ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/32

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3880</id>
    <revision>
      <id>216294</id>
      <parentid>216233</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="pmqayatyrqd4u1lstahtk3opov9yo0y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲੈਟਿਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲਗਾਉ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।

'ਹਾਲ ਹੇਡ' ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗਲਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਹ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੋ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;&quot;Adelingg’s Sanskrit Literature&quot; pp. 30-40&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਅਯੁਧਿਆ ਸਿੰਘ ਉਪਧਿਆਇ 'ਹਰਿਔਧ' ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਔਰ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੀਡੀ ਯੂਨਾਨੀ ਲੈਟਿਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫਾਰਸੀ
ਪਿੰਤ ਪਤਰ ਪਾਟੇਰ ਪੇਟਰ ਫਾਦਰ ਪਿਦਰ ਮਾਤ੍ਰ ਮਤਰ ਮਾਟੋਰ ਮੋਟਰ ਮਦਰ ਮਾਦਰ
ਭ੍ਰਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਤਰ ਫਾਟੇਰ ਫੇਟਰ ਬ੍ਰਦਰ ਬਿਰਾਦਰ
ਨਾਮ ਨਾਮ ਆਨਾਮਾ ਨਾਮੇਨ ਨੇਮ ਨਾਮ
ਅਸੀਮਿ ਅਹਮਿ ਐਮੀ ਏਸ ਐਮ ਆਮ 

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਅਸਾਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।&lt;noinclude&gt;੩੦&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pmqayatyrqd4u1lstahtk3opov9yo0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216295</id>
      <parentid>216294</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3800" sha1="5pn0zfjgkrkqcy4qud8ftaqc0excncf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲੈਟਿਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲਗਾਉ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।

'ਹਾਲ ਹੇਡ' ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗਲਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਹ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੋ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;&quot;Adelingg’s Sanskrit Literature&quot; pp. 30-40&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਅਯੁਧਿਆ ਸਿੰਘ ਉਪਧਿਆਇ 'ਹਰਿਔਧ' ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਔਰ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੀਡੀ ਯੂਨਾਨੀ ਲੈਟਿਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫਾਰਸੀ
ਪਿੰਤ ਪਤਰ ਪਾਟੇਰ ਪੇਟਰ ਫਾਦਰ ਪਿਦਰ ਮਾਤ੍ਰ ਮਤਰ ਮਾਟੋਰ ਮੋਟਰ ਮਦਰ ਮਾਦਰ
ਭ੍ਰਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਤਰ ਫਾਟੇਰ ਫੇਟਰ ਬ੍ਰਦਰ ਬਿਰਾਦਰ
ਨਾਮ ਨਾਮ ਆਨਾਮਾ ਨਾਮੇਨ ਨੇਮ ਨਾਮ
ਅਸੀਮਿ ਅਹਮਿ ਐਮੀ ਏਸ ਐਮ ਆਮ 

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਅਸਾਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
੩੦&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5pn0zfjgkrkqcy4qud8ftaqc0excncf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216296</id>
      <parentid>216295</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4073" sha1="205st4zqr88uyb7cpiv2yqt5yh2yins" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲੈਟਿਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲਗਾਉ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।

{{gap}}'ਹਾਲ ਹੇਡ' ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗਲਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਹ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੋ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;&quot;Adelingg’s Sanskrit Literature&quot; pp. 30-40&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਅਯੁਧਿਆ ਸਿੰਘ ਉਪਧਿਆਇ 'ਹਰਿਔਧ' ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਔਰ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
 
{{Multicol}}
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ

ਪਿੰਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਮਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਭ੍ਰਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਸੀਮਿ
{{Multicol-break}}
ਮੀਡੀ

ਪਤਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਤਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਹਮਿ
{{Multicol-break}}
ਯੂਨਾਨੀ 

ਪਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਫਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਆਨਾਮਾ&lt;/br&gt;
ਐਮੀ&lt;/br&gt;
{{Multicol-break}}
ਲੈਟਿਨ

ਪੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਮੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਫੋਟਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮੇਨ&lt;/br&gt;
ਏਸ
{{Multicol-break}}
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ 

ਫਾਦਰ &lt;/br&gt;
ਮਦਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਦਰ&lt;/br&gt;
ਨੇਮ&lt;/br&gt;
ਐਮ&lt;/br&gt;
{{Multicol-end}}
ਫਾਰਸੀ

ਪਿਦਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਬਿਰਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਆਮ 
{{Multicol-end}}

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਅਸਾਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
੩੦&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>205st4zqr88uyb7cpiv2yqt5yh2yins</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216297</id>
      <parentid>216296</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="m7u5nm9y5t9v5vpimvo2kmo3d9gx566" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲੈਟਿਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲਗਾਉ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।

{{gap}}'ਹਾਲ ਹੇਡ' ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗਲਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਹ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੋ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;&quot;Adelingg’s Sanskrit Literature&quot; pp. 30-40&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਅਯੁਧਿਆ ਸਿੰਘ ਉਪਧਿਆਇ 'ਹਰਿਔਧ' ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਔਰ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
 
{{Multicol}}
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ

ਪਿੰਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਮਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਭ੍ਰਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਸੀਮਿ
{{Multicol-break}}
ਮੀਡੀ

ਪਤਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਤਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਹਮਿ
{{Multicol-break}}
ਯੂਨਾਨੀ 

ਪਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਫਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਆਨਾਮਾ&lt;/br&gt;
ਐਮੀ&lt;/br&gt;
{{Multicol-break}}
ਲੈਟਿਨ

ਪੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਮੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਫੋਟਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮੇਨ&lt;/br&gt;
ਏਸ
{{Multicol-break}}
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ 

ਫਾਦਰ &lt;/br&gt;
ਮਦਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਦਰ&lt;/br&gt;
ਨੇਮ&lt;/br&gt;
ਐਮ&lt;/br&gt;
{{Multicol-break}}
ਫਾਰਸੀ

ਪਿਦਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਬਿਰਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਆਮ 
{{Multicol-end}}

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਅਸਾਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
੩੦&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m7u5nm9y5t9v5vpimvo2kmo3d9gx566</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216298</id>
      <parentid>216297</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T17:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4090" sha1="ki1sx8du3gyz0zwpe17myzzb4p9ka5o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਲੈਟਿਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਲਗਾਉ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।

{{gap}}'ਹਾਲ ਹੇਡ' ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਖਾਸ ਖਾਸ ਗਲਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਹ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਡੋ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;&quot;Adelingg’s Sanskrit Literature&quot; pp. 30-40&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਅਯੁਧਿਆ ਸਿੰਘ ਉਪਧਿਆਇ 'ਹਰਿਔਧ' ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਔਰ ਸਾਹਿੱਤ ਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
 
{{Multicol}}
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ

ਪਿੰਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਮਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਭ੍ਰਾੱਤ੍ਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਸੀਮਿ
{{Multicol-break}}
ਮੀਡੀ

ਪਤਰ&lt;/br&gt;
ਮਤਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਤਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਅਹਮਿ
{{Multicol-break}}
ਯੂਨਾਨੀ 

ਪਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਫਾਟੇਰ&lt;/br&gt;
ਆਨਾਮਾ&lt;/br&gt;
ਐਮੀ&lt;/br&gt;
{{Multicol-break}}
ਲੈਟਿਨ

ਪੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਮੇਟਰ&lt;/br&gt;
ਫੋਟਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮੇਨ&lt;/br&gt;
ਏਸ
{{Multicol-break}}
ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ 

ਫਾਦਰ &lt;/br&gt;
ਮਦਰ&lt;/br&gt;
ਬ੍ਰਦਰ&lt;/br&gt;
ਨੇਮ&lt;/br&gt;
ਐਮ&lt;/br&gt;
{{Multicol-break}}
ਫਾਰਸੀ

ਪਿਦਰ&lt;/br&gt;
ਮਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਬਿਰਾਦਰ&lt;/br&gt;
ਨਾਮ&lt;/br&gt;
ਆਮ 
{{Multicol-end}}

{{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਅਸਾਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
੩੦&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ki1sx8du3gyz0zwpe17myzzb4p9ka5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3882</id>
    <revision>
      <id>216305</id>
      <parentid>15270</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="h0y2cmdi925o9g1d6qhsms8xovjfiha" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰ, ਦੁਲੱਭ, ਭੂਮ, ਕਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸਾਕ ਇਤਿਆਦਿ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਉਕਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਉਤੇ ਪੁਜੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਲੌਕਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਈਸਾ ਤੋਂ ਲਗ ਭਗ ਪੰਜ ਛੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਯੁੱਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਿਯਾਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਰਾਮਾਇਣ ਜਿਹੇ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿਯਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ ਲੌਕਿਕ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਸਾਨੂੰ ਪਾਲਵੰਸੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਲ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਲੀ ਪਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲੀਲਾ ਭੂਮੀ ਮਗਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕਾਲ ਦੀ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹੋ 'ਪਾਲੀ' ਤੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ 'ਮਾਗਧੀ' ਭਾਸ਼ਾ ਇਕੋ ਹੀ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅਭੇਦ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਉੱਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੀ ਨੇੜੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਦਿ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਆਗਿਆ-ਪੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲੀ ਉਸ ਕਾਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟ੍ਰ-ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਿਸਚੈ ਹੀ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀ ਪਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।

{{gap}}ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਮਾਗਧੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਅਰਧ ਮਾਗਧੀ ਅਤੇ ਬੌਧ ਮਾਗਧੀ ਭੀ ਕੁਝ ਕਾਲ ਉਪਰਾਂਤ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ 'ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ' ਅਤੇ 'ਪਿਸਾਚੀ' ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵੀ ਵਖੋ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੀ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀਆਂ। ਨਿਸਚੈ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਪਾਲੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ ਫੁੱਟ ਜਾਂ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ

{{right|੩੨}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0y2cmdi925o9g1d6qhsms8xovjfiha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3883</id>
    <revision>
      <id>216306</id>
      <parentid>15271</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>216306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3191" sha1="0gz45s6ebwatkwxe8kvjz7lcmaapqx0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਦਦੇ ਹਾਂ।

ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ

ਲੌਕਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ

ਪਾਲੀ

(ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਪਲੀ ਨੂੰ ਭੀ ਮਾਗਧੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੀ ਛੇਵਾਂ ਭੇਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।)

ਪੇਸ਼ਾਚੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਮਾਗਧੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਰਧ ਮਾਗਧੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ

ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਅਪਭਰੰਸ਼
ਨਾਗਰ, ਉਪਅਪਭਰੰਸ਼ 1
ਅਪਭਰੰਸ਼
ਅਪਭਰੰਸ਼
1
ਨਾਗਰ, ਆਦਿ
ਬਿਹਾਰੀ ਬੰਗਲਾ
ਆਂਵਧੀ
ਮਰਾਠੀ ਗੁਜਰਾਤੀ
ਅਪਭਰੰਸ਼ਾਂ ਦੇ
ਰਾਜਸਥਾਨੀ
ਭੀ
ਉਪਭੇਦ
ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ
(ਸ਼ੋਰਸੈਨੀ ਤੋਂ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਹਨ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ
ਪਸ਼ਤੋ
ਖੜੀ ਬੋਲੀ
(ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਤੋਂ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
(ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ)
(ਸ਼ੌਰ ਸੈਨੀ ਤੋਂ
ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ)
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ ਰਾਸ਼- ਟਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦਸਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮੱਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸ਼ੌਰਸਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਕੁਝ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਪੈਸਾਚੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਤਾਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਸਾਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁਜਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿਧ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਡਾ: ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਰ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ-

{{gap}}* 'ਵੇਖੋ ਇੰਡੋ ਆਈਅਨ ਐਂਡ ਹਿੰਦੀ' - ਡਾ: ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ (੧੯੪੨)

{{right|੩੩}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gz45s6ebwatkwxe8kvjz7lcmaapqx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3884</id>
    <revision>
      <id>216308</id>
      <parentid>15272</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4329" sha1="2e3q97pvaf3e6htihbhkzjrasrifejb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਿਕ ਬੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਭੇਦ ਬ੍ਰਹਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੁਰੂ ਪਾਚਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ੋਰਸੈਨੀ ਸ੍ਰਬ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ—ਈ: ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰਸੈਨੀ ਸਭਿਯ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਉਤੇ ਭੀ ਪਿਆ। ਭਾਸ਼ਾ ਤੱਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਗਰੀਅਰਸਨ ਆਦਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀਆਂ ਉਤੇ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ ਹੈ।&quot;

{{gap}}ਡਾ. ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ ਤੋਂ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀਔਧ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ-

{{gap}}'ਪਸ਼ਚਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ 'ਨਾਗਰ' ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਵੰਡੀ। ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਹੋਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਨਿਪਾਲ ਤਕਦੇ ਪਹਾੜੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਭੀ ਉਜੈਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਅਵੰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਪਭ੍ਰੰਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਉਹੋ ਹੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾ.ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਇਸ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ-

{{gap}}ਈਸਾ ਦੇ ਪਹਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਸਾਹਿੱਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਹ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਸੀ। ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਵ ਇਹ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਤਕ ਅਤੇ ਨਿਪਾਲ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤਕ ਸਾਧਾਰਣ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿੱਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣੀ। ਲਗ ਭਗ ਈ: ਸੰਨ ੮੦੦ ਤੋਂ ੧੩੦੦-ਜਾਂ ੧੪੦੦ ਤਕ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਅਪਭੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਲ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਜੈਨੀਆਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੜਾ ਸਾਹਿੱਤ ਰਚਿਆ ਗਇਆ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੁੱਧ-ਸਿੱਧ ਆਚਾਰਯ ਲੋਕ ਇਸ

੩੪&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2e3q97pvaf3e6htihbhkzjrasrifejb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3885</id>
    <revision>
      <id>216310</id>
      <parentid>15273</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4658" sha1="id2v31ixl351bhy4we608rd493q2ur1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਵਿੱਚ ਪਦ-ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੇਹੜੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ 'ਭੋਟ' (ਤਿਬਤੀ) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉਲਥਾ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਪਭੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਸਹਿੱਤ ਰਚਿਆ ਗਇਆ। ਜਿਸ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਫੁੱਟੇ ਪਦ ਅਤੇ ਗੀਤ ਆਦਿ ਹੇਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਪਾਕ੍ਰਿਤ ਪਿੰਗਲ-ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਣ ਸਨ। ਈ. ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ 'ਪਛਾਂਹ' ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੋਗੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੋਰਖ ਪੰਥੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਨਵ-ਜਾਗ੍ਰਤ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਉਹ ਭੀ ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਪਦ' ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਨੌਜੀਆਂ ਆਦਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੰਗਾਲ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਚਾਰ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲੈ ਕੇ ਪੁਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪਰਾਤਨ ਰੂਪ ਕਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਜ ਕਲ ਹਿੰਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਸਾਹਿੱਤਕ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੈਦਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਟਾਂਦੀ ਹੋਈ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਜੀ। ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਜਾਰਜ ਗਰੀਅਰਸਨ ਦਾ ਭੀ ਹੈ*। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਦਾ ਹੀ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਮਤ ਦੀ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਅਮਰ ਜੀ ਭੰਡਾਰਕਰ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਸਾਚੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਆਰੀਆ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਸ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਢੇਰ ਚਿਰ ਤਕ ਰਹੀ। ਮੈਦਾਨੀ ਪਹਾੜੀ, ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕਾਫ਼ੀ ਭੇਦ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ

{{gap}}* 'ਲਿੰਗਵਿਸਟਿਕ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜਿਲਦ ੯, ਚੈਪਟਰ ' ੧ - ਗ੍ਰੀਅਰਸਨ।

{{right|੩੫}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>id2v31ixl351bhy4we608rd493q2ur1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3886</id>
    <revision>
      <id>216311</id>
      <parentid>15274</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4185" sha1="3j1fw0q762od3tpozg9blnempdbv0bm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪੈਸਾਚੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੀ ਉਤਨੀ ਦਲੀਲ ਠੀਕ ਢੁਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਭੀ ਖਬਰੇ ਪੈਸਾਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪੈਸਾਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਉਪਾਧਿਆਇ ਜੀ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਸਾਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਸ ਆਰੀਆਂ ਦਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਕਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਆਏ। ਇਹ ਲੋਕ ਅਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੇ। ਇਥੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚ ਕਹਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋਣ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪਿਸਾਚੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਹਨ: (੧) ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਸ਼ਾਚੀ, (੨) ਮਿਸ਼੍ਰੀਤ ਪਿਸ਼ਾਚੀ। ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਦੇ ਸੱਤ ਭੇਦ ਹਨ: (੧) ਕੈਕੇਯ, (੨) ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ, (੩) ਪਾਚਾਰ, (੪) ਗੌੜ, (੫) ਮਾਗਧੀ, (੬) ਬ੍ਰਾਚੜ, (੭) ਪੈਸ਼ਾਚਕ, (ਸੂਖਸ਼ਮ ਭੇਦ)*।

{{gap}}ਸੀ ਹਾਰਨੇਲ (Gramnar of the Eastern Hindi) (੧੮ ੦ਈ:) ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੋਲੇ ਆਏ। ਇੱਕ ਪਹਲਾਂ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਸ਼ਚਾਤ। ਜਿਹੜਾ ਦਲ ਪਹਲਾਂ ਆਇਆ ਉਹ ਮਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਇਆ। ਇਸ ਦਲ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਹੜਾ ਦੂਜਾ ਦਲ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਲੇ ਦਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਹਲੇ ਕੌਮੀ ਦਲ ਨੂੰ ਮਧ ਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਬਾਹਿਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਧ ਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਆਰੀਏ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਵਸ ਗਏ। ਪਿਛਲੇਰੇ ਆਰੀਆਂ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ ਜਾਣ ਕਰਕੇ 'ਅੰਤਰੰਗ ਭਾਵ ਅੰਦਰਲੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪਹਲਾਂ ਆਏ ਹੋਏ ਆਰੀਆਂ 'ਬਰਿਹੰਗ' ਭਾਵ ਬਾਹਰਲੇ ਸਦਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅੰਦਰਲੇ ਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰਲੇ ਆਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ, ਪੂਰਬੀ ਪਹੜੀ, ਮੱਧ ਪਹਾੜੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹਰਲੇ ਆਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ, ਉੜੀਆ, ਬਿਗਰੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਆਸਾਮੀ, ਸਿਧੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਆਦਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੱਤ ਪੱਕਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}* ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਵੇਖੋ 'ਸ਼ਬਦ ਚਮਤਕਾਰ' ਪ੍ਰੋ: ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਪੰਨਾ ੨੯੨-੨੯੩।

੩੬&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3j1fw0q762od3tpozg9blnempdbv0bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3887</id>
    <revision>
      <id>216324</id>
      <parentid>15275</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4051" sha1="19fxgwrkudo82dli45rc7olec6adkmq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{gap}}ਉਤੇ ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਅਡਰਾ ਹੀ ਮੱਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।* ਉਤਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਗਹੁ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਰਿਹਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੀ ਵੀ ਸੰਮਿਲਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਗਰੀਅਰਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਲਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਖੇੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਭਾਖਾ ਹੈ। ਲਹਿੰਦੀ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ - ਸੂਰਜ ਦਾ ਲਹਿੰਦਾ ਪਾਸਾ-ਭਾਵ ਪੱਛਮ। ਹੇਠਾਂ ਅਸੀਂ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਵੀ ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਲਹਿੰਦੀ ਉਪ-ਭਾਖਾ ਦੀ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਸਿਟਾ ਜਾਂ ਨਿਰਣਯ ਕਰ ਲੈਣ ਕਿ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿੱਗਰ ਅੰਗ ਹੈ।
&lt;poem&gt;
-'ਤੋਏ ਤਲਬ ਮੈਂਡੀ ਹਕ ਪਾਕ ਵੱਲੋਂ
  ਤੋੜੇ ਨਾਲ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਹੱਟੀ ਹਾਂ ਮੈਂ।
-ਮੱਖਣੇ ਦੇ ਹਮਸਾਈ ਹਾਂ ਮੈਂ,
 ਤੋੜੇ ਛਾਹ ਨਿਮਾਨੜੀ ਖੱਟੀ ਹਾਂ ਮੈਂ।
-ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਜਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਹਾਂ,
 ਤੈਂਡੀ ਖ਼ਾਕ ਨਿਮਾਣੀ ਦੀ ਮਿਟੀ ਹਾਂ ਮੈਂ।&lt;/poem&gt;

{{gap}}ਉਤਲੀ ਸੀ ਹਰਫ਼ੀ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬ  ਹੈ। ਲਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਅੰਦਰਲੇ ਆਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸਚੈ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

{{gap}}ਜਿਹੜਾ ਡਾ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਥਨ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਣ ਜਿਹਨਾਂ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ

* ਦੇਖੋ 'ਸਾਹਿੱਤ ਸਰੋਵਰ' - ਪੰਨਾ ੭੨ - ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ., ਪੀ.ਐਚ, ਡੀ.

{{right|੩੭}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19fxgwrkudo82dli45rc7olec6adkmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Alochana Magazine November 1961.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3888</id>
    <revision>
      <id>216340</id>
      <parentid>15276</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4693" sha1="47de0xx5xj5umqdw444gcto4dh1qugw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਅਢੁਕਵਾਂ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ 'ਲਿਆਉਣ' ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ 'ਘੋਨਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਮੁਲਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰੀ ਜਾਂ ਸਿੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 'ਘਿੰਨ' ਕਰਕੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ 'ਰਨ੍ਹ' ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਰੰਨ' ਕਰਕੇ ਵਰਤੀਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਹੈ ਇੱਕ ਅਯੋਗ ਜਿਹੀ ਦਲੀਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਬਾਹਰਲੇ ਆਰੀਆ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਸੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਤੇ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਇਸੇ ਮਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਥੋਹੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਰਕਤ ਤੋਂ ਰੱਤ, ਸਪਤ ਤੋਂ ਸੱਤ, ਅਸ਼ਟ ਤੋਂ ਅੱਠ, ਮਨੁੱਸ਼ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਹਸਤ ਤੋਂ ਹਥ ਆਦਿ।

{{gap}}ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਜਿਤਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਲਗ ਭਗ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਦਾ। ਸੋ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਮਾਣੀਕ ਅਤੇ ਨਿਆਏ ਪੂਰਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਉਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ—ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਅਤੇ ਪੈਸਾਚੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿੱਤ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਕੁਝ ਕਾਲ ਉਪਰਾਂਤ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸਾਹਿੱਤ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ। ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੀਆਂ, ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਸਾਹਿੱਤਕ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲੌਕਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਦੋਂ ਸਾਹਿੱਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

{{gap}}ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਨਾਉਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ। ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪਾਤੰਜਲੀ ਨੇ ਅਪਣੇ 'ਮਹਾਂ ਭਾਸ਼ਯ' ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਸਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਰੂਪ ਹੋਣ।' ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਅਭੀਰ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਭੂਤ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਵਹਟ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਟਕੀ ਇਤਿਆਦਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਹਨ।

੩੮&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47de0xx5xj5umqdw444gcto4dh1qugw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/643</title>
    <ns>250</ns>
    <id>21651</id>
    <revision>
      <id>216259</id>
      <parentid>216177</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="mbpmsl54exs1eqvjrzanp0lwsc1ro91" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੩}}&lt;/noinclude&gt;ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਹਉਮੈ ਜਲਤੇ ਜਲਿ ਮੁਏ ਭ੍ਰਮਿ ਆਏ ਦੂਜੈ ਭਾਇ॥ ਪੂਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਆਪਣੈ ਪੰਨੈ ਪਾਇ॥ ਇਹੁ ਜਗੁ ਜਲਤਾ ਨਦਰੀ ਆਇਆ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸੁਭਾਇ॥ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਸੇ ਸੀਤਲ ਭਏ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਕਮਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸਫਲਿਓ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਧੰਨੁ ਜਨਮੁ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਜਿਨਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਜੀਵਦਿਆ 
ਮੁਇਆ ਨ ਵਿਸਰੈ ਸੇਈ ਪੁਰਖ ਸੁਜਾਣ॥ ਕੁਲੁ ਉਧਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸੋ ਜਨੁ ਹੋਵੈ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੁਏ ਜੀਵਦੇ ਪਰਵਾਣੁ ਹਹਿ ਮਨਮੁਖ ਜਨਮਿ ਮਰਾਹਿ॥ਨਾਨਕ ਮੁਏ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਜਿ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਮਾਹਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਸੇਵਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਾਧੂ ਲਗਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਈਐ॥ ਹਰਿ ਤੇਰੀ ਵਡੀ ਕਾਰ ਮੈ ਮੂਰਖ ਲਾਈਐ॥ ਹਉ ਗੋਲਾ ਲਾਲਾ ਤੁਧੁ ਮੈ ਹੁਕਮੁ ਫੁਰਮਾਈਐ॥ ਹਉ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ ਜਿ ਗੁਰਿ ਸਮਝਾਈਐ॥੨॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਕਮਾਵਣਾ ਜਿ ਕਰਤੈ ਆਪਿ ਲਿਖਿਆਸੁ॥ ਮੋਹ ਠਗਉਲੀ ਪਾਈਅਨੁ ਵਿਸਰਿਆ ਗੁਣਤਾਸੁ॥ ਮਤੁ ਜਾਣਹੁ ਜਗੁ ਜੀਵਦਾ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਮੁਇਆਸੁ॥ ਜਿਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਿਓ ਸੇ ਬਹਣਿ ਨ ਮਿਲਨੀ ਪਾਸਿ॥ ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਬਹੁ ਅਤਿ ਘਣਾ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਨ ਸਾਥਿ ਕੋਈ ਜਾਸਿ॥ ਲੋਕਾ ਵਿਚਿ ਮੁਹੁ ਕਾਲਾ ਹੋਆ ਅੰਦਰਿ ਉਭੇ ਸਾਸ॥ ਮਨਮੁਖਾ ਨੋ ਕੋ ਨ ਵਿਸਹੀ ਚੁਕਿ ਗਇਆ ਵੇਸਾਸੁ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਾ ਨੋ ਸੁਖੁ ਅਗਲਾ ਜਿਨਾ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮ ਨਿਵਾਸੁ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸੇ ਸੈਣ ਸੇ ਸਜਣਾ 
ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲਹਿ ਸੁਭਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਭਾਣਾ ਅਨਦਿਨੁ ਕਰਹਿ ਸੇ ਸਚਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਲਗੇ ਸਜਣ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਜਿ ਅਭਿਮਾਨੁ ਕਰਹਿ ਵੇਕਾਰ॥ ਮਨਮੁਖ ਆਪ ਸੁਆਰਥੀ ਕਾਰਜੁ ਨ ਸਕਹਿ ਸਵਾਰਿ॥
ਨਾਨਕ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਕਮਾਵਣਾ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟਣਹਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ ਆਪਿ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇਆ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਆਪਿ ਸਿਰਜਿਆ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਵਧਾਇਆ॥ ਵਿਚਿ ਹਉਮੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਫਿਰਿ ਆਵੈ ਜਾਇਆ॥ ਜਿਨਾ ਹਰਿ ਆਪਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਸੇ ਗੁਰਿ ਸਮਝਾਇਆ॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਘੁਮਾਇਆ॥੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ
ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜਗੁ ਕਮਲਾ ਫਿਰੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਦਰੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mbpmsl54exs1eqvjrzanp0lwsc1ro91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/644</title>
    <ns>250</ns>
    <id>21656</id>
    <revision>
      <id>216261</id>
      <parentid>52744</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="jx0zg68ch3bo40o3mbi94rlsv2utilw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੪}}&lt;/noinclude&gt;ਆਇਆ॥ ਧੰਧਾ ਕਰਤਿਆ ਨਿਹਫਲੁ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮਨਿ ਨ ਵਸਾਇਆ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਤਿਨਾ ਕਉ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨ ਕਉ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਘਰ ਹੀ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਭਰਪੂਰੁ ਹੈ ਮਨਮੁਖਾ
ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਜਿਉ ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਰਗੁ ਨ ਜਾਣੈ ਭ੍ਰਮਦਾ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤਜਿ ਬਿਖੁ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਕਰਤੈ ਆਪਿ ਖੁਆਇਆ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੇ ਸੋਝੀ ਪਈ ਤਿਨਾ ਅੰਦਰਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਦਿਖਾਇਆ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲੁ ਹੋਇਆ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਸਾਦੁ ਆਇਆ॥ ਸਬਦੇ ਹੀ ਨਾਉ ਊਪਜੈ ਸਬਦੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਸਭੁ ਜਗੁ ਬਉਰਾਨਾ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੋ ਸਬਦੁ ਹੈ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਇਆ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥
ਸੋ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਹੈ ਕਹੁ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਪਾਈਐ॥ ਤਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖ ਅਦ੍ਰਿਸਟੁ ਕਹੁ ਜਨ ਕਿਉ ਧਿਆਈਐ॥ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹਰਿ ਅਗਮੁ ਕਿਆ ਕਹਿ ਗੁਣ ਗਾਈਐ॥ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਆਪਿ ਸੁ ਹਰਿ ਮਾਰਗਿ ਪਾਈਐ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਵੇਖਾਲਿਆ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਪਾਈਐ॥੪॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਜਿਉ ਤਨੁ ਕੋਲੂ ਪੀੜੀਐ ਰਤੁ ਨ ਭੋਰੀ ਡੇਹਿ॥ ਜੀਉ ਵੰਵੈ ਚਉ ਖੰਨੀਐ ਸਚੇ ਸੰਦੜੈ ਨੇਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਮੇਲੁ ਨ ਚੁਕਈ ਰਾਤੀ ਅਤੈ ਡੇਹ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸਜਣੁ ਮੈਡਾ ਰੰਗੁਲਾ ਰੰਗੁ ਲਾਏ ਮਨੁ ਲੇਇ॥ ਜਿਉ ਮਾਜੀਠੈ ਕਪੜੇ ਰੰਗੇ ਭੀ ਪਾਹੇਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਰੰਗੁ ਨ ਉਤਰੈ ਬਿਆ ਨ ਲਗੈ ਕੇਹ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਆਪਿ ਵਰਤੈ ਆਪਿ ਹਰਿ ਆਪਿ ਬੁਲਾਇਦਾ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ 
ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਵਾਰਿ ਸਿਰਿ ਧੰਧੈ ਲਾਇਦਾ॥ ਇਕਨਾ ਭਗਤੀ ਲਾਇ ਇਕਿ ਆਪਿ ਖੁਆਇਦਾ॥ ਇਕਨਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਇ ਇਕਿ ਉਝੜਿ ਪਾਇਦਾ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੁਣ ਗਾਇਦਾ॥੫॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਫਲੁ ਹੈ ਜੇ ਕੋ ਕਰੇ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥ ਮਨਿ ਚਿੰਦਿਆ ਫਲੁ ਪਾਵਣਾ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ॥ ਬੰਧਨ ਤੋੜੈ ਮੁਕਤਿ ਹੋਇ ਸਚੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਅਲਭੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਆਪਣਾ ਹਉ ਤਿਨ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਮਨਮੁਖ ਮੰਨੁ ਅਜਿਤੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਲਗੈ ਜਾਇ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਸੁਖੁ ਸੁਪਨੈ ਨਹੀ ਦੁਖੇ ਦੁਖਿ ਵਿਹਾਇ॥ ਘਰਿ ਘਰਿ ਪੜਿ ਪੜਿ ਪੰਡਿਤ ਥਕੇ ਸਿਧ ਸਮਾਧਿ ਲਗਾਇ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਵਸਿ ਨ ਆਵਈ ਥਕੇ ਕਰਮ ਕਮਾਇ॥ ਭੇਖਧਾਰੀ ਭੇਖ ਕਰਿ ਥਕੇ ਅਠਿਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਇ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jx0zg68ch3bo40o3mbi94rlsv2utilw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/645</title>
    <ns>250</ns>
    <id>21661</id>
    <revision>
      <id>216269</id>
      <parentid>52749</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3838" sha1="57yz3mnofg7mlo5lwk23t5nnl635fxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੫}}&lt;/noinclude&gt;ਮਨ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਹਉਮੈ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਭਉ ਪਇਆ ਵਡਭਾਗਿ ਵਸਿਆ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਭੈ ਪਇਐ ਮਨੁ ਵਸਿ ਹੋਆ ਹਉਮੈ ਸਬਦਿ ਜਲਾਇ॥ ਸਚਿ ਰਤੇ ਸੇ ਨਿਰਮਲੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਨਾਉ ਪਾਇਆ ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਏਹ ਭੂਪਤਿ ਰਾਣੇ ਰੰਗ ਦਿਨ ਚਾਰਿ ਸੁਹਾਵਣਾ॥ ਏਹੁ ਮਾਇਆ ਰੰਗੁ ਕਸੁੰਭ ਖਿਨ ਮਹਿ ਲਹਿ ਜਾਵਣਾ॥ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲੈ ਸਿਰਿ ਪਾਪ ਲੈ ਜਾਵਣਾ॥ ਜਾਂ ਪਕੜਿ ਚਲਾਇਆ ਕਾਲਿ ਤਾਂ ਖਰਾ ਡਰਾਵਣਾ॥ ਓਹ ਵੇਲਾ ਹਥਿ ਨ ਆਵੈ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਵਣਾ
॥੬॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਜੋ ਮੁਹ ਫਿਰੇ ਸੇ ਬਧੇ ਦੁਖ ਸਹਾਹਿ॥ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਮਿਲਣੁ ਨ ਪਾਇਨੀ ਜੰਮਹਿ ਤੈ ਮਰਿ ਜਾਹਿ॥ ਸਹਸਾ ਰੋਗੁ ਨ ਛੋਡਈ ਦੁਖ ਹੀ ਮਹਿ ਦੁਖ ਪਾਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਬਖਸਿ ਲੇਹਿ ਸਬਦੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਹਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਮੁਹ ਫਿਰੇ ਤਿਨਾ ਠਉਰ ਨ ਠਾਉ॥ ਜਿਉ ਛੁਟੜਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ਫਿਰੈ ਦੁਹਚਾਰਣਿ ਬਦਨਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਖਸੀਅਹਿ ਸੇ ਸਤਿਗੁਰ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਉ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜੋ ਸੇਵਹਿ ਸਤਿ ਮੁਰਾਰਿ ਸੇ ਭਵਜਲ ਤਰਿ ਗਇਆ॥ ਜੋ ਬੋਲਹਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਉ ਤਿਨ ਜਮੁ ਛਡਿ ਗਇਆ॥ ਸੇ ਦਰਗਹ ਪੈਧੇ ਜਾਹਿ ਜਿਨਾ ਹਰਿ ਜਪਿ ਲਇਆ॥ ਹਰਿ ਸੇਵਹਿ ਸੇਈ ਪੁਰਖ ਜਿਨਾ ਹਰਿ ਤੁਧੁ ਮਇਆ॥ ਗੁਣ ਗਾਵਾ
ਪਿਆਰੇ ਨਿਤ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭ੍ਰਮ ਭਉ ਗਇਆ॥੭॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਥਾਲੈ ਵਿਚਿ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਹਰਿ ਭੋਜਨੁ
ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਰੁ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੀਐ ਪਾਈਐ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥ ਇਹੁ ਭੋਜਨੁ ਅਲਭੁ ਹੈ ਸੰਤਹੁ ਲਭੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ॥ ਏਹ ਮੁਦਾਵਣੀ ਕਿਉ ਵਿਚਹੁ ਕਢੀਐ ਸਦਾ ਰਖੀਐ ਉਰਿ ਧਾਰਿ॥ ਏਹ ਮੁਦਾਵਣੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪਾਈ
ਗੁਰਸਿਖਾ ਲਧੀ ਭਾਲਿ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਸੁ ਬੁਝਸੀ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਘਾਲਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਮੇਲੇ ਸੇ ਮਿਲਿ ਰਹੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥ ਆਪਿ ਵਿਛੋੜੇਨੁ ਸੇ ਵਿਛੁੜੇ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਇ॥ ਨਾਨਕ ਵਿਣੁ ਕਰਮਾ ਕਿਆ ਪਾਈਐ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਕਮਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਬਹਿ ਸਖੀਆ ਜਸੁ ਗਾਵਹਿ ਗਾਵਣਹਾਰੀਆ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿਹੁ ਨਿਤ ਹਰਿ ਕਉ ਬਲਿਹਾਰੀਆ॥ ਜਿਨੀ ਸੁਣਿ ਮੰਨਿਆ ਹਰਿ ਨਾਉ ਤਿਨਾ ਹਉ ਵਾਰੀਆ॥ 
ਗੁਰਮੁਖੀਆ ਹਰਿ ਮੇਲੁ ਮਿਲਾਵਣਹਾਰੀਆ॥ ਹਉ ਬਲਿ ਜਾਵਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਗੁਰ ਦੇਖਣਹਾਰੀਆ॥੮॥ ਸਲੋਕੁ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57yz3mnofg7mlo5lwk23t5nnl635fxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/646</title>
    <ns>250</ns>
    <id>21666</id>
    <revision>
      <id>216277</id>
      <parentid>52754</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="tbwwk6l3o5ldzjej3u3r7tej14f530j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੬}}&lt;/noinclude&gt;ਮਃ ੩॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਸਭਿ ਭਰਮਦੇ ਨਿਤ ਜਗਿ ਤੋਟਾ ਸੈਸਾਰਿ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਕਰਮ ਕਮਾਵਣੇ ਹਉਮੈ ਅੰਧੁ ਗੁਬਾਰੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਣਾ ਨਾਨਕ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸਹਜੇ ਜਾਗੈ ਸਹਜੇ ਸੋਵੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਨਦਿਨੁ ਉਸਤਤਿ ਹੋਵੈ॥ ਮਨਮੁਖ ਭਰਮੈ ਸਹਸਾ ਹੋਵੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਚਿੰਤਾ ਨੀਦ ਨ ਸੋਵੈ॥ ਗਿਆਨੀ ਜਾਗਹਿ ਸਹਿ ਸੁਭਾਇ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤਿਆ ਬਲਿ ਜਾਉ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ ਜੋ ਹਰਿ ਰਤਿਆ॥ ਹਰਿ ਇਕੁ ਧਿਆਵਹਿ ਇਕੁ ਇਕੋ ਹਰਿ ਸਤਿਆ॥ ਹਰਿ ਇਕੋ ਵਰਤੈ ਇਕੁ ਇਕੋ ਉਤਪਤਿਆ॥ ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ
ਤਿਨ ਡਰੁ ਸਟਿ ਘਤਿਆ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਦੇਵੈ ਆਪਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਜਪਿਆ॥੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨੁ ਨ ਆਇਓ ਜਿਤੁ ਕਿਛੁ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥ ਵਿਣੁ ਡਿਠਾ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀਐ ਅੰਧਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ
ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੀਐ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਇਕਾ ਬਾਣੀ ਇਕੁ ਗੁਰੁ ਇਕੋ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ॥ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਹਟੁ ਸਚੁ ਰਤਨੀ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਪਾਈਅਨਿ ਜੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰੁ॥ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਲਾਭੁ ਸਦਾ ਖਟਿਆ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰੁ॥ ਵਿਖੁ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਕਰਮਿ ਪੀਆਵਣਹਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਸਲਾਹੀਐ ਧੰਨੁ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਨਾ ਅੰਦਰਿ ਕੂੜੁ ਵਰਤੈ ਸਚੁ ਨ ਭਾਵਈ॥ ਜੇ ਕੋ ਬੋਲੈ ਸਚੁ ਕੂੜਾ ਜਲਿ ਜਾਵਈ॥ ਕੂੜਿਆਰੀ ਰਜੈ ਕੂੜਿ ਜਿਉ ਵਿਸਟਾ ਕਾਗੁ ਖਾਵਈ॥ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਹੋਇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਸੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਈ॥ ਹਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਅਰਾਧਿ ਕੂੜੁ ਪਾਪੁ ਲਹਿ ਜਾਵਈ॥੧੦॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੇਖਾ ਚਉਚਕਿਆ ਚਉਵਾਇਆ ਏਹੁ ਮਨੁ ਇਕਤੁ ਘਰਿ ਆਣਿ॥ ਏਹੜ ਤੇਹੜ ਛਡਿ ਤੂ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਅਗੈ ਢਹਿ ਪਉ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣੈ ਜਾਣੁ॥ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਜਲਾਇ ਤੂ ਹੋਇ ਰਹੁ ਮਿਹਮਾਣੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਭੀ ਚਲਹਿ ਤਾ ਦਰਗਹ ਪਾਵਹਿ ਮਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਜਿ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਨੀ ਤਿਨ ਧਿਗੁ ਪੈਨਣੁ ਧਿਗੁ ਖਾਣੁ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵਈ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਗੁਣ ਮਹਿ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਚੋਲੀ ਦੇਹ ਸਵਾਰੀ ਕਢਿ ਪੈਧੀ ਭਗਤਿ ਕਰਿ॥ ਹਰਿ ਪਾਟੁ ਲਗਾ ਅਧਿਕਾਈ ਬਹੁ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਭਾਤਿ ਕਰਿ॥ ਕੋਈ ਬੂਝੈ ਬੂਝਣਹਾਰਾ ਅੰਤਰਿ ਬਿਬੇਕੁ ਕਰਿ॥ ਸੋ ਬੂਝੈ ਏਹੁ ਬਿਬੇਕੁ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਆਪਿ ਹਰਿ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕ ਕਹੈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbwwk6l3o5ldzjej3u3r7tej14f530j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216284</id>
      <parentid>216277</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="3g0kx9n26nqxt9yxl4qo7njd7u6d70v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੬}}&lt;/noinclude&gt;ਮਃ ੩॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਸਭਿ ਭਰਮਦੇ ਨਿਤ ਜਗਿ ਤੋਟਾ ਸੈਸਾਰਿ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਕਰਮ ਕਮਾਵਣੇ ਹਉਮੈ ਅੰਧੁ ਗੁਬਾਰੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਣਾ ਨਾਨਕ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸਹਜੇ ਜਾਗੈ ਸਹਜੇ ਸੋਵੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਨਦਿਨੁ ਉਸਤਤਿ ਹੋਵੈ॥ ਮਨਮੁਖ ਭਰਮੈ ਸਹਸਾ ਹੋਵੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਚਿੰਤਾ ਨੀਦ ਨ ਸੋਵੈ॥ ਗਿਆਨੀ ਜਾਗਹਿ ਸਹਿ ਸੁਭਾਇ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤਿਆ ਬਲਿ ਜਾਉ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ ਜੋ ਹਰਿ ਰਤਿਆ॥ ਹਰਿ ਇਕੁ ਧਿਆਵਹਿ ਇਕੁ ਇਕੋ ਹਰਿ ਸਤਿਆ॥ ਹਰਿ ਇਕੋ ਵਰਤੈ ਇਕੁ ਇਕੋ ਉਤਪਤਿਆ॥ ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ
ਤਿਨ ਡਰੁ ਸਟਿ ਘਤਿਆ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਦੇਵੈ ਆਪਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਜਪਿਆ॥੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨੁ ਨ ਆਇਓ ਜਿਤੁ ਕਿਛੁ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥ ਵਿਣੁ ਡਿਠਾ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀਐ ਅੰਧਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ
ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੀਐ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਇਕਾ ਬਾਣੀ ਇਕੁ ਗੁਰੁ ਇਕੋ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ॥ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਹਟੁ ਸਚੁ ਰਤਨੀ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਪਾਈਅਨਿ ਜੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰੁ॥ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਲਾਭੁ ਸਦਾ ਖਟਿਆ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰੁ॥ ਵਿਖੁ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਕਰਮਿ ਪੀਆਵਣਹਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਸਲਾਹੀਐ ਧੰਨੁ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਨਾ ਅੰਦਰਿ ਕੂੜੁ ਵਰਤੈ ਸਚੁ ਨ ਭਾਵਈ॥ ਜੇ ਕੋ ਬੋਲੈ ਸਚੁ ਕੂੜਾ ਜਲਿ ਜਾਵਈ॥ ਕੂੜਿਆਰੀ ਰਜੈ ਕੂੜਿ ਜਿਉ ਵਿਸਟਾ ਕਾਗੁ ਖਾਵਈ॥ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਹੋਇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਸੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਈ॥ ਹਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਅਰਾਧਿ ਕੂੜੁ ਪਾਪੁ ਲਹਿ ਜਾਵਈ॥੧੦॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੇਖਾ ਚਉਚਕਿਆ ਚਉਵਾਇਆ ਏਹੁ ਮਨੁ ਇਕਤੁ ਘਰਿ ਆਣਿ॥ ਏਹੜ ਤੇਹੜ ਛਡਿ ਤੂ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਅਗੈ ਢਹਿ ਪਉ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣੈ ਜਾਣੁ॥ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਜਲਾਇ ਤੂ ਹੋਇ ਰਹੁ ਮਿਹਮਾਣੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਭੀ ਚਲਹਿ ਤਾ ਦਰਗਹ ਪਾਵਹਿ ਮਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਜਿ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਨੀ ਤਿਨ ਧਿਗੁ ਪੈਨਣੁ ਧਿਗੁ ਖਾਣੁ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵਈ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਗੁਣ ਮਹਿ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਚੋਲੀ ਦੇਹ ਸਵਾਰੀ ਕਢਿ ਪੈਧੀ ਭਗਤਿ ਕਰਿ॥ ਹਰਿ ਪਾਟੁ ਲਗਾ ਅਧਿਕਾਈ ਬਹੁ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਭਾਤਿ ਕਰਿ॥ ਕੋਈ ਬੂਝੈ ਬੂਝਣਹਾਰਾ ਅੰਤਰਿ ਬਿਬੇਕੁ ਕਰਿ॥ ਸੋ ਬੂਝੈ ਏਹੁ ਬਿਬੇਕੁ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਆਪਿ ਹਰਿ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਕਹੈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3g0kx9n26nqxt9yxl4qo7njd7u6d70v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/647</title>
    <ns>250</ns>
    <id>21671</id>
    <revision>
      <id>216286</id>
      <parentid>52759</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="qztv463u2idrrenoosxte8hasyfrhlw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੬੪੭}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚਾਰਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਸਤਿ ਹਰਿ॥੧੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਪਰਥਾਇ ਸਾਖੀ ਮਹਾ ਪੁਰਖ ਬੋਲਦੇ ਸਾਝੀ ਸਗਲ ਜਹਾਨੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਸੁ ਭਉ ਕਰੇ ਆਪਣਾ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਤਾ ਮਨ ਹੀ ਤੇ ਮਨੁ ਮਾਨੈ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਮਨ ਕੀ ਪਰਤੀਤਿ ਨਾਹੀ ਨਾਨਕ ਸੇ ਕਿਆ ਕਥਹਿ ਗਿਆਨੈ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਿਤੁ ਨ ਲਾਇਓ ਅੰਤ ਦੁਖੁ ਪਹੁਤਾ ਆਇ॥ ਅੰਦਰਹੁ ਬਾਹਰਹੁ ਅੰਧਿਆਂ ਸੁਧਿ ਨ ਕਾਈ ਪਾਇ॥ ਪੰਡਿਤ ਤਿਨ ਕੀ 
ਬਰਕਤੀ ਸਭੁ ਜਗਤੁ ਖਾਇ ਜੋ ਰਤੇ ਹਰਿ ਨਾਇ॥ ਜਿਨ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹਿਆ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਪੰਡਿਤ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਬਰਕਤਿ ਨ ਹੋਵਈ ਨਾ ਧਨੁ ਪਲੈ ਪਾਇ॥ ਪੜਿ ਥਕੇ ਸੰਤੋਖੁ ਨ ਆਇਓ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲਤ ਵਿਹਾਇ॥ ਕੂਕ ਪੂਕਾਰ ਨ ਚੁਕਈ ਨਾ ਸੰਸਾ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣਿਆ ਮੁਹਿ ਕਾਲੈ ਉਠਿ ਜਾਇ
॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਸਜਣ ਮੇਲਿ ਪਿਆਰੇ ਮਿਲਿ ਪੰਥੁ ਦਸਾਈ॥ ਜੋ ਹਰਿ ਦਸੇ ਮਿਤੁ ਤਿਸੁ ਹਉ ਬਲਿ ਜਾਈ॥ ਗੁਣ ਸਾਝੀ ਤਿਨ ਸਿਉ ਕਰੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ॥ ਹਰਿ ਸੇਵੀ ਪਿਆਰਾ ਨਿਤ ਸੇਵਿ ਹਰਿ ਸੁਖੁ ਪਾਈ॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਤਿਸੁ ਜਿਨਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥੧੨॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਪੰਡਿਤ ਮੈਲੁ ਨ ਚੁਕਈ ਜੇ ਵੇਦ ਪੜੈ ਜੁਗ ਚਾਰਿ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮਾਇਆ ਮੂਲੁ ਹੈ ਵਿਚਿ ਹਉਮੈ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ॥ ਪੰਡਿਤ ਭੂਲੇ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ ਮਾਇਆ ਕੈ ਵਾਪਾਰਿ॥ ਅੰਤਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੁਖ ਹੈ ਮੂਰਖ ਭੁਖਿਆ ਮੁਏ ਗਵਾਰ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਿ॥ ਅੰਦਰਹੁ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭੁਖ ਗਈ ਸਚੈ ਨਾਇ ਪਿਆਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਹਜੇ ਰਜੇ ਜਿਨਾ ਹਰਿ ਰਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਮਨਮੁਖ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਨ ਸੇਵਿਆ ਦੁਖੁ ਲਗਾ ਬਹੁਤਾ ਆਇ॥ ਅੰਤਰਿ ਅਗਿਆਨੁ ਅੰਧੇਰੁ ਹੈ ਸੁਧਿ ਨ
ਕਾਈ ਪਾਇ॥ ਮਨਹਠਿ ਸਹਜਿ ਨ ਬੀਜਿਓ ਭੁਖਾ ਕਿ ਅਗੈ ਖਾਇ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਦੂਜੈ ਲਗਾ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲਹਿ ਵਡਿਆਈਆ ਜੇ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਵੈ ਖਰੀ ਸੁਹਾਵਣੀ॥ ਜੋ ਮਨਿ ਤਨਿ ਮੁਖਿ ਹਰਿ ਬੋਲੈ ਸਾ ਹਰਿ ਭਾਵਣੀ॥ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਖੈ ਸਾਦੁ ਸਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵਣੀ॥ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਪਿਆਰੇ ਨਿਤ ਗੁਣ ਗਾਇ ਗੁਣੀ ਸਮਝਾਵਣੀ॥ ਜਿਸੁ ਹੋਵੈ ਆਪਿ ਦਇਆਲੁ ਸਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਬੁਲਾਵਣੀ॥੧੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਹਸਤੀ ਸਿਰਿ ਜਿਉ ਅੰਕਸੁ ਹੈ ਅਹਰਣਿ ਜਿਉ ਸਿਰੁ ਦੇਇ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qztv463u2idrrenoosxte8hasyfrhlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>32508</id>
    <revision>
      <id>216299</id>
      <parentid>215816</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T18:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>216299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23216" sha1="polraq02900bg09z8qkomzk8lld1zku" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource
}
|columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}}
{| class='wikitable sortable'
! Wikidata item
! name
! ਲਿੰਗ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਲਾਲਾ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Trilok singh Artist Waris Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Khawaja Ghulam Farid tomb at Kot Mithan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>polraq02900bg09z8qkomzk8lld1zku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60761</id>
    <revision>
      <id>216365</id>
      <parentid>216173</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T09:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <origin>216365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5175" sha1="iggwby8nb348lcwh30pfi3yhp5erlxs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{center|(੯)}}&lt;/noinclude&gt;ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਲਾਰਸਾਂ ਮਗਰੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਸਰ ਰਾਬਰਟ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਤੇ ਸਰ ਡੌਨਲਡ ਮੈਕਲਿਊਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਉਘੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਖੀਰੀ ਦਮ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹੇਗੀ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਇਹ ਲੋਕ ਮੋਢੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਲਕ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਏ।

{{gap}}ਇਹ ਅਜੇਹੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ; ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਤੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਕਗਰੇਗਰ, ਕਨਿੰਘਮ, ਮੈਲਕਮ ਤੇ ਪਰਿੰਸਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ (ਗੁਰੂ) ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਫਿਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਖਾਨਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਕਾਰਮਾਈਕਲ ਸਮਿਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਵਿਚ ਜੰਮੂ ਦੇ ਡੋਗਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖੇਡੇ ਗਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਟ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖ ਦਰਬਾਰ ਦੀਆਂ ਲੁਕਵੀਆਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਘਾੜਦਾ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਸਟੈਨਬੈਕ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ‘ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਐਡਵੈਨਚਰਰ ਤੇ ਮੇਜਰ ਐਚ. ਐਮ. ਐਲ. ਲਾਰੰਸ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੈਂਪ ਤੇ ਦਰਬਾਰ (The Court and Camp of Ranjit Singh) ਲਿਖਤ ਜਰਨਲ ਔਸਬੋਰਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੀ ਹਾਲ ਬਿਆਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰ ਲੈਪਲ ਗ੍ਰਿਫਨ ਦੀ ਪਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀ (The Punjab Rajas &amp; Punjab Chiefs) ਇਕ ਨਵੇਂ ਹੀ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਚਨਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ! ਇਸ ਤੋਂ, ਇਲਾਵਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਬਾਰੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਬਾਰੇ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੀ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਿਖ ਰਾਜ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਲੈਣ ਤਕ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iggwby8nb348lcwh30pfi3yhp5erlxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60775</id>
    <revision>
      <id>216366</id>
      <parentid>180091</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T09:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>216366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4885" sha1="3z2cx474ayns6bkm30h0ccmi1pekvc6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{center|(੨੧)}}&lt;/noinclude&gt;ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਏਸੇ ਹੀ ਲਈ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਨ, ਜਿਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਨੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਸਕਣ।

{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫੇ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਉਹ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਅਮੀਰਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫੇ ਖੜਦੇ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਮੋਲਕ ਵਸਤੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਮੀਰ ਵੀ ਉਸੇ ਦੀ ਹੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਤੁਹਫੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਆਦਿ ਤੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੁਟ ਮਾਰ ਕਰ ਕੇ ਤੁਹਫੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਫਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕੋਈ ਤੁਹਫਾ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤੇ ਜੇ ਕਰ ਕੋਈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਸੀ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਨਵਾਬ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਤੁਹਫਿਆਂ ਦੇ ਲੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀ ਆਇਆਂ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਾਜ ਦੇ ਟਹਿਲੂਏ ਹੋਣ ਦਾ ਯਕੀਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਉ ਭਗਤ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਮਪੀਰੀਅਲ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਦ ਦਾ ਹਰ ਖਿਆਲ ਰਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਰਾਸਤ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਣ ਵਿਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਅਸਾਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲੋਕ ਵੀ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਅਸੂਲ―ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੀ ਸਿਰਫ ਧਨ ਉਪਜਾਊ ਢੰਗ ਹੈ—ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਕੋ ਅਸੂਲ ਹੈ ਹਕੂਮਤਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਿਆਈ ਹੋਵੇ ਨਾ ਕਿ ਹੁਕਮਰਾਨਾ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਭਰਨ, ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬਚੇ ਪਲਣ।

{{gap}}ਟੈਵਰਨੀਅਰ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ (ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕਬਰ ਅਜੇ ਵਧੇਰੇ ਇਜ਼ਤ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਸੀ) ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਤੌਰ 'ਬਾਦਸ਼ਾਹ' ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਇਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਘਰ ਦਿਆਂ ਦਾ ਖਿਆਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3z2cx474ayns6bkm30h0ccmi1pekvc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60783</id>
    <revision>
      <id>216367</id>
      <parentid>180089</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T10:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>216367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12583" sha1="g2d757wbplxhh6d98tl1iita7qvmzl2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{center|੩੭}}&lt;/noinclude&gt;
{{multicol}}   
ਅਟਕ ਤੀਕ ਦਰਿਆਈ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ
ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ। ੧੦ ਅਗਸਤ ੧੮੫੮ ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆ
ਅਚਨਚੇਤ ੯੦ ਫੁੱਟ ਤੀਕ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।
{{center|{{larger|'''ਦਰਿਆ ਕਾਬਲ'''}}}} 
ਦਰਿਆ ਸਿੰਧ ਨਾਲੋਂ ਕਾਬਲ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਇਕ ਵਚਿਤਰ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ
੪੦ ਮੀਲ ਤੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਹੈ ਪਰ
ਸੰਗਮ ਦੇ ਠੀਕ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੁੰਦ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ
ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਲਾਂਘੇ ਰਹਿਤ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਰਲੇ
ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਟਕ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ
ਵਖ ਵਖ ਅਸਥਾਨਾਂ ਉਤੇ ਸੋਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ੩੩° ੫੪' ਉਤ੍ਰੀ
ਲੈਟੀਚੂਡ ਅਤੇ ੨੨° ੧੮' ਪੂਰਬੀ ਲਾਂਗੀਚੂਡ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਟਕ
{{rule}}
* ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਮਚੀ।
ਅਖੀਂ ਡਿਠੇ ਗਵਾਹ ਨੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਐਉਂ ਕੀਤਾ ਹੈ-
ਅਟਕ ਦੇ ਉਪਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਵਿੱਥ ਉਤੇ ਕੋਈ ਅਟਕਾ ਪੈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਈ
ਹਫਤੇ ਤੀਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵੇਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਲ ਦੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ
ਬਦਲ ਉਠਦਾ ਡਿੱਠਾ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ
ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਇਹ ਕੋਈ ਹਵਾਈ ਤੂਫਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਾ
ਬੱਦਲ ਪਲੋ ਪਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਇਕ
ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਈ। ਲੋਕਾਂ ਜਾਤਾ ਇਹ ਕੋਈ ਭੁਚਾਲ ਆਇਆ ਹੈ
ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਮੱਚ ਉਠਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਥੋੜਾ
ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਿੱਠਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੜੀ ਵਡੀ ਚਾਦਰ ਬੜੀ
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਚਾਦਰ ਕਈ ਮੀਲ
ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਛ ਵੀ ਆਇਆ, ਸਭ ਦਾ
ਸਫਾਇਆ ਕਰਦੀ ਗਈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਫਰਾ ਤਫਰੀ ਮਚ ਗਈ ਪਰ ਹੁਣ
ਵੇਲਾ ਲੰਘ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਕਈ ਲੋਕ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦਰਖਤਾਂ ਦੀਆਂ
ਟੀਸੀਆਂ ਉਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹੇ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਤੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤੇ ਛੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ, ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡ ਗਰਕ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ
ਲੋਕ ਘਰੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਅਟਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ,
ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਜਾ ਕੇ ਥਲੇ
ਲੱਥਾ।

*ਅਟਕ ਇਕ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਰੋਕ ਅਰਥਾਤ ਅਟਕਾ;
ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਲੇ ਇਹ ਦਰਿਆ ਹਿਦੁਸਤਾਨ
ਦੀ ਪਵਿਤਰ ਹੱਦ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਸੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਹੀ
ਸੀ। ਅਟਕ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬੜੀ ਉੱਚਾਈ ਉਤੇ ਦਰਿਆ ਸਿੰਧ ਦੇ ਖਬੇ ਅਥਵਾ ਪੂਰਬੀ
ਕਿਨਾਰੇ ਉਤੇ ਵਾਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਿਆ ਵਲ ਨੂੰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਖੈਰਾਬਾਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜੋ ਕਈਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਬਰ ਨੇ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ
ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸਾਰਿਆ ਸੀ ਅਟਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ
ਪਾਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਟਕ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ
ਅਕਬਰ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੫੩ ਵਿਚ ਦਰਿਆਈ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰਖਣ ਲਈ
ਬਣਾਇਆ ਸੀ । ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਾਜਾ ਸ਼ਮਸ਼-ਉਦੀਨ ਖਵਾਫੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ
ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਨ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ
ਦਾ ਮੱਥਾ ੪੦੦ ਗਜ਼ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਪਾਲਸ਼ ਹੋਏ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬੜਾ ਮਨ-ਮੋਹਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਫੌਜੀ ਦਰਿਸ਼ਟੀ-ਕੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬੜੀ ਮਹਾਨਤਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਹਿੰਦ ਉੱਤੋਂ ਸਾਰੇ ਹਮਲਾ-ਆਵਰ ਏਸੇ
(ਬਾਕੀ ਦੇਖੋ ਦੂਜਾ ਕਾਲਮ)
{{multicol-break}}   

ਇਹ ਦਰਿਆ ਅਟਕ ਦਾ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਤੰਗ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ੨੬੦ ਗਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ੧੦੦ ਗਜ਼ ਤੀਕ ਚੌੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਥੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾ ਡੂੰਘਾ ਤੇ 
ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ।

ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਸਿੰਧ, ਅਟਕ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਉਤੇ
ਬੇੜੀਆਂ ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ
ਹੈ। ਪਸ਼ੌਰ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਵੀ
ਏਸੇ ਅਸਥਾਨ ਉਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਹੁਣ ਰੇਲ ਦਾ
ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਲ ਵੀ ਬੱਝ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰੋਂ ਰੇਲ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। 
ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਜਦ ਇਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ
ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹੋਰ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਅਟਕ 
ਤੋਂ ੧੫ ਮੀਲ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਨੀਲਬ ਮੁਕਾਮ ਉਤੇ ਤੇ ਇਸ ਦੀ
ਚੌੜਾਈ ਕੇਵਲ ਐਨੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਪੱਥਰ ਪਾਰਲੇ
ਪਾਸੇ ਸੁਟ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਏਥੇ ਇਸ ਦਾ ਬਹਾਓ ਬੜਾ ਹੀ ਤੇਜ਼
ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਉਤੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੁਖ ਦਖਣ ਅਤੇ ਦਖਣ ਪੱਛਮ
ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਇਹ ਸੁਲੇਮਾਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਮੁਤਵਾਜ਼ੀ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਹੋ ਬਹਾਓ
{{rule}}
(ਦੂਜੇ ਕਾਲਮ ਦੀ ਬਾਕੀ)

ਰਸਤੇ ਥਾਣੀਂ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਸਿਕੰਦਰ ਆਜ਼ਮ, ਤੈਮੂਰ
ਅਤੇ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ, ਤਿੰਨ ਵਖ ਵਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਦਰਿਆ ਪਾਰ
ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਮਹਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕ ਉਸ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਪਰੋਪਾਮਿਸਾਨਾਂ ਦੇ
ਅਸਥਾਨ ਉਤੇ ਡੇਰੇ ਲਾਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜ ਕਲ ਕੰਧਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਖਦੇ
ਹਨ। ਏਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਲ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸਿਲਾ
ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾ
ਅਟਕ ਅਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਦਰਿਆ ਐਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਇਸ ਉਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਸੇ ਖੈਰਾਬਾਦ ਦੇ
ਨੇੜੇ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁੰਦਰ ਰੋਦਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਖਟਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ, ਪੁਰਾਤਨ
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ੫੦ ਗਜ਼ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਨੂੰ ਪੀਰ ਅਬਦੁਲ
ਕਾਦਰ ਜੀਲਾਨੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ
ਪਥਰ ਉਤੇ ਜੋ ਜ਼ਿਲਾ ਲੇਖ ਤੁਗਰਾ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਖ
ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਤ੍ਰੀਕ ੧੧੩੨ ਹਿਜ਼ਰੀ ਅਥਵਾ ੧੭੧੩ ਈਸਵੀ
ਦਰਜ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਲਾਹੌਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਉਤੇ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੇ, ਉਸ ਉਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫਾਰਸੀ ਲਫਜ਼ ਉਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ--
سر شاهان عالم شاه اکبر تعالى شانه الله اكبر
&quot;ਸਰ ਸ਼ਹਾਨਿ ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ—ਤਆਲਾ ਸ਼ਾਨਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਕਬਰ&quot;
ਅਰਥਾਤ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸੇ ਦੀ ਵਡੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਿਲਾ ਲੇਖ ਦੀ ਤਰੀਕ ੯੯੧
ਹਿਜਰੀ ਅਥਵਾ ੧੫੮੩ ਈਸਵੀ ਹੈ
ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ੧੮੧੩ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਈ: ਕਬਜ਼ਾ
ਅਫਗਾਨ ਗਵਰਨਰ ਨਾਲ ਸਾਜ਼ ਬਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਆਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ
ਕਿਲਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ੧੮੦੯ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੀਕ ਰਿਹਾ।
ਸੰਨ ੧੮੪੮ ਵਿਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਹਰਬਰਟ ਨੇ ਬੜੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ
ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਉਤੇ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਦਸਤੇ ਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ
ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ।
(ਸੰਨ ੧੯੪੭ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦ ਛਡ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਥਾਂ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿਸੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਉਲਥਾਕਾਰ)
{{multicol-end}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2d757wbplxhh6d98tl1iita7qvmzl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>61879</id>
    <revision>
      <id>216368</id>
      <parentid>215986</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T10:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>216368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10036" sha1="scu7bx6puyw3a0cnpp9q8mr152s6r64" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{center|(੫੩)}}&lt;/noinclude&gt;{{multicol}}ਰਚਾਉਦੀਆਂ ਸਨ।
{{center|{{larger|'''ਅਸਲ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ-ਮਾਸ'''}}}} 
ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ, ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਗਊ ਮਾਸ
ਖਾਣ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਮਾਸ
ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੌਮ ਡਾਂਗੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਸਨੀਕਾਂ
ਦੀ ਨਸਲ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਖਿਆਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖੁਲੇ ਬੰਦ
ਗਊ ਮਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਸੀ ਅਥਵਾ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੇ ਦਰਿਆਈ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ
ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਨਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ
ਲੋਕ ਲੂਮੜ, ਗਿਦੜ ਅਤੇ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ
ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
{{center|{{larger|'''ਨਸ਼ੀਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ '''}}}}  
ਵੇਦਕ&lt;ref&gt;ਨਾ ਕੇਵਲ ਵੇਦਕ ਸਮੇ ਦੇ ਭਗਤ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ,
ਸਗੋਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਖੁਲਾ ਡੁਲ੍ਹਾ ਭੋਗ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ
ਆਰੀਆ ਭਗਤ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ ‘ਐ
ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ! ਪਵਿਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਆਸਨ ਉਤੇ ਬਰਾਜ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀ ਕੇ
ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਓ।”&lt;/ref&gt; ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਨਸ਼ੀਲੀ
ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ
ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ
ਕੋਈ ਭਾਈ ਚਾਰਕ ਅਥਵਾ ਧਾਰਮਕ ਰਸਮ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਤੇ
ਨਾਚ ਰੰਗ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪੂਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਮਹਾ ਭਾਰਤ
ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਆਮ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਖਾਈ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
{{center|{{larger|'''ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਈ ਚਾਰਕ ਰਿਵਾਜ'''}}}} 
ਹਿੰਦੂਆਂ ਅੰਦਰ ਹਰ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਆਪ
ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਉਚੀ ਜਾਤ ਦੇ
ਲੋਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੇ
ਹੱਥ ਦਾ ਪੱਕਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਅਸਲ
ਵਸਨੀਕਾਂ ਅੰਦਰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੂ ਜੀਵ
ਹਤਿਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਸਨੀਕ ਜੀਉਂਦੇ ਮਨੁਖਾਂ
ਦੀ ਬਲੀ ਚੜਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਕ
ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮੰਨਦੇ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੂਜ ਆਪ ਚੁਣਦੇ ਸਨ ਤੇ
ਚੁਣਦੇ ਸਨ ਉਸ ਮਨੁਖ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਜਾਦੂਗਰੀ ਤੇ ਟੂਣੇ ਦੇ ਗੁਣ
ਹੋਣ। 
{{center|{{larger|'''ਇਹਨਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ਜੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ'''}}}} 
ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਿਊਨੀਸੀਪਲ ਕਿਸਮ
ਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੁਰਾਤਨ ਅਸਲ ਵਸਨੀਕ ਖਾਨਦਾਨੀ
ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਹਰ ਭਾਗ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ
ਗੁਲਾਮੀ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਹ ਅਸਲ
ਵਸਨੀਕ,ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚ ਗਏ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ
ਵਲ ਨਾ ਨਸ ਸਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ{{rule}}{{multicol-break}}
ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਅਸਥਾਨਾਂ ਉਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਅਜੇ ਤੀਕ
ਕਮੀਣ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ
ਨੂੰ, ਹਿੰਦੂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਲ
ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅੰਦਰ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ
ਜਜ਼ਬਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮੀ ਦੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੀਕ ਮਾਲਕ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਮੀਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਅਖੌਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ :
{{gap}}{{center|“ਭਾਗ ਦਾ ਧਨ ਰਾਜ ਹੋ-ਭੂਮ ਦਾ ਧਨ ਮਾਜ ਹੈ &quot;}}
ਅਰਥਾਤ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਭੂਮੀ (ਧਰਤੀ) ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ {{gap}}
ਇਹਨਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਆਦੀ ਹੱਕ ਨੂੰ, ਹਿੰਦੂ ਅਜ ਤੀਕ
ਇਕ ਵਚਿਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਮੇਵਾੜ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ
ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਮਸਨਦ (ਗੱਦੀ) ਉਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ
ਤਿਲਕ ਲਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਮੀਨਾ ਹੀ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੱਥੇ
ਉਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਮੀਨੇ ਦੇ 
ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਉਦੇਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗਦੀ ਨਸ਼ੀਨ
ਸਮੇ ਵੀ ਇਕ ਭੀਲ ਇਹੋ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲ
ਸਿੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਵਲ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਰਾਜੇ ਅਜੇ ਤੀਕ
ਇਹਨਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਖ਼ਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ
ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਤੀਕ ਆਪਣੀ
ਮਹਾਰਾਜਗੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਜਦ ਤੀਕ ਕਿ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਲਹੂ ਵਹਾ ਕੇ 
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
{{center|{{larger|'''ਪ੍ਰਾਜਿਤ ਨਸਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਿਰਣਾ'''}}}} 
ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਾਜਿਤ ਨਸਲ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਘਿਰਣਾ ਕੀਤੀ
ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਵਿਜਈ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ
ਗੁਲਾਮੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਿਖ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਭਾਵਕ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ
ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਜਾਂਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਡਰੇ ਹਨ
ਉਹ ਇਸ ਫਰਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
{{center|{{larger|''' ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਵਿਚੋਂ ਛੇਕੇ ਹੋਏ'''}}}}
ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ
ਵਿਚੋਂ ਛੇਕ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਜਾਏ
ਪਸ਼ੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਮਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ
ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ (੧) ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਗਰਾਂ
ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਾਹਰ ਹੋਣ (੨) ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕੇਵਲ ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਖੋਤੇ
ਹੋਣ। (੩) ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਉਹ ਕਪੜੇ ਦਿਤੇ ਜਾਣ
ਜੋ ਮਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ (੪) ਇਹ ਲੋਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ
ਪਾਉਣ (੫) ਇਹ ਲੋਕ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਭੌਂਦੇ ਰਹਿਣੇ
(੬) ਕੋਈ ਪਤਵੰਤਾ ਮਨੁਖ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ
(੭) ਰਾਜਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ ਇਹ ਲੋਕ
ਉਹਨਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਜਲਾਦੀ ਦਾ ਘਿਰਣਤ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਇਸ ਸੇਵਾ
ਬਦਲੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ
ਦੇ ਦਿਤੇ ਜਾਣ।{{multicol-end}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scu7bx6puyw3a0cnpp9q8mr152s6r64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>64484</id>
    <revision>
      <id>216300</id>
      <parentid>215942</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T02:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216300</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="37sd8zadg6wv30ppfpe8g5p7eu4v70g" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ
|Language=pa
|Volume=
|Author=[[ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਸਾਧੂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਫ]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 3=&quot;1&quot; 91to92=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header={{c|{{{pagenum}}}||}}
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>37sd8zadg6wv30ppfpe8g5p7eu4v70g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216301</id>
      <parentid>216300</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T02:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>216301</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178" sha1="5p016r8y4iyomblamec0c13n9nvjdw9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ
|Language=pa
|Volume=
|Author=ਸਾਧੂ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਫ
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 3=&quot;1&quot; 91to92=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header={{c|{{{pagenum}}}||}}
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>5p016r8y4iyomblamec0c13n9nvjdw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ - ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ.pdf/124</title>
    <ns>250</ns>
    <id>69407</id>
    <revision>
      <id>216293</id>
      <parentid>208289</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T16:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>216293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4515" sha1="qgam1375i184earbx1hkv6dsvqj3jkk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਜਾਏ ਸੰਵਾਰੇ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਦਾਰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਨ।

{{gap}}“ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਆਏ ਵੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? ...ਕਾਸਿਮ ਲੱਕੜ-ਫ਼ਰੋਸ਼ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੀ ਨੂੰ ਲਓ। ਕਮਬਖ਼ਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਣ ਲਕੜੀਆਂ ਤਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ
ਹੈ।”

{{gap}}“ਛੱਡੋ ਯਾਰ ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ, ਢੱਠੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਇਹ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਪਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ। ਸੁਣਾਓ ਅੱਜ ਤਾਸ਼ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}“ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਤਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਬਹਿਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

{{gap}}ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟੰਗਿਆ ਕਲਾਕ ਹਰ-ਰੋਜ਼ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਕ-ਟਿੱਕ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਬੜੀ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਲਮਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰੀ ਅਤੇ ਬੇਧਿਆਨੀ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਮਰੇ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਨਾ ਉਮੀਦ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹਿੱਸ ਪਿਆ ਸੁੱਤਾ ਸੀ। ਆਤਿਸ਼ਦਾਨ ਦੇ ਤਾਕ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿੰਤਕ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਦਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ
ਦੀ ਬੇਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਖੁਰਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਮਰੇ ਦੀ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੱਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੰਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸਤ ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਖੇਡਾਂ, ਬੁਰਜ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁਪਿਆ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਇਆ:

{{gap}}“ਬਾਹਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਜੋ ਗਾਰਡਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰ ਹੋਵੇਗਾ?”

{{gap}}“ਫਿਰ ਉਹੀ ਬਹਿਸ।&quot;

{{gap}}“ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ।&quot;

{{gap}}“ਪੰਜ ਛੇ ਮਣ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋਵੇਗਾ।”

{{gap}}“ਇਹ ਭਾਰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਨਾ?”

{{gap}}“ਯਾਨੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇਹ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਲੱਠ ਤੁਹਾਡਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਚੁੱਕੇਗਾ। ਗਧੇ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਡੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ।”
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||124 / ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qgam1375i184earbx1hkv6dsvqj3jkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 1.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>69691</id>
    <revision>
      <id>216307</id>
      <parentid>208689</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="92r2vrrbwupcmcb5t8p67a1u29rc8lr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;{{c|(੫)}}&lt;/noinclude&gt;
ਭੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ, ਏਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦਾਓ ਲਗਨ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ। ਬਸ ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਝਟ ਗਈ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਨ ਜਾਵਾਂਗਾ ਬਸ ਤਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਗਦੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਸਤਰਾਂ ਬਨਾਂਗਾ ਤੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਕਿਸਤਰਾਂ ਬਨਾਉਣਗੇ?

{{gap}}ਨਾਜ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਰਾਜੇ ਪਾਸ ਕਾਫਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਤ ਹਨ ਮੈਂ ਓਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਪ੍ਰਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਅਰ ਓਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਬਚਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜਾ ਮੰਨਣ ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਨ ਉਤੇ ਆਪ ਭੀ ਸਾਡੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਦੀਨ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰੋ।

{{gap}}ਕੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਏਹ ਗਲ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਤ ਮੈਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਹੈ। ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਐਹਮਦ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਏਹ ਗਲ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਾਮਾ ਲਿਖਕੇ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਵੋ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀਨੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। 

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਕਿਥੇ ਐਥੋਂਮ ਹੈ ਜਾਨ ਉਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨੀ 

{{gap}}ਚਪਲਾ-ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੋਗਿਆ ਲਿਖਕੇ ਨਾਜਮ ਤਾ ਮਿਲ ਵਿਛੜੀ ਹੈ। 

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਦੇਖ ਔਹ ਆ ਰਹੀ ਹੈ!

{{gap}}ਚਪਲਾ-ਐਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਏਸਦੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਫਰਕ ਮਲੂਮ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92r2vrrbwupcmcb5t8p67a1u29rc8lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71465</id>
    <revision>
      <id>216263</id>
      <parentid>215878</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="ir0e0ue2olujkkmaw1opu6cbnb70let" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|6||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸ਼ਾਦੀ ਗਮੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਦੀ ਹਸਿਆ ਤੇ ਕਦੀ ਰੋਇਆ ਈ
ਚਿਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੰਡਲੀ ਹਾਣੀਆਂ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਦਾਨਿਆਂ&lt;ref&gt;ਸਿਆਣਿਆਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ। &lt;/ref&gt; ਪਾਸ ਖਲੋਇਆ
ਬਦਾਂ&lt;ref&gt;ਭੈੜੇ ਬੰਦੇ।&lt;/ref&gt; ਨਾਲ ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਸਿਖਲਈਆਂ, ਸੋਬਤ ਨੇਕ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨ ਛੋਹਿਆ ਈ
ਲਗਾ ਚੰਮ ਨੂੰ ਚੂਪਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਲਾ, ਕਈ ਦੁਧ ਨਾਂ ਚਿਚੜਾ ਚੋਇਆ ਈ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਜਗਤ ਹੈ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨਾ, ਕੈਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਈ
{{Block center|7 ਸਤਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
ਸਾਲ ਸਤਵਾਂ ਸੁਤਿਆਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ, ਆਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੁਤਿਆਂ ਜਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਨਾ ਤੂੰ ਰਬ ਰਹੀਮ ਦੀ ਕਦਰ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਦਿਤੇ ਦੋ ਚਸ਼ਮ&lt;ref&gt;ਅੱਖਾਂ।&lt;/ref&gt; ਚਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ, ਮਾਲੀ ਭੇਜਿਆ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਦਿਤੀ ਜੀਭ ਹੈ ਮਿਠੜਾ ਬੋਲਣੇ ਨੂੰ ਕੰਨ ਸੁਨਣ ਲਈ ਗਯਾਨ ਵੈਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਸੂਰਤ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਲੈ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਲਾਏ ਰਬ ਕਰੀਮ ਨੇ ਭਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਗੁਟ ਕੀਤਾ, ਰਾਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪੋਹ ਤੇ ਮਾਘ ਤੈਨੂੰ
ਕੁਲ ਜਨਾਂ ਤੇ ਅਫਸਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿਤਾ ਰਬ ਨੇ ਅਕਲ ਦਿਮਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਲੈਂਦੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਆਇਆ ਕਦੀ ਨਾ ਦਿਲ ਵੈਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਚਿਕਨ ਦਾ ਬਾਨ ਚਿਟਾ, ਲਗ ਜਾਵਣਾ ਵੇਖ ਲਈਂ ਦਾਗ ਤੈਨੂੰ
{{Block center|8 ਅਠਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਅਠਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦਾ, ਗੁਜ਼ਰ ਗਈਏ ਸਮਝ ਵਿਹਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣੀਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ,ਫਿਰਦਾ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੁਤਰ ਮੁਹਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਸੁੰਞਾ ਰਾਜ ਜਿਉਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਨ ਭਤਾਰ&lt;ref&gt;ਪਤੀ।&lt;/ref&gt; ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣਾ ਚੰਦ ਪ੍ਰਵਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਬੁਲਬੁਲ ਦੁਖੀ ਜਿਵੇਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣਾ ਭਗਤ ਕਰਤਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ,ਹਾਂਡੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੂਸਣ ਸਾਰ ਬਾਝੋਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ir0e0ue2olujkkmaw1opu6cbnb70let</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216264</id>
      <parentid>216263</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="qlhzbbhm42fsh0vhcpoj5dlz8mkv1rf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|6||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸ਼ਾਦੀ ਗਮੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਦੀ ਹਸਿਆ ਤੇ ਕਦੀ ਰੋਇਆ ਈ
ਚਿਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੰਡਲੀ ਹਾਣੀਆਂ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਦਾਨਿਆਂ&lt;ref&gt;ਸਿਆਣਿਆਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ। &lt;/ref&gt; ਪਾਸ ਖਲੋਇਆ
ਬਦਾਂ&lt;ref&gt;ਭੈੜੇ ਬੰਦੇ।&lt;/ref&gt; ਨਾਲ ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਸਿਖਲਈਆਂ, ਸੋਬਤ ਨੇਕ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨ ਛੋਹਿਆ ਈ
ਲਗਾ ਚੰਮ ਨੂੰ ਚੂਪਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਲਾ, ਕਈ ਦੁਧ ਨਾਂ ਚਿਚੜਾ ਚੋਇਆ ਈ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਹ ਜਗਤ ਹੈ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨਾ, ਕੈਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਈ
{{Block center|7 ਸਤਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਸਾਲ ਸਤਵਾਂ ਸੁਤਿਆਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ, ਆਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੁਤਿਆਂ ਜਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਨਾ ਤੂੰ ਰਬ ਰਹੀਮ ਦੀ ਕਦਰ ਪਾਈ, ਜਿਸ ਦਿਤੇ ਦੋ ਚਸ਼ਮ&lt;ref&gt;ਅੱਖਾਂ।&lt;/ref&gt; ਚਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ, ਮਾਲੀ ਭੇਜਿਆ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਦਿਤੀ ਜੀਭ ਹੈ ਮਿਠੜਾ ਬੋਲਣੇ ਨੂੰ ਕੰਨ ਸੁਨਣ ਲਈ ਗਯਾਨ ਵੈਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਸੂਰਤ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਲੈ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਲਾਏ ਰਬ ਕਰੀਮ ਨੇ ਭਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਗੁਟ ਕੀਤਾ, ਰਾਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਪੋਹ ਤੇ ਮਾਘ ਤੈਨੂੰ
ਕੁਲ ਜਨਾਂ ਤੇ ਅਫਸਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿਤਾ ਰਬ ਨੇ ਅਕਲ ਦਿਮਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਲੈਂਦੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਆਇਆ ਕਦੀ ਨਾ ਦਿਲ ਵੈਰਾਗ ਤੈਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਚਿਕਨ ਦਾ ਬਾਨ ਚਿਟਾ, ਲਗ ਜਾਵਣਾ ਵੇਖ ਲਈਂ ਦਾਗ ਤੈਨੂੰ
{{Block center|8 ਅਠਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਅਠਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਅਕਲਮੰਦਾ, ਗੁਜ਼ਰ ਗਈਏ ਸਮਝ ਵਿਹਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣੀਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ,ਫਿਰਦਾ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੁਤਰ ਮੁਹਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਸੁੰਞਾ ਰਾਜ ਜਿਉਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਨ ਭਤਾਰ&lt;ref&gt;ਪਤੀ।&lt;/ref&gt; ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣਾ ਚੰਦ ਪ੍ਰਵਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਬੁਲਬੁਲ ਦੁਖੀ ਜਿਵੇਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਣਾ ਭਗਤ ਕਰਤਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ,ਹਾਂਡੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੂਸਣ ਸਾਰ ਬਾਝੋਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qlhzbbhm42fsh0vhcpoj5dlz8mkv1rf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71561</id>
    <revision>
      <id>216265</id>
      <parentid>216005</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="24nzqc4q1pe718qpi2gpd0ubixi4b03" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|7||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਜਾਣ ਬੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੰਗੀ ਸਖਣੀ ਤਾਰ ਬਾਝੋਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚਾਰਦੇ ਬਾਝ ਜੀਊਣਾ,ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਣਾ ਯਾਰਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਝੋਂ
{{center|9 ਨੌਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਨੌਵਾਂ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਨੀਂਦ ਅੰਦਰ, ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਦਸਿਆ ਇਤਨਾ ਸੌਣ ਬੀਬਾ
ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ, ਸਦਾ ਰਿਹਾ ਜਹਾਨ ਤੇ ਕੌਣ ਬੀਬਾ
ਸੋ ਭੀ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ, ਪਖਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਲਦੀ ਪੌਣ ਬੀਬਾ
ਜੋਧਾ ਬੀਰ ਸੀ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਲੰਕਾ ਪਈ ਨੂੰ ਛਡ ਗਿਆ ਰੌਣ&lt;ref&gt;ਰਾਵਨ&lt;/ref&gt; ਬੀਬਾ
ਮਾਰੇ ਕਾਲ ਦੇ ਛਡ ਗਏ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਇੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗੌਣ ਬੀਬਾ
ਸੋ ਭੀ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ ਮਾਲਕਹਫਤ&lt;ref&gt;ਸਤਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ&lt;/ref&gt; ਅਕਲਮ ਕਰੌਣ ਬੀਬਾ
ਆਖਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖਾਕ ਦਰ ਖਾਕ ਹੋ ਗਏ, ਹੇਠ ਸਰਦ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਨਹੌਣ ਬੀਬਾ
ਹੋਯਾ ਤਿਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸਾ, ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਸ਼ਕਲ ਦਖੌਣ ਬੀਬਾ
ਆਖਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਕਫਨ ਮਿਲਯਾ ਜੇੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ&lt;ref&gt; ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ&lt;/ref&gt; ਗੌਣ ਬੀਬਾ
ਇਕ ਰੋਜ਼ ਸੰਗਲ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ, ਟੁਟ ਜਾਵਸੀ ਵਾਂਗਰਾਂ ਦੌਣ ਬੀਬਾ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਉਹ ਭੀ ਰਹਿ ਸਕੇ ਜੇਹੜੇ ਕੋਟ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਪੌਣ ਬੀਬਾ
{{Block center|10 ਦਸਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਦਸਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ ਖੇਡ ਅੰਦ੍ਰ ਅਜੇ ਰਬਦੀ ਤਰਫ ਧਿਆਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਭੌਂਦਾਰਿਹਾ ਸੀ ਮਸਤਅਲਮਸਤ ਹੋਯਾ, ਜ਼ਰਾ ਸੋਚਿਆ ਲਾਭ ਤੇ ਹਾਣ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਅਜੇ ਧਿਆਨ ਹੈ ਖਾਣ ਹੰਢਾਣ ਬੰਨੇ, ਹੋਰ ਗਲ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਕਲਬੂਤ ਤੇਰਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈ ਜਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਹੜਾ ਖਾਂਵਦਾ ਦੁਧ ਮਲਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਨ ਈਮਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਹੜਾ ਰੋਜ ਮੁਤਾਲਿਆ &lt;ref&gt;ਰੋਜ਼ ਪੜਨਾ&lt;/ref&gt; ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਿਫਜ਼ ਕੁਰਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਹੜਾ ਬਾਣੀਆਂ ਖਰਚ ਫਜੂਲ ਕਰਦਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਨੂੰ ਘੁਣ ਤੇ ਕਲਰੀ ਸਿਉਂਕ ਲਗੀ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਨੂੰ ਆਣ ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਰੋਗ ਲਗਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਪ੍ਰਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਹੜਾ ਨਦੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਖੇਲਦਾ ਏ,ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਦਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਜਿਨੂੰ ਸਮਝ ਅਫੀਮ ਦਾ ਅਮਲ ਲਗਾ,ਕਿਸੇ ਰੋਜ ਨੂੰ ਮਰਦ ਭਲਵਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24nzqc4q1pe718qpi2gpd0ubixi4b03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71566</id>
    <revision>
      <id>216260</id>
      <parentid>215979</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3677" sha1="j91nmw2ndkm7b96fbb637ma4k055y9j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|10||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੁਰਤੀ ਮੇਰੀਏ ਰਬ ਨੇ ਘਲਿਆ ਈ, ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੇਖੋ ਅਖੀਓ ਨੀ ਲਾਇਆ ਰਬ ਕਾਦਰ, ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਵਖਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰੇ ਮੁਕਤ ਨਜਾਤ ਦਸੀਂ, ਮਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਾਤ ਮੁਕਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਪਾਈ ਰਾਤ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਸੋਵਣੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਗਯਾਨ ਦਾ ਮਰਦ ਜਗਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਐਵੇਂ ਦਿਲਾ ਕਿਤਾਬ ਨ ਪਕੜ ਛਡੀਂ, ਦਿਤਾ ਇਲਮ ਹੈ ਅਮਲ ਕਮਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸਿਖਿਆ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਆਵਣੇ ਨੂੰ
{{center|&lt;poem&gt;15 ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ&lt;/poem&gt;}}
ਗੁਜ਼ਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਪਛਤਾਏਂਗਾ ਤੂੰ, ਹਥ ਆਵਣੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਾਲ ਕਿਥੇ
ਨਹੀਂ ਕੌਡੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪੁੰਨ ਬੰਦੇ, ਅਗੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਲਭਣੇ ਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਾਸਾ ਟੁਕ ਤੈਂ ਨਾ ਹਥੀਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਖੰਡ ਤੇ ਖੀਰ ਦੇ ਥਾਲ ਕਿਥੇ
ਪੈਸਾ ਹਥ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਰੋਟੀ ਜਵਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਨਾ ਧਰਮ ਕੀਤੀ ਖਾਵਣ ਵਾਸਤੇ ਪੂੜੀਆਂ ਦਾਲ ਕਿਥੇ
ਨੰਗਾ ਦੇਖ ਨਾ ਕਪੜਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੇਖ ਦੁਸ਼ਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਕ ਹਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਬ ਰਹੀਮ ਨਾ ਜਾਣਿਆਂ ਈਂ, ਹੋਣਾ ਰਬ ਦਾ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ।&lt;/ref&gt;ਜਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬੰਦੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲਦ ਜਾਣਾ, ਵੇਖਣ ਆਵਣਾ ਹਾੜ ਸਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਆਖਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਵਣੀ ਬਿਰਧ ਵਸਥਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣਗੇ ਕਾਲੜੇ ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਏਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਗੰਦਿਆਂ ਕਾਫਰਾਂ ਦੇ ਲਹਿੰਦਾ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁਫਰ ਜੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਹੁਤੇ ਏਸ ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਹੋਵਣ ਦੇਂਵਦਾ &lt;ref&gt;ਹੰਕਾਰ ਕਾਲ।&lt;/ref&gt;ਨਫਸ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਰਖਕੇ ਗਲੀ ਜਾਣਾ ਮਿਲਣਾ ਯਾਰ ਦਾ ਦਰਸ ਸੁਖਾਲ ਕਿਥੇ
ਲੰਡਨ ਦੂਰ ਹੈ ਦਿਲਬਰਾ ਸਚ ਜਾਣੀਂ, ਕਰੇ ਓਸ ਦੀ ਸੈਰ ਕੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੀਤ ਦੇ ਭੁਖਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਂਵਦੇ ਸਰਬ ਸਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਹੜੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਾਕਮ ਕਰੇ ਖਾਰਜ ਹੋਣੇ ਪਰਤ ਕੇ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਮੁੜਕੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣੀ।&lt;/ref&gt;ਬਹਾਲ ਕਿਥੇ
ਝੂਠੀ ਗਲ ਨੇ ਅੰਤ ਫਨਾਹ ਹੋਣਾ, ਸਚੀ ਗਲ ਨੂੰ ਭਲਾ &lt;ref&gt;ਖਾਤਮਾ।&lt;/ref&gt;ਜ਼ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜੇਹੜਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਘੜਣਵਾਲਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣਦੀ ਕਾਦਰ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j91nmw2ndkm7b96fbb637ma4k055y9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216262</id>
      <parentid>216260</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="b7zm9sdbh0s87hgyu9qdsa8e9zkjs4h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|10||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੁਰਤੀ ਮੇਰੀਏ ਰਬ ਨੇ ਘਲਿਆ ਈ, ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੇਖੋ ਅਖੀਓ ਨੀ ਲਾਇਆ ਰਬ ਕਾਦਰ, ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਵਖਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰੇ ਮੁਕਤ ਨਜਾਤ ਦਸੀਂ, ਮਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਾਤ ਮੁਕਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਪਾਈ ਰਾਤ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਸੋਵਣੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਗਯਾਨ ਦਾ ਮਰਦ ਜਗਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਐਵੇਂ ਦਿਲਾ ਕਿਤਾਬ ਨ ਪਕੜ ਛਡੀਂ, ਦਿਤਾ ਇਲਮ ਹੈ ਅਮਲ ਕਮਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸਿਖਿਆ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਆਵਣੇ ਨੂੰ
{{center|15 ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
ਗੁਜ਼ਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਪਛਤਾਏਂਗਾ ਤੂੰ, ਹਥ ਆਵਣੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਾਲ ਕਿਥੇ
ਨਹੀਂ ਕੌਡੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪੁੰਨ ਬੰਦੇ, ਅਗੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਲਭਣੇ ਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਾਸਾ ਟੁਕ ਤੈਂ ਨਾ ਹਥੀਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਖੰਡ ਤੇ ਖੀਰ ਦੇ ਥਾਲ ਕਿਥੇ
ਪੈਸਾ ਹਥ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਰੋਟੀ ਜਵਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਨਾ ਧਰਮ ਕੀਤੀ ਖਾਵਣ ਵਾਸਤੇ ਪੂੜੀਆਂ ਦਾਲ ਕਿਥੇ
ਨੰਗਾ ਦੇਖ ਨਾ ਕਪੜਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੇਖ ਦੁਸ਼ਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਕ ਹਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਬ ਰਹੀਮ ਨਾ ਜਾਣਿਆਂ ਈਂ, ਹੋਣਾ ਰਬ ਦਾ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ।&lt;/ref&gt;ਜਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬੰਦੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲਦ ਜਾਣਾ, ਵੇਖਣ ਆਵਣਾ ਹਾੜ ਸਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਆਖਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਵਣੀ ਬਿਰਧ ਵਸਥਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣਗੇ ਕਾਲੜੇ ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਏਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਗੰਦਿਆਂ ਕਾਫਰਾਂ ਦੇ ਲਹਿੰਦਾ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁਫਰ ਜੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਹੁਤੇ ਏਸ ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਹੋਵਣ ਦੇਂਵਦਾ &lt;ref&gt;ਹੰਕਾਰ ਕਾਲ।&lt;/ref&gt;ਨਫਸ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਰਖਕੇ ਗਲੀ ਜਾਣਾ ਮਿਲਣਾ ਯਾਰ ਦਾ ਦਰਸ ਸੁਖਾਲ ਕਿਥੇ
ਲੰਡਨ ਦੂਰ ਹੈ ਦਿਲਬਰਾ ਸਚ ਜਾਣੀਂ, ਕਰੇ ਓਸ ਦੀ ਸੈਰ ਕੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੀਤ ਦੇ ਭੁਖਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਂਵਦੇ ਸਰਬ ਸਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਹੜੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਾਕਮ ਕਰੇ ਖਾਰਜ ਹੋਣੇ ਪਰਤ ਕੇ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਮੁੜਕੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣੀ।&lt;/ref&gt;ਬਹਾਲ ਕਿਥੇ
ਝੂਠੀ ਗਲ ਨੇ ਅੰਤ ਫਨਾਹ ਹੋਣਾ, ਸਚੀ ਗਲ ਨੂੰ ਭਲਾ &lt;ref&gt;ਖਾਤਮਾ।&lt;/ref&gt;ਜ਼ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜੇਹੜਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਘੜਣਵਾਲਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣਦੀ ਕਾਦਰ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7zm9sdbh0s87hgyu9qdsa8e9zkjs4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216266</id>
      <parentid>216262</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="mqi581z3exozoaxgz3tdowjhkhxrha3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|10||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੁਰਤੀ ਮੇਰੀਏ ਰਬ ਨੇ ਘਲਿਆ ਈ, ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੇਖੋ ਅਖੀਓ ਨੀ ਲਾਇਆ ਰਬ ਕਾਦਰ, ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਵਖਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰੇ ਮੁਕਤ ਨਜਾਤ ਦਸੀਂ, ਮਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਾਤ ਮੁਕਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਪਾਈ ਰਾਤ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਸੋਵਣੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਗਯਾਨ ਦਾ ਮਰਦ ਜਗਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਐਵੇਂ ਦਿਲਾ ਕਿਤਾਬ ਨ ਪਕੜ ਛਡੀਂ, ਦਿਤਾ ਇਲਮ ਹੈ ਅਮਲ ਕਮਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵਿਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸਿਖਿਆ, ਲਖ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਗ ਤੇ ਆਵਣੇ ਨੂੰ
{{Block center|15 ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਗੁਜ਼ਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਪਛਤਾਏਂਗਾ ਤੂੰ, ਹਥ ਆਵਣੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਾਲ ਕਿਥੇ
ਨਹੀਂ ਕੌਡੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪੁੰਨ ਬੰਦੇ, ਅਗੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਲਭਣੇ ਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਾਸਾ ਟੁਕ ਤੈਂ ਨਾ ਹਥੀਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਖੰਡ ਤੇ ਖੀਰ ਦੇ ਥਾਲ ਕਿਥੇ
ਪੈਸਾ ਹਥ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਰੋਟੀ ਜਵਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਨਾ ਧਰਮ ਕੀਤੀ ਖਾਵਣ ਵਾਸਤੇ ਪੂੜੀਆਂ ਦਾਲ ਕਿਥੇ
ਨੰਗਾ ਦੇਖ ਨਾ ਕਪੜਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਗੇ ਲਭਣੇ ਦੇਖ ਦੁਸ਼ਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਕ ਹਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਬ ਰਹੀਮ ਨਾ ਜਾਣਿਆਂ ਈਂ, ਹੋਣਾ ਰਬ ਦਾ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ।&lt;/ref&gt;ਜਲਾਲ ਕਿਥੇ
ਬੰਦੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲਦ ਜਾਣਾ, ਵੇਖਣ ਆਵਣਾ ਹਾੜ ਸਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਆਖਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਵਣੀ ਬਿਰਧ ਵਸਥਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣਗੇ ਕਾਲੜੇ ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਏਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਗੰਦਿਆਂ ਕਾਫਰਾਂ ਦੇ ਲਹਿੰਦਾ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁਫਰ ਜੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਬਹੁਤੇ ਏਸ ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਹੋਵਣ ਦੇਂਵਦਾ &lt;ref&gt;ਹੰਕਾਰ ਕਾਲ।&lt;/ref&gt;ਨਫਸ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਰਖਕੇ ਗਲੀ ਜਾਣਾ ਮਿਲਣਾ ਯਾਰ ਦਾ ਦਰਸ ਸੁਖਾਲ ਕਿਥੇ
ਲੰਡਨ ਦੂਰ ਹੈ ਦਿਲਬਰਾ ਸਚ ਜਾਣੀਂ, ਕਰੇ ਓਸ ਦੀ ਸੈਰ ਕੰਗਾਲ ਕਿਥੇ
ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੀਤ ਦੇ ਭੁਖਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਂਵਦੇ ਸਰਬ ਸਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਿਹੜੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਾਕਮ ਕਰੇ ਖਾਰਜ ਹੋਣੇ ਪਰਤ ਕੇ ਫੇਰ &lt;ref&gt;ਮੁੜਕੇ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣੀ।&lt;/ref&gt;ਬਹਾਲ ਕਿਥੇ
ਝੂਠੀ ਗਲ ਨੇ ਅੰਤ ਫਨਾਹ ਹੋਣਾ, ਸਚੀ ਗਲ ਨੂੰ ਭਲਾ &lt;ref&gt;ਖਾਤਮਾ।&lt;/ref&gt;ਜ਼ਵਾਲ ਕਿਥੇ
ਜੇਹੜਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਘੜਣਵਾਲਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣਦੀ ਕਾਦਰ ਕਮਾਲ ਕਿਥੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqi581z3exozoaxgz3tdowjhkhxrha3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71567</id>
    <revision>
      <id>216267</id>
      <parentid>215981</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3773" sha1="2imc84m90uihar5yzitlsidt4916x5w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|11||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;ਬੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਝਦਾ ਤੂੰ, ਜਾਣੇ ਅੰਤ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਦੋਂ ਆਣ ਤਕਦੀਰ ਤਲਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤਦਬੀਰ ਦੀ ਢਾਲ ਕਿਥੇ
ਵਸਦਾ ਅੰਦਰੇ ਰਬ ਰਹੀਮ ਸਾਡੇ, ਕਰੀਏ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਦੇ ਭਾਲ ਕਿਥੇ
ਨਾਲ ਗੌਰ ਦੇ ਸੋਚ ਲੈ ਬਾਤ ਮੇਰੀ, ਪੜਣ ਵਾਲਿਆ ਗਿਆ ਖਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਭਾਵੇਂ ਲਖ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਇ ਛਡੀ, ਮਿਲਣਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਪਾਲ ਕਿਥੇ
ਲਖਾਂ ਬਰਸ ਜੰਗਲੀਂ ਫਿਰੇ ਭੌਂਦਾ ਭਲਾ ਲਭਣਾ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਸੰਗ ਬਾਝੋਂ, ਚਿਤ ਸਮਝਣਾ ਭਲਾ ਚੰਡਾਲ ਕਿਥੇ
{{Block center|16 ਸੋਲਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋਈ ਉਮਰ ਜਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਗੀਆਂ ਔਣ ਜਵਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਮੁਛਾਂ ਫੁਟੀਆਂ ਰੰਗਨੇ ਚਮਕ ਮਾਰੀ, ਜੋਬਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜ਼ਾਹਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਖਚਰੀ ਅਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਬਦਲ ਚਲੀਆਂਦਿਬ ਰੂਵਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਂਵਦੇਛਾਪ ਛਲੇ, ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਵਣੇ ਲਗਿਆ ਗਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਸਚੇ ਰਬ ਤੋਂ ਅਖੀਆਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ, ਦੇਖੇਂ ਭਜਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਮਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਿਆ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ,ਪੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆਂ ਖੋਟੀਆਂ ਬਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਾ ਚਿਤ ਨੂੰ ਭਾਂਵਦਾ ਏ, ਦੇਖੋ ਲਗਿਆ ਕਰਨ ਵੈਰਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਆਵੇ ਰਬ ਕਰੀਮ ਦਾ ਖੌਫ ਨਾਹੀਂ, ਤਕਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖ ਬਗਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਸਿਧਾਝਾਕਣਾ ਇਸਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ, ਨਿਗ੍ਹਾ ਜਾਂਵਦੀ ਤਰਫ ਜਨਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਕੋਈ ਸਿਖਕੇ ਸਬਕ ਜ਼ੈਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ, ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਫੇਰ ਸ਼ੈਤਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਆਵੇ ਗਲ ਪਸੰਦ ਨਾ ਦਾਨਿਆਂ ਦੀ,ਦਿਲ ਮੋਹਿਆ ਦਿਲਬਰਾ ਜਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਦਬ ਕਰਦਾ  &lt;ref&gt; ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਹੰਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਵਧੀ ਹੈਂਕੜ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨੀਆਂ ਈਂ
{{Block center|17 ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਪੀਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਟ ਹੋ ਗਿਆ ਪਾਪੀ ਕੋਈ ਦੇ ਗਿਆ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ &lt;ref&gt;ਪਿਆਲਾ।&lt;/ref&gt;ਜਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਘੋੜੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਦੌੜਿਆ ਫਿਰੇ ਯਾਰੋ, ਚਾਬਕ ਦੇ ਗਿਆ ਪਕੜ ਲਗਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਸੀਤਾ ਵਾਂਗਰਾਂ ਲੈਗਿਆਰੌਣ ਛਲਕੇ,ਆਖਰ ਛਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਰਾਮ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&lt;/ref&gt;ਸ਼ੀਟ ਰੋਲ ਹੈ ਏਹਦੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗੀ ਮਿਲੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਭਲਾ ਇਨਾਮ ਇਸਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2imc84m90uihar5yzitlsidt4916x5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216268</id>
      <parentid>216267</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3779" sha1="b66uv2odgr3tqxislbug1f9hsm9fxow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|11||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਝਦਾ ਤੂੰ, ਜਾਣੇ ਅੰਤ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਥੇ
ਜਦੋਂ ਆਣ ਤਕਦੀਰ ਤਲਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤਦਬੀਰ ਦੀ ਢਾਲ ਕਿਥੇ
ਵਸਦਾ ਅੰਦਰੇ ਰਬ ਰਹੀਮ ਸਾਡੇ, ਕਰੀਏ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਦੇ ਭਾਲ ਕਿਥੇ
ਨਾਲ ਗੌਰ ਦੇ ਸੋਚ ਲੈ ਬਾਤ ਮੇਰੀ, ਪੜਣ ਵਾਲਿਆ ਗਿਆ ਖਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਭਾਵੇਂ ਲਖ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਇ ਛਡੀ, ਮਿਲਣਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਪਾਲ ਕਿਥੇ
ਲਖਾਂ ਬਰਸ ਜੰਗਲੀਂ ਫਿਰੇ ਭੌਂਦਾ ਭਲਾ ਲਭਣਾ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਕਿਥੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਸੰਗ ਬਾਝੋਂ, ਚਿਤ ਸਮਝਣਾ ਭਲਾ ਚੰਡਾਲ ਕਿਥੇ
{{Block center|16 ਸੋਲਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਹੋਈ ਉਮਰ ਜਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਗੀਆਂ ਔਣ ਜਵਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਮੁਛਾਂ ਫੁਟੀਆਂ ਰੰਗਨੇ ਚਮਕ ਮਾਰੀ, ਜੋਬਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜ਼ਾਹਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਖਚਰੀ ਅਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਬਦਲ ਚਲੀਆਂਦਿਬ ਰੂਵਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਂਵਦੇਛਾਪ ਛਲੇ, ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਵਣੇ ਲਗਿਆ ਗਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਸਚੇ ਰਬ ਤੋਂ ਅਖੀਆਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ, ਦੇਖੇਂ ਭਜਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਮਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਿਆ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ,ਪੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆਂ ਖੋਟੀਆਂ ਬਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਾ ਚਿਤ ਨੂੰ ਭਾਂਵਦਾ ਏ, ਦੇਖੋ ਲਗਿਆ ਕਰਨ ਵੈਰਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਆਵੇ ਰਬ ਕਰੀਮ ਦਾ ਖੌਫ ਨਾਹੀਂ, ਤਕਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖ ਬਗਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਸਿਧਾਝਾਕਣਾ ਇਸਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ, ਨਿਗ੍ਹਾ ਜਾਂਵਦੀ ਤਰਫ ਜਨਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਕੋਈ ਸਿਖਕੇ ਸਬਕ ਜ਼ੈਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ, ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਫੇਰ ਸ਼ੈਤਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਆਵੇ ਗਲ ਪਸੰਦ ਨਾ ਦਾਨਿਆਂ ਦੀ,ਦਿਲ ਮੋਹਿਆ ਦਿਲਬਰਾ ਜਾਨੀਆਂ ਈਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਦਬ ਕਰਦਾ  &lt;ref&gt; ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਹੰਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਵਧੀ ਹੈਂਕੜ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨੀਆਂ ਈਂ
{{Block center|17 ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਪੀਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਟ ਹੋ ਗਿਆ ਪਾਪੀ ਕੋਈ ਦੇ ਗਿਆ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ &lt;ref&gt;ਪਿਆਲਾ।&lt;/ref&gt;ਜਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਘੋੜੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਦੌੜਿਆ ਫਿਰੇ ਯਾਰੋ, ਚਾਬਕ ਦੇ ਗਿਆ ਪਕੜ ਲਗਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਸੀਤਾ ਵਾਂਗਰਾਂ ਲੈਗਿਆਰੌਣ ਛਲਕੇ,ਆਖਰ ਛਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਰਾਮ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&lt;/ref&gt;ਸ਼ੀਟ ਰੋਲ ਹੈ ਏਹਦੀ ਨਹੀਂ ਚੰਗੀ ਮਿਲੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਭਲਾ ਇਨਾਮ ਇਸਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b66uv2odgr3tqxislbug1f9hsm9fxow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71568</id>
    <revision>
      <id>216270</id>
      <parentid>215982</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="4x8rj49gp838sip9450abc367uh2ib3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|12||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋਬਨ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਹੋਇਆ, ਭੁਲ ਗਿਆ ਜੇ ਇਲਮ ਕਲਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਪਾਪੀ ਹਕ ਹਲਾਲ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਮਿਠਾ ਜਾਪਦਾ ਹਿਰਸ ਹਰਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਅਖਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖਣੇ ਨੂੰ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਸਤਾਂਵਦਾ ਕਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਆਇਆ ਧੁਰੋਂ ਸੀ ਸਾਫਸਫੈਦ ਚਿਟਾ,ਏਥੇ ਲਗਗਏ ਬਹੁਤ ਇਲਜ਼ਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਅਗੇ ਅਖਾਂ ਹਨੇਰ ਗੁਬਾਰ ਹੋਯਾ, ਦਿਸਣ ਲਗ ਪਈ ਸੁਬਾਦੀ ਸ਼ਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਫਿਰੇ ਹਿਰਸ ਹਵਾਸ ਦੇ ਵਿਚ ਭਜਾ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਨਾ ਕਿਤੇ ਅਰਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਮਰਨਾ ਏਹਨੇ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿਤਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਪਦੀ ਰੋਜ਼ ਮੁਕਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਰਖੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪਦੀ ਏ, ਕੀਤਾ ਨਫਸਨੇ ਪਕੜ ਗੁਲਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਆਯਾ ਪਾਵਨੇ ਵਾਸਤੇ ਨੇਕ ਨਾਮੀ, ਕੀਤਾ ਨਫਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਓਸ ਅਮਲ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ ਕਮਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਤਾ ਨਸ਼ਾ ਡਰਾਮ ਇਸਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਪੀਰ ਬਣਿਆ ਮੇਰੀ ਤੜਫ ਸੇ ਯਾਰ ਸਲਾਮ ਇਸਨੂੰ
{{Block center|18 ਅਠਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਅਠਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਆਕੜ ਮਟਕਦੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਨਾਲ ਮਟਕ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦਾ, ਚੁਕੀ ਏਸਨੂੰ ਕਿਧਰ ਗੁਮਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਗਲੀ ਵਿਚ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਰ ਕਰਦਾ, ਮਥਰਾ ਵਿਚ ਜਿਉਂ ਨੰਦਦਾਕਾਨ੍ਹ ਫਿਰਦਾ
ਖੁਦੀ ਫਖਰ ਤਕਬਰੀਕਰਨ ਵਾਲਾ,ਮੁਲਕ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਮੁਗਲ ਪਠਾਣ ਫਿਰਦਾ
ਜੈਂਟਲਮੈਨ ਜਿਉਂ ਹਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰ ਛਿਟੀ ਹਥਮੇਂ ਚੂਪਦਾ ਪਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਕੇ &lt;ref&gt;ਠੀਕ।&lt;/ref&gt;ਪਰੋਟਅੰਰੈਟ ਕਹਿੰਦਾ, ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਸਾਹਿਬਕਪਤਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਪਿਆ ਫਿਰੇ ਬਜ਼ਾਰਦੀ ਸੈਰਕਰਦਾ, ਮਾਲੀਵਿਚ ਜਿਉਂ ਬਾਗਬੁਸਤਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਜੈਸੇ ਯਾਰ ਕਾਰਦਾ ਮਰਦ ਖੁਫੀਆ ਕਰਦਾ ਗੈਰ ਦੀਪਰ ਪਛਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀਦੇ ਟਹਿਲਦਾ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਜੈਸੇ ਵਿਚਬਾਰ ਦਰਬਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਜੈਸੇ ਫਖਰ ਦੇ ਨਾਲ &lt;ref&gt;ਹਕੀਮ।&lt;/ref&gt;ਤਬੀਬ ਕੋਈ, ਲਈ ਹਥ ਮੇਂ &lt;ref&gt;ਹਿਕਮਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ।&lt;/ref&gt;ਤਿਥ ਮਜਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ &lt;ref&gt;ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ।&lt;/ref&gt;ਲਗੜ ਦੇ ਹਥ ਆਉਣਾ, ਪੰਛੀ ਉਡਿਆ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਸਿਰ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾ ਕੂਕਦੀ ਦਿਸੇ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤਫਹਿਮ ਦੇ ਵਿਚਗਲਤਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਰੈਨ ਕਟਕੇ ਸੂਬਾ ਨੂੰ ਕੂਚ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਾਨ ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਨ&lt;ref&gt;ਪ੍ਰੋਹਣਾ।&lt;/ref&gt; ਫਿਰਦਾ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4x8rj49gp838sip9450abc367uh2ib3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71569</id>
    <revision>
      <id>216271</id>
      <parentid>215983</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="i4fkv9atnb6ehzqdhcoctlgcn9ulawg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|13||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਾਫਲ ਰਬ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਛਡ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਬਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਹਰੀਆਂ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇਖਕੇ ਦੌੜਦਾ ਏਂ, ਖੁਲਾ ਰਸਿਓਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਭੁਲਾਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਫਿਰੇ ਭੌਂਦਾ, ਗਲੀਓਂ ਖੁੰਝਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਨਸਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਧੰਧੇ ਵਾਸਤੇ ਘੁਟ ਕੇ ਕਮਰ ਬਧੀ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਾਸਤੇ ਜਿਵੇਂ ਭਲਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਡੁਬਾ ਵਹਿਮ ਦਰਯਾਦੇ ਵਹਿਣਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ &lt;ref&gt;1 ਚਿੰਤਾਵਾਨ&lt;/ref&gt;ਸਿਤਮਕਸ਼ ਪੁਰਸ਼ ਹੈਰਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਦੌਲਤ ਤਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਢੂੰਡਦਾ ਏ ਨੁਸਖੇ ਭਾਲਦਾ ਜਿਵੇਂ ਭਲਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਨੂੰ ਹਿਰਸਹਵਾਲ ਨਾ ਬਹਿਣ ਦੇਂਦੀ ਘਰਘਰ ਭਟਕਦਾ ਜਿਵੇਂ &lt;ref&gt;2 ਕੁਤਾ&lt;/ref&gt;ਹੈਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਸ਼ ਹਿਰਸ ਤੇ ਚੰਦਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ, ਵੇਚੀ ਆਪਣੀ ਜਿਸਮ ਤੇ ਜਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਬਦਲੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਲਦਾ ਘਟ ਸੌਦਾ, ਪੌਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਤਮ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਦਿੱਲੀ ਆਗਰੇ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਕਰਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਦਾਗਰੀ ਮਾਲ ਭਰਦਾ, ਪੌਂਦਾ ਨਫੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਸੇ ਹਿਰਸ ਤੇ ਚੰਦਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ, ਛਡੀ ਆਪਣਾ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਚ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਨੁਕਤਾ ਇਸ਼ਕ ਪਰਮਦਾ ਭੁਲਗਿਆ, ਕਰਦਾ ਮੁਖ ਥੀਂ ਗਲਤਬਿਆਨ ਫਿਰਦਾ
ਮਾਤਾ ਆਪਣੀ ਜਿਸਤਰਾਂ ਭੁਲ ਗਲੀਏ ਗੋਦੀ ਹੋਰਦੀ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਅੰਜਾਣਾ।&lt;/ref&gt;ਨਾਦਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਹੈ ਵਾਂਗ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਣਿਆ ਚੰਦਰਾ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਨ ਫਿਰਦਾ
&lt;ref&gt;ਜਮਦੂਤ।&lt;/ref&gt;ਅਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਥ ਬੰਦੂਕ ਪਕੜੀ, ਤਕੀ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਿਸਤਨਿਸ਼ਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਮਰਨਾ ਏਸਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ, ਪਾਉਂਦਾ ਕਿਲੇ ਤੇ ਕੋਟ ਮਕਾਨ ਫਿਰਦਾ
{{Block center|19 ਉਨੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
&lt;poem&gt;ਉਨੀ ਸਾਲ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਬੇਵਕੂਫ।&lt;/ref&gt;ਊਤ ਨਾਸੋਚਿਆ ਤੈਂ,ਸਦਾਨਹੀਂ ਅਰਾਮ ਦੀਘੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਖਾਲੈ ਖਰਚ ਲੈ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲੈ,ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਸੜਕ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰ ਲੈ, ਬਘੀ ਵਿਚ ਤਬੇਲਿਆਂ ਖੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਕੇਹੜੀ ਗਲ ਤੇ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜੇਹੁਸਨ ਦੀ ਝੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਆਖਰ ਉਮਰ ਦੀ ਡੋਰ ਨੇ ਟੁਟ ਜਾਣਾ,ਗੁਡੀ ਜਗਤੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂਚੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਤੇਲ ਰੇਲ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰ ਚਲਦੀ ਸਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਜੁੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਏਹਨੇ ਛਡ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਜਾਵਣਾ ਏ, ਜਿੰਦ ਜਿਸਮ ਦੇਵਿਚਨਾ ਵੜੀ ਰਹਿਣੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4fkv9atnb6ehzqdhcoctlgcn9ulawg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216272</id>
      <parentid>216271</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="7j4cfzcgvgx21mcz5h5gmljyc2uru98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|13||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਾਫਲ ਰਬ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਛਡ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਬਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਹਰੀਆਂ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇਖਕੇ ਦੌੜਦਾ ਏਂ, ਖੁਲਾ ਰਸਿਓਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਭੁਲਾਰਬ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਫਿਰੇ ਭੌਂਦਾ, ਗਲੀਓਂ ਖੁੰਝਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਨਸਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਧੰਧੇ ਵਾਸਤੇ ਘੁਟ ਕੇ ਕਮਰ ਬਧੀ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਾਸਤੇ ਜਿਵੇਂ ਭਲਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਡੁਬਾ ਵਹਿਮ ਦਰਯਾਦੇ ਵਹਿਣਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ &lt;ref&gt;1 ਚਿੰਤਾਵਾਨ&lt;/ref&gt;ਸਿਤਮਕਸ਼ ਪੁਰਸ਼ ਹੈਰਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਦੌਲਤ ਤਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਢੂੰਡਦਾ ਏ ਨੁਸਖੇ ਭਾਲਦਾ ਜਿਵੇਂ ਭਲਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਨੂੰ ਹਿਰਸਹਵਾਲ ਨਾ ਬਹਿਣ ਦੇਂਦੀ ਘਰਘਰ ਭਟਕਦਾ ਜਿਵੇਂ &lt;ref&gt;2 ਕੁਤਾ&lt;/ref&gt;ਹੈਵਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਸ਼ ਹਿਰਸ ਤੇ ਚੰਦਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ, ਵੇਚੀ ਆਪਣੀ ਜਿਸਮ ਤੇ ਜਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਬਦਲੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਲਦਾ ਘਟ ਸੌਦਾ, ਪੌਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਤਮ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਦਿੱਲੀ ਆਗਰੇ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਕਰਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਦਾਗਰੀ ਮਾਲ ਭਰਦਾ, ਪੌਂਦਾ ਨਫੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਏਸੇ ਹਿਰਸ ਤੇ ਚੰਦਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ, ਛਡੀ ਆਪਣਾ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਚ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਨੁਕਤਾ ਇਸ਼ਕ ਪਰਮਦਾ ਭੁਲਗਿਆ, ਕਰਦਾ ਮੁਖ ਥੀਂ ਗਲਤਬਿਆਨ ਫਿਰਦਾ
ਮਾਤਾ ਆਪਣੀ ਜਿਸਤਰਾਂ ਭੁਲ ਗਲੀਏ ਗੋਦੀ ਹੋਰਦੀ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਅੰਜਾਣਾ।&lt;/ref&gt;ਨਾਦਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਹੈ ਵਾਂਗ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਣਿਆ ਚੰਦਰਾ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਨ ਫਿਰਦਾ
&lt;ref&gt;ਜਮਦੂਤ।&lt;/ref&gt;ਅਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਥ ਬੰਦੂਕ ਪਕੜੀ, ਤਕੀ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਿਸਤਨਿਸ਼ਾਨ ਫਿਰਦਾ
ਮਰਨਾ ਏਸਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ, ਪਾਉਂਦਾ ਕਿਲੇ ਤੇ ਕੋਟ ਮਕਾਨ ਫਿਰਦਾ
{{Block center|19 ਉਨੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਉਨੀ ਸਾਲ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਬੇਵਕੂਫ।&lt;/ref&gt;ਊਤ ਨਾਸੋਚਿਆ ਤੈਂ,ਸਦਾਨਹੀਂ ਅਰਾਮ ਦੀਘੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਖਾਲੈ ਖਰਚ ਲੈ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲੈ,ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਤੂੰ ਸੜਕ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰ ਲੈ, ਬਘੀ ਵਿਚ ਤਬੇਲਿਆਂ ਖੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਕੇਹੜੀ ਗਲ ਤੇ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜੇਹੁਸਨ ਦੀ ਝੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਆਖਰ ਉਮਰ ਦੀ ਡੋਰ ਨੇ ਟੁਟ ਜਾਣਾ,ਗੁਡੀ ਜਗਤੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂਚੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਤੇਲ ਰੇਲ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰ ਚਲਦੀ ਸਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਵਾਂਗ ਨਾ ਜੁੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਏਹਨੇ ਛਡ ਕਲਬੂਤ ਨੂੰ ਜਾਵਣਾ ਏ, ਜਿੰਦ ਜਿਸਮ ਦੇਵਿਚਨਾ ਵੜੀ ਰਹਿਣੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7j4cfzcgvgx21mcz5h5gmljyc2uru98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71570</id>
    <revision>
      <id>216273</id>
      <parentid>215984</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3931" sha1="709ik69scyc2andnek5zgsdynoi9g4p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|14||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦਾਰੂ ਬੂਟੀਆਂ ਲਖ ਇਲਾਜ ਕਰ ਲੈ, ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਹਕੀਮਦੀ ਫੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਮੌਤ ਬਾਜ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਝਪਟ ਮਾਰੂ, ਜਿੰਦ ਵਾਂਗ ਬਟੇਰੇ ਨਾ ਦੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਫੜਕੇ &lt;ref&gt;ਮੌਤ ਰੂਪੀ ਜੰਬਰ।&lt;/ref&gt;ਅਜਬ ਜੰਬੂਰ ਨੇ ਕਢਣੀ ਏ ਜਾਨ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਅੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਸੋਹਣੇ ਨੈਣ ਨਾ ਰਹਿਣ ਹਮੇਸ਼ ਤਾਈਂ, ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਜੇ ਮੋਤੀਆਂ ਲੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਸੋਹਨਾ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਰਿਹਾਕਿਧਰੇ ਬਲਕਿਨਹੀਂ &lt;ref&gt;ਕਬਰ ਤੇ ਸਮਾਧ।&lt;/ref&gt;ਗੋਰਤੇ ਮੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ
ਦੁਨੀਆਂ ਹੈ &lt;ref&gt;ਤਯਕੀਨਨ।&lt;/ref&gt;ਤਹਕੀਕ ਫਨਾਹ ਫਿਲਾ, ਕੋਠਾ ਕੰਧ ਸ਼ਤੀਰ ਨਾ ਕੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਨਾ ਹੱਟ ਬਜਾਰ ਨਾ ਬਾਣੀਆਂ ਈਂ ਵਟਾ ਤਕੜੀ ਸੋਰ ਨਾ ਧੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਚਨ ਅਮੋਲ ਕਰਦੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਜੇ ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ
{{Block center|20 ਵੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
ਵੀਹਵਾਂ ਸਾਲ ਤੈਂ ਵਿਚਹੀ ਗਾਫਲੀ ਦੇ, ਰੋੜ ਛਡਿਆ ਮੇਰਿਆ ਵੀਰਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਕੋਈ ਰਹਿ ਗਿਆ ਪੀਰ ਫਕੀਰਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਰਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰ ਵਜ਼ੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਮੂਰਤੀ ਛਿਪ ਜਾਣੀ, ਰਹਿਣਾ ਜਗ ਤੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣਵਾਲੀ ਰਹਿਣੀ ਜਗਤੇ ਸਦਾ ਤਸਵੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੇਜ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਸਦਾ ਪੀਵਣਾ ਠੰਢੜਾ ਨੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਬੀਤਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂਦੀ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਮਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਧੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਅਸੀਂ ਪਰਾਹੁਣੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ &lt;ref&gt;ਹਿਸਾ ਪਤੀ।&lt;/ref&gt;ਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਤਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ,ਕਰਨੀ ਰਬ ਨੇ ਮਾਫ &lt;ref&gt;ਗੁਨਾਹ ਪਾਪ।&lt;/ref&gt;ਤਕਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦੌਲਤ ਛਡ ਤੁਰਨਾ,ਜਾਣੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਲ &lt;ref&gt;ਜਾਇਦਾਦ।&lt;/ref&gt;ਜਗੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ ਕਦੀ ਟਲੇ &lt;ref&gt;ਭਾਵੀ।&lt;/ref&gt;ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਤੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ ਕਦੇ ਟਲੇਗੀ ਹਕ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦਾ ਹੁਕਮ।&lt;/ref&gt;ਤਦਬੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਕਦੀ ਏਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ &lt;ref&gt;ਨਾਸਵੰਤ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਫਾਨੀ, ਪੈਰੋਂਤੋੜਿਆ  &lt;ref&gt;ਮੋਹ ਮਮਤਾ।&lt;/ref&gt;ਹਿਰਸ ਜੰਜੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਝੂਠੇ, ਰਹਿਣਾ ਜਗ ਤੇ ਸਦਾ ਅਮੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਰਾਂਝਣਾ ਚਾਕ ਕਿਥੇ ਸਦਾ ਰਹੀ ਜਹਾਨ ਤੇ ਹੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਸ਼ਕ ਕਮੌਣ ਵਾਲਾ, ਰਹੇ ਜਗਤੇ &lt;ref&gt;ਮਾਸ਼ੂਕ।&lt;/ref&gt;ਬਦਰ ਮੁਨੀਰ ਨਾ ਓਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>709ik69scyc2andnek5zgsdynoi9g4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216274</id>
      <parentid>216273</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="5a4eqooj1ahxb9r8i0hus5anwgx92h0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|14||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦਾਰੂ ਬੂਟੀਆਂ ਲਖ ਇਲਾਜ ਕਰ ਲੈ, ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਹਕੀਮਦੀ ਫੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਮੌਤ ਬਾਜ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਝਪਟ ਮਾਰੂ, ਜਿੰਦ ਵਾਂਗ ਬਟੇਰੇ ਨਾ ਦੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਫੜਕੇ &lt;ref&gt;ਮੌਤ ਰੂਪੀ ਜੰਬਰ।&lt;/ref&gt;ਅਜਬ ਜੰਬੂਰ ਨੇ ਕਢਣੀ ਏ ਜਾਨ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਅੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਸੋਹਣੇ ਨੈਣ ਨਾ ਰਹਿਣ ਹਮੇਸ਼ ਤਾਈਂ, ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਜੇ ਮੋਤੀਆਂ ਲੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਸੋਹਨਾ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਰਿਹਾਕਿਧਰੇ ਬਲਕਿਨਹੀਂ &lt;ref&gt;ਕਬਰ ਤੇ ਸਮਾਧ।&lt;/ref&gt;ਗੋਰਤੇ ਮੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ
ਦੁਨੀਆਂ ਹੈ &lt;ref&gt;ਤਯਕੀਨਨ।&lt;/ref&gt;ਤਹਕੀਕ ਫਨਾਹ ਫਿਲਾ, ਕੋਠਾ ਕੰਧ ਸ਼ਤੀਰ ਨਾ ਕੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਨਾ ਹੱਟ ਬਜਾਰ ਨਾ ਬਾਣੀਆਂ ਈਂ ਵਟਾ ਤਕੜੀ ਸੋਰ ਨਾ ਧੜੀ ਰਹਿਣੀ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਚਨ ਅਮੋਲ ਕਰਦੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਜੇ ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣੀ
{{Block center|20 ਵੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਵੀਹਵਾਂ ਸਾਲ ਤੈਂ ਵਿਚਹੀ ਗਾਫਲੀ ਦੇ, ਰੋੜ ਛਡਿਆ ਮੇਰਿਆ ਵੀਰਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਕੋਈ ਰਹਿ ਗਿਆ ਪੀਰ ਫਕੀਰਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਰਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰ ਵਜ਼ੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਮੂਰਤੀ ਛਿਪ ਜਾਣੀ, ਰਹਿਣਾ ਜਗ ਤੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣਵਾਲੀ ਰਹਿਣੀ ਜਗਤੇ ਸਦਾ ਤਸਵੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੇਜ ਜਹਾਨ ਉਤੇ, ਸਦਾ ਪੀਵਣਾ ਠੰਢੜਾ ਨੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਬੀਤਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂਦੀ,ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਮਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਧੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਅਸੀਂ ਪਰਾਹੁਣੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ &lt;ref&gt;ਹਿਸਾ ਪਤੀ।&lt;/ref&gt;ਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਤਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ,ਕਰਨੀ ਰਬ ਨੇ ਮਾਫ &lt;ref&gt;ਗੁਨਾਹ ਪਾਪ।&lt;/ref&gt;ਤਕਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦੌਲਤ ਛਡ ਤੁਰਨਾ,ਜਾਣੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਲ &lt;ref&gt;ਜਾਇਦਾਦ।&lt;/ref&gt;ਜਗੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ ਕਦੀ ਟਲੇ &lt;ref&gt;ਭਾਵੀ।&lt;/ref&gt;ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਤੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ ਕਦੇ ਟਲੇਗੀ ਹਕ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦਾ ਹੁਕਮ।&lt;/ref&gt;ਤਦਬੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਕਦੀ ਏਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ &lt;ref&gt;ਨਾਸਵੰਤ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਫਾਨੀ, ਪੈਰੋਂਤੋੜਿਆ  &lt;ref&gt;ਮੋਹ ਮਮਤਾ।&lt;/ref&gt;ਹਿਰਸ ਜੰਜੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਦੌਲਤਾਂ ਮਾਲ ਝੂਠੇ, ਰਹਿਣਾ ਜਗ ਤੇ ਸਦਾ ਅਮੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਰਾਂਝਣਾ ਚਾਕ ਕਿਥੇ ਸਦਾ ਰਹੀ ਜਹਾਨ ਤੇ ਹੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਸ਼ਕ ਕਮੌਣ ਵਾਲਾ, ਰਹੇ ਜਗਤੇ &lt;ref&gt;ਮਾਸ਼ੂਕ।&lt;/ref&gt;ਬਦਰ ਮੁਨੀਰ ਨਾ ਓਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5a4eqooj1ahxb9r8i0hus5anwgx92h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71571</id>
    <revision>
      <id>216275</id>
      <parentid>215988</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="08woa5dxykab4ofz4cmlrp3symu49ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|15||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਦਾ ਗਰਮ ਪਕਵਾਨ ਨਾ ਖਾਵਣੇ ਨੇ,ਸਦਾ ਪਹਿਨਣੇ &lt;ref&gt;ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ।&lt;/ref&gt;ਰੇਸ਼ਮੀਚੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਤੇਜ ਪੌਣ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰ ਜਾਂਦੀ, ਪੰਛੀ ਦੇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਪਰਗੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਜਾਇਕੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪੀਰ ਫੜਿਆ,ਦਸੀ ਕਿਸੇ ਨੇ &lt;ref&gt; ਛੁਪੀ ਹੋਈ।&lt;/ref&gt;ਗੈਰ ਨਜ਼ੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕੂਕਦਾ ਕਾਲਸਿਰਤੇ ਮੈਥੋਂ ਜਾਵਣੀ ਲਾਂਭਤਕਦੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਕੀਤਾ ਰਬ ਨੇ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦੇ ਨੂਰ ਥੀਂ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।&lt;/ref&gt;ਨੂਰ ਥੀਂ ਨੂਰ ਪੈਦਾ,ਗੰਦੀ ਦੁਧ ਤੋਂ ਗਈ &lt;ref&gt;ਸੁਭਾਅ।&lt;/ref&gt;ਤਾਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਸਮਝ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ਸੀ,ਮੇਟੀ ਦੂਈ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਲਕੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਖਾਨੇ ਇਸ਼ਕਦੇ ਵਿਚਨਾ ਝਾਤ ਮਾਰੀ,ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਤੂੰ ਰੌਸ਼ਨਜ਼ਮੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਕੀਤਾ ਕਦੀ ਹਿਸਾਬਨੀਗੁਜ਼ਰ ਗਈਦਾਅਗੇ ਸੋਚਿਆ ਵਕਤ ਅਖੀਰ ਨਾ ਓਏ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨਤੋਂ ਲਦਗਿਆਂਦੀ,ਦੇਖੀ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਮਿਸਲ&lt;ref&gt;ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ।&lt;/ref&gt; ਤਫਸੀਰ ਨਾ ਓਏ
{{Block center|21 ਇਕੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਇਕੀ ਸਾਲ ਇਨਸਾਨਦੀ ਉਮਰ ਹੋਈ,ਸਿਰਤੇ ਹੁਸਨ ਸੁਲਖਣਾ ਔਣ ਲਗਾ
ਜਦੋਂ ਆਣ ਜਵਾਨ ਦੀ ਮੁਛ ਫੁਟੀ, ਉਸੇ ਵਕਤ ਸ਼ੁਕੀਨੀਆਂ ਲੌਣ ਲਗਾ
ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਿਆ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ, ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਫੀਆਂ ਗੌਣ ਲਗਾ
ਸੂਰਤ ਆਪਣੀ ਦੇਖਦਾ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਸੁਰਮਾਂ ਖੂਬ ਸਵਾਰ ਕੇ ਪੌਣ ਲਗਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਵਕਤ ਲੋਕੋ ਸੂਰਜ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਵਖੌਣ ਲਗਾ
ਬੂਟਾ ਅੰਬ ਦਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲਨ ਵੇਲੇ ਮੌਸਮ ਚੇਤ ਦੇ &lt;ref&gt;ਹਰਿਆਵਲ ਤੇ ਬੂਰ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣਾ ਰੰਗ।&lt;/ref&gt;ਰੰਗ ਵਟੌਣ ਲਗਾ
ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਯਾਦ ਮਰ ਜਾਵਣੇ ਦਾ ਜਾਨੀ ਸੂਚੀਆਂ &lt;ref&gt;ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ।&lt;/ref&gt;ਜਾਕਟਾਂ ਪੌਣ ਲਗਾ
ਦਾਰੂ ਕੰਜਰੀ ਮਾਸ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਵੇ ਖਟੀ ਬਾਪ ਦੀ ਮਰਦ ਲੁਟੌਣ ਲਗਾ
ਬਲੀ ਕਾਮ ਬਲਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚ ਆਇਆ,ਕੋਠੇ ਮੁਲਕ ਜਹਾਨ ਦੇ ਚੌਣ ਲਗਾ
ਚਿਟੇ ਕਪੜੇ ਥਾਨ ਪਸੰਦ ਨਾਹੀਂ, ਦੁਧ ਕਾਸ਼ਨੀ ਰੰਗ ਰੰਗੌਣ ਲਗਾ
ਚਾਰ ਰੋਜ਼ ਹੈ ਚਾਮ ਦੇ ਦਾਮ ਲੋਕੋ, ਹੇਮੂ ਬਾਣੀਏ ਵਾਂਗ ਚਲੌਣ ਲਗਾ
ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਕਫਨ&lt;ref&gt;ਮੌਤ ਦਾ ਕਫਨ।&lt;/ref&gt;ਮਿਲਸੀ ਬਾਣੇ ਕੰਜਰੀ ਵਾਂਗ ਲਗੌਣ ਲਗਾ
ਵਿਚ ਆਣਕੇ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਵੜਿਆ, ਹਥੀਂ ਪਕੜ ਕੇ ਡਾਂਗ ਡਰੌਣ ਲਗਾ
ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕਰੋਧ ਨੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਮਾੜਾ ਦੇਖ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਚੌਣ ਲਗਾ
ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸਮਾਂਵਦੀ ਵਿਚ ਜਾਮੇ, ਮੁਗਦਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠੌਣ ਲਗਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08woa5dxykab4ofz4cmlrp3symu49ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71572</id>
    <revision>
      <id>216276</id>
      <parentid>216012</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T13:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="4ia39fdfc647pplsiguv3w9h3a9lpks" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|16||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਜਰਦ ਗਾਜ਼ੀ, ਦੌਲਤ ਖਾਕ ਦੇ ਵਾਂਗ ਲੁਟੌਣ ਲਗਾ
ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ,ਨਾਲ &lt;ref&gt;ਆਕੜ ਖਾਂ, ਹੰਕਾਰੀ।&lt;/ref&gt;ਮੜਕਦੇ ਕਦਮ ਟਿਕੌਣ ਲਗਾ
ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਿਆ ਖੌਫ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ, ਨੂੰਹਾਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇਖ ਤਕੌਣ ਲਗਾ
ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਚੋਰੀਆਂ ਧਾੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੇਖੋ ਸੂਰਮਾ ਮਰਦ ਕਹੌਣ ਲਗਾ
ਨੇਕ ਚਲਣੀਆਂ&lt;ref&gt;ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ।&lt;/ref&gt; ਛਡ ਬਦਚਲਣ ਹੋਇਆ,ਮਾਉਂਬਾਪ ਨੂੰਰੋਜ ਸਤੌਣ ਲਗਾ
ਦੇਖੋ ਆਣ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਲਗਾ, ਪਾਪੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੁਖੌਣ ਲਗਾ
ਬਧਾ ਘੁਟ ਕੇ ਲਕ &lt;ref&gt;ਭੈੜੇ ਕੰਮ।&lt;/ref&gt;ਬਦਫੈਲੀਆਂ ਤੇ ਵਡਾ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੌਣ ਲਗਾ
ਕੰਮਾਂ ਖੋਟਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਚੇ ਰਬ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਭੁਲੌਣ ਲਗਾ
ਐਬਾਂ ਵਿਚ ਗਵਾਇਕੇ &lt;ref&gt;ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ।&lt;/ref&gt;ਯੂਬਾ ਵਸਥਾ, ਬੁਢਾ ਹੋਇਕੇ ਫਿਰ ਪਛਤੌਣ ਲਗਾ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ &lt;ref&gt;ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਅਠੋਤਰੀ ਪਕੜ ਮਾਲਾ, ਰੁਸੇ ਰਬ ਨੂੰ ਫੇਰ ਮਨੌਣ ਲਗਾ
{{Block center|22 ਬਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਬਾਈ ਸਾਲ ਅੰਦ੍ਰ ਬੈਠਾ &lt;ref&gt;ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਝਗੜੇ।&lt;/ref&gt;ਬੰਨ੍ਹ ਦਾਵੇ ਅਖੀਂ ਦੇਖਦਾ ਯਾਰ ਦਿਲਦਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਮਰਨ ਏਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਭੁਲਿਆ ਏ,ਅਖੀਂ ਦੇਖਦਾ ਆਣ ਸਰਦਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਹੋਵਣ ਜੁਦਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਯਾਰ ਯਾਰੋ,ਆਪ ਮਰਨਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਪਿਛੋਂ &lt;ref&gt;ਪਤਝੜ ਦਾ ਮੌਸਮ।&lt;/ref&gt;ਖਿਜ਼ਾਂ ਫਿਰ ਜਾਂਵਦੀ ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਪੁਤਰ ਛਡ ਕੇ ਬਾਗ ਬਹਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਮਗਰੋਂ ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸੁੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਜਦੋਂ ਬਾਣੀਏ ਛਡ ਬਜ਼ਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਤਦੋਂ ਖੇਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਗੁਲ ਹੁੰਦੀ, ਖੇਲਨ ਵਾਲੜੇ ਬਾਜੀਆਂ ਹਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਖਰੀਦਾਰ ਮੁੜ ਜਾਂਵਦੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਛਡ ਕੇ ਹਟ &lt;ref&gt;ਅਤਰ ਤੇਲ ਵਾਲੇ।&lt;/ref&gt;ਅਤਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਬੈਠ ਕੋਲ ਦੇ ਕੋਲ ਹਕੀਮ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਦੋਂ ਹੋਇ ਕੇ ਸਖਤ ਬੀਮਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਨਿਕਲੇ ਜਿੰਦ ਨਾ ਚੰਦਰੀ ਓਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਹੋਇ ਕੇ ਸਖਤ ਲਾਚਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਓਸ ਘੜੀ &lt;ref&gt;ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ।&lt;/ref&gt;ਕਿਆਮਤਾਂ ਔਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਜੇਹੜੇ ਘੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਗਮਖਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਮਾਲਮ ਦਰਦ ਲੋਕੋ ਦਰਦ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਣਾਂ ਪਾਇਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਆਪ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰਕੇ ਦੇ ਕੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਗਮਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਪਿਛੋਂ ਉਮਰ ਦਾ ਰੋਵਣਾ ਪੇਸ਼ ਆਵੇ, ਹਸਕੇ ਜਗ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰ ਤੁਰਦੇ
ਫੇਰ ਸ਼ਕਲ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦੀ, ਦੇ ਕੇ ਨਜ਼ਾ ਵਕਤ ਦੀਦਾਰ ਤੁਰਦੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ia39fdfc647pplsiguv3w9h3a9lpks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71577</id>
    <revision>
      <id>216292</id>
      <parentid>216023</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="8e7x0pk8y4o15shv39qun7jp0il71qa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|21||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਐਵੇਂ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਟੋਲਦਾ ਏ, ਦੁਖ ਮਰਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹਟਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਘੋਲ ਘੋਲਕੇ ਦੋਂਵਦਾ ਲਖ ਪੁੜੀਆਂ,ਜਾਂਦੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਟਕਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਪੁਛਦਾ ਫਿਰੇ ਇਹ ਪੰਡਤਾਂ ਪਾਂਧਿਆਂਨੂੰ, ਰੋਗ ਮਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਬਤਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਐਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਆਪਣੇ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ, ਦੁਖ ਅੰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੰਡਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਸਾਰੀ ਉਮ੍ਰ ਤੂੰ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨ ਪੜ੍ਹਦਾ,ਹਰਫਇਸ਼ਕ ਵਾਲਾਹਥ ਆਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਨਾ ਤੇ ਏਸਨੇ ਸਮਝਣੀ ਰਮਜ਼ ਗੁਝੀ, ਭਰਮ ਏਸਦੇ ਦਿਲ ਚੋਂ ਜਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਬਿਨਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦੋਂ ਰਹੇਗਾ ਉਰੇ ਬੈਠਾ, ਮੰਜ਼ਲ ਹਕ ਤੇ ਕਿਨੇ ਪਹੁੰਚਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਓਥੇ ਸੀਸ ਦੀ ਭੇਟ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੁੰਦੀ, ਐਪਰ ਏਸ ਨੇ ਸੀਸ ਕਟਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਗੁਰਾਂ ਪੂਰਿਆਂ ਸੂਰਿਆਂ ਬਾਝ ਏਹਨੂੰ, ਕਿਨੇ ਪਕੜ ਅਗਾਂਹ ਲੰਘਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਆਖਰਕਾਰ ਮਰ ਜਾਵਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਬਾਝੋਂ ਏਦੇ ਯਾਰਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਲਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਮਰਸੀ ਕਿਨੇ ਆਬਿਹਯਾਤ ਪਿਲਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਨਾ ਕੋਈ ਹਾਕਮ ਅਦਲੀ ਗੁਰੂ ਲਭਾ,ਝਗੜਾ ਏਸਦਾ ਕਿਸੇ ਮੁਕਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਜਿਚਰ ਕਰੇ ਨਾ ਦਿਲਦੀ ਦੂਰ ਦੂਈ,ਕਦੀ ਯਾਰ ਨੇ ਮੁਖ ਦਿਖਲਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਬਿਨਾਂ ਪੂਰਿਆਂ &lt;ref&gt;ਗੁਰੂਆਂ&lt;/ref&gt;ਕਾਮਲ ਮੁਰਸ਼ਦਾਂਤੋਂ,ਕਿਨੇ&lt;ref&gt; ਰਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਬਕ।&lt;/ref&gt; ਵਾਹਦਤੀ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਨਾ ਕੋਈ ਏਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ, ਮਜ਼ਬੀ ਕੈਦ ਤੋਂਕਿਨੇ ਛੁਡਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਲੈ ਜੇਹੜਾ ਦਸਿਆ ਗੁਰਾਂ ਭੁਲਾਵਣਾ ਨਹੀਂ
{{Block center|27 ਸਤਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਸਤਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਹੋਈ ਭੁਲ ਗਿਆ ਲੋਕੋ ਮਹਾਰਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਹੁਸਨ ਮਚਿਆ ਮ੍ਰਿਗਦੇ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਸਾੜ ਸਿਟਿਆ ਮੜਕ ਮਜਾਜ਼ ਇਸਨੂੰ
ਵਾਂਗ &lt;ref&gt;ਝਲਿਆਂ ਵਾਂਗ।&lt;/ref&gt;ਬੌਰਿਆਂ ਮਸਤ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਯਾ, ਕੰਨੀਂ ਸੁਣੇ ਨ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਵਡੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੇਡ ਮਜ਼ਾਜ ਹੋਯਾ, ਜਦੋਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੁਸਨ ਦਾ ਤਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਜੋਬਨ ਜੋਰ ਤੇ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਭਰਿਆ ਦਿਸਦਾ ਆਪਣੇ ਜੇਡ ਨ ਆਜ ਇਸਨੂੰ
ਨਹੀਂ ਆਜ਼ਜੀ ਨ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਦਬ ਲਿਹਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਂਹਵਦਾ ਏ, ਨਹੀਂ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾਉ ਤੇ ਲਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਪਟੂ ਜੰਮਿਆ ਪੁਠੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਨਹੀਂ ਭਾਂਵਦਾ ਜਗਤ ਰਿਵਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਰੋਜ਼ ਮੁਖ ਤੇ ਅਤਰ ਫੁਲੇਲ ਮਲਦਾ, ਸਜਦੀ ਕੰਜਰੀ ਵਾਂਗ ਪਸ਼ਵਾਜ ਇਸਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8e7x0pk8y4o15shv39qun7jp0il71qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71578</id>
    <revision>
      <id>216278</id>
      <parentid>216027</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3751" sha1="dbqtoae438bsu1ukl5uclsy9mej6z11" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|22||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪਾਪੀ ਚੰਦਰਾ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠਾ,ਜਿਹੜਾ ਰਬ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਕੰਮਾਂ ਖੋਟਿਆਂ ਵਿਚ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ ਦਿਤੀ ਰਬ ਨੇ ਉਮਰ ਦਰਾਜ਼ ਇਸਨੂੰ
ਦੇਵਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਦੇਵੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰਿਜਕ ਅਨਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਪੜਕੇਇਲਮ ਨਅਮਲਅਮਾਲਕੀਤਾ,ਕਰਨੇਆਂਵਦੇ ਬਹੁਤ ਇਤਰਾਜ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਇਕਾਂਤ।&lt;/ref&gt;ਗੋਸ਼ੇ ਬੈਠ ਨਾ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਾ ਬੰਦਗੀ।&lt;/ref&gt;ਵਿਰਦ ਵਜੈਦ ਕੀਤੇ, ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਸਾਰੰਗੀ ਸਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗੂ, ਦੇਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਮੂਲ ਵਿਆਜ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਘੜਾ ਗਾਗਰ।&lt;/ref&gt;ਗਾਗਰ ਜਦੋਂ ਕਲਬੂਤ ਦੀ ਫਟ ਜਾਸੀ ਨਹੀਂ ਲਗਣਾ ਪ੍ਰਤਕੇ &lt;ref&gt;ਟਾਂਕਾ ਨਹੀ ਲਗਦਾ।&lt;/ref&gt;ਪਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮਰ ਜਾਵਣਾ ਚਿੜੀ ਵਾਂਗੂ ਪੈਣਾ ਉਠ ਅਚਾਨਕੀ ਬਾਜ ਇਸਨੂੰ
{{center|28 ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ ਅਕਲਾਂ ਕਿਤੇ ਨ ਗਾਫਲਾ ਆਈਆਂ ਈਂ
ਏਹਨਾਂ ਝੂਠਿਆਂ ਧੰਦਿਆਂਵਿਚਪਿਆਰੇ,ਕਈਬੀਤੀਆਂਬਰਸ ਛਿਮਾਹੀਆਂ ਈਂ
ਰਸਾ ਮੋਹ ਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਗਲ ਤੇਰੇ, ਭੂਆ ਮਾਸੀਆਂ ਕੁੜਮ ਜਵਾਈਆਂ ਈਂ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ, ਲੋਰੀ ਦੇਕੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਮਾਈਆਂ ਈਂ
ਸੰਗਲ ਪਾਇਕ ਪਿਆਰ ਮੁਹਬਤਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਛਡਿਆ ਭਾਬੀਆਂ ਭਾਈਆਂ ਈਂ
ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਾਫਲਾ ਓਏ ਮਿਠਾਬੋਲਕੇਚਾਚੀਆਂਤਾਈਆਂ ਈਂ
ਵੀਰ ਵੀਰ ਕਰਕੇ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਏ, ਏਪਿਆਰੀਆਂਮਾਂਦੀਆਂਜਾਈਆਂ ਈਂ
ਏਸ ਕੁੜਮ ਕੁਟੰਬ ਨੇ ਪਿਆਰ ਪਾਕੇ, ਸਿਰ ਮੁੰਨਿਆ ਵਾਂਗਰਾਂ ਨਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੇਖ ਲਵਾਂਗੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਹਬਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਈਂ
ਗਲ ਭੁਲ ਗਈ ਮਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਕੇ, ਕੀਤੀ ਹੋਸ਼ ਨ ਵਾਂਗਸ਼ੁਦਾਈਆਂ ਈਂ
ਏਸੇ ਨਫੇ ਦੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ, ਰਿਹਾ ਪਾਲਦਾ ਮਝੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਈਂ
ਖਾ ਛਡਿਆ ਮਾਸ ਕਸਾਬ &lt;ref&gt;ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ।&lt;/ref&gt;ਜਾਨੀ, ਪਹਿਨ ਛਡੀਆਂ ਗਰਮ ਤੁਲਾਈਆਂ ਈਂ
ਰਹਿਕੇ ਵਿਚ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਮੌਜ ਮਾਣੇਂ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਅਤਰ ਟਿਕਾਈਆਂ ਈਂ
ਦਿਨ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ, ਸਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਣ ਰਜਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੌਲਤਮਾਲ ਜਗੀਰ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋਯੋਂ, ਬਾਹਰੋਂ ਔਂਦੀਆਂ ਦੇਖ &lt;ref&gt;ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾ।&lt;/ref&gt;ਵੰਡਾਈਆਂ ਈਂ
ਪੈਣ ਸ਼ੌਕੀਆ ਕੋਟ ਪਤਲੂਣ ਬਰਦੀ, ਦੇਵੇਂ ਪਲਿਓਂ ਡਬਲ ਸੁਆਈਆਂ ਈ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dbqtoae438bsu1ukl5uclsy9mej6z11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216279</id>
      <parentid>216278</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="q9ebgp16pez69qc4t9tk0pexdsbvf64" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|22||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪਾਪੀ ਚੰਦਰਾ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠਾ,ਜਿਹੜਾ ਰਬ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਕੰਮਾਂ ਖੋਟਿਆਂ ਵਿਚ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ ਦਿਤੀ ਰਬ ਨੇ ਉਮਰ ਦਰਾਜ਼ ਇਸਨੂੰ
ਦੇਵਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਛਡ ਬੈਠਾ, ਦੇਵੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰਿਜਕ ਅਨਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਪੜਕੇਇਲਮ ਨਅਮਲਅਮਾਲਕੀਤਾ,ਕਰਨੇਆਂਵਦੇ ਬਹੁਤ ਇਤਰਾਜ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਇਕਾਂਤ।&lt;/ref&gt;ਗੋਸ਼ੇ ਬੈਠ ਨਾ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਾ ਬੰਦਗੀ।&lt;/ref&gt;ਵਿਰਦ ਵਜੈਦ ਕੀਤੇ, ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਸਾਰੰਗੀ ਸਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗੂ, ਦੇਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਮੂਲ ਵਿਆਜ ਇਸਨੂੰ
&lt;ref&gt;ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਘੜਾ ਗਾਗਰ।&lt;/ref&gt;ਗਾਗਰ ਜਦੋਂ ਕਲਬੂਤ ਦੀ ਫਟ ਜਾਸੀ ਨਹੀਂ ਲਗਣਾ ਪ੍ਰਤਕੇ &lt;ref&gt;ਟਾਂਕਾ ਨਹੀ ਲਗਦਾ।&lt;/ref&gt;ਪਾਜ ਇਸਨੂੰ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮਰ ਜਾਵਣਾ ਚਿੜੀ ਵਾਂਗੂ ਪੈਣਾ ਉਠ ਅਚਾਨਕੀ ਬਾਜ ਇਸਨੂੰ
{{Block center|ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਗਈ ਉਮਰ ਅਠਾਈਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ ਅਕਲਾਂ ਕਿਤੇ ਨ ਗਾਫਲਾ ਆਈਆਂ ਈਂ
ਏਹਨਾਂ ਝੂਠਿਆਂ ਧੰਦਿਆਂਵਿਚਪਿਆਰੇ,ਕਈਬੀਤੀਆਂਬਰਸ ਛਿਮਾਹੀਆਂ ਈਂ
ਰਸਾ ਮੋਹ ਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਗਲ ਤੇਰੇ, ਭੂਆ ਮਾਸੀਆਂ ਕੁੜਮ ਜਵਾਈਆਂ ਈਂ
ਨਾ ਤੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗਲ ਦੇਖੀ, ਲੋਰੀ ਦੇਕੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਮਾਈਆਂ ਈਂ
ਸੰਗਲ ਪਾਇਕ ਪਿਆਰ ਮੁਹਬਤਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਛਡਿਆ ਭਾਬੀਆਂ ਭਾਈਆਂ ਈਂ
ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਾਫਲਾ ਓਏ ਮਿਠਾਬੋਲਕੇਚਾਚੀਆਂਤਾਈਆਂ ਈਂ
ਵੀਰ ਵੀਰ ਕਰਕੇ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਏ, ਏਪਿਆਰੀਆਂਮਾਂਦੀਆਂਜਾਈਆਂ ਈਂ
ਏਸ ਕੁੜਮ ਕੁਟੰਬ ਨੇ ਪਿਆਰ ਪਾਕੇ, ਸਿਰ ਮੁੰਨਿਆ ਵਾਂਗਰਾਂ ਨਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੇਖ ਲਵਾਂਗੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਹਬਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਈਂ
ਗਲ ਭੁਲ ਗਈ ਮਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਕੇ, ਕੀਤੀ ਹੋਸ਼ ਨ ਵਾਂਗਸ਼ੁਦਾਈਆਂ ਈਂ
ਏਸੇ ਨਫੇ ਦੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ, ਰਿਹਾ ਪਾਲਦਾ ਮਝੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਈਂ
ਖਾ ਛਡਿਆ ਮਾਸ ਕਸਾਬ &lt;ref&gt;ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ।&lt;/ref&gt;ਜਾਨੀ, ਪਹਿਨ ਛਡੀਆਂ ਗਰਮ ਤੁਲਾਈਆਂ ਈਂ
ਰਹਿਕੇ ਵਿਚ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਮੌਜ ਮਾਣੇਂ ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਅਤਰ ਟਿਕਾਈਆਂ ਈਂ
ਦਿਨ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿਤਾ, ਸਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਣ ਰਜਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੌਲਤਮਾਲ ਜਗੀਰ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋਯੋਂ, ਬਾਹਰੋਂ ਔਂਦੀਆਂ ਦੇਖ &lt;ref&gt;ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾ।&lt;/ref&gt;ਵੰਡਾਈਆਂ ਈਂ
ਪੈਣ ਸ਼ੌਕੀਆ ਕੋਟ ਪਤਲੂਣ ਬਰਦੀ, ਦੇਵੇਂ ਪਲਿਓਂ ਡਬਲ ਸੁਆਈਆਂ ਈ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9ebgp16pez69qc4t9tk0pexdsbvf64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71579</id>
    <revision>
      <id>216280</id>
      <parentid>216028</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3672" sha1="8uwcxsigp7yhnm68p62896vu9f0fj3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|23||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੇਵਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ ਨਿਆਮਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਪੁਚਾਈਆਂ ਈਂ
ਕੀਤਾ ਸ਼ੁਕਰ ਨਾ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਓਏ, ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਦੁਧ ਮਲਾਈਆਂ ਈਂ
ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੂੰ ਭੈੜੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਨੇਕ ਕਮਾਈਆਂ ਈਂ
ਸਚੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਵਣਜ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਸੌਦਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਾਈਆਂ ਈਂ
ਜਟਾ ਧਰਮ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾ ਬੋਇਆ ਈ,ਨਾਲ ਹਲਾਂਦੇ ਕੀਤੀਆਂ ਵਾਹੀਆਂ ਈਂ
ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰਕੇ ਪੈਰ ਧਰਿਆ ਵਿਚ ਡਿਗਿਆ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਈਂ
ਨਾ ਤੈਂ ਰਬ ਦੇ ਰਾਹਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ,ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਲਿਆ ਖੇਤ ਨਿਆਈਆਂ ਈਂ
ਪਾਕੇ ਕਪੜੇ ਟਹਿਲਦਾ ਵਿਚ ਗਲੀਆਂ, ਫਿਰੇ ਗਾਫਲਾਵਾਂਗ ਜਵਾਈਆਂ ਈਂ
ਸੋਇਆ ਪਲੰਘ ਤੇ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ,ਹੇਠਾਂ ਅਤਲਸਾਂ ਨਰਮ ਵਿਛਾਈਆਂ ਈਂ
ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸੜਕ ਉਪਰ ਟਮਟਮਾਂ ਭੀ &lt;ref&gt;ਉਮਦਾ।&lt;/ref&gt;ਫਸਟ ਬਣਾਈਆਂ ਈਂ
ਦਿਤੀ ਡੋਬ ਕੁਪਤਿਆਂ ਨੇਕਬਖਤੀ ਪਾਈਆਂ ਜਗ ਦੇ ਵਿਚ ਲੜਾਈਆਂ ਈਂ
ਬਣਿਆਂ ਸੂਰਮਾ ਧਾੜਵੀ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਖਾਵੇਂਲੁਟਕੇਜਾਂਦਿਆਂਰਾਹੀਆਂ ਈਂ
ਪਾਕੇ ਵੈਰ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜਾਂਨਾਲਬਾਜੀਆਂਲਾਈਆਂ ਈਂ
ਮਾਰੇਂ ਠਗੀਆਂ ਭੈੜਿਆਬੰਦਿਆਓਇਨਹੀਂਪਕੜੀਆਂਦਿਲੋਂ ਸਮਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫਸਾਦ ਦਾਬੀਜਬੋਵੇਂ,ਨਹੀਂਕੀਤੀਆਂ ਦਿਲੋਂ ਸਫਾਈਆਂ ਈਂ
ਨਹੀਂ ਆਪਣੇ ਹਕ ਤੇ ਸਬਰ ਕੀਤਾ, ਤਕੇ ਔਰਤਾਂ ਰੋਜ ਪਰਾਈਆਂ ਈਂ
ਕਦੀ ਸਮਝ ਪਿਆਰਿਆ ਮੰਨ ਕਹਿਣਾ ਆਰਫ ਦੇਵਦਾਰੋਜਦੁਹਾਈਆਂ ਈਂ
ਸਿਰ ਤੇ ਕੂਕਦੀ ਪਈ ਤਕਦੀਰ ਤੇਰੇ, ਨਾ ਕਰ ਗਾਫਲਾ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਈਂ
ਸਦਾ ਰਹੂ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਨਹੀਂ ਮੇਲਾ ਆਖਰ ਪੈਣੀਆਂਸਖਤ ਜੁਦਾਈਆਂ ਈਂ
ਚਰਖੀ ਮੁਕ ਚਲੀ ਤੇਰੀ ਆਤਸ਼ਬਾਜਾ, ਦਮ ਜਾਂਵਦੇ ਵਾਂਗ ਹਵਾਈਆਂ ਈਂ
&lt;ref&gt;ਸੁਆਂਹ ਜਾ ਬੋਹਲ।&lt;/ref&gt;ਬੋਹਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਿਨੇਰਾਤਦੋਵੇ,ਤੋਲੀਜਾਂਵਦੇ &lt;ref&gt;ਧੜਵਈ ਰਾਤ ਦਿਨ।&lt;/ref&gt;ਵਾਂਗ ਧੜਵਾਈਆਂ ਈਂ
ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਕਲਬੂਤ ਦੇ ਵਿਚਰਹਿਣੇਆਖਰ ਦਮਾਂ ਦੇ ਦੇਣੀਆਂਹਾਈਆਂ ਈਂ
ਅਗੇ ਦੇਵਣਾ ਪਵੇਗਾ ਠੀਕ ਲੇਖਾ,ਕਤਲਛੁਰੀ ਨਾਲਕੀਤੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਈਂ
ਸੋਚ ਗਾਫਲਾ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਗਲਾਂਤਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂਆਈਆਂ ਈਂ
ਸੋਹਣੀ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਚਾਲ ਤੇਰੀ, ਮਕਾ ਸ਼ੌਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜਾਈਆਂ ਈ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8uwcxsigp7yhnm68p62896vu9f0fj3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71593</id>
    <revision>
      <id>216281</id>
      <parentid>216030</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3932" sha1="j9ui69okjrvm7gtakg6d33xxyge1af1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|24||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਹਛਾ ਟਪ ਲੈ ਮੋਟਿਆ &lt;ref&gt;ਦੁੰਬਾ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ ਈਦ ਬਕਰੀਦ ਵਾਸਤੇ।&lt;/ref&gt;ਦੁੰਬਿਆ ਓਏ, ਕਦੀ ਆਵਣਾ ਹਥ ਕਸਾਈਆਂ ਈਂ
ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਚੋਰੀਆਂ ਧਾੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਧੁੰਮੀਆਂ ਜਗ ਦੇ ਵਿਚ ਬੁਰਾਈਆਂ ਈਂ
ਪਿੰਡੀ ਛਡ ਸੈਂ ਦੁਲਿਆ ਭਟੀਆ ਓਏ ਕਈ ਔਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਬੁਰਾਈਆਂ ਈਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਮ੍ਰਿਗਾ ਤੇਰੇ ਪਕੜਨੇ ਨੂੰ &lt;ref&gt;ਹਰਨ ਫੜਨ ਦਾ ਫ਼ਾਹੀ।&lt;/ref&gt;ਹੇੜੀ ਕਾਲ ਨੇ ਗਡੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਈਂ
{{Block center|29 ਉਨਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਉਨਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ ਕੀਤਾਉਠਨਾਗਾਫਲਾ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਪਿਆ ਦਿਸਦਾ ਜਗਤ ਫਨਾਹ ਫਿਲਾ,ਨਾ ਤੈਂ ਕਢਿਆ ਖੁਦੀਗੁਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜੋ ਕੋਈ ਜਗਤ ਸਰਾਂਦੇਵਿਚਆਇਆ,ਛਡ ਤੁਰਗਿਆਜਗਤ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਿਨੇ ਜਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਕਿਤੇ ਲਭੀਖਾਂ ਤੂੰ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਯੂਸਫ ਨਬੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁਸੀਨ ਹੈਸੀ,ਛਡ ਤੁਰਗਿਆ ਮੁਲਕ ਕਨਯਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਕਲੋਲਕੀਤੇ, ਮਥਰਾ ਵਿਚ ਤੂੰ ਦੇਖ ਲੈ ਕਾਹਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿਚਸੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ, ਕਿਥੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਚਲੇ ਗਏ &lt;ref&gt; ਵਡੇ।&lt;/ref&gt;ਨਮਰੂਦ &lt;ref&gt;ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ।&lt;/ref&gt;ਫਰਊਨ ਜਿਹੇ ਜੋਹੜੇ ਮਾਰਦੇ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਿਨਾਂ ਕਿਲੇ ਤੇ ਕੋਟ ਉਸਾਰ ਛਡੇ ਗਏ ਛਡ ਕੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਹਿਕਮਤ ਵੈਦਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਖ਼ਾਧਾਮੰਤਨੇਉਸ ਲੁਕਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਢਾਹਿਆ ਮੌਤ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਦਾਉ ਲਾਕੇ,ਰੁਸਤਮਮਾਉਂਦੇਪੁਤਜਵਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਿਥੇ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਜਾ ਖਤਮ ਹੋਏ, ਜਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ ਮੁਲਕ ਮੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਕੈਸੇ ਨਬੀ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋਏ, ਪੜ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ ਕਦੀ ਕੁਰਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਤਿੰਨ ਕਾਲ ਯੇਹ ਜਗਤ ਨ ਸਤ ਬੰਦੇ, ਪੜਕੇ ਲੈ ਦੇਖ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਗਤ ਮਿਥਿਆ ਬ੍ਰਹਮਨੂੰ ਮੌਤਕਹਿੰਦਾ,ਜਦੋਂ ਪਾਂਵਦਾ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਦਿਲਾ ਮੇਰਿਆ ਛਡ ਹੰਕਾਰ ਮਸਤੀ, ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਕੇ ਖੁਦੀ ਗੁਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਕਟੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਜਾਵੇ ਦਾਵਾਬੰਨ੍ਹਣਾਬੁਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਕੋਈ ਰੋਜ ਤੂੰ ਵੇਚ ਲੈ ਸੁਖਨ ਸੌਦਾ ਛਡ ਚਲਣਾ ਜਿਸਮ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਚਿਤ ਚਾਂਹਵਦਾ ਮੌਤ ਜਦ ਯਾਦ ਆਵੇ, ਢਾਹ ਸੁਟੀਏ ਬਣੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਪੈਂਦਾ ਚੜ੍ਹੀ ਹਜਾਰ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਘਾਟਾ, ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਨਫੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀਆਯਾਦ ਕਰਦਾ ਦੇਂਦਾ ਰਿਜ਼ਕਹਮੇਸ਼ ਜੋਖਾਨ ਨੂੰ ਓਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j9ui69okjrvm7gtakg6d33xxyge1af1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71594</id>
    <revision>
      <id>216282</id>
      <parentid>216250</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3898" sha1="0u5pmv83yr0crjmpciw6iqrhdl29ocq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|25||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੰਗਲੋਭੀਆ ਨਿਤ ਬੇਗਿਣਤ ਮਾਯਾ, ਅਡੇ ਹਥ ਜਿਉਂ ਮੰਗਤਾ ਦਾਨ ਨੂੰ
ਚਾਰ ਰੋਜ਼ ਜਹਾਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਪਿਛੇ, ਵੇਚ ਛਡਿਆ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਰੰਗੀਲੜਾ ਛਡ ਜਾਣਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖ ਸੀ ਖੜੀ ਬਬਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਦੀ ਬਣੀ ਪਾਪੀ, ਸਿਰ ਤੇ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਲੈ ਜਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨ ਇਸਨੂੰ ਖਲਕ ਸਮਝੀਂ, &lt;ref&gt;ਕਾਲ ਦਾ ਖਾਜਾ।&lt;/ref&gt;ਬਣਿਆ ਖਾਣਾਏ ਮੌਤ ਦੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
{{center|30 ਤੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਤੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਤੇਰੀ, ਕੀਤੀ ਗਾਫਲਾ ਅਕਲ ਸ਼ਹੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਖਪਦਾ ਰਿਹਾ ਵਿਚ ਝੂਠਿਆਂ ਧੰਦਿਆਂ ਦੇ ਦਿਤੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹਜ਼ੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਡੁਬਾ ਖੁਦੀ ਤਕਬਰੀ ਵਿਚ ਬੰਦੇ, ਕਦੀ ਠਾਰਿਆ ਦਿਲ ਤੰਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਦਿਲਬਰ ਯਾਰ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਦੀਦਾਰ ਹੋਵੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਗਰਬ ਗਰੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਮੈਂ ਰਬ ਕਹੇ ਜ਼ਬਾਨ ਥੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਿਧਾ ਗਿਆ ਤੂੰ ਵਾਂਗ &lt;ref&gt;ਮਨਸੂਰ ਸੱਚਾ ਫਕੀਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਨ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਮਨਸੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਦ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ, ਹੋਇਆ ਪਾਪਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਸੀਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਸਫਾ ਹੋਵੇ, ਹੋਇਆ ਪਾਪਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ &lt;ref&gt;ਮਿਲਾਪ।&lt;/ref&gt;ਵਸਲ ਨਸੀਬ ਹੋਵੇ, ਦਿਲਬਰਪਕੜਿਆ ਵਾਂਗ ਜੰਮੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕਿਥੇ ਰਹੀ ਜੇ ਬੋਲ ਈਮਾਨਦਾਰੀ, ਹਟਿਆ ਖਾਣ ਤੋਂ ਗਾਫਲਾ ਸੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾਨਗੀ ਮਰਦ ਵਾਲੀ,ਹੋਯਾ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਖ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ, ਚੜਿਆ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਦੇ ਸਰੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਜਿਨੂੰ ਹਕ ਦੇ ਨੂਰਦਾ ਪਿਆ ਜਲਵਾ,ਸਾਬਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਵਾਂਗ ਕੋਹਤੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਗਲਾਂ ਹੰਸ ਹੁਮਾ ਦੀਆਂ ਕਰੇਂ ਬੈਠਾ, ਅਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਦੇ ਲੰਗੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਨੇ ਰਖਿਆ ਯਾਦ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਯਾਦ ਹਜੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕੀਤਾ ਕਿਸੇਦਾ ਦਿਲੋਂਵਿਸਾਰ ਦੇਣਾ,ਭਲਿਆ ਮਾਣਸਾਂ ਦਾਇਹ ਦਸਤੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤਾਂਹੀ ਇਲਮ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਮਹਿਰੂਮ ਖਾਲੀ,ਖਾਧੀ ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਘੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤਾਂਹੀ ਹਰੜ ਬਹੇੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਸਤਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਾਵੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ ਮੌਤਆਈ,ਕੀਤੀ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਮਰਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈਨਾਂ
{{Block center|31 ਇਕੱਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
 ਗਈ ਉਮਰ ਇਕਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਆਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੈਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0u5pmv83yr0crjmpciw6iqrhdl29ocq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216283</id>
      <parentid>216282</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="3iblgwknkkuw6isdomn192w36fa5h9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|25||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੰਗਲੋਭੀਆ ਨਿਤ ਬੇਗਿਣਤ ਮਾਯਾ, ਅਡੇ ਹਥ ਜਿਉਂ ਮੰਗਤਾ ਦਾਨ ਨੂੰ
ਚਾਰ ਰੋਜ਼ ਜਹਾਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਪਿਛੇ, ਵੇਚ ਛਡਿਆ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਰੰਗੀਲੜਾ ਛਡ ਜਾਣਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖ ਸੀ ਖੜੀ ਬਬਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਦੀ ਬਣੀ ਪਾਪੀ, ਸਿਰ ਤੇ ਕੂਕਦੀ ਮੌਤ ਲੈ ਜਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨ ਇਸਨੂੰ ਖਲਕ ਸਮਝੀਂ, &lt;ref&gt;ਕਾਲ ਦਾ ਖਾਜਾ।&lt;/ref&gt;ਬਣਿਆ ਖਾਣਾਏ ਮੌਤ ਦੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਓਏ
{{Block center|30 ਤੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਤੀਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਗਈ ਤੇਰੀ, ਕੀਤੀ ਗਾਫਲਾ ਅਕਲ ਸ਼ਹੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਖਪਦਾ ਰਿਹਾ ਵਿਚ ਝੂਠਿਆਂ ਧੰਦਿਆਂ ਦੇ ਦਿਤੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹਜ਼ੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਡੁਬਾ ਖੁਦੀ ਤਕਬਰੀ ਵਿਚ ਬੰਦੇ, ਕਦੀ ਠਾਰਿਆ ਦਿਲ ਤੰਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਦਿਲਬਰ ਯਾਰ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਦੀਦਾਰ ਹੋਵੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਗਰਬ ਗਰੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਮੈਂ ਰਬ ਕਹੇ ਜ਼ਬਾਨ ਥੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਿਧਾ ਗਿਆ ਤੂੰ ਵਾਂਗ &lt;ref&gt;ਮਨਸੂਰ ਸੱਚਾ ਫਕੀਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਨ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਮਨਸੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਦ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ, ਹੋਇਆ ਪਾਪਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਸੀਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਸਫਾ ਹੋਵੇ, ਹੋਇਆ ਪਾਪਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ &lt;ref&gt;ਮਿਲਾਪ।&lt;/ref&gt;ਵਸਲ ਨਸੀਬ ਹੋਵੇ, ਦਿਲਬਰਪਕੜਿਆ ਵਾਂਗ ਜੰਮੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕਿਥੇ ਰਹੀ ਜੇ ਬੋਲ ਈਮਾਨਦਾਰੀ, ਹਟਿਆ ਖਾਣ ਤੋਂ ਗਾਫਲਾ ਸੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾਨਗੀ ਮਰਦ ਵਾਲੀ,ਹੋਯਾ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਖ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ, ਚੜਿਆ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਦੇ ਸਰੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਜਿਨੂੰ ਹਕ ਦੇ ਨੂਰਦਾ ਪਿਆ ਜਲਵਾ,ਸਾਬਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਵਾਂਗ ਕੋਹਤੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਗਲਾਂ ਹੰਸ ਹੁਮਾ ਦੀਆਂ ਕਰੇਂ ਬੈਠਾ, ਅਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਦੇ ਲੰਗੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਨੇ ਰਖਿਆ ਯਾਦ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਯਾਦ ਹਜੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਕੀਤਾ ਕਿਸੇਦਾ ਦਿਲੋਂਵਿਸਾਰ ਦੇਣਾ,ਭਲਿਆ ਮਾਣਸਾਂ ਦਾਇਹ ਦਸਤੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤਾਂਹੀ ਇਲਮ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਮਹਿਰੂਮ ਖਾਲੀ,ਖਾਧੀ ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਘੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਤਾਂਹੀ ਹਰੜ ਬਹੇੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਸਤਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਾਵੂਰ ਹੈਨਾਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ ਮੌਤਆਈ,ਕੀਤੀ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਮਰਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈਨਾਂ
{{Block center|31 ਇਕੱਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਗਈ ਉਮਰ ਇਕਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਆਈ ਕਿਤੇ ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੈਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3iblgwknkkuw6isdomn192w36fa5h9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71595</id>
    <revision>
      <id>216285</id>
      <parentid>216248</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="esoxblq0boi1umylf43d10drzaja7hb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|26||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਾਫਲ ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਂਗਰਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤੇ, ਦਿਤੇ ਦਮਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਤੈਨੂੰ
ਪਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ &lt;ref&gt; ਸਵਾਸਾਂ ਨੇ1 &lt;/ref&gt;ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਬੰਦੇ, ਰਬ ਭੇਜਿਆ ਕਰਨ ਵਪਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਮੁਕ ਜਾਣਾ, ਦੇਣੀ ਲੇਖ ਨਸੀਬ ਨੇ ਹਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੁਲਕ ਅੰਦਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੈਰ ਬਜ਼ਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਜਿਦਨ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਨਾ ਕੋਲ ਹੋਸੀ, ਚੁੱਕ ਲੈਣਗੇ ਚਾਰ ਕਹਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦਿਲਬਰਾ ਓਏ ਪਾਵਣ ਘੁਟਕੇ ਜਫੀਆਂ ਯਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਜਿਦਨ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਨਾ ਪਾਸ ਹੋਈ, ਸੁਟ ਆਉਣਗੇ ਚੁਕਕੇ ਬਾਹਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਗਾਫਲਾ ਓਏ, ਠਾਠਾਂ ਦੇਂਵਦਾ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਜਿਦਨ ਦਮਾਂਦੀ ਰਾਸ ਨਿਖੁਟ ਜਾਸੀ,ਬਣਸੀ ਦਿਲਬਰਾ ਸਖਤ ਲਾਚਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਭਖੁਸ਼ੀਆਂ,ਦੁਨੀਆਂਜਾਪਦੀ ਖਿੜੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਜਿਦਨ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਨਾ ਕੋਲ ਹੋਸੀ ਮੰਜੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਕਰਨ ਅਸਵਾਰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਜਣਾਂ ਓਏ, ਮਿਠੇ ਜਾਪਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਜਿਦਨ ਦਮਾਂ ਦਾ ਪਲਿਓਂ ਖਰਚ ਮੁਕਾ,ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਕਬਰ ਤਿਆਰ ਤੈਨੂੰ
ਏਹਨਾਂ ਦਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਖਾਣੇ ਵਾਸਤੇ ਅੰਬ ਅਨਾਰ ਤੈਨੂੰ
ਦਮ ਜਦੋਂ ਨਿਖੁਟ ਗਏ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਬਾਰਾਂ ਖਬਰਾਂ ਕਰਨਗੇ ਪਾਰ ਤੈਨੂੰ
{{Block center|32 ਬੱਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਬੜੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਬੰਦਾ ਸਮਝ ਬੈਠਾ, ਮੈਥੋਂ ਮੰਗਣਾ ਕਿਸੇ ਜਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਜਿਤਨਾ ਚਿਤ ਚਾਹਵੇ ਉਤਨਾ ਲੁਟਖਾਵਾਂ,ਮੈਥੋਂ ਮੰਗਣਾ ਕਿਸੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਨਾ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਕੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਣਾ ਕਿਸੇ &lt;ref&gt;ਦੁਖ ਭਾਵ ਜਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰ।&lt;/ref&gt;ਅਜ਼ਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕਹੇ ਨਾ ਦੋਸ਼ ਕੋਈ, ਭਲੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕੋਈ &lt;ref&gt;ਪੁੰਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਰਗਾਹ ਅੰਦਰ।&lt;/ref&gt;ਸਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਛੇ ਤਾਂ ਜਲਦ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ,ਆਖੇ &lt;ref&gt;ਸਮੁੰਦਰ।&lt;/ref&gt;ਬਹਿਰ ਤੋਂ ਜੁਦਾ&lt;ref&gt;ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੁਲਬਲਾ।&lt;/ref&gt;ਹਸਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਆਖੇ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨਾ ਦੀਨ ਸਚਾ, ਕੋਈ ਉਤਰੀ &lt;ref&gt;ਇਲਹਾਮੀ ਰੱਬੀ ਕਿਤਾਬ।&lt;/ref&gt;ਅਹਿਲ ਕਿਤਾਬ, ਨਾਹੀਂ
ਸੌਖੀ ਨਿਕਲੂ ਜਾਨ ਵਜੂਦ ਵਿਚੋਂ, ਹੋਣਾ &lt;ref&gt;ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਡਰ।&lt;/ref&gt;ਨਿਜ਼ਾ ਦੇ ਵਕਤ ਬੇਤਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਪਾਪੀ ਸਮਝਦਾ ਮਾਰਦੀ ਝੂਠ ਦੁਨੀਆਂ,ਸਮਝੇ ਆਪਨੂੰ ਕਦੇ &lt;ref&gt;ਝੂਠਾ।&lt;/ref&gt;ਕਜਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਮੂਰਖ ਆਖਦਾ ਏ ਦੁਨੀਆਂ ਬਣੀ ਐਵੇਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨਾਹੀਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>esoxblq0boi1umylf43d10drzaja7hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71596</id>
    <revision>
      <id>216287</id>
      <parentid>216033</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="mmh22jafygxri0g2rx9jwg08bdvecjh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|27||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਲ ਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਜੀਭ ਹੁੰਦਿਆਂ ਲਾ ਜਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਵਿਚ ਖੁਦੀ ਦੇ ਮਸਤ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਇਆ, ਕਦੀ ਛੱਡਦਾ ਕਰਮ ਖਰਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਵਿਚ ਫਖਰ &lt;ref&gt;1 ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਆਕੜ&lt;/ref&gt;ਤਕੱਬਰੀ ਆਣ ਬੈਠੀ ਕਰੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਦਬ ਅਦਾਬ ਨਹੀਂ
ਸਦਾ ਰਹੇ ਕਰੋਧ ਦੇ ਵਿਚ ਸੜਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਛੱਡਦਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਏਥੇ ਆਣਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਬੈਠਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਸਮਝਦਾ ਮਿਸਲ &lt;ref&gt;ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ।&lt;/ref&gt;ਖੁਆਬ ਨਾਹੀਂ
ਮਾਲਕ ਭੁਲਿਆ ਮੜਕਦੀ ਤੋਰ ਤੁਰਦਾ, ਖੁਦੀ ਛੋਡਦਾ ਵਾਂਗ ਨਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਕਰਦਾ ਰੀਸਹੈ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਐਪਰਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲਰੁਬਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਦੌਲਤ ਮਾਲਦੇ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਹੋਯਾ, ਅਸਲੀ ਵਸਤ ਹੋਈ &lt;ref&gt;ਮਿਲਣ।&lt;/ref&gt;ਦਸਤਯਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਨੇਕ ਨਾਮਹੈ ਆਪਣੇਆਪ ਬਣਿਆ,ਮਿਲਿਆ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕਿਤਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਲੱਗਾ ਦੁਖ ਤੇ ਕਹੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਦਿਤਾ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਜੁਲਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਪਕੜੀ ਦੀਨਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ &lt;ref&gt;ਮਜਬੀ ਧੜੇਬੰਦੀ।&lt;/ref&gt;ਪੱਖਵਾਦੀ,ਕੀਤਾ &lt;ref&gt;ਦਵੈਤ।&lt;/ref&gt;ਦੂਈ ਦਾ ਦੂਰ ਨਕਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਭੁਖਾ ਦੇਖ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਵੇ, ਠੰਢਾ ਸਰਦ ਧਿਆਂਵਦਾ &lt;ref&gt;ਪਾਣੀ।&lt;/ref&gt;ਆਬ ਨਾਹੀਂ
ਕਰਦਾ ਛੁਰੀਦੇ ਨਾਲਹੈ ਕਤਲਗਊਆਂ,ਰਹਿਮ ਰਿਦੇਮੇਂਮਿਸਲਕਸਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਭਰ ਭਰ ਯਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਜਾਮਪੀਵੇ,ਹਟਦਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਬਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਸ਼ਰਮ ਲਾਹਕੇ ਵੇਖ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋਇਆ, ਮਰਦਾ ਡੁਬਕੇ ਵਿਚ ਤਲਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਗਲ ਕਰੇ ਮਨ ਭੌਂਦੀਆਂ ਦੋਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਜਿਚਰ ਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਨਾਬ ਨਾਹੀਂ
{{Block center|33 ਤੇਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਉਮਰ ਤੇਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਈ ਤੇਰੀ, ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਲਾਵਾਂਲੈ ਲਈਆਂ ਨਾਲਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ, ਉਪਰ ਬੈਠਕੇ ਨੀਂਗਰਾ ਖਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਨਾਲ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਮਹਿਲ ਮਹੱਲ ਪਾਏ, ਜੇਹੜੇ ਚਮਕਦੇ ਮਿਸਲ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਦਿਤੀਆਂ ਨੇ, ਦੰਦ ਚਮਕਦੇ ਵਾਂਗ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਖਾਵੇਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਲਵੇਂ ਹਵਾ ਠੰਢੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਗੈਸ ਤੇ ਲੈਂਪ ਜਗਦੇ, ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਘਰੀਂ ਰੱਬ ਨੇ ਨਫਰ ਗੁਲਾਮ ਦਿਤੇ, ਘੰਟੇ ਖੜਕਦੇ ਵਾਂਗ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਜਾਰੀ ਹੁਕਮ ਹਕੂਮਤਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ, ਖੜੇ ਅਰਦਲੀ ਰਾਜਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਦਸਤ ਖਾਨ ਵਿਛਾਇਕੇ ਤਵਾਮ ਖਾਵੇਂ, ਨਹਾਵੇਂ ਬੈਠਕੇਹੇਠ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਦੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmh22jafygxri0g2rx9jwg08bdvecjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216288</id>
      <parentid>216287</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="hjcx7cslicjwkqk4y8rmst5f4psa85x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|27||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਲ ਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਜੀਭ ਹੁੰਦਿਆਂ ਲਾ ਜਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਵਿਚ ਖੁਦੀ ਦੇ ਮਸਤ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਇਆ, ਕਦੀ ਛੱਡਦਾ ਕਰਮ ਖਰਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਵਿਚ ਫਖਰ &lt;ref&gt;1 ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਆਕੜ&lt;/ref&gt;ਤਕੱਬਰੀ ਆਣ ਬੈਠੀ ਕਰੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਦਬ ਅਦਾਬ ਨਹੀਂ
ਸਦਾ ਰਹੇ ਕਰੋਧ ਦੇ ਵਿਚ ਸੜਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਛੱਡਦਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਏਥੇ ਆਣਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਬੈਠਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਸਮਝਦਾ ਮਿਸਲ &lt;ref&gt;ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ।&lt;/ref&gt;ਖੁਆਬ ਨਾਹੀਂ
ਮਾਲਕ ਭੁਲਿਆ ਮੜਕਦੀ ਤੋਰ ਤੁਰਦਾ, ਖੁਦੀ ਛੋਡਦਾ ਵਾਂਗ ਨਵਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਕਰਦਾ ਰੀਸਹੈ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਐਪਰਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲਰੁਬਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਦੌਲਤ ਮਾਲਦੇ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਹੋਯਾ, ਅਸਲੀ ਵਸਤ ਹੋਈ &lt;ref&gt;ਮਿਲਣ।&lt;/ref&gt;ਦਸਤਯਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਨੇਕ ਨਾਮਹੈ ਆਪਣੇਆਪ ਬਣਿਆ,ਮਿਲਿਆ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕਿਤਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਲੱਗਾ ਦੁਖ ਤੇ ਕਹੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਦਿਤਾ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਜੁਲਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਪਕੜੀ ਦੀਨਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ &lt;ref&gt;ਮਜਬੀ ਧੜੇਬੰਦੀ।&lt;/ref&gt;ਪੱਖਵਾਦੀ,ਕੀਤਾ &lt;ref&gt;ਦਵੈਤ।&lt;/ref&gt;ਦੂਈ ਦਾ ਦੂਰ ਨਕਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਭੁਖਾ ਦੇਖ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਵੇ, ਠੰਢਾ ਸਰਦ ਧਿਆਂਵਦਾ &lt;ref&gt;ਪਾਣੀ।&lt;/ref&gt;ਆਬ ਨਾਹੀਂ
ਕਰਦਾ ਛੁਰੀਦੇ ਨਾਲਹੈ ਕਤਲਗਊਆਂ,ਰਹਿਮ ਰਿਦੇਮੇਂਮਿਸਲਕਸਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਭਰ ਭਰ ਯਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਜਾਮਪੀਵੇ,ਹਟਦਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਬਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਸ਼ਰਮ ਲਾਹਕੇ ਵੇਖ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋਇਆ, ਮਰਦਾ ਡੁਬਕੇ ਵਿਚ ਤਲਾਬ ਨਾਹੀਂ
ਗਲ ਕਰੇ ਮਨ ਭੌਂਦੀਆਂ ਦੋਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਜਿਚਰ ਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਨਾਬ ਨਾਹੀਂ
{{Block center|33 ਤੇਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਉਮਰ ਤੇਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋਈ ਤੇਰੀ, ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਲਾਵਾਂਲੈ ਲਈਆਂ ਨਾਲਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ, ਉਪਰ ਬੈਠਕੇ ਨੀਂਗਰਾ ਖਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਨਾਲ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਮਹਿਲ ਮਹੱਲ ਪਾਏ, ਜੇਹੜੇ ਚਮਕਦੇ ਮਿਸਲ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਦਿਤੀਆਂ ਨੇ, ਦੰਦ ਚਮਕਦੇ ਵਾਂਗ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਖਾਵੇਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਲਵੇਂ ਹਵਾ ਠੰਢੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਗੈਸ ਤੇ ਲੈਂਪ ਜਗਦੇ, ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਘਰੀਂ ਰੱਬ ਨੇ ਨਫਰ ਗੁਲਾਮ ਦਿਤੇ, ਘੰਟੇ ਖੜਕਦੇ ਵਾਂਗ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਜਾਰੀ ਹੁਕਮ ਹਕੂਮਤਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ, ਖੜੇ ਅਰਦਲੀ ਰਾਜਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਦਸਤ ਖਾਨ ਵਿਛਾਇਕੇ ਤਵਾਮ ਖਾਵੇਂ, ਨਹਾਵੇਂ ਬੈਠਕੇਹੇਠ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਦੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hjcx7cslicjwkqk4y8rmst5f4psa85x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71597</id>
    <revision>
      <id>216289</id>
      <parentid>216034</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3748" sha1="2bp51hdx4x0szr46ebvp0euts6ykh41" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|28||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੈਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਦੁਧ ਦੇ ਪੁਤ ਬਖਸ਼ੇ, ਚੁੰਮੇਂ ਮੁਖੜੇ ਲਾਲ ਦੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਗਾਫਲਾ ਓਏ, ਲਾਏ ਬਾਗ ਤੋਂ ਦਾਖ ਛੁਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦੇ
ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦੱਬ ਛੱਡੀ, ਘਰ ਵਿਚ ਨਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਵਿਸਰ ਗਿਆ ਏ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਲਾਲ &lt;ref&gt;ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੇ ਮਹਿਲ।&lt;/ref&gt;ਪਟਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਭੁਲਾਰਾਂਝਣਾਂ ਯਾਰ ਮਹਿਬੂਬ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਚ ਆਇਕੇ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਇਕ ਰਾਮ ਦੇਨਾਮ ਬਾਝੋਂ ਘਾਟਾ ਪੈਗਿਆ ਵਾਂਗ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਦੇ
{{Block center|34 ਚੌਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਚੌਤੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ ਤੇਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਬੰਦਿਆ ਰਿਹਾ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਸ ਚਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈ, ਏਹੋ ਚਿਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਪੰਜ ਤੱਤ &lt;ref&gt;ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ।&lt;/ref&gt;ਕਲਬੂਤ ਵਲੈਤ ਅੰਦਰ, ਚਿਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਸੇ ਚਿਤ &lt;ref&gt;ਬਦਮਾਸ਼।&lt;/ref&gt;ਬਦਕਾਰ ਨੂੰ ਐਬ ਸਾਰੇ, ਇਹੋ ਪਾਪ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਸੇ ਚਿਤ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ &lt;ref&gt;ਨੇਕੀ ਦੇ ਕੰਮ।&lt;/ref&gt;ਨੇਕ ਬਖਤੀ, ਚਿਤ ਚੰਦਰਾ ਬਦੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਚੰਦਰਾ ਵੈਰ ਸਹੇੜ ਲੈਂਦਾ ਚਿਤ ਸਰਬ ਨੂੰ ਯਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਗੁਰੂ ਹੈ ਚਿਤ ਤੇ ਚਿਤ ਚੇਲਾ ਚਿਤ ਚਿਤ ਨੂੰ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਬਿਨ ਪੁਛਿਆਂ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ, ਚਿਤ ਚਿਤ ਨੂੰ ਮੋੜਲਿਆਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ &lt;ref&gt; ਕਲੇਸ਼।&lt;/ref&gt;ਵਿਖੇਪਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਏਹ ਚਿਤ ਸਮਾਧੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਹੀ &lt;ref&gt;ਡੱਬਾ।&lt;/ref&gt;ਇਸਤਗੁਫਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਏਹੋ ਚੋਰ ਥੀਂ ਕੁਤਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਪਿਆ ਦੌੜਦਾ ਮੁਕਿਆਂਨੂੰ, ਮੁਕੇ ਬਾਤ ਜਾਂ ਦਿਲੋਂ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਚੰਦਰਾ ਸਮਝ ਦਵੈਤ ਬਹਿੰਦਾ, ਚਿਤ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਮ ਉਠਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਰਬ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦਾ, ਚਿਤ ਰਬ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਵਿਛੋੜਦਾ ਯਾਰ ਨਾਲੋਂ,ਚਿਤ ਯਾਰ ਦਿਲਦਾਰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਪਿਆਰਿਆਂ ਲਭ ਲੈਂਦਾ, ਚਿਤ ਆਪਣੀ ਵਸਤ ਗਵਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਏਹੋ ਚਿਤ ਚੁਰਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦਾ ਏਹੋ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਚੰਦਰਾ ਨਬੀ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਨੂੰ, ਚੁਕ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ ਫਰਸ਼ ਪਟਕਾਉਂਦਾ ਈ
ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੌੜਦਾ ਚਿਤ ਪਾਪੀ, ਚਿਤ ਜਾਇਕੇ ਮੋੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਈਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2bp51hdx4x0szr46ebvp0euts6ykh41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71598</id>
    <revision>
      <id>216290</id>
      <parentid>216040</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="gzcgoxbx2is9wodgr8i2u7mob2njzc7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|29||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਚਿਤ ਕਰੇ ਬੇਅਕਲੀ ਕੰਮ ਯਾਰੋ, ਮਤਾਂ ਚਿਤ ਨੂੰ ਚਿਤ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਉਮਰਦਾ ਵਿਗੜਿਆਸੌਰਜਾਂਦਾ,ਚਿਤ ਵਿਗੜਿਆਸੂਤ ਨਆਉਂਦਾ ਈਂ
ਅੰਦਰ ਅਖੀਆਂ ਚਿਤਨੂੰ ਰਬ ਲਾਈਆਂ,ਸਭ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਤ ਦਿਸਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਸੋਈ ਇੰਦਰੇ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਿਤ ਫੁਰਮਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚ ਕਾਬੂ, ਇਹੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
{{Block center|35 ਪੈਂਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਪਾਵੇ ਮੋਖ ਪਦਵੀ, ਐਸਾ ਜਗ ਤੇ ਕੌਣ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਗਮਨਾਕ ਦਿਲਦਾਰ ਯਾਰੋ,ਜਾਂਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਦਿਲਗੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਦੇ ਸ਼ਿਸਤ ਲਾਵੇ, ਅਗੇ ਯਾਰ ਦੀ ਧਰੀ ਤਸਵੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ &lt;ref&gt;ਝੂਠ।&lt;/ref&gt;ਕੁਫਰ ਦੇ &lt;ref&gt;ਜੰਦਰਾ।&lt;/ref&gt;ਕੁਲਫ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁਟੇ ਨੂਰ ਹਕ ਬੀ &lt;ref&gt;3 ਗਿਆਨਵਾਨ।&lt;/ref&gt;ਰੋਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਟੀਕਾਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਮੁਤਰਜਮਾਂ ਫਤੇ ਪਾਵੇ, ਜੀਹਦੀ ਕੁਲ ਬੇਨੁਕਸ ਨਤਸੀਰ ਹੋਵੇ
&lt;ref&gt;ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਕਾਤਬ ਕੌਣ ਹੈ ਅਮਲਕਿਤਾਬ ਲਿਖੇ ਸਾਰੀਗਲਤੀਓਂ ਬਿਨਾਂ ਤਹਿਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੌਣ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਇਨਸਾਨ ਯਾਰੋ, ਜੀਦੀ &lt;ref&gt;ਮਿਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਖੁਲਕ ਸੇ ਭਰੀ ਤਕਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਅਜਬ ਜੋੜਾ,ਲੋਈ ਵਾਂਗ ਤੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਹੋਵੇ
ਸਮਝੇ ਏਕਤਾ ਛੋਡ ਕੇ ਪਖਵਾਦੀ, ਸਚੇ ਰਬ ਦਾ ਕੋਈ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਢੇ ਮੈਲ ਵਿਖੇਪਤਾ ਦੂਰ ਸਾਰੀ, ਨਿਰਮਲ ਕੌਣ ਜੋ ਗੰਗਾ ਦਾ ਨੀਰ ਹੋਵੇ
ਜਿਸਦੇ ਚੁੰਘਿਆ ਸੂਰਮਾ ਭਗਤ ਹੋਏ, ਕਿਹੜੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਉਂ ਦਾ ਸੀਰ ਹੋਵੇ
ਰਾਮ ਚੰਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਏਤ ਮੰਨੇ, ਲਛਮਨ ਜਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਵੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਗੁਨਾਹ ਥੀਂ ਕਸਮ ਖਾਵੇ, ਕਢੀ ਨਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਮੈਂ ਚਾਕ ਜੰਮੇਂ,ਕਿਹੜੀ ਝੰਗ ਸਿਆਲ ਦੀ ਹੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦਿਲਬਰਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ, ਨਿਭੀ ਵਾਂਗਰਾਂ ਬਦਰ ਮੁਨੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ &lt;ref&gt;ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਪਰ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ।&lt;/ref&gt;ਤਕਦੀਰ ਤੌ ਰਵੇ ਰਾਜ਼ੀ ਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਛਡ &lt;ref&gt;ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ।&lt;/ref&gt;ਤਦਬੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ।&lt;/ref&gt;ਸਬਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਛਡੇ, ਖਾਲੀ ਦੌਲਤੋਂ ਪਾਸ&lt;ref&gt;ਨਾਮ ਰਸੈਣ।&lt;/ref&gt; ਅਕਸੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਸਿਦਕ ਵਾਲਾ ਆਖੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਵਗੀ ਤਕਦੀਰ ਹੋਵੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gzcgoxbx2is9wodgr8i2u7mob2njzc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216291</id>
      <parentid>216290</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T14:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="ouv731nmr9lfiffkv50n08v0yh3tjc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|29||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਚਿਤ ਕਰੇ ਬੇਅਕਲੀ ਕੰਮ ਯਾਰੋ, ਮਤਾਂ ਚਿਤ ਨੂੰ ਚਿਤ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਚਿਤ ਉਮਰਦਾ ਵਿਗੜਿਆਸੌਰਜਾਂਦਾ,ਚਿਤ ਵਿਗੜਿਆਸੂਤ ਨਆਉਂਦਾ ਈਂ
ਅੰਦਰ ਅਖੀਆਂ ਚਿਤਨੂੰ ਰਬ ਲਾਈਆਂ,ਸਭ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਤ ਦਿਸਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਸੋਈ ਇੰਦਰੇ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਿਤ ਫੁਰਮਾਉਂਦਾ ਈਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚ ਕਾਬੂ, ਇਹੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਈਂ
{{Block center|35 ਪੈਂਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਪਾਵੇ ਮੋਖ ਪਦਵੀ, ਐਸਾ ਜਗ ਤੇ ਕੌਣ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਗਮਨਾਕ ਦਿਲਦਾਰ ਯਾਰੋ,ਜਾਂਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਦਿਲਗੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਦੇ ਸ਼ਿਸਤ ਲਾਵੇ, ਅਗੇ ਯਾਰ ਦੀ ਧਰੀ ਤਸਵੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ &lt;ref&gt;ਝੂਠ।&lt;/ref&gt;ਕੁਫਰ ਦੇ &lt;ref&gt;ਜੰਦਰਾ।&lt;/ref&gt;ਕੁਲਫ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁਟੇ ਨੂਰ ਹਕ ਬੀ &lt;ref&gt;3 ਗਿਆਨਵਾਨ।&lt;/ref&gt;ਰੋਸ਼ਨ ਜ਼ਮੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਟੀਕਾਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਮੁਤਰਜਮਾਂ ਫਤੇ ਪਾਵੇ, ਜੀਹਦੀ ਕੁਲ ਬੇਨੁਕਸ ਨਤਸੀਰ ਹੋਵੇ
&lt;ref&gt;ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਕਾਤਬ ਕੌਣ ਹੈ ਅਮਲਕਿਤਾਬ ਲਿਖੇ ਸਾਰੀਗਲਤੀਓਂ ਬਿਨਾਂ ਤਹਿਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਕੌਣ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਇਨਸਾਨ ਯਾਰੋ, ਜੀਦੀ &lt;ref&gt;ਮਿਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।&lt;/ref&gt;ਖੁਲਕ ਸੇ ਭਰੀ ਤਕਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਅਜਬ ਜੋੜਾ,ਲੋਈ ਵਾਂਗ ਤੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਹੋਵੇ
ਸਮਝੇ ਏਕਤਾ ਛੋਡ ਕੇ ਪਖਵਾਦੀ, ਸਚੇ ਰਬ ਦਾ ਕੋਈ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਢੇ ਮੈਲ ਵਿਖੇਪਤਾ ਦੂਰ ਸਾਰੀ, ਨਿਰਮਲ ਕੌਣ ਜੋ ਗੰਗਾ ਦਾ ਨੀਰ ਹੋਵੇ
ਜਿਸਦੇ ਚੁੰਘਿਆ ਸੂਰਮਾ ਭਗਤ ਹੋਏ, ਕਿਹੜੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਉਂ ਦਾ ਸੀਰ ਹੋਵੇ
ਰਾਮ ਚੰਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਏਤ ਮੰਨੇ, ਲਛਮਨ ਜਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਵੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਗੁਨਾਹ ਥੀਂ ਕਸਮ ਖਾਵੇ, ਕਢੀ ਨਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਮੈਂ ਚਾਕ ਜੰਮੇਂ,ਕਿਹੜੀ ਝੰਗ ਸਿਆਲ ਦੀ ਹੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦਿਲਬਰਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ, ਨਿਭੀ ਵਾਂਗਰਾਂ ਬਦਰ ਮੁਨੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ &lt;ref&gt;ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਪਰ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ।&lt;/ref&gt;ਤਕਦੀਰ ਤੌ ਰਵੇ ਰਾਜ਼ੀ ਦਿਤੀ ਆਪਣੀ ਛਡ &lt;ref&gt;ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ।&lt;/ref&gt;ਤਦਬੀਰ ਹੋਵੇ
ਕਿਹੜਾ &lt;ref&gt;ਰਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ।&lt;/ref&gt;ਸਬਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਛਡੇ, ਖਾਲੀ ਦੌਲਤੋਂ ਪਾਸ&lt;ref&gt;ਨਾਮ ਰਸੈਣ।&lt;/ref&gt; ਅਕਸੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਸਿਦਕ ਵਾਲਾ ਆਖੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਵਗੀ ਤਕਦੀਰ ਹੋਵੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ouv731nmr9lfiffkv50n08v0yh3tjc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71599</id>
    <revision>
      <id>216352</id>
      <parentid>216042</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3981" sha1="s2moao2ewd11j1uzl0is2exbeo1jgib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|30||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਕੌਣ ਯਾਰੋ, ਲਖਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਹਕ ਤਕਦੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਜਿਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਅਖੀਰ ਹੋਵੇ
{{Block center|36 ਛਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}
ਛਤੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ &lt;ref&gt;ਹੰਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਮੈਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਛਡੇ, ਐਸਾ ਜਗ ਤੇ ਕੌਣ ਇਨਸਾਨ ਹੋਵੇ
ਤਾਰਕ ਹਿਰਸ ਪਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਰਤਾ, ਫਾਨੀਜਾਣਿਆਦਿਲੋਂਜਹਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਸਬਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਵਾਲਾ, ਖਾਲੀ ਦੌਲਤੋਂ ਪਾਸ ਈਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਜੇਹੜਾ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਉਹ ਮਰਦ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਮੋਰਧੁਜ ਵਾਂਗਰਾਂ ਬਣੇ ਦਾਤਾ, ਲਖਤੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਵਢ ਕੇ ਦਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਏਕਤਾ ਸਮਝ ਲਾ ਮਜਬ ਹੋਵੇ,ਇਕ ਸਮਝਿਆ ਰਾਮ ਰਹਿਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਪਾਲੇ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰੀ, ਦਿਲਬਰ ਯਾਰ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਜਗਤ ਸਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਯਾਰੋ, ਸ਼ਮਝਿਆ ਆਪਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਤਟ ਤੀਰਥ ਜਾਨ ਬਾਝੋਂ ਗੰਗਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੋਹੜਾ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਲਾਵੇ, ਅਗੇ ਸਮਝਿਆ ਯਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜਾਣੇ ਸੀਤਾ ਵਾਂਗਰਾਂ ਸਤੀ ਪਛਾਣ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ਜਹਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਜਿਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਗਯਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਕਰੇ ਫਰੋਖਤਾਂ ਸਚ ਸੌਦਾ, ਖੁਲੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਦਾ ਦੁਕਾਨ ਹੋਵੇ
ਮੋਮਨ ਕੌਣ ਸਦਾ ਰਖੇ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ਾ, ਸਮਝੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਸਲ &lt;ref&gt;ਰੋਜਿਆਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ।&lt;/ref&gt;ਰਮਜਾਨ ਹੋਵੇ
ਹਿੰਦੂ ਕੌਣ ਜੋ ਹੰਗਤਾ ਮਾਰ ਛਡੇ, ਮੋਮਨ ਚਿਤ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੋਹੜਾ ਪਾਇਕੇ ਬਾਤ ਛਪੌਣ ਵਾਲਾ, ਖੜਾ ਓਸ ਦਰਬਾਰ ਦਰਬਾਨ ਹੋਵੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਿਚ ਜਲਿਆ &lt;ref&gt; ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰਤਾ ਦੀ ਉਮਰ 35-36 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦ ਇਹ ਗਰੰਥ ਬਣਿਆ ਸੀ। &lt;/ref&gt;ਮੇਰੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ
37 ਸੈਂਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ
ਸੈਂਤੀ ਸਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੀਂਬਾਤਨਹੀਓਂ,ਝਗੜਾ ਦੀਨ ਤੇਮਜ਼੍ਹਬ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬੈਠੋ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਜਾਤ ਬੇ ਜਾਤ ਸਮਝੀ, ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਮੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਆਤਮਾ ਵਸਤ ਨ ਭਿਟਿਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਲਾਕੇ ਆਪਣੇਆਪਨੂੰ ਡੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਇਕੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ ਵੇਦ ਵੇਦਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ, ਸੁਣਨੇ ਵਾਲਿਆਂ &lt;ref&gt;ਬੰਦ ਕਰਕੇ।&lt;/ref&gt;ਮੁੰਦ ਕੇ ਕੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਹੋਈ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਰਜ਼ ਕੋਈ, ਐਵੇਂ ਸਮਝ ਕੇ ਜਿੰਨ ਦਾ &lt;ref&gt;ਵਹਿਮ ਭਰਮ।&lt;/ref&gt;ਜੰਨ ਬੈਠੋਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s2moao2ewd11j1uzl0is2exbeo1jgib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216353</id>
      <parentid>216352</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3998" sha1="caaa919r18qlbnrtgmwzh4rzpnjgkrj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|30||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਕੌਣ ਯਾਰੋ, ਲਖਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਹਕ ਤਕਦੀਰ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਜਿਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਅਖੀਰ ਹੋਵੇ
{{Block center|36 ਛਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਛਤੀ ਸਾਲ ਅੰਦਰ &lt;ref&gt;ਹੰਕਾਰ।&lt;/ref&gt;ਮੈਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਛਡੇ, ਐਸਾ ਜਗ ਤੇ ਕੌਣ ਇਨਸਾਨ ਹੋਵੇ
ਤਾਰਕ ਹਿਰਸ ਪਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਰਤਾ, ਫਾਨੀਜਾਣਿਆਦਿਲੋਂਜਹਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਸਬਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਵਾਲਾ, ਖਾਲੀ ਦੌਲਤੋਂ ਪਾਸ ਈਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਜੇਹੜਾ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਉਹ ਮਰਦ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਮੋਰਧੁਜ ਵਾਂਗਰਾਂ ਬਣੇ ਦਾਤਾ, ਲਖਤੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਵਢ ਕੇ ਦਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਏਕਤਾ ਸਮਝ ਲਾ ਮਜਬ ਹੋਵੇ,ਇਕ ਸਮਝਿਆ ਰਾਮ ਰਹਿਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਪਾਲੇ ਕੌਣ ਜਹਾਨ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰੀ, ਦਿਲਬਰ ਯਾਰ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਜਗਤ ਸਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਯਾਰੋ, ਸ਼ਮਝਿਆ ਆਪਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਐਸਾ ਕੌਣ ਤਟ ਤੀਰਥ ਜਾਨ ਬਾਝੋਂ ਗੰਗਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੋਹੜਾ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਲਾਵੇ, ਅਗੇ ਸਮਝਿਆ ਯਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜਾਣੇ ਸੀਤਾ ਵਾਂਗਰਾਂ ਸਤੀ ਪਛਾਣ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ਜਹਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਜਿਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਗਯਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੇਹੜਾ ਕਰੇ ਫਰੋਖਤਾਂ ਸਚ ਸੌਦਾ, ਖੁਲੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਦਾ ਦੁਕਾਨ ਹੋਵੇ
ਮੋਮਨ ਕੌਣ ਸਦਾ ਰਖੇ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ਾ, ਸਮਝੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਸਲ &lt;ref&gt;ਰੋਜਿਆਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ।&lt;/ref&gt;ਰਮਜਾਨ ਹੋਵੇ
ਹਿੰਦੂ ਕੌਣ ਜੋ ਹੰਗਤਾ ਮਾਰ ਛਡੇ, ਮੋਮਨ ਚਿਤ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਵੇ
ਕੋਹੜਾ ਪਾਇਕੇ ਬਾਤ ਛਪੌਣ ਵਾਲਾ, ਖੜਾ ਓਸ ਦਰਬਾਰ ਦਰਬਾਨ ਹੋਵੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਿਚ ਜਲਿਆ &lt;ref&gt; ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰਤਾ ਦੀ ਉਮਰ 35-36 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦ ਇਹ ਗਰੰਥ ਬਣਿਆ ਸੀ। &lt;/ref&gt;ਮੇਰੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਉਮਰ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ
{{Block center|37 ਸੈਂਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਸੈਂਤੀ ਸਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੀਂਬਾਤਨਹੀਓਂ,ਝਗੜਾ ਦੀਨ ਤੇਮਜ਼੍ਹਬ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬੈਠੋ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਜਾਤ ਬੇ ਜਾਤ ਸਮਝੀ, ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਮੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਆਤਮਾ ਵਸਤ ਨ ਭਿਟਿਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਲਾਕੇ ਆਪਣੇਆਪਨੂੰ ਡੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਇਕੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ ਵੇਦ ਵੇਦਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ, ਸੁਣਨੇ ਵਾਲਿਆਂ &lt;ref&gt;ਬੰਦ ਕਰਕੇ।&lt;/ref&gt;ਮੁੰਦ ਕੇ ਕੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਹੋਈ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਰਜ਼ ਕੋਈ, ਐਵੇਂ ਸਮਝ ਕੇ ਜਿੰਨ ਦਾ &lt;ref&gt;ਵਹਿਮ ਭਰਮ।&lt;/ref&gt;ਜੰਨ ਬੈਠੋਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>caaa919r18qlbnrtgmwzh4rzpnjgkrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71600</id>
    <revision>
      <id>216354</id>
      <parentid>216043</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="dqr2s6v0yhmcnb0hrlgsn1tk6dxr2t3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|31||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਸ ਪਾਪੀ, ਵਾਂਗਰਾਂ ਸੱਪ ਦੇ ਚਕ ਕੇ ਫੰਨ ਬੈ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਛਡਣੀ ਸੀ ਮਜਬ ਪਖਵਾਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੀਨ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸੰਨ ਬੈਠੋਂ
ਵਾਹਵਾ ਏਕਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ ਭਾਂਡਾ ਦੂਈ ਦਵੈਤ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਬੈਠੋਂ
{{Block center|38 ਅਠਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਚਲੀ ਉਮਰ ਅਠਤੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਉਠ ਗਾਫਲਾ ਬੰਦਿਆ ਸੋ ਨਾਹੀਂ
ਲਾ ਕੇ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧੀਆਂ ਜਾਪ ਕਰ ਲੈ, ਮੁਰਦਾ ਜਾਨ ਅਵੇਸਲਾ ਹੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸ ਦੇ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾ ਪਾਪੀ, ਜਿਥੇ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਹੀਂ
ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਜਿਥੇ ਦੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ, ਤੁਰਨਾਪਏ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕੋਹ ਨਾਹੀਂ
ਓਥੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਗੈਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਏ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਲੋ ਨਾਹੀਂ
ਭਾਵੇਂ ਥਕ ਕੇ ਆਸ਼ਕਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ &quot;ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਲ ਉਰੇ ਖਲੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਜਿਥੇ ਖੁਦੀ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਬੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਅਰਾਮ ਤਲਬੀ,ਜਿਥੇ ਹਾੜ ਸਿਆਲਤੇ ਪੋਹ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਜਿਥੇ ਦੀਨ ਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਧਰੋਹ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਜਿਥੇ ਐਬ ਸੁਆਬ ਲੁਕੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਜਿਥੇ ਦੁਖ ਦੁਖਾਂਵਦਾ ਕੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਓਸਦੇ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਵਸੰਦੜਾ ਦੋ ਨਾਹੀਂ
ਮੈਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਿਲੀਦਾ ਵੈਯਾ ਸਿੰਘ, ਜਿਥੇ ਅਹੰ ਵਸੇਂਦੜਾ ਓਹ ਨਾਹੀਂ
{{Block center|39 ਉਨਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਉਨਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ, ਉਠ ਸਿਮਰਿਆ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਜੋੜ ਜੋੜ ਕੇ ਦੌਲਤਾਂ ਰੋਹੜ ਜਾਂਦਾ ਦਿੰਦਾ ਮੰਗਿਆ ਸ਼ੂਮ ‘ਗੁਨਾਹ ਨਾਹੀਂ
ਆਖਰ ਮਿਲਖ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਛਡ ਜਾਂਦਾ, ਹਥੀਂ ਦਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਘੁਮਾ ਨਾਹੀਂ
ਮਹੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਛਡ ਤੁਰਦਾ, ਕਰਨ ਦਾਨ ਨਖੱਤੜੀ ਗਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਛਡ ਜਾਂਵਦਾ ਬਾਗ ਬਗੀਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਬੈਠਣ ਦੇਂਵਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਮੰਦਰ ਮਹਿਲ ਹਵੇਲੀਆਂ ਛਡ ਜਾਂਦਾ ਦੇਂਦਾ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਥਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਦੌਲਤ ਮੰਦਾ ਤੂੰ ਦੌਲਤਾਂ ਛਡ ਤੁਰਿਉਂ, ਪਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਰਾਂ ਨਾਹੀਂ&lt;/poem&gt;}}
1 ਵਿਚ। 2 ਗਿਆਨ ਅਵਸਥਾ। 3 ਹੰਕਾਰ ਤਕਬਰ। 4 ਪਾਪ। 5 ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dqr2s6v0yhmcnb0hrlgsn1tk6dxr2t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71601</id>
    <revision>
      <id>216355</id>
      <parentid>216044</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3887" sha1="gslb5pa4wt4u5pbho2vnlg6nipn7a3v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|32||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵੇਲੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸਰਬ ਦਾ ਯਾਰ ਬਣਦਾ,ਵੇਲੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਪਕੜਦਾ ਬਾਂਹ ਨਾਹੀਂ
ਕਰਦਾ ਮੰਗਤਾ ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਕੋਈ, ਕਹਿੰਦਾ ਦੇਣ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਦੇ ਕੇ ਦੁਖ ਸ਼ਰੀਣੀਆਂ ਆਪ ਖਾਂਦਾ, ਘਰੋਂ ਰਜ ਕੇ ਜਾਂਵਦਾ ਕਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਲੁਟਦਾ ਰੋਜ਼ ਗਰੀਬ ਤੇ ਆਜਜ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਲੇਖਾ ਦੇਵਣਾ ਜਿਵੇਂ &lt;ref&gt;ਦਰਗਾਹ।&lt;/ref&gt;ਅਗਾਂਹ ਨਾਹੀਂ
ਪੈਣਾ ਅੰਤ ਅੰਧੇਰੜੀ ਕਬਰ ਅੰਦਰ ਕਦੀ ਉਤਰੇ ਪਲੰਘ ਤੋਂ ਠਾਂਹ ਨਾਹੀਂ
ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਦਮਾਂ ਦੇ ਡੋਲ ਭਰਦਾ, ਜਾਣੀ ਉਟਣੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਾਹੀਂ
ਕਰ ਲੈ ਦਾਨ ਪਕਵਾਨ ਜੋ ਮਿਲੇ ਤੈਨੂੰ, ਬੈਠੀ ਅਗਾਂਹ ਪਕਾਂਵਦੀ ਮਾਂ ਨਾਹੀਂ
ਬੈਠਾ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਕੇ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ,ਜਾਣੀ ਸਮਝਿਆ ਜਗਤ &lt;ref&gt;ਨਾਸਵੰਤ।&lt;/ref&gt;ਫਨਾਹ ਨਾਹੀਂ
{{Block center|40 ਚਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਉਮਰ ਚਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ,ਚਲੀ ਸੂਬਾ ਕਲਕਤਿਓਂ ਰੇਲ ਜੈਸੇ
ਖਰਚੀ ਦਮਾਂ ਦੀ ਗਾਫਲਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ, ਮੁਕ ਜਾਂਵਦਾ ਦੀਪਕੋਂ ਤੇਲ ਜੈਸੇ
ਨਰਦਾਂ ਮੁਕਦੀਆਂ ਚਾਲ ਹਰਯਕ ਪਿਛੋਂ ਬਾਜੀ ਉਮਰ ਸਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਲ ਜੈਸੇ
ਪਿਛੋਂ ਦੌੜਦੀ ਆਂਵਦੀ &lt;ref&gt;ਬੁਢੇਪਾ।&lt;/ref&gt;ਬ੍ਰਿਧ ਅਵਸਥਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਕੁਮਲਾਂਵਦੀ ਵੇਲ ਜੈਸੇ
ਐਵੇਂ ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋਈ,ਲੜਕੇ ਮਿਡਲ ਮਦਰੱਸਿਓਂ ਫੇਲ੍ਹ ਜੈਸੇ
ਘੰਟੇ ਪਲਕ ਤੇ ਮਿੰਟ ਸਕਿੰਟ ਜਾਂਦੇ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੜੀ ਦਾ ਮੇਲ ਜੈਸੇ
ਦੋਵੇਂ ਪਰਤਕੇ ਆਣ ਸਵਾਸ ਮਿਲਦੇ, ਗਡੀ ਡਾਕ ਦਾ ਹੋਂਵਦਾ ਮੇਲ ਜੈਸੇ
ਤੈਨੂੰ ਛਡਿਆ ਪਕੜ ਤਕਦੀਰ ਬੰਦੇ ਪਾਈ &lt;ref&gt;ਊਠ ਦੇ ਨੱਕ।&lt;/ref&gt;ਸ਼ੁਤਰ ਦੇ ਨਕ ਨਕੇਲ ਜੈਸੇ
ਨਹੀਂ ਕਚੇ ਗੁਲੇਲਚੀ ਹਬ ਆਏ, ਗੋਲੇ ਛਡ ਕੇ ਯਾਰ ਗੁਲੇਲ ਜੈਸੇ
ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤੁਧ ਨੂੰ ਰੋਗ ਲਗੇ ਗਾਫਲ ਸੰਤਰੀ ਮਿਲੇ &lt;ref&gt;ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ।&lt;/ref&gt;ਦਲੇਲ ਜੈਸੇ
ਰੂਹ &lt;ref&gt;ਜਿਸਮ। &lt;/ref&gt;ਬੁਤ ਚੋਂ ਕਢਿਆ ਜਾਵਣਾ ਈਂ, ਕੈਦੀ ਜਾਂਵਦਾ ਕਟ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜੈਸੇ
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਅਜਬ ਕਲੋਲ ਕਰਦਾ,ਕਰੇ ਕੋਇਲ ਵਿਚ ਬਾਗ ਦੇ ਕੋਲ ਜੈਸੇ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਕਲਬੂਤ ਚੋਂ ਸਾਸ ਮੁਕਦੇ, ਅਤਰ ਦਾਨੀਆਂ ਅਤਰ ਫੁਲੇਲ ਜੈਸੇ
{{Block center|41 ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਚਲੀ ਉਮਰ ਇਕਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ,ਇਕੋ ਬ੍ਰਹਮ ਕਹੁ ਦੂਸਰੀ ਜਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਉਲੂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਭਰਮ ਦੇ ਵਿਚ ਭੁਲੀਂ, ਅਖੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ ਰਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਪੁਤਰ ਬਾਪ ਦੇ ਨਹੀਂ ਦੋ ਜਾਤ ਹੁੰਦੇ ਇਕੋ ਬਿਰਖ ਨੂੰ ਦੂਸਰਾ ਪਾਤ ਹੈ ਨਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gslb5pa4wt4u5pbho2vnlg6nipn7a3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71602</id>
    <revision>
      <id>216356</id>
      <parentid>216045</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="69m4nomuww3nnjnw0bo2kufpe4xxusl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|33||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਭਰਮ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ, ਵੇਖੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਬਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਜਹਾਨ ਦਾ ਸੈਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਈ &lt;ref&gt;ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ।&lt;/ref&gt;ਕਦੇ ਮਹਿਬੂਬ ਦੀ ਝਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਜਾਤ ਮਜ਼ਬ ਦੇ ਵਿਚ ਮਗਰੂਰ ਜੇਹੜੇ, ਦਿਤੀ ਰੱਬ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਅਗੇ ਪੁਛਣੀ ਰੱਬ ਨੇ ਵਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਜਿਹੜੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਗਰਜਦੇ ਗੜਕਦੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਵੇਖ ਸੈਂਕੜੇ ਫੋਲਕੇ ਕੁਤਬ ਖਾਨੇ, ਲਫਜ਼ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਵਿਚ &lt;ref&gt;ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ।&lt;/ref&gt;ਲੁਗਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਵੇਖੋਂ ਭਾਵੇਂ ਗੁਲਚਮਨ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਕੇ,ਚੰਦਨ ਬ੍ਰਿਛ ਤਾਂ ਵਿਚ ਬਗਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਆਸ਼ਕ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਬੈਠੇ, ਮਜ਼ਬਾਂ ਨਾਲ ਰਖਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫਕਰਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਇਕ ਕੌਡੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ &lt;ref&gt;ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨ।&lt;/ref&gt;ਜ਼ਕਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਕਲਮਾ ਕਲਬ ਰੀਲ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾਰੀ,ਪੜਦੇ ਜੀਭ ਦੇ ਨਾਲ &lt;ref&gt;ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਆਇਤ।&lt;/ref&gt;ਰਕਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਹਰ ਦਮ ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਦਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ, ਰਲਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਜਮਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਜਿਹੜੇ ਇਸ਼ਕਤਕਦੀਰ &lt;ref&gt;ਅਧਮੋਏ।&lt;/ref&gt;ਨੀਮਬਿਸਮਲ ਦੁਨੀਆਂਵਿਚ ਤੂੰ ਵੇਖ ਹਯਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਉਨਕਾ ਐਪਰ ਫਕਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਛੱਤੀ ਰਕਮ ਦਾ ਮਿਲੇ  &lt;ref&gt;ਭੋਜਨ।&lt;/ref&gt;ਤੁਆਮ ਯਾਰੋ, ਕੋਲ ਵੇਖੀਏ ਤਵਾ ਪਰਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਮਾਹਰ ਇਲਮ ਦੇ ਦਿਸਣ ਮਹਿਰੂਮ ਲੋਕੋ,ਕੋਲ ਵੇਖੀਏ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
ਭੂਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ ਦੈਯਾ ਸਿੰਘਾ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਂਵਦੀ ਚਿਕਨ ਬਨਾਤ ਹੈ ਨਾਂ
{{Block center|42 ਬਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਚਲੀ ਉਮਰ ਬਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਰੇਲ ਜਾਂਵਦੀ ਪਾਂਵਦੀ ਫ਼ੌਰ ਜਾਨੀ
ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀ, ਉਡ ਜਾਵਣਾ ਬੋਲਦਾ ਭੌਰ ਜਾਨੀ
ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਕ ਦਰ ਖਾਕ ਹੋਣਾ, ਚੇਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਵਾਂਗ ਬਲੌਰ ਜਾਨੀ
ਜਾਂਦੇ ਦਮਾਂ ਦਾ ਕਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਹੀਂ, ਲੇਖੇ ਕਰੇਂ ਜਹਾਨ ਤੇ ਔਰ ਜਾਨੀ
ਪੈਂਦਾ &lt;ref&gt;ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਸ।&lt;/ref&gt;ਚਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰੋਜ ਘਾਟਾ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਦੇ ਨਾ ਗੌਰ ਜਾਨੀ
ਬਹਿਕੇ ਸੋਚ ਸੁਦਾਗਰਾ ਮੱਤ ਮਾਰੀ, ਰੁੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਵਦਾ ਮਾਲ ਦਸੌਰ ਜਾਨੀ
ਇਕ ਸੁਆਸ ਬੇਕੀਮਤੀ ਮੁਲਦਾ ਏ, ਪਰਖੀ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਦਾ ਜੌਹਰ ਜਾਨੀ
ਜੇਹੜੇ ਰੋਜ਼ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਸਟ ਮਾਰੀ, ਜਾਣਾ ਭੱਜ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਨੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69m4nomuww3nnjnw0bo2kufpe4xxusl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71603</id>
    <revision>
      <id>216357</id>
      <parentid>216046</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3700" sha1="fshkmq7ifked3udoqsagf9vqimpzwhe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|34||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਏਹਨੇ ਸਦਾ ਨਾ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਉੱਡ ਜਾਵਣਾ ਕਦੀ ਜਨੌਰ ਜਾਨੀ
ਕਦੀ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਨਾ,ਫਾਂਸੀ ਕਾਲ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਬੌਰ ਜਾਨੀ
ਜਿਦਨ ਆ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣਾ,ਤੇਰਾਵਾਂਗ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੌਰ ਜਾਨੀ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ ਨਾ ਸੈਰ ਕਰਨੀ ਛਡ ਦੇਵਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਨੀ
{{Block center|43 ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਚਲੀ ਉਮਰ ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਓ ਕਰੋ ਖਿਆਲ ਕੋਈ
ਤਿੰਨੇ ਨੁਕਤਿਓਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰਫ ਖਾਲੀ, ਸਿਟੇ ਤੋੜਕੇ ਹਿਰਸ ਜੰਜਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤੀ ਰੱਬ ਨੇ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਲੰਮੀ, ਉਠੋ ਜਲਦ ਖਰੀਦ ਲਓ ਮਾਲ ਕੋਈ
ਭਾਂਡਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਜਿਨੇ ਘੜਿਆ,ਲਵੋ ਉਸ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਭਾਲ ਕੋਈ
ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਲ ਝੂਠੀ, ਕੌਡੀ ਛਡ ਖ੍ਰੀਦ ਲਓ ਲਾਲ ਕੋਈ
ਦੇਵਣਹਾਰ ਦਾਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਬੈਠਾ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਓ ਕਰੋ &lt;ref&gt;ਮੰਗ।&lt;/ref&gt;ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਵਾਲਾਂ ਕਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਵਿਗੜਗਈਏ,ਅਜੇ ਰਖਲਓ ਧੌਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ
ਅਜ ਗਿਆ ਨਾ ਕਲ ਨੂੰ ਹਥ ਆਵੇ, ਅਗਲਾ ਨਹੀਂ ਉਡੀਕਿਓ ਸਾਲ ਕੋਈ
ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨ ਪਿਆ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਪਕੜੋ ਹਥ ਈਮਾਨ ਦੀ ਢਾਲ ਕੋਈ
ਦੌਲਤ ਦਮਾਂ ਦੀ ਜਮਾਂ ਕਲਬੂਤ ਅੰਦਰ, ਮਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹੇ ਕੰਗਾਲ ਕੋਈ
ਜੇਕਰ ਵਸਤ ਖਰੀਦਣੀ ਖਰੀਦਾਰ, ਪਕੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦਲਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤਾ ਕਾਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੇ, ਕਰੇ ਆਪਣਾ &lt;ref&gt;ਨਫਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ।&lt;/ref&gt;ਜਿਗਰ ਹਲਾਲ ਕੋਈ
ਚਾਰੇ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤਾਲਬੋ ਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਵੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਕੋਈ
ਤਿਲਕਣ ਬਾਜ਼ੀਓਂ ਤਿਲਕਣੇਹਾਰ ਵੇੜਾ,ਰਖੇ ਫਰਸ਼ ਪਰਕਦਮਸੰਭਾਲ ਕੋਈ
ਜ਼ਾਲਮ ਇਸ਼ਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਤਿੱਖੀ ਝਲੇ ਵਾਂਗਮਨਸੂਰ ਦੇ ਝਾਲ ਕੋਈ
ਮਾਇਆ ਮੰਗਣੀ ਕਾਹਨੂੰ ਜਵਾਲ ਵਾਲੀ,ਦੌਲਤ ਮੰਗ ਲੈ &lt;ref&gt;ਜੇਹੜੀ ਦੌਲਤ ਕਦੀ ਨਾਸ ਨਾਂ ਹੋਵੇ।&lt;/ref&gt;ਲਾਜਵਾਲ ਕੋਈ
ਢੂੰਡ ਗੁਰੂ
ਕੋਈ ਸਚਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਓਏ, ਜੀਹਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕਰ ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ, ਵਾਸਲ ਹੁਕ ਦੇ ਹੁਕ ਨਾਲ ਕੋਈ
{{Block center|44 ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ, ਕਿਉਂ ਮੋੜਿਆ ਮੁਖ ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ
ਤੂੰ ਹੀ ਤੂੰ ਕਦੰਤ ਨਾ ਕਿਹਾ ਮੂੰਹੋਂ, ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਵੇਖ ਜ਼ਬਾਨ ਵਲੋਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fshkmq7ifked3udoqsagf9vqimpzwhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216358</id>
      <parentid>216357</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="sodhnzn0p91bcu7jko41kto6ezec0c2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|34||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਏਹਨੇ ਸਦਾ ਨਾ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਉੱਡ ਜਾਵਣਾ ਕਦੀ ਜਨੌਰ ਜਾਨੀ
ਕਦੀ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਨਾ,ਫਾਂਸੀ ਕਾਲ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਬੌਰ ਜਾਨੀ
ਜਿਦਨ ਆ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣਾ,ਤੇਰਾਵਾਂਗ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੌਰ ਜਾਨੀ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ ਨਾ ਸੈਰ ਕਰਨੀ ਛਡ ਦੇਵਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਨੀ
{{Block center|43 ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਚਲੀ ਉਮਰ ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਓ ਕਰੋ ਖਿਆਲ ਕੋਈ
ਤਿੰਨੇ ਨੁਕਤਿਓਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰਫ ਖਾਲੀ, ਸਿਟੇ ਤੋੜਕੇ ਹਿਰਸ ਜੰਜਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤੀ ਰੱਬ ਨੇ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਲੰਮੀ, ਉਠੋ ਜਲਦ ਖਰੀਦ ਲਓ ਮਾਲ ਕੋਈ
ਭਾਂਡਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਜਿਨੇ ਘੜਿਆ,ਲਵੋ ਉਸ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਭਾਲ ਕੋਈ
ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਲ ਝੂਠੀ, ਕੌਡੀ ਛਡ ਖ੍ਰੀਦ ਲਓ ਲਾਲ ਕੋਈ
ਦੇਵਣਹਾਰ ਦਾਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਬੈਠਾ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਓ ਕਰੋ &lt;ref&gt;ਮੰਗ।&lt;/ref&gt;ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਵਾਲਾਂ ਕਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਵਿਗੜਗਈਏ,ਅਜੇ ਰਖਲਓ ਧੌਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ
ਅਜ ਗਿਆ ਨਾ ਕਲ ਨੂੰ ਹਥ ਆਵੇ, ਅਗਲਾ ਨਹੀਂ ਉਡੀਕਿਓ ਸਾਲ ਕੋਈ
ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨ ਪਿਆ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਪਕੜੋ ਹਥ ਈਮਾਨ ਦੀ ਢਾਲ ਕੋਈ
ਦੌਲਤ ਦਮਾਂ ਦੀ ਜਮਾਂ ਕਲਬੂਤ ਅੰਦਰ, ਮਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹੇ ਕੰਗਾਲ ਕੋਈ
ਜੇਕਰ ਵਸਤ ਖਰੀਦਣੀ ਖਰੀਦਾਰ, ਪਕੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦਲਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤਾ ਕਾਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੇ, ਕਰੇ ਆਪਣਾ &lt;ref&gt;ਨਫਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ।&lt;/ref&gt;ਜਿਗਰ ਹਲਾਲ ਕੋਈ
ਚਾਰੇ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤਾਲਬੋ ਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਵੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਕੋਈ
ਤਿਲਕਣ ਬਾਜ਼ੀਓਂ ਤਿਲਕਣੇਹਾਰ ਵੇੜਾ,ਰਖੇ ਫਰਸ਼ ਪਰਕਦਮਸੰਭਾਲ ਕੋਈ
ਜ਼ਾਲਮ ਇਸ਼ਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਤਿੱਖੀ ਝਲੇ ਵਾਂਗਮਨਸੂਰ ਦੇ ਝਾਲ ਕੋਈ
ਮਾਇਆ ਮੰਗਣੀ ਕਾਹਨੂੰ ਜਵਾਲ ਵਾਲੀ,ਦੌਲਤ ਮੰਗ ਲੈ &lt;ref&gt;ਜੇਹੜੀ ਦੌਲਤ ਕਦੀ ਨਾਸ ਨਾਂ ਹੋਵੇ।&lt;/ref&gt;ਲਾਜਵਾਲ ਕੋਈ
ਢੂੰਡ ਗੁਰੂ ਕੋਈ ਸਚਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਓਏ, ਜੀਹਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕਰ ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ, ਵਾਸਲ ਹੁਕ ਦੇ ਹੁਕ ਨਾਲ ਕੋਈ
{{Block center|44 ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ, ਕਿਉਂ ਮੋੜਿਆ ਮੁਖ ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ
ਤੂੰ ਹੀ ਤੂੰ ਕਦੰਤ ਨਾ ਕਿਹਾ ਮੂੰਹੋਂ, ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਵੇਖ ਜ਼ਬਾਨ ਵਲੋਂ&lt;/poem&gt;}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sodhnzn0p91bcu7jko41kto6ezec0c2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216359</id>
      <parentid>216358</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>216359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3700" sha1="e7ap405nfwa0w7u2s2ng148ufbc2rtp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|34||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਏਹਨੇ ਸਦਾ ਨਾ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਉੱਡ ਜਾਵਣਾ ਕਦੀ ਜਨੌਰ ਜਾਨੀ
ਕਦੀ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਨਾ,ਫਾਂਸੀ ਕਾਲ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਬੌਰ ਜਾਨੀ
ਜਿਦਨ ਆ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣਾ,ਤੇਰਾਵਾਂਗ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੌਰ ਜਾਨੀ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ ਨਾ ਸੈਰ ਕਰਨੀ ਛਡ ਦੇਵਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਨੀ
{{Block center|43 ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}}ਚਲੀ ਉਮਰ ਤਰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਓ ਕਰੋ ਖਿਆਲ ਕੋਈ
ਤਿੰਨੇ ਨੁਕਤਿਓਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰਫ ਖਾਲੀ, ਸਿਟੇ ਤੋੜਕੇ ਹਿਰਸ ਜੰਜਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤੀ ਰੱਬ ਨੇ ਦਮਾਂ ਦੀ ਰਾਸ ਲੰਮੀ, ਉਠੋ ਜਲਦ ਖਰੀਦ ਲਓ ਮਾਲ ਕੋਈ
ਭਾਂਡਾ ਏਸ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਜਿਨੇ ਘੜਿਆ,ਲਵੋ ਉਸ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਭਾਲ ਕੋਈ
ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਲ ਝੂਠੀ, ਕੌਡੀ ਛਡ ਖ੍ਰੀਦ ਲਓ ਲਾਲ ਕੋਈ
ਦੇਵਣਹਾਰ ਦਾਤਾਰ ਕਰਤਾਰ ਬੈਠਾ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਓ ਕਰੋ &lt;ref&gt;ਮੰਗ।&lt;/ref&gt;ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਵਾਲਾਂ ਕਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਵਿਗੜਗਈਏ,ਅਜੇ ਰਖਲਓ ਧੌਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ
ਅਜ ਗਿਆ ਨਾ ਕਲ ਨੂੰ ਹਥ ਆਵੇ, ਅਗਲਾ ਨਹੀਂ ਉਡੀਕਿਓ ਸਾਲ ਕੋਈ
ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨ ਪਿਆ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਪਕੜੋ ਹਥ ਈਮਾਨ ਦੀ ਢਾਲ ਕੋਈ
ਦੌਲਤ ਦਮਾਂ ਦੀ ਜਮਾਂ ਕਲਬੂਤ ਅੰਦਰ, ਮਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹੇ ਕੰਗਾਲ ਕੋਈ
ਜੇਕਰ ਵਸਤ ਖਰੀਦਣੀ ਖਰੀਦਾਰ, ਪਕੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦਲਾਲ ਕੋਈ
ਦਿਤਾ ਕਾਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੇ, ਕਰੇ ਆਪਣਾ &lt;ref&gt;ਨਫਸ ਨੂੰ ਮਾਰੋ।&lt;/ref&gt;ਜਿਗਰ ਹਲਾਲ ਕੋਈ
ਚਾਰੇ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਤਾਲਬੋ ਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਵੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਕੋਈ
ਤਿਲਕਣ ਬਾਜ਼ੀਓਂ ਤਿਲਕਣੇਹਾਰ ਵੇੜਾ,ਰਖੇ ਫਰਸ਼ ਪਰਕਦਮਸੰਭਾਲ ਕੋਈ
ਜ਼ਾਲਮ ਇਸ਼ਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਤਿੱਖੀ ਝਲੇ ਵਾਂਗਮਨਸੂਰ ਦੇ ਝਾਲ ਕੋਈ
ਮਾਇਆ ਮੰਗਣੀ ਕਾਹਨੂੰ ਜਵਾਲ ਵਾਲੀ,ਦੌਲਤ ਮੰਗ ਲੈ &lt;ref&gt;ਜੇਹੜੀ ਦੌਲਤ ਕਦੀ ਨਾਸ ਨਾਂ ਹੋਵੇ।&lt;/ref&gt;ਲਾਜਵਾਲ ਕੋਈ
ਢੂੰਡ ਗੁਰੂ ਕੋਈ ਸਚਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਓਏ, ਜੀਹਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕਰ ਸਵਾਲ ਕੋਈ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ, ਵਾਸਲ ਹੁਕ ਦੇ ਹੁਕ ਨਾਲ ਕੋਈ
{{Block center|44 ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਚੁਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ, ਕਿਉਂ ਮੋੜਿਆ ਮੁਖ ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ
ਤੂੰ ਹੀ ਤੂੰ ਕਦੰਤ ਨਾ ਕਿਹਾ ਮੂੰਹੋਂ, ਗੂੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਵੇਖ ਜ਼ਬਾਨ ਵਲੋਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7ap405nfwa0w7u2s2ng148ufbc2rtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71604</id>
    <revision>
      <id>216360</id>
      <parentid>216047</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸਮੱਸਿਆਤਮਕ */</comment>
      <origin>216360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="a826inyhn39nbz1kjk1bntvw3ol1en6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|35||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੀਤਾ ਕਦੀ ਸਤਸੰਗ ਨਾ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ, ਬੋਲੇ ਕੰਨ ਹੈਂ ਕਥਾ ਸੁਨਾਨ ਵਲੋਂ
ਅਠਸਠ ਤੀਰਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਰਿਹਾਮੈਲਾ,ਪਾਪੀ ਵਾਂਝਿਆਗਿਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਲੋਂ
ਜੀਦੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਲਬੂਤ ਘੜਿਆ,ਬੈਠਾ ਮੁਖੜਾ ਮੋੜ ਤਰਖਾਨ ਵਲੋਂ
ਦੌਲਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਧਰਮ ਨਾ ਕਰੇ ਪਾਪੀ, ਰੋਕ ਛਡਿਆ ਹਥ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਲੋਂ
ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਬਬੇਕ ਵੈਰਾਗ ਪੈਦਾ, ਕਰੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਕ ਜਹਾਨ ਵਲੋਂ
ਉਪਰ ਏਸ ਦੇ ਤਿਮਰ ਆਵਰਣ ਛਾਯਾ,ਵਾਂਝੀ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਲੋਂ
ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਖਲਕਦੀ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੋਹਬਤ ਗਈ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਲੋਂ
ਪਵੇ 'ਦਿਰਮ ਕਰੋੜ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਘਾਟਾ, ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਾ ਨਫੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਲੋਂ
ਆਏ ਰਹਿਮ ਨਾ ਰਬ ਦੀ ਖਲਕ ਉਤੇ ਡਰਿਆ ਜ਼ਰਾਨਾ ਕਦੀ ਰਹਿਮਾਨ ਵਲੋਂ
ਬਧਾ ਲਕ ਹਰਾਮ ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਓਏ ਕਸਮ ਚੁਕ ਲਈ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਵਲੋਂ
ਬਦਤ ਸ਼ਿਰਕਦੀ ਕਰੇਤਫਸੀਰ ਸਾਰੀ, “ਦੇਸਤਨਾਕ ਨ ਇਲਮ ਕੁਰਾਨ ਵਲੋਂ
ਆਖੇ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਚਦੁਨੀਆਂ,ਭਰਿਆ ਫਖਰ ਤੇਕਿਬਰ ਗੁਮਾਨ ਵਲੋਂ
ਜਾਹਲ ਮਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਾ ਪਤ ਕੋਈ, ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਪਰਖ ਪਛਾਨ ਵਲੋਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਾ ਰਬ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਕੋਈ, ਬਸ ਵਿਗੜਦੀ ਗਲ ਇਨਸਾਨ ਵਲੋਂ
{{Block center|45 ਪੰਜਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ}} ਗਈ ਉਮਰ ਪੰਜਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲਦੀ ਏ, ਪੜ੍ਹੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਇਸਤਗਫਾਰ ਮੀਆਂ
ਆਲਮ ਹੋਇਕੇ ਇਲਮਦੀ ਪੰਡ ਬੰਨ੍ਹੀ ਚੁਕਿਆ ਮੁਫਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾਭਾਰ ਮੀਆਂ
ਜੇਹੜੀ ਇਲਮ ਕਲਾਮ ਨੇ ਗਲ ਆਖੀ, ਦਿਤੀ ਤੁਧ ਨੇ ਮਨੋ ਵਿਸਾਰ ਮੀਆਂ
ਨਿਰਾਝਗੜਿਆਂਵਾਸਤੇਇਲਮਪੜ੍ਹਿਆਦਿਲੋਂਸਮਝਿਆਕਸਬਰੁਜ਼ਗਾਰਮੀਆਂ
ਜੇਹੜੇ ਇਲਮ ਚੋਂ ਇਸ਼ਕ ਵਸੂਲਹੁੰਦਾ,ਉਹ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਗਵਾਰ ਮੀਆਂ
ਮਤਲਬ ਏਸਦਾ ਪੁਛ ਲੈ ਮੁਰਸ਼ਦਾਂ ਤੋਂ, ਗੁਝੀ ਰਮਜ਼ ਕਿਤਾਬਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੀਆਂ
ਓਹਨਾਂ ਠਪਕੇ ਰਖਿਆ ਕੁਤਬ ਖਾਨਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਭਿਆ ਇਲਮਦਾ ਸਾਰ ਮੀਆਂ
ਤਿਚਰ ਪੜ੍ਹਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਹੇਵਾਦੀ, ਜਿਚਰ ਜੈਹਰ ਹੈ ਵਿਚ ਬੇਦਾਰ ਮੀਆਂ
ਬੇਖੁਦ ਹੋਇਆ ਇਸ਼ਕਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ ਵਾਸਲ ਹਕਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆਯਾਰ ਮੀਆਂ
ਪੜ੍ਹ ਹਰਫ ਜਾਂ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਗੁਟ ਹੋਊ ਹੁੰਦੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੀਆਂ
ਸੰਮਨ ਬੁਕਮਨ ਉਮਯਨ ਐਤਕਹਿੰਦੀ, ਹੋਏ ਚੁੱਪ ਨਾ ਕਰਨ ਗੁਫਤਾਰ ਮੀਆਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a826inyhn39nbz1kjk1bntvw3ol1en6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71605</id>
    <revision>
      <id>216361</id>
      <parentid>216048</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="d6c35ui7mrma1mx4d65sv52zg0lndax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|36||}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਓਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕਲਬ ਕਲਬੂਤ ਮਕਾ, ਹਜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਮੀਆਂ
ਪੜ੍ਹਦੇ ਆਇਤਾਂ ਸਚੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ, ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਦੇਖਣ ਪ੍ਰਵਦਗਾਰ ਮੀਆਂ
ਰੰਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਰਬ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇਵਕਤ ਨਾ ਹੋਇ ਉਤਾਰ ਮੀਆਂ
ਰਹਿੰਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਸਤ ਤੇ ਦਸਤ ਖਾਲੀ, ਦੌਲਤ ਦਬ ਕੇ ਲਖ ਹਜਾਰ ਮੀਆਂ
ਨਹੀਂ ਚੋਰ ਚਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਤ ਦਿੰਦੇ, ਕੋਲ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਮੀਆਂ
ਖੇਲ ਖੇਲ ਨਾ ਕੰਨਿਆਂ ਗੁਡੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਅਸਲ ਭਤਾਰ ਮੀਆਂ
ਤਿਚਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜੁੰਮੇ ਨਮਾਜ ਰੋਜੇ ਖੜਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਰਾਰ ਮੀਆਂ
ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਮਦਗੰਮ ਹੁੰਦੇ, ਭੁਲ ਜਾਂਵਦੀ ਸ਼ਰਾ ਦੀ ਕਾਰ ਮੀਆਂ
ਮੰਜ਼ਲ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਫਨਾਹ ਹੁੰਦੇ, ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਮੋਹ ਲੋਭ ਹੰਕਾਰ ਮੀਆਂ
ਪੌਦੇ ਮਜ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਜੀਂਵਦੇ ਬਣ ਸਰਦਾਰ ਮੀਆਂ
ਮਖਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਤੁਲਦਰਾਜ ਡਾਢਾ,ਆਸ਼ਕ ਸਮਝਦੇ ਭੇਦ ਇਸਰਾਰ ਮੀਆਂ
ਓਹ ਕੀ ਭਲਾਪਛਾਣਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ,ਅਖੀਂਦੇਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੁਮਿਆਰ ਮੀਆਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਸਮ ਹੈ ਦੇਖ ਅਜਮੈਸ਼ ਕਰਲੈ, ਦਿਲ ਦਿਤਿਆ ਮਿਲੇ ਦਿਲਦਾਰ ਮੀਆਂ
ਜਿਹੜੇ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰਦ ਵਜੈਦ ਕਰਦੇਛਡਦੇ ਮੁਖਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਮਾਰ ਮੀਆਂ
ਉਹ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂਦਾਜਿਕਰਜਕਾਰਕਰਦਾ, ਉਹਦਾ ਕਰਨਜੋ ਜਿਕਰ ਜਕਾਰ ਮੀਆਂ
&lt;ref&gt;ਬਸ ਯਾਦ ਕਰੋ ਤੁਮ ਮੁਝ ਕੋ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰੂੰਗਾ ਤੁਝ ਕੋ ।&lt;/ref&gt;ਫਜਕ ਕੁਰੁਨੀ ਤੇ ਅਜਕੁਰ ਕੁਮ ਦੇਖੀ,ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰੇ ਕਰਤਾਰ ਮੀਆਂ
ਹਿਜਰਕਰੀਏਉਹਵੀਹਿਜਰਕਰਦਾ,ਖਿਚਦਿਲਾਂਨੂੰਦਿਲਾਂਦੇਪਯਾਰਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਗਲ ਨੂੰ ਬੁਝ ਲੈਂਦੇ ਦਿਲ ਜਾਣਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨਿਆਂਵਿਚਮਿਲਦੇ, ਲੈਣ ਵਸਲਦੀਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਦੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਵਦੇ ਮਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਕੇ ਭਸਮ ਕਰਦੇ,ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਂਵਦੇ ਠਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਹੋਣ ਰਾਜੀ, ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਬੇਜ਼ਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਬੇਗਰਜ਼ਹੋਕੇ ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਬਨਣਗਮਖਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਗੁਲਾਮ ਹੋਕੇ,ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰਦਾਰ ਮੀਆਂ
ਕਰਦੇ ਲੋਕ ਜਹਾਨ ਤੇ ਨਗਦ ਸੌਦੇ ਹੁੰਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਣਜ ਹੁਧਾਰ ਮੀਆਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d6c35ui7mrma1mx4d65sv52zg0lndax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 1.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71746</id>
    <revision>
      <id>216309</id>
      <parentid>216203</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T05:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2235" sha1="5ob4yj5g3gck5qp2czjwj746pvegywy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;{{center|(੬)}}&lt;/noinclude&gt;
ਗਲ ਦਾ ਹੋ ਜਾਨਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਜਾਨ ਤੇ ਅਸੀ ਦੋਵੇਂ ਬਜੀਰ ਕਾਂਤੇ ਜਾਈਏ ਬਸ ਕਰ ਸਾਡੀ ਚਾਲਾਕੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖੋ ਕਿ ਅੱਖ ਦੇ ਪਲਕਾਰੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕੁ ਜਮਾਨਾ ਉਲਟ ਪੁਲਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਕੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਨਾਂ ਏਯਾਰਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਏਸ ਗਲ ਦਾ ਭੀ ਇਕਰਾਰ ਨਾਮਾ ਲਿਖਕੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਪਏ॥

{{gap}}ਨਾਜ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਦੇ ਹਾਲ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਏਹ ਸੰਧਯਾ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਜਰੂਰ ਬਾਗ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਹਛਾ ਅਚ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਚਪਲਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਿਰਹ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਏਸ ਲਈ ਦੇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜ ਕਲ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਵਿਚ ਕੀ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।ਏਹ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਏਯਾਰ ਕੂਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ।

{{center|{{xxx-larger|ਤੀਸਰਾ ਕਾਂਡ}}}}

{{gap}}ਕੁਛ ਕੁਛ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ਇਕ ਕਿਸਤਰਾਂ ਗੁਜਾਰਾ ਬਾਗ ਵਿਚ ਟੈਹਲ ਦਾ ਪਿਛੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਕਰਨ ਗੇ? ਏਸ ਲਈ ਏਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਓਸਦੇ ਏਯਾਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਸੇ ਐਸੀ ਜਗਾ ਸੁਟਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਥੋਂ ਲਭਣ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਭਰ s&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ob4yj5g3gck5qp2czjwj746pvegywy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/265</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71754</id>
    <revision>
      <id>216341</id>
      <parentid>216211</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>216341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3334" sha1="913bu98ykqpj1ruvz6aog1tki69wk8c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

f
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ
२४३
੬੪੨: ਜਿਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ਹੋਣ, ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਉਦਾਹਰਣ -
ਸ਼ੇਰ ਬੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਪ ਸ਼ੂਕਦੇ ਹਨ ।
੬੪੩. ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਉਪਵਾਕ ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਉਪਵਾਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਆਸਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ਦੀ ਥਾਂ ਵਖਰਾ ਵਾਕ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਸਾਂਝੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਮਾਨ ਯੋਜਕਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕੋ ਵਾਕ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
੬੪੪. ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ਕਦੇ ਨਿਖੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਯੋਜਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ।
1
(ਕ) ਨਿਖੜੇ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਊਠ ਨਾ ਕੱਢੇ, ਬੋਰੇ ਕੁਦੇ ।
“ਮੈਂ ਕੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਦਾ ਘੁੰਡ ਲਾਹ ਆਈ ਹਾਂ।”
—ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ
-
“ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਖਿਡਾਉਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੁਦਰਤ ਕੋਈ ਮੰਤਕ ਦੀ
ਕਿਤਾਬ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ?
—ਚੋਣਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ, ੧੦ ੧੬੬
ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਗੂੜ੍ਹਨਾ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ।
ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਜਵਾਨੀਆਂ ਮਾਣੋ ।
(ਖ) ਯੋਜਕ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :- ਸਚ ਬਰਾਬਰ ਤਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਖੁਰਲੀ ਉਤੇ ਦੋ ਗਾਵਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਘਰ ਦੋ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨਹੀਂ।
੬੪੫, ਜਿਸ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਯੋਜਕ ਦੀ ਵਰਤੌਂ ਨਾਲ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਧੇਅ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਵਾਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ;
ਜਿਵੇਂ
ਮੇਰੇ ਦਾਦੀ ਜੀ ਰਾਤੀਂ ਕਦੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਤੇ (ਮੇਰੇ ਦਾਦੀ ਜੀ) ਕਦੇ ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਸੰਕੁਚਿਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ
ਪਿਆ।
ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤੂੰ ਰਹੇਂਗਾ ਜਾਂ ਮੈਂ (ਰਹਾਂਗਾ)।
੬੪੬, ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ :~~
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>913bu98ykqpj1ruvz6aog1tki69wk8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71762</id>
    <revision>
      <id>216302</id>
      <timestamp>2026-04-25T03:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਚਰਣ, ਚਾਲ ਢਾਲ, ਕਰਨੀ ਕੀਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਚਰਿਤ੍ਰਤ ਪੁਰਯ ਦੇ ਦੇ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3787" sha1="523943u8ny37p69wxt6u2qm62lxkzcz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਚਰਣ, ਚਾਲ ਢਾਲ, ਕਰਨੀ ਕੀਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਚਰਿਤ੍ਰਤ ਪੁਰਯ ਦੇ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਵਲ ਛਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਕ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ/ਸਰੋਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਨਾ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ। 'ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ' ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਨੂੰ, ਉੱਲੂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਰਚਦੀ ਹੈ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਮਰਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਚਲਿਤ੍ਰ ਸਿਰਫ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਾਤਰ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਠਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਚਲਿਤ੍ਰ। ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਡਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਤੇ, ਖੋਤੇ ਤੇ ਵਛੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੱਕਰਾ ਕੋਈ ਛਲੇਡਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.
ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1317
3.
ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318
4.
ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318&lt;noinclude&gt;{{rh||2}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>523943u8ny37p69wxt6u2qm62lxkzcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216303</id>
      <parentid>216302</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T03:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>216303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="jd3ccumdi837ap0x675c1f7g4d5jwdp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਚਰਣ, ਚਾਲ ਢਾਲ, ਕਰਨੀ ਕੀਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਚਰਿਤ੍ਰਤ ਪੁਰਯ ਦੇ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਵਲ ਛਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਕ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ/ਸਰੋਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਨਾ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1317&lt;/ref&gt; 'ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ' ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਨੂੰ, ਉੱਲੂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਰਚਦੀ ਹੈ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਮਰਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਚਲਿਤ੍ਰ ਸਿਰਫ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਾਤਰ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਠਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਚਲਿਤ੍ਰ। ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ
ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਡਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਤੇ, ਖੋਤੇ ਤੇ ਵਛੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੱਕਰਾ ਕੋਈ ਛਲੇਡਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||2}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jd3ccumdi837ap0x675c1f7g4d5jwdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216304</id>
      <parentid>216303</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T03:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>216304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="hgdotjao3zpwnelxdt6p8vbfsmrylx5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਚਰਣ, ਚਾਲ ਢਾਲ, ਕਰਨੀ ਕੀਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਚਰਿਤ੍ਰਤ ਪੁਰਯ ਦੇ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਵਲ ਛਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਕ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ/ਸਰੋਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਨਾ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1317&lt;/ref&gt; 'ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ' ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਨੂੰ, ਉੱਲੂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਰਚਦੀ ਹੈ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਮਰਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਚਲਿਤ੍ਰ ਸਿਰਫ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਾਤਰ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਠਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਚਲਿਤ੍ਰ। ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਡਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਤੇ, ਖੋਤੇ ਤੇ ਵਛੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੱਕਰਾ ਕੋਈ ਛਲੇਡਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{rh||2}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgdotjao3zpwnelxdt6p8vbfsmrylx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71763</id>
    <revision>
      <id>216312</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਚਲਿਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿਰਜਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਚਲਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਪੰਡਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋੜੇ ਉੱਪਰ ਲੱਦੀ ਰਾਜੇ ਕ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="4fz2ubyfvkepsdrqchagk90fy43yiws" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਚਲਿਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿਰਜਨਾ
ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਚਲਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਕ ਪੰਡਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋੜੇ ਉੱਪਰ ਲੱਦੀ ਰਾਜੇ
ਕੋਲ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਸੀ
ਉਸਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ
ਹਨ। ਪਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਤ੍ਰੀਮਤ ਨੇ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੋ ਚਲਿਤ੍ਰ
ਵਿਖਾਇਆ, ਉਸਦਾ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚਿੱਤ ਚੇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋ ਉਸਦਾ
ਮਾਣ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸੌ ਪੰਜ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਪਾਖਯਾਨ
ਚਰਿਤ੍ਰ) ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਭਾਗ ਤੇ ਫੈਲਿਆ
ਹੋਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਕਥਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਉਦੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ
ਕਥਾ-ਰੂਪ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ
ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ
ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀਆਂ
ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਸਾ, ਨੀਤੀ-ਕਥਾ, ਪੰਚਾਲਿਕ-ਕਥਾ,
ਹਸਾਉਣੀ, ਦੰਦ-ਕਥਾ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾ-ਵੰਨਗੀਆਂ ਆ
ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਕਈ ਸੋਮਿਆਂ - ਪੰਜ ਤੱਤ, ਹਿਤ-ਉਪਦੇਸ਼,
ਕਥਾ ਸਹਿਤ ਸਾਗਰ, ਅਲਫ਼ ਲੈਲਾ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਥਾਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ
ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਰੂਪ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ,
ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਤਹਿਤਾਂ ਵਿਚ
ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚਲਿਤ ਦੋਹਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰ' ਅਤੇ ‘ਚਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ
ਮੰਨਿਆ ਹੈ। 'ਚਲਿਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਈ
ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਚਲਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਰਨੀ, ਕਰਤੂਤ, ਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ
ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਪੋਥੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ
ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਅਪਸਰਾ
5.
ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318
3&lt;noinclude&gt;{{rh||3}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4fz2ubyfvkepsdrqchagk90fy43yiws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71764</id>
    <revision>
      <id>216313</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਕੇ ਹਰਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਨੋਹਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਚਿਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਬਾਣੀ ਤਮਤੀ, ਯੁਵਾ ਹਨੁਵੰਡ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਯੂਕਰ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="eb67ed295bept5jaokih7g8n9orpocn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਕੇ ਹਰਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਨੋਹਰ ਪੁੱਤਰ
ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਚਿਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਬਾਣੀ ਤਮਤੀ, ਯੁਵਾ ਹਨੁਵੰਡ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ
ਯੂਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਪਰ ਧਰਮੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੜੋਈ ਨੂੰ
ਰੁੱਖਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਪੁਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਾਸ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
ਬਣਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਆਣੇ
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਚਲਾਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕਪਟ ਭਰੇ ਅਨੇਕ
ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰ ਲੂਣਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਾਡੇ
ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
6
-
ਸਟੂਡੈਂਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ‘ਚਲਿੱਤਰ` ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ
ਚਾਲ, ਛੱਲ, ਚਲਾਕੀ, ਫੁਰਤੀ, ਝਾਂਸਾ, ਕਰਤਬ, ਜਾਤ ਕਪਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ
ਹਨ।”
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ‘ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ
ਬਾਲ, ਭੱਲ, ਚਲਾਕੀ, ਹੰਸ, ਦਾਅ, ਫੁਰਤੀ, ਝਾਂਸਾ, ਕਹੜਬ, ਜਾਤ, ਕਪਟ
ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
8
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅੱਜ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ
ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ
ਸੁਰਖੀਆਂ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤ
ਵੱਲੋਂ ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਕਤਲ, ‘ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ
ਕੰਵਾਰੇ ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਫਰਾਰ’, ‘ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਕੇ
ਆਸ਼ਿਕ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ, ‘ਵਿਸਾਖੀ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗਏ ਜਥੇ ਦੇ ਤਿੰਨ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਬਦਲਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ
ਤੋਂ ਮੁੱਕਰੀ ਆਦਿ।
6.
7.
ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ
ਸਟੂਡੈਂਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼, ਪੰਨਾ 152
8.
ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਦਿੱਲੀ, ਪੰਨਾ 213
4&lt;noinclude&gt;{{rh||4}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb67ed295bept5jaokih7g8n9orpocn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71765</id>
    <revision>
      <id>216314</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਆਦਮੀ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="a2y0n8rxyacgfy8ru6gfo8mf3fs0rke" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਆਦਮੀ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕ
ਛਲ, ਕਪਟ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ
‘ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਮਾ
ਸ਼ਕੁਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਬੰਦੂ ਵੰਡੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੇ
ਹਨ। ਗੰਗੂ ਨੇ ਤਾਂ ਛਲ, ਕਪਟ ਕਰਕੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ
ਜਿਸ ਬਾਲੀ ਵਿਚ ਖਾਧਾ ਉਸੇ ਵਿਚ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਹਵ ਤੁੱਛ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ
ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ
ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ
ਵਿਚ ਗੰਗੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਰੋਲ ਉਲਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ
ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਹੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ
ਪਿੰਡ ਸਹੇੜੀ ਲਾਗੇ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੱਤ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮਾਰਨ
ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਛਲ, ਕਪਟ ਅਤੇ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ‘ਚੰਦੂ ਪਾਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀਆਂ
ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਜਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ
ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਛਲ, ਕਪਟ, ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਆਪਸ ਵਿਚ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਝਲ, ਥਪਣ, ਗੱਦਾਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਿੰਗੀ
ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋ-ਅੰਦਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ
ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਐਨ ਮੌਕੇ ਤੇ
ਪਲਟੀ ਮਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ
ਲਿਖਣਾ ਪਿਆ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦਾ ਇਕ ਸਰਕਾਰ ਬਾਝੋਂ ਫੌਜਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ
5&lt;noinclude&gt;{{rh||5}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2y0n8rxyacgfy8ru6gfo8mf3fs0rke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71766</id>
    <revision>
      <id>216315</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ”। ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3907" sha1="o6cx5mqwzm64eyrnkjoc01o21xg1j04" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ”। ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ
ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ
ਸਬਜ਼ਬਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ
ਫਿਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਲੁੱਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ
ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਖਾਧੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਈਆਂ
ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ
ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ
ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ
ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸ਼ੋ-ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ
ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਭਾਵ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ
ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ
ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵ
ਭੇਦ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ‘ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ
ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ,
ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਲੱਗ
ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਦੀਆਂ
ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ
ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਂ, ਉਹ ਔਰਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਭੈਣ,
ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰੀ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ
ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿਰਫ
ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6&lt;noinclude&gt;{{rh||6}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6cx5mqwzm64eyrnkjoc01o21xg1j04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71767</id>
    <revision>
      <id>216316</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨੁ॥” ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3995" sha1="da35qixd2qp3dw8zq05n8c0u5b5duc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸੋ ਕਿਉ
ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨੁ॥” ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ
ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
ਅਤੇ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅੱਜਕਲ੍ਹ
ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੁਯ ਅਲਾਪਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਵੀ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾ
ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਟੱਲ ਸਚਾਈ ਹੈ ਅਤੇ
ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦਾ ਇਕ ਸਹਿਜ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ 15-20
ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ
ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਈਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ
ਹੈਰਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸੂਝਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਅਤੇ
ਸਿਆਣੇ-ਬਿਆਣੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਟਾਈਪ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਇੰਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ
ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ। ਫੇਰ ਇਕ ਪਲ
ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਗਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਧੋਖੇ, ਕਪਟ, ਛਲਾਵੇ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੇ
ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵਾਂ।
ਦਰਅਸਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ
ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹਨ : ਕਾਮ,
ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ। ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ‘ਕਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ
ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ
ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਲਾਣਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ
7&lt;noinclude&gt;{{rh||7}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>da35qixd2qp3dw8zq05n8c0u5b5duc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71768</id>
    <revision>
      <id>216317</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਭਾਵ ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕੋਈ ਪਰੀ (ਕਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਿਲੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਕਾਮਵੱ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="nfafzjlig8kjna3qk47t4kt390my320" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ
ਭਾਵ ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕੋਈ ਪਰੀ (ਕਾਮ
ਦੀ ਦੇਵੀ) ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਿਲੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ
ਕਾਮਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦੇ ਝਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵੇ।
ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾ ਖੇਡਦੀ ਤਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਕੈਕਈ
ਵੱਲੋਂ ਗੱਦੀਨਸ਼ੀਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ
ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ
ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਵੇਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸਰੂਪਨਖਾਂ
ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਅਤੇ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ
ਤੇ ਲਛਮਣ ਵੱਲੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਰੂਪਨਖਾਂ ਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਆਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ
ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ
ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਾਰ
ਵਾਰ ਕਹਿਣ ਜਾਂ ਤੰਗ ਕਰਨ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਨੱਕ ਕਟਣ
ਉਪਰੰਤ ਸਰੂਪਨਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ
ਨੂੰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣਾ ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਰੋਪਦੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਰੜਾਂ ਦੇ ਕਹੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਿਰਵਸਤਰ
ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜੂਆ
ਹਾਰਨ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਰੋਪਦੀ
ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ
ਰੰਗਵਾ ਕੇ ਪਹਿਨਣ ਤੱਕ ਅਨਜ਼ਲ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਵਾਉਣਾ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ
ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ
ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਤਰਬਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਆਦਿ
ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ
ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਲ ਕਾਨੀਆਂ ਤੋੜਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ
8&lt;noinclude&gt;{{rh||8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfafzjlig8kjna3qk47t4kt390my320</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71769</id>
    <revision>
      <id>216318</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਭੌਂਦ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਹੀ ਚਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4054" sha1="ohed7stwq35tirtiq2kth1o9hq12kc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਭੌਂਦ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਹੀ ਚਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ
ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ
ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ (ਕਾਮ ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ
ਕਾਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇਸੇ
ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ
ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖਬਰਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ
ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖਬਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਵਿਆਹ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ
ਬਲਾਤਕਾਰ”, “ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹਵਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ&quot;,
“ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ” ਆਦਿ। ਜਦੋਂ ਖਬਰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ
ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਆਪ ਮੁੰਡੇ ਦੇ
ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ/ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਗਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ
ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਵਿਚ ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ
ਅਜਿਹੀਆਂ 70% ਖਬਰਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ
ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਘਟਨਾ
ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਚਲਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ
ਵਿਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ
ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੇਦ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਯਿਹ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿਉਂ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ।
ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤਾਂ/ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਸਹੀ
ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਅਜੇ ਵੀ
ਸਤੀ ਸਵਿੱਤਰੀ, ਪਤੀਵਤਾ, ਸਰਮ ਹਜੂਰ, ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਘੜ
ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਅਜਿਹੇ ਇਕ-ਪਾਸੜ ਵਰਤਾਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮਾਨਯੋਗ
ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫੈਸਲੇ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ
ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ
ਅਥਾਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ
9&lt;noinclude&gt;{{rh||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohed7stwq35tirtiq2kth1o9hq12kc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71770</id>
    <revision>
      <id>216319</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਇਕ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਖ਼ਬਰ ਵਾਚਣਯੋਗ ਹੈ: ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ '...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6749" sha1="46ph40149cyecrsj7z3jc0suzlbf7ya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ
ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ
ਦਿੱਤੇ ਇਕ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਖ਼ਬਰ ਵਾਚਣਯੋਗ ਹੈ:
ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ 'ਚ ਮਰਦ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਕਿਉਂ
ਮਾਲਾ ਦੀਕਸ਼ਤ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਕਾਨੂੰਨ 'ਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਈਪੀਸੀ
ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੇਦਭਾਵ ਦੀ ਗੱਲ ਫਿਰ
ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਵਕੀਲ ਰਿਸ਼ੀ
ਮਲਹੌਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਚ ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 354
-
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ
. ਫਿਰ ਉੱਠੀ ਕਾਨੂੰਨ 'ਚ ਮਰਦਾਂ
ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਗੋਲ
ਵਕੀਲ ਰਿਸ਼ੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ
ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਪਟੀਸ਼ਨ
ਜਨਾਹ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ
ਅਪਤਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ
ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ
ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ
(ਲੋੜਖਾਨੀ), 354 ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ
(ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ) ਅਤੇ ਧਾਰਾ 315 (ਖ਼ਬਰ -
ਜਨਾਹ) ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਵਾਲਾ
ਦਸਦੇ ਹੋਏ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਔਰਤਾਂ
'ਚ ਸਿਰਫ ਮਰਦ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਸੀ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਵੀ ਉਸ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਇਸ 'ਤੇ 19 ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰ
ਕੇ ਪੁਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ
ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੀਆਈਐੱਸ 'ਚ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 14 ਅਤੇ 15 'ਚ ਦਿੱਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੀਆਈਐੱਲ
ਗਏ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, 222 ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ
ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਪਰੋਕਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਗਏ ਸਰਵੇ ਮੁਤਾਬਕ 16 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ
ਹੋਣ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਸੈਕਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ- ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਕੜਿਆ
14 ਅਤੇ 15 ਧਰਮ, ਜਾਤੀ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਬਰ ਜਨਾਹ ਦੀ ਗੱਲ
ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਬਰ
ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਧਾਰਾ 354,351 ਜਨਾਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ
ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 35 (ਜਬਰ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹਨ।
-
ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਔਰਤ
ਨੂੰ
ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ
ਜੇਐੱਨਐੱਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :
ਔਰਤ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ
ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ
ਇਹ ਮੰਦਭਾਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ
ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਵਿਕਾਰ ਵਾਲੇ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ
ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਧਾ ਅਜੇ ਵ
ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇਕ ਅਦਾਲਤ
'ਚ ਵਧੀਕ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸੀਮਾ ਮੈਨੀ
ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ
ਸਾਲ ਦੀ ਬੱਚੀ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ
ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ
ਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤ
ਦਾ ਗੀਤ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੈ ਉਸ
ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ
ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵੀ
ਛੂਹਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ
ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਮੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ, ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੁੱਢਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਖਾਲਸਾ
ਦੀਵਾਨ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਦੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਆਈਆਂ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਕਰਨ/ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਕੋਈ
ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ
ਸਟਿੰਗ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਧੱਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸੇ
ਮੌਕੇ ਪਰਿਵਾਰ/ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਘਟਨਾ ਦੇ 6
ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਸਾਜਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ
10&lt;noinclude&gt;{{rh||10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>46ph40149cyecrsj7z3jc0suzlbf7ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71771</id>
    <revision>
      <id>216320</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਹੈ। ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮੋੜ (twist) ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤ ਨੇ ਕੋਰੀ ਪਲਟੀ ਮਾਰ ਲਈ ਅਤ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="6qkt27kqey95xd1cfpbvz8b9hn5xcvx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ
ਹੈ। ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮੋੜ (twist) ਆ
ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤ ਨੇ ਕੋਰੀ ਪਲਟੀ
ਮਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ
“ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਆਏ
ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ।&quot; ਪਰ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ
ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ “ਇਹ ਪਬਲਿਕ ਹੈ, ਸਭ ਜਾਨਤੀ ਹੈ”। ਅੰਦਰਖਾਤੇ
ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇੰਨੇ ਮੋੜ
(twist) ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਜਾਪਦਾ ਹੈ
ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੋਇਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਮਿਲਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਅਜੋਕੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਕਿਰਦਾਰ
ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ
ਕੈਰੀਅਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਬਦਨਾਮੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਆਤਮ
ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਿਉਂਕ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੇ ਇਸ ਗਲਤ ਪ੍ਰਚੱਲਨ
ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਨੱਥ ਨਾ ਪਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਜੜ
ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।
ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਮੋਹਰਾ ਬਣਾਇਆ
ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਘਟੀਆ ਹੱਥਕੰਡੇ
ਵਰਤਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸੇ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣਾਏ
ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਿੱਸਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ
ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ
ਵੱਲੋਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ (ਪਤਨੀ) ਦੇ ਨਾਂ
ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸੇ ਮਸਲੇ ਤੇ
ਲੜਾਈਆਂ ਝਗੜੇ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ, ਮਿਹਣੋ-ਮਿਹਣੀ, ਰਾਲੀ ਬਲੌਰ,
ਅੰਨ-ਜਲ ਤਿਆਗਣਾ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਲਾਕ ਦੀ ਨੌਬਤ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਪਰ
11&lt;noinclude&gt;{{rh||11}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qkt27kqey95xd1cfpbvz8b9hn5xcvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71772</id>
    <revision>
      <id>216321</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4093" sha1="rjm4v42of2bcj0tjwlwnm2l7mj75s7r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਉਸ ਦੇ
ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ
ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ
ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਪਤਨੀ ਦੇ
ਨਾਂ ਤੇ ਕਰਵਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ (ਪਤੀ) ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ
ਪਤਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ
ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਤੇਵਰ ਬਦਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧ ਦੀ
ਮਾਲਕ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚੇ ਹੋ ਗਈ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ
ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਤੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ “ਮੈਨੂੰ
ਹੋਰ ਵੀ ਖੜਦੇ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸਾ
ਚਾਹੀਦੈ, ਮੇਰੀ ਤਨਖਾਹ ਦੀਆਂ ਕਟੌਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਆਦਿ।
ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਅਸਿੱਧੇ
ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ, ਨਾ ਹਿੰਗ ਲਗੀ ਨਾ ਫਟਕੜੀ” ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ
ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਅੱਧੇ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ
ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ “ਪੰਜੇ
ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ&quot;। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਵੀ ਸੁਣੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਲਾਟ ਦੀ
ਖਰੀਦ ਸਮੇਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ
ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਤਨੀ
ਵੱਲੋਂ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ “ਛੱਡੋ ਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ
ਹੀ ਕਰਵਾ ਲਓ, ਮੈਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਮੇਲਿਆਂ 'ਚ ਪੈਣਾ।&quot; ਪੜੀ ਦੇ ਅਤਿ ਜੋਰ
ਲਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ
ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੇਕੇ ਬੜੇ ਅਮੀਰ ਹਨ, ਕਾਫੀ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ
ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਭਰਾ ਨਹੀਂ। ਧੰਨ ਹਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
12&lt;noinclude&gt;{{rh||12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rjm4v42of2bcj0tjwlwnm2l7mj75s7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71773</id>
    <revision>
      <id>216322</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉੱਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਗਰੀਬੀ, ਕੰਗਾਲੀ ਕੱਟੀ ਹੋਵ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2125" sha1="lyzo7smdgbhjyz2ukttdjkjm58rl0ze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉੱਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਘਰ
ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ
ਨੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਗਰੀਬੀ, ਕੰਗਾਲੀ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ
ਹੰਢਾਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ
ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੜੱਪ ਕਰਨ ਦੀ
ਲਾਲਸਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ
ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਖਬਾਰ (ਮਿਤੀ 9.4.2018) ਦੇ
ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਜੁਰਮ 'ਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ
ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੋਰੀ, ਨਸ਼ਾ
ਤਸਕਰੀ ਆਦਿ। ਖਬਰ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ
ਆਪਣੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੀ ਜੁਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਰਮ
ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ। ਔਰਤ
ਦੇ 365 ਚਲਿੱਤਰ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁਰਮ ਹੀ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ
ਚਲਿੱਤਰ ਤੇ ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
33
13&lt;noinclude&gt;{{rh||13}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyzo7smdgbhjyz2ukttdjkjm58rl0ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71774</id>
    <revision>
      <id>216323</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਸੱਚ : ਜੁਰਮ `ਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਔਰਤਾਂ ; ਇਸ ਅਵਨੀਤ ਦਾ ਕਈ ਅਪਰਾਧਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ Revie ਆਪਣੇ ਬਣੇ ਖੇਤੀ the ਐਸਐਸਪੀ ਸਿਆਲਾ ਵੀ ਦੁਕਾਨੀ 社 हो&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="393" sha1="9j2mjv2yfxjv3ve0tridnlc0vbknb0h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਸੱਚ : ਜੁਰਮ `ਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਔਰਤਾਂ
;
ਇਸ ਅਵਨੀਤ ਦਾ
ਕਈ ਅਪਰਾਧਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ
Revie
ਆਪਣੇ ਬਣੇ ਖੇਤੀ
the
ਐਸਐਸਪੀ ਸਿਆਲਾ ਵੀ ਦੁਕਾਨੀ
社
हो&lt;noinclude&gt;{{rh||14}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9j2mjv2yfxjv3ve0tridnlc0vbknb0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71775</id>
    <revision>
      <id>216325</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਇਹ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੌਕਣਾਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਬਾਹਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ‘ਸਮਝੌਤੇ ਨਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="drxdni88didn2q8opgoskblmd93b7qd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ
ਸੌਕਣਾਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਬਾਹਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ
ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ‘ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ
ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ
ਬਣਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਕ ਪੱਖ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਝ ਤੋਂ
ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਾਦੇ ਦੇ ਵਿਆਹ-ਬਾਹਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਭੇਤ ਸ਼ਰੇਆਮ ਖੁਲ੍ਹ
ਜਾਣ ਤੇ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ
ਤੋਂ ਰੋਕ ਪਾਏਗਾ ? ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਵੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖੀਆਂ
ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਚੱਲੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਓਹਲੇ
ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਅਜਿਹੇ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਧਿਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜਾਂ ਤਾਂ
ਦਾਦੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਸ਼ੂਕ ਦੋਵੇਂ
ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ੂਕ ਵੱਲੋਂ ਰਲ ਕੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ‘ਟਿਊਨਿੰਗ’ ਮੈਨੂੰ ਕਿਧਰੇ
ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਅਮੁੱਕ ਹੈ ਭਾਵ ਕਦੇ ਮੁੱਕ ਨਹੀਂ
ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। //MeToo/ ਐਪ ਦਾ
ਵਰਤਾਰਾ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ
ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਐਪ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ
ਵਾਪਰੇ ਪੁਰਾਣੇ 30-30, 40-40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਛੇੜਖਾਨੀ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਭੇਤ
ਹੁਣ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ
ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ
ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਸਮੇਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀਆਂ ? ਸੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ
ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ 10
ਸਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤੀ 1 ਸਤੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਯੂ.ਟਿਊਬ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ
ਆਹਲੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਯੂ ਟਿਊਬ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਅੱਪਲੋਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ
15&lt;noinclude&gt;{{rh||15}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>drxdni88didn2q8opgoskblmd93b7qd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71776</id>
    <revision>
      <id>216326</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਛ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3770" sha1="slt204k3i0ehj8qh9r8e6z7vtp3qol0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ
ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ
ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ
ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲਦੀ ਘਰ
ਆਉਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਖੂਹ ਆ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ
ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਬੈੱਡ ਤੇ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਮਰਦ
ਨਗਨ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ ਅਨੁਸਾਰ ਫੌਜੀ ਪਤੀ ਨੇ ਨਗਨ ਗੈਰ ਮਰਦ
ਨੂੰ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ
ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਥੱਪੜ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫੌਜੀ ਨੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗੈਰ
ਮਰਦ ਦੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਡਾਂਗਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜਦਿਆਂ ਮੰਨ
ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਫੌਜੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਉਸ (ਗੈਰ ਮਰਦ) ਦਾ ਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ
ਲਗਦੀ ਹੈ। ਖੈਰ ! ਬੱਚਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੋਰਟ
ਵੱਲੋਂ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਕ ਗੱਲ
ਤਾਂ ਸਾਫ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ
ਅੱਗੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਐ ਕਿ ਇਕ
ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਘਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ
ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ
ਕਾਮ ਵਾਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਰੋਹ ਕਾਬੂ
ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਦਾ
ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜੋ
ਵਿਅਕਤੀ ਛੜੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਕਲੀ ਵਿਚੋਲਾ, ਨਕਲੀ ਲਾੜੀ, ਨਕਲੀ ਲਾੜੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾੜੀ ਇਕ
16&lt;noinclude&gt;{{rh||16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slt204k3i0ehj8qh9r8e6z7vtp3qol0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71777</id>
    <revision>
      <id>216327</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਰਫੂ ਚੱਕਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ? Gang rape victim held with 1 lakh YAMUNANAGAR, NOVEMBER 29 The police have arrested a gang rape victim on the charge of taking Rs 1 lakh from a relative of one of the accused to settle the case. The victim was arrested with the money from Y...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="caewmhb6f4v0d4zbved6jyts5bcpsii" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਰਫੂ ਚੱਕਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ?
Gang rape
victim held
with 1 lakh
YAMUNANAGAR, NOVEMBER 29
The police have arrested a
gang rape victim on the
charge of taking Rs 1 lakh
from a relative of one of the
accused to settle the case.
The victim was arrested with
the money from Yamunana-
gar yesterday. She was sent
in judicial custody for 14 days
today. The victim, belonging
to Shamli district of UP She
lodged a report of gang rape
on November 13.
SP Rajesh Kalia said
Devinder, a relative of the
victim, had been demanding
Rs 10 lakh each from the
three accused to settle the
case. He said the girl later
agreed to settle the case on
payment of Rs 15 lakh, after
which the first instalment of
Rs 1 lakh was to be delivered
yesterday. He said the victim
had lodged a complaint
against Sanjeev in Septem-
ber, but settled the case after
taking Rs 35,000. TNS
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 30 ਨਵੰਬਰ, 2017
17&lt;noinclude&gt;{{rh||17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>caewmhb6f4v0d4zbved6jyts5bcpsii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71778</id>
    <revision>
      <id>216328</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਕਿੱਸੇ ਹਨ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ - ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਉਸੇ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਵੀ ਰੱਖਣ ਲਈ (ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਹੀ ਹੋਵੇ) ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਮਾਰਨਾ, ਕ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="lll1iukye6zkjkv06q9e2btp4829t0n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿੱਸੇ ਹਨ
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ
-
ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਉਸੇ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਵੀ ਰੱਖਣ ਲਈ (ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਹੀ ਹੋਵੇ) ਕੰਧਾਂ
ਨਾਲ ਸਿਰ ਮਾਰਨਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਆਦਿ ਤੇ ਮਾਰਨਾ,
ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਤੋੜ ਦੇਣਾ, ਪਈ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟੀਆ
ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਪਾ ਦੇਣਾ, ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ
ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਝਗੜਾ ਕਰਨਾ
ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਦੇ ਝਮੇਲੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਟੀ.ਵੀ.,
ਵਹਿਜ, ਗੈਸ ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁੱਸੇ
ਦੇ ਇਸ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ
ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਮਾਨ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਤਾਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਘਰ
ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਸੜਕ 'ਤੇ। ਉਹ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਗਏ
ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ
ਸਕਦੀਆਂ। ਮਜ਼ੋ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਅੰਗਿਓਂ ਮੋੜਵੀਂ ਕਾਲ ਵੀ
ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਝੂਰ ਝੂਰ ਕੇ ਭਾਂਪਦਾ ਹੋਇਆ
ਖਾਮੋਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਪਤੀ
ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕੱਢੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅਕਲ ਆ ਗਈ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ
ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਪਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲਾਂ
ਕੱਢਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ
ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣੀ ਅਸੱਭਿਅਕ ਹੈ। ਇਹ
ਅਸੱਭਿਅਕ ਅਤੇ ਉਜੱਡਪੁਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ
ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪੜੀ ਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ
18&lt;noinclude&gt;{{rh||18}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lll1iukye6zkjkv06q9e2btp4829t0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71779</id>
    <revision>
      <id>216329</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮਨ ਨੂੰ ਅਚੰਭਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਕਸਰ ਪਤੀ (ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ) ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3909" sha1="e7yvpuemqqdmqti6hea8di6os1p9kkh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਨ ਨੂੰ ਅਚੰਭਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜਦੋਂ
ਅਕਸਰ ਪਤੀ (ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ) ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ
ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਰਦ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਇੰਨੀ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ
(ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ) ਪੇਕੇ ਘਰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਜਾਂ ਭਰਾ ਤੋਂ
ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸਹਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਸਾਹ
ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਸ਼ੀਤਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ
ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਤੋਂ ਕੁੱਟ ਵੀ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਰ
ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਉਹੀ ਠੰਢੀਆਂ ਸ਼ੀਤਲ ਦੇਵੀਆਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ
ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਭੜਾਸ
ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਤਾਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਹੱਥ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਇਕਪਾਸੜ ਹਨ ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਕੁਝ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿਉਣ ਜਾਂ ਮਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ
ਛੱਡਣਗੀਆਂ। ਕਿਉਂ... ਹੈ ਨਾ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਜਾਂ ਫੇਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ !
ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਨੂੰ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੂਝਵਾਨ, ਸੱਭਿਅਕ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਮਰਦ ਵੀ ਅਤਿ
ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ (ਮਰਦ) ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ
ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ
ਸਮਾਜ (ਔਰਤ-ਮਰਦ) ਵੱਲੋਂ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਕ-ਪਾਸੜ
ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ (Male
Dominating) ਸਮਾਜ ਹੋਣ ਨੂੰ ਗਲਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੇ
ਔਰਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ (Female Dominating) ਸਮਾਜ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਸਭ
ਵੱਲੋਂ ਬਲ ਕੇ ਲਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ
ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਡਰਪੋਕ ਬਣਕੇ ਵੱਟੀ ਚੁੱਪ
ਦੇ ਅਤਿ ਘਾਤਕ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਣਗੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ
ਇਕ ਪਾਸੜ ਸੋਚ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ ਬੁਲੰਦ
19&lt;noinclude&gt;{{rh||19}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7yvpuemqqdmqti6hea8di6os1p9kkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71780</id>
    <revision>
      <id>216330</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ “ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ! ਸਦਕੇ ਜਾਈਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ।” ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4118" sha1="5qkcl1pw25y497ww1rvjczgadc6y7vk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ
“ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ! ਸਦਕੇ ਜਾਈਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ।”
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ
ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਫੋਨ ਕਰਨਾ
ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਗਿਣਵਾ ਦੇਣਾ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿੰਗਾ ਕਰਕੇ ਅਧਰੰਗ ਹੋਣ ਦਾ
ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਕੁਪੱਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪਤੀ
ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾ ਆਉਣ
ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਭੋਲ਼ਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਕਦਮ ਫੋਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੇਕਰ
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ
ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਹਲੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਉਠਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਭੜਕ ਕੇ ਪਵੇਗੀ
“ਕੀ ਗੱਲ ਐ ! ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਮੈਂ ਕੰਮ 'ਚ ਬਿਜ਼ੀ ਆਂ ?” ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ
ਉਹ (ਪਤਨੀ) ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ
ਅਤੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਦਕੇ
ਜਾਈਏ ਇਸ ਅਧਰੰਗ ਦੇ, ਜਿਹੜਾ ਸਵੇਰੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਝੰਡਾਂ ਤਾਹਨ
ਵਾਲੇ ਆਜੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਬਣਾਉਣ
ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ
“ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ ! ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ” ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕੀ ਡੰਡੇ ਸੋਟੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ
ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ
ਇਕ ਦਿਨ ਸੱਚੀਂ-ਮੁੱਚੀਂ ਸ਼ੇਰ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ
ਤਵੱਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ “ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ
ਹੋਵੇਗਾ।”
ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰਾਂ, ਘਰਾਂ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਬੜੇ
ਸ਼ਾਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਢਵਾਉਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਆਪਣਾ ਕੰਮ
ਕਢਵਾਉਣ ਵਿਚ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ
ਹਨ। ਆਪਣੀ ਇਸੇ ਕਲਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਵੇਲੇ
ਬੁੱਲਾਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ, ਨਜ਼ਾਕਤ ਲਿਆ ਕੇ ਬੜੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਭਰੇ ਅੰਦਾਜ਼
20&lt;noinclude&gt;{{rh||20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5qkcl1pw25y497ww1rvjczgadc6y7vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71781</id>
    <revision>
      <id>216331</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਕਿ “ਕਿੰਨੀ ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਪਰ ਆਦਮੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਅਪਣੱਤ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਸੱਚੀ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3947" sha1="csbqqz7n3u4bln86s2qj8ummhcxu9ae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਕਿ “ਕਿੰਨੀ ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ
ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਪਰ ਆਦਮੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ
ਖੇਡ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਅਪਣੱਤ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਸੱਚੀ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ
ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਔਰਤ, ਮਰਦ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋ
ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਦ ਆਦਮੀ
ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ‘ਸਭ ਕੁਛ ਲੁਟ ਗਿਆ’ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਤੂੜੀ ਵਾਂਗ ਖਚਾ-ਖਚ ਭਰੀ ਬੱਸ ਵਿਚ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪ ਭਾਵੇਂ ਮਸਾਂ ਸੀਟ
ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸੀਟ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਪਰ
ਜੇਕਰ ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਨੋਂ ਭਾਵੇਂ ਜਿਸ ਮਰਜ਼ੀ ਮੰਤਵ
ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ.
ਵਾਂਗ ਸੀਟ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੇਕਰ ਔਹੜਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸੀਟ ਤੇ ਦੋ
ਵੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਮਰਦ ਨੂੰ ਸੀਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ
ਨੱਕ-ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਤੱਕ
ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਉਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਉਹੀ ਔਰਤਾਂ ਹੀ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਤੀਰਾ,
ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਹੀ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਫਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਦੀ
ਖਰੀਦ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪਤੀ ਤੋਂ
ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਕਢਵਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵਹਾ ਅਤਿ ਚਾਪਲੂਸੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ
ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ
ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ‘ਬਾਈ ਦੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ,
ਮਿੰਨਤਾਂ ਆਦਿ ਤੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਰੂਪੀ ਗੁੱਸਾ ਪਤੀ ਦੀ
ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਸਭ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ
ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪਤੀ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਈ
21&lt;noinclude&gt;{{rh||21}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>csbqqz7n3u4bln86s2qj8ummhcxu9ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71782</id>
    <revision>
      <id>216332</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਗ-ਰਗ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3870" sha1="bp77c0h8llmn3xm29jw4hkn0whxtur9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਵੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਗ-ਰਗ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਛੱਡਣ ਦੀ
ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ
ਖੇਡ ਖੇਡਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਧਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਵੀ ਲੈ
ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ
ਕੱਢਣ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਹੱਦ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ
ਜੁਲਾਈ 2018 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ਤੇ ਸੁਰਖੀਆਂ
ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਤੇ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਛੇ
ਸਾਲਾ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ ਤੁੰਨ ਕੇ ਕਿਰਚਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਬੜੀ
ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇਸ
ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਮਾਸੂਮ ਤੇ
19-20 ਵਾਰ ਕਿਰਚਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ
ਤੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪਥ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿਚ
ਪਈ ਸੀ।
ਸ਼ਾਇਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣ ਦੀ
ਕਲਾ/ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਆਦਿ ਅਦਾਰੇ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ
ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ
ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਟਕ ਮਟਕ ਕੇ ਬਹਿਲਾ-ਫੁਸਲਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਅਰ
ਹੋਸਟੈਸਾਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ
ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ
ਰਿਸੈਪਸਨਿਸ਼ਟ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮਤਲਬ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਜੋ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ,
ਉਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ
ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਇਕ ਸੂਖਦਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ
ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਸੋਚਣ ਲਈ
ਮਜ਼ਬੂਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਜੇਕਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ
22&lt;noinclude&gt;{{rh||22}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bp77c0h8llmn3xm29jw4hkn0whxtur9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71783</id>
    <revision>
      <id>216333</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4235" sha1="hv2ne6jghpn4nwcr7g92d4vl30jrxrw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ
ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਪਰ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਘਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਭਾਵ ਕਿਸਾਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ
ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੋਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਹਜ਼ੀ ਆਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਆਦਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ
ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ
ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਐ, ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ
ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਵੇਰੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਦੱਸ ਕੇ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ
ਸੀ ਮੋਟਰ ਤੇ ਚੱਲਿਐਂ।” ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਹਿਣਗੇ “ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਮੈਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੌਦਾ
ਲੈਣ ਚੱਲਿਐਂ, ਬਸ ਹੁਣੇ ਆਇਆ, ਬਸ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਨਹਿਰ 'ਚ ਛਾਲ
ਮਾਰੀ।” ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਬੰਦਾ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ
ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵੀ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ
ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾੜਨਗੀਆਂ, ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ
ਪਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੋਤਲ
ਜਾਂ ਕੇਨ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾਂ ਹੀ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਲੱਭੀ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਹੀ
ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਫੇਰ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦਾ
ਤੇਲ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਲੋਕ ਵੀ
ਲੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੇ ਪਾ ਵੀ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ
ਖਿਲਾਉਣਗੀਆਂ ਅੱਜ ਨ੍ਹੀ ਬਈ, ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਫਸਾ ਕੇ ਮਹੂੰ, ਸਾਰੀ
ਉਮਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਚੱਕੀਆਂ ਪੀਸਿਓ, ਡੱਬੀ ਕਿੱਥੇ ਐ।” ਭਾਵੇਂ ਤੀਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ
ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਈ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਲੱਭੀ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਤਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਨੂੰ ਰੋਕੇ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਲਗ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹੀਆਂ
ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੱਚੇ ਜ਼ਰੂਰ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ
23&lt;noinclude&gt;{{rh||23}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hv2ne6jghpn4nwcr7g92d4vl30jrxrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71784</id>
    <revision>
      <id>216334</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਖੈਰ ! ਜਦੋਂ ਡੱਬੀ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ ਵੀ ਫਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਡੱਬੀ ਲੱਭ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਛੱਬੀ ਤੇ ਰਗੜੀ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਤੀਲੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹੋ ਜ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4151" sha1="n85fax2zmac92vs5ihaknmdqdqxg9o4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਖੈਰ ! ਜਦੋਂ ਡੱਬੀ ਵਾਲਾ
ਡਰਾਮਾ ਵੀ ਫਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਡੱਬੀ ਲੱਭ ਹੀ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ। ਫੇਰ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਛੱਬੀ ਤੇ ਰਗੜੀ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਤੀਲੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹੋ
ਜਿਹੀਆਂ ਨੇ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਵੇਂ ਗੈਸ ਦਾ ਥੱਲਾ ਜਲਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਝਰੀਟ
ਤੇ ਬਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੀ ਡੱਬੀ ਖਤਮ
ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਲਦੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਇਸ
ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਉਂ ਡੱਬੀ ਤੇ ਘਸਾਈਂ
ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਜੇਕਰ ਤੀਲੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਲ ਗਈ ਤਾਂ ਡਰਾਮਾ
ਫਲਾਪ। ਚਲੋ ਖੈਰ ! ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਸਾਰੇ
ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਖੁਦਕਸ਼ੀ
ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ
ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ
ਡਰਾਮਾ ਫਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਦੱਸਣ ਦਾ
ਢੰਗ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਆਦਮੀ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ
ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਝਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ
ਕੋਈ ਘਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛ ਲਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ
ਤਾਂ ਵੀ ਆਦਮੀ ਕਹਿਣਗੇ “ਬਸ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਹੀਹ ਜਿਹਾ ਗਰਮ ਐ,
ਦਰਦ ਵੀ ਹੁੰਦੈ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ ਆਪੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜੂ, ਚਲੋਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ
ਦਿਖਾ ਕੇ ਟੈਸਟ ਟੂਸਟ ਕਰਾ ਕੇ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ
ਨ੍ਹੀ।” ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਪੁੱਛਣ
ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਿਲੀਆਂ “ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋਣ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ
ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਕੀ ਲੋੜ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਰ
ਜਾਵਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਥੋਨੂੰ ਬੜਾ ਕਰ ਐ, ਇਤਿਆਦਿ ਇਤਿਆਦਿ।&quot;
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸੇ ਔਰਤ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ
ਉਹੀ ਔਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਕਾਰ ਦੇ
24&lt;noinclude&gt;{{rh||24}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n85fax2zmac92vs5ihaknmdqdqxg9o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71785</id>
    <revision>
      <id>216335</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਸਟੀਰੀਓ ਤੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="a709xgq1cmum7hw9eo99hymf2omymvb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਟੀਰੀਓ ਤੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ
ਦਵਾਈ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ
ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਐ?
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ
ਚੁਟਕਲੇ ਬਣੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਤੋਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ
ਤੋਂ ਬਾਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੋਗ ਤੱਕ ਦੋ ਚਾਰ ਵਾਰ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ
ਜ਼ਰੂਰ ਜਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ
ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀਂ ਇੰਨਾ ਗਮ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ
ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ
ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਚੱਕਵੇਂ ਜਿਹੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਭੋਗ ਤੇ
ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ 'ਚ ਜ਼ੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਕਿ
ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਹੌਲ ਮੁਤਾਬਕ
ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੱਖਾਂ
ਕੱਢਦਿਆਂ ਸਟੀਰੀਓ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਸਕਾਰ ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ਪਰ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਨਾਲ ਆਏ
ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਮੁਸ਼ਕਰਾਉਂਦੇ ਵੀ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਤੋਂ
ਸੂਈ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਰਦੀ ਹੁਣ ਸੈਡ ਸੌਂਗ ਦੀ ਸੂਈ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ
ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਬਿਠਾ ਲੈਂਦੀਆਂ
ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ
ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਡੂੰਘੇ
ਸਦਮੇ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ
ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ
ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਆਈ
25&lt;noinclude&gt;{{rh||25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a709xgq1cmum7hw9eo99hymf2omymvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71786</id>
    <revision>
      <id>216336</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤ ਦੀ ਬਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਹੰਝੂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="gwqrffjee6wvltupl9t1fcx7oe3nh3u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤ ਦੀ
ਬਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ
ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਹੰਝੂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ
ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਲਗਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ
ਨੇ ਇੰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋੜ ਤੇ ਹੋਣਾ ਵੀ ਨਾ
ਆਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ
ਦੀ ਮੌੜ ਤੇ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈਂ ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ
ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਗਏ ਐ।
ਔਰਤਾਂ ਸਸਕਾਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਭੋਗ ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਪੂਰਾ
ਮੇਕ-ਅੱਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣ
ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਅਹੁੜਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੇ
ਪਰਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਚੱਪਲਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ
ਮੌਤ ਤੋਂ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਗਮ ਮਨੋਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ ?
ਉਕਤ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਕਬੀਲਦਾਰ
ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀਆਂ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ
ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਫ਼-ਦਿਲ ਅਤੇ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀਆਂ
ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜਾਂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਪਛਾਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ
ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹਮਖਿਆਲੀ
ਅਤੇ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ
ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ,
ਟਵੀਟਰ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ
ਗਰੁੱਪ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿਚ
ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਦੂਸਰੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਭੇਦ, ਸੁਭਾਅ ਆਦਿ
ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੱਗ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ
26&lt;noinclude&gt;{{rh||26}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwqrffjee6wvltupl9t1fcx7oe3nh3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71787</id>
    <revision>
      <id>216337</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਇਹ ਟੋਲਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ “ਸਿਆਣੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ&quot; ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ/ਔਰਤ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਉਨ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3987" sha1="32w4s5mv4b4j4illtjq8dr9ut1fawb3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਟੋਲਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ “ਸਿਆਣੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ
ਟੋਲੇ&quot; ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ/ਔਰਤ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਵਿਚ ਧੀਰਜ, ਠਰੰਮਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀ ਇੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ
ਧਿਰ ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ
ਉਸਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਵੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਧੀਕੀ
ਸਹਿਣੀ ਵੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਦਿਲੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਬਾਜ
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ
ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਕਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਡੂਮਣੀ, ਗਾਵੈ ਆਲ਼
ਪਾਤਾਲ਼ ਵਾਂਗ ਉਦੋਂ ਕਹ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਮੈਂ ਤਾਂ “ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ ਦੀ ਮੂਲੀ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ
ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੋਟ
ਬੈਂਕ ਲਈ ਇਕਪਾਸੜ ਪੱਖਪਾਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਉਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ
ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਸਚਾਈ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। 50% ਆਬਾਦੀ ਔਰਤਾਂ
ਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਰਦ-ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ
ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੀੜਤ ਧਿਰ ਵੀ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 498ਏ ਬਣਾਈ ਤਾਂ ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ
ਲੜਕੀਆਂ ਦਾਜ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ
ਨੂੰ
ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਜ
ਮੰਗਣ ਸਬੰਧੀ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧਾ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਪਰਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ
ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 85% ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ
ਖਿਲਾਫ਼ ਝੂਠੇ ਪਰਚੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪੀੜਤ ਤਾਂ ਸਿਰਫ
15% ਸਨ। ਬੇਕਸੂਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ
ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਲੜਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਾਇਜ ਫਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ
ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ
27&lt;noinclude&gt;{{rh||27}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>32w4s5mv4b4j4illtjq8dr9ut1fawb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71788</id>
    <revision>
      <id>216338</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਪ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="mmwuf9p24b76lby2stzqllwf3u3ee7z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਦੋਂ
ਤੱਕ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ
ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ
ਜਾਣੇ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਇਕ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ
ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਕੀਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਜੇਕਰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ
ਜਾਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਰਦ
ਦਰਖਤ ਤੇ ਕੇ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ
ਨਾਲ ਤੱਕਣਾ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ
ਨਜ਼ਰ ਮਾੜੀ ਸੀ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ?
ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹੁੰਦੇ
ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਇਕ ਲਿਖਤ ਮੇਰੇ ਦਿਲ
ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਟੁੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ
ਹੈ। ਵਟਸਐਪ ਦੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੁੰਭਾਂ ਵਾਂਗ
ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ ਖੁਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵੀ 95% ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ
ਦੀ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਆਰਾ ਘੁੰਤ ਆਪਣੇ
ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਪਿੱਛੋਂ
ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਬਿਧ
ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਲ-ਰੁਲ ਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ (ਮਾਂ-ਬਾਪ) ਵਿਆਹ
ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਾੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ? ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ
ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹੀ ਆਵੇਗਾ ਕਿ ਲਗਭਗ
ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ
ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਕਲੇਸ਼ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ
ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹੀ ਔਰਤ ਜਦੋਂ ਕੁਆਰੀ ਆਪਣੇ
ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ
ਛੱਡਕੇ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣ ਸਾਰ ਰੰਗ
ਦਿਖਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਜਾਂ
ਵਿਆਹੀ ਨਨਾਣ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਨੌਬਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਔਰਤ ਪਤੀ
28&lt;noinclude&gt;{{rh||28}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmwuf9p24b76lby2stzqllwf3u3ee7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71789</id>
    <revision>
      <id>216339</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਨਿੱਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਵਿਚਾਰਾ ਡਰਦਾ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਪਾਖੰਡਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ, ਛਲ-ਕਪਟਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4000" sha1="htq1g3kjbeytgp6155g388af5kjkugt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਨਾ
ਛੱਡਣ ਦੀ ਨਿੱਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਵਿਚਾਰਾ ਡਰਦਾ ਜਾਂ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਪਾਖੰਡਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ, ਛਲ-ਕਪਟਾਂ ਵਿਚ ਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਧ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਧ
ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ
ਆਪ ਵੀ ‘ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ
ਹੋਇਆ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਭ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੋ
ਡਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਵੀ
ਕਿਸੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ। ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ
ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ
ਦੀ ਜ਼ੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਆਮ ਗਲਤ
ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ਤੇ
ਅਜਿਹੀ ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ
ਦੀ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਜਾਤੀ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ
ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਹਿਤ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ
ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਰਦ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹ ਡਰ ਲੱਗਾ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂੰਹੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ
ਅੰਦਰ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ਰਮ ਹਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ
ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਰ ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼/ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ, ਔਰਤਾਂ-ਪੱਖੀ
ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਬੇਖੌਫ ਹੋ ਕੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ
ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਕਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ
ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ
ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਲਏ ਅਤੇ
ਫਿਰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ
29&lt;noinclude&gt;{{rh||29}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htq1g3kjbeytgp6155g388af5kjkugt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/266</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71790</id>
    <revision>
      <id>216342</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;२४४ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ [੧] ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ; [2] ਦੌ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ; [੩] ਇਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ਮਿਲਾਕੇ ; [੪] ਇਕ ਜਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="qbwd7oncjn5ptl2bmiekd8sa8uwpmtp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;२४४
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ
[੧] ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ; [2] ਦੌ ਜਾਂ
ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ; [੩] ਇਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ
ਵੱਧ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ਮਿਲਾਕੇ ; [੪] ਇਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ
ਵੱਧ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਮਿਲਾਕੇ । ਉਦਾਹਰਣ :
(੧) ਕੁਸੰਗ ਛੱਡ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ।
(੨) ਜਿੱਧਰ ਚੱਲੋਗੇ, ਨਾਲ ਚੱਲਾਂਗੇ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਏਗਾ ਜੋ ਝੱਲ ਲਵਾਂਗੇ ।
(੩) ਧੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਪਾਸ ਆਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅੱਜ
ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਹੈ |
(੪) ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਜਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਪਰ
ਉਹ ਰਾਤ ਪਈ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ
ਨਾ ਸਕਿਆ ।
੬੪੭, ਸਮਾਨ ਉਪਵਾਕ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ :-
(੧) ਸਮੁੱਚੀ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ, (੨) ਵਿਕਲਪੀ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ
(੩) ਵਿਰੋਧਬੋਧਕ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ (੪) ਫਲਬੋਧਕ ਯੋਜਕਾਂ ਨਾਲ । ਇਉਂ
ਸਮਝੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ :-
-
੧. ਸਮੁੱਚੀ ; ਜਿਵੇਂ :-ਬਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਗਿਆਂ ਕਯੂ ਬਣਾ ਲੈਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
੨. ਵਿਕਲਪੀ ; ਜਿਵੇਂ :--ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਰਹੋਗੇ ਜਾਂ
ਅਸੀਂ। ਨਾ ਮੈਂ ਲੱਸੀ ਪੀਣੀ ਹੈ ਨਾ ਚਾਹ
੩. ਵਿਰੋਧਬੋਧਕ ; ਜਿਵੇਂ :—ਉਹ ਹੈ ਤੇ ਮਾਲਦਾਰ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ
ਨਹੀਂ ।
ਰਿਹਾ।
ਸੱਭੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੇ ਅੜਿਆ
:-
੪. ਫਲਬੋਧਕ ; ਜਿਵੇਂ
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ।
ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਉਸ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,
੬੪੮, ਉਦਾਹਰਣ ਰੂਪ ਹੇਠਲਿਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ
:-
੧. ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ
ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ !
੨. ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
੩.
ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੇ ।
੪. ਸੁੱਚੇ ਆਦਮੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਹ ਗੁਣ ਇਉਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਠਹਿਰੇ ਗਗਨ
ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੀਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qbwd7oncjn5ptl2bmiekd8sa8uwpmtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/267</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71791</id>
    <revision>
      <id>216343</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਮ ਦਾ ਕਰਮ ਵਿਸਤਾਰ ਉਦੇਸ਼ 3 ਵਿਧੇਅ ਕਾਰ ਯੋਜਕ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਸਤਾਰ ਲਿਆ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਖੁਦਗਰਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ- ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ਪੂਰਕ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵਿਧੇਅ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਗਰਜ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="24yn292o18jltfbk026sqf04g7b6vgg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
ਕਰਮ ਦਾ
ਕਰਮ ਵਿਸਤਾਰ
ਉਦੇਸ਼
3
ਵਿਧੇਅ
ਕਾਰ ਯੋਜਕ
ਉਦੇਸ਼ ਦਾ
ਉਦੇਸ਼
ਵਿਸਤਾਰ ਲਿਆ
ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ
ਖੁਦਗਰਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਦ- ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ
ਪੂਰਕ
ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ
ਵਿਧੇਅ ਦਾ
ਵਿਸਤਾਰ
ਗਰਜੀ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ
ਅਤੇ
ਖੁਦਗਰਜੀ
ਹੈ
ਮੂਲ ਕਾਰਨ
ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ
ਖੁਦਗਰਜੀ
ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ
ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਣ
ਉਹ
ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਉਹ ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਾਧਾਰਣ
ਪਰ | ਉਹ
ਲਿਖ ਸਕਦਾ
ਨਹੀਂ
ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੇ
ਸਾਧਾਰਣ
ਰਾਹ ਪਿਆ
ਜਾਣੇ
ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੋ ।
ਸਾਧਾਰਣ
ਜਾਂ
ਵਾਹ ਪਿਆ
ਜਾਣੇ
ਸੁੱਚੇ ਆਦਮੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਤੇ
ਸਹਜ-ਸੁਭਾ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਸਾਧਾਰਣ
ਆਦਮੀ
ਸੁੱਚੋ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਹ ਗੁਣ ਇਉਂ
੧ ਉਹ
ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ
ਗੁਣ
੨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ
ਇਸ ਠਹਰੇ ਗਗਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ
ਦੀ ਜੋਤੀ ਦੀਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇ-ਜਿਵੇਂ
ਸ਼ਣ ਉਪਵਾਕ
ਜੋਤ
ਸੂਰਜ ਦੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਦੀਪਮਾਨ
ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ੬੧ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ੨ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ
ਇਉਂ
੧ ਜਿਵੇਂ
੨ ਇਸ ਠਹਰੋ
ਗਗਨ ਵਿੱਚ
Digitized by Panjab Digital Library I www.paniabdigilib.org
ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
੨੪੫&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24yn292o18jltfbk026sqf04g7b6vgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/268</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71792</id>
    <revision>
      <id>216344</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;૨૪૯ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਵਾਕ ੬੪੯, ਪੂਸ਼ਨ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਦ ਕ੍ਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ‘ਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਕਤਾ ਚਾਹੇ ਕਰੋ, ਚਾਹੇ ਨਾ ਕਰੇ । ਉਦਾਹਰਣ :-- ਕੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੰਨ ਨਹੀਂ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="cp4lq7dojvgpe6cv7y5uondqt8dzr98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;૨૪૯
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ
ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਵਾਕ
੬੪੯, ਪੂਸ਼ਨ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਦ ਕ੍ਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ, ਤਦ ‘ਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਕਤਾ ਚਾਹੇ ਕਰੋ, ਚਾਹੇ ਨਾ ਕਰੇ । ਉਦਾਹਰਣ :--
ਕੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੰਨ ਨਹੀਂ ਲਭਿਆ ਕਰੇਗਾ ?
ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਏ ?
ਦੱਸੇਂਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ
? [=ਕੀ ਤੂੰ ਦੱਸੇਂਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ ?]
ਵਾਕ-ਵਟਾਂਦਰਾ
੬੫੦, ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਬਦਲਣ ਬਿਨਾ ਦੂਜੇ
ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਕ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਹੀ ਵਾਕ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੈ ।
੬੫੧. ਵਾਕ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਢੰਗ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ—
(ੳ) ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ਰਤੀ ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :
ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਕ-ਵਾਕ
ਕੀ ਤੁਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ?
(ਅ) ਹਾਂ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ ਨੂੰ
ਹਾਂ-ਵਾਚਕ
ਮਿਹਨਤ ਸਫਲ ਹੋਈ ।
(ੲ) ਵਾਚ ਬਦਲ ਕੇ ;
ਕਰਤੀ-ਵਾਚ
ਰਾਮ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ।
ਕਰਤੀ-ਵਾਚ
ਸ਼ਰਤੀ-ਵਾਕ
:-
ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ।
ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਕੇ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਨਾਂਹ-ਵਾਚਕ
ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ ।
ਜਿਵੇਂ –
ਕਰਮ-ਵਾਰ
ਰਾਮ ਤੋਂ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਂ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ |
(ਸ) ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ
ਸਾਧਾਰਣ-ਵਾਕ
*
ਭਾਵ-ਵਾਚ
ਮੈਥੋਂ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ; ਜਿਵੇਂ :
ਸੰਯੁਕਤ-ਵਾਕ
ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰੋ ।
(ਹ) ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਣ
ਸੰਯੁਕਤ-ਵਾਕ
ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ
•
ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਗਏ ।
(ਕ) ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ਤੋ
ਸਾਧਾਰਣ-ਵਾਕ
ਸਮਝਦਾਰ ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ
ਕਿਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ।
ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰੋ।
ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਕੇ ; ਜਿਵੇ :-
ਸਾਧਾਰਣ-ਵਾਕ
ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਦੇ ਸਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪੋ-
ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਗਏ।
ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਮਿਸ਼ਰਿਤ-ਵਾਕ
ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ
ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ।
(ਖ) ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਮਿਸ਼ਰਿਤ-ਵਾਕ
ਸਾਧਾਰਣ-ਵਾਕ
ਜਦ ਬਿਪਤਾ ਪਏ, ਤਦ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ। ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cp4lq7dojvgpe6cv7y5uondqt8dzr98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/269</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71793</id>
    <revision>
      <id>216345</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(ਗ) ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ-ਵਾਕ ਤੂੰ ਮਾਲਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਸ਼ਰਿਤ . ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :- ਮਿਸ਼ਰਿਤ-ਵਾਕ ੨੪੭ ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮਾਲਦਾਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ। (ਘ) ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3774" sha1="38tk8nlz3dm1tqvxqva8r0mbje2u2bm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(ਗ) ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ਤੋਂ
ਸੰਯੁਕਤ-ਵਾਕ
ਤੂੰ ਮਾਲਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਖੀ
ਨਹੀਂ
ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ
ਮਿਸ਼ਰਿਤ . ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਮਿਸ਼ਰਿਤ-ਵਾਕ
੨੪੭
ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮਾਲਦਾਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸੁਖੀ
ਨਹੀਂ ਹੈਂ।
(ਘ) ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ ; ਜਿਵੇਂ : --
ਮਿਸ਼ਰਿਤ-ਵਾਕ
ਸੰਯੁਕਤ-ਵਾਕ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
(
ਵਾਕ-ਜੋੜ
੬੫੨ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ
ਵਾਕ-ਜੋੜ ਹੈ ।
ਕਦੇ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ ਹੀ ਬਣਾਉਣਾ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ
੬੫੩. ਵਾਕ-ਜੋੜ ਦੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ :-
ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ—
ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਆ ! ਧੁੰਦ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ।
ਗੁਲਾਬ ਫੁਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ । ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।
ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੱਚਾ ਹੈ ।
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਵਾਕ—
(੧) ਸਾਧਾਰਣ ਵਾਕ
ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਨ ਤੇ ਧੁੰਦ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ।
(੨) ਮਿਸ਼ਰਤ ਵਾਕ
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਗੁਲਾਬ ਫੁਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ
(੩) ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ
ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ, ਪਰ ਸੁੱਚ ਹੈ ।
ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ
੬੫੪. - ਬੋਲਦੇ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ
ਕਈ ਥਾਂਈਂ ਥੋੜਾ-ਬਹੁਤ ਠਹਿਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਬੋਲਣਾ ਲੱਗੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਘਟ ਜਾਂ
ਵੱਧ ਅਟਕੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਟਕਾ ਜਾਂ ਠਹਿਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਵਰਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੀ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਇਕਹਰੀ ਝੰਡੀ
[ ] ] ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ [ 1 ], ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ; ਪਰ ਅਜਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ
ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅੱਡ ਅੱਡ ਦੱਸਣ
ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ
ਆਉਂਦੇ ਹਨ (ਕ)
ਵਿਰਾਮ
:-
ਵਿਰਾਮ
ਚਿੰਨ
(੧) ਕਾਮਾ
(੫)
ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ
(11)
ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਕਾਮਾ (;)
(੬)
ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ
(?
ਕੋਲਨ ਜਾਂ ਦੁਬਿੰਦੀ (:)
(੭)
ਵਿਸ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ
( ! )
(੪) ਡੰਡੀ
(1)
(੮) ਡੈਸ਼
(ਕ)
ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ
ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>38tk8nlz3dm1tqvxqva8r0mbje2u2bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/270</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71794</id>
    <revision>
      <id>216346</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;੨੪੮ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣੇ (੬) ਦੋ ਬਿੰਦੀ ਡੈਸ਼ (−) (੧੨) ਜੋੜਨੀ (-) (੧੦) ਛੁਟ ਮਰੋੜੀ (') (੧੩) ਬ੍ਰੇਕਟ [] () (੧੧) ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ (“) (੧੪) ਸੰਖੇਪ-ਚਿੰਨ੍ਹ ( ਜਾਂ :) ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="3dreqrun86ic9fktacm80vwfzg5ioxc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;੨੪੮
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣੇ
(੬) ਦੋ ਬਿੰਦੀ ਡੈਸ਼
(−) (੧੨) ਜੋੜਨੀ
(-)
(੧੦) ਛੁਟ ਮਰੋੜੀ
(') (੧੩) ਬ੍ਰੇਕਟ
[] ()
(੧੧) ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ
(“) (੧੪) ਸੰਖੇਪ-ਚਿੰਨ੍ਹ
(
ਜਾਂ :)
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ
.
ਸਦਾ  ੁ ਵਾਕ ਦੇ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ
'
ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਵਿਸਮੈ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ [੩੦ $੪੨੮] ।
(੧) ਕਾਮਾ
੬੫੫. ‘ਕਾਮਾ (,) ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸਭ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ' ਵਿਰਾਮ ਦਾ ਬੋਧ
ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
:--
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
(੧) ਅਜਿਹੇ ਨਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਸਰਬਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ
ਵਰਤੇ ਜਾ ਸੱਕਣ ; ਜਿਵੇਂ :-ਮੈਂ, ਸੱਤਪਾਲ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ
(੨) ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪਦਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ
ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ‘ਅਤੇ” ਜਾਂ ‘ਜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹੋਣ ।
ਉਦਾਹਰਣ :—
ਨਾਂਵ (ਕ) ਉਹ ਸੇਠ, ਉਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਹੋਰ
ਆਦਮੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।
ਕ੍ਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਖ) ਇਥੇ, ਉੱਥੇ, ਸੱਜੇ, ਖੱਬੇ, ਹੇਠਾਂ, ਉੱਪਰ—ਸਭਨੀ ਥਾਈਂ
ਉਹੋ ਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਗ) ਨਿੰਦਕ, ਖਿਝੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ
ਅਰੋਗ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕਦਾ।
ਵਸਾਵਾ ਸਿੰਘ ਸੋਹਣਾ, ਜਵਾਨ, ਭਲਾਮਾਨਸ, ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰਬ-ਨਾਂਵ (ਘ) ਮੈਂ, ਤੂੰ, ਉਹ ਤੇ ਸੰਜੀਵ ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਂਵਾਂਗੇ, ਉਸ
ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਛੱਡਾਂਗੇ।
(੩) ਸੰਬੋਧਨ ਲਈ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਭੈਣ, ਭੱਠ ਪਏ ਗਹਿਣਾ ਜਿਹੜਾ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਏ ।
ਪਰ ਵਾਕ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੌਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਕਾਮਾ ਆਉਂਦਾ
ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਬਰਦਾ ਆਖਦਾ, ਯਾਰੋ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਡਾਢੇ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੈਆਂ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਗਾਲੀ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਵੀ ਬਥੇਰਾ ਏ, ਬੰਬੇ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਛਡ ਵੀ ਕਿਹਦੇ
(=ਕਿਸ ਦੇ) ਲਈ ਜਾਈਏ।
ਵੇਖ ਲੈ, ਚੰਦੂ, ਇਹਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਮਾਰਦੇ ਨੂੰ ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org
H&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3dreqrun86ic9fktacm80vwfzg5ioxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/271</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71795</id>
    <revision>
      <id>216347</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ, રાં (੪) ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂ ਸਮਾਸੀ ਪਦ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਾ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :-- ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ, ਮਰਨੇ-ਪਰਨੇ, ਰਸਮ-ਰਵਾਜ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਗਪਗ ਇੱਕ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3666" sha1="iwk2quge2bi714u22r80y9gu671ed60" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ,
રાં
(੪) ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂ ਸਮਾਸੀ ਪਦ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ
ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਾ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :--
ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ, ਮਰਨੇ-ਪਰਨੇ, ਰਸਮ-ਰਵਾਜ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਗਪਗ
ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ।
(੫) ਦੋ ਜਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਇਕੋਂ ਜਿਹਾਂ ਉਪਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ; ਜਿਵੇਂ
ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ, ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ
ਪਿੰਡ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
(੬) ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਰਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ; ਜਿਵੇਂ :--
ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀਨ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੱਯੂਦੀਨ ਤਬੀਬ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ
ਜਾਂਣੂ ਸੀ।”
-
ਸਾਹ ਵਾਹ
(੭) ਜਦ ਇਕ ਵਾਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਜਾ ਵਾਕ ਆਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੂਜੇ ਵਾਕ
ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ; ਜਿਵੇਂ :—ਭੈਣ ਜੀ, ਗੁਸਾ ਨਾ
ਕਰਨਾ, ਤੁਸਾਡੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ।
(੮) ਜੇਕਰ ਦੋ ਪਦ 'ਅਤੇ' ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ‘ਜਾਂ’ ਨਾਲ ਜਾਂ ‘ਨਾ-ਨਾ
ਨਾਲ, ਤਦ ਕਾਮਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਦਾਹਰਣ :
ਭਰੋਂ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਰਾਗ ਹਨ।
ਖੇਡੋ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੋ, ਵਿਹਲੇ ਨਾ ਬੈਠੋ ।
ਅੱਜ ਨਾ ਠੰਡ ਹੈ ਨਾ ਗਰਮੀ
(੨) ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਕਾਮਾ
-
੬੫੬, ਜਿਹੜੇ ਉਪਵਾਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ, ਪਰ
ਅਰਥ ਕਰਕੇ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਨਾਲ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ; ਮੈਂ ਘਰ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ ।
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਜਿਵੇਂ, ਯਥਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ
ਕਾਮਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਦਾਹਰਣ :-
“ਇਕ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਵੇ,
ਸ਼ਬਦ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :--ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਕਲੀ ।”
(੩) ਕੋਲਨ ਜਾਂ ਦੁਬਿੰਦੀ [; ]
੬੫੭, ਦੁਬਿੰਦੀ ਦਾ ਠਰਾ ਡੰਡੀ ਦੇ ਅਟਕਾ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹੈ। ਇਹ
ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ :-
ਅੰਦਰੋਂ ਤੂੰਬਾਂ ਚੁਕ ਲਿਆਏ; ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਪੁਤਰ, ਤੇਰੇ ਚਾਚੇ ਜੀ ਦਾ
ਮਨੀ ਆਰਡਰ ਅਜੇ ਆਇਆ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਕਿਤੇ ਰਖ ਕੇ ਰੁਪਈਆ
ਚੁਕ ਲਿਆ । ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆਵੀਂ।”
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org
i&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iwk2quge2bi714u22r80y9gu671ed60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/272</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71796</id>
    <revision>
      <id>216348</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;éò ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ : “ਛਿਅ ਘਰ, ਛਿਅ ਗੁਰ, ਛਿਅ-ਉਪਦੇਸ਼, ਗੁਰ ਗੁਰੁ ਏਕੋ, ਵੇਸ ਅਨੇਕ।” (੪) ਡੰਡੀ [l], (੫) ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ [1] :- ੬੫੮, ਡੰਡੀ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਵਿਰਾਮ [1]—ਇ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3306" sha1="42xtbmo2gtcqybjcb508fndhug4mvqa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;éò
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ :
“ਛਿਅ ਘਰ, ਛਿਅ ਗੁਰ, ਛਿਅ-ਉਪਦੇਸ਼,
ਗੁਰ ਗੁਰੁ ਏਕੋ, ਵੇਸ ਅਨੇਕ।”
(੪) ਡੰਡੀ [l], (੫)
ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ [1]
:-
੬੫੮, ਡੰਡੀ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਵਿਰਾਮ [1]—ਇਹ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਉਸ ਵਾਕ
ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਜਾਂ ਵਿਸਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਝੰਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਟਕਾ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ |
ਉਦਾਹਰਣ :-
ਬਦਾਮਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦਰਖਤ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ । ਇਹ
ਆੜੂਆਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਉਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਡੀ ਦੀ
ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਛੰਦ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਚਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋਹਰੀ ਝੰਡੀ ਆਉਂਦੀ
ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਕ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਫੇਰ ਅੰਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ
;
ਵਾਊ ਸੰਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਰਹਿ ਗਰਬਿ ਗਵਾਰ ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਨੀ ਜਲਿ ਬਲਿ ਹੋਏ ਛਾਰੁ ॥੨॥
ਪੁਰਾਣੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਹਰੀ ਡੰਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਭਾਈ
ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਹਿਰੀ ਝੰਡੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।
(੬) ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ
੬੫੬, (ਕ) ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ [?] ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਪੂਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ
ਤੈਨੂੰ ਕਿਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ?
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ ?
ਪਾਂਧਾ ਕਿਹੜਾ ਪੁਛਦੇ ਹੈ
“ਕਿੱਧਰ ਸਿਧਾਰੇ ? ਪੀਆਂ ਹੋ ਗਏ ਕਿਨਾਰੇ ?
ਕਾਹਨੂੰ ਛਲੀ ਵਾਂਗ ਛਲਕੇ ਵਿਸਾਰਿਆ ਪਿਆਰ ਨੂੰ
ਕੈਦ ਬਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ? ਕਿਸ ਬਣਾਈ
ਨਲ-ਦਮਿਅੰਤੀ-ਚਾਤ੍ਰਿਕ
(ਖ) ਜਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਾਕ ਅਧੀਨ ਉਪਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭੇਦ ਉਸੇ ਦੇ ਅੰਤ
ਵਿੱਚ ਝੰਡੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਲੂਮ, ਉਹ ਕਦ ਆਏਗਾ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.paniahdigilib.org
वह&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42xtbmo2gtcqybjcb508fndhug4mvqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/273</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71797</id>
    <revision>
      <id>216349</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(ਗ) ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ૫૧ ਜਦ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਡੰਡੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :- “ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਚਮਤਕਾਰ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ। (੭) ਵਿਸਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ( 1 ) ੬੬੦. ਵਿਸਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ( 1 ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3189" sha1="4r50zp4bkslr4zj4w78nocdd9ky7s1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(ਗ)
ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ
૫૧
ਜਦ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਡੰਡੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ
ਆਉਂਦੀ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :-
“ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਚਮਤਕਾਰ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ।
(੭) ਵਿਸਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ( 1 )
੬੬੦. ਵਿਸਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ( 1 ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ —
(੧) ਸੰਬੋਧਨ ਰੂਪ ਦੇ ਅੱਗੇ ; ਜਿਵੇਂ 8-
ਆ ਧੀਆ ! ਸਿਆਲਾਂ ਦੀਏ !
ਰੱਬ ਦਿਆ ਬੰਦਿਆ ! ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਸੌ ਹੋ ਗਿਆ।
(੨) ਵਿਸਮਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਹੈਂ ! ਹੈਂ ! ਹਾਏ ! ਹਾਏ ! ਵਾਹ ਥਾ ! ਵਾਹ ਵਾ! ਸ਼ਾਵਾਸ਼ੋ ! ਤੋਬਾ !
ਤੋਬਾ !
:-
(੩) ਮਨ ਦੇ ਵਿਕਾਰ, ਸ਼ੋਕ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਅਸਚਰਜ, ਡਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਰਗਟ
ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕੀ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ !
“ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਾਂਗੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੰਜੀ ਬਿਗਾਨੇ ਚੁੱਕਣਗੇ ਤੇ ਮੇਰੀ
ਕਬਰ ਬਿਗਾਨੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ !''
=ਨਵਾਬ ਖ਼ਾਨ
ਹਾਏ ! ਹਾਏ ! ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਭਗੌੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ! -ਨਵਾਬ ਖ਼ਾਨ
(੮) ਡੈਸ਼
੬੬੧. ਡੈਸ਼ (--) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖਿਲਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੀਤੀ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ
(੧ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਫਹਿਰਿਸਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ---
ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ—ਪਰੀਆਂ ਦੀਆਂ, ਭੂਤਨਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਠੱਗਾਂ
ਦੀਆਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣੀ ਓਸ ਮੋਹਿਣੀ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ
ਫੁਲ ਕਿਰਦੇ ਸਨ ।
(੨) ਉਦਾਹਰਣ ਦੇਣ ਵੇਲੇ
ਜਿਹੜਾ ਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ, ਪਦਾਰਥ ਦਾ, ਗੁਣ, ਭਾਵ ਜਾਂ
ਕਲਪਿਤ ਵਸਤ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਂਵ ਆਖਦੇ ਹਨ ;
ਪਿੱਪਲ, ਲਾਲੀ, ਜਾਦੂ ਆਦਿ ।
ਜਿਵੇਂ---ਸੱਪ,
(੩) ਗੱਲ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਦੱਸਣ ਲਈ—ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਦਾ ਬੜੀ
ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ—ਫੁੱਲਾਂ, ਹਾਰਾਂ, ਝੰਡੀਆਂ, ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਜੇ-ਗਾਜੇ ਨਾਲ-
ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ।
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4r50zp4bkslr4zj4w78nocdd9ky7s1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/274</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71798</id>
    <revision>
      <id>216350</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;੨੫੨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ (੪) ਇਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਾਕ ਜੋੜਨ ਲਈ— ਬੁੱਧਾਂ— ਉਹ ! ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਰਤਾ ਹਿੱਕਾਂ। ਨਖਸਮੇਂ ਦਾ—ਰਤਾ ਪਰ੍ਹੇ ਹਟੌ——ਝਟ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਬੜਾ ਖਚਰਾ ਬਲਦ ਹੈ । (੫) ਕਿਸੇ ਲੇਖ ਜਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="d3jitkb8aemq0cczbssi3h93iq1mz0d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;੨੫੨
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ
(੪) ਇਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਾਕ ਜੋੜਨ ਲਈ—
ਬੁੱਧਾਂ— ਉਹ ! ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਰਤਾ ਹਿੱਕਾਂ। ਨਖਸਮੇਂ ਦਾ—ਰਤਾ
ਪਰ੍ਹੇ ਹਟੌ——ਝਟ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਬੜਾ ਖਚਰਾ ਬਲਦ ਹੈ ।
(੫) ਕਿਸੇ ਲੇਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਲਏ ਗਏ ਕਥਨ ਦੇ ਹੇਠ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਪੁਸਤਕ
ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੈਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ
.
--
‘ਤੁਮ ਤੁਮ ਕਹਿ ਇਕ ਦੂਜਾ ਕੋਸਣ, ਗੋਤੋ ਐਨੇ ਆਏ ।
ਪਾਟੇ ਖ਼ਾਂ ਤੇ ਨਾਢੂ ਖ਼ਾਂ ਜੀ ਦੋਵੇਂ ਨਰਕ ਸਿਧਾਏ ॥”
-ਸ. ਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ‘ਸ਼ਹੀਦ
(੬) ਦੁਬਿੰਦੀ ਡੈਸ਼ (-)
੬੬੨, ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ :-
:-
੧. ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਮੂਲ ਵਚਨ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਿਆਰ-ਭਰੇ ਬਚਨ ਸਦਾ ਬੋਲਦੇ ਰਹੋ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ
ਸਾਹਿਬ ਹੇਠ-ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ :-
“ਬਿਸਰ ਗਈ ਸਭ ਤਾਤਿ ਪਰਾਈ ॥
ਜਬ ਤੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮੋਹਿ ਪਾਈ ॥
ਨਾ ਕੋ ਬੈਰੀ ਨਾਹਿ ਬਿਗਾਨਾ ;
ਸਗਲ ਸੰਗਿ ਹਮ ਕਉ ਬਨਿ ਆਈ।”
ਚੋਣਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ, ੧੦ ੧੪੬
੨. ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਖੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ :- ‘ਮੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ, ਮੈਂ ਬੇਬੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ
ਰੁਪਈਏ ਮੰਗੇ ।”
(੧੦) ਛੁੱਟ ਮਰੋੜੀ ( )
੬੬੩, ਜਿਹੜੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ (ਅਵਾਜਾਂ) ਆਮ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ
ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿਤਾ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉਪਰਲਾ
ਕਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ 'ਕੱਲੀ (=ਇਕੱਲੀ), 'ਮੌਲੀ (=ਅਮੋਲੀ),
ਰੰਭ (=ਅਰੰਭ ਜਾਂ ਆਰੰਭ), 'ਧਿਰਾਜ (=ਅਧਿਰਾਜ)।
“ਮੈਂ ਆਖਦੀ ਆਂ ਏਸ ਸਪੈਹਰੇ ਦੇ ਫੇਰ ਚੋਂ (= ਵਿੱਚੋਂ) ਨਿਕਲ ’
ਕੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਵੇਲੇ 'ਚ (= ਵਿੱਚ) ?
(੧੧) ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ ( )
--ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ
—ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ ।
੬੬੪. ਇਹ ਕਾਮੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ :-
੧. ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਾਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਓਵੇਂ ਵੀ ਓਵੇਂ ਲਿਖਣ
ਲੱਗੇ ; ਜਿਵੇਂ :
Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d3jitkb8aemq0cczbssi3h93iq1mz0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ.pdf/275</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71799</id>
    <revision>
      <id>216351</id>
      <timestamp>2026-04-25T06:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ੨੫੩ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਜੇ ਤਉ ਪ੍ਰਿਅ ਦੀ ਸਿਕ ਹਿਆਉ ਨਾ ਢਾਹੀ ਕਹੀ ਦਾ ।।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਝਾਕੇ ਪਏ ਹਨ ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਾਂ ?? ਭੂਮਕਾ, ਆਸਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="lnrg1myzsrc0oslp6v4dpz3fl08k7q2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ,
੨੫੩
ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਜੇ ਤਉ ਪ੍ਰਿਅ ਦੀ ਸਿਕ ਹਿਆਉ
ਨਾ ਢਾਹੀ ਕਹੀ ਦਾ ।।”
ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ
ਝਾਕੇ ਪਏ ਹਨ ?
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ
ਪੜ੍ਹ ਸਕਾਂ ??
ਭੂਮਕਾ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ, ੧੦ ੧੪
ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਰਹੱਦ ਉਤੇ ਕਿੰਨੇ
ਤੋਂ
ਕਿੱਥੋਂ ਵਿਹਲ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ
੨. ਜਦ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਵਰਣ ਸ਼ਬਦ, ਅਖਰ ਜਾਂ ਵਰਣ
ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਪੁੱਠੇ ਕਾਮੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ; ਜਿਵੇਂ :-
ਪਿੰਡਾ ਤਾਪ ਨਾਲ ਭਖਦਾ ਹੈ—ਏਥੇ ‘ਪਿੰਡਾ’ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
‘ਏ' ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜੀਭ ਕੁਝਵੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
“ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ।
(੧੨) ਜੋੜਨੀ ( - )
੬੬੫, ਜੋੜਨੀ ( - ) ਇਹ ਡੈਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਜਦ ਸਮਾਸੀ
ਪਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਣ ਲਈ ਜੋੜਨੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ ; ਜਿਵੇਂ :- ਘੋੜ-ਚੜ੍ਹੇ, ਘਰ-ਘਾਟ, ਪਾਠ-ਸ਼ਾਲਾ।
(੧੩) ਬੈਕਟਾਂ ਜਾਂ ਕਮਾਣੀਆਂ {[( )]}
੬੬੬, ਬ੍ਰੈਕਟਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ :-
( ), [ ] ਅਤੇ { } ।
ਇਹ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ :--
(੧) ਜਦ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਦਸਣਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਬਦ
ਪਿੱਛੇ ਬ੍ਰੇਕਟ ਵਿੱਚ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ;
ਜਿਵੇਂ
:-
“ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਤਮਾਸ਼ੇ-ਘਰਾਂ ਦੇ ਮੁਹਰੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਭੀੜ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਭੀੜ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦੋ ਦੀ ਪਾਲ ਬੱਝੀ ਖਲੋਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਯੂ (ਅਰਥਾਤ ਪੂਛ) ਆਖਦੇ ਹਨ ।” --ਸਾਹਿਤ ਵਾੜੀ, ਸ੦ ੬੫
੨. ਮੂਲ ਕਥਨ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਵਧਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ,
ਉਹ ਬ੍ਰੇਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ; ਜਿਵੇਂ :-ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
(ਕਰਤਾ ‘ਨੈਂ ਝਨਾਂ) ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਗੁਰਦਾਸ ਪੁਰ ਦਾ
ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ
(੧੪) ਸੰਖੇਪ-ਚਿੰਨ੍ਹ [. ਜਾਂ ]
੬੬੭. ਸੰਖੇਪ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ;
ਜਿਵੇਂ :-
ਪ੍ਰੋ: ਆਈ. ਸੀ. ਨੰਦਾ, ਸੋ: ਗੁ: ਪ੍ਰ: ਕਮੇਟੀ, ਡਾ: ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਭਾ:
ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈ: ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ
੬੬੮. ਪੰਗਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਸ
ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ :-
-
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lnrg1myzsrc0oslp6v4dpz3fl08k7q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਾਸ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71800</id>
    <revision>
      <id>216362</id>
      <timestamp>2026-04-25T07:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦਾ,ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵਪਾਰ ਮੀਆਂ ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਫੋਟੋ ਲੈਂਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਕਸ਼ ਉਤਾਰ ਮੀਆਂ ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਖੰਡ ਤੋਂ ਖੀਰ ਹੋਏ ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਰ ਮੀਆਂ ਦੈਯ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3762" sha1="3m21e0sds0zlk9tr6wpbfqw8ktgomdg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|37||}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦਾ,ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵਪਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਫੋਟੋ ਲੈਂਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਕਸ਼ ਉਤਾਰ ਮੀਆਂ
ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਖੰਡ ਤੋਂ ਖੀਰ ਹੋਏ ਦਿਲ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਰ ਮੀਆਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਨਿਭਾਂਵਦੇ ਦਿਲੋਂ ਲਾਕੇ, ਦਿਲ ਦਿਲਾਂਦੇ ਕੌਲ ਇਕਰਾਰ ਮੀਆਂ
46 ਛਿਆਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ
ਚਲੀ ਉਮਰ ਛਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਏ, ਸ਼ਰਾ ਆਖਦੀ ਕਰੀਂ ਧਿਆਨ ਮੀਆਂ
ਛੇਤੀ ਉਠ ਕੇ ਨੀਤ ਨਮਾਜ ਲੈ ਤੂੰ, ਮਿਲੀ ਸੂਬਾ ਦੇ ਵਕਤ ਅਜ਼ਾਨ ਮੀਆਂ
ਏਸ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਵਨਾ ਏਂ,ਹੁਕਮ ਆਗਿਆ ਵਿਚ ਕੁਰਾਨ ਮੀਆਂ
'ਫਿਇੰਨਲਾਹਾਛਾਕਰੁਨਅਲੀਮ ਦੇਖੀਂ,ਅੱਲਾ ਨੇਕੀਆਂਦਾ ਕਦਰਦਾਨ ਮੀਆਂ
? ਹੌਵੱਲ ਖਲਕੁਲ ਅਲੀਮ ਅਕਬਰ,ਜੀਹਨੇ ਸਾਜਿਆਮੁਲਕ ਜਹਾਨ ਮੀਆਂ
ਉਸ ਸਚੇ ਰਬ ਦਾ ਨਾਮ ਪੜ੍, ਤੂੰ, ਕੰਮਾਂ ਸਾਡਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਜਹਾਨ ਮੀਆਂ
ਕੁਨਛਾਇਨਕਦੀ ਰਬੇਮਿਸਾਲ ਕਾਦਰ,ਕੁਦਰਤਦੇਖਕੇਆਖ ਸੁਬਹਾਨ ਮੀਆਂ
ਬੰਦਾ ਹੋਇਕੇ ਬੰਦਗੀ ਛਡ ਬੈਠੋਂ, ਸ਼ੁਕਰ ਰਬ ਦਾ ਕਰਨ ਹੈਵਾਨ ਮੀਆਂ
ਸਭੋ ਰਬ ਦਾ ਭਜਨ ਪੁਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਜਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਮੀਆਂ
ਜਿਕਰ ਰਬ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਮ੍ਰਿਗ ਕਰਦੇ, ਜੇਹੜੇ ਘਾਸ ਪਲਾਸ ਨੂੰ ਖਾਨ ਮੀਆਂ
ਦੇਖ ਬੰਦਗੀ ਰਬ ਦੇ ਕਰਨ ਪੰਛੀ “ਫਕਰ ਆਖਦੇ ਨਾਲ ਜਬਾਨ ਮੀਆਂ
ਜਿਕਰ ਓਸਦਾ ਮੇਹਰ ਤੇ ਮਾਹ ਕਰਦੇ, ਵਿਚ ਮੁਲਕਦੇ ਕਰਨ ਚਨਾਨ ਮੀਆਂ
ਜਿਕਰ ਓਸਦਾ ਸੁਬਹ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਕਰਦੀ, ਖੜੇ ਬ੍ਰਿਛ ਵੀ ਸਿਰ ਝੁਕਾਨ ਮੀਆਂ
ਹਰ ਸ਼ੈ ਓਸਦਾ ਜਿਕਰ ਜਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਕੀਦਾ ਖੋਲਕੇ ਕਰਾਂ ਬਿਆਨ ਮੀਆਂ
ਕੀਤਾ ਖਲਕ ਦਾ ਦੇਖ ਸਰਦਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਦਿਤਾ ਏਤਨਾ ਮਰਤਬਾ ਜਾਨ ਮੀਆਂ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰਬ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿਤਾ,ਹੋਯਾ ਸਮਝਕੇ ਬਾਤ ਨਦਾਨ ਮੀਆਂ
ਦੈਯਾ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਜਿਕਰ ਜਕਾਰ ਕਰ ਲੈ, ਜਿਚਰ ਘਟ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਰਾਨ ਮੀਆਂ
47 ਸੰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲ਼
ਗਈ ਉਮਰ ਸੰਤਾਲੀਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਏ, ਸਾਰੇ ਚਾਂਹਵਦੇ ਐਸ਼ ਉਡਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਕਰਦੇ ਕਰਮ ਹੈ ਦੋਜਕੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਂਹਦੇ ਚਿਤ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਜਾਵਣੇ
ਭਗਤੀ ਭਲਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਰੇ ਕਿਹੜਾ,ਸਭੇ ਚਾਂਹਵਦੇ ਭਗਤ ਕਹਾਵਣੇ
1 ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 2 ਸਿਮਰਨ । 3 ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕੁਦਰਤ ਪਰ ਹੈ।
ਇਕ ਚੰਗਾ ਮਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ ਸੀ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3m21e0sds0zlk9tr6wpbfqw8ktgomdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mirja sahiba di love story</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71801</id>
    <revision>
      <id>216363</id>
      <timestamp>2026-04-25T09:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25226-27</username>
        <id>2631</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ek satnam da munda ci oh district sangrur da ci osdi gf bi os de sher di hi ci oh apss vich bhut piyar karde ci ek din ohna vich kise gll di ldai pai gyi te ohna da break_up ho giya  .oh kudi dhokhe baaj nikli te os ne kise hor munde nll gll kar lyi par munda os de piche hi rhia  es khani vicho eh skhia hai k kise te jkin nhi kri da sbb dhokhe bajjj hunde ne kuduya khss kar k&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="rnrr2z3qse33lp16kqm5ey08vipsfk7" xml:space="preserve">ek satnam da munda ci oh district sangrur da ci osdi gf bi os de sher di hi ci oh apss vich bhut piyar karde ci ek din ohna vich kise gll di ldai pai gyi te ohna da break_up ho giya  .oh kudi dhokhe baaj nikli te os ne kise hor munde nll gll kar lyi par munda os de piche hi rhia  es khani vicho eh skhia hai k kise te jkin nhi kri da sbb dhokhe bajjj hunde ne kuduya khss kar k</text>
      <sha1>rnrr2z3qse33lp16kqm5ey08vipsfk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>216364</id>
      <parentid>216363</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T09:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinlan83</username>
        <id>1611</id>
      </contributor>
      <comment>Requesting deletion</comment>
      <origin>216364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="4qwnrtnofh8fosbli6008m53im28hky" xml:space="preserve">{{delete|Test page}}ek satnam da munda ci oh district sangrur da ci osdi gf bi os de sher di hi ci oh apss vich bhut piyar karde ci ek din ohna vich kise gll di ldai pai gyi te ohna da break_up ho giya  .oh kudi dhokhe baaj nikli te os ne kise hor munde nll gll kar lyi par munda os de piche hi rhia  es khani vicho eh skhia hai k kise te jkin nhi kri da sbb dhokhe bajjj hunde ne kuduya khss kar k</text>
      <sha1>4qwnrtnofh8fosbli6008m53im28hky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024).pdf/478</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71802</id>
    <revision>
      <id>216369</id>
      <timestamp>2026-04-25T10:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;478  ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਤਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਅਕ) ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ &lt;੦=੩%੨੪=&lt;-ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚੇ ਇਲੋਂਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ  ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕਿ “(ਮ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="puocx76hxnfao9uvapabre6kzpdso8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{rh||478}}&lt;/noinclude&gt;478

ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਤਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਅਕ) ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ &lt;੦=੩%੨੪=&lt;-ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ
ਸੱਚੇ ਇਲੋਂਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕਿ “(ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ
ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ) ਕਿ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਵਫ਼ਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਈ ਪੂਰੀ ਯੋਗ
ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਰ ਆਪਏ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਭੈ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ, ਸਨੇਹ ਜਾਂ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਬਿਨਾਂ

ਪਾਲ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ ।”

੪
ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮ :-

“ਸੈਂ ਉ.ਅ. =੩੩੩੬੨੬੨੬੩=੬---ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ
ਸੱਥੇ ਇਲੋ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਤਾਂ

ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕਿ '%ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ,] ਕਿ ਮੈਂ
---.ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਪਏ ਕਰਤੱਵਾਂ ਨੂੰ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁੱਧ ਅੰਤਹਕਰਣ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਭੈ
ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ, ਸਨੇਹ ਜਾਂ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਬਿਨਾਂ, ਸਭ_ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ
ਅਨੁਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਕਰਾਂਗਾ ।”

ਉਰ

ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਲਈ ਗੋਪਤਾ ਦੀ ਸਹੂੰ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮ:-

“ਮੈਂ ਉ. ਅ. =੩੩੩੬੩੬੩੩੩੯੨---ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਮਲਾ ਸੰਘ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ

ਸੱਚ ਇਲੋ ਪਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਤ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਦੇ ਕਿ
ਅਜਿਹੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਏ ਕਰੱਤਵਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਨਿਭਾਉ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਰੋਵੇ ਮੈਂ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ
ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨ ਦੱਸਾਂਗਾ ਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ ।”

&quot;ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963, ਧਾਰਾ 5 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ ।

478&lt;noinclude&gt;{{rh||478}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>puocx76hxnfao9uvapabre6kzpdso8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024).pdf/479</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71803</id>
    <revision>
      <id>216370</id>
      <timestamp>2026-04-25T10:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;479  2ਗ੍ਰ॥ ੨  ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰ: ਚੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਇ ਵਾਲੀ ਸਹੁੰ  ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦਾ ਫਾਰਮ :-  ਮੈਂ, ਉ.ਅ. ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ) ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਭਰਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>216370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="6feahoqmfbmihcehu4i7vcpvd0470c9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{rh||479}}&lt;/noinclude&gt;479

2ਗ੍ਰ॥
੨

ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰ: ਚੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਇ ਵਾਲੀ ਸਹੁੰ

ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦਾ ਫਾਰਮ :-

ਮੈਂ, ਉ.ਅ. ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ) ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਭਰਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ
ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਇਆ ਹਾਂ “ਨ=ਤ=ਮੱਤਦਵਦਾਦਾ- ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰ
ਸੱਚੀ

ਸੱਚ ਇਲੋ ਪਰਤਿੰਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

ਸ਼ੁਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ ।”
ਅ
ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਇ ਵਾਲੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ
ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਦਾ ਫਾਰਮ :-

ਮੈਂ, ਉ.ਅ. ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ) ਲਈ ਮੱਬਰ ਚੁਇਆ ਗਿਆ (ਜਾਂ ਨਾਜਜ਼ਦ
ਹੋਇਆ) ਹਾਂ ਝੌਭਦਤਦ ਸੰਬਦੌੜਦਦਾ-ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ
ਸੱਚੇ ਇਲੋਂਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਰਾਂ

ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਮੈਂ

ਸੰਭਾ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ

੮ਚ॥

ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਅਦਾ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਕੀਤੀ ਜ
ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮ :-

ਮੈਂ ਉ.ਅ. ਜੋ ............... ਸਥਿਤ (ਜਾਂ ਦੀ) ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ (ਜਾਂ ਜੱਜ)
ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆਂ ਹਾਂ -੬੩੨੬੪੨੬੩==- ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿ

ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963 ਧਾਰਾ 5 ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਾਰਮ '/ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ।

479&lt;noinclude&gt;{{rh||479}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6feahoqmfbmihcehu4i7vcpvd0470c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024).pdf/480</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71804</id>
    <revision>
      <id>216371</id>
      <timestamp>2026-04-25T10:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Pawantibba</username>
        <id>1797</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>216371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="995" sha1="ctxgibc7ljvopkj98i7hub4vhnftpsh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dr. Pawantibba&quot; /&gt;{{rh||480}}&lt;/noinclude&gt;480

ਸੱਚ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਾਂਗਾ, ਕਿ 21[ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ,] ਕਿ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਯੋਗਤਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਭੈ ਜਾਂ ਪਖੱਪਾਤ ਜਾਂ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਬਿਨਾਂ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਾਂਗਾ।”

21 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963 ਧਾਰਾ 5 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ ।

480&lt;noinclude&gt;{{rh||480}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ctxgibc7ljvopkj98i7hub4vhnftpsh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>