 March 2008|archive-date=2008-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007102338/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,22648411-5013554,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਲੀਸਾ ਹੋ ਨੇ ਸਿਰਫ 6 ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਪੈਡਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੀਸਾ ਹੋ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

== ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ==
8 ਮਈ 2013 ਨੂੰ, ਲੀਸਾ ਹੋ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਲੀਸਾ ਹੋ ਅਪ ਰਿਟੇਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਸਿਕਉਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;fashion victim&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/lisa-ho-another-fashion-victim/story-e6frg6nf-1226639695088|title=Lisa Ho another fashion victim|date=11 May 2013|work=The Australian|accessdate=13 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512210642/http://www.theaustralian.com.au/news/nation/lisa-ho-another-fashion-victim/story-e6frg6nf-1226639695088|archive-date=12 ਮਈ 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;18 ਜੂਨ 2013 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਸਿਦਾਈ, ਮੇਲਬੋਰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਲੀਸਾ ਹੋ ਸਟੋਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੀਸਾ ਹੋ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ $12 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;closing forever&quot;&gt;[http://au.finance.yahoo.com/news/lisa-ho-close-doors-forever-013516461.html Lisa Ho to close its doors forever] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622011418/http://au.finance.yahoo.com/news/lisa-ho-close-doors-forever-013516461.html |date=2013-06-22 }}, Australian Associated Press via [//en.wikipedia.org/wiki/Yahoo!7 Yahoo!7], 18 June 2013. Retrieved 18 June 2013&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|http://www.lisaho.com/|name=Lisa Ho website}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ]]</text>
      <sha1>nkci7wrhaet3u1osc80bs7oavvvapv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲੌਰਾ ਐਸ਼ਲੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101479</id>
    <revision>
      <id>850879</id>
      <parentid>733002</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="a404w2b1om0ej1co8a4bovxoyyzgp5q" xml:space="preserve">{{Infobox person
 | name             = ਲੌਰਾ ਐਸ਼ਲੇ
 | image            = Laura Ashley.jpg
 | imagesize        = 150px
 | caption          = 1960ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਲੌਰਾ ਐਸ਼ਲੇ
 | birth_name       = ਲੌਰਾ ਮਾਉਂਟਨੀ
 | birth_date       = {{Birth date|1925|9|7|df=y}}
 | birth_place      = [[ਡੌਵਲਿਸ ]], [[ਮੈਥਰ ਟਾਈਡਫਿਲ]],&lt;br /&gt;[[ਵੇਲਸ]] 
 | death_date       = {{Death date and age|1985|9|17|1925|9|7|df=y}}
 | death_place      = [[ਕੋਵੈਂਟਰੀ]], [[ਵੇਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਸ (ਕਾਉਂਟੀ)|ਵੇਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਸ]], [[ਇੰਗਲੈਂਡ]]
 | resting_place    = {{nowrap|St. John the Baptist Church,&lt;br /&gt;[[Carno]], [[Mid Wales]]}}
 | nationality      = [[ਯੂਨਾਇਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]]
 | education        = {{nowrap|ਮਾਰਸ਼ੈਲ'ਸ ਸਕੂਲ, ਮੈਥਰ ਟਾਈਡਫਿਲ&lt;br /&gt;ਇਲਮਵੁੱਡ ਸਕੂਲ, [[ਕ੍ਰੋਇਡਨ]]}}
 | occupation       = [[ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ]]er/[[ਵਪਾਰੀ]]
 | spouse           = {{marriage|[[ਬਰਨਾਰਡ ਐਸ਼ਲੇ (ਵਪਾਰੀ)|ਬਰਨਾਰਡ ਐਸ਼ਲੇ]]|1949|17 September 1985}} (ਇਸਦੀ ਮੌਤ)
 | children         = 4
|}}
'''ਲੌਰਾ ਐਸ਼ਲੇ''' (7 ਸਤੰਬਰ 1925 – 17 ਸਤੰਬਰ 1985) ਇੱਕ ਵੇਲਸ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸਵੂਮਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, 1960ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ  ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। 

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵੈਲੇਸ਼ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ [[ਲੰਡਨ]] ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਤਾਂਕਿ ਲੌਰਾ ਮਾਉਂਟਨੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਘਰ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ, ਡੌਵਲਿਸ ਵਿਚ 31 ਸਟੇਸ਼ਨ ਟੈਰੇਸ, ਮੈਥਰ ਟਾਈਡਫਿਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕੇ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਫੈਮਿਲੀ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤ ਬੈਪਟਿਸਟ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

== ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ==
1987 ਵਿੱਚ ਲੌਰਾ ਐਸ਼ਲੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇ। 

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|30em}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* [https://web.archive.org/web/20081103034746/http://www.lauraashley.com/ Laura Ashley company] (requires Macromedia Flash)
* [http://www.fashionmodeldirectory.com/designers/lauraashley/Entry in the FMD] Ashley's entry in the Fashion Model Directory
* [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp14615 National gallery] portraits
* [http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Laura-Ashley-Holdings-plc-Company-History.html Funding Universe article on Laura Ashley plc]
* [https://web.archive.org/web/20110715204626/http://www.rosenthalusa.com/1288d821/ASHLEY_Laura.htm Designer portrait on Rosenthalusa.com]
* [http://firesfireplacesstoves.co.uk/fireplaces.html Laura Ashley Fireplaces 2010]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>a404w2b1om0ej1co8a4bovxoyyzgp5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਰੱਖਿਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106896</id>
    <revision>
      <id>850903</id>
      <parentid>723611</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11581" sha1="e5uqfb3xrdw7gaul0tep37fgifyhdoh" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:&quot;WAAC - SILENCE MEANS SECURITY&quot; - NARA - 515987.jpg|thumb|ਵੁਮੈਨਜ਼ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਪ੍ਰਸਾਰ (1941-1945) ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;]]
'''ਸੁਰੱਖਿਆ''', ਬਾਹਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਸੰਜਮਿਤ ਨੁਕਸਾਨ (ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਣਚਾਹੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਬਦਲਾਵ) ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਥਿਰਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭਸ਼ੀਲਤਾ (ਤਕਨੀਕੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ) ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਣਚਾਹੇ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
[[ਤਸਵੀਰ:20151030_Syrians_and_Iraq_refugees_arrive_at_Skala_Sykamias_Lesvos_Greece_2.jpg|thumb|ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ, ਸਪਾਂਸਵ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੇਬੋਸ ਆਇਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ, 2015&lt;br /&gt;]]
ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਰੋਧ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਨ: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ); ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ); ਸੰਭਾਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ (ਜਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ; ਗੁਪਤਤਾ (ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟੈਲੀਫੋਨ ਲਾਈਨ); ਰੋਕਥਾਮ (ਜਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਮਰੇ ਜਾਂ ਸੈੱਲ); ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੁਰੱਖਿਆ)।

ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: (ਜਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ; ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ; ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੈਮਰੇ)।

== ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਦਰਭ (ਉਦਾਹਰਣਾਂ) ==

ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ (ਵਰਣਮਾਲਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ) ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ:

=== ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ '''ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ''' ਜਾਂ ਆਈ.ਟੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਸੁਰਖਿਆ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.theaustralian.com.au/technology/opinion/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/story-e6frgb0o-1226636267865?nk=34fe4ab684629535daaf6a8fe6e6ef3d &quot;Reliance spells end of road for ICT amateurs&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141219014830/http://www.theaustralian.com.au/technology/opinion/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/story-e6frgb0o-1226636267865?nk=34fe4ab684629535daaf6a8fe6e6ef3d |date=2014-12-19 }}, May 07, 2013, The Australian&lt;/ref&gt; ਇਹ [[ਹਾਰਡਵੇਅਰ]], [[ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ|ਸਾਫਟਵੇਅਰ]], ਡਾਟਾ, ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿਸਟਮ ਐਕਸੈਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

=== ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜਾਸੂਸੀ, ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਥਿਰਤਾ। ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਈਟੀ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

=== ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵਵਾਦ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨ-ਫਾਰਮ (ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਮੇਤ) ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/65/161|title=Resolution adopted by the General Assembly on 20 December 2010|last=United Nations General Assembly|date=2010|website=www.un.org|access-date=2017-12-17}}&lt;/ref&gt;

=== ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਖਾਣੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ [[ਖਾਣਾ|ਭੋਜਨ]] ਦੀ ਤਿਆਰ ਸਪਲਾਈ, ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.un.org/sustainabledevelopment/hunger/|title=Hunger and food security|last=United Nations|work=United Nations Sustainable Development|access-date=2017-12-17|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪਾਦਕ ਜ਼ਮੀਨ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/news/story/en/item/209369/icode/|title=Greater focus on soil health needed to feed a hungry planet|last=Food and Agriculture Organizatoin|date=2013|website=www.fao.org|language=en|access-date=2017-12-17|archive-date=2015-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119025828/http://www.fao.org/news/story/en/item/209369/icode/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.scientificamerican.com/article/only-60-years-of-farming-left-if-soil-degradation-continues/|title=Only 60 Years of Farming Left If Soil Degradation Continues|last=Arsenault|first=C|date=2014|work=Scientific American|access-date=2017-12-17|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਘਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਘਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਤਾਲੇ, ਅਲਾਰਮ ਸਿਸਟਮ, ਲਾਈਟਿੰਗ, ਫੈਂਸਿੰਗ ਸਮੇਤ); ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਿ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹਨ, ਅਲਾਰਮ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਆਦਿ)।

=== ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ===
ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੱਕ ਉਭਰ ਰਹੇ ਪੈਰਾਡਾਇਮ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ (ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/chapter-vii/index.html|title=Charter of the United Nations, Chapter VII|last=United Nations|date=1945|website=www.un.org|language=en|access-date=2017-12-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.un.org/humansecurity/|title=UN Trust Fund for Human Security|last=United Nations|website=www.un.org|language=en|access-date=2017-12-17}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ &quot;ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ&quot; ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ &quot;ਸਭ ਲੋਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ, ਡਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ&quot;।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ifrc.org/docs/idrl/I520EN.pdf|title=Resolution adopted by the General Assembly 60/1: World Summit Outcome|last=United Nations General Assembly|date=2005|access-date=2017-12-17}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>e5uqfb3xrdw7gaul0tep37fgifyhdoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109230</id>
    <revision>
      <id>850888</id>
      <parentid>844120</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12289" sha1="3u45nihmva3h1vw3kc63bphmpjhdrch" xml:space="preserve">'''ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ''' ਜਾਂ ''' ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ''' ਇੱਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਾ ਜਾਂ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ [[ਕਲਾਸ ਰੂਮ]] ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gillies|first=Robyn|date=2016|title=Cooperative Learning: Review of Research and Practice|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1096789.pdf|journal=Australian Journal of Teacher Education|volume=41|pages=39–51|via=eric.ed.gov}}&lt;/ref&gt; ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ &quot;ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਿਰਭਰਤਾ&quot; ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।&quot;&lt;ref name=&quot;Team Game tounament&quot;&gt;{{cite web|url=http://download.portalgaruda.org/article.php?article=97564&amp;val=613|title=Team Game tournament|ref=article|access-date=2018-07-04|archive-date=2015-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223081541/http://download.portalgaruda.org/article.php?article=97564&amp;val=613|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.utschools.ca/utseducation/academicdepartments/science/tgt-nabt_06_2.pdf|title=Team-Games-Tournament:Cooperative Learning and Review|access-date=2018-07-04|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044439/http://www.utschools.ca/utseducation/academicdepartments/science/tgt-nabt_06_2.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਉਲਟ,ਜੋ ਖਾਸੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹੁਨਰ (ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ) ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਫਾਇਦਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;prezi.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://prezi.com/kn2ooa6sjef_/teams-games-and-tournaments/|title=Team game Tournament: Cooperative learning and review|ref=ppt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chiu&quot;&gt;{{cite journal|last1=Chiu|first1=M. M.|year=2008|title=Flowing toward correct contributions during groups' mathematics problem solving: A statistical discourse analysis|url=http://www.gse.buffalo.edu/fas/chiu/pdf/Flowing_Toward_Correct_Contributions.pdf|format=PDF|journal=Journal of the Learning Sciences|volume=17|issue=3|pages=415–463|doi=10.1080/10508400802224830|access-date=2018-07-04|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329173028/http://gse.buffalo.edu/fas/chiu/pdf/Flowing_Toward_Correct_Contributions.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;team game tournament&quot;&gt;{{cite web|url=http://syahbella-bellapoenya.blogspot.in/2011/05/effect-of-using-cooperative-learning.html|title=team game tournament|ref=blog}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eprints.uny.ac.id&quot;&gt;{{cite web|url=http://eprints.uny.ac.id/951/1/P%20-%2015.pdf|title=Team Game Tournament|ref=pdf|access-date=2018-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223160708/http://eprints.uny.ac.id/951/1/P%20-%2015.pdf|archive-date=2015-12-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਸਮੂਹ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੌਸ ਐਂਡ ਸਮੈਥ (1995) ਸਫਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਮੰਗ, ਰਚਨਾਤਮਕ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਵਾਲੀ ਉੱਚ ਬੌਧਿਕ ਸੋਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।.&lt;ref&gt;Ross, J.,&amp; Smythe, E. (1995). Differentiating cooperative learning to meet the needs of gifted learners: A case for transformational leadership. Journal for the Education of the Gifted, 19, 63-82.&lt;/ref&gt; ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Maxwell-Stuart|first=Rebecca|last2=Taheri|first2=Babak|last3=Paterson|first3=Audrey S.|last4=O’Gorman|first4=Kevin|last5=Jackson|first5=William|date=2016-11-24|title=Working together to increase student satisfaction: exploring the effects of mode of study and fee status|url=https://dx.doi.org/10.1080/03075079.2016.1257601|journal=Studies in Higher Education|volume=0|issue=0|pages=1–13|doi=10.1080/03075079.2016.1257601|issn=0307-5079}}&lt;/ref&gt;

ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਫਲ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਪੰਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:&lt;ref&gt;Johnson, D. W., Johnson, R. T., &amp; Holubec, E. J. (1994). The nuts and bolts of cooperative learning. ^ eMinnesota Minnesota: Interaction Book Company.&lt;/ref&gt;

* ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ
* ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ
* ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ)
* ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੁਚੱਜ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣਾ 
* ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ

ਜਾਨਸਨ ਅਤੇ ਜੌਨਸਨ ਦੇ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਚੰਗੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰ, ਵਧੀਆ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ, ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal|last1=Johnson|first1=D.W.|date=2009|title=An Educational Psychology Success Story: Social Interdependence Theory and Cooperative Learning|url=https://archive.org/details/sim_educational-researcher_june-july-2009_38_5/page/365|journal=Educational Researcher|volume=38|issue=5|pages=365–379|doi=10.3102/0013189x09339057}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਲਪੋਸਟ, ਵਾਟਸਨ, ਸ਼ੌ ਅਤੇ ਮੀਡ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਥਿਊਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਗਿਣਤੀ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref name=&quot;Gilles&quot;&gt;Gilles, R.M., &amp; Adrian, F. (2003). Cooperative Learning: The social and intellectual Outcomes of Learning in Groups. London: Farmer Press.&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ 1937 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ   ਜਦੋਂ ਤਕ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮਈ ਅਤੇ ਡੂਬ&lt;ref name=&quot;MayDoob&quot;&gt;May, M. and Doob, L. (1937). Cooperation and Competition. New York: Social Sciences Research Council&lt;/ref&gt; ਨੇ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਉਹੀ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

1930 ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਹਨ ਡੇਵੀ, ਕੁਟ ਲੇਵਿਨ, ਅਤੇ ਮੌਰਟਨ ਡਿਊਟ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Sharan&quot;&gt;{{cite journal|last1=Sharan|first1=Y|year=2010|title=Cooperative Learning for Academic and Social Gains: valued pedagogy, problematic practice|url=|journal=European Journal of Education|volume=45|issue=2|pages=300–313|doi=10.1111/j.1465-3435.2010.01430.x}}&lt;/ref&gt; ਡੇਵੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ  ਗਿਆਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ  ਉਦਾਸੀਨ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ (ਜਿਵੇਂ, ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੁਣਨ)।

== ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ ==
''ਸਮਾਜਕ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਿਧਾਂਤ'': ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਉਦੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Johnson|first1=D.W.|title=Cooperation and competition: Theory and Research}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ ਹਵਾਲੇ }}
== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [http://co-operation.org] at The Cooperative Learning Institute
* [http://www.teamplus.education Team+] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708082623/http://www.teamplus.education/ |date=2018-07-08 }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਠਕ੍ਰਮ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੈਡਾਗੋਜੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੀਅਰ ਲਰਨਿੰਗ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਸ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ]]</text>
      <sha1>3u45nihmva3h1vw3kc63bphmpjhdrch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹੈਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110905</id>
    <revision>
      <id>850908</id>
      <parentid>819507</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T22:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42170" sha1="1i173lhtbrmdh412g9bxv6uxylqelvg" xml:space="preserve">{{Infobox university|name= ਦਾ ਹੈਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|native_name=الجامعة الهاشمية|image_name=File:The new logo of hashemite university.jpg|image_size=112px|established=1995|type=[[ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|chairman=ਯਾਸੀਨ ਅਲ ਹਸਬਨ&lt;ref&gt;[http://www.petra.gov.jo/Public_News/Nws_NewsDetails.aspx?lang=1&amp;site_id=2+&amp;NewsID=358329&amp;Type=P petra news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620231903/http://www.petra.gov.jo/Public_News/Nws_NewsDetails.aspx?lang=1&amp;site_id=2+&amp;NewsID=358329&amp;Type=P |date=2018-06-20 }}.&lt;/ref&gt;|president=ਕਮਾਲ ਬਾਨੀ ਹਾਨੀ|faculty=609|students=29,803 (2017)|undergrad=|postgrad=|endowment=|campus=[[ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ]]&lt;br&gt;8519 [[ਦੁਨਾਮ]]|affiliations=IAU, FUIW, AArU|city=[[ਜ਼ਰਕਾ]]|country=[[ਜੋਰਡਨ]]|nickname=ਹਾਸ਼ਮੀਹ|website={{URL|http://www.hu.edu.jo/}}}}
'''ਹੈਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' ([[ਉਰਦੂ]]: '''الجامعة الهاشمية''', [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''The Hashemite University'''), ਅਕਸਰ ਐਚ.ਯੂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੌਰਡਿਅਨ ਦੀਆਂ [[ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]] ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ 1995 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜ਼ਰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜੌਰਡਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ-ਗਰਮੀ-ਸੈਮੇਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eis.hu.edu.jo/ACUploads/10224/newOutline_chem311_summer2_2015-2016.pdf |title=Hashemite University/ faculty of science 2nd summer semester |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312043227/https://eis.hu.edu.jo/ACUploads/10224/newOutline_chem311_summer2_2015-2016.pdf |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312043227/https://eis.hu.edu.jo/ACUploads/10224/newOutline_chem311_summer2_2015-2016.pdf |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt; ਹਾਸ਼ਮਾਇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੈਰ-ਜੌਰਡੀਅਨਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ==
ਹਾਸ਼ਿਮਾਇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਾਈਟ ਤੇ ਜ਼ਰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪੱਛਮ ਗੇਟ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਹੈ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਤੋਂ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ਰਾਕ ਅਤੇ ਇਰਬੀਡ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਤੋਂ ਅੱਗੇ [[ਸੀਰੀਆ]] ਨਾਲ।
ਦੱਖਣ ਦਾ ਗੇਟ ਹਾਈਵੇ ਤੇ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜ਼ਾਰਕਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ [[ਇਰਾਕ]] ਅਤੇ [[ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ]] ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1207&amp;conttype=2003 |title=Hashemite University official website/ location |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312041224/https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1207&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312041224/https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1207&amp;conttype=2003 |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية.jpg|right|thumb|ਹੈਸ਼ਮਾਇਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ&lt;br /&gt;]]
19 ਜੂਨ 1991 ਨੂੰ ਹਾਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਇਲ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
16 ਸਿਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ 8519 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1206&amp;conttype=2003 |title=Hashemite University official website/ Establishment |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312040423/https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1206&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312040423/https://hu.edu.jo/abouthu_det.aspx?typ=1206&amp;conttype=2003 |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ [[ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ|ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਊਰਜਾ]] ਅਤੇ [[ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ|ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ  ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.jordantimes.com/news/local/king-honours-pioneers-70th-independence-day jordantimes, King honours pioneers on 70th Independence Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809052647/https://www.jordantimes.com/news/local/king-honours-pioneers-70th-independence-day |date=2022-08-09 }}.&lt;/ref&gt;

== ਅਕਾਦਮਿਕ ==
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 19 ਕਾਲਜ (ਫੈਕਲਟੀ) ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ (52) ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ (ਡਾਕਟਰੇਟ, ਮਾਸਟਰ, ਉੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

=== ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-9.jpg|right|thumb|ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ&lt;br /&gt;]]
ਹਾਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਫਰਮਾਨ 2005/2006 ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ 2006/2007 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਸ ਨੇ ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕੌਂਸਿਲ ਨੂੰ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਟੱਡੀ ਪਲਾਨ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
257 ਕਰੈਡਿਟ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਜ &quot;ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਡਾਕਟਰ&quot; ਦੀ ਬੀ.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਹਾਰਕ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ 2011 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ II ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;[https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0002491 world directory of medical schools official website].&lt;/ref&gt;

=== ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة-الهاشمية_14.jpg|thumb|ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ&lt;br /&gt;]]
ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਗਸਤ 1998 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਫੈਕਲਟੀ ਅੱਠ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਸਿਵਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ, ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ, ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ, ਮਕੈਨਿਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਅਤੇ ਮੈਕਟਰੌਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਐਨਰਜੀ ਸਿਸਟਮ, ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |title=Faculty of Engineering official page at Hashemite University official website |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt; 28 ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ, ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਏ.ਬੀ.ਈ.ਟੀ.) ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;[https://hu.edu.jo/NewsCenter/f_news.aspx?newsid=%2030704#.W4ZycM4zaM8 the hashemite university official website].&lt;/ref&gt;

=== ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ===
1995/1996 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1998/1999 ਵਿਚ, ਭੂਗੋਲ ਵਿਭਾਗ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 2001/2002 ਵਿਚ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਹਨ।

=== ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਐਫ.ਓ.ਏ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_02.jpg|thumb|ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ&lt;br /&gt;]]
1995 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਫੈਕਲਟੀ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫੈਕਲਟੀ ਚਾਰ ਮੇਜਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ:

* ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ 
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ 
* ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ 
* ਹਿਊਮੈਨਿਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਅਤੇ ਅਲਾਈਡ ਹਿਊਮਨੀਟੀਜ਼
* ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਧਿਐਨ

ਫੈਕਲਟੀ ਵੱਲੋਂ ਅਰਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਅਰਬੀ [[ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਅਤੇ ਪੀਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=56000000 |title=The Faculty of Arts official page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222111324/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=56000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170222111324/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=56000000 |date=2017-02-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |title=The Faculty of Arts official page- about faculty |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt;

=== ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਐਫ.ਓ.ਈ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-10.jpg|right|thumb|ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਗਿਆਨ&lt;br /&gt;]]
ਸਤੰਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਆਮ ਹਿਤ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਫੈਕਲਟੀ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਲੇਿਾਕਾਰੀ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵਿੱਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਐਂਡ ਫੰਡਿੰਗ, ਬਿਜਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ, ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ, ਬਿਜਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ([[ਟੈਕਸਸ]] / ਅਰਲਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ।)
ਬੀ.ਏ. ਕੋਰਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹਾਲੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ 2007/2008 ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ 1995/1996 ਲਈ 123 ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2007-08 ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੁਆਰਾ 3880 ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਸਟਰ ਲੈਵਲ ਤੇ 174 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਡਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ਦੇ 3706 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=53000000 |title=Faculty of Economics and Administrative Sciences at hashemite university |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222111318/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=53000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170222111318/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=53000000 |date=2017-02-22 }}&lt;/ref&gt;

=== ਅਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-5.jpg|right|thumb|ਅਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ]]
ਅਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ (FAHS) 1998 ਵਿੱਚ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ (2/1/98) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਜਿਹੇ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ 2000 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਫੈਕਲਟੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਕਲੀਨਿਕਲ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਡਾਇਟਿਕਸ 
* ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਥੇਰੇਪੀ 
* ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ 
* ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ

ਇਹ ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |title=Faculty of Allied Health Sciences official page at Hashemite University official website |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312042428/https://hu.edu.jo/fac/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |date=2017-03-12 }}&lt;/ref&gt;

=== ਨਰਸਿੰਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-6.jpg|right|thumb|ਨਰਸਿੰਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ]]
ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ 1999 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫੈਕਲਟੀ ਨਰਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਦੋ ਐਮ.ਏ. ਡਿਗਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਕੈਂਸਰ ਨਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਅਡੱਲਟ ਹੈਲਥ ਨਰਸਿੰਗ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=65000000 |title=faculty of nursing official web page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104062427/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=65000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104062427/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=65000000 |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;

=== ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫ਼ੈਕਲਟੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-2.jpg|right|thumb|''ਓਥਮੈਨ ਬਡੇਅਰ'' ਖੇਡ ਹਾਲ&lt;br /&gt;]]
ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ 1998 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਜਤਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 1999/2000 ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਫੈਕਲਟੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਬੀ.ਏ. ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ:

* ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=60000000 |title=Faculty of Physical Education and Sport Science official website |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402170426/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=60000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402170426/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=60000000 |date=2017-04-02 }}&lt;/ref&gt;

=== ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਐੱਫ.ਈ.ਏ.ਐੱਸ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_3.jpg|right|thumb|ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ]]
ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਗਿਆਨ ਫੈਕਲਟੀ, ਹਾਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਰੂਹ ਹੈ।
ਫੈਕਲਟੀ ਸਾਰੇ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈ.ਡੀ.ਐਸ. ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1995/1996 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ:

* ਵਿਦਿਅਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ / ਸਕਾਲੈਸਟਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ 
* ਕਲਾ ਕਲਾਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 
* ਵਿਦਿਅਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
* ਟੀਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=54000000 |title=Faculty of Educational Sciences at hashemite university |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106185643/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=54000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106185643/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=54000000 |date=2017-01-06 }}&lt;/ref&gt;

=== ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ II ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਆਈ.ਟੀ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-1.jpg|right|thumb|ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ II ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਆਈ.ਟੀ.)]]
ਹਾਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ II ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਫੈਕਲਟੀ 2001/2002 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਕਲਟੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਫਤਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਫੈਕਲਟੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ 
* ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ

ਇਹ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=67000000 |title=The Faculty of Prince Hussein Bin Abdulla II of Information Technology official web page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017041947/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=67000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017041947/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=67000000 |date=2017-10-17 }}&lt;/ref&gt;

=== ਕੁਈਨ ਰਾਣੀਆ ਫੈਕਲਟੀ ਫਾਰ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ (ਕਯੂ.ਆਰ.ਐਫ.ਸੀ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_01.jpg|thumb|ਕੁਈਨ ਰਾਣੀਆ ਫੈਕਲਟੀ ਫਾਰ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ]]
ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2002 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਹਿਲੇ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਫੈਕਲਟੀ ਅਰਲੀ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਅਰਲੀ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਕੇਅਰ, ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦੋ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਬਾਲ ਸਿੱਖਿਆ 
* ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=81000000 |title=Queen Rania Faculty for Childhood official web page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403015654/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=81000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170403015654/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=81000000 |date=2017-04-03 }}&lt;/ref&gt;

=== ਕੁਈਨ ਰਾਣੀਆ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ (ਕਿਯੂ.ਆਰ.ਆਈ.ਟੀ.ਐਚ.) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_04.jpg|thumb|ਕੁਈਨ ਰਾਣੀਆ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ]]
ਕੁਈਨ ਰਾਣੀਆ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1999/2000 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਬੀ.ਏ. ਦੇ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਕੰਜਰਵੇਟਿਵ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਸਥਿਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
* ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=69000000 |title=Queen Rania Faculty of Tourism &amp; Heritage official web page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104023617/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=69000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104023617/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=69000000 |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;

=== ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ (ਐਫ.ਈ.ਐਨ.ਆਰ) ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_03.jpg|thumb|ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ]]
ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ, ਇੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲੈਂਡ, ਵਾਟਰ ਅਤੇ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਦਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ 1999 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਜਿਹੀ ਫੈਕਲਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਸੀ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗ: ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ, [[ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]] ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ ਹਨ।

=== ਫਾਰਮੇਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਫੈਕਲਟੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_2-3.jpg|right|thumb| ਫਾਰਮੇਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਫੈਕਲਟੀ]]
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੋ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਟਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਫਾਰਮੇਸੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ:
ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਫਾਰਮੇਸੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਾਰਮੇਸੀ।
ਇਸ ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ 2013 ਦੇ ਪਤਝੜ ਸਮੈਸਟਰ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 2015 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਫਾਰਮੇਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=58000000 |title=Faculty of Pharmaceutical Sciences official page |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104015039/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=58000000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104015039/https://hu.edu.jo/fac/Default.aspx?facid=58000000 |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;

=== ਵਿਦਿਆਰਥੀ 'ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਡੀਨਸ਼ਿਪ ===
[[ਤਸਵੀਰ:الجامعة_الهاشمية_1-1.jpg|thumb|ਵਿਦਿਆਰਥੀ 'ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਡੀਨਸ਼ਿਪ]]
1995-1996 ਵਿੱਚ ਡੀਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਡੀਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੂਹ ਕੰਮ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ (ਜਾਰਡਨ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |title=Deanship of Students Affairs- about deanship |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107072704/https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170107072704/https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003 |date=2017-01-07 }}&lt;/ref&gt; ਡੀਨਿਸ਼ਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

# ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70010000 |title=Student Services Department official page at hashemite university website |access-date=2018-09-11 |archive-date=2015-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403202242/http://www.hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70010000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403202242/http://www.hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70010000 |date=2015-04-03 }}&lt;/ref&gt;
# ਅਥਲੈਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70020000 |title=Athletic Department official page at hashemite university official webpage |access-date=2018-09-11 |archive-date=2015-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403180251/http://www.hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70020000 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403180251/http://www.hu.edu.jo/dean/index1.aspx?typ=1002&amp;conttype=2003&amp;unid=70020000 |date=2015-04-03 }}&lt;/ref&gt;
# ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ 
# ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਵਿਭਾਗ 
# ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੇਂਟ ਆਫਿਸ 
# ਅਲੂਮਨੀ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਅਫੇਅਰਸ ਆਫਿਸ 
# ਕਿੰਗ ਅਬਦੁੱਲਾ II ਫੰਡ ਫ਼ਾਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ / ਕਰੀਅਰ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/dean/departments.aspx |title=King Abdallah II Fund For Development Office / for Career Counseling at hashemite university official website |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104023823/https://hu.edu.jo/dean/departments.aspx |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104023823/https://hu.edu.jo/dean/departments.aspx |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;

ਡੀਨਿਸ਼ਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਡੀਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਹੂਲਤ

# ਅਲ-ਕਰਾਮਹ ਥੀਏਟਰ 
# (ਪੇਟਰਾ ਹਾਲ): ਸਿਮਪੋਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ 
# ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਾਉਂਜ 
# ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਾਉਂਜ 
# ਸੰਗੀਤ ਕਮਰਾ 
# ਡਰਾਇੰਗ ਸਟੂਡੀਓ 
# ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਰਵਿਸ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ (ਇੱਕ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ, ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਡਾਕਘਰ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋਕਸਿੰਗ ਸੈਂਟਰ) 
# (ਇਨ-ਡੋਰ) ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਖੇਡਾਂ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਊਟ-ਡੋਰ ਪਿਚਜ਼ ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਡਨਿਸ਼ਪਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1052&amp;conttype=2003 |title=Deanship of Students’ Affairs official web page - Student Loans |access-date=2018-09-11 |archive-date=2017-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104044516/https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1052&amp;conttype=2003 |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104044516/https://hu.edu.jo/dean/index.aspx?typ=1052&amp;conttype=2003 |date=2017-01-04 }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
File:الجامعة-الهاشمية 02.jpg|ਹਾਸ਼ਿਮਾਈਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ - ਨੇੜੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼।
File:شمس الهاشمية.jpg|ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ।
File:الجامعة-الهاشمية 22.jpg|ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ।
File:الجامعة الهاشمية 2-4.jpg|ਪੂਰਬੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਇਮਾਰਤ।
File:الجامعة-الهاشمية 17.jpg|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਟਰੈਫਿਕ ਟਰਨ।
File:الجامعة الهاشمية 2.jpg|ਸੂਰਜ ਊਰਜਾ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਤਹਿ ਥੱਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
File:الجامعة الهاشمية 1-3.jpg|ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
File:الجامعة-الهاشمية 19.jpg|ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਪਲਾਟ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
File:الجامعة-الهاشمية 24.jpg|ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
File:الجامعة-الهاشمية 13.jpg|ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਉਸਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
File:الجامعة الهاشمية 1-4.jpg|[[ਪੈਟਰਾ]] ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਡੀਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ।
File:الجامعة الهاشمية 2-7.jpg|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਤਸਵੀਰ।
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]]</text>
      <sha1>1i173lhtbrmdh412g9bxv6uxylqelvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126942</id>
    <revision>
      <id>850878</id>
      <parentid>850607</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T13:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33578" sha1="belwwzwv5080w4eh94srhkfiyxhcxbh" xml:space="preserve">{{Infobox pandemic|name=ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020|location=[[ਲੇਬਨਾਨ]]|confirmed_cases=641|deaths=21&lt;ref name=&quot;lebanoninfocenter1&quot;/&gt;|recovery_cases=67&lt;ref name=&quot;lebanoninfocenter1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.lebanoninfocenter.eu.org/quick-lebanon-info/novel-coronavirus-2019-covid-19/|title=Lebanon Coronavirus (COVID-19) Emergency|last=|first=|date=2020-02-21|website=Lebanon Info Center|publisher=Lebanon Info Center|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107080526/https://www.lebanoninfocenter.eu.org/quick-lebanon-info/novel-coronavirus-2019-covid-19/|archive-date=2021-01-07|access-date=2020-04-14}}&lt;/ref&gt;|origin=[[ਵੂਹਾਨ]], [[ਚੀਨ]]|arrival_date=21 ਫਰਵਰੀ 2020&lt;br&gt;({{Age in years, months, weeks and days|month1=02|day1=21|year1=2020|month2=|day2=|year2=}})|first_case=[[ਬੇਰੂਤ]]|virus_strain=[[ਸਾਰਸ-ਕੋਵ-2]]|map1=|disease=[[ਕੋਵਿਡ-19]]|legend3=|map3=|legend2=|map2=|legend1=|severe_cases=28&lt;ref name=&quot;lebanoninfocenter1&quot;/&gt;}}[[2019–20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ|2019–20 ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ]] ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ [[ਲਿਬਨਾਨ|ਲੇਬਨਾਨ]] ਪਹੁੰਚੀ [[ਲਿਬਨਾਨ|ਸੀ]]। 

== ਪਿਛੋਕੜ ==
12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, [[ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ|ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ]] (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਕ ਨੋਵਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵੁਹਾਨ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ 2019।&lt;ref name=&quot;Elsevier&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center|last=Elsevier|date=|website=Elsevier Connect|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|archive-date=30 January 2020|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Reynolds4March2020&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|title=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?|last=Reynolds|first=Matt|date=4 March 2020|work=Wired UK|access-date=5 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|archive-date=5 March 2020|issn=1357-0978}}&lt;/ref&gt;

[[ਸਾਰਸ (ਰੋਗ)|2003 ਦੇ ਸਾਰਸ ਦੇ]] ਉਲਟ, ਕੋਵਿਡ -19&lt;ref name=&quot;Imperial13March2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|title=Crunching the numbers for coronavirus|website=Imperial News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|archive-date=19 March 2020|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gov.ukHCIDDef&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|title=High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England|last=|first=|date=|website=GOV.UK|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200303051938/https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|archive-date=3 March 2020|access-date=17 March 2020}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੁੱਲ ਮੌਤ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;WFSA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|title=World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus|last=|first=|date=|website=www.wfsahq.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|archive-date=12 March 2020|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

== ਟਾਈਮਲਾਈਨ ==

=== ਫਰਵਰੀ 2020 ===
21 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ, [[ਲਿਬਨਾਨ|ਲੇਬਨਾਨ]] ਨੇ ਕੋਵੀਡ -19 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ 45 ਸਾਲਾ  ਔਰਤ, ਜੋ ਕਿ [[ਈਰਾਨ|ਈਰਾਨ ਦੇ]] ਕੋਮ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਰਸ-ਕੋਵ -2 ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਬੈਰੂਤ|ਬੇਰੂਤ ਦੇ]] ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the961.com/first-coronavirus-case-confirmed-in-lebanon/|title=First Coronavirus Case Confirmed in Lebanon|date=2020-02-21|website=The961|access-date=2020-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508014838/https://www.the961.com/first-coronavirus-case-confirmed-in-lebanon/|archive-date=2020-05-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਇਕ  ਔਰਤ, ਜੋ [[ਈਰਾਨ]] ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਸੀ,  ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/lebanon-reports-second-coronavirus-case/1745954|title=Lebanon reports second coronavirus case|website=www.aa.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227183138/https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/lebanon-reports-second-coronavirus-case/1745954|archive-date=27 February 2020|access-date=2020-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the961.com/second-coronavirus-case-just-recorded-in-lebanon//|title=Second Coronavirus Case Just Recorded in Lebanon|date=2020-02-27|website=The961|access-date=2020-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529080824/https://www.the961.com/second-coronavirus-case-just-recorded-in-lebanon/|archive-date=2020-05-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

27 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ 77 ਸਾਲਾ ਇਰਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ [[ਈਰਾਨ]] ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ,ਉਸ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਰੂਤ ਦੇ ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20200227142333-5k62k/|title=Lebanon health ministry confirms third case of coronavirus, NNA reports|last=Foundation|first=Thomson Reuters|website=news.trust.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227153900/https://news.trust.org/item/20200227142333-5k62k/|archive-date=27 February 2020|access-date=2020-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mtv.com.lb/news/health/1025526/health_ministry_confirms_third_cononavirus_case_in_lebanon|title=Health Ministry Confirms Third Cononavirus Case in Lebanon|website=MTV Lebanon|language=ar|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227171118/https://www.mtv.com.lb/news/health/1025526/health_ministry_confirms_third_cononavirus_case_in_lebanon|archive-date=27 February 2020|access-date=2020-02-27}}&lt;/ref&gt; 

28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ [[ਸੀਰੀਆ|ਸੀਰੀਅਨ]] ਔਰਤ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਰੂਤ ਦੇ ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;aa.com.tr&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraq-lebanon-confirm-new-coronavirus-cases/1749348|title=Iraq, Lebanon confirm new coronavirus cases|website=www.aa.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229042010/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraq-lebanon-confirm-new-coronavirus-cases/1749348|archive-date=29 February 2020|access-date=2020-02-29}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt;

=== ਮਾਰਚ 2020 ===
1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 3 ਨਵੇਂ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ [[ਈਰਾਨ]] ਤੋਂ ਲੇਬਨਾਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੈ-ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁੱਲ 13 ਕੇਸਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the961.com/three-new-coronavirus-cases-just-reported-in-lebanon-by-the-health-ministry///|title=Three New Coronavirus Cases Just Reported in Lebanon by the Health Ministry|date=2020-03-01|website=The961|access-date=2020-03-01}}&lt;/ref&gt; 

10 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਪਹਿਲੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/first-death-coronavirus-in-lebanon/|title=Breaking: First Person Dies From Coronavirus in Lebanon|last=Abdul Reda|first=Nour|date=10 March 2020|work=The961|access-date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਰਫੀਕ ਹਰੀਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ 55 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਦੂਜੀ ਮੌਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/second-coronavirus-death-in-lebanon/|title=Breaking: Second Coronavirus Death in Lebanon|last=Yassine|first=Hussein|date=11 March 2020|work=The961|access-date=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; ਇੱਥੇ 9 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਵੀ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/first-fully-recovered-coronavirus-patient-just-announced-in-lebanon/|title=First Fully Recovered Coronavirus Patient Just Announced in Lebanon|last=Abdul Reda|first=Nour|date=11 March 2020|work=The961|access-date=14 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਤੀਜੀ ਮੌਤ ਇੱਕ 79 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਜੈਬੇਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-third-coronavirus-death-lebanon/|title=Breaking: Third Coronavirus Death Just Recorded in Lebanon|last=Abdul Reda|first=Nour|date=12 March 2020|work=The961|access-date=12 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

13 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ 78 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਨ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-1-new-coronavirus-case-in-lebanon-total-of-79///|title=Breaking: 1 New Coronavirus Case in Lebanon, Total of 78|last=Yassine|first=Hussein|date=13 March 2020|work=The961|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/lebanons-health-ministry-employee-tests-positive-as-total-coronavirus-cases-reach-77////|title=Lebanon's Health Ministry Employee Tests Positive as Total Coronavirus Cases Reach 77|last=Yassine|first=Hussein|date=13 March 2020|work=The961|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ 15 ਨਵੇਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕੁੱਲ 93 ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-15-new-coronavirus-cases-in-lebanon-total-of-93//|title=Breaking: 15 New Coronavirus Cases in Lebanon, Total of 93|last=Yassine|first=Hussein|date=14 March 2020|work=The961|access-date=14 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, 6 ਨਵੇਂ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕੁੱਲ 99।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-6-new-coronavirus-cases-in-lebanon-total-of-99/|title=Breaking: 6 New Coronavirus Cases in Lebanon, Total of 99|last=Yassine|first=Hussein|date=15 March 2020|work=The961|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; ਲੇਬਨਾਨ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-lebanon-officially-declares-state-of-medical-emergency/|title=Breaking: Lebanon Officially Declares State of Medical Emergency|last=Jamal|first=Omar|date=15 March 2020|work=The961|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਬੇਰੂਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 2 ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-lebanon-will-officially-shut-beirut-airport/|title=Breaking: Lebanon Will Officially Shut Beirut Airport|last=Yassine|first=Hussein|date=15 March 2020|work=The961|access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਸਨ ਦੀਆਬ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ &quot;ਸਵੈ-ਕਰਫਿਊ&quot; ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਉਪਾਅ ਹੋਰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2020/Mar-21/503128-pm-diab-calls-on-citizens-to-implement-self-curfew.ashx|title=PM Diab calls on citizens to implement &quot;self-curfew&quot;|date=21 March 2020|access-date=15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020|archive-date=17 ਅਗਸਤ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817233941/https://www.dailystar.com.lb//News/Lebanon-News/2020/Mar-21/503128-pm-diab-calls-on-citizens-to-implement-self-curfew.ashx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 

26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। 35 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 368 ਹੋ ਗਏ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/lebanon-to-impose-partial-curfew-over-coronavirus/1781027|title=Lebanon to impose partial curfew over coronavirus|last=Geldi|first=Mahmut|date=26 March 2020|work=Anadolu Agency|access-date=29 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

30 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਥੇ 446 ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਕੇਸ ਅਤੇ 11 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.middleeastmonitor.com/20200330-lebanon-people-without-id-blocked-from-coronavirus-testing/|title=Lebanon: people without ID blocked from coronavirus testing|last=|first=|date=30 March 2020|work=Middle East Monitor|access-date=30 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

=== ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ===
2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿਚ ਫਿਲਪੀਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਬਰਨਾਰਿਡਿਤਾ ਕੈਟੇਲਾ ਦੀ 62 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬੇਰੂਤ ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਪੀਨੋ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dfa.gov.ph/dfa-news/statements-and-advisoriesupdate/26554-statement-on-the-demise-of-honorable-bernardita-m-catalla-philippine-ambassador-to-lebanon|title=Statement: On the Demise of Honorable Bernardita L. Catalla, Philippine Ambassador to Lebanon|last=|first=|date=2020-04-02|website=Department of Foreign Affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508204250/https://dfa.gov.ph/dfa-news/statements-and-advisoriesupdate/26554-statement-on-the-demise-of-honorable-bernardita-m-catalla-philippine-ambassador-to-lebanon|archive-date=2020-05-08|access-date=2020-04-02|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; [[ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ]] ਨੇ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 21 ਲੇਬਨਾਨ ਦੀਆਂ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀਜ਼ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੋਵਿਡ -19 ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੇਬਨਾਨੀ ਵਸਨੀਕਾਂ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2020/04/02/lebanon-refugees-risk-covid-19-response|title=Statement: On the Demise of Honorable Bernardita L. Catalla, Philippine Ambassador to Lebanon|last=|first=|date=2020-04-02|website=Human Rights Watch|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-02}}&lt;/ref&gt; 

4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੋਵਿਡ.-19 ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੇਸ 520 ਹਨ। 

9 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ 15 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਾਧੂ 2 ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2020/Apr-09/504127-cabinet-debates-extending-lockdown-to-april-26.ashx|title=Lebanon extends coronavirus lockdown to April 26|last=|first=|date=9 April 2020|work=The Daily Star|access-date=10 April 2020|archive-date=10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410053905/http://dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2020/Apr-09/504127-cabinet-debates-extending-lockdown-to-april-26.ashx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 

== ਭੰਡਾਰ ==
28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਤਾਰਿਕ ਅਲ-ਮਜਜ਼ੌਬ ਨੇ 29 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 8 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-lebanon-education-idUSKCN20M341|title=Lebanon says schools to be closed from Feb. 29-March 8 amid coronavirus: education ministry statement|date=2020-02-28|work=Reuters|access-date=2020-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228221811/https://www.reuters.com/article/us-china-health-lebanon-education-idUSKCN20M341|archive-date=28 February 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੇਰੂਤ, ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੇਂਟ-ਜੋਸਫ ਸਣੇ ਕੁਝ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜਾ ਸਖਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਲੋੜੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਬੂਤ ਅਧਾਰਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਇਹ [[2019–20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ|2019–20 ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ]] ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਖੁੱਲਾ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਚ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;[https://www.arabnews.com/node/1634941/middle-east &quot;Lebanon shuts schools after fourth coronavirus case,&quot;] ''Arab News''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/world/mena/coronavirus-lebanon-to-close-schools-colleges-for-week-1.70101022|title=Coronavirus: Lebanon to close schools, colleges for week &amp;#124; Mena|date=2020-03-02|website=Gulf News|access-date=2020-03-18}}&lt;/ref&gt; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aub.edu.lb/President/Presidentsperspective/Pages/02March2020.aspx|title=Monday, March 2, 2020|website=aub.edu.lb|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt; ਅਮੇਰਿਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬੇਰੂਤ ਨੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aub.edu.lb/emergency/Pages/expert-committee-coronavirus.aspx|title=Expert committee on novel coronavirus COVID-19|website=aub.edu.lb|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt; 

6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਹਾਮਦ ਹਸਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ &quot;ਲੇਬਨਾਨ ਹੁਣ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕੰਟੈਂਟ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ&quot; ਕਈਂਂ ਨਵੇਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਚਣ ਵਰਗੇ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਕਰਨ। ਸਰਵਜਨਕ ਸਥਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਜੋਰਟਸ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lbcgroup.tv/news/news-bulletin-reports/505703/health-minister-hassan-lebanon-is-no-longer-in-cor/en|title=Health Minister Hassan: Lebanon is no longer in Coronavirus containment stage|website=LBCI Lebanon|language=en|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਕੂਲਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ 14 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/505734/committee-extends-closure-of-schools-universities/en|title=Committee extends closure of schools, universities and nurseries until March 32|website=LBCI Lebanon|language=en|access-date=2020-03-10}}&lt;/ref&gt; 

=== ਧਰਮ ===
ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਚਰਚਾਂ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂ-ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੋਂਟ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ Eucharist ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਸਮੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ। ਦੋਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਚੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenational.ae/world/mena/coronavirus-forces-change-to-religious-traditions-in-lebanon-1.991138|title=Coronavirus forces change to religious traditions in Lebanon|website=The National|language=en|access-date=2020-03-11}}&lt;/ref&gt; 

=== ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ===
21 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੇਬਨਾਨੀ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦੇਣਗੇ; ਇਸ ਮੁਅੱਤਲੀ ਕਾਰਨ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ 2019 ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://al-akhbar.com/Sport_Lebanon/282844|title=القرار المرّ: نشاط الفوتبول معلّق حتى إشعار آخر|website=الأخبار|language=ar|access-date=2020-01-27}}&lt;/ref&gt; 

6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਜਿੰਮ, ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ, ਥੀਏਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-all-gyms-cinemas-theaters-in-lebanon-ordered-to-shut-down-due-to-coronavirus/|title=Breaking: All Gyms, Cinemas, Theaters in Lebanon Ordered to Shut Down Due to Coronavirus|last=Yassine|first=Hussein|date=6 March 2020|work=The961|access-date=6 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/breaking-all-nightclubs-in-lebanon-ordered-to-shut-down-due-to-coronavirus/|title=Breaking: All Nightclubs in Lebanon Ordered to Shut Down Due to Coronavirus|last=Jamal|first=Omar|date=6 March 2020|work=The961|access-date=6 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਲਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਆਉਣ ਤਕ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/major-malls-across-lebanon-close-until-further-notice/|title=All Restaurants in Lebanon Will Close Down to Contain Coronavirus|last=Lilian Diab|first=Jasmin|date=11 March 2020|work=The961|access-date=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; 

=== ਸਰਕਾਰ ===
9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://the961.com/lebanese-parliament-closes-coronavirus/|title=Lebanese Parliament Just Closed Due to Coronavirus|last=Zakhour|first=Maria|date=9 March 2020|work=The961|access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਓਗੇਰੋ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2020/Mar-21/503128-pm-diab-calls-on-citizens-to-implement-self-curfew.ashx|title=Calls on citizens to implement self curfew|access-date=28 March 2020|archive-date=17 ਅਗਸਤ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817233941/https://www.dailystar.com.lb//News/Lebanon-News/2020/Mar-21/503128-pm-diab-calls-on-citizens-to-implement-self-curfew.ashx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟਾਂ / ਹੁਲਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।      

== ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ==
ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;lebanoninfocenter2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.lebanoninfocenter.eu.org/quick-lebanon-info/novel-coronavirus-2019-covid-19/|title=Lebanon Coronavirus (COVID-19) Emergency|last=|first=|date=2020-02-21|website=Lebanon Info Center|publisher=Lebanon Info Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107080526/https://www.lebanoninfocenter.eu.org/quick-lebanon-info/novel-coronavirus-2019-covid-19/|archive-date=2021-01-07|access-date=2020-03-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਦਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ [[ਮਾਲੀ ਸੰਕਟ|ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ]] ਨੇ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN21K1UN|title=Coronavirus compounds Lebanon's woes, many struggle for food|last=|first=|date=2020-04-02|website=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530023159/https://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN21K1UN|archive-date=2020-05-30|access-date=2020-04-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== ਵਿਵਾਦ ==
ਲੇਬਨਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। [[ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ]] ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/undocumented-struggle-access-coronavirus-tests-lebanon-200328114859620.html|title=Undocumented in Lebanon: No papers, no coronavirus test &amp;#124; Coronavirus pandemic News|last=by Timour Azhari28 Mar 2020 19:59 GMT|date=|publisher=Al Jazeera|access-date=2020-03-29}}&lt;/ref&gt; [[ਸੀਰੀਆਈ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ|ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ]] ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਘਟੀਆ ਸੈਨੇਟਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/2020/04/06/825158835/syrian-refugees-fear-deportation-if-they-seek-coronavirus-testing-and-treatment|title=Syrian Refugees In Lebanon Fear Deportation For Seeking Coronavirus Test Or Care|date=April 6, 2020|publisher=NPR}}&lt;/ref&gt; 

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 2020 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ]]</text>
      <sha1>belwwzwv5080w4eh94srhkfiyxhcxbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149947</id>
    <revision>
      <id>850899</id>
      <parentid>772578</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="1zbm1h6iewy9mydqtccgx4ol4lujvzi" xml:space="preserve">{{More citations needed|date=January 2021}}
'''ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ''' ਰਵਾਇਤੀ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੱਛਮੀ [[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ]] ਤੱਕ ਹੈ। ਨਸਲੀ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਲੇਪਚਾ, ਲਿੰਬੂ, ਭੂਟੀਆ, ਕਿਰਾਤੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਕਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ੈਲੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਮਾਂਗ ਸੇਲੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਮਾਂਗ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗੀਤ &quot;ਧੰਫੂ&quot; ਦੀ ਤਾਲਬੱਧ ਧੁਨੀ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪੌਪ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ।
[[ਤਸਵੀਰ:Hira_Devi_Waiba.jpg|alt=|thumb|ਹੀਰਾ ਦੇਵੀ ਵਾਈਬਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮੋਢੀ]]

== ''ਤਮਾਂਗ ਸੇਲੋ'' ==
ਇਹ ਤਮਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਮੰਗ ਸਾਜ਼ਾਂ, ਮਾਡਲ, ਡੰਫੂ ਅਤੇ ਤੁੰਗਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਮੰਗ ਸੇਲੋ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਖ, ਪਿਆਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.accu.or.jp/ich/en/arts/A_NPL12.html|title=Asia-Pacific Database on Intangible Cultural Heritage (ICH)|last=(ACCU)|first=Asia⁄Pacific Cultural Centre for UNESCO|website=www.accu.or.jp|access-date=2018-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160605021142/http://www.accu.or.jp/ich/en/arts/A_NPL12.html|archive-date=2016-06-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ==
ਹੋਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਕਬਾਇਲੀ ਮੀਂਹ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਨੇਪਾਲੀ]] ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਬੈਂਡ ਸਿੱਕਮੀ ਕਸਬੇ ਨਾਮਚੀ ਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/75533/|title=Tribal Rain’s ‘Sahara’ in memory of late Rahul Rai|last=Republica|website=My City|language=en|access-date=2022-08-04}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਹਿਪ-ਹੋਪ]], ਕੇ-ਪੌਪ ਅਤੇ [[ਰੈਪ ਗਾਇਕੀ|ਰੈਪ ਸੰਗੀਤ]] ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ [[ਸਿੱਕਮ]] ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>1zbm1h6iewy9mydqtccgx4ol4lujvzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150748</id>
    <revision>
      <id>850900</id>
      <parentid>849968</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10174" sha1="h7j3uoigbgu7la062eqj97l9rw92yna" xml:space="preserve">'''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ, ਜਾਨਕੀ ਮੰਦਰ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਬਿਹਾਰ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ [[ਹਿੰਦੂ]] ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ 5 ਸਥਿਤ ਹੈ&amp;nbsp;[[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ।

'''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਜਾਨਕੀ ਮੰਦਰ''' [[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]], [[ਬਿਹਾਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀ [[ਸੀਤਾ]] ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਰ ਸਾਲ ਮੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

'''ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ''' ਲਗਭਗ 5 ਹੈ&amp;nbsp;[[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਥੇ ਸੰਤ ਪੁੰਡਰਿਕ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। '''ਸੀਤਾ-ਕੁੰਡ''' ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ, [[ਸੀਤਾ]] ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।

ਮਹਾਵੀਰ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਸਥਾਨ ਨਿਆਸ ਸਮਿਤੀ (ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਵੀਰ ਸਥਾਨ ਨੈਸ ਕਮੇਟੀ) ਨੇ 27 ਜਨਵਰੀ 2019 ਤੋਂ ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ '''ਸੀਤਾ ਰਸੋਈ''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਗਏ ਸਨ।

ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਤੋਂ ਹਲੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਨ, [[Panthpakar|ਪੰਥਪਕਰ]] ਅਤੇ ਜਨਕਪੁਰ ਮੰਦਿਰ ਨੇਪਾਲ ਤੱਕ ਸਵੇਰੇ ਮਹਾਵੀਰ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ ਵਿਖੇ ਵਾਪਸ ਚਲਦੀ ਹੈ।

== ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ==
ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ ਆਪਣੇ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੇ ਅਗਨੀ ਪਰੀਕਸ਼ਾ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਘ ਦੀ ਹਰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;govt bihar&quot;&gt;{{Cite web |title=Sita Kund |url=https://munger.nic.in/tourist-place/sita-kund/ |access-date=19 February 2021 |publisher=Government of Bihar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sk:hsom&quot;&gt;{{Cite web |title=Sita Kund: Holy Site of Munger |url=https://im-bihar.in/2020/05/10/sita-kund-the-holy-site-of-munger/ |access-date=19 February 2021 |publisher=Im:Bihar |archive-date=3 ਮਾਰਚ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303115415/https://im-bihar.in/2020/05/10/sita-kund-the-holy-site-of-munger/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਪਹੁੰਚਣ ਉਪਰੰਤ ==
[[ਪਟਨਾ]] ਏਅਰਪੋਰਟ, ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪਟਨਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ ਹੈ. 150&amp;nbsp;ਪਟਨਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿ.ਮੀ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Traveling to Sita Kund |url=http://www.india9.com/i9show/Sita-Kund-Temple-55481.htm |access-date=2017-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004225943/https://www.india9.com/i9show/Sita-Kund-Temple-55481.htm |archive-date=2018-10-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਪਟਨਾ, ਗੁਲਜ਼ਾਰਬਾਗ, ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਬੱਸ, ਟੈਕਸੀ ਆਦਿ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sita-Kund History |url=http://bihardarpan.blogspot.com/2017/10/Sita-Kund.html |access-date=2017-02-17}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, [[ਦਰਭੰਗਾ]], ਮਧੂਬਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ ਹੈ. 70-80&amp;nbsp;ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, [[ਦਰਭੰਗਾ]] ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਧੂਬਨੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਤੀਹਾਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ/ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

== ਸੀਤਾਮੜੀ ==
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1934 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

[[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]] (ਲਗਭਗ 140) ਹੈ&amp;nbsp;ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਸੀਤਾਮੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਸਬਾ ਹੈ।

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
ਤਸਵੀਰ:Janaki kund, Sitamarhi, Bihar.jpg|ਜਾਨਕੀ ਕੁੰਡ, ਸੀਤਾਮੜੀ
ਤਸਵੀਰ:Bagahi Math Sitamarhi, Bihar.jpg|ਬਗਹਿ ਮਠ ਸੀਤਾਮੜੀ
ਤਸਵੀਰ:Janakpur, Nepal.jpg|ਜਨਕਪੁਰ
ਤਸਵੀਰ:Damamis.jpg|ਦਮਾਮਿਸ
&lt;/gallery&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ|ਸੀਤਾਮੜੀ]]
* ਮੁੰਗੇਰ ਦਾ ਕਿਲਾ
* '''ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ''', ਸੂਰਜਕੁੰਡ ਗਰਮ ਝਰਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://www.5-minutecrafts.com/search?updated-max=2018-10-31T11%3A50%3A00-07%3A00&amp;max-results=6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207070607/http://www.5-minutecrafts.com/search/?updated-max=2018-10-31T11:50:00-07:00&amp;max-results=6 |date=2023-02-07 }} ਤਰੁਣ ਪਟੇਲ, [https://web.archive.org/web/20181125162500/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/secrets-of-ramayan-ramayan-ke-rahasy.html] ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* [https://web.archive.org/web/20181125162500/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/secrets-of-ramayan-ramayan-ke-rahasy.html] ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ https://www.5-minutecrafts.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125162500/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/secrets-of-ramayan-ramayan-ke-rahasy.html |date=2018-11-25 }}
* [https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/blog-post28-kyo-hoti-hai-shivling-ki-pooja.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207072106/https://www.5-minutecrafts.com/2018/10/blog-post28-kyo-hoti-hai-shivling-ki-pooja.html |date=2023-02-07 }}
* [http://www.google.co.in/maps/place/Punaura+Dham+-+Birth+Place+of+Goddess+Sita,+NH+104,+Punaura,+Sitamarhi,+Bihar+843302/@26.5864797,85.466754,17z/data=!4m2!3m1!1s0x39ecf1173c42d859:0x9a5fdbb839fa5de4?hl=en-IN/ googlemap - ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ]
* [https://m.facebook.com/PunauraDham/?rf=606194936096183/ ਫੇਸਬੁੱਕ - ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ]
* [https://m..youtube.com/watch?v=bmUVhTpw_3A&amp;app=desktop/ YouTube -ਪੁਨੌਰਾ ਧਾਮ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://m.facebook.com/Realigious-Place-Panthpakar-Dham-1058857130873093/ ਫੇਸਬੁੱਕ - ਪੰਥਪਦਾਰ ਧਾਮ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=higxb5JtG28/ YouTube - ਪੰਥਪ੍ਰਸਤ ਧਾਮ]
* [https://m.facebook.com/?_rdr#!/profile.php?id=100011511077012&amp;fref=ts/ ਫੇਸਬੁੱਕ-ਅੰਹਾਰੀ ਧਾਮ]
* [http://www.bihartourism.gov.in/districts/Sitamarhi/Haleshwar%20Sthan.html/ ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਹਲੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਨ]
* [https://web.archive.org/web/20171114011157/http://sitamarhi.bih.nic.in/Documents/Tourism.htm ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਸੀਤਾਮੜੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ]
* [http://bstdc.bih.nic.in/Sitamarhi.htm/ ਵੈੱਬਸਾਈਟ - ਸੀਤਾਮੜੀ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118090609/http://bstdc.bih.nic.in/Sitamarhi.htm |date=2017-11-18 }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ]]</text>
      <sha1>h7j3uoigbgu7la062eqj97l9rw92yna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155873</id>
    <revision>
      <id>850901</id>
      <parentid>840093</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16565" sha1="ichqjdfoldtwf6slgeycso57m0yz9pm" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:The renowned Rabindrasangeet artist Smt. Suchitra Mitra being felicitated by the Union Minister for Information &amp; Broadcasting, Shri Priyaranjan Dasmunsi at the Ganga Utsav, 2008, in Kolkata on August 21, 2008.jpg|thumb|ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ]]
'''ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ''' (19 ਸਤੰਬਰ 1924 – 3 ਜਨਵਰੀ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, [[ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ]] ਜਾਂ [[ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਕਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]], ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ੈਰਿਫ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ''ਰਬਿੰਦਰਾ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ'' ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਰਹੀ। ਮਿੱਤਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] ਸੀ (ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ)&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Calcutta: a cultural and literary history|last=Dutta|first=Krishna|publisher=Signal Books|year=2003|isbn=1-902669-59-2|page=226|chapter=Cities of Imagination: Calcutta|chapter-url=https://books.google.com/books?id=UKfoHi5412UC&amp;q=Suchitra+Mitra&amp;pg=PA226}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[ਇਪਟਾ|ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ (2001) ਦੀ ਸ਼ੈਰਿਫ ਵੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-24/kolkata/28095823_1_new-sheriff-veteran-journalist-kolkata|title=Journalist to be new sheriff|date=24 December 2009|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811035622/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-24/kolkata/28095823_1_new-sheriff-veteran-journalist-kolkata|archive-date=11 August 2011}}&lt;/ref&gt; ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ 3 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਸੌਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਮੁਖਰਜੀ, ਜੋਰਾਸਾਂਕੋ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2015}}ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪੰਕਜ ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ ਦਿੱਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=November 2015}} ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਨੇ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਦਾਗ ਕੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗੁਝੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਲਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਗੋਜੂ ਸੀ।

== ਸੰਗੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ==

ਸਾਲ 1941 ਵਿੱਚ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ-[[ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਨੀ|ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ]], ਸਾਂਤੀਦੇਵ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੈਲਜਰੰਜਨ ਮਜੂਮਦਾਰ ਤੋਂ [[ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ]] ਸਿੱਖਿਆ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ 1945 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। 1946 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/rabindra-sangeet-exponent-suchitra-mitra-pas/732688/|title=Rabindra Sangeet exponent Suchitra Mitra passes away|date=3 January 2011|work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦਵੀਜੇਨ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਰਾਬਿਤੀਰਥਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ (ਰਬਿਤੀਰਥਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਟੈਗੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.india9.com/i9show/Rabitirtha-Music-Academy-54608.htm|title=Rabitirtha Music Academy in Kolkata|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220153541/https://www.india9.com/i9show/Rabitirtha-Music-Academy-54608.htm|archive-date=2025-02-20|access-date=2026-05-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/rabindra-sangeet-exponent-suchitra-mitra-passes-away-125941-2011-01-02|title=Rabindra Sangeet exponent Suchitra Mitra dies at 86|date=3 January 2011|work=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt; ਸੁਚਿਤਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਰਬੀਤਿਰਥਾ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ (ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਉਭਰਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ,ਇਸ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਨ। ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਗਤ ਸੂਖਮ ਸੂਖਮ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਪਣ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ।

ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਹੋ ਕੇ ਉਭਰੀ ਸੀ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ [[ਮੰਚੀ ਕਲਾਵਾਂ (ਪ੍ਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ)|ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਫਿਲਮ-ਅਦਾਕਾਰੀ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਨਾਟਯ (ਜਾਂ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਡਾਂਸ ਡਰਾਮੇ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੰਚ ਉਸਨੇ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ''ਵਾਲਮੀਕਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ'' ਵਰਗੇ ਸਟੇਜ-ਪਲੇਅ/ਡਾਂਸ-ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਰਿਤੂਪਰਨ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਦਹਨ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੌਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣਾ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਜਾਂ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੂ. ਐੱਸ. ਐੱਚ. ਆਰ. ਅਤੇ [[ਹੰਗਰੀ]] ਵਿੱਚ ਸੱਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਰਬੀਤਿਰਥਾ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਡਾਂਸ ਡਰਾਮੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ, ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਤਾਦ ਅਮਜਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।

ਸੁਚਿਤਰਾ ਨੂੰ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਕਨਿਕਾ ਬੈਨਰਜੀ|ਕਨਿਕਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ]], [[ਦੇਵਵਰਤ ਵਿਸਵਾਸ|ਦੇਬਬ੍ਰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ]] ਅਤੇ [[ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ|ਹੇਮੰਤ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ]] ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲਡਨ ਚੌਕੜੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਰਬਿੰਦ੍ਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡੀ।
== ਮਾਨਤਾ ==
ਇੱਕ ਸਫਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਰਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੰਕਜ ਮੂਲਿਕ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਰ ਆਸਰ - ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ - ਰਬਿੰਦਰਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਿਊਟੋਰਿਅਲ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

* ਲੰਡਨ ਟੈਗੋਰ ਹਿਮਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਤੋਂ 1945 ਵਿੱਚ ਟੈਗੋਰ ਭਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ।
* [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਵੱਲੋਂ 1974 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]]
* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1986 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ]] ਅਵਾਰਡ
* ਐਚਐਮਵੀ ਗੋਲਡਨ ਡਿਸਕ ਅਵਾਰਡ,
* ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੇਂਟਸ ਤੋਂ ਸ਼ਿਰੋਮੋਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ,
* [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ]] ਤੋਂ ਦੇਸੀਕੋਟਮਾ,
* ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਲਾਊਦੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ।

== ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ==
ਉਹ ਕਈ ਜੀਵਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਰਾਜਾ ਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ''ਸੁਚਿਤਰਾ ਮਿੱਤਰਾ'' (1993) ਸੀ, ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਫਿਲਮ ਲਈ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;[http://www.calcuttaweb.com/cinema/rajasen.shtml Raja Sen biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102074219/http://calcuttaweb.com/cinema/rajasen.shtml|date=2 January 2010}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਟੈਗੋਰ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਬਿੰਦਰ-ਤੱਤਵਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਹ 2001 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ੈਰਿਫ ਬਣੀ।

== ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ==

* ''ਟੈਗੋਰ ਗੀਤ'' (ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ)। 1984
* ''ਗੁਰੇਰ ਪੁਤੁਲ'' ਆਨੰਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ 2000{{ISBN|81-7215-457-7}} .
* ''ਰਤਨਪੁਰਰ ਰਹਸਯ'' । ਆਨੰਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼{{ISBN|81-7756-077-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/81-7756-077-8|81-7756-077-8]] .

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|30em}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924]]</text>
      <sha1>ichqjdfoldtwf6slgeycso57m0yz9pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਭਾਈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158224</id>
    <revision>
      <id>850893</id>
      <parentid>827785</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T17:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6130" sha1="1lthwbzmpsocr2b8iqdamc850x8uwec" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਭਾਈ
| image              = shivani in vidiyal kaaranam.jpg
| image_size         = 
| caption            = ''ਵਿਦਿਆਲ ਕਰਣਮ'' ''ਚ ਸ਼ਿਵਾਨੀ
| birth_date         = 
| birth_place        = ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, [[ਕੇਰਲ]], ਭਾਰਤ
| occupation         = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ
| years_active       = 2007–ਮੌਜੂਦ
| spouse             = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਭਾਈ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shivani Bhai''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਹੈ, ਜੋ [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਮੂਤੀ ਨਾਲ ''ਅੰਨਾਨ ਥੰਪੀ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Annan Thampi |url=http://www.keralamax.com/news2/fulldetail.php?t=10016 |access-date=22 July 2010 |publisher=Keralamax.com |archive-date=13 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713144220/http://www.keralamax.com/news2/fulldetail.php?t=10016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=My-Kerala Movies |url=http://www.my-kerala.com/movies/labels/Annan-Thampi.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516014243/http://www.my-kerala.com/movies/labels/Annan-Thampi.shtml |archive-date=16 May 2008 |access-date=22 July 2010}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਜੈਰਾਮ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shivani |url=http://www.zonkerala.com/blog/tag/shivani/ |access-date=22 July 2010 |publisher=Zonkerala.com |archive-date=2 ਸਤੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100902045405/http://www.zonkerala.com/blog/tag/shivani/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Malayalam Movie Gallery : Rahasya-police Photos : Ayilya, Samvrutha, Mangala, Sivani |url=http://www.cinepicks.com/malayalam/gallery/rahasya-police/ayilya-samvrutha-mangala-sivani.html |access-date=22 July 2010 |publisher=Cinepicks.com |archive-date=11 ਦਸੰਬਰ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211155935/http://www.cinepicks.com/malayalam/gallery/rahasya-police/ayilya-samvrutha-mangala-sivani.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ, ''ਰਹਸਿਆ ਪੁਲਿਸ'' ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਸੁਰੇਸ਼ ਗੋਪੀ ਨਾਲ ''ਬੁਲੇਟ'' ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sivani Bai,Manraj |url=http://cinespot.net/gallery/v/Movies/Malayalam/Bullet/Sivani+Bai_Manraj.JPG.html |access-date=22 July 2010 |publisher=Cinespot.net |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113203250/http://www.cinespot.net/gallery/v/Movies/Malayalam/Bullet/Sivani+Bai_Manraj.JPG.html |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ''ਨਾਂਗਾ'' ਸੀ। ਉਸਦਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ''ਨਾਂਗਾ'' ਵਿੱਚ &quot;ਆਦੀਏ ਪੋਟਾਪੁੱਲਾ&quot; ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=cinesouth |date=24 June 2010 |title=Dailynews - 13 newcomers in Nanga: Director Selva |url=http://www.cinesouth.com/masala/hotnews/new/24062010_2.shtml |access-date=22 July 2010 |publisher=Cinesouth.com |archive-date=10 ਮਾਰਚ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310092035/http://www.cinesouth.com/masala/hotnews/new/24062010_2.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮਾਂ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
! ਫਿਲਮ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਭਾਸ਼ਾ
|-
| 1997
| ''ਗੁਰੂ''
| ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2008
| ''ਜੁਲਾਈ 4'' 
| ਸ਼ਿਲਪਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2008
| ''ਅੰਨਾਨ ਥੰਬੀ''
| ਅੰਮੂ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2008
|''ਬੁੱਲਟ''
| ਵਰਸ਼ਾ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2009
| ''ਰਹੱਸਿਆ ਪੁਲਿਸ''
| ਮਨੀਕੁਟੀ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2010
| ''ਸ੍ਵਪਨਮਲਿਕਾ''
| ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਤ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2011
| ''ਚਾਈਨਾ ਟਾਊਨ''
|
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2011
| ''ਯਕ੍ਸ਼ਿਯੁਮ੍ ਨਜਾਨੁਮ੍''
| ਅਸ਼ਵਥੀ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2012
| ''ਆਨੰਦਮ ਅਰੰਭਮ''
| ਸੂਜੀ
| ਤਾਮਿਲ
|-
| 2012
| ''ਨਾਂਗਾ''
| ਰੇਵਤੀ
| ਤਾਮਿਲ
|-
| 2012
| ''ਕਨੇਰਿਨੁਮ ਮਧੁਰਮ''
| ਵਿਮਲਾ
| ਤਾਮਿਲ
|-
| 2017
| ''ਐਨਨਮ''
| ਹੀਰੋਇਨ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2017
| ''ਮਿਥਿਲੀ ਵੇਦੰ ਵਰੁਣੁ''
| ਮਿਥਿਲੀ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2017
| ''ਨੀਲਾਵਰੀਯਤੇ''
| ਸ਼ਿਵਾਨੀ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| 2018
| ''ਇਸਾਸਿਂਤੇ ਕਢਕਾਲ''
| ਸ਼ਾਹੀਨਾ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
| ਟੀ.ਬੀ.ਏ
| ''ਸੁਖੇਸ਼ਿਨੁ ਪੇਨੁ ਕਿਤਿਨਿਲਾ''
| ਦੇਵੀ
| ਮਲਿਆਲਮ
|-
|}

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>1lthwbzmpsocr2b8iqdamc850x8uwec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਵੇਥਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159296</id>
    <revision>
      <id>850887</id>
      <parentid>706397</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8651" sha1="ahl1ho4xmtd2zf2ihoibj7q8yb83j4r" xml:space="preserve">
'''ਸਵੇਥਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Svetha Venkatesh''') [[ਬਣਾਉਟੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੁੱਧੀ|ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ]] ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 15 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-10-29 |title=Professor Svetha Venkatesh ranked in the top 15 women working in AI |url=https://a2i2.deakin.edu.au/2019/10/29/professor-svetha-venkatesh-ranked-in-the-top-15-women-working-in-ai/ |access-date=2021-01-20 |website=A²I² Artificial Intelligence at Deakin |language=en-AU}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਰਤੀ/ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਕਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਲਟ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਡੀਕਿਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ&lt;ref name=&quot;alfreddeacon&quot;&gt;{{Cite web |title=Alfred Deakin Professor |url=http://www.deakin.edu.au/about-deakin/careers-at-deakin/your-employer-of-choice/alfred-deakin-professor |website=[[Deakin University]]}}&lt;/ref&gt; ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਡੇਕਿਨ ਵਿਖੇ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ (PRaDA)। ਉਸਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ &quot;ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਕੱਢਣ&quot; ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੈਟਰਨ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;&quot;[http://www.iapr.org/fellowsandawards/?ar=2 IAPR Fellows]&quot;, International Association of Pattern Recognition. Retrieved 19 August 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://cresp.edu.au/people/professor-svetha-venkatesh Professor Svetha Venkatesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170220091735/https://cresp.edu.au/people/professor-svetha-venkatesh |date=2017-02-20 }}&quot; NHMRC Centre of Research Excellence in Suicide Prevention. Retrieved 19 August 2016.&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਆਰਸੀ ਲੌਰੀਏਟ ਫੈਲੋ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;laureate&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.deakin.edu.au/research/research-news/articles/deakin-celebrates-arc-laureate-fellowship-for-svetha-venkatesh|title=Deakin celebrates: ARC Laureate Fellowship for Svetha Venkatesh|date=5 June 2017|work=[[Deakin University]]|access-date=21 January 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-25 |title=Twenty-two Australians recognised among our nation's most distinguished scientists {{!}} Australian Academy of Science |url=https://www.science.org.au/news-and-events/news-and-media-releases/twenty-two-australians-recognised-among-nations-distinguished-scientists |url-status=live |access-date=2021-09-23 |website=www.science.org.au |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;australian2015-12-11&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/business/the-deal-magazine/andrea-morello-cyrille-boyerian-frazer-ryan-lister-ian-reid-nalini-joshi-and-the-stem-heroes/news-story/1e2bfacab177824cbff16866208efef4|title=Andrea Morello, Cyrille BoyerIan Frazer, Ryan Lister, Ian Reid, Nalini Joshi and the STEM heroes|date=11 December 2015|work=The Australian}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ iCetana ਵਰਗੇ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਾੜ ਲੱਭਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ;&lt;ref&gt;Lin, Anne. (29 July 2014). &quot;[http://www.sbs.com.au/news/article/2014/07/29/can-computers-stop-suicides Can computers stop suicides?], ''[[Special Broadcasting Service]]''. Retrieved 19 August 2016.&lt;/ref&gt; ਅਤੇ PRaDA ਦੁਆਰਾ ਟੋਬੀ ਪਲੇਪੈਡ ਐਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜੋ ਔਟਿਜ਼ਮ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਥੈਰੇਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;Foreshew, Jennifer. (4 October 2011). &quot;[http://www.theaustralian.com.au/business/technology/learning-tool-designed-for-autistic-kids/story-e6frgakx-1226157591501 Learning tool designed for autistic kids] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;, ''[[The Australian]].'' Retrieved 19 August 2016.&lt;/ref&gt; ਨਿਗਰਾਨੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੇ &quot;ਵਰਚੁਅਲ ਅਬਜ਼ਰਵਰ&quot; ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ 2005 ਦੇ ਲੰਡਨ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 June 2009 |title=Computers model human behaviour |url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/computers-model-human-behaviour/3131782 |website=ABC Radio National}}&lt;/ref&gt;

1.5m ਖੋਜ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 15 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gender Diversity in AI Research |url=https://www.nesta.org.uk/report/gender-diversity-ai/ |access-date=2020-07-27 |website=nesta |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਗੀਲੋਂਗ, [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)|ਵਿਕਟੋਰੀਆ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ 2015 ਹੈਰੀਸਨ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;&quot;[http://www.deakin.edu.au/research/story?story_id=2015/11/10/looking-beyond-big-data Looking beyond Big Data]&quot;, Deakin University. Retrieved 19 August 2016.&lt;/ref&gt; ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [https://spark.deakin.edu.au/about/ ਸਪਾਰਕ ਡੀਕਿਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ਡੇਕਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਉੱਦਮਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਅਕਸ਼ੈ, ਨੰਬਰ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਇੱਕ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Akshay |first=Venkatesh |title=Akshay Venkatesh home page |url=http://math.stanford.edu/~akshay/ |access-date=2 August 2018 |website=Dept of Mathematics, Stanford University |publisher=Stanford University}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ ਚਾਰ [[ਫ਼ੀਲਡਜ਼ ਤਗਮਾ|ਫੀਲਡ ਮੈਡਲ]] ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;2018-08-02_ABC&quot;&gt;[http://www.abc.net.au/news/2018-08-02/fields-medal-aussie-genius-akshay-venkatesh-mathematics-prize/10062218 Fields Medal: Aussie genius Akshay Venkatesh wins 'Nobel Prize of mathematics'], Michael Slezak, [[ABC News Online]], 2018-08-02&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>ahl1ho4xmtd2zf2ihoibj7q8yb83j4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੋਵਮੈਨ ਪਾਵੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173061</id>
    <revision>
      <id>850875</id>
      <parentid>700202</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17679" sha1="0j8514ao2f4qaos1jo8fyveivlj0drb" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
|                name = ਰੋਵਮੈਨ ਪਾਵੇਲ
|                image = 
|          birth_date = {{Birth date and age|1993|7|23|df=yes}}
|         birth_place = [[ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮਾਇਕਾ|ਕਿੰਗਸਟਨ]], [[ਜਮੈਕਾ]]
|            nickname = ਨਾਈਟ
|             batting = ਸੱਜਾ ਹੱਥ
|             bowling = ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ
|                role = ਮੱਧ ਕ੍ਰਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼਼
|             country = ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼
|       international = yes
|   internationalspan = 2016–ਵਰਤਮਾਨ
|        odidebutdate = 16 ਨਵੰਬਰ
|        odidebutyear = 2016
|     odidebutagainst = ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
|              odicap = 177
| lastodidate = 18 ਜੂਨ
| lastodiyear = 2023
| lastodiagainst = ਯੂਐੱੱਸਏ

|       T20Idebutdate = 26 ਮਾਰਚ
|       T20Idebutyear = 2017
|    T20Idebutagainst = ਪਾਕਿਸਤਾਨ
|             T20Icap = 66
|        lastT20Idate = 6 ਅਗਸਤ
|        lastT20Iyear = 2023
|     lastT20Iagainst = ਭਾਰਤ

|               club1 = ਕੰਬਾਈਨਡ ਕੈਂਪਸਸ
|               year1 = 2015–2016
|               club2 = ਜਮਾਇਕਾ
|               year2 = 2015–ਵਰਤਮਾਨ
|               club3 = ਜਮਾਇਕਾ ਤਾਲਾਵਾਹਸ
|               year3 = 2016–ਵਰਤਮਾਨ
|               club4 = [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]]
|               year4 = 2017-2019
|               club5 = [[ਢਾਕਾ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟਸ]]
|               year5 = 2017-2018
|               club6 = [[ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜ਼ਾਲਮੀ]]
|               year6 = 2021, 2023-ਵਰਤਮਾਨ
|               club7 = [[Multan Sultans]]
|               year7 = 2022
|               club8 = [[ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼]]
|               year8 = 2022 
|             columns = 4
|             column1 = [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਓਡੀਆਈ]]
|            matches1 = 45
|               runs1 = 897
|            bat avg1 = 23.00
|           100s/50s1 = 1/2
|          top score1 = 101
|         deliveries1 = 280
|            wickets1 = 3
|           bowl avg1 = 91.66
|            fivefor1 = 0
|             tenfor1 = 0
|       best bowling1 = 1/7
|  catches/stumpings1 = 14/–
|             column2 = [[ਟਵੰਟੀ-20 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ|ਟੀ-20ਆਈ]]
|            matches2 = 55
|               runs2 = 890
|            bat avg2 = 23.42
|           100s/50s2 = 1/4
|          top score2 = 107
|         deliveries2 = 90
|            wickets2 = 4
|           bowl avg2 = 33.00
|            fivefor2 = 0
|             tenfor2 = 0
|       best bowling2 = 2/31
|  catches/stumpings2 = 23/–
|             column3 = [[ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ|FC]]
|            matches3 = 13
|               runs3 = 383
|            bat avg3 = 15.95
|           100s/50s3 = 0/1
|          top score3 = 71
|         deliveries3 = 1,139
|            wickets3 = 25
|           bowl avg3 = 23.60
|            fivefor3 = 1
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 5/23
|  catches/stumpings3 = 6/–
|             column4 = [[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ|LA]]
|            matches4 = 98
|               runs4 = 2,574
|            bat avg4 = 30.28
|           100s/50s4 = 3/15
|          top score4 = 106
|         deliveries4 = 1,161
|            wickets4 = 29
|           bowl avg4 = 39.68
|            fivefor4 = 1
|             tenfor4 = 0
|       best bowling4 = 5/36
|  catches/stumpings4 = 41/–
|              source = http://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/820351.html ESPNcricinfo
|                date = 1 ਮਈ 2023 
|club9=Dubai Capitals|year9=2023}}

'''ਰੋਵਮੈਨ ਪਾਵੇਲ''' (ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1993) ਇੱਕ [[ਜਮੈਕਾ|ਜਮੈਕਨ]] ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜੋ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|T20I]] ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ]] (ODI) ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ । &lt;ref name=&quot;Capt&quot;&gt;{{Cite web |title=Tamim's return gives Bangladesh happy headache |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1168324.html |access-date=9 December 2018 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਜਮਾਇਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਤੱਲਵਾਹ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਹੈ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਪਾਵੇਲ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1993 ਨੂੰ [[ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮੈਕਾ|ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮਾਇਕਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;cricinfo&quot;&gt;{{Cricinfo|id=820351}}&lt;/ref&gt; ਪਾਵੇਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜੋਨ ਪਲੂਮਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਓਲਡ ਹਾਰਬਰ ਬੇ ਦੇ ਬੈਨਿਸਟਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਾਵੇਲ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ,ਓਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਓਲਡ ਹਾਰਬਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, &lt;ref name=&quot;monthly&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1339684/how-cricket-became-rovman-powells-passport-out-of-poverty|title=How Rovman Powell grabbed his cricket ticket out of poverty with both hands|last=Ravindranath|first=Sruthi|date=17 October 2022|access-date=4 February 2023}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ-ਚਾਰਨ ਦਾ ਚਰਵਾਹੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;goat&quot;&gt;{{Cite news|url=http://epaper.lokmat.com/main-editions/Jalgaon%20Main/-1/15|title=&quot;क्रिकेटने बदलले बकऱ्या चरणाऱ्याचे आयुष्य&quot;.|date=7 May 2022|work=Lokmat|access-date=7 May 2022|edition=Jalgaon|pages=9|language=Marathi|trans-title=Cricket changed the life of Goat keeper.}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;monthly&quot; /&gt;

== ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਪਾਵੇਲ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਲਿਸਟ ਏ ਦੀ]] ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, 2014-15 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਵਿੱਚ ਗੁਆਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਂਪਸ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ। &lt;ref&gt;[https://cricketarchive.com/Archive/Players/1779/1779397/List_A_Matches.html List A matches played by Rovman Powell] – CricketArchive. Retrieved 18 January 2016.&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 3/20 ਵਿਕੇਟ ਲਏ ਅਤੇ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ 31 ਸਕੋਰ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;[https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/768/768246.html Combined Campuses and Colleges v Guyana], Nagico Super50 2014/15 (Zone A) – CricketArchive. Retrieved 19 January 2016.&lt;/ref&gt; ਪਾਵੇਲ ਨੇ 2015-16 ਖੇਤਰੀ ਚਾਰ ਦਿਨਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਪਹਿਲੀ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ]] ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਗਯਾਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਜਮਾਇਕਾ ਲਈ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ। &lt;ref&gt;[https://cricketarchive.com/Archive/Players/1779/1779397/First-Class_Matches.html First-class matches played by Rovman Powell] – CricketArchive. Retrieved 18 January 2016.&lt;/ref&gt; 2015-16 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਲਈ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦੋਹਰੇ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ, ਵਿੰਡਵਰਡ ਟਾਪੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 71 ਅਤੇ ਗੁਆਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਾਬਾਦ 63 ਰਨ ਬਣਾਏ। ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 5-36 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 45 ਗੇਂਦਾਂ (9 ਛੱਕਿਆਂ ਅਤੇ 6 ਚੌਕਿਆਂ ਸਮੇਤ) ਵਿੱਚ 95 ਰਨ ਬਣਾਏ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲਿਸਟ ਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨ-ਆਫ-ਦ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/super50-2017/content/story/1082684.html|title=Jamaica smash 434 to surge into final|work=Cricinfo|access-date=2017-03-12|language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ 2017 CPL ਪਲੇਅਰ ਡਰਾਫਟ ਦੇ 6ਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਤਲਾਵਹ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=HERO CPL PLAYER DRAFT 2017 CPL T20 |url=http://www.cplt20.com/_during_draft_2017 |access-date=2017-03-12 |website=www.cplt20.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ (CWI) ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2018-19 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kemar Roach gets all-format West Indies contract |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/24866534/kemar-roach-gets-all-format-west-indies-contract |access-date=2 October 2018 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cricket West Indies announces list of contracted players |url=https://www.icc-cricket.com/news/867947 |access-date=2 October 2018 |website=International Cricket Council}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2019–20 ਖੇਤਰੀ ਸੁਪਰ50 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਜਮਾਇਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Powell to lead Jamaica Scorpions in super 50 |url=http://jamaica-star.com/article/sports/20191025/powell-lead-jamaica-scorpions-super-50 |access-date=31 October 2019 |website=The Jamaica Star |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803085618/http://jamaica-star.com/article/sports/20191025/powell-lead-jamaica-scorpions-super-50 |archive-date=3 ਅਗਸਤ 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜਮਾਇਕਾ ਲਈ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 412 ਸਕੋਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Super50 Cup, 2019/20 - Jamaica: Batting and bowling averages |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13407;team=3802;type=tournament |access-date=30 November 2019 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

== ਟੀ-20 ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਜ਼|ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]] ਟੀਮ ਨੇ [[2017 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਲਈ 30 [[ਲੱਖ]] ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;IPL&quot;&gt;{{Cite web |title=List of players sold and unsold at IPL auction 2017 |url=http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2017/content/story/1083407.html |access-date=20 February 2017 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018-19 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਢਾਕਾ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟਸ ਟੀਮ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Full players list of the teams following Players Draft of BPL T20 2018-19 |url=http://www.tigercricket.com.bd/2018/10/29/full-players-list-of-the-teams-following-players-draft-of-bpl-t20-2018-19/ |access-date=29 October 2018 |website=Bangladesh Cricket Board}}&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2020 ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਜਮਾਇਕਾ ਟਾਲਾਵਾਹਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nabi, Lamichhane, Dunk earn big in CPL 2020 draft |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/29417692/nabi,-lamichhane,-dunk-earn-big-cpl-2020-draft |access-date=6 July 2020 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Teams Selected for Hero CPL 2020 |url=https://www.windiescricket.com/news/teams-selected-hero-cpl-2020/ |access-date=6 July 2020 |website=Cricket West Indies}}&lt;/ref&gt; ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2021 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ- ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਲਮੀ ਲਈ ਖੇਡਿਆ।

ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਫਰਬਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2022 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ]] ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=IPL 2022 auction: The list of sold and unsold players |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689 |access-date=13 February 2022 |website=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

== ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਪਾਵੇਲ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ]] (ODI) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;ODI&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059711.html|title=Zimbabwe Tri-Nation Series, 2nd Match: Sri Lanka v West Indies at Harare, Nov 16, 2016|date=16 November 2016|work=ESPNcricinfo|access-date=16 November 2016|publisher=ESPN Sports Media}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਲਈ 26 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣਾ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20]] [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਕੌਮਾਂਤਰੀ]]  (T20I) ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ &lt;ref name=&quot;T20I&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1077947.html|title=Pakistan tour of West Indies, 1st T20I: West Indies v Pakistan at Bridgetown, Mar 26, 2017|date=26 March 2017|work=ESPN Cricinfo|access-date=26 March 2017|publisher=ESPN Sports Media}}&lt;/ref&gt; ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ,  [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ|ਕੌਮਾਂਤਰੀ]] [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ|ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ]] (ICC) ਨੇ ਪਾਵੇਲ ਨੂੰ 2018 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ  ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਕੌਮਾਂਤਰੀ]]&lt;nowiki/&gt;ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। &lt;ref name=&quot;Capt&quot;/&gt;

ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤੀਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਪਾਵੇਲ ਨੇ 53 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 107 ਰਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਟੀ-20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Indies v England: Rovman Powell hits fine ton to lead hosts to victory in third T20 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/60138666 |access-date=27 January 2022 |website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* {{Cricinfo|id=820351}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]]</text>
      <sha1>0j8514ao2f4qaos1jo8fyveivlj0drb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦੇ ਟਾਪੂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174005</id>
    <revision>
      <id>850904</id>
      <parentid>836813</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T20:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32289" sha1="caricgkc7fj8voal0bmvq8ekrduhj09" xml:space="preserve">{{For|ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਟਾਪੂ|ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦਾ ਟਾਪੂ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ){{!}}ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦਾ ਟਾਪੂ}}
{{Infobox settlement
| name                     = ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ
| native_name              = ਕੋਕੋਨਟ ਟਾਪੂ
| native_name_lang         = 
| other_name               = 
| settlement_type          = ਟਾਪੂ
| image_skyline            = St. Mary's islands, Udupi 1767.jpg
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| nickname                 = 
| pushpin_map              = India Karnataka
| pushpin_label_position   = right
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ
| coordinates              = {{coord|13.3795|N|74.6730|E|display=inline,title}}
| subdivision_type         = ਦੇਸ਼
| subdivision_name         = ਭਾਰਤ
| subdivision_type1        = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰਾਜ]]
| subdivision_type2        = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
| subdivision_name1        = [[ਕਰਨਾਟਕ]]
| subdivision_name2        = [[ਉਡੁਪੀ]]
| established_title        = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date         = 
| founder                  = 
| named_for                = 
| government_type          = 
| governing_body           = 
| unit_pref                = Metric
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = 
| area_rank                = 
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 10
| population_total         = 
| population_as_of         = 
| population_footnotes     = 
| population_density_km2   = auto
| population_rank          = 
| population_demonym       = 
| demographics_type1       = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1     = ਅਧਿਕਾਰਤ
| timezone1                = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ|ਆਈਐਸਟੀ]]
| utc_offset1              = +5:30
| postal_code_type         = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code              = 
| registration_plate       = 
| website                  = 
| footnotes                = ਚਾਰ ਟਾਪੂ-ਨਾਰੀਅਲ ਟਾਪੂ, ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ, ਦਰਿਆਬਹਾਦੁਰਗੜ੍ਹ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ
| demographics1_info1      = [[ਤੁਲੂ ਲੋਕ|ਤੁਲੂ]], [[ਕੰਨੜ]]
}}
'''ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ''', ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਕੋਕੋਨਟ ਆਈਲੈਂਡ''' ਅਤੇ '''ਥੋਨਸੇਪਰ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਉਡੁਪੀ|ਉੜੀਪੀ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਮਲਪੇ|ਮਾਲਪੇ]] ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ [[ਅਰਬ ਸਾਗਰ]] ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਉਹ [[ਕਾਲਮਨਰ ਜੋੜਨਾ|ਕਾਲਮਨਰ ਰਾਇਓਲਿਟਿਕ]] ਲਾਵਾ (ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਠਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Columnar Rhyolite |url=http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529572&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;linkId=1068 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721160132/http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529572&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;linkId=1068 |archive-date=2011-07-21 |access-date=2008-07-26 |publisher=Geological Survey of India }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;. Geological Survey of India. Archived from [http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529572&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;linkId=1068 the original] on 21 July 2011&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;26 July&lt;/span&gt; 2008&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਬੇਸਾਲਟ [[ਸੁਬਾਏਰੀਅਲ|ਉਪ-ਏਰੀਅਲ]] [[ਸਬਵੋਲਕੈਨਿਕ ਚੱਟਾਨ|ਸਬਵੋਲਕੈਨਿਕ]] ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ [[ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ|ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ]] ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੀ ਰਫਟਿੰਗ ਲਗਭਗ 88 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;subbu&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ias.ac.in/j_archive/currsci/75/7/727-730/viewpage.html|title=Relative fall in Sea level in parts of South Karnataka Coast by K.R.Subramanya|access-date=25 January 2009|publisher=Current Science Volume 75 Pages 727-730}}&lt;/ref&gt;

ਕਾਲਮਨਰ ਰਾਇਓਲਾਈਟ ਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, [[ਜਿਓਟੋਰਿਜ਼ਮ|ਜੋ]] [[ਜਿਓਲਾਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ|ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ]] ਦੁਆਰਾ 2016 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ 34 [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਰਕਾਂ]] ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;gsi1&quot;&gt;{{Cite web |title=National Geological Monument, from Geological Survey of India website |url=http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529542&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712055947/http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529542&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL |archive-date=12 July 2017 |access-date=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gsi2&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-03-09 |title=Geo-Heritage Sites |url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=137573 |access-date=2018-09-15 |website=pib.nic.in |publisher=[[Press Information Bureau]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geo-Heritage Sites |url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=137573}}&lt;/ref&gt; ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ &quot;ਜੀਓ ਟੂਰਿਜ਼ਮ&quot; ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਈਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਸਾਲ 1498 ਵਿੱਚ, [[ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ]] [[ਪੁਰਤਗਾਲ ਦਾ ਰਾਜ|ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ [[ਇੰਡੋ-ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕ੍ਰਿਉਲਜ਼|ਪੁਰਤਗਾਲੀ]] ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ''ਓ ਪਦਰੋ ਦੇ ਸਾਂਤਾ'' [[ਸਮਰਪਣ (ਰਸਮ)|ਮਾਰੀਆ]] ਰੱਖਿਆ, [[ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ|ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ]], ਕੁਆਰੀ- [[ਈਸਾ ਮਸੀਹ]] ਦੀ ਮਾਤਾ, [[ਮਾਲਾਬਾਰ ਖੇਤਰ]] ਵਿੱਚ [[ਕਾਲੀਕਟ (ਕੋਝੀਕੋਡ)|ਕਾਲੀਕਟ (ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ)]] ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲ ਰਾਜ]]।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=15 natural wonders in India you should know about |url=http://ibnlive.in.com/news/from-the-red-pandas-of-sikkim-to-the-barren-islands-of-andaman-15-natural-wonders-in-india-you-should-know-about/495239-79.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901203500/http://ibnlive.in.com/news/from-the-red-pandas-of-sikkim-to-the-barren-islands-of-andaman-15-natural-wonders-in-india-you-should-know-about/495239-79.html |archive-date=1 September 2014 |access-date=1 September 2014 |website=ibnlive.in.com/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stm&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2006/03/31/stories/2006033108730400.htm|title=A beach and an island to relax on|last=Prabhu|first=Ganesh|date=2006-03-31|work=[[The Hindu]]|access-date=2008-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061213072228/http://www.hindu.com/2006/03/31/stories/2006033108730400.htm|archive-date=2006-12-13|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPrabhu2006&quot;&gt;Prabhu, Ganesh (31 March 2006). . ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|The Hindu]]''. Archived from [http://www.hindu.com/2006/03/31/stories/2006033108730400.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213072228/http://www.hindu.com/2006/03/31/stories/2006033108730400.htm |date=2006-12-13 }} on 13 December 2006&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;28 October&lt;/span&gt; 2008&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ==
ਚਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਲਪੇ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਲਗਭਗ {{Convert|500|m|ft|1|abbr=on}} ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ {{Convert|100|m|ft|1|abbr=on}} ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਕਵਰ ਇੱਕ ਅਜ਼ੂਰ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਆਈਲੈਂਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਸੇਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.india9.com/i9show/St-Mary's-Island-34540.htm|title=St Mary's Island|access-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203205256/http://www.india9.com/i9show/St-Mary%27s-Island-34540.htm|archive-date=2008-12-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rocks&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2002/09/16/stories/2002091600170300.htm|title=Where rocks tell a tale|date=2002-09-16|work=[[The Hindu]]|access-date=2009-01-24}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.thehindubusinessline.com/life/2002/09/16/stories/2002091600170300.htm &quot;Where rocks tell a tale&quot;]. ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|The Hindu]]''. 16 September 2002&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;24 January&lt;/span&gt; 2009&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਇਕਸਾਰ ਟਾਪੂ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਗਾਤਾਰ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਨਾਰੀਅਲ ਟਾਪੂ, ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ, ਦਰਿਆਬਹਾਦੁਰਗੜ੍ਹ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;doctor&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.library.iitb.ac.in/~mnj/gsdl/cgi-bin/library?e=d-00000-00---0PHD--00-1--0-10-0---0---0prompt-10---8-------0-1l--11-zh-50---20-help---10-3-1-00-0011-1-0gbk-00&amp;cl=CL1.15&amp;d=HASHd4daddfb6cf6efc64eb0c0&amp;x=1|title=Petrology and palaeomagnetism of volcanic rocks of the St. Marry Islands|work=Indian Institute of Technology, Doctoral thesis by A. B. Valsangkar|access-date=2009-01-25}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Basaltic_rock_formation_in_St_Mary's_Island,_Karnataka.jpg|right|thumb|250x250px| ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲਮਨਰ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਲਾਵਾ, ਜੋ ਕਿ [[ਡੇਕਨ ਟ੍ਰੈਪਸ]] ਦੇ ਬੇਸਾਲਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਿਤਿਜੀ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਬਹੁ-ਮੁਖੀ (ਬਹੁਭੁਜ) ਕਾਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ &quot; [[ਕਾਲਮਨਰ ਜੋੜਨਾ|ਕਾਲਮਰ ਜੋੜ]] &quot; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਵਾ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ-ਪਾਸੜ ਥੰਮ੍ਹ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ &quot;ਲਮੀਨਾਰ ਲਾਵਾ&quot; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਕਾਲਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਗਭਗ 6 ਮੀਟਰ (20 ਫੁੱਟ) ਹੈ । ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, [[ਜਿਓਲਾਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ|ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ]] ਦੁਆਰਾ 2001 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੇਕਨ ਟ੍ਰੈਪਸ ਜੋ [[ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ]] - [[ਈਓਸੀਨ]] ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 60 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਸਨ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਲਾਵੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਸਮਤਲ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਕਦਮਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੁੰਬਈ|ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਬੰਬਈ]] ਵਿਖੇ [[ਚਟਾਨ-ਵਿਗਿਆਨ|ਪੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ]], [[ਪਾਲੀਓਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ|ਪੈਲੀਓਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ]] ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ [[ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ|ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ]] 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ।

* ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ [[ਆਤਸ਼ੀ ਚਟਾਨ|ਅਗਨੀਯ]] ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਤਿਜ਼ਾਬ|ਐਸਿਡ]] ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਡੇਸਾਈਟ|ਡੈਸਾਈਟਸ]], [[ਰਾਇਓਡਾਸਾਈਟ|ਰਾਇਓਡਾਸਾਈਟਸ]], [[ਰਾਇਓਲਾਈਟ|ਰਾਇਓਲਾਈਟਸ]] ਅਤੇ [[ਗ੍ਰੈਨੋਫਾਇਰ]] ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੈਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
* ਨਾਰੀਅਲ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਕਾਲਮ ਜੁਆਇੰਟਿੰਗ ਪੈਟਰਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੈ।
* ਖਣਿਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, [[ਪਲੇਜੀਓਕਲੇਸ|ਪਲੇਜੀਓਕਲੇਜ਼]], ਕੇ- [[ਫ਼ੈੱਲਡਸਪਾਰ|ਫੇਲਡਸਪਾਰ]], [[ਕੁਆਰਟਜ਼]], [[ਆਰਥੋਪਾਈਰੋਕਸੀਨ|ਆਰਥੋ-]] ਅਤੇ [[ਕਲੀਨੋਪਾਈਰੋਕਸੀਨ|ਕਲੀਨੋਪਾਇਰੋਕਸੀਨ]], [[ਓਲੀਵਿਨ]], [[ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ]], ਅਤੇ [[ਇਲਮੇਨਾਈਟ]] ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁੰਜ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* ਟਾਪੂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ [[ਚੁੰਬਕਤਾ|ਮੈਗਨੈਟਿਕ]] ਗ੍ਰੈਨੁਲੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਧਿਐਨ (ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ [[ਹਿਸਟੀਰੀਸਿਸ|ਹਿਸਟਰੇਸਿਸ]] ) ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਦੀ ਮਲਟੀ ਡੋਮੇਨ (MD) ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ: &quot;MD ਦੇ ਗਠਨ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ&quot; ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ &quot;ਇਹ ਅਗਨੀ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਨੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਘੁਸਪੈਠ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।&quot;

ਗ੍ਰੇਟਰ ਇੰਡੀਆ (ਇੰਡੀਆ ਪਲੱਸ [[ਸੇਸ਼ੈਲ|ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼]] ) ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਪਰਲੇ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਵਿੱਚ 88 [[ਸਾਲ|ਮੈ]] . ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਟਾਪੂ (SMI), ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਫੇਲਸਿਕ|ਫੇਲਸੀ]] [[ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ]] ( [[ਰਾਇਓਲਾਈਟਸ]] ਅਤੇ [[ਰਾਇਓਡਾਸਾਈਟ|ਰਾਇਓਡਾਸਾਈਟਸ]] ) ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਦੇ 66 Ma ਡੇਕਨ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੜ੍ਹ ਬੇਸਾਲਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ [[ਕੇ-ਆਰ ਡੇਟਿੰਗ]] ਤਕਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਮਿਤੀ 93 ਮਾ. ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਕਨੀਕ ਛੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਰਤੋਂ ਸੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਮਾਨੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। SMI ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ &lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt; Ar– &lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; Ar ( [[ਅਰਗੋਨ-ਆਰਗਨ ਡੇਟਿੰਗ|argon– argon dating]] ) ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਠਾਰ ਅਤੇ [[ਆਈਸੋਕ੍ਰੋਨ ਡੇਟਿੰਗ|ਆਈਸੋਕ੍ਰੋਨ ਯੁੱਗਾਂ]] ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ। ਮੱਧਮਾਨ ਆਈਸੋਕ੍ਰੋਨ ਦੀ ਉਮਰ 85.6±0.9 Ma (2σ) ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇ-ਆਰ ([[ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ-ਆਰਗਨ ਡੇਟਿੰਗ]] ) ਤਕਨੀਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ [[ਪ੍ਰੀਕੈਂਬਰੀਅਨ]] ਭੂਮੀ ਲਈ ਅਪਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਫਿਕ-ਡੋਲੇਰੀਟਿਕ [[ਡਾਈਕ ਝੁੰਡ|ਡਾਈਕ ਝੁੰਡਾਂ]] ਦੁਆਰਾ ਘੁਸਪੈਠ ਕੀਤੀ ਗਈ, [[ਪ੍ਰੋਟੀਰੋਜ਼ੋਇਕ]] ਤੋਂ ਨਵੀਨਤਮ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਤੱਕ ਦੀ ਉਮਰ 69-66 Ma (ਡੇਕਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ) ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਕੇਰਲ|ਕੇਰਲਾ]] ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਡਾਈਕ (ਇੱਕ ਲਿਊਕੋਗ੍ਰੈਬਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੇਲਸਾਈਟ), ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਨ, 85 Ma ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਹੜ੍ਹ ਬੇਸਾਲਟ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ &lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt; Ar– &lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt; Ar ਉਮਰ 89–85 Ma ਉੱਚਾ SMI ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਹੜ੍ਹ ਬੇਸਾਲਟ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਐਸਐਮਆਈ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਰਲਾ ਡਾਈਕਸ 88 Ma 'ਤੇ ਅੱਪਰ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pande|first=Kanchan|last2=Sheth|first2=Hetu C.|last3=Bhutani|first3=Rajneesh|date=2001-11-30|title=&lt;sup&gt;40&lt;/sup&gt;Ar–&lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt;Ar age of the St. Mary's Islands volcanics, southern India: record of India–Madagascar break-up on the Indian subcontinent|url=http://www.geos.iitb.ac.in/sheth/pandeetal(epsl2001).pdf|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=193|issue=1–2|pages=39–46|bibcode=2001E&amp;PSL.193...39P|citeseerx=10.1.1.501.3666|doi=10.1016/S0012-821X(01)00495-2|access-date=2009-01-24}}&lt;/ref&gt;

ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਵ-ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ:&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Briggs|first=J.C.|date=March 2003|title=The biogeographic and tectonic history of India|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biogeography_2003-03_30_3/page/381|journal=Journal of Biogeography|volume=30|issue=3|pages=381–388|doi=10.1046/j.1365-2699.2003.00809.x}}&lt;/ref&gt; &quot;ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿਘਨ ਭੌਤਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚੁਸਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਛੋਟੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ। ਭਾਰਤ, ਆਪਣੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸਨੇ [[ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ]] ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&quot;

== ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ==
ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ [[ਸੀਸ਼ੈਲ|ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈੱਲ]] ਹੈਵਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਹਨ। ਤੈਰਾਕੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰੇਤ ਦਾ ਬੀਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖਿਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੀਚ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੈਲਾਨੀ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 2011 |title=St Marys Island, Udippi, Karnataka |url=http://www.mapsofindia.com/karnataka/tourism/st-marys-island.html |access-date=February 9, 2012 |publisher=Maps of India}}&lt;/ref&gt;

ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲਿੰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਪੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਕਸਬੇ ਰਾਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬੀਚ ਰੌਚਕ ਹੈ. ਇਹ ਉਡੁਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ। ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਲਪੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਡਭੰਡੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ [[ਦ੍ਵੈਤ|ਦਵੈਤ]] ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਤ [[ਮਧਵਾਚਾਰੀਆ]] ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਤਸਵੀਰ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ourkarnataka.com/states/udupi/stmarysislands.htm|title=St Mary's Islands|access-date=24 January 2009|archive-date=27 ਦਸੰਬਰ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081227231732/http://www.ourkarnataka.com/states/udupi/stmarysislands.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ [[ਫਲੋਰਾ|ਬਨਸਪਤੀ]] ਅਤੇ [[ਜੀਵ|ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ]] ਅਤੇ ਡੇਰੀਆ ਬਹਾਦੁਰ ਘੁਰ (ਮਾਲਪੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਾਸਕੋ ਡੇ ਗਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਜੌਹਨ ਸਟਰੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1894 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Madhyastha|first=M.N.|last2=Abdul Rahiman|first2=M.|last3=Kaveriappa|first3=K.M.|year=1982|title=A Brief History of Scientific Technology, Research and Educational Progress of South Kanara, Karnataka State|url=http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005af6_260.pdf|journal=Indian Journal of History of Science|volume=17|issue=2|pages=260–267|access-date=24 January 2009|archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719102558/http://www.new.dli.ernet.in/rawdataupload/upload/insa/INSA_1/20005af6_260.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

; [[ਤਸਵੀਰ:Highest_point_on_the_Island.jpg|thumb| ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ।]] ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ

== ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ==
ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੈ। ਉੱਨਤ ਬੋਟਿੰਗ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਲਪੇ ਬੀਚ 'ਤੇ ਜਾਓ ਜੋ ਕਿ [[ਉਡੁਪੀ]] ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਹਰ 20 ਮਿੰਟ ਹੋਵੇਗੀ. ਜਾਂ ਰੈਗੂਲਰ ਫੈਰੀ ਸਰਵਿਸ 6 ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ [[ਮਲਪੇ|ਮਾਲਪੇ]] ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਬੰਦਰਗਾਹ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਹੜਾ ਵੀ ਹੈ) ਤੋਂ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ 58 ਕਿਮੀ (36.0 ਮੀਲ) ਹੈ [[ਮੈਂਗਲੋਰ/ਮੈਂਗਲੂਰ|ਮੰਗਲੌਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ [[ਉਡੁਪੀ]], ਲਗਭਗ {{Convert|60|km|mi|1|abbr=on}} ਹੈ [[ਮੈਂਗਲੋਰ/ਮੈਂਗਲੂਰ|ਮੈਂਗਲੋਰ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ। [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਕੋਚੀ]], [[ਕਜ਼ਹਕੂਟਮ|ਕਜ਼ਾਕੂੱਟਮ]], [[ਕਾਂਜੀਰਾਮੱਟੋਮ|ਕਾਂਜੀਰਾਮੱਟਮ]], [[ਤ੍ਰਿਪੁਨਿਥੁਰਾ|ਥ੍ਰੀਪੁਨੀਥੁਰਾ]], ਅਤੇ [[ਮੁਥਾਲਮਦਾ (ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ)|ਮੁਥਾਲਾਮਾਡਾ]] ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Columnar Rhyolite |url=http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529572&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;linkId=1068 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721160132/http://www.portal.gsi.gov.in/portal/page?_pageid=127,529572&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;linkId=1068 |archive-date=2011-07-21 |access-date=2008-07-26 |publisher=Geological Survey of India}}&lt;/ref&gt; [[ਕੋਂਕਣ ਰੇਲਵੇ]] (''ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ'' ) ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਮੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਡੁਪੀ, [[ਕੁੰਡਾਪੁਰਾ]], [[ਗੋਆ]], [[ਰਤਨਾਗਿਰੀ]] ਅਤੇ [[ਰੋਹਾ]] ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਮਲਪੇ {{Convert|4|km|mi|1|abbr=on}} ਹੈ ਉਡੁਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ।
[[ਤਸਵੀਰ:St._Mary's_Islands,_Malpe_beach,_Karnataka_04.jpg|right|thumb|608x608px| ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਆਈਲੈਂਡ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦੇ ਟਾਪੂ]]

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[ਕਾਲਮ ਜੁਆਇੰਟਡ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]
* [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ|ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਵਿੱਚ [[ਫਲੋਰਸ ਟਾਪੂ (ਅਜ਼ੋਰਸ)|ਅਜ਼ੋਰਸ]]
* ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ [[ਡੇਵਿਲਜ਼ ਪੋਸਟਪਾਈਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ|ਡੇਵਿਲਜ਼ ਪੋਸਟਪਾਈਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮਾਰਕ]] ਜਾਂ [[ਕੋਵ ਪਾਲਿਸੇਡਸ ਸਟੇਟ ਪਾਰਕ]]
* ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ [[ਫਿੰਗਲ ਦੀ ਗੁਫਾ]]
* [[ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ [[ਜਾਇੰਟ ਕੌਜ਼ਵੇ|ਜਾਇੰਟਸ ਕਾਜ਼ਵੇਅ]]
* [[ਭਾਰਤ]] - [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ [[ਰਾਮਸੇਤੂ|ਐਡਮਜ਼ ਬ੍ਰਿਜ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{Commons category|St. Mary's Islands|ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਦੇ ਟਾਪੂ}}
* [https://touristinindia.com/saint-marys-islands-banana-boat-ride/ ਉਡੁਪੀ: ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਟਾਪੂ - ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੀਚ]]</text>
      <sha1>caricgkc7fj8voal0bmvq8ekrduhj09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੰਜਨਾ ਕੁਮਾਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195919</id>
    <revision>
      <id>850876</id>
      <parentid>799120</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T12:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6038" sha1="50anz6z8ue5eexlkwsin5f4gjbkt6md" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = 
| image              = Ranjana Kumari Paris Iran Freedom Rally.jpg
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = ਕੁਮਾਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਈਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੋਈ
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]]
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| education          = 
| occupation         = ਅਕਾਦਮਿਕ, ਕਾਰਕੁਨ
| years_active       = 
| known_for          = 
| notable_works      = 
}}

'''ਰੰਜਨਾ ਕੁਮਾਰੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Ranjana Kumari''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ। ਉਹ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਵੂਮੈਨ ਪਾਵਰ ਕਨੈਕਟ ਦੀ ਚੇਅਰਵੁਮੈਨ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;CSR profile&quot;&gt;{{Cite web |title=Dr. Ranjana Kumari |url=https://www.csrindia.org/dr-ranjana-kumari/ |access-date=2021-11-16 |website=[[Centre for Social Research]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;sayfty&quot;&gt;{{Cite web |last=Devi K |date=2015-06-30 |title=Meet the Woman Extraordinaire – Dr. Ranjana Kumari |url=https://sayfty.com/dr-ranjana-kumari/ |access-date=2021-11-18 |publisher=Sayfty |archive-url=https://web.archive.org/web/20211116115204/https://sayfty.com/dr-ranjana-kumari/ |archive-date=2021-11-16 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot;&gt;{{Cite web |last=Parul |date=2011-03-11 |title=True grit |url=https://www.indiatoday.in/supplements/woman/story/true-grit-130114-2011-03-11 |access-date=2021-11-18 |publisher=India Today}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਚੰਦਰਵਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੈਨਾਥ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ [[ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜ੍ਹੀ|ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜੀਆਂ]] ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt; ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਪੰਡਿਤ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ,&lt;ref name=&quot;CSR profile&quot; /&gt; ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ &quot;ਬਹੁਤ [[ਗਾਂਧੀਵਾਦ|ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ]] &quot; ਦੱਸਿਆ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;sayfty&quot; /&gt; ਉਸਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਦਾ 12ਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;sayfty&quot; /&gt;

ਸੈਂਟਰਲ ਹਿੰਦੂ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ [[ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (BHU) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sayfty&quot; /&gt; ਉਸਨੇ ਬੀਐਚਯੂ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sayfty&quot; /&gt; ਉਸਦੇ ਪੀਐਚਡੀ ਥੀਸਿਸ ਨੇ [[ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ]] ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
1977 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਐਮਰਜੈਂਸੀ (ਭਾਰਤ)|ਐਮਰਜੈਂਸੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੁਧਿੰਦਰਾ ਭਦੌਰੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;parul_2011&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>50anz6z8ue5eexlkwsin5f4gjbkt6md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਮਿਤਾ ਮਿੱਤਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196090</id>
    <revision>
      <id>850902</id>
      <parentid>801710</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T19:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11406" sha1="dbnaax8t1s06smr9367d7601q869ba4" xml:space="preserve">'''ਸੁਮਿਤਾ ਬਾਸੂ ਮਿੱਤਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sumita Basu Mitra;''' ਜਨਮ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਖੋਜੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰੀਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ 3M ਡੈਂਟਲ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੈਨੋਮੈਟੀਰੀਅਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇਨਵੈਂਟਰਸ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਵੈਂਟਰਸ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਦੀ ਫੈਲੋ ਹੈ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alumna Sumita Mitra Inducted into National Inventors Hall of Fame {{!}} U-M LSA Chemistry |url=https://lsa.umich.edu/chem/news-events/all-news/search-news/alumna-sumita-mitra-inducted-into-national-inventors-hall-of-fam.html |access-date=2021-12-19 |website=lsa.umich.edu |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Dr. Sumita Mitra - |url=https://www.carlsoncaspers.com/diversity-and-inclusion/diversity-spotlight/dr-sumita-mitra/ |access-date=2021-12-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-06-19 |title=European Inventor Award 2021 |url=https://bhaskarchakravorti.com/2021/06/19/european-inventor-award-2021/ |access-date=2021-12-19 |website=BhaskarChakravorti |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਉਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]] ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪੋਲੀਮਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ [[ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਿਚਰਡ ਲਾਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੇਸ ਵੈਸਟਰਨ ਰਿਜ਼ਰਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਮਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-08-11 |title=Women in dentistry: Meet Dr. Sumita Mitra... |url=https://www.dental-tribune.com/news/women-in-dentistry-meet-chemist-and-awarded-dental-materials-inventor-dr-sumita-mitra/ |access-date=2021-12-19 |website=Dental Tribune International |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ==
1978 ਵਿੱਚ, ਮਿੱਤਰਾ 3M ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਮਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਡੈਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਤਹ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=ACS Honors Heroes Of Chemistry 2009 |url=https://cen.acs.org/articles/87/i38/ACS-Honors-Heroes-Chemistry-2009.html |access-date=2021-12-19 |website=cen.acs.org}}&lt;/ref&gt; ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਰਟ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-03-10 |title=The National Academy of Engineering elects former 3M scientist, Sumita B. Mitra |url=https://www.3m.com/3M/en_US/health-care-us/stories/full-story/~/the-national-academy-of-engineering-elects-former-3m-scientist/ |website=3M}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਿਲ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਨੈਨੋਮੈਟੀਰੀਅਲ-ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 3M ਸਾਰੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mitra |url=https://www.epo.org/news-events/events/european-inventor/finalists/2021/mitra.html |access-date=2021-12-19 |website=www.epo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨੈਨੋਕਣ ('ਨੈਨੋਮੇਰਿਕ ਫਿਲਰ ਕਣ') ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ''ਫਿਲਟੇਕ'' ਕੰਪੋਜ਼ਿਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਇਹਨਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ 2002 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ 2005 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=NIHF Inductee Sumita Mitra Invented Tooth Filling Material |url=https://www.invent.org/inductees/sumita-mitra |access-date=2021-12-19 |website=www.invent.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

2010 ਵਿੱਚ 3M ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 2021 ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਫਲੋਰੀਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਿਸਕਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 7, 2021 |title=Three USF faculty members selected as new National Academy of Inventors Fellows |url=https://www.usf.edu/research-innovation/news/2021/nai-fellows-2021.aspx |access-date=2021-12-19 |website=www.usf.edu |language=en}}&lt;/ref&gt; ਮਿੱਤਰਾ ਕੋਲ ਨੈਨੋ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਅਤੇ ਡੈਂਟਲ ਐਡਹੇਸਿਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸੌ ਪੇਟੈਂਟ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ==

* 1998 3M ਦੀ ਕਾਰਲਟਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3M CARLTON SOCIETY – Members |url=https://multimedia.3m.com/mws/media/1190020O/carlton-society-members-external-publication.pdf |website=3M}}&lt;/ref&gt;
* 2004 ਅਮਰੀਕਨ ਕੈਮੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਰੀਜਨਲ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3M's Sumita Mitra Wins American Chemical Society's Regional Industrial Innovation Award for Breakthrough Dental Restorative |url=https://news.3m.com/2004-06-03-3Ms-Sumita-Mitra-Wins-American-Chemical-Society-s-Regional-Industrial-Innovation-Award-for-Breakthrough-Dental-Restorative |access-date=2021-12-19 |website=3M News Center |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* 2009 ਅਮਰੀਕਨ ਕੈਮੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ &quot;ਹੀਰੋਜ਼ ਆਫ਼ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਵਾਰਡ&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;
* 2012 ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਪੇਟਨ-ਸਕਿਨਰ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 June 2021 |title=The Indian-American chemist won the 2021 European Inventor Award - Commonwealth Union |url=https://www.commonwealthunion.com/the-indian-american-chemist-won-the-2021-european-inventor-award/ |access-date=2021-12-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* 2018 ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਵੈਂਟਰਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ 
* 2021 ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Academy of Engineering Elects 104 Members and 24 International Members |url=https://nae.edu/248499/National-Academy-of-Engineering-Elects-104-Members-and-24-International-Members |access-date=2021-12-19 |website=NAE Website}}&lt;/ref&gt;
* 2021 ਯੂਰਪੀਅਨ ਇਨਵੈਂਟਰ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Office |first=European Patent |title=Dental nanomaterials trailblazer Sumita Mitra receives European Inventor Award 2021 in the &quot;Non-EPO countries&quot; category |url=https://www.epo.org/news-events/press/releases/archive/2021/20210617b.html |access-date=2021-12-19 |website=www.epo.org |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-28 |title=European Inventor Award 2021: Interview with finalist Sumita Mitra |url=https://www.startupterminal.com/european-inventor-award-2021-interview-with-finalist-sumita-mitra/ |access-date=2021-12-19 |website=Startup Terminal |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219220226/https://www.startupterminal.com/european-inventor-award-2021-interview-with-finalist-sumita-mitra/ |archive-date=2021-12-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2021 ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇਨਵੈਂਟਰਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ&lt;ref&gt;{{Cite press release|title=National Academy of Inventors Announces 2021 Fellows|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/national-academy-of-inventors-announces-2021-fellows-301439007.html}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੋਜੀ]]</text>
      <sha1>dbnaax8t1s06smr9367d7601q869ba4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਰਬਾਨੀ ਬਾਸੂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198431</id>
    <revision>
      <id>850886</id>
      <parentid>810352</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T16:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10051" sha1="gxg447vk04jfutcqyx0yfweqgebc1b4" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = ਸਰਬਾਨੀ ਬਾਸੂ
| workplaces        = [[ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] &lt;br&gt;
[[University of Aarhus]] &lt;br&gt;
[[Queen Mary University of London]]
| alma_mater        = [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] &lt;br&gt;
[[ਪੂਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] &lt;br&gt;
[[ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]
}}

ਸਰਬਾਨੀ ਬਾਸੂ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ [[ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਫੈਲੋ ਹੈ।

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਬਾਸੂ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarbani Basu, CV |url=http://www.astro.yale.edu/basu/cv.html |access-date=2018-05-20 |website=www.astro.yale.edu}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ਖੋਜ ==
1993 ਵਿੱਚ ਬਾਸੂ ਆਰਹਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਲੰਡਨ ਦੀ ਕੁਈਨ ਮੈਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Sarbani Basu, CV |url=http://www.astro.yale.edu/basu/cv.html |access-date=2018-05-20 |website=www.astro.yale.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.astro.yale.edu/basu/cv.html &quot;Sarbani Basu, CV&quot;]. ''www.astro.yale.edu''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 May&lt;/span&gt; 2018&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ''ਐਮ. ਕੇ. ਵੈਨੂ ਬੱਪੂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ'' ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Professor M. K. Vainu Bappu Gold Medal {{!}} Astronomical Society of India |url=http://www.astron-soc.in/vainu_bappu |access-date=2018-05-20 |website=www.astron-soc.in}}&lt;/ref&gt; 1997 ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ias.edu/scholars/sarbani-basu|title=Sarbani Basu|work=Institute for Advanced Study|access-date=2018-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kumar, Pawan|last2=Basu, Sarbani|year=1999|title=Line Asymmetry of Solar ''p''-Modes: Properties of Acoustic Sources|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1999-07-01_519_1/page/n401|journal=The Astrophysical Journal|volume=519|issue=1|pages=396–399|arxiv=astro-ph/9808143|bibcode=1999ApJ...519..396K|doi=10.1086/307369|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਉਸ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਹੇਲਮੈਨ ਫੈਮਿਲੀ ਫੈਕਲਟੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ oscillations ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarbani Basu |url=http://www.astro.yale.edu/basu/ |access-date=2018-05-20 |website=www.astro.yale.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Basu|first=Sarbani|date=2016|title=Global Seismology of the Sun|journal=Living Reviews in Solar Physics|volume=13|issue=1|pages=2|arxiv=1606.07071|bibcode=2016LRSP...13....2B|doi=10.1007/s41116-016-0003-4|issn=2367-3648}}&lt;/ref&gt; ਹੇਲਿਓਸਿਜ਼ਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਕੇ ਬਾਸੂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਹਡ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarbani Basu |url=http://www.interseismology.org/sarbani-basu.html |access-date=2018-05-20 |website=Interseismology |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521021353/http://www.interseismology.org/sarbani-basu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Basu|first=Sarbani|last2=Antia|first2=H.M.|date=2008|title=Helioseismology and solar abundances|journal=Physics Reports|volume=457|issue=5–6|pages=217–283|arxiv=0711.4590|bibcode=2008PhR...457..217B|doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002|issn=0370-1573}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਹੈਲੀਓਸਿਜ਼ਮੋਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|location=Cambridge}}&lt;/ref&gt;

ਬਾਸੂ ਨੇ ਪੀਅਰ-ਰੀਵਿਊਡ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਐਚ-ਇੰਡੈਕਸ 82 ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarbani Basu - Google Scholar Citations |url=https://scholar.google.co.uk/citations?user=1whFMuUAAAAJ&amp;hl=en |access-date=2018-05-20 |website=scholar.google.co.uk}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=School |first=Taft |title=Morning Meeting, 1/24/17: Sarbani Basu, Professor of Astronomy, Yale University |date=2017-01-24 |url=https://vimeo.com/200882944 |access-date=2018-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=4/30/18: Public Evening Lecture: Dr. Sarbani Basu, Yale Univ. |url=https://www.as.arizona.edu/calendar/43018-public-evening-lecture-dr-sarbani-basu-yale-univ |access-date=2018-05-20 |website=www.as.arizona.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521104212/https://www.as.arizona.edu/calendar/43018-public-evening-lecture-dr-sarbani-basu-yale-univ |archive-date=2018-05-21 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ==
ਬਾਸੂ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Basu elected Fellow of AAAS |url=https://astronomy.yale.edu/news/basu-elected-fellow-aaas |access-date=2018-05-20 |website=astronomy.yale.edu}}&lt;/ref&gt; 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਚੈਪਲਿਨ ਨਾਲ ''&quot;ਐਸਟਰੋਸਿਜ਼ਮ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ&quot;'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਜਾਰਜ ਐਲਰੀ ਹੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.yale.edu/2018/01/11/sarbani-basu-wins-2018-george-ellery-hale-prize|title=Sarbani Basu wins 2018 George Ellery Hale Prize|date=2018-01-11|work=YaleNews|access-date=2018-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2018 Hale Prize for Solar Astronomy Goes to Sarbani Basu |url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=52200 |access-date=2018-05-20 |website=www.spaceref.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiaabroad.com/campus/yale-astronomer-sarbani-basu-wins-george-ellery-hale-prize/article_bc39b7b8-05fa-11e8-b016-b7951c3c5f82.html|title=Yale Astronomer Sarbani Basu wins George Ellery Hale Prize|last=Staff Writer|work=IndiaAbroad.com|access-date=2018-05-20|archive-date=2021-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129225741/https://www.indiaabroad.com/campus/yale-astronomer-sarbani-basu-wins-george-ellery-hale-prize/article_bc39b7b8-05fa-11e8-b016-b7951c3c5f82.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ [[ਵਰਜਿਨੀਆ|ਵਰਜੀਨੀਆ]] ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਐਨੀਅਲ ਅਰਥ-ਸਨ ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home - TESS 2018 |url=https://connect.agu.org/tess2018/home |access-date=2018-05-20 |website=connect.agu.org}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AAS Fellows |url=https://aas.org/grants-and-prizes/aas-fellows |access-date=27 September 2020 |publisher=AAS}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>gxg447vk04jfutcqyx0yfweqgebc1b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205514</id>
    <revision>
      <id>850905</id>
      <parentid>850843</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T21:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>850905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24798" sha1="6l8mm9wdwdjf5muw3pslxq4azmsjzfi" xml:space="preserve">{{Db|1=crosswiki spam / low quallity machine translation}}
{{Infobox Person
| name               = ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ
| birth_date         = 02 ਮਾਰਚ 1974
| children           = ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ (ਸੱਯਦ ਰਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ), ਸੱਯਦ ਜਵਾਦ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ
| spouse             = ਸੱਯਦਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਫਾਤਿਮਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ
| title              = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]], ਅੱਲਾਮਾ, ਮੌਲਾਨਾ, ਹੁੱਜਤੁਲ-ਇਸਲਾਮ, ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ, ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ
| image              =
| honorific prefix   = [[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]]
}}

'''ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਸੱਯਦ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ''' (ਜਨਮ 2 ਮਾਰਚ 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] [[ਨਿਆਂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], [[ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ|ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ]], [[ਮੁਜਤਹਿਦ]] ਅਤੇ [[ਆਗੂ|ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ]] ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675026M/Contemporary_Shia_Religious_Leadership_in_the_Indian_Diaspora|title=Contemporary Shia Religious Leadership in the Indian Diaspora|last=Al-Musawi|first=Hassan|date=2022|publisher=Dar al-Thaqalayn Publications|location=[[Najaf]], [[Karbala]]|pages=Unit 7, Allamah Maulana Syed Hasan Imam, Page 49 to Page 57|ol=62675026M}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਦਹਾਕਾ|ਦਹਾਕਿਆਂ]] ਤੋਂ ਮੀਰਾ ਰੋਡ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੈਦਰੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;inquilab2021&quot;&gt;{{cite news|date=27 November 2021|title=وسیم رضوی کے خلاف میراروڈ کے مسلمانوں میں بھی شدید بے چینی اور اضطراب|language=Urdu|trans-title=Extreme unrest and anxiety among the Muslims of Mira Road against Wasim Rizvi|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/extreme-unrest-and-anxiety-among-the-muslims-of-mira-road-against-wasim-rizvi-31886}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/the-shia-times-2-successful-decades-of-maulana-hasan-imam-rizvi|title=The Shia Times, 2 Successful Decades Of Maulana Hasan Imam Rizvi|last=The Shia Times|date=2022-03-09}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਰਾਸਤ ==
ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਰਚ 1974 ਵਿੱਚ ਜੰਗੀਪੁਰ, ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Internet Archive: Digital Library of Free &amp; Borrowable Texts, Movies, Music &amp; Wayback Machine|url=https://archive.org/details/the-shia-times-shia-olama-magazine-2005-pg-19-maulana-hasan-imam-rizvi|access-date=2026-10-17|website=archive.org}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਕ਼ੁਮ]], [[ਈਰਾਨ]] ਚਲੇ ਗਏ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675024M/The_Family_of_Masters|title=The Family of Masters|last=Falkenberger|first=Matthias|date=|publisher=Falkenberger Verlag|year=2026|location=[[Frankfurt am Main]], [[Germany]]|pages=Chapter no 12- Syed Hasan Imam Rizvi Zangipuri, Page 70 to Page 110|ol=62675024M}}&lt;/ref&gt; ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ [[ਕ਼ੁਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕ਼ੁਮ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ [[ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਮੀਨਰੀ]] ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ [[ਡੀਨ (ਸਿੱਖਿਆ)|ਮੁਖੀ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page 5-6|ol=62675031M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, p.22&amp;23, Kabul&lt;/ref&gt; ਉਹ ਹੌਜ਼ਾ-ਏ-ਸਾਹਿਬੇ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Ahmed|first=Syed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 9|ol=62675031M}}&lt;/ref&gt; ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675031M/Qom_Ke_Ayyam|title=Qom Ke Ayyam|last=Afghanistani|first=Maulana Syed Ahmed|date=1995|publisher=Original Publisher: Qom Publications Place of Publication: Qom, Iran Year of Original Publication: 1995 Republished by: Zarr Press Place of Republishing: Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan Year of Republishing: 1997|location=Qom, Iran and Dasht-e Barchi, District 13, Kabul, Afghanistan|pages=Page no 13-14|ol=62675031M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Maulana Syed Ahmed, Qom ke Ayyam, P.17, Iran&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। 2003 ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ [[ਇਮਾਮ|ਇਮਾਮ-ਏ-ਜੁਮਮਾ]] ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ]] ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=IbrahimShaykh|date=2026-10-15|title=Syed Hasan Imam Rizvi: A Prominent Religious Leader and One of Most Influential Muslim Figures|url=https://submitpr.org/press-release/syed-hasan-imam-rizvi-a-prominent-religious-leader-and-one-of-most-influential-muslim-figures|access-date=2026-10-17|website=SubmitPR Free|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675030M/Religious_Authority_and_Social_Change_among_Twelver_Shia_Communities|title=Religious Authority and Social Change among Twelver Shia Communities|last=Cohen|first=David Michael|date=2024|publisher=Meridian Scholarly Publications|location=New York, United States|pages=Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 109 to Page 130|ol=62675030M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675025M/Ulama_of_the_Indian_Subcontinent_Biographical_Profiles_and_Intellectual_Traditions|title=Ulama of the Indian Subcontinent: Biographical Profiles and Intellectual Traditions|last=Naqvi|first=Syed Abbas|date=2023|publisher=Maktaba-e-Tahqiq, Pakistan|location=Karachi, Pakistan|pages=Section 19, Naqeeb-ul-Millat Ayatollah Syed Hasan Imam Rizvi, Page 127 to Page 149|ol=62675025M}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675027M/Faith_and_Public_Leadership_among_India's_Muslim_Minorities|title=Faith and Public Leadership among India's Muslim Minorities|last=Williams|first=Eleanor J.|date=2024|publisher=Meridian Studies Press|location=New York, United States|ol=62675027M}}&lt;/ref&gt;

ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ ''ਨਕੀਬ-ਉਲ-ਮਿੱਲਤ'' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਆਗੂ”।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675032M/Indian_Muslim_Legends|title=Indian Muslim Legends: A Comprehensive Historical Encyclopedia of Muslim scholars, Sufis, poets, philosophers, educators and reformers of Indian Sub continent.|last=Levesque|first=Dr Robert|date=2026|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter 73, Page 465-467|doi=10.5281/zenodo.23338154}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite book|url=https://zenodo.org/records/23338154|title=Indian Muslim Legends|last=Levesque|first=Dr. Robert|publisher=RL Publishing, USA|location=Fremont, California, United States|pages=Chapter No 73- Syed Hasan Imam Rizvi, Page 464 to Page 472|doi=10.5281/zenodo.23338154|ol=62675032M}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਦਕੀਕੁਲ ਦਕਾਇਕ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ”।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ''ਅੱਲਾਮਾ'' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਆਫ਼ਤਾਬ-ਏ-ਇਮਾਮਤ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਇਮਾਮਤ ਦਾ ਸੂਰਜ”।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ''ਮੌਲਾਨਾ'', ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਲਵੀ ਜਾਂ ਮੌਲਾਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਨਮਾਨ-ਸੂਚਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਉਪਦੇਸ਼|ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ''ਮਿੰਬਰ-ਏ-ਮੁਦੱਲਲ'' ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੱਯਦ ਮਹਦੀ ਜਾਫ਼ਰੀ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਕਰਾਚੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਇਦਾਰਾ-ਏ-ਮਆਰਿਫ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL62675029M/Mimbar-e-Mudallal|title=Mimbar-e-Mudallal: Sermons and Intellectual Contributions of Syed Hasan Imam Rizvi|last=Jafri|first=Syed Mehdi|date=2023|publisher=Idara-e-Ma'arif Publications|location=Karachi, Pakistan|ol=OL62675029M}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਚਾਰ ==
ਉਰਦੂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੂੰ [[ਇਮਾਮ]] ਅਤੇ [[ਬੁਲਾਰੇ]] ਦੋਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;inquilab2021&quot; /&gt; ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ [[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ|ਸ਼ੀਆ]] ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ [[ਭਾਈਚਾਰਾ|ਭਾਈਚਾਰਕ]] ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[ਫ਼ਲਸਤੀਨ]] ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;quds2025&quot;&gt;{{cite news|date=29 March 2025|title=رمضان المبارک کے آخری جمعہ کوشہر و مضافات میں ’یوم القدس‘ منایا گیا|language=Urdu|trans-title=Quds Day was observed in the city and suburbs on the last Friday of Ramadan|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/quds-day-was-celebrated-in-the-city-and-suburbs-on-the-last-friday-of-ramadan-75185}}&lt;/ref&gt; ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ''ਇਨਕਿਲਾਬ'' ਨੇ [[ਮੀਰਾ ਰੋਡ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈ ''&quot;ਸੀਰਤ-ਉਨ-ਨਬੀ ਅਤੇ ਇੱਤੇਹਾਦ-ਉਲ-ਉਮਮਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ&quot;'' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;seerat2025&quot;&gt;{{cite news|date=1 December 2025|title=سیرت النبیؐ و اتحاد امت کانفرنس میں قرآن مجید کے راستے پر چلنے کی تلقین|language=Urdu|trans-title=Call to follow the path of the Holy Quran at the Seerat-un-Nabi and Ittehad-ul-Ummah conference|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/exhortation-to-follow-the-path-of-the-holy-quran-at-the-seerat-ul-nabi-pbuh-and-ittehad-ul-ummah-conference-87709}}&lt;/ref&gt; 2021 ਵਿੱਚ ''ਹਮਾਰੀ ਆਵਾਜ਼'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ [[ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ]] ਸੰਬੰਧੀ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;hamariaawaz&quot;&gt;{{cite news|date=16 March 2021|title=کرونا وائرس سے زیادہ خطرناک جہیز کا وائرس ہے: قاضی مطیع الرحمٰن قاسمی|language=Urdu|work=Hamari Aawaz|url=https://news.hamariaawaz.com/7967/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928105656/https://news.hamariaawaz.com/7967/|archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2026|access-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ|ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ]], [[ਮੀਟਿੰਗ|ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ]] ਅਤੇ [[ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ|ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਅਲ-ਬਕੀ ਕਬਰਸਤਾਨ|ਜੰਨਤੁਲ ਬਕੀ]], [[ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ|ਕ਼ੁਦਸ ਦਿਵਸ]], [[2022 ਕਰਨਾਟਕ ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ|ਹਿਜਾਬ ਵਿਵਾਦ]] ਅਤੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;baqi2017&quot;&gt;{{cite web|title=2017 Maulana Hasan Imam Rizvi's Protest on Jannatul Baqi|url=https://archive.org/details/2017-maulana-hasan-imam-rizvis-protest-on-jannatul-baqi|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;quds2023&quot;&gt;{{cite web|title=2023 Yaum E Quds Protest, Mira Road, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2023-yaum-e-quds-protest-mira-road-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;waseemarchive&quot;&gt;{{cite web|title=2021 Darul Qaza Mira Road With Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2021-darul-qaza-mira-road-with-maulana-hasan-imam-rizvi-protest-on-waseem-rizvi-la|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ''ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼'' ਅਤੇ ''ਆਈਕਿਊਐਨਏ ਦੀਆਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Isfahan |first=IQNA |title=IQNA Isfahan- Shia Olama wa Khuteba Board, Mira Road |url=https://isfahan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Khorasan |first=IQNA |title=IQNA Khorasan- Shia Olama wa Khuteba Council, Mira Road |url=https://khorasan.iqna.ir/ur/news/3512933/ممبئی-میں-شیعہ-علماء-اسمبلی-ہندوستان-کا-دو-روزہ-اہم-اجلاس-منعقد}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-21 |title=ممبئی میں شیعہ علماء اسمبلی ہندوستان کا دو روزہ اجلاس؛ قومی مسائل کو باہمی اتفاق سے حل کرنے پر زور |url=https://ur.hawzahnews.com/news/384946/%D9%85%D9%85%D8%A8%D8%A6%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%81-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A8%D9%84%DB%8C-%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%81-%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}&lt;/ref&gt; 2021 ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਵੱਲੋਂ [[ਕੁਰਆਨ]] ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;inquilab2021&quot; /&gt; ਹੌਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ''&quot;ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਨ ਇਮਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ [[ਸੱਯਦ ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ|ਵਸੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ [[ਧਰਮ-ਤਿਆਗ|ਧਰਮ-ਤਿਆਗੀ]] ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [[ਬਾਈਕਾਟ|ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ]] ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ&quot;''।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-26 |title=ہندوستان کے مختلف علاقوں کے علماء اور انجمنوں نے وسیم مرتد اور اس کے ساتھیوں کے سوشل بائیکاٹ کا اعلان کرتے ہوئے انہیں اسلام سے خارج قرار دیا |url=https://ur.hawzahnews.com/news/367998/%DB%81%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%92-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%88%DA%BA-%DA%A9%DB%92-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86%D9%88%DA%BA-%D9%86%DB%92-%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%B1 |access-date=2026-10-02 |website=حوزہ نیوز ایجنسی |publisher=حوزہ نیوز ایجنسی |language=ur}}&lt;/ref&gt; ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਨੇ ਵਸੀਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''“ਇਹ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਹਨ, ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ।”''&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Times|first=Mibha|title=Protestors seek Waseems arrest for petition against removal of Quranic verses|url=https://mibhatimes.com/social/protestors-seek-waseems-arrest-for-petition-against-removal-of-quranic-verses/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ''[[ਦ ਇਨਕਿਲਾਬ]]'' ਦੀ [[ਹਿਜਾਬ]] ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;hijabinq&quot;&gt;{{cite news|date=19 March 2022|title=اگر لڑکیاں حجاب پہنیں گی تو اسکول اور کالج انتظامیہ کو اجازت دینے پر مجبور ہونا پڑے گا|language=Urdu|trans-title=If girls wear hijab, school and college administrations will be forced to give permission|work=Inquilab|url=https://www.inquilab.com/news/articles/if-the-girls-wear-hijab-the-school-and-college-administration-will-be-forced-to-give-permission-34717}}&lt;/ref&gt;

2017 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੰਗੀਪੁਰੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੱਤਰਕਾਰ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ]] ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਲੇਖੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ [[ਵਿਰੋਧ ਰੈਲੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਨਯਾ ਨਗਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;sardanatv&quot;&gt;{{cite web|title=Shia Crowd Lead By Maulana Hasan Imam Rizvi Filed FIR In Mira Road Police Station Against Rohit Sardana On 2017|url=https://archive.org/details/shia-crowd-lead-by-maulana-hasan-imam-rizvi-filed-fir-in-mira-road-police-statio|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sardanarally&quot;&gt;{{cite web|title=2017, Rohit Sardana Protest Rally, Maulana Hasan Imam Rizvi|url=https://archive.org/details/2017-rohit-sardana-protest-rally-maulana-hasan-imam-rizvi|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਵੇਰੀਟਾਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ'' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖੀ” ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰੋਹਿਤ ਸਰਦਾਨਾ|ਸਰਦਾਨਾ]] ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਯਾ ਨਗਰ [[ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ਪਹੁੰਚਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;veritassardana&quot;&gt;{{cite news|date=2 September 2026|title=Senior Shia Cleric and Chief of Shia Population of Mira Road Maulana Syed Hasan Imam Zangipuri files an FIR against Journalist Rohit Sardana|work=Veritas International Express|url=https://veritasinternationalexpress.mojonetwork.in/national-news/mira-road-shia-cleric-fir-against-journalist-rohit-sardana}}&lt;/ref&gt; ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;toiSardana&quot;&gt;{{cite news|date=23 November 2017|title=Muslim groups see red over journo's tweet|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/muslim-groups-see-red-over-journos-tweet/articleshow/61759448.cms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;interview2015&quot;&gt;{{cite web|date=2015|title=Interview Of Maulana Hasan Imam Rizvi, 2015, Zainabia Channel|url=https://archive.org/details/interview-of-maulana-hasan-imam-rizvi-2015-zainabia-channel|website=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

[[ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]]
[[ਆਯਤੁੱਲਾਹ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}

[[Category:ਆਯਤੁੱਲਾਹ]] [[Category:1974 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ]] [[Category:ਜੀਵਤ ਲੋਕ]] [[Category:ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ]]</text>
      <sha1>6l8mm9wdwdjf5muw3pslxq4azmsjzfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਿਲਾਲ ਸਹਾਰਨਪੁਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205526</id>
    <revision>
      <id>850896</id>
      <parentid>850855</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T18:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>850896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="452" sha1="bmjydwygjcavya2aw47ndul4d81joe8" xml:space="preserve">{{ਬੇ-ਹਵਾਲਾ|}}
[[ਤਸਵੀਰ:Bilal Saharanpuri.jpg|thumb|ਬਿਲਾਲ ਸਹਾਰਨਪੁਰੀ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਦੌਰਾਨ।]]
ਬਿਲਾਲ ਸਹਾਰਨਪੁਰੀ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਹਨ।

== ਹਵਾਲੇ == 
{{reflist|}}

{{ਅਧਾਰ|}}</text>
      <sha1>bmjydwygjcavya2aw47ndul4d81joe8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Shuaibshaik5293</title>
    <ns>3</ns>
    <id>205528</id>
    <revision>
      <id>850891</id>
      <timestamp>2026-10-31T17:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>10694</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page</comment>
      <origin>850891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="835c5h6ggoj4wy0y33wuuxpj1i5vydy" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Shuaibshaik5293}}

-- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:15, 31 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>835c5h6ggoj4wy0y33wuuxpj1i5vydy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>