ਇੰਡੈਕਸ:Sohni Mahiwal

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Sohni Mahiwal - Qadir Yar.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>653</id>
    <revision>
      <id>217841</id>
      <parentid>163378</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>217841</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="tcu3k9057fq6g05yr9nqn80iyqlq1zv" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q139791964
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=T
|Transclusion=yes
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 
1='ਕਵਰ'
2='ਕੋਲੋਫੋਨ'
3=1
/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>tcu3k9057fq6g05yr9nqn80iyqlq1zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Sohni Mahiwal - Qadir Yar.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>670</id>
    <revision>
      <id>217842</id>
      <parentid>110829</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>217842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1933" sha1="eroq2ykp3nl66n0j3i5mzqwr72evm35" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nitesh Gill&quot; /&gt;{{rh|ਸੋਹਣੀ|(੨੮)|ਕਾਦਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਛੱਡੀ ਥਾਪ॥ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਬਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਕਲਾਮ॥ ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਜਹਾਨ ਤੋ ਇਸ ਦਿਨ ਕਰੇ ਤਮਾਮ॥ ਇਸ਼ਕ ਸਬਰ ਨੂੰ ਕਟਕੇ ਕਰਦੇ ਮਜ਼ਮ ਤਮਾਮ॥ ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੂਬੀ ਕਾਦਰਾ ਮਾਰੇ ਇਸ਼ਕ ਹਰਾਮ॥ ਬਾਝ ਮੋਯਾਂ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਇਸ਼ਕੇ ਦਾ ਅਹਿਵਾਲ॥ ਮਜਨੂੰ ਤੇ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਹਾਲ ਹਵਾਲ॥ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਾਮਲੇ ਖਾਣੇ ਪੀਣੇ ਨਾਲ॥ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਾਦਰਾ ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਕ ਨਿਹਾਲ॥
{{center|ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ ਕਿਸਾ ਸਮਾਪਤ}}

{{center|ਵਿਗਯਾਪਨ}}
ਪਿਆਰੇ ਸਜਣੋਂ ਸਾਡਾ ਛਾਪੇਖ਼ਾਨਾ ੩੦ ਸਾਲ ਹੋਰ ਸੰਨ ੧੮੮੨ ਥੀਂ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰਾਂ ਤੇ ਟਾਈਪ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਤੇ ਸੁਥਰਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਅਸਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਚ ਅਪਣੇ ਵਲੋਂ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਆਪ ਭੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਬੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੋਗੇ।
{{c|—--}}
{{larger|{{center|ਸਭ ਸਜਣਾ ਦਾ ਸੇਵਕ}}}}
{{xx-larger|{{center|'''ਬੂਟਾ ਮਲ ਅਣਦ'''}}}}
{{larger|{{center|ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eroq2ykp3nl66n0j3i5mzqwr72evm35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217843</id>
      <parentid>217842</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>217843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1941" sha1="nzz7j2o87toconf81db65ybvshqh1rk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nitesh Gill&quot; /&gt;{{rh|ਸੋਹਣੀ|(੨੮)|ਕਾਦਰ}}&lt;/noinclude&gt;ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਛੱਡੀ ਥਾਪ॥ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਬਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਕਲਾਮ॥ ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਜਹਾਨ ਤੋ ਇਸ ਦਿਨ ਕਰੇ ਤਮਾਮ॥ ਇਸ਼ਕ ਸਬਰ ਨੂੰ ਕਟਕੇ ਕਰਦੇ ਮਜ਼ਮ ਤਮਾਮ॥ ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੂਬੀ ਕਾਦਰਾ ਮਾਰੇ ਇਸ਼ਕ ਹਰਾਮ॥ ਬਾਝ ਮੋਯਾਂ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਇਸ਼ਕੇ ਦਾ ਅਹਿਵਾਲ॥ ਮਜਨੂੰ ਤੇ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਹਾਲ ਹਵਾਲ॥ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਾਮਲੇ ਖਾਣੇ ਪੀਣੇ ਨਾਲ॥ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਾਦਰਾ ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਕ ਨਿਹਾਲ॥
{{center|ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ ਕਿਸਾ ਸਮਾਪਤ}}

{{center|ਵਿਗਯਾਪਨ}}
ਪਿਆਰੇ ਸਜਣੋਂ ਸਾਡਾ ਛਾਪੇਖ਼ਾਨਾ ੩੦ ਸਾਲ ਹੋਰ ਸੰਨ ੧੮੮੨ ਥੀਂ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰਾਂ ਤੇ ਟਾਈਪ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਤੇ ਸੁਥਰਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਅਸਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਦਿਯਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਚ ਅਪਣੇ ਵਲੋਂ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਆਪ ਭੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਬੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੋਗੇ।
{{c|—--}}
{{larger|{{center|ਸਭ ਸਜਣਾ ਦਾ ਸੇਵਕ}}}}
{{xx-larger|{{center|'''ਬੂਟਾ ਮਲ ਅਣਦ'''}}}}
{{larger|{{center|ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nzz7j2o87toconf81db65ybvshqh1rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19305</id>
    <revision>
      <id>217813</id>
      <parentid>50261</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T18:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>217813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="c4z50svnntcn7v9jhboh4jtojfrdg0a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਏਡੀ ਸੁਖ ਭਚਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਮੇਂ ਜੋ ਕੁ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਗੀ ਕੁਰਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਦੇ ਚਕੋਰ ਦੀ ਸਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ ਮਖੀ ਮਖ ਨੂੰ ਵੇਖਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਅਪਦੀ ਸਵਾ ਹੀ ਕਰ ਸੱਕੀ ਹਾਂ ਜੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਹੋਇਯਾ ਹੋਵੇ ਹਾਯ ! ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋਗਏ ਹੋ |
ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਦੁਖੀਆ ਨ। ਭਾਰੀ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਛੋੜ ਆਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ
ਤੁਮਾਰੀ । ਬਿਨਾ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਕੌਨ ਮੇਰਾ , ਹਿਤਕਾਰੀ, ਦਯਾ ਕਾ ਹੀ ਬੈਰਾਗ ਪਤਿ ਮੈਂ ਦਾਸ ਤੁਮਹਾਰੀ ॥
ਪਾਠਕ ਗੁਣ ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਏਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਐਡੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਵਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ · ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਮੈਹਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ !
ਜੇ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਨ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਪਵਨ ਜੀਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥
ਆਹਾ ! ਜਦ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲਾਂ ਦੋਹਾ ਸੁਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੀ ਪਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਦੇ ਉਘi ਭਰਕੇ ਫੇਰ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਓਥੇ ਹੀ ਖਲੋਕੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਨ ਲੱਗ ਪਏ ਓਹੋ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸ. ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਗਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈਹੈ ਅਜੇ ਤਾਂ ੧੧ ਜਾਂ ਵਰਾ
-
3
ਚ
language Department Punjab 1041gitized by:
Hanjab Digital Library .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c4z50svnntcn7v9jhboh4jtojfrdg0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217814</id>
      <parentid>217813</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T18:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>217814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="29rkuyicuv6di6plvu59ve56tz6prfn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਏਡੀ ਸੁਖ ਤਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਮੇਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤੀਕ  ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਦੇ ਚਕੋਰ ਦੀ ਸਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਮਖ ਨੂੰ ਵੇਖਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਅਪਦੀ ਸਵਾ ਹੀ ਕਰ ਸੱਕੀ ਹਾਂ ਜੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਹੋਇਯਾ ਹੋਵੇ ਹਾਯ ! ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋਗਏ ਹੋ |

{{gap}}ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਦੁਖੀਆ ਨ। ਭਾਰੀ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਛੋੜ ਆਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ
ਤੁਮਾਰੀ । ਬਿਨਾ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਕੌਨ ਮੇਰਾ , ਹਿਤਕਾਰੀ, ਦਯਾ ਕਾ ਹੀ ਬੈਰਾਗ ਪਤਿ ਮੈਂ ਦਾਸ ਤੁਮਹਾਰੀ ॥

{{gap}}ਪਾਠਕ ਗੁਣ ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਏਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਐਡੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਵਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ · ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਮੈਹਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ 

{{gap}}ਜੇ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਨ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਪਵਨ ਜੀਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥

{{gap}}ਆਹਾ ! ਜਦ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲਾਂ ਦੋਹਾ ਸੁਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੀ ਪਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਦੇ ਉਘi ਭਰਕੇ ਫੇਰ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਓਥੇ ਹੀ ਖਲੋਕੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਨ ਲੱਗ ਪਏ ਓਹੋ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸ. ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਗਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈਹੈ ਅਜੇ ਤਾਂ ੧੧ ਜਾਂ ਵਰਾ
-

language Department Punjab 1041gitized by:
Hanjab Digital Library .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29rkuyicuv6di6plvu59ve56tz6prfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217815</id>
      <parentid>217814</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T19:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>217815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="ollc1zo6lh77tyqr4va8x83mhf7fefi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਏਡੀ ਸੁਖ ਤਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਮੇਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤੀਕ  ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਦੇ ਚਕੋਰ ਦੀ ਸਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਮਖ ਨੂੰ ਵੇਖਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਅਪਦੀ ਸਵਾ ਹੀ ਕਰ ਸੱਕੀ ਹਾਂ ਜੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਹੋਇਯਾ ਹੋਵੇ ਹਾਯ ! ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋਗਏ ਹੋ |

{{xxx-larger|{{gap}}ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਦੁਖੀਆ ਭਾਰੀ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਛੋੜ ਆਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ ਤੁਮਾਰੀ । ਬਿਨਾ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਕੌਨ ਮੇਰਾ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਦਯਾ ਕਾ ਹੀ ਬੈਰਾਗ ਪਤਿ ਮੈਂ ਦਾਸ ਤੁਮਹਾਰੀ ॥}}

{{gap}}ਪਾਠਕ ਗੁਣ ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਏਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਐਡੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਵਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ · ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਮੈਹਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ 

{{gap}}ਜੇ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਨ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਪਵਨ ਜੀਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥

{{gap}}ਆਹਾ ! ਜਦ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲਾਂ ਦੋਹਾ ਸੁਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੀ ਪਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਦੇ ਉਘi ਭਰਕੇ ਫੇਰ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਓਥੇ ਹੀ ਖਲੋਕੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਨ ਲੱਗ ਪਏ ਓਹੋ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸ. ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਗਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈਹੈ ਅਜੇ ਤਾਂ ੧੧ ਜਾਂ ਵਰਾ
-

language Department Punjab 1041gitized by:
Hanjab Digital Library .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ollc1zo6lh77tyqr4va8x83mhf7fefi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217816</id>
      <parentid>217815</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T19:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>217816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2749" sha1="l7836b5axe2tmtdm8togs6p1rj3c8zl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਏਡੀ ਸੁਖ ਤਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਮੇਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤੀਕ  ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਦੇ ਚਕੋਰ ਦੀ ਸਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਮਖ ਨੂੰ ਵੇਖਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਅਪਦੀ ਸਵਾ ਹੀ ਕਰ ਸੱਕੀ ਹਾਂ ਜੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਹੋਇਯਾ ਹੋਵੇ ਹਾਯ ! ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋਗਏ ਹੋ |

{{xxx-larger|{{gap}}ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਦੁਖੀਆ ਭਾਰੀ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਛੋੜ ਆਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ ਤੁਮਾਰੀ । ਬਿਨਾ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਕੌਨ ਮੇਰਾ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਦਯਾ ਕਾ ਹੀ ਬੈਰਾਗ ਪਤਿ ਮੈਂ ਦਾਸ ਤੁਮਹਾਰੀ ॥}}

{{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਏਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਐਡੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਵਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਮੈਹਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ 

{{gap}}ਜੇ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਨ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਪਵਨ ਜੀਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥

{{gap}}ਆਹਾ ! ਜਦ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲਾਂ ਦੋਹਾ ਸੁਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੀ ਪਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਦੇ ਉਲਾਘਾਂ  ਭਰਕੇ ਫੇਰ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਓਥੇ ਹੀ ਖਲੋਕੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਨ ਲੱਗ ਪਏ ਓਹੋ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਗਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈਹੈ ਅਜੇ ਤਾਂ ੧੧ ਜਾਂ ਵਰਾ
-

language Department Punjab 1041gitized by:
Hanjab Digital Library .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7836b5axe2tmtdm8togs6p1rj3c8zl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217817</id>
      <parentid>217816</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T19:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2722" sha1="tplfdyjeta2mtpa92qnoaz6flw9ai7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਏਡੀ ਸੁਖ ਤਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਮੇਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤੀਕ  ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਦੇ ਚਕੋਰ ਦੀ ਸਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਮਖ ਨੂੰ ਵੇਖਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਅੱਜ ਤੀਕ ਅਪਦੀ ਸਵਾ ਹੀ ਕਰ ਸੱਕੀ ਹਾਂ ਜੋ ਓਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਹੋਇਯਾ ਹੋਵੇ ਹਾਯ ! ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋਗਏ ਹੋ |

{{xxx-larger|{{gap}}ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਦੁਖੀਆ ਭਾਰੀ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਛੋੜ ਆਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ ਤੁਮਾਰੀ । ਬਿਨਾ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜ ਕੌਨ ਮੇਰਾ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਦਯਾ ਕਾ ਹੀ ਬੈਰਾਗ ਪਤਿ ਮੈਂ ਦਾਸ ਤੁਮਹਾਰੀ ॥}}

{{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਏਨਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਐਡੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਵਨ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਮੈਹਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ॥ 

{{gap}}ਜੇ ਏਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਨ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਪਵਨ ਜੀਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥

{{gap}}ਆਹਾ ! ਜਦ ਪਵਨ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲਾਂ ਦੋਹਾ ਸੁਨਿਆਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੀ ਪਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਦੇ ਉਲਾਘਾਂ  ਭਰਕੇ ਫੇਰ ਠਠੰਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ
ਓਥੇ ਹੀ ਖਲੋਕੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਨ ਲੱਗ ਪਏ &quot;ਓਹੋ ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈਹੈ ਅਜੇ ਤਾਂ ੧੧ ਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ


Hanjab Digital Library .&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tplfdyjeta2mtpa92qnoaz6flw9ai7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/706</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22005</id>
    <revision>
      <id>217824</id>
      <parentid>53109</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T05:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217824</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="c7xd1j9m2qeaoqj90spwfwmnf9ccowj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੦੬}}&lt;/noinclude&gt;ਜਗਦੀਸੁਰਹ॥੧॥ ਪੇਖਨ ਸੁਨਨ ਸੁਨਾਵਨੋ ਮਨ ਮਹਿ ਦ੍ਰਿੜੀਐ ਸਾਚੁ॥ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਸਰਬਤ੍ਰ ਮੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰਾਚੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਏਕੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਗਾਈਐ ਸਭ ਅੰਤਰਿ ਸੋਈ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਮਰਥ ਪ੍ਰਭੁ ਜੋ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਈ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪਦਾ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਨਹੀ ਕੋਈ॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪਾਤਾਲ ਦੀਪ ਰਵਿਆ
ਸਭ ਲੋਈ॥ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਸੋ ਬੁਝਸੀ ਨਿਰਮਲ ਜਨੁ ਸੋਈ॥੧॥ ਸਲੋਕ॥ ਰਚੰਤਿ ਜੀਅ ਰਚਨਾ ਮਾਤ ਗਰਭ ਅਸਥਾਪਨੰ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਿਮਰੰਤਿ ਨਾਨਕ ਮਹਾ ਅਗਨਿ ਨ ਬਿਨਾਸਨੰ॥੧॥ ਮੁਖੁ ਤਲੈ ਪੈਰ ਉਪਰੇ ਵਸੰਦੋ ਕੁਹਥੜੈ ਥਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਧਣੀ ਕਿਉ ਵਿਸਾਰਿਓ ਉਧਰਹਿ ਜਿਸ ਦੈ ਨਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਰਕਤੁ ਬਿੰਦੁ
ਕਰਿ ਨਿੰਮਿਆ ਅਗਨਿ ਉਦਰ ਮਝਾਰਿ॥ ਉਰਧ ਮੁਖੁ ਕੁਚੀਲ ਬਿਕਲੁ ਨਰਕਿ ਘੋਰਿ ਗੁਬਾਰਿ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ
ਤੂ ਨਾ ਜਲਹਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਉਰ ਧਾਰਿ॥ ਬਿਖਮ ਥਾਨਹੁ ਜਿਨਿ ਰਖਿਆ ਤਿਸੁ ਤਿਲੁ ਨ ਵਿਸਾਰਿ॥ ਪ੍ਰਭ ਬਿਸਰਤ ਸੁਖੁ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਸਹਿ ਜਨਮੁ ਹਾਰਿ॥੨॥ ਸਲੋਕ॥ ਮਨ ਇਛਾ ਦਾਨ ਕਰਣੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਆਸਾ ਪੂਰਨਹ॥ ਖੰਡਣੰ ਕਲਿ ਕਲੇਸਹ ਪ੍ਰਭ ਸਿਮਰਿ ਨਾਨਕ ਨਹ ਦੂਰਣਹ॥੧॥ ਹਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣਹਿ ਜਿਸੁ ਸੰਗਿ ਤੈ ਸਿਉ ਲਾਈਐ ਨੇਹੁ॥ ਸੋ ਸਹੁ ਬਿੰਦ ਨ ਵਿਸਰਉ ਨਾਨਕ ਜਿਨਿ ਸੁੰਦਰੁ ਰਚਿਆ ਦੇਹੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜੀਉ ਪ੍ਰਾਨ ਤਨੁ ਧਨੁ ਦੀਆ ਦੀਨੇ ਰਸ ਭੋਗ॥ ਗ੍ਰਿਹ ਮੰਦਰ ਰਥ ਅਸੁ ਦੀਏ ਰਚਿ ਭਲੇ ਸੰਜੋਗ॥ ਸੁਤ ਬਨਿਤਾ ਸਾਜਨ ਸੇਵਕ ਦੀਏ ਪ੍ਰਭ 
ਦੇਵਨ ਜੋਗ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਤਨੁ ਮਨੁ ਹਰਿਆ ਲਹਿ ਜਾਹਿ ਵਿਜੋਗ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਰਮਹੁ ਬਿਨਸੇ ਸਭਿ ਰੋਗ॥੩॥ ਸਲੋਕ॥ ਕੁਟੰਬ ਜਤਨ ਕਰਣੰ ਮਾਇਆ ਅਨੇਕ ਉਦਮਹ॥ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਭਾਵ ਹੀਣੰ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ 
ਬਿਸਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਤਹ॥੧॥ ਤੁਟੜੀਆ ਸਾ ਪ੍ਰੀਤਿ ਜੋ ਲਾਈ ਬਿਅੰਨ ਸਿਉ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੀ ਰੀਤਿ ਸਾਂਈ ਸੇਤੀ ਰਤਿਆ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸੁ ਬਿਸਰਤ ਤਨੁ ਭਸਮ ਹੋਇ ਕਹਤੇ ਸਭਿ ਪ੍ਰੇਤੁ॥ ਖਿਨੁ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਬਸਨ ਨ ਦੇਵਹੀ ਜਿਨ ਸਿਉ ਸੋਈ ਹੇਤੁ॥ ਕਰਿ ਅਨਰਥ ਦਰਬੁ ਸੰਚਿਆ ਸੋ ਕਾਰਜਿ ਕੇਤੁ॥ਜੈਸਾ ਬੀਜੈ ਸੋ ਲੁਣੈ ਕਰਮ ਇਹੁ ਖੇਤੁ॥ 
ਅਕਿਰਤਘਣਾ ਹਰਿ ਵਿਸਰਿਆ ਜੋਨੀ ਭਰਮੇਤੁ॥੪॥ ਸਲੋਕ॥ ਕੋਟਿ ਦਾਨ ਇਸਨਾਨੰ ਅਨਿਕ ਸੋਧਨ ਪਵਿਤ੍ਰਤਹ॥ ਉਚਰੰਤਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਸਨਾ ਸਰਬ ਪਾਪ ਬਿਮੁਚਤੇ॥੧॥ ਈਧਣੁ ਕੀਤੋਮੂ ਘਣਾ ਭੋਰੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c7xd1j9m2qeaoqj90spwfwmnf9ccowj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/707</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22010</id>
    <revision>
      <id>217828</id>
      <parentid>53114</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217828</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="bdn98rnnxb3b4t9ldew9n8y071le81u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੦੭}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਤੀਮੁ ਭਾਹਿ॥ ਮਨਿ ਵਸੰਦੜੋ ਸਚੁ ਸਹੁ ਨਾਨਕ ਹਭੇ ਡੁਖੜੇ ਉਲਾਹਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਕੋਟਿ ਅਘਾ ਸਭਿ ਨਾਸ ਹੋਹਿ ਸਿਮਰਤ ਹਰਿ ਨਾਉ॥ ਮਨ ਚਿੰਦੇ ਫਲ ਪਾਈਅਹਿ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਉ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਭੈ ਕਟੀਅਹਿ ਨਿਹਚਲ ਸਚੁ ਥਾਉ॥ ਪੂਰਬਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ ਹਰਿ ਚਰਣ ਸਮਾਉ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਜਾਉ
॥੫॥ ਸਲੋਕ॥ ਗ੍ਰਿਹ ਰਚਨਾ ਅਪਾਰੰ ਮਨਿ ਬਿਲਾਸ ਸੁਆਦੰ ਰਸਹ॥ ਕਦਾਂਚ ਨਹ ਸਿਮਰੰਤਿ ਨਾਨਕ ਤੇ ਜੰਤ ਬਿਸਟਾ ਕ੍ਰਿਮਹ॥੧॥ ਮੁਚੁ ਅਡੰਬਰੁ ਹਭੁ ਕਿਹੁ ਮੰਝਿ ਮੁਹਬਤਿ ਨੇਹ॥ ਸੋ ਸਾਂਈ ਜੈਂ ਵਿਸਰੈ ਨਾਨਕ ਸੋ ਤਨੁ ਖੇਹ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਰਸ ਭੋਗਣ ਪੂਰੇ॥ ਗ੍ਰਿਹ ਸੋਇਨ ਚੰਦਨ ਸੁਗੰਧ ਲਾਇ ਮੋਤੀ ਹੀਰੇ॥ ਮਨ 
ਇਛੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ ਵਿਸੂਰੇ॥ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਵਿਸਟਾ ਕੇ ਕੀਰੇ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਸਾਂਤਿ ਹੋਇ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਮਨੁ ਧੀਰੇ॥੬॥ ਸਲੋਕ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਬਿਰਹੁੰ ਖੋਜੰਤ ਬੈਰਾਗੀ ਦਹ ਦਿਸਹ॥ ਤਿਆਗੰਤ ਕਪਟ ਰੂਪ ਮਾਇਆ ਨਾਨਕ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਸਾਧ ਸੰਗਮਹ॥੧॥ ਮਨਿ ਸਾਂਈ ਮੁਖਿ ਉਚਰਾ ਵਤਾ ਹਭੇ ਲੋਅ॥ ਨਾਨਕ ਹਭਿ ਅਡੰਬਰ ਕੂੜਿਆ ਸੁਣਿ ਜੀਵਾ ਸਚੀ ਸੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਬਸਤਾ ਤੂਟੀ ਝੌਪੜੀ ਚੀਰ ਸਭਿ ਛੰਨਾ॥ 
ਜਾਤਿ ਨ ਪਤਿ ਨ ਆਦਰੋ ਉਦਿਆਨ ਭ੍ਰਮਿੰਨਾ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਨ ਇਠ ਧਨ ਰੂਪਹੀਣ ਕਿਛੁ ਸਾਕੁ ਨ ਸਿੰਨਾ॥ ਰਾਜਾ ਸਗਲੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਾ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਮਨੁ ਭਿੰਨਾ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਧੂੜਿ ਮਨੁ ਉਧਰੈ ਪ੍ਰਭੁ ਹੋਇ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨਾ॥੭॥ ਸਲੋਕ॥
ਅਨਿਕ ਲੀਲਾ ਰਾਜ ਰਸ ਰੂਪੰ ਛਤ੍ਰ ਚਮਰ ਤਖਤ ਆਸਨੰ॥ ਰਚੰਤਿ ਮੂੜ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਹ ਨਾਨਕ ਸੁਪਨ ਮਨੋਰਥ ਮਾਇਆ॥੧॥ ਸੁਪਨੈ ਹਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣਿਆ ਮਿਠਾ ਲਗੜਾ ਮੋਹੁ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੀਆ ਸੁੰਦਰਿ ਮਾਇਆ ਧ੍ਰੋਹੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੁਪਨੇ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਮੂਰਖਿ ਲਾਇਆ॥ ਬਿਸਰੇ ਰਾਜ ਰਸ ਭੋਗ ਜਾਗਤ ਭਖਲਾਇਆ॥
ਆਰਜਾ ਗਈ ਵਿਹਾਇ ਧੰਧੈ ਧਾਇਆ॥ ਪੂਰਨ ਭਏ ਨ ਕਾਮ ਮੋਹਿਆ ਮਾਇਆ॥ ਕਿਆ ਵੇਚਾਰਾ ਜੰਤੁ ਜਾ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਆ॥੮॥ ਸਲੋਕ॥ ਬਸੰਤਿ ਸ੍ਵਰਗ ਲੋਕਹ ਜਿਤਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਵ ਖੰਡਣਹ॥ ਬਿਸਰੰਤ ਹਰਿ ਗੋਪਾਲਹ ਨਾਨਕ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਦਿਆਨ ਭਰਮਣਹ॥੧॥ ਕਉਤਕ ਕੋਡ ਤਮਾਸਿਆ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਸੁ ਨਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਕੋੜੀ 
ਨਰਕ ਬਰਾਬਰੇ ਉਜੜੁ ਸੋਈ ਥਾਉ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਹਾ ਭਇਆਨ ਉਦਿਆਨ ਨਗਰ ਕਰਿ ਮਾਨਿਆ॥ ਝੂਠ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bdn98rnnxb3b4t9ldew9n8y071le81u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/708</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22015</id>
    <revision>
      <id>217831</id>
      <parentid>53119</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="1oe15i9ryumv433ir6b7u10ahxirznf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੦੮}}&lt;/noinclude&gt;ਸਮਗ੍ਰੀ ਪੇਖਿ ਸਚੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧਿ ਅਹੰਕਾਰਿ ਫਿਰਹਿ ਦੇਵਾਨਿਆ॥ ਸਿਰਿ ਲਗਾ ਜਮ ਡੰਡੁ ਤਾ ਪਛੁਤਾਨਿਆ॥ ਬਿਨੁ ਪੂਰੇ ਗੁਰਦੇਵ ਫਿਰੈ ਸੈਤਾਨਿਆ॥੯॥ ਸਲੋਕ॥ ਰਾਜ ਕਪਟੰ ਰੂਪ ਕਪਟੰ ਧਨ ਕਪਟੰ ਕੁਲ ਗਰਬਤਹ॥ ਸੰਚੰਤਿ ਬਿਖਿਆ ਛਲ ਛਿਦ੍ਰੰ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲਤੇ॥੧॥ ਪੇਖੰਦੜੋ ਕੀ ਭੁਲੁ ਤੁੰਮਾ
ਦਿਸਮੁ ਸੋਹਣਾ॥ ਅਢੁ ਨ ਲਹੰਦੜੋ ਮੂਲ ਨਾਨਕ ਸਾਥਿ ਨ ਜੁਲਈ ਮਾਇਆ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲੈ ਸੋ ਕਿਉ ਸੰਜੀਐ॥ ਤਿਸ ਕਾ ਕਹੁ ਕਿਆ ਜਤਨੁ ਜਿਸ ਤੇ ਵੰਜੀਐ॥ ਹਰਿ ਬਿਸਰਿਐ ਕਿਉ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵੈ ਨਾ ਮਨੁ ਰੰਜੀਐ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਛੋਡਿ ਅਨ ਲਾਗੈ ਨਰਕਿ ਸਮੰਜੀਐ॥ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਨਾਨਕ ਭਉ ਭੰਜੀਐ॥੧੦॥ ਸਲੋਕ॥ ਨਚ ਰਾਜ ਸੁਖ ਮਿਸਟੰ ਨਚ ਭੋਗ ਰਸ ਮਿਸਟੰ ਨਚ ਮਿਸਟੰ ਸੁਖ ਮਾਇਆ॥ ਮਿਸਟੰ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਮਿਸਟੰ ਪ੍ਰਭ ਦਰਸਨੰ॥੧॥ ਲਗੜਾ ਸੋ ਨੇਹੁ ਮੰਨ ਮਝਾਹੂ ਰਤਿਆ॥ ਵਿਧੜੋ ਸਚ ਥੋਕਿ ਨਾਨਕ
ਮਿਠੜਾ ਸੋ ਧਣੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕਛੂ ਨ ਲਾਗਈ ਭਗਤਨ ਕਉ ਮੀਠਾ॥ ਆਨ ਸੁਆਦ ਸਭਿ ਫੀਕਿਆ ਕਰਿ ਨਿਰਨਉ ਡੀਠਾ॥ ਅਗਿਆਨੁ ਭਰਮੁ ਦੁਖੁ ਕਟਿਆ ਗੁਰ ਭਏ ਬਸੀਠਾ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨੁ ਬੇਧਿਆ 
ਜਿਉ ਰੰਗੁ ਮਜੀਠਾ॥ ਜੀਉ ਪ੍ਰਾਣ ਤਨੁ ਮਨੁ ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਨਸੇ ਸਭਿ ਝੂਠਾ॥੧੧॥ ਸਲੋਕ॥ ਤਿਅਕਤ ਜਲੰ ਨਹ ਜੀਵ ਮੀਨੰ ਨਹ ਤਿਆਗਿ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਮੇਘ ਮੰਡਲਹ॥ ਬਾਣ ਬੇਧੰਚ ਕੁਰੰਕ ਨਾਦੰ ਅਲਿ ਬੰਧਨ ਕੁਸਮ ਬਾਸਨਹ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਰਚੰਤਿ ਸੰਤਹ ਨਾਨਕ ਆਨ ਨ ਰੁਚਤੇ॥੧॥ ਮੁਖੁ ਡੇਖਾਊ ਪਲਕ ਛਡਿ ਆਨ ਨ ਡੇਊ ਚਿਤੁ॥ ਜੀਵਣ 
ਸੰਗਮੁ ਤਿਸੁ ਧਣੀ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਸੰਤਾਂ ਮਿਤੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਉ ਮਛੁਲੀ ਬਿਨੁ ਪਾਣੀਐ ਕਿਉ ਜੀਵਣੁ ਪਾਵੈ॥ ਬੂੰਦ ਵਿਹੂਣਾ ਚਾਤ੍ਰਿਕੋ ਕਿਉ ਕਰਿ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵੈ॥ ਨਾਦ ਕੁਰੰਕਹਿ ਬੇਧਿਆ ਸਨਮੁਖ ਉਠਿ ਧਾਵੈ॥ ਭਵਰੁ ਲੋਭੀ ਕੁਸਮ ਬਾਸੁ ਕਾ ਮਿਲਿ ਆਪੁ ਬੰਧਾਵੈ॥ ਤਿਉ ਸੰਤ ਜਨਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੈ ਦੇਖਿ ਦਰਸੁ ਅਘਾਵੈ॥੧੨॥ ਸਲੋਕ॥ ਚਿਤਵੰਤਿ ਚਰਨ ਕਮਲੰ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਅਰਾਧਨਹ॥ ਨਹ ਬਿਸਰੰਤਿ ਨਾਮ ਅਚੁਤ ਨਾਨਕ ਆਸ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰਹ॥੧॥ ਸੀਤੜਾ ਮੰਨ ਮੰਝਾਹਿ ਪਲਕ ਨ ਥੀਵੈ ਬਾਹਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਆਸੜੀ ਨਿਬਾਹਿ ਸਦਾ ਪੇਖੰਦੋ ਸਚੁ ਧਣੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ 
ਆਸਾਵੰਤੀ ਆਸ ਗੁਸਾਈ ਪੂਰੀਐ॥ ਮਿਲਿ ਗੋਪਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਨ ਕਬਹੂ ਝੂਰੀਐ॥ ਦੇਹੁ ਦਰਸੁ ਮਨਿ ਚਾਉ ਲਹਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1oe15i9ryumv433ir6b7u10ahxirznf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/709</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22020</id>
    <revision>
      <id>217852</id>
      <parentid>53124</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217852</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="cezik8na536eqxpqub11nj3h7jqfrmb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੦੯}}&lt;/noinclude&gt;ਜਾਹਿ ਵਿਸੂਰੀਐ॥ ਹੋਇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਰੀਰੁ ਚਰਨਾ ਧੂਰੀਐ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਗੁਰਦੇਵ ਸਦਾ ਹਜੂਰੀਐ॥੧੩॥ ਸਲੋਕ॥ ਰਸਨਾ ਉਚਰੰਤਿ ਨਾਮੰ ਵਣ ਸੁਨੰਤਿ ਸਬਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਹ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੰ ਜਿਨਾ ਧਿਆਨੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮਣਹ॥੧॥ ਹਭਿ ਕੂੜਾਵੇ ਕੰਮ ਇਕਸੁ ਸਾਈ ਬਾਹਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਸੇਈ ਧੰਨੁ ਜਿਨਾ ਪਿਰਹੜੀ ਸਚ ਸਿਉ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਿਨਾ ਜਿ ਸੁਨਤੇ ਹਰਿ ਕਥਾ॥ ਪੂਰੇ ਤੇ ਪਰਧਾਨ ਨਿਵਾਵਹਿ ਪ੍ਰਭ ਮਥਾ॥ ਹਰਿ
ਜਸੁ ਲਿਖਹਿ ਬੇਅੰਤ ਸੋਹਹਿ ਸੇ ਹਥਾ॥ ਚਰਨ ਪੁਨੀਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਚਾਲਹਿ ਪ੍ਰਭ ਪਥਾ॥ ਸੰਤਾਂ ਸੰਗਿ ਉਧਾਰੁ ਸਗਲਾ ਦੁਖੁ ਲਥਾ॥੧੪॥ ਸਲੋਕੁ॥ ਭਾਵੀ ਉਦੋਤ ਕਰਣੰ ਹਰਿ ਰਮਣੰ ਸੰਜੋਗ ਪੂਰਨਹ॥ ਗੋਪਾਲ ਦਰਸ ਭੇਟੰ ਸਫਲ 
ਨਾਨਕ ਸੋ ਮਹੂਰਤਹ॥੧॥ ਕੀਮ ਨ ਸਕਾ ਪਾਇ ਸੁਖ ਮਿਤੀ ਹੂ ਬਾਹਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਸਾ ਵੇਲੜੀ ਪਰਵਾਣੁ ਜਿਤੁ ਮਿਲੰਦੜੋ ਮਾ ਪਿਰੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਾ ਵੇਲਾ ਕਹੁ ਕਉਣੁ ਹੈ ਜਿਤੁ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਪਾਈ॥ ਸੋ ਮੂਰਤੁ ਭਲਾ ਸੰਜੋਗੁ ਹੈ ਜਿਤੁ ਮਿਲੈ ਗੁਸਾਈ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਧਿਆਇ ਕੈ ਮਨ ਇਛ ਪੁਜਾਈ॥ ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਸਤਸੰਗੁ ਹੋਇ ਨਿਵਿ ਲਾਗਾ ਪਾਈ॥ ਮਨਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਪਿਆਸ ਹੈ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਜਾਈ॥੧੫॥ ਸਲੋਕ॥ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਗੋਬਿੰਦਹ ਸਰਬ ਦੋਖ ਨਿਵਾਰਣਹ॥ ਸਰਣਿ ਸੂਰ ਭਗਵਾਨਹ ਜਪੰਤਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ॥੧॥ ਛਡਿਓ ਹਭੁ ਆਪੁ 
ਲਗੜੋ ਚਰਣਾ ਪਾਸਿ॥ ਨਠੜੋ ਦੁਖ ਤਾਪੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭੁ ਪੇਖੰਦਿਆ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮੇਲਿ ਲੈਹੁ ਦਇਆਲ ਢਹਿ ਪਏ ਦੁਆਰਿਆ॥ ਰਖਿ ਲੇਵਹੁ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਭ੍ਰਮਤ ਬਹੁ ਹਾਰਿਆ॥ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਤੇਰਾ ਬਿਰਦੁ ਹਰਿ ਪਤਿਤ
ਉਧਾਰਿਆ॥ ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ਬਿਨਉ ਮੋਹਿ ਸਾਰਿਆ॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੇਹੁ ਦਇਆਲ ਸਾਗਰ ਸੰਸਾਰਿਆ॥॥੧੬॥ ਸਲੋਕ॥ ਸੰਤ ਉਧਰਣ ਦਇਆਲੰ ਆਸਰੰ ਗੋਪਾਲ ਕੀਰਤਨਹ॥ ਨਿਰਮਲੰ ਸੰਤ ਸੰਗੇਣ ਓਟ ਨਾਨਕ
ਪਰਮੇਸੁਰਹ॥੧॥ ਚੰਦਨ ਚੰਦੁ ਨ ਸਰਦ ਰੁਤਿ ਮੂਲਿ ਨ ਮਿਟਈ ਘਾਂਮ॥ ਸੀਤਲੁ ਥੀਵੈ ਨਾਨਕਾ ਜਪੰਦੜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਕੀ ਓਟ ਉਧਰੇ ਸਗਲ ਜਨ॥ ਸੁਣਿ ਪਰਤਾਪੁ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਰਭਉ ਭਏ ਮਨ॥ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਮੂਲਿ ਸੰਚਿਆ ਨਾਮੁ ਧਨ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਸਿਉ ਸੰਗੁ ਪਾਈਐ ਵਡੈ ਪੁਨ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਧਿਆਇ ਹਰਿ ਜਸੁ ਨਿਤ ਸੁਨ॥੧੭॥ ਸਲੋਕ॥ ਦਇਆ ਕਰਣੰ ਦੁਖ ਹਰਣੰ ਉਚਰਣੰ ਨਾਮ ਕੀਰਤਨਹ॥ ਦਇਆਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cezik8na536eqxpqub11nj3h7jqfrmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/710</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22025</id>
    <revision>
      <id>217854</id>
      <parentid>53129</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217854</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="o7ls0gdxxdq6svn5lrguy132h88gmkk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੧੦}}&lt;/noinclude&gt;ਪੁਰਖ ਭਗਵਾਨਹ ਨਾਨਕ ਲਿਪਤ ਨ ਮਾਇਆ॥੧॥ ਭਾਹਿ ਬਲੰਦੜੀ ਬੁਝਿ ਗਈ ਰਖੰਦੜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪਿ॥ ਜਿਨਿ
ਉਪਾਈ ਮੇਦਨੀ ਨਾਨਕ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਪਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਾ ਪ੍ਰਭ ਭਏ ਦਇਆਲ ਨ ਬਿਆਪੈ ਮਾਇਆ॥ ਕੋਟਿ ਅਘਾ ਗਏ ਨਾਸ ਹਰਿ ਇਕੁ ਧਿਆਇਆ॥ ਨਿਰਮਲ ਭਏ ਸਰੀਰ ਜਨ ਧੂਰੀ ਨਾਇਆ॥ ਮਨ ਤਨ ਭਏ ਸੰਤੋਖ 
ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ॥ ਤਰੇ ਕੁਟੰਬ ਸੰਗਿ ਲੋਗ ਕੁਲ ਸਬਾਇਆ॥੧੮॥ ਸਲੋਕ॥ ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਪਾਲ ਗੁਰ ਗੁਰ ਪੂਰਨ ਨਾਰਾਇਣਹ॥ ਗੁਰ ਦਇਆਲ ਸਮਰਥ ਗੁਰ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣਹ॥੧॥ ਭਉਜਲੁ ਬਿਖਮੁ
ਅਸਗਾਹੁ ਗੁਰਿ ਬੋਹਿਥੈ ਤਾਰਿਅਮੁ॥ ਨਾਨਕ ਪੂਰ ਕਰੰਮ ਸਤਿਗੁਰ ਚਰਣੀ ਲਗਿਆ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਗੁਰਦੇਵ ਜਿਸੁ ਸੰਗਿ ਹਰਿ ਜਪੇ॥ ਗੁਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਜਬ ਭਏ ਤ ਅਵਗੁਣ ਸਭਿ ਛਪੇ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਗੁਰਦੇਵ ਨੀਚਹੁ 
ਉਚ ਥਪੇ॥ ਕਾਟਿ ਸਿਲਕ ਦੁਖ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਲੀਨੇ ਅਪ ਦਸੇ॥ ਗੁਣ ਗਾਏ ਬੇਅੰਤ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਜਸੇ॥੧੯॥ ਸਲੋਕ॥ ਦ੍ਰਿਸਟੰਤ ਏਕੋ ਸੁਨੀਅੰਤ ਏਕੋ ਵਰਤੰਤ ਏਕੋ ਨਰਹਰਹ॥ ਨਾਮ ਦਾਨੁ ਜਾਚੰਤਿ ਨਾਨਕ ਦਇਆਲ 
ਪੁਰਖ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹ॥੧॥ ਹਿਕੁ ਸੇਵੀ ਹਿਕੁ ਸੰਮਲਾ ਹਰਿ ਇਕਸੁ ਪਹਿ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਨਾਮ ਵਖਰੁ ਧਨੁ ਸੰਚਿਆ ਨਾਨਕ ਸਚੀ ਰਾਸਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਦਇਆਲ ਬੇਅੰਤ ਪੂਰਨ ਇਕੁ ਏਹੁ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਦੂਜਾ ਕਹਾ ਕੇਹੁ॥ ਆਪਿ ਕਰਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਨੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਲੇਹੁ॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਹੁਕਮੁ ਸਭੁ ਨਿਹਚਲੁ ਤੁਧੁ ਥੇਹੁ॥ ਨਾਨਕੁ ਮੰਗੈ ਦਾਨੁ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ॥੨੦॥੧॥

{{center|ਜੈਤਸਰੀ ਬਾਣੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਨਾਥ ਕਛੂਅ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਕੈ ਹਾਥਿ ਬਿਕਾਨਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੁਮ ਕਹੀਅਤ ਹੌ ਜਗਤ ਗੁਰ ਸੁਆਮੀ॥ ਹਮ ਕਹੀਅਤ ਕਲਿਜੁਗ ਕੇ ਕਾਮੀ॥੧॥ ਇਨ ਪੰਚਨ ਮੇਰੋ ਮਨੁ ਜੁ ਬਿਗਾਰਿਓ॥ ਪਲੁ ਪਲੁ ਹਰਿ ਜੀ ਤੇ ਅੰਤਰੁ ਪਾਰਿਓ॥੨॥ ਜਤ ਦੇਖਉ ਤਤ ਦੁਖ ਕੀ ਰਾਸੀ॥ ਅਜੋਂ ਨ ਪਾਤ੍ਹਾਇ ਨਿਗਮ ਭਏ ਸਾਖੀ॥੩॥ ਗੋਤਮ ਨਾਰਿ ਉਮਾਪਤਿ ਸ੍ਵਾਮੀ॥ ਸੀਸੁ ਧਰਨਿ ਸਹਸ ਭਗ ਗਾਂਮੀ॥੪॥ ਇਨ ਦੂਤਨ ਖਲੁ ਬਧੁ ਕਰਿ ਮਾਰਿਓ॥ ਬਡੋ ਨਿਲਾਜੁ
ਅਜਹੂ ਨਹੀ ਹਾਰਿਓ॥੫॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਕਹਾ ਕੈਸੇ ਕੀਜੈ॥ ਬਿਨੁ ਰਘੁਨਾਥ ਸਰਨਿ ਕਾ ਕੀ ਲੀਜੈ॥੬॥੧॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7ls0gdxxdq6svn5lrguy132h88gmkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/711</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22030</id>
    <revision>
      <id>217856</id>
      <parentid>53134</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="l44huqrmbgnhj71qr3we49gmy1ooeoe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੧੧}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xx-larger|'''﻿੧ਓ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}}&lt;/br&gt;
{{xx-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}}
{{center|ਰਾਗੁ ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੧॥}} 
ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਰਹਿ ਨ ਸਕੈ ਮਨੁ ਮੇਰਾ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਗੁਰੁ ਮੇਲੇ ਬਹੁਰਿ ਨ ਭਵਜਲਿ ਫੇਰਾ॥੧॥
ਰਹਾਉ॥ ਮੇਰੈ ਹੀਅਰੈ ਲੋਚ ਲਗੀ ਪ੍ਰਭ ਕੇਰੀ ਹਰਿ ਨੈਨਹੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਹੇਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਇਆਲਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਹਰਿ ਪਾਧਰੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਕੇਰਾ॥੧॥ ਹਰਿ ਰੰਗੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰਿ
ਪ੍ਰਭ ਕੇਰਾ॥ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਮੀਠਾ ਲਾਗਾ ਮੁਖਿ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਚੰਗੇਰਾ॥੨॥ ਲੋਭ ਵਿਕਾਰ ਜਿਨਾ ਮਨੁ ਲਾਗਾ ਹਰਿ ਵਿਸਰਿਆ ਪੁਰਖੁ ਚੰਗੇਰਾ॥ ਓਇ ਮਨਮੁਖ ਮੂੜ ਅਗਿਆਨੀ ਕਹੀਅਹਿ ਤਿਨ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਮੰਦੇਰਾ॥੩॥ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਪਾਈ ਗੁਰ ਗਿਆਨੁ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਭ ਕੇਰਾ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਲਿਖੇਰਾ॥੪॥੧॥

{{center|ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੧ ਦੁਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਸੰਤਨ ਅਵਰ ਨ ਕਾਹੂ ਜਾਨੀ॥ ਬੇਪਰਵਾਹ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਹਰਿ ਕੈ ਜਾ ਕੋ ਪਾਖੁ ਸੁਆਮੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਊਚ ਸਮਾਨਾ ਠਾਕੁਰ ਤੇਰੋ ਅਵਰ ਨ ਕਾਹੂ ਤਾਨੀ॥ ਐਸੋ ਅਮਰੁ ਮਿਲਿਓ ਭਗਤਨ ਕਉ ਰਾਚਿ ਰਹੇ ਰੰਗਿ ਗਿਆਨੀ॥੧॥ ਰੋਗ ਸੋਗ ਦੁਖ ਜਰਾ ਮਰਾ ਹਰਿ ਜਨਹਿ ਨਹੀ ਨਿਕਟਾਨੀ॥ ਨਿਰਭਉ ਹੋਇ ਰਹੇ ਲਿਵ ਏਕੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਮਨੁ ਮਾਨੀ॥੨॥੧॥ ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹਰਿ ਬਿਸਰਤ ਸਦਾ ਖੁਆਰੀ॥ ਤਾ ਕਉ ਧੋਖਾ ਕਹਾ ਬਿਆਪੈ ਜਾ ਕਉ ਓਟ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l44huqrmbgnhj71qr3we49gmy1ooeoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/712</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22035</id>
    <revision>
      <id>217858</id>
      <parentid>53139</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3602" sha1="maeogiikmgyg5pu0ikdnx7w5xerczbn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੧੨}}&lt;/noinclude&gt;ਤੁਹਾਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਨੁ ਸਿਮਰਨ ਜੋ ਜੀਵਨੁ ਬਲਨਾ ਸਰਪ ਜੈਸੇ ਅਰਜਾਰੀ॥ ਨਵ ਖੰਡਨ ਕੋ ਰਾਜੁ ਕਮਾਵੈ॥ ਅੰਤਿ ਚਲੈਗੋ ਹਾਰੀ॥੧॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨ ਗੁਣ ਤਿਨ ਹੀ ਗਾਏ ਜਾ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ॥ ਸੋ ਸੁਖੀਆ ਧੰਨੁ ਉਸੁ ਜਨਮਾ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰੀ॥੨॥੨॥

{{center|ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੨ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਧਾਇਓ ਰੇ ਮਨ ਦਹ ਦਿਸ ਧਾਇਓ॥ ਮਾਇਆ ਮਗਨ ਸੁਆਦਿ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿਓ ਤਿਨਿ ਪ੍ਰਭਿ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਓ॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕਥਾ ਹਰਿ ਜਸ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸਿਉ ਇਕੁ ਮੁਹਤੁ ਨ ਇਹੁ ਮਨੁ ਲਾਇਓ॥ ਬਿਗਸਿਓ ਪੇਖਿ ਰੰਗੁ ਕਸੁੰਭ ਕੋ ਪਰ ਗ੍ਰਿਹ ਜੋਹਨਿ ਜਾਇਓ॥੧॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਭਾਉ ਨ ਕੀਨੋ ਨਹ ਸਤ ਪੁਰਖੁ ਮਨਾਇਓ॥ ਧਾਵਤ
ਕਉ ਧਾਵਹਿ ਬਹੁ ਭਾਤੀ ਜਿਉ ਤੇਲੀ ਬਲਦੁ ਭ੍ਰਮਾਇਓ॥੨॥ ਨਾਮ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ਨ ਕੀਓ ਇਕ ਨਿਮਖ ਨ ਕੀਰਤਿ ਗਾਇਓ॥ ਨਾਨਾ ਝੂਠਿ ਲਾਇ ਮਨੁ ਤੋਖਿਓ ਨਹ ਬੂਝਿਓ ਅਪਨਾਇਓ॥੩॥ ਪਰਉਪਕਾਰ ਨ ਕਬਹੂ ਕੀਏ ਨਹੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਧਿਆਇਓ॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਰਚਿ ਸੰਗਤਿ ਗੋਸਟਿ ਮਤਵਾਰੋ ਮਦ ਮਾਇਓ॥੪॥ ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਵਛਲ ਸੁਣਿ ਆਇਓ॥ ਨਾਨਕ ਭਾਗਿ ਪਰਿਓ ਹਰਿ ਪਾਛੈ ਰਾਖੁ ਲਾਜ ਅਪੁਨਾਇਓ॥੫॥੧॥੩॥ ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਾਨੁਖੁ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਬਿਰਥਾ ਆਇਆ॥ ਅਨਿਕ ਸਾਜ ਸੀਗਾਰ
ਬਹੁ ਕਰਤਾ ਜਿਉ ਮਿਰਤਕੁ ਓਢਾਇਆ॥ ਰਹਾਉ॥ ਧਾਇ ਧਾਇ ਕ੍ਰਿਪਨ ਸ੍ਰਮੁ ਕੀਨੋ ਇਕਤ੍ਰ ਕਰੀ ਹੈ ਮਾਇਆ॥
ਦਾਨੁ ਪੁੰਨੁ ਨਹੀ ਸੰਤਨ ਸੇਵਾ ਕਿਤ ਹੀ ਕਾਜਿ ਨ ਆਇਆ॥੧॥ ਕਰਿ ਆਭਰਣ ਸਵਾਰੀ ਸੇਜਾ ਕਾਮਨਿ ਥਾਟੁ ਬਨਾਇਆ॥ ਸੰਗੁ ਨ ਪਾਇਓ ਅਪੁਨੇ ਭਰਤੇ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੨॥ ਸਾਰੋ ਦਿਨਸੁ ਮਜੂਰੀ ਕਰਤਾ ਤੁਹੁ ਮੂਸਲਹਿ ਛਰਾਇਆ॥ ਖੇਦੁ ਭਇਓ ਬੇਗਾਰੀ ਨਿਆਈ ਘਰ ਕੈ ਕਾਮਿ ਨ ਆਇਆ॥੩॥ ਭਇਓ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਜਾ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਤਿਸੁ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਵਸਾਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੈ ਪਾਛੈ ਪਰਿਅਉ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ॥੪॥੨॥੪॥ ਟੋਡੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਬਸਹੁ ਰਿਦੈ ਹਰਿ ਨੀਤ॥ ਤੈਸੀ ਬੁਧਿ ਕਰਹੁ ਪਰਗਾਸਾ ਲਾਗੈ ਪ੍ਰਭ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਾਸ ਤੁਮਾਰੇ ਕੀ ਪਾਵਉ ਧੂਰਾ ਮਸਤਕਿ ਲੇ ਲੇ ਲਾਵਉ॥ ਮਹਾ ਪਤਿਤ ਤੇ ਹੋਤ ਪੁਨੀਤਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>maeogiikmgyg5pu0ikdnx7w5xerczbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/222</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53479</id>
    <revision>
      <id>217825</id>
      <parentid>164646</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T05:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217825</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="67pngiz212m0ctlnotvx6y9q7pdmgnr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh|੨੧੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੇਂਡਕ ਨੇ ਆਕੇ ਪੁਛਿਆ ਹੇ ਮਾਮੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਵਾਙੂੰ ਕਿਸੇ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਭਦ੍ਰ ਮੈਂ ਮੰਦ ਭਾਗੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਭਿਲਾਖਾ ਕਿੱਥੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੰਧਯਾ ਵੇਲੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਇੱਕ ਡੱਡੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੁਦਿਆ ਤਾਂ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ॥ ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਜਾਤਾ ਜੋ ਓਹ ਕਿਧਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਦ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਭੁਲਾਵੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਉਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਡੰਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਓਹ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ  ਸ੍ਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਤੈਨੇ ਬਿਨਾਂ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡੰਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੰਡੂਕਾਂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੋ। ਸੋ ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਥੇ ਆਯਾ ਹਾਂ ਜਦ ਉਸ ਡੱਡੂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਮੰਡੂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਨਾਯਾ ਤਦ ਸਾਰਿਆਂ ਮੇਂਡਕਾਂ ਨੇ ਜਲਪਾਦ ਨਾਮੀ ਆਪਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੁਨਦੀ ਸਾਰ ਓਹ ਮੇਂਡਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਤ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਉਸ ਕਾਲੇ ਸਰਪ ਦੀ ਫਣ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਜਗਾ ਨਾ ਮਿਲੀ ਇਸ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪਿਛੇ ਦੌੜ ਪਏ ਅਤੇ ਮੰਦਵਿਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਲਪਾਦ ਨਾਮੀ ਮੇਂਡਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਆਖਿਆ:-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਹਯ ਗਯ ਸਯੰਦਨ ਪੈ ਚੜ੍ਹੇ ਤਥਾ ਮਨੁਜ ਕੇ ਯਾਨ॥&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਐਸੋ ਸੁਖ ਨਹਿ ਹੋਤ ਹੈ ਯਥਾ, ਮੰਦਵਿਖ ਜਾਨ॥੨੩੪॥&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੰਦਵਿਖ ਧੀਰੇ ੨ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਦ ਜਲਪਾਦ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਮੰਦਵਿਖ ਅੱਜ ਕੀ ਸਬੱਬ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ। ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਅੱਜ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਇਸ ਲਈ ਤੁਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤਿ ਨਹੀਂ,ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟਿਆਂ੨ ਡੱਡੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਮੰਦਵਿਖ ਬੋਲਿਆ ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਦਾ ਸ੍ਰਾਪ ਸੀ ਸੋ ਆਪਦੇ ਇਸ ਦਯਾ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67pngiz212m0ctlnotvx6y9q7pdmgnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/223</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53480</id>
    <revision>
      <id>217826</id>
      <parentid>164647</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217826</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="brmyazfxy90cc2dattoscylwc7gaivh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh||ਤੀਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੧੫}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਯਾ ਹਾਂ। ਤਦ ਓਹ ਮੰਦ ਵਿਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਡੱਡੂਆਂ ਦੇ ਖਾਨੇ ਕਰਕੇ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਖੇ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਕੇ ਆਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਖੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗਾ:-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਛਲ ਕਰੋ ਦਾਦੁਰ ਏਹ ਸਬ ਮੇਰੇ ਭਏ ਅਧੀਨ॥&lt;/poem&gt;}} 

{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੁਛਕ ਕਾਲ ਕੇ ਬੀਚ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋਂਹਿ ਮਤਿ ਹੀਨ॥੨੩੫&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਜਲਪਾਦ ਬੀ ਮੰਦਵਿਖ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮੋਹਿਆ ਹੋਯਾ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਬਿਖੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾ ਸਰਪ ਉੱਥੇ ਆਯਾ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਰ੫ ਨੂੰ ਮੇਂਡੂਕਾਂ ਦਾ ਬਾਹਨ ਬਣਿਆ ਦੇਖ ਅਚਰਜ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ ਹੇ ਸਰਪ ਏਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਭੋਜਨ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਬਾਤ ਬੜੀ ਅਜੋਗ ਹੈ। ਮੰਦਵਿਖ ਬੋਲਿਆ:-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਅਹੋ ਭ੍ਰਾਤ ਮੁਹਿ ਗਯਾਨ ਹੈ ਦਾਦੁਰ ਚੜ੍ਹੇਂ ਸਕੰਧ॥&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੁਛਕ ਕਾਲ ਮੇਂ ਦੇਖੀਓ ਜਿਉਂ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਘਿ੍ਤਅੰਧ ॥੨੩੬॥
&lt;/poem&gt;}}

ਸਰਪ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਮੰਦਵਿਖ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:-

੧੬ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਜਗਾ ਪਰ ਯੱਗ ਦੱਤ ਨਾਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸਦੀ ਔਰਤ ਵਿਭਚਾਰਿਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਓਹ ਹਰ ਰੋਜ ਅਪਨੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਘਿਉ ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਬਨਾਕੇ ਚੋਰੀ ੨ ਦੇਂਦੀ ਸੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਰਤਾ ਨੇ ਦੇਖਕੇ ਪੁਛਿਆ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਹਰ ਰੋਜ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਓਹ ਬਨਾਉਟੀ ਬਾਤ ਬਨਾਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਕਿ ਏਹ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੈ ਓਥੇ ਏਹ ਪਦਾਰਥ ਪੂਜਾ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ॥ ਏਹ ਕਹਿਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸਬ ਪਦਾਰਥ ਲੈਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਏਹ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕਦੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਸਾਮਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂਗੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਜੋ ਏਹ ਠੀਕ ਦੇਵੀ ਲਈ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਚਿਰ ਬਿਖੇ ਓਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਦੀ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਬਿਖੈ ਉਸ ਦਾ ਭਰਤਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brmyazfxy90cc2dattoscylwc7gaivh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/224</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53481</id>
    <revision>
      <id>217830</id>
      <parentid>161430</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217830</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="4vqeo3mbgr32k81v0tlhzqidxuutixd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;{{rh|੨੧੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}ਹੋਰ ਮਾਰਗੋਂ ਆਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਆ ਖੜੇਤਾ ਇਤਨੇ ਚਰ ਬਿਖੇ ਓਹ ਬਾਹਮਨੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਆ ਧੂਪ ਦੀਪ ਚੰਦਨ ਚੜਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੈ ਭਗਵਤੀ! ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਅੰਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਖਲੋਤਾ ਓਹ ਬਾਹਮਨ ਅਵਾਜ ਪਲਟ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਬਾਹਮਨੀ ਜੇ ਕਦੇ ਤੂੰ ਹਰਰੋਜ ਆਪਨੇ ਪਤਿ ਨੂੰ ਘਿਉ ਦੇ ਪੂੜੇ ਬਨਾਕੇ ਦੇਵੇਂਗੀ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਓਹ ਬਾਹਮਣੀ ਹਰ ਰੋਜ ਆਪਨੇ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਘਿਉ ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇਨ ਲਗੀ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਿਛੇ ਬ੍ਰਾਹਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਬਾ੍ਹਮਣੀ  ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਇਸ ਬਾਤ ਨੇ ਸੁਨ ਕੇ ਓਸ ਨੇ ਜਾਤਾ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਯਾਰ ਉਸ ਬਾਹਮਨ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਯਾ ਤਦ ਉਸ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖ 'ਉਸ ਬਾਹਮਨ ਨੇ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਅਜੇਹਾ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਓਹ ਮਾਰ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਭਚਾਰਨੀ ਔਰਤ ਦਾ ਬੀ ਨੱਕ ਉਸ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ | ਇਸ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹਾਂ:—

ਦੋਹਰਾ॥ ਅਹੋ ਭ੍ਾਤ ਮੁਹਿ ਗਯਾਨ ਹੈ ਦਾਦੁਰ ਬੜੇ ਸਕੰਧ॥
ਕਛੁਕ ਕਾਲ ਮੇਂ ਦੇਖੀਓ ਜਿਉਂ ਬ੍ਾਹਮਨ ਘਿ੍ਤ ਅੰਧ॥

ਜਾਂ ਮੰਦਵਿਖ ਨੇ ਏਹ ਕਿਹਾ &quot;ਛਲ ਕਰ ਦਾਦੁਰ ਏਹ ਸਬੀ&quot; ਤਾਂ ਜਲਪਾਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਆਖਿਆ ਤੋਂ ਇਸ ਸਰਪ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ ਕਿਹਾ | ਜਲਪਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਬਾਤ ਦਾ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਸਰਪ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਨਿਰਬੀਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ:- ਦੋਹਰਾ || ਬੁਧਿਮਾਨ ਜਨ ਸਮਾ ਪਿਖ ਸਿਰ ਪੈ ਸ਼ਤ੍ ਧਰਾਤ॥ .
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਰਪ ਨੇ ਜਿਮ ਭਖਾ ਦਾਦੁਰਕਾ ਸੰਘਾਤ!!
ਹੇ ਮੇਘਵਰਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਦਵਿਖ ਨੇ ਠੱਗੀ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਮੈਂ ਬੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਤ੍ੂ ਮਾਰੇ ਹਨ ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਕਹੀ ਹੈ। ਯਥਾ:-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vqeo3mbgr32k81v0tlhzqidxuutixd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/225</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53482</id>
    <revision>
      <id>217834</id>
      <parentid>165341</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3521" sha1="ax22u3wa6xpiq31n1lllctsp89ml9uc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh||ਤੀਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੧੭}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਤੀਖਨ ਅਗਨੀ ਦਹਤ ਬਨ ਜੜ ਕੋ ਲੇਤ ਬਚਾਇ॥&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੋਮਲ ਪਵਨਾ ਮੂਲ ਤੇਂ ਰੂਖਹਿ ਦੇਤ ਗਿਰਾਇ॥੨੩੭॥&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਮੇਘਵਰਨ ਬੋਲਿਆ॥ ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਏਹ ਬਾਤ ਸੱਤ ਹੈ ਜੇਹੜੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਓਹ ਅਪਦਾ ਬਿਖੇ ਪੈ ਕੇ ਬੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ।ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ :-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਹੈਂ ਪੰਡਿਤ ਨੀਤਗਯ ਜੋ ਤਿਨ ਕਰ ਯਹੀ ਬਛੱਪ॥&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੰਕਟ ਕੇ ਆਏ ਹੁਤੇ ਨਹਿ ਛਡਤ ਨਿਜ ਗੱਪ॥੨੩੮ ਤਥਾ&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}।।ਛਪੈ ਛੰਦ॥ ਨੀਚ ਪੁਰਖ ਨਹਿ ਕਰਤ ਕਾਜ ਮਨ ਧਾਰ ਬਿਘਨ ਡਰ। ਮੱਧਮ ਦੇਵੇਂ ਛਾਡ ਕਾਜ ਲਖ ਬਿਘਨ ਭਏ ਵਰ। ਅਨਿਕ ਬਿਘਨ ਕੇ ਭਏ ਨਾਂਹਿ ਛਾਡਤ ਉਤਮ ਜਨ। ਕਰ ਅਰੰਭ ਨਿਜ ਕਰਮ ਕਰਹਿ ਤਿਹ ਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿੜ ਮਨ। ਉਤਮ ਮੱਧਮ ਨੀਚ ਜਨ ਐਸੇ ਪਰਖੇ ਜਾਤ। ਨਾਥ ਬਖਾਨਤ ਸਾਚ ਤੁਹਿ ਮਤਿ ਅਰੰਭ ਤਜ ਭ੍ਰਾਤ॥੨੩੯॥

{{gap}}ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਕੰਟਕ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਬਾਤ ਨੀਤਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ। ਯਥਾ :-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ || ਰਿਣ ਰਿਪੁ ਅਗਨੀ ਰੋਗ ਕਾ ਬਾਕੀ ਤੂੰ ਮਤ ਛਾਡ।&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੇਖ ਦੁੱਖ ਕੋ ਦੇਤ ਹੈਂ ਇਨ ਚਾਰੋਂ ਕੋ ਕਾਢ॥੨੪੦॥&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਥਿਰਜੀਵੀ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਭਾਗਵਾਨ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਥੇ ਕੇਵਲ ਸੂਰਮਤਾ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਬੁਧਿ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਓਹ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:-

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ॥ ਯਥਾ  ਬੁਧਿ ਦਵਾਰੇ ਹਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਭਾਈ। ਤਥਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਜੀਤੇ ਨ ਜਾਈ। ਹਨੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਏਕੰ ਸਰੀਰੰ। ਕੁਲੰ ਸੀਲ ਵਿਭਵੰ ਹਨੇ ਬੁਧਿ ਬੀਰੰ॥ ੨੪੧॥

{{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੁਧਿ ਅਤੇ ਪਾ੍ਲਭਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਤੋਂ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥

॥ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਛੰਦ॥ ਸ਼ੁਭ ਭਾਵੀ ਤੇ ਪੁਰਖ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕਰਤ ਅਰੰਭ। ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਵੈ ਯਤਨ ਬਿਨ ਟਲੇ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕਦੰਬ। ਟਲੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ax22u3wa6xpiq31n1lllctsp89ml9uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/226</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53483</id>
    <revision>
      <id>217837</id>
      <parentid>165342</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217837</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="qruvpjuxgzd0mn0gxwjexi6gkyfuctv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh|੨੧੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕਦੰਬ ਸੋਚ ਸਭ ਫਲਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਰ ਮੇਂ ਹਵੈ ਉਤਸਾਹ ਕਾਜ ਸੁਭ ਮਨ ਮੇਂ ਭਾਵੇ| ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਚਾਰ ਬਾਤ ਯਹਿ ਸਾਚੀ ਉਰ ਚੁਭ॥ ਹੋਨਹਾਰ ਕਰ ਕਾਜ ਹੋਤ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਸਬ ਸ਼ੁਭ॥ ੨੪੨॥

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੀਤਿ ਦਾਨ ਅਤੇ ਬਲ ਇਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੁਰਖ ਸੰਪੰਨ ਹੈ ਉੱਸੇ ਕੋਲ ਰਾਜ ਲਛਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਵੀ ਹੈ:-

।।ਯਥਾ ਕੁੰਡਲੀਆ॥ ਦਾਨੀ ਪੰਡਿਤ ਸੂਰਮਾ ਸਤ ਸੰਗਤ ਰੁਚ ਜਾਸ॥ ਐਸੇ ਨਰ ਕੋ ਗੁਨ ਮਿਲੇ ਗੁਨ ਤੇ ਧਨ ਪਰਕਾਸ॥ ਗੁਨ ਤੇ ਧਨ ਪਰਕਾਸ ਵਿੱਤ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾਵਤ। ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਹਵੈ ਰਾਜ ਰਾਜ ਤੇ ਸਬ ਦੁਖ ਜਾਵਤ। ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਸਤਸੰਗਤ ਗਿਆਨੀ। ਜੋ ਚਾਹੈ ਸੁਖ ਸਾਂਤ ਬਨੇ ਪੰਡਤ ਅਰ ਦਾਨੀ॥ ੨੪੩॥

{{gap}}ਮੇਘਵਰਣ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰਾਜਨੀਤਿ ਦਾ ਵਲ ਤਤਛਿਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਆਪਨੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਿਮਰਦਨ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।ਥਿਰਜੀਵੀ. ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸੁਨੋ:-

{{gap}}ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਕਠਨ ਜਤਨ ਸੇ ਕਾਜ ਜੋ ਹੋਨੇ ਜੋਗ ਸੁਜਾਨ || ਤਾ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਂਤਿ ਹੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਬੁਧੀਮਾਨ  ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਬੁਧਿਮਾਨ ਸੁਨੋ ਯਾ ਊਪਰ ਬਾਤਾ। ਊਚਾ ਤਰੂ ਜੋ ਹੋਇ ਸਾਰ ਪੁਨ ਬਨ ਕਾ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਪੁਕਾਰ ਤਾਂਹਿ ਜਬ ਲਾਗੇਂ ਵਰਤਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੂਜਾ ਕਰਤ ਬਹੁੜ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਜੜ ਖਨ॥੨੪੪॥

{{gap}}ਅਥਵਾ ਹੇ ਸਵਾਮੀ ਆਪ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਕੀਤੇ ਬਾਝ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਸੁਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਆ ਚੰਗਾ ਕਿਹਾ ਹੈ:-

{{gap}}॥ ਕੁੰਡਲਆ ਛੰਦ॥ ਨਿਸਚੇ ਰਹਿਤ ਨਿਰੁਦਮੀ ਪੁਨ ਡਰਪੋਕ ਜੁ ਹੋਇ॥ ਬਾਤ ਬਾਤ ਮੇਂ ਦੋਸ ਕੋ ਕਰੇ ਅਰੋਪਨ ਸੋਇ। ਕਰੇ ਅਰੋਪਨ ਸੋਇ ਲਹੇ ਜਗ ਮੇਂ ਉਪਹਾਸਾ॥ ਫਲ ਸਿੱਧੀ ਮੇਂ ਰਾਰ ਕਰਤ ਨਹਿ ਧਰੇਂ ਹੁਲਾਸਾ॥ ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਬਿਚਾਰ ਠਾਨ ਕਰ ਪਹਿਲੇ ਨਿਸਚੇ॥ ਪਾਛੇ ਕੀਜੋ ਕਜ ਬਹੁੜ ਨਹਿ ਹੋਇ ਅਨਿਸਚੇ॥ ੨੪੫॥

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਬੁਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਬੀ ਉਪੇਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ ਇੱਸੇ ਬਾਤ ਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਯਥਾ:-

{{gap}}॥ ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਜੋ ਨਰ ਐਸੇ ਕਹਿਤ ਹੈਂ ਅਹੇ ਕਾਮ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qruvpjuxgzd0mn0gxwjexi6gkyfuctv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/227</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53484</id>
    <revision>
      <id>217848</id>
      <parentid>165346</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T09:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="rk8ghqcq8z9xotcmh9yli00s5uc7hzy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh||ਤੀਜਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੧੯}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਯਹਿ ਤੁੱਛ॥ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਮੈਂ ਕਰ ਸਕੂੰ ਯਾਮੇਂ ਦੁਖ ਨਹਿ ਕੁੱਛ।।।
ਯਾ ਮੇਂ ਦੁਖ ਨਹਿ ਕੁੱਛ ਕਿਸੇ ਦੁਮ ਲਖੋ ਗੁਮਾਨੀ॥ ਅੰਤੁ ਲਹੇ ਦੁਖ ਬਹੁਤ ਕਰੇ ਸੁਖ ਸੰਪਤ ਹਾਨੀ। ਨਾਥ ਕਹੇ ਯਹਿ ਬਾਤ ਕਾਮ ਕੋ ਲਘੁ ਮਤ ਸਮਝੋ॥ ਅਲਪ ਕਾਮ ਹਿਤ ਜਤਨ ਕਰੇ ਬਹੁ ਉਤਮ ਨਰ ਜੋ।।੨੪੬

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ ਅੱਜ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਜਿੱਤਨ ਕਹਕੇ ਆਪ ਪਹਿਲੀ ਤਰਾਂ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਲਓ ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ:-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਬੰਧਿਓ ਨਾਗ ਪੁਨ ਸਰਪ ਬਿਨ ਘਰ ਮੇਂ ਸੁਖ ਸੋ ਸੋਇ॥
&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਭੁਜਗ ਨਿਰਖ ਕਰ ਭਵਨ ਮੇਂ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਲਹੇ ਨ ਕੋਇ॥੨੪7&lt;/poem&gt;}}

{{gap}}ਹੋਰ ਭੀ ਕਿਹਾ ਹੈ:-

ਛੰਦ॥ ਬਡੇ ਜਤਨ ਸੇ ਸਿੱਧ ਹੋਤ ਜੋ ਮਿਤੁ ਦੇਤ ਆਸਿਖ ਜਿਸ ਕਾਮ।।
ਨੀਤੀ ਅਰ ਉਤਸਾਹ ਯੁਕਤ ਜੋ ਨਿਜ ਇਛਿਆ ਪਦ ਮਿਲੇ ਲਲਾਮ
ਐਸੇ ਕਾਰਜ ਕੋ ਸਿਧ ਜਬ ਲਗ ਕਰੇਂ ਨ ਪਾਵੇਂ ਉਰ ਮੇਂ ਸਾਂਤਿ || ਮਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਉਦਮ ਸੇ ਯੁਤ ਜੋ ਨਰ ਹੋਤ ਜਗਤ ਵਿਖਯਾਤ॥ ੨੪੮॥

{{gap}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਆਪ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਰ ਤੀਕੂੰ ਭੋਗੇ ਭੋਗੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਲੋ। ਇੱਸੇ ਪਰ ਮਨੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:-

{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਰਖਯਾਦਿ ਗੁਣ ਮੇਂ ਜੋਊ ਪ੍ਰਜਾ ਨ ਪਾਲੇ ਭੂਪ॥&lt;/poem&gt;}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਤਾਂ ਕੋ ਰਾਜ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਬਕਰੀ ਗਲ ਥਨ ਊਪ॥੨੪੯&lt;/poem&gt;}} 

{{gap}}।।ਸੰਕਰ ਛੰਦ॥ ਗੁਣ ਬੀਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁ ਹੋਇ ਨਿਸ ਦਿਨ ਭੋਗ ਮੋ ਰੁਚਿ ਨਾਂਹਿ। ਅਨੁਚਰੋਂ ਕੇ ਸੰਗ ਪਿਆਰ ਵਰ ਜਿਸ ਭੂਪ ਕਾ ਨਿਤ ਆਂਹਿ। ਚਿਰ ਕਾਲ ਤਕ ਵਹ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁ ਭੁੰਜਤ ਰਾਜ ਲਛਮੀ ਜਾਨ॥ ਤਿਸ ਚਮਰ ਛਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਜੋ ਹੈ ਚੰਚਲਾ ਪਰਧਾਨ॥ ੨੫੦॥

{{gap}}ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿਉਂ ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਹਾਕੁ ਬਾਂਸ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਲਛਮੀ ਦਾ ਮਿਲਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।। ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਤਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਭੀ ਨਹੀ
ਟਿਕਦੀ ਬੜੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਇਕਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਬੀ ਛਲ ਰੂਪ ਹੈ।  ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਲਛਮੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਚੰਚਲ ਹੈ ਕਮਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rk8ghqcq8z9xotcmh9yli00s5uc7hzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ.pdf/228</title>
    <ns>250</ns>
    <id>53485</id>
    <revision>
      <id>217849</id>
      <parentid>165347</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T09:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jagdish Papra</username>
        <id>2490</id>
      </contributor>
      <origin>217849</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="2ioyozwxftxpixedihgv2ezp4b1qqgn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Prabhjot Kaur Gill&quot; /&gt;{{rh|੨੨੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} 
{{rule}}&lt;/noinclude&gt;{{rule}}
ਪਤ੍ਰ ਤੇ ਉਪਰ ਜਲ ਵਾਂਙੂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਛੁੰਹਦੀ ਨਹੀਂ ਪਵਨ ਦੇ ਵੇਗ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਦੇ ਟਿਕਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਦੁਰਜਨ ਦੇ ਸੰਗ ਦੀ ਨਯਾਈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ। ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਙੂ ਛਿਨ ਭਰ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਜਲ ਬੁਦਬੁਦੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸਰਪ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਨਯਾਈਂ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ ( ਅਰਥਾਤ ਜਿਹਾਕੁ ਸਰਪ ਨੂੰ ਕਿਤਨਾ ਹੀ ਦੁਧ ਪਿਲਾਈਏ ਪਰ ਤਾਂ ਬੀ ਓਹ ਡੰਗ ਮਾਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ) ਸੁਪਨੇ ਵਿਖੇ ਲਭੇ ਹੋਏ ਧਨ ਦੀ ਨਯਾਈਂ ਛਿਨ ਭਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਕੇ ਨਾ ਹੋਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਬਲਕੇ:-

॥ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਛੰਦ॥ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਕੇ ਦੇਤ ਹੀਂ ਨ੍ਰਿਪ ਕੀ ਬੁੱਧੀ ਜੋਇ। ਹੋਤ ਵਯਸਨ ਮੇਂ ਤਿਸੀ ਛਿਨ ਘਟ ਜਲ ਸਾਖੀ ਹੋਇ॥ ਘਟ ਜਲ ਸਾਖੀ ਹੋਇ ਕਰੇ ਜਬ ਨਿਪ ਇਸਨਾਨਾ।  ਤਾਸ ਸਮੇਂ ਸੁਨ ਮੀਤ ਸ੍ਰਵੇਂ ਘਟ ਉਦਕ ਸੁਜਾਨਾ। ਨਾਥ ਕਹੇ ਜਲ ਬਿੰਦ ਜੋ ਸ੍ਰਵਤੇ ਹੈਂ ਘਟ ਰਾਜ | ਮਾਨਹੁ ਆਪਦ ਹੋਨ ਕੀ ਦੇਤ ਗਵਾਹੀ ਆਜ।੨੫੧

{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਾ ਬਿਚਾਰੋ ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਵੀ ਅਪਦਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:-

ਕਬਿੱਤ॥ ਰਾਮ ਕੋ ਪ੍ਰਵਾਸ ਪਾਂਡ ਸੂਤ ਕਾ ਨਿਕਾਸ ਬਨ ਔਰ ਬਲਿਰਾਜ ਕੋ ਪਤਾਲ ਵਾਸ ਦੇਖਕੇ। ਯਾਦਵਨ ਨਾਸ ਨਲ ਰਾਜ ਕਾ ਹਰਾਸ ਅਰ ਲੰਕਪਤੀ ਤ੍ਰਾਸ ਕੋ ਵਿਚਾਰ ਉਰ ਪੇਖ ਕੈ। ਪਾਰਥ ਕੋ ਸਾਰਥੀ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਬਿਰਾਟ ਘਰ ਯਹੀ ਹਮ ਜਾਨੀ ਮਤ ਸਾਚ ਹੈ ਬਿਸੇਖ ਕੈ॥ ਕਾਲ ਕੇ ਅਧੀਨ ਸਬ ਰਉ ਰੰਕ ਹੋਭ ਦੀਨ ਕੋਊ ਨ ਪ੍ਰਬੀਨ ਜੋਊ ਮੇਟੇ ਬਿਧ ਲੇਖ ਕੈ॥੨੫੨॥

{{gap}}ਇੰਦ੍ਰ ਹੂੰ ਕੇ ਮੀਤ ਰਣਜੀਤ ਨ੍ਰਿਪ ਦਸਰਥ ਕਿਤ ਹੂੰ ਬਿਲਾਇ ਗਏ ਰਾਜਨੀਤਿ ਤੌਰ ਕੈ। ਧਰਾ ਕੋ ਪੁਟਾਇ ਅਰ ਸਾਗਰ ਬਨਾਇ ਐਸੇ ਸਗਰ ਸੇ ਰਾਇ ਚਲ ਗਏ ਕਰ ਜੋਰ ਕੇ | ਕਹਾਂ ਗਏ ਬੇਨੁ ਸੁਤ ਮਨੁ ਮਹਾਰਾਜ ਉਤ ਕੌਨ ਕੌਨ ਗਿਨੂੰ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ਸਬ ਚੋਰ ਕੈ॥ ਕਾਲ ਅਹੇ ਬਲਿਵਾਨ ਕਰਤ ਗੁਮਾਨ ਹਾਨ ਸਾਚ ਕਹੇ ਨਾਥ ਸ਼ਿਵ ਬਾਤ ਕੋ ਨਿਚੋਰ ਕੈ।। ੨੫੩॥

{{gap}}ਕਹਾਂ ਗਏ ਮਨਧਾਤਾ ਜਗ ਮੇਂ ਬਿਖਯਾਤਾ ਪੂਨ ਸਤਯਬ੍ਰਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ioyozwxftxpixedihgv2ezp4b1qqgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59667</id>
    <revision>
      <id>217821</id>
      <parentid>165265</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T04:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="rke61vum57me0w0h7mk24fuv9o2u9q6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੩)}}
{{center|{{X-smaller|ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੋਗੀ ਪਾਸੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਪੈਰੀਂ ਡਿੱਗਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਫ਼ ਚਾ ਕਰੀਂ ਤਕਸੀਰ ਸਾਈਂ
ਲਾਈ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇ ਸੁੱਖ ਹੋਵੇ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈਸੀ ਖੂਹੀਂ ਨੀਰ ਸਾਈਂ
ਛੱਡ ਕ੍ਰੋਧ ਕਮਾਣ ਨਾਚਾਹੜ ਚਿੱਲਾ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇ ਸਾਂਭ ਲਏ ਤੀਰ ਸਾਈਂ
ਤੂਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਡਾ ਜੀਉਂਦੀਜਾਨ ਤਾਈਂ ਮੇਰੀ ਆਲਉਲਾਦ ਦਾ ਪੀਰ ਸਾਈਂ
ਏਥੇ ਟਿਕੋ ਮੰਦਰ ਬੈਠ ਭਜਨ ਕਰਣਾ ਖਾਵੋ ਨਿੱਤ ਬੈਠੇ ਖੰਡ ਖੀਰ ਸਾਈਂ
ਅੱਗੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਨਿਆਂ ਕਰਣਾ ਲਾਹੌਰੀ ਨੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਕੀਰਸਾਈਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਜੋਗੀ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਕੇ ਅਸੀਸ ਕਰਣੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋਗੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿਰਪਾ ਅਪਣੀ ਕਰੇ ਕਰਤਾਰ ਸਾਈਂ
ਬੁੱਝੇ ਅੱਗ ਖੂਹੀਂ ਪਾਣੀ ਵਗਣ ਨਹਿਰਾਂ ਵੱਸੇ ਦੇਸ ਏਹ ਬਾਗ਼ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਾਈਂ
ਦੁੱਧ ਪੁੱਤ ਤੇ ਲਛਮੀ ਰਹੇ ਹਾਜ਼ਰ ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਅੱਟਲ ਦਰਬਾਰ ਸਾਈਂ
ਅਮਨਚੈਨ ਸੇਤੀ ਰਹੇ ਰਾਜ ਤੇਰਾ ਚੜ੍ਹਕੇ ਜੋ ਆਵੇ ਜਾਵੇ ਹਾਰ ਸਾਈਂ
ਮੰਗੇ ਜੋ ਮੁਰਾਦ ਸੋ ਰੱਬ ਦੇਵੇ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਹਾਰ ਸਾਈਂ ਦੇਵਣ ਹਾਰ ਸਾਈਂ
ਅਟਕੇ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਆਸਾਨ ਤੇਰੇ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਹੋਵਨ ਬੇੜੇ ਪਾਰ ਸਾਈਂ
ਰਹੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਆਬਰੂ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਦਿੱਤੜਾ ਕੰਮ ਸਵਾਰ ਸਾਈਂ
ਰਾਜੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਕ ਟੇਕ ਮੱਥਾ ਮੋਹਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਾਈਂ
ਜਾਕੇ ਅਪਣੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਜੱਗ ਕਰਣਾ ਕਰੋ ਹੁਕਮ ਜੋ ਹੋਰ ਦਰਕਾਰ ਸਾਈਂ
ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਸਾਂ ਸਿਰ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਭਾਰ ਸਾਈਂ
ਅੱਛਾ ਦੇਹ ਰੁਖ਼ਸਤ ਰਾਜਾ ਰਾਹ ਪਈਏ ਜਾਣਾ ਦੂਰ ਸਾਡਾ ਗੁਰਦਵਾਰ ਸਾਈਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਚਲਦਿਆਂਹਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਨਾ ਵਿਸਾਰ ਸਾਂਈਂ ਨਾ ਵਿਸਾਰਸਾਈਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਜੋਗੀ ਦਾ ਹੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋਗੀ ਚਲਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਹੀਰ ਤਾਈਂ ਚੱਲ ਰੱਬ ਮਿਲਾਈਏਂ ਨੱਢੀਏ ਨੀਂ
ਮਾਰ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਅਪਣੇ ਦੇਸ ਜਾਈਏ ਰੱਬ ਖੇੜਿਆਂ ਦੀ ਅਲਖ ਵੱਢੀਏ ਨੀਂ
ਮਾਲਕ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਹੋ ਵਾਰਸ ਘਰ ਵੱਸੀਏ ਅੱਡਨਾ ਅੱਡੀਏ ਨੀਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rke61vum57me0w0h7mk24fuv9o2u9q6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59668</id>
    <revision>
      <id>217822</id>
      <parentid>165266</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T05:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217822</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="mmxarcp068wpjgx1cl1dcuiiymwvqah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੪)}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਤਨੀ ਉਮਰ ਸਾਡੀ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬੀਤੀ ਕੋਈਘੜੀ ਹੁਣ ਸੁੱਖ ਦੀ ਕੱਢੀਏ ਨੀਂ
ਵੇਖਣ ਆਉਂਣ ਲੋਕੀ ਨੀਵੇਂ ਚਾਰ ਕੂਟਾਂ ਝੰਡਾ ਆਸ਼ਕਾਨਾ ਚੱਲ ਗੱਡੀਏ ਨੀਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਬੈਠ ਗੋਸ਼ੇ ਰੱਬ ਯਾਦ ਕਰੀਏ ਝਗੜੇ ਕੂੜ ਕੁਸੰਗ ਦੇ ਛੱਡੀਏ ਨੀਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਹੀਰ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਹੱਕ ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਲਈ ਕੈਹਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਬੋਲੀ ਹੀਰ ਐਂਵੇ ਗਈ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕਹਿਣਗੇ ਲੋਕ ਹੁਧਾਲ ਮੀਆਂ
ਬਣੇ ਢੰਗ ਤੇ ਹੱਕ ਨਿਕਾਹ ਕਰੀਏ ਹੋਵੇ ਜੱਗ ਜਹਾਂਨ ਦੀ ਚਾਲ ਮੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਓਹ ਜੂਹ ਆਈ ਵੇਖਣ ਸੁਨਣ ਲੈ ਜਾਣ ਜੇ ਨਾਲ ਮੀਆਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਜੇੜ੍ਹੀ ਨੀਤ ਕੀਤੀ ਢੁੱਕੀ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਸੋਈ ਫ਼ਾਲ ਮੀਆਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਤੇ ਹੀਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੁਣਿਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਬਾਹਰ ਹੀਰ ਬੈਠੀ ਓਹ ਚਾਕ ਵੀ ਓਸਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜੀ 
ਮਲਕੀ ਜਾ ਚੂਚਕ ਦੁਹਾਂ ਘਰੀਂ ਆਂਦੇ ਬੈਠ ਪੁਛਿਆ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਦਿੱਤੀ ਦਿਹੀ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਰੋਟੀ ਖੰਡ ਖੀਰ ਚਾਵਲ ਮੰਡਾ ਦਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਹੋਇਆ ਵਿੱਚ ਤਕਦੀਰ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕੇਹਾ ਧੁਰੋਂ ਨਾ ਚਿੱਤ ਖਿਆਲ ਹੈ ਜੀ
ਸਿਆਲਾਂ ਕਿਹਾ ਬੀਬਾ ਤੇਰੀ ਹੀਰ ਹੋਈ ਜੰਞ ਜੋੜ ਲੈ ਆ ਤਰਾ ਮਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਜ਼ੇਵਰ ਪਾਂਵਣਾ ਈਂ ਨੱਕ ਅਪਣੇ ਨੂੰ ਸਾਥੋਂ ਸਰੇ ਲੈ ਜਾ ਛੱਨਾ ਥਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਅਸਾਂ ਜੱਗ ਦੇ ਮੇਹਣੇ ਤੀਰ ਝੱਲੇ ਸੀਨਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਢਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਜਟਾਂ ਤੁਰਤ ਮੁਨਾਈਆਂ ਪੱਗ ਬੱਧੀ ਪੈਹਨੇ ਕਪੜੇ ਹੱਥ ਰੁਮਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਜਾਹ ਹੁਨ ਜੰਞ ਲਿਆਕੇ ਹੀਰ ਲੈਜ ਹ ਕਰਣੀ ਜੱਗ ਜਹਾਂਨ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ ਜੀ
ਜਾਂਦੀ ਵਾਰ ਲਾਹੌਰੀਆ ਰਾਂਝਣੇ ਨੇ ਕੀਤੀ ਰੱਲਨ ਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜੀ&lt;/poem&gt;}} 

{{center|{{X-smaller|ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਹਜ਼ ਹੋ ਜਾਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਿਆ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਮਾਰ ਮੰਜ਼ਲ ਜਾ ਦੇਖੀਆਂ ਭਾਬੀਆਂ ਪਿਯਾਰੀਆਂ ਜੀ
ਧੰਨਭਾਗ ਭਰਜਾਈਂਆਂਦੇਵਰਮਲਿਆਅਸੀਂਵਾਰੀਆਂਵਾਰੀਆਂਵਾਰੀਆਂਜੀ
ਗਲੇ ਲਾਇਕੇ ਭਾਈਆਂ ਖ਼ੈਰ ਪੁੱਛੀ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀ
ਮੱਝਾਂ ਝੰਗ ਸਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰੀਆਂ ਜੀ ਖੇੜਾਂ ਘੱਤੀਆਂ ਦਾ ਖਾਰੀਆਂ ਜੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmxarcp068wpjgx1cl1dcuiiymwvqah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59669</id>
    <revision>
      <id>217823</id>
      <parentid>165267</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T05:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217823</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="gakixz4ps6fywjtqo9lc6vltyeo5o8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੫)}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਅਸਾਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਡਾਢਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਈਆਂ ਓੜਕ ਜਿੱਤੀਆਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰੀਆਂਜੀ
ਪਰਸੋਂ ਚਲ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਢੁੱਕਣਾ ਜੇ ਮੇਰੀ ਜੰਞ ਦੀਆਂ ਕਰੋ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜੀ
ਗੈਹਣਾ ਕੱਪੜਾ ਖ਼ੂਬ ਬਣਾ ਚਲੋ ਲਾਵੋ ਵਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਨਾਰੀਆਂ ਜੀ
ਗੰਢੀਂ ਫ਼ੇਰੀਆਂ ਭਾਜੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਨੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਵਿਆਹੀਆਂ ਕਵਾਰੀਆਂ ਜੀ
ਚੜ੍ਹੀ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇਓਂ ਜੰਞ ਬਾਂਕੀ ਬੈਹਲਾਂ ਘੋੜੀਆਂ ਖ਼ੂਬ ਸਿੰਗਾਰੀਆਂ ਜੀ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਾਹੌਰੀਆ ਇਕ ਪਲ ਦਾਨਿਤ ਕੁਦਰਤਾਂ ਰੱਬ ਨਿਆਰੀਆਂ ਜੀ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਹੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ੈਹਰ ਦੇਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੀਤ ਕੱਠ ਸਿਆਲਾਂ ਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਹੜੇ ਰਾਤੀ ਬੈਠਕੇ ਬਾਤ ਵਿਚਾਰੀਏ ਜੀ
ਚਾਕ ਨਾਲ ਜੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਟੋਰ ਦਈਏ ਸਾਨੂੰ ਜੱਗ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਭਾਰੀਏ ਜੀ
ਮਾਰ ਘੱਤੀਏ ਹੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ੈਹਰ ਦੇਕੇ ਮੁੱਕੇ ਨਿੱਤ ਦੀ ਏਹ ਖੁਆਰੀਏ ਜੀ
ਲਾਹੌਰੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜ਼ੈਹਰ ਦੇਕੇ ਰਾਂਝੇ ਚਾਕ ਦੀ ਆਈ ਹੁਨ ਵਾਰੀਏ ਜੀ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਕਲਾਮ ਸ਼ਾਇਰ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਰੂਹ ਚਲਿਆ ਤੇ ਬੁੱਤ ਕਰੇ ਅਰਜ਼ਾਂ ਕਿਪਰ ਰਵਾਂ ਹੋਏ ਕਮਰ ਕੱਸਕੇ ਤੇ
ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੀਤ ਕਰਕੇ ਕਿਧਰ ਚਿੱਤ ਚਾਇਆ ਜਾਈਂ ਦਸਕੇ ਤੇ
ਪੰਜ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਸਾਥ ਸੀ ਰੁੱਹ ਬੋਲੇ ਚੱਲੇ ਕੱਚੇ ਨੌਘਰੇ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ ਤੇ
ਝੂਠੀ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਪਤਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਾਹਦਾ ਲਾਹੌਰੀ ਰੂਹ ਏਹ ਕੈਹ ਗਿਆ ਹੱਸਕੇ ਤੇ&lt;/poem&gt;}}

{{center|________੦________}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਾਰੀਗਰੀ ਹੈ ਖ਼ਤਮ ਖ਼ੁਦਾ ਉਤੇ ਪੁਤਲੀ ਕ ਥੀਂ ਅਜਬ ਬਣਾਈਓ ਸੂ
ਡੋਰੀਤਾਰਬਿਨ ਵਾਲ ਬਿਨ ਆਸਰੇ ਦੇ ਜਿਉਂ ਰਜ਼ਾ ਆਈ ਤਿਉਂ ਨਚਾਇਓਸੂ
ਪੁਤਲੀ ਨੱਚਦੀਗਾਉਂਦੀਹੱਸਦੀ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਚਟਕਨਾਜ਼ਿਮੀਂਪਟਕਾਇਓਸੂ
ਲਾਹੌਰੀ ਦੇਖ ਖੇਡਾਂ ਸਬ ਤਮਾਮ ਹੋਈਆਂ ਖਾਕੋਂ ਸਾਜ਼ ਮੁੜ ਖਾਕ ਰਲਾਇਓਸੂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|________੦_________}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਾਰੇਜਗਜਹਾਂਨ ਦੇ ਪਹਨਣੇ ਨੂੰ ਮਾਈ ਅਜਲਘਰਘਰਰੀਜਾਉਨਦੀਪਈਏ
ਸਾਡੇ ਕੂਚ ਵਾਲਾ ਹਥ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਓਸ ਸ਼ਾਹਸੁਲਤਾਨਥੀਂਸੁਣਦੀ ਪਈਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gakixz4ps6fywjtqo9lc6vltyeo5o8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59670</id>
    <revision>
      <id>217827</id>
      <parentid>165268</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217827</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="1c7c3ieqmz1erz0bcnvk507na6b8gi0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੬)}} 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਅੱਜਭਲਕ ਏਹਖ਼ਾਕ ਨਾਲਖ਼ਾਕਰੁਲਸੀ ਮਾੜੀ ਜਾਂਨ ਲਕੜੀ ਖਾਧੀ ਘੁੰਣਦੀਪਈਏ
ਲਾਹੌਰੀ ਦੇਖ ਏਹਬਾਗ਼ਜਹਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦਾਮੌਤ ਮਾਲਣ ਫ਼ੁੱਲਚੁਨਦੀਪਈਏ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਸਿਆਲਾ ਨੇ ਹੀਰ ਦੇ ਮਰਣ ਦਾ ਖ਼ਤ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਖ਼ਤ ਲਿਖਿਆ ਸਿਆਲਾਂ ਨੇ ਰਾਂਝਨੇ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਹਿਰਹੋਏ ਹੀਰ ਮੋਈਏ ਜੀ
ਜੇਹੀ ਪੀੜ ਉਠੀ ਦਾਰੂ ਕਈ ਕੀਤੇ ਓੜਕ ਪੇਸ਼ ਨ ਗਈ ਜੇ ਕੋਈਏ ਜਾਂ
ਅਸੀਂ ਰੋ ਬੈਠੇ ਤੁਸੀਂ ਰੋਵਣਾ ਏਂ ਏਹ ਤਕਦੀਰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਹੋਈਏ ਜੀ
ਲਾਹੌਰੀ ਸਿੱਕ ਸੀ ਖ਼ੁਸੀ ਦੀ ਗ਼ਮੀ ਹੋਈ ਜੇਹੜੀ ਰੱਬ ਭਾਈ ਭਲੀ ਸੋਈਏ ਜੀ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਹੀਰ ਨੂੰ ਨਹਾਣਾ ਤੇ ਦਬਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਬਾਹਰ ਆਣ ਸਿਆਲ ਸਬ ਹੋਏ ਕੱਠੇ ਅੰਦਰ ਹੀਰਦੀਆਂਹੋਣ ਤਿਆਰੀਆਂਨੇਂ
ਮਲਮਲ ਨੁਹਾਂਣ ਗਲ ਪਾਨ ਚੋਲਾ ਸਈਆਂ ਹੀਰਦੀਆਂ ਅੰਤ ਪਿਆਰੀਆਂਨੇਂ
ਨਾਲੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰਨ ਸਹੇਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲੇ ਗਾਂਉਂਦੀਆਂਗੀਤ ਵਿਚ ਰੀਆਂਨੇਂ
ਹਾਲੋਂ ਹੋਣ ਬੇਹਾਲ ਬੇ ਦਰਦ ਸੁਣਕੇ ਓਸ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਿਆਰੀਆਂਨੇਂ
ਡੋਲੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕਾਹਾਰ ਚੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੜਾ ਦਾਜ ਪਿਟਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਵਿਦਾ ਹੀਰ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਗਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਝੰਗ ਸੁਆਲਦੀਆਂਸਦੀਆਂਨੇਂ
ਨਿੰਮੋਂ ਝਾਣੀਆਂ ਤੇ ਮੈਲ ਵੇਸਹੋਈਆਂ ਕੀ ਸਿਆਣੀਆਂ ਬਾਲ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਕੰਧਾ ਦੇਵਨ ਡੋਲੜੀ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਲ ਗੋਰ ਤੇ ਜਾ ਖਲ੍ਹਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਆਖਣ ਦਖ ਹੀਰੇ ਘਰ ਸੌਹੁਰਾ ਨੀਂ ਜਿੱਨੂੰ ਤਾਕ ਬੂਹੇ ਤੇ ਨਾ ਬਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਪੱਲਾ ਲਾਹ ਮੁੱਖੜਾ ਦਰਦ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਉੱਚੀ ਰੋ ਨਾਹਰੇ ਚੀਖ਼ਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਏਥੋਂ ਤੀਕ ਤੁਰਾ ਸਾਡਾ ਸਾਕ ਹੈਸੀ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਤੂੰ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਅੰਦਰ ਹੀਰ ਰੰਝਟੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪਕੇ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਬਾਹਰ ਉਸਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਚੰਦ ਮੁੱਖੜ ਜ਼ਿਮੀਂ ਦਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਰੁਲੀਆਂ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਨਾਰੀਆਂਨੇਂ
ਰਾਂਝੇ ਗੁਲ ਨੂੰ ਭਾਲਨੇ ਹੀਰ ਬੁਲਬੁਲ ਜਾਨ ਨਿਕਲਗਈਮਾਰ ਉਡਾਰੀਆਂਨੇਂ
ਅੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਂਝੇ ਤੇਰੀ ਨਿੱਭੇ ਅੱਛੀ ਰੋ ਰੋ ਕੈਹਣ ਸੱਭੋ ਜ਼ਾਰੋ ਜਾਰੀਆਂ ਨੇਂ
ਲਾਹੌਵਾਂਗਨਿਮਾਣਿਆਂਅਸੀਂਕੂੰਜਾਂਅੰਤਔਉਂਣਅਸਾਡੀਆਂਵਾਰੀਆਂ ਨੇਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1c7c3ieqmz1erz0bcnvk507na6b8gi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/121</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59671</id>
    <revision>
      <id>217829</id>
      <parentid>165269</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217829</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="0wf3d1hqfucqkr7hmfodkyfqej1fqup" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੭)}}
{{center|{{X-smaller|ਕਾਸਦ ਨੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਦੇਕੇ ਸੁਨਾਣਾ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਾਸਦ ਖਤ ਸੁਣਾਇਆ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਕੇਹਾ ਹੀਰ ਤੇਰੀ ਸਿਆਲੀਂ ਮਰਗਈਏ
ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਕੀ ਰਾਂਝਿਆ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਬਾਜ਼ੀ ਤੇਰੇ ਨਸੀਬ ਦੀ ਹਰ ਗਈਏ
ਰਹੀ ਹੀਰ ਸਾਬਤ ਰਾਹਿ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਜੇੜ੍ਹੇ ਦੁੱਖੜੇ ਬਣੇ ਸਿਰ ਜਰ ਗਈਏ
ਲਾਹੌਰੀ ਸਬ੍ਰਕਰਣਾ ਏਹ ਤਕਦੀਰ ਸਬ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤਕਦੀਰ ਏਹਕ੍ਰਗਈਏ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣਕੇ ਜਾਨ ਦੇਨੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਆਹ ਮਾਰ ਡਿੱਗਾ ਆਸ਼ਕ ਜ਼ਿਮੀਂ ਉੱਤੇ ਰਾਂਝਾ ਮਰਗਿਆ ਕਹਿਰਤੁਫ਼ਾਨਸਾਈਂ
ਕਤਾ ਆਪਣਾ ਹੁੰਦੜਾ ਕੁੱਝ ਨਾਹੀਂ ਹੋਵੇ ਸੋਈ ਜੋ ਕਰੇ ਭਗਵਾਨ ਸਾਈਂ
ਭਾਈ ਹਾਲ ਵੰਜਾਂਵਦੇ ਮਾਰ ਆਹੀਂ ਜਾਂਞੀ ਘਰੋ ਘਰ ਹੋਏ ਰਵਾਂਨ ਸਾਈਂ
ਗ਼ੁਸਲ ਦੇ ਰੋਂਦੇ ਧੋਂਦੇ ਭਾਈਆਂ ਜਾ ਪਾਇਆ ਗੋਰ ਕੀਤਾ ਦਫ਼ਨਾਨ ਸਾਈਂ
ਚਾ ਗਾਉਂਣ ਦਾ ਜੱਟੀਆਂ ਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕਰਨ ਕੀਰਨੇ ਤੇ ਵੈਣ ਪਾਣ ਸਾਈਂ
ਬੱਨ ਸੰਦਲੇ ਭਾਬੀਆਂ ਪਿਟਿਆ ਜੇ ਦੇਵਰ ਲਦਿਆ ਸ਼ੇਰ ਜਵਾਂਨ ਸਾਈਂ
ਬੈਠੇ ਫੂੜ ਵਿਛਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦੇ ਲੋਕੀ ਆਂਵਦੇ ਘਰੀਂ ਬੁਲਾਣ ਸਾਈਂ
ਜੋ ਕੁਝ ਰੱਬ ਕੀਤਾ ਸੋਈ ਹੋਗਿਆ ਏ ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨੂੰ ਦੇਵੋ ਹੁਣ ਜਾਂਨ ਸਾਈਂ
ਸੱਚਾ ਇਸ਼ਕ ਹੋਇਆ ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਵਾਲਾ ਤੇਰੀਆਂਕੁਦਰਤਾਂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨਸਾਈਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸਤਾਦ ਹਬਾਯਤ ਹੋਈ ਲਿਖੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ੁਬਾਨ ਸਾਈਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|________੦________}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਕ ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਦਾ ਅਤਰ ਅਮੀਰ ਲਾਵਣ ਇਕ ਫ਼ੁੱਲ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰ ਚੜ੍ਹਦੇ
ਇਕ ਫ਼ੁੱਲ ਹੁਸੀਨਾ ਦੇ ਹੱਥ ਜਾਵਣ ਇਕ ਫ਼ੁੱਲ ਸੰਤਾਂ ਸਿਰੀਂ ਹਾਰ ਚੜ੍ਹਦੇ
ਇਕ ਫ਼ੁੱਲ ਐਸੇ ਜੇਹੜੇ ਵਕਤ ਸ਼ਾਦੀ ਸੇਹਰਾ ਬੰਨ ਸਿਰ ਦੂਲੋ ਦਸਤਾਰ ਚੜ੍ਹਦੇ
ਲਾਹੌਰੀ ਇਕ ਐਸੇ ਫ਼ੁੱਲ ਮਰਨ ਬਾਦ ਵਕਤ ਗ਼ਮੀਂ ਦੇ ਉਤੇ ਮਜ਼ਾਰ ਚੜ੍ਹਦੇ&lt;/poem&gt;}}

{{center|_______੦_______}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੀਨ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਨਾਲ ਜਾਨੀ ਮੈਂਨੂੰ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਖਲ੍ਹਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਕੰਡੇ ਹਿਜਰਦੇ ਸੱਟ ਜ਼ਮੀਂਨ ਉਤੇ ਗਿਰਦੇ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਬੰਨ ਦੀਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0wf3d1hqfucqkr7hmfodkyfqej1fqup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59672</id>
    <revision>
      <id>217832</id>
      <parentid>165270</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217832</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3531" sha1="13f57ei2sdkw5umjbt8b1u2d2ncv04r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੮)}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਕ ਪਲ ਚੈਨ ਆਰਾਮ ਨਾ ਜੀਉੜੇ ਨੂੰ ਐਸੇ ਤੀਰ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਮਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੈਂਨੂੰ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇਸ ਦੇ ਸਟਿਓਨੇਂ ਆਪ ਸੋਹਿਣੇ ਵਤਨ ਸਿਧਾਰਗਏ ਨੇਂ
ਟੁੱਟਾ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਨਿਤਾਣ ਹੋਇਆ ਭੱਜੀ ਬਾਂਹ ਮੇਰੇ ਬਲਕਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਗਰਦਸ਼ ਫ਼ਲਕ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਜੀਤ ਹੋਇਆ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਮੇਰੇ ਮਸਤਕਹਾਰਗਏਨੇਂ
ਘੱਲੇ ਆਏ ਸਨ ਏਸ ਜਹਾਂਨ ਅੰਦਰ ਹਾਕਮ ਸਦਿਆ ਹੋ ਤਿਆਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੰਦਾ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲਿਆ ਕਿਸੇ ਤਾਈਂ ਕਰਦੇ ਨੇਕ ਹੀ ਨੇਕ ਗੁਫ਼ਤਾਰਗਏਨੇਂ 
ਸਾਈਂ ਜਾਣੇ ਤੇਰੇ ਦੋ ਜਹਾਂਨ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਰੱਬ ਦਾ ਖ਼ੂਬ ਚਿਤਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਐਸੀ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਲਾਈ ਹਸ਼ਤ ਪੂਸ਼ਤ ਸੱਤੇ ਕੁਲਾਂ ਤਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਦੂਰਦੂਰ ਤਾਈਂ ਮੁਲਕ ਮੁਲਕ ਅੰਦਰ ਲਾ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇਸ਼ਤਹਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਸੁਖ਼ਨ ਫ਼ੁੱਲ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਦੀ ਲਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਸੁਖ਼ਨ ਜੜਤ ਜੜਕੇ ਕਿਲਾ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਖੂਬ ਉਸਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਤੇਜ਼ ਤੱਬਾਹ ਦੇ ਬੜੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਪੱਕੇ ਤੋੜ ਹਾਸਦਾਂ ਕਿਬਰ ਹੰਕਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਹੋਕੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਹਿਕਮਤ ਰੱਬ ਦੀ ਏਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਪੰਜ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਹੈ ਏਹ ਜਗ ਮੇਲਾ ਹੱਸ ਖੇਡਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਗਲੀ ਗਲੀ ਬੇਲੀ ਬੇਲੀ ਰੋਵਣ ਬੇਲੀ,ਬੇਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦਾ ਤੋੜ ਪਿਆਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਬੱਧੇ ਭਾਰ ਮੁਸਫ਼ਰਾਂ ਕੂਚ ਕੀਤੇ ਤੋਸਨ ਅਜਲ ਤੇ ਹੋ ਅਸਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੇਰੇ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਓਹ ਲੰਘ ਸੱਜਨ ਧੌਲੀ ਧਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਅੱਜ ਭਾਲਿਆਂ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਨੀ ਟੱਪ ਹੱਦ ਸਿਕੰਦਰੀ ਪਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮਾਹ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੇ ਉੱਨੀ ਸੌ ਅੱਠ ਸੰਮਤ ਕੀਤਾ ਕੂਚ ਪਹਿਲੇ ਜੁੱਮੇਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਏਸ ਬਾਗ਼ ਜਹਾਂਨ ਥੀਂ ਅਦਮ ਵੱਲੇ ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਾਗਿਰਦ ਲੁਹਾਰ ਗਏਨੇਂ
ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਯਾਰਜਾਨੀ ਵਾਪਸਘਰਾਂ ਵੱਲੇ ਜ਼ਾਰੋਜ਼ਾਰਗਏਨੇਂ
ਪਿਆਰੇਸੱਜਨਤੁਫ਼ੈਲਹਦਾਇਤ ਸੰਦੀ ਲਾਹੌਰਾਸਿੰਘਏਹਸੁਖ਼ਨਉਚਾਰਗਏਨੇਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਕਵੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਲ ਨੇ ਠਾਠਮਾਰੀ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>13f57ei2sdkw5umjbt8b1u2d2ncv04r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217833</id>
      <parentid>217832</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>217833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3532" sha1="h8ifi5spnkaif6nsmnbsy0cut61di5a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੮)}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਕ ਪਲ ਚੈਨ ਆਰਾਮ ਨਾ ਜੀਉੜੇ ਨੂੰ ਐਸੇ ਤੀਰ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਮਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੈਂਨੂੰ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇਸ ਦੇ ਸਟਿਓਨੇਂ ਆਪ ਸੋਹਿਣੇ ਵਤਨ ਸਿਧਾਰਗਏ ਨੇਂ
ਟੁੱਟਾ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਨਿਤਾਣ ਹੋਇਆ ਭੱਜੀ ਬਾਂਹ ਮੇਰੇ ਬਲਕਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਗਰਦਸ਼ ਫ਼ਲਕ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਜੀਤ ਹੋਇਆ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਮੇਰੇ ਮਸਤ ਕਹਾਰਗਏਨੇਂ
ਘੱਲੇ ਆਏ ਸਨ ਏਸ ਜਹਾਂਨ ਅੰਦਰ ਹਾਕਮ ਸਦਿਆ ਹੋ ਤਿਆਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੰਦਾ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲਿਆ ਕਿਸੇ ਤਾਈਂ ਕਰਦੇ ਨੇਕ ਹੀ ਨੇਕ ਗੁਫ਼ਤਾਰਗਏਨੇਂ 
ਸਾਈਂ ਜਾਣੇ ਤੇਰੇ ਦੋ ਜਹਾਂਨ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਰੱਬ ਦਾ ਖ਼ੂਬ ਚਿਤਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਐਸੀ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੀਤ ਲਾਈ ਹਸ਼ਤ ਪੂਸ਼ਤ ਸੱਤੇ ਕੁਲਾਂ ਤਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਦੂਰਦੂਰ ਤਾਈਂ ਮੁਲਕ ਮੁਲਕ ਅੰਦਰ ਲਾ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇਸ਼ਤਹਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਸੁਖ਼ਨ ਫ਼ੁੱਲ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਦੀ ਲਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਸੁਖ਼ਨ ਜੜਤ ਜੜਕੇ ਕਿਲਾ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਖੂਬ ਉਸਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਤੇਜ਼ ਤੱਬਾਹ ਦੇ ਬੜੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਪੱਕੇ ਤੋੜ ਹਾਸਦਾਂ ਕਿਬਰ ਹੰਕਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਹੋਕੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਹਿਕਮਤ ਰੱਬ ਦੀ ਏਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਪੰਜ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਹੈ ਏਹ ਜਗ ਮੇਲਾ ਹੱਸ ਖੇਡਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਗਲੀ ਗਲੀ ਬੇਲੀ ਬੇਲੀ ਰੋਵਣ ਬੇਲੀ,ਬੇਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦਾ ਤੋੜ ਪਿਆਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਬੱਧੇ ਭਾਰ ਮੁਸਫ਼ਰਾਂ ਕੂਚ ਕੀਤੇ ਤੋਸਨ ਅਜਲ ਤੇ ਹੋ ਅਸਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮੇਰੇ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਓਹ ਲੰਘ ਸੱਜਨ ਧੌਲੀ ਧਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਅੱਜ ਭਾਲਿਆਂ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਨੀ ਟੱਪ ਹੱਦ ਸਿਕੰਦਰੀ ਪਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਮਾਹ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੇ ਉੱਨੀ ਸੌ ਅੱਠ ਸੰਮਤ ਕੀਤਾ ਕੂਚ ਪਹਿਲੇ ਜੁੱਮੇਵਾਰ ਗਏ ਨੇਂ
ਏਸ ਬਾਗ਼ ਜਹਾਂਨ ਥੀਂ ਅਦਮ ਵੱਲੇ ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਾਗਿਰਦ ਲੁਹਾਰ ਗਏਨੇਂ
ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਯਾਰਜਾਨੀ ਵਾਪਸਘਰਾਂ ਵੱਲੇ ਜ਼ਾਰੋਜ਼ਾਰਗਏਨੇਂ
ਪਿਆਰੇਸੱਜਨਤੁਫ਼ੈਲਹਦਾਇਤ ਸੰਦੀ ਲਾਹੌਰਾਸਿੰਘਏਹਸੁਖ਼ਨਉਚਾਰਗਏਨੇਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਕਵੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੇਰਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਲ ਨੇ ਠਾਠਮਾਰੀ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆਏ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8ifi5spnkaif6nsmnbsy0cut61di5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/123</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59673</id>
    <revision>
      <id>217835</id>
      <parentid>165271</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="91ryywqij13qgmm6wk01epvav6h29uh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੧੯)}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਅਕਲ ਮੰਦਸ਼ਾਇਰਜਿਵੇਂਸ਼ੇਅਰਆਖਣਕੈਹਣਾਤਿਵੇਂ ਨਾ ਮੂਰਖਨੇਸਿਖਿਆਏ
ਮਿਸਰੇ ਚੰਦ ਲਿਖੇ ਨਜ਼ਰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਫ਼ਲ ਰੱਖੇ ਤਜੀ ਬਿਖਿਆਏ
ਦਰ ਉਸਤਾਦ ਹਿਦਾਯਤ ਦੇ ਜਾ ਲਾਹੌਰੀ ਲਈ ਵਾਂਗ ਨਿਮਾਣਿਆਂਭਿਖਿਆਏ&lt;/poem&gt;}}

{{center|_______੦_______}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਬਿਗੜੇ ਕਾਜ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵਣ ਰਾਸ ਉਸਦੇ ਸਾਈਂਸਾਹਿਬਗੁਟਜਿਸਤੇਦਿਆਲਹੋਵਣ
ਮਿਸਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਣਜਾਣ ਕੀਉਂ ਨਾ ਰਹਿਬਰ ਜਿਨ੍ਹਾਦੇਲਾਇਕਕਮਾਲਹੋਵਣ
ਹੋਵੇ ਜੇ ਤਾਸ਼ੀਰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਅੰਦਰ ਸੁਨਣ ਵਾਲੜੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵਣ
ਲਾਹੌਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਬਕਹਿਦਾਯਤ ਦਾ ਏ ਓਹ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਾਲਾਂਦੇਲਾਲ ਹੋਵਣ&lt;/poem&gt;}}

{{center|_______੦_______}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਐਨ ਇਸ਼ਕ ਤਰਖਾਣ ਲੈ ਫ਼ਿਕਰ ਆਰੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਖ ਕੱਟੀ ਲਕੜੀ ਬਾਰਦੀ ਮੈਂ
ਤੇਸਾ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਟੱਕ ਤੇ ਟੱਕ ਲਾਵੇ ਰਹੀ ਪੀੜ ਤੇ ਪੀੜ ਸਹਾਰ ਦੀ ਮੈਂ
ਰੰਦਾ ਸ਼ੌਕ ਦਾ ਲਾਕੇ ਰੰਦਿਓ ਸੂ ਰੜਕ ਫ਼ੜਕ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਕਾਰ ਦੀ ਮੈਂ
ਹੈਂਡਲ ਹਕ ਹਲੀਮੀ ਦੀ ਸ਼ੱਮ ਲਾਈ ਰੇਗਮਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹਾਰ ਦੀ ਮੈਂ
ਪਾਲਸ਼ ਪਿਆਰ ਹਿਦਾਯਤ ਦੀ ਲਾ ਗੱਦੀ ਉਸਤਾਕਾਰ ਕੀ ਕੱਖੋਂਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮੈਂ
ਲਾਹੌਰੀ ਦੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਰਹੀ ਸੈਂਹਦੀ ਗ਼ਰਜ਼ ਛਟੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦਸਤਯਾਰਦੀ ਮੈਂ&lt;/poem&gt;}}

{{center|_______੦_______}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਗੁਰ ਪੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜੇ ਨਾ ਏਸ ਜਹਾਂਨ ਹੁੰਦੇ
ਕੋਈ ਕੋਈ ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਥੋੜੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੁੰਦੇ
ਨਜ਼ਮ ਹੀਰ ਨੂੰ ਟਾਕੀਆਂ ਕੌਣ ਲਾਂਦਾ ਗੁਰ ਹਿਦਾਯਤ ਜੇ ਨਾ ਸੁਖ਼ਨ ਦਾਨ ਹੁੰਦੇ
ਲਾਹੌਰੀ ਜਿਨ੍ਹੀ ਕੰਮੀਂ ਹੋਵੇ ਰੱਬ ਰਾਜੀ ਸਦਾ ਜਨ ਸੋ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੇ&lt;/poem&gt;}}

{{center|{{X-smaller|ਕਾਫ਼ੀ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੌਨ ਕੁੜੇ ਨੀਂ ਤੂੰ ਕੌਨ ਕੁੜੇ ਨੀਂ । ਕੀਤੀ ਲਾਖਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ।
ਨੀਂ ਨੀਂ ਤੂੰ ਕੌਨ ਕੁੜੇ ਨੀਂ ਤੂੰ ਕੌਨ ਕੁੜੇ ਨੀਂ । ਕਿਧਰੋਂ ਆਈ ਕਿਸ
ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਕਿਤਵਲ ਜਾਣਾ ਤੂੰ ਕੌਨ ਕੁੜੇ ਨੀ । ਖੁਲੜੀ ਵਾਲੀ ਐਹਲ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91ryywqij13qgmm6wk01epvav6h29uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ.djvu/126</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59676</id>
    <revision>
      <id>217836</id>
      <parentid>217496</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T06:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>217836</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="gcqz3o4ln9pcokbtempc7phmpr6o9fp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦੁਲਾਰੇ
ਤੇ
ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ
ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਏਸ ਧੁੰਦ ਬੋਲੀ ਦਾ ਜੱਸ
ਵੇਖਨਾਂ ਜੇ ਤੇ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ
ਲੇਖ ਮੰਗਵਾਕੇ ਕਿਤਾਰਥ ਕਰੋ
ਏਹ ਲੇਖ ਕੀ ਨੇ ?
ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਨ, ਅਖਾਨਾਂ ਦੀ ਖਾਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ
ਤੋਂ ਉਤਮ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ
ਦੀਆਂ
ਦਿਲਖਿਚਵੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ
ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 3 ਨਦਾਨ
ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੇ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘੇ ਕਵੀ ਤੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਲਿਖਾਰੀ ਆਲੀਜਨਾਬ
ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤ ਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ
ਡਲ੍ਹਕਦੇ ਸਤਾਰੇ ਮਿਸਟ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਉਰਦੂ
ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵਛੜੇ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ,
ਫੁਲ ਕੰਡਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦਾ,
ਮੂਲ = ) ਆਨੇ
ਮੂਲ = ) ਆਨੇ
ਲਾਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਰਥਾਤ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਛਮਕਾਂ
ਮੂਲ) ਆਨੇ
ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਰਥਾਤ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮਾਂ ਮੂਲ।) ਆਨੇ ਝਰੋਖਾ =)
ਏਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਓਹੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖੀ
ਦੀ ਕਤਾਬ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ ਵਿਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਾਂ
ਜਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਜਨਾਂ ਲਈ ਏਹ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਲ ਚਿਤਾਵਨ ਜੋਗ ਹੈ।
ਮਿਸਟਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ‘ਸ਼ਰਫ਼' ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਬਾਬੂ ‘ਹਮਦਮ ਦੀ
“ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਖਾਣ” ਮੂਲ) ਆਨੇ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ
ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਸਰਦਾਰ ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ
‘ਲਾਹੌਰੀ’ਦੀ &quot;ਹੀਰ&quot; ਮੂਲ ॥ ਆਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ
ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਮੰਦ ਹਥਠੋਕਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋ ਪੰਜਾਬੀ
ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ &quot;ਹਦਾਇਤਉਲਾ&quot; ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ
“ ਹਰਫ਼ੀ = ) ਆਨੇ ਭੀ ਕਾਬਲ ਕਦਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਮੈਦ ਕਰਨਾਂ ਜੋ
ਆਪ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਥੋਂ ਨਾਂ ਦੇਓਗੇ ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਐਂਡਸਨਜ
ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਨ ਤੇ ਵੇਚਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲੁਹਾਰੀ ਦਜਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcqz3o4ln9pcokbtempc7phmpr6o9fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217838</id>
      <parentid>217836</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217838</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="gsoymyzmg9p3v11e80jv4alzdes9t5h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦੁਲਾਰੇ'''}}
{{center|{{X-smaller|ਤੇ}}}}
{{center|'''ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ'''}}
{{center|'''ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਏਸ ਸੁੰਦ੍ਰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਜੱਸ'''}}
{{center|{{X-smaller|ਵੇਖਨਾਂ ਜੇ ਤੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੇਹਰ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਲੇਖ ਮੰਗਵਾਕੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕਰੋ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਏਹ ਲੇਖ ਕੀ ਨੇ ?}}}}
{{center|{{X-smaller|ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਨ, ਅਖਾਨਾਂ ਦੀ ਖਾਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਤੇ ਉਤਮ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦੀਆਂ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦਿਲਖਿਚਵੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘੇ ਕਵੀ ਤੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਲਿਖਾਰੀ ਆਲੀਜਨਾਬ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤ ਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਡਲ੍ਹਕਦੇ ਸਤਾਰੇ ਮਿਸਟ੍ਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਉਰਦੂ}}}}
{{Float right|{{X-smaller|ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵਛੋੜੇ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ,}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਫੁਲ ਕੰਡਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦਾ,}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਮੂਲ = ) ਆਨੇ}}}}
{{Float right|{{X-smaller|ਮੂਲ = ) ਆਨੇ}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਲਾਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਰਥਾਤ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਛਮਕਾਂ}}}}
{{overfloat right|ਮੂਲ॥) ਆਨੇ|depth=1em}}
{{center|{{X-smaller|ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਰਥਾਤ ਚਨ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮਾਂ ਮੂਲ।) ਆਨੇ ਝਰੋਖਾ =)}}}}

{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}{{X-smaller|ਏਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਓਹੋ ਕਵਿਤਾਵਾ ਦਰਜ ਹਨ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖੀ
ਦੀ ਕਤਾਬ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ ਵਿਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਾਂ
ਜਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਜਨਾਂ ਲਈ ਏਹ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਲ ਚਿਤਾਵਨ ਜੋਗ ਹੈ॥}}&lt;/poem&gt;}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{X-smaller|ਮਿਸਟਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ‘ਸ਼ਰਫ਼' ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਬਾਬੂ ‘ਹਮਦਮ ਦੀ
“ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਖਾਣ” ਮੂਲ) ਆਨੇ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ
ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਸਰਦਾਰ ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ
‘ਲਾਹੌਰੀ’ ਦੀ &quot;ਹੀਰ&quot; ਮੂਲ ॥) ਆਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ
ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦ੍ਰ ਹਥਠੋਕਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ
ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ &quot;ਹਦਾਇਤਉਲਾ&quot; ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ
“ਸੇਹਰਫ਼ੀ&quot; = ) ਆਨੇ ਭੀ ਕਾਬਲ ਕਦਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਮੈਦ ਕਰਨਾਂ ਜੋ
ਆਪ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਥੋਂ ਨਾਂ ਦੇਓਗੇ ।}}&lt;/poem&gt;}}

{{center|'''ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਐਂਡਸਨਜ'''}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{X-smaller|ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਨ ਤੇ ਵੇਚਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲੁਹਾਰੀ ਦਜਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ}}&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsoymyzmg9p3v11e80jv4alzdes9t5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217839</id>
      <parentid>217838</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>217839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="57ek656tzpfursu9tu2h5z4f6xmuzn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦੁਲਾਰੇ'''}}
{{center|{{X-smaller|ਤੇ}}}}
{{center|'''ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ'''}}
{{center|'''ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਏਸ ਸੁੰਦ੍ਰ ਬੋਲੀ ਦਾ ਜੱਸ'''}}
{{center|{{X-smaller|ਵੇਖਨਾਂ ਜੇ ਤੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੇਹਰ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਲੇਖ ਮੰਗਵਾਕੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕਰੋ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਏਹ ਲੇਖ ਕੀ ਨੇ ?}}}}
{{center|{{X-smaller|ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਨ, ਅਖਾਨਾਂ ਦੀ ਖਾਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਤੇ ਉਤਮ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦੀਆਂ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦਿਲਖਿਚਵੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘੇ ਕਵੀ ਤੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਲਿਖਾਰੀ ਆਲੀਜਨਾਬ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਉਸਤਾਦ ਹਦਾਇਤ ਉਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ}}}}
{{center|{{X-smaller|ਡਲ੍ਹਕਦੇ ਸਤਾਰੇ ਮਿਸਟ੍ਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਉਰਦੂ}}}}
{{Float right|{{X-smaller|ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵਛੋੜੇ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁਲਾਰੇ,}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਫੁਲ ਕੰਡਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦਾ,}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਮੂਲ = ) ਆਨੇ}}}}
{{Float right|{{X-smaller|ਮੂਲ = ) ਆਨੇ}}}}
{{Float left|{{X-smaller|ਲਾਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਰਥਾਤ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਛਮਕਾਂ}}}}
{{overfloat right|ਮੂਲ॥) ਆਨੇ|depth=1em}}
{{center|{{X-smaller|ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਰਥਾਤ ਚਨ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮਾਂ ਮੂਲ।) ਆਨੇ ਝਰੋਖਾ =)}}}}

{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}{{X-smaller|ਏਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਓਹੋ ਕਵਿਤਾਵਾ ਦਰਜ ਹਨ ਜੇਹੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖੀ
ਦੀ ਕਤਾਬ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ ਵਿਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਨਾਂ
ਜਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਜਨਾਂ ਲਈ ਏਹ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਲ ਚਿਤਾਵਨ ਜੋਗ ਹੈ॥}}&lt;/poem&gt;}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{X-smaller|ਮਿਸਟਰ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ‘ਸ਼ਰਫ਼' ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਬਾਬੂ ‘ਹਮਦਮ ਦੀ
“ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਖਾਣ” ਮੂਲ) ਆਨੇ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ
ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਸਰਦਾਰ ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ
‘ਲਾਹੌਰੀ’ ਦੀ &quot;ਹੀਰ&quot; ਮੂਲ ॥) ਆਨੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ
ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦ੍ਰ ਹਥਠੋਕਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ
ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਜਨਾਬ ਉਸਤਾਦ &quot;ਹਦਾਇਤਉਲਾ&quot; ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ
“ਸੇਹਰਫ਼ੀ&quot; = ) ਆਨੇ ਭੀ ਕਾਬਲ ਕਦਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਮੈਦ ਕਰਨਾਂ ਜੋ
ਆਪ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹਥੋਂ ਨਾਂ ਦੇਓਗੇ ।}}&lt;/poem&gt;}}

{{center|'''ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਐਂਡਸਨਜ'''}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{X-smaller|ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਨ ਤੇ ਵੇਚਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅੰਦਰੂਨ ਲੁਹਾਰੀ ਦਜਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ}}&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57ek656tzpfursu9tu2h5z4f6xmuzn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68377</id>
    <revision>
      <id>217850</id>
      <parentid>217218</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>217850</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4596" sha1="fr4hbdkz7seqin7l4i80r6x9x8very6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਐਨੀ ਸਰਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਝਾਗ ਕੇ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਮੂੰਹੋਂ ਮੂੰਹੀਂ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ! ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦਾ
ਸਿਹਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸੱਤਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਬਝਦਾ ਹੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ &quot;ਗਿੱਧਾ&quot; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਭਰਪੂਰ
ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ
ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੇ &quot;ਜਿਊਂਦੀ ਦੁਨੀਆਂ&quot; 1949 ਵਿੱਚ ਅਤੇ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ ਨੇ &quot;ਅੱਡੀ ਟੱਪਾ&quot; ਅਤੇ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ
ਵਿਕਾਸ” ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਏ। ਮੇਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
&quot;ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ&quot; 1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਇਕ
ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ
ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ &quot;ਕਾਲਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਬਾਗੀਂ
ਚਰਨਾਂ&quot; ਅਤੇ &quot;ਲੌਂਗ ਬੁਰਜੀਆਂ ਵਾਲ਼ਾ&quot; ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ ਹਨ।

{{gap}}ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੱਲੇ ਕਾਰੇ ਵਯੱਕਤੀ ਦੇ ਵਸ ਦਾ
ਨਹੀਂ...ਇਹ ਕਾਰਜ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ! ਅਜੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ
ਗੀਤ ਵਿਖਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋੜ ਹੈ..... ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ
ਦੀ ਅੰਤਮ ਪੀਹੜੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

{{gap}}&quot;{{sic|ਖਿੰਡ|ਖੰਡ}} ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ&quot; ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ
ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ
ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸੌਖ
ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਲਕ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਦਿਲੀ ਤੌਰ ਤੇ
ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਦਮ ਸਦਕਾ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ
ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤਿੱਲ ਫੁੱਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ: 

{{Block center|&lt;poem&gt;ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੂਣ ਦੀ ਡਲ਼ੀ
ਮਿਸ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀ।
&lt;/poem&gt;}}

{{right|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}}

{{Block left|&lt;poem&gt;ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ,
ਖੰਨਾ-141401
ਫੋਨ: 01628-224704
2 ਜਨਵਰੀ, 2003&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{left|12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fr4hbdkz7seqin7l4i80r6x9x8very6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217851</id>
      <parentid>217850</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T10:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>217851</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4596" sha1="jkcterrb7leg18zxjfwukvppncyeogo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satdeep Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਐਨੀ ਸਰਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਝਾਗ ਕੇ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਮੂੰਹੋਂ ਮੂੰਹੀਂ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ! ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦਾ
ਸਿਹਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸੱਤਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਬਝਦਾ ਹੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ &quot;ਗਿੱਧਾ&quot; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਭਰਪੂਰ
ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ
ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਨੇ &quot;ਜਿਊਂਦੀ ਦੁਨੀਆਂ&quot; 1949 ਵਿੱਚ ਅਤੇ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ ਨੇ &quot;ਅੱਡੀ ਟੱਪਾ&quot; ਅਤੇ &quot;ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ
ਵਿਕਾਸ” ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਏ। ਮੇਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
&quot;ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ&quot; 1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਇਕ
ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ
ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ &quot;ਕਾਲਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਬਾਗੀਂ
ਚਰਨਾਂ&quot; ਅਤੇ &quot;ਲੌਂਗ ਬੁਰਜੀਆਂ ਵਾਲ਼ਾ&quot; ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ ਹਨ।

{{gap}}ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੱਲੇ ਕਾਰੇ ਵਯੱਕਤੀ ਦੇ ਵਸ ਦਾ
ਨਹੀਂ...ਇਹ ਕਾਰਜ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ
ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ! ਅਜੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ
ਗੀਤ ਵਿਖਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋੜ ਹੈ..... ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ
ਦੀ ਅੰਤਮ ਪੀਹੜੀ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

{{gap}}&quot;{{sic|ਖਿੰਡ|ਖੰਡ}} ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ&quot; ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ
ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ
ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸੌਖ
ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ ਤੇਜਿੰਦਰ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਲਕ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਦਿਲੀ ਤੌਰ ਤੇ
ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਦਮ ਸਦਕਾ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ
ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤਿੱਲ ਫੁੱਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ: 

{{Block center|&lt;poem&gt;ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨੂਣ ਦੀ ਡਲ਼ੀ
ਮਿਸ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀ।
&lt;/poem&gt;}}

{{right|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}}

{{Block left|&lt;poem&gt;ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ,
ਖੰਨਾ-141401
ਫੋਨ: 01628-224704
2 ਜਨਵਰੀ, 2003&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{left|12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jkcterrb7leg18zxjfwukvppncyeogo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70119</id>
    <revision>
      <id>217809</id>
      <parentid>210268</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2369" sha1="5e2skxdtw1mhnb4fc68mbgsd6wbridn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;{{center|(੩)}}&lt;/noinclude&gt;
ਨਹੀਂ ਆਈ ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਜਾਗ ਰਹੀ ਹਾਂ। 

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਉਠਕੇ) ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਹੜੀ ਸੋਚ ਨੇ ਆ
ਘੇਰਿਆ ਹੈ?  

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਕੁਛ ਦੱਸ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਸ਼ਰਮ ਕਾਹਦੀ ਹੈ ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ—ਹੋਛਾ ਮੈਂ ਦਸਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਗੁੱਸਾ ਤਾਂ ਨਾ ਕਰੋਗੇ?

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਮੈਂ ਕੁਛ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾਂ ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿਣਾ 
ਹੋਵੇ ਸੋ ਕਹੁ। 

{{gap}}ਕਾਮਨੀ- ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ
ਨਾਲ ਕੁਛ ਠਠਾ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ ਪਰ ਅਜ ਉਸ ਠਠੇ ਦਾ ਭੇਤ 
ਜਰੂਰ ਖੁਲ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸੇ ਲਈ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ
ਕਰਾਂ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੈਣ ਕਾਮਨੀ ਭੀ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਨਹੀਂ  
ਤਾਂ ਓਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸਮਝਾ ਦੇਵਾਂ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਤੂੰ ਕੋਈ ਭਯਾਨਕ ਸੁਪਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਤਕ ਤੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਹੈ? ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੇ ਤੂੰ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?  

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਜੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਸੇ ੨ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ  
ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਰ ਮੈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਪਰ ਅਜ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭੈਣ ਕਾਮਨੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਭੇਤ ਖੋਹਲ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ ਅਰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਲਾਡਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਕਮਲਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ ਦਿਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5e2skxdtw1mhnb4fc68mbgsd6wbridn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 10.pdf/103</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71738</id>
    <revision>
      <id>217802</id>
      <parentid>216195</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1899" sha1="1iv0u80uq3p7d2x1rlxjud52l0e8jv1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;{{center|{{xxxx-larger|ਨੈਨ ਅੰਮ੍ਰਤ ਅੰਜਨ}}}}&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਕੁਕਰ ਬੜੀ ਹੀ ਨਾ ਮੁਰਾਦ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਨ 
ਤਕ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ, ਅਰ ਜੇ ਕੁਛ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ 
ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੂਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੜਕਦੇ ਹਨ। 
“ਨੇਨ ਅਮ੍ਰਤ ਅੰਜਨ&quot; ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁਕਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ 
ਕਰਕੇ ਨਜ਼ਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਥ ਇ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਤੇ ਲਿਖਤ 
ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੌਗਾਤ ਹੈ। ਮੁਲ ੧) 
'''ਨੋਟ-'''ਸਾਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਤੇ ਖਾਸ ਤਾਰੀਫ
{{gap}}ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਖਕੇ ਕਾਖ ਬਾਜ ਬਹੁਤ ਠੱਗੀ ਕਰਦੇ  
ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਸੂਰਮੇ “ਨਾਯਾਬ&quot; ਦੀ ਬਹੁਤੀ 
ਵਿੱਕਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਕੇ ਕਈ ਠੱਗ ਸਾਡੇ ਨਾਉਂ ਤੇ ਨਕਲੀ ਸੁਰਮੇ 
ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲਾ ਨਾਉਂ 
ਪਤਾ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਖ ਦਿਆ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੀ ਯਾਰਕ ਮੇਰੇ  
ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਕੀਮ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੌਂਕ 
ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।

{{gap}}ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤ੍ਰ ਇਸ ਪਤੇ ਤੇ ਭੇਜੋ:-   

{{center|'''ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਕੀਮ'''}}

{{gap}}''ਚੌਂਕ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1iv0u80uq3p7d2x1rlxjud52l0e8jv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217803</id>
      <parentid>217802</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <origin>217803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1902" sha1="0u6rqmwet038vuu2xwf6i3t18tqlp95" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;{{center|{{xxxx-larger|ਨੈਨ ਅੰਮ੍ਰਤ ਅੰਜਨ}}}}&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਕੁਕਰ ਬੜੀ ਹੀ ਨਾ ਮੁਰਾਦ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਨ 
ਤਕ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ, ਅਰ ਜੇ ਕੁਛ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹੀ 
ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੂਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੜਕਦੇ ਹਨ। 
“ਨੇਨ ਅਮ੍ਰਤ ਅੰਜਨ&quot; ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁਕਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ 
ਕਰਕੇ ਨਜ਼ਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਥ ਇ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਤੇ ਲਿਖਤ 
ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੌਗਾਤ ਹੈ। ਮੁਲ ੧) 

'''ਨੋਟ-'''ਸਾਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਤੇ ਖਾਸ ਤਾਰੀਫ

{{gap}}ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਖਕੇ ਕਾਖ ਬਾਜ ਬਹੁਤ ਠੱਗੀ ਕਰਦੇ  

ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਸੂਰਮੇ “ਨਾਯਾਬ&quot; ਦੀ ਬਹੁਤੀ 
ਵਿੱਕਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਕੇ ਕਈ ਠੱਗ ਸਾਡੇ ਨਾਉਂ ਤੇ ਨਕਲੀ ਸੁਰਮੇ 
ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲਾ ਨਾਉਂ 
ਪਤਾ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਖ ਦਿਆ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੀ ਯਾਰਕ ਮੇਰੇ  
ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਕੀਮ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੌਂਕ 
ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।

{{gap}}ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤ੍ਰ ਇਸ ਪਤੇ ਤੇ ਭੇਜੋ:-   

{{center|'''ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਕੀਮ'''}}

{{gap}}''ਚੌਂਕ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0u6rqmwet038vuu2xwf6i3t18tqlp95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 10.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71739</id>
    <revision>
      <id>217804</id>
      <parentid>216196</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 10.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71740</id>
    <revision>
      <id>217805</id>
      <parentid>216197</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 10.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71741</id>
    <revision>
      <id>217806</id>
      <parentid>216198</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurjit Chauhan</username>
        <id>1821</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfkx7kjchbslvvj7z56zx9233zrntlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ - ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71893</id>
    <revision>
      <id>217801</id>
      <parentid>216557</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T14:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>217801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2577" sha1="tn5xtbzwv2nl6iveiqr9z2rjskytva3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧

ਸ਼ਬਦਾਰਥ 

ਉੱਚੇਰੀ-ਉੱਚੀ ਨਦਰ-ਉਚੇਰੀ,
ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ। ਮਗਰੂਰੇ ਯਾ
ਹੈਂਕੜ-ਬਾਜ਼ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਚੇਰੀ
ਨਜ਼ਰ ਚਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਭੀ
ਆਖਦੇ ਹਨ। 

ਉਲਾਮੇ-ਉਲਾਂਭੇ, ਤਾਹਨੇ।
ਊਧੀ ਆਈ-ਗਰਦਨ ਝੁਕ ਗਈ,
ਧੌਣ ਨੀਵੀਂ ਹੋ ਗਈ! ਉਂਧੀ
ਪਾਉਣਾ-ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਨਾ
ਕਰਨਾ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ।

ਅ

ਅਸਲਮ ਖਾਨ-ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ
ਨਾਇਬ ਨਾਜ਼ਮ ਯਾ ਸੂਬੇਦਾਰ। 
ਅਹਿਦੀ-ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਦੀ
ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਭੇਜੇ ਸਵਾਰ। 
ਅਕਾਬਰ-ਵੱਡੇ, ਮੁਰ੍ਹੈਲ, ਚੌਧਰੀ,
ਆਗੂ, ਸਰਦਾਰ, ਜਥੇਦਾਰ।
ਅਦਾਵਤ-ਦੁਸ਼ਮਨੀ, ਵੈਰ, ਅਦੌਤ। 
ਅਬਨਾਸੀ-ਨਾਸ-ਰਹਿਤ, ਅਟਲ,
ਸਦੀਵੀ।
ਅੱਬਲ-ਅੱਵਲ,ਪਹਿਲੋਂ,ਪਹਿਲਾਂ।
ਅਮਲਾ ਫੈਲਾ-ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ,
ਛੋਟੇ ਕਰਮਚਾਰੀ।
ਅਮੀਨ-ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ,


ਮਾਮਲਾ ਉਗਰਾਹੁਣ ਵਾਲਾ
ਅਫ਼ਸਰ।
ਅਰਾਬਾ-ਰਾਬਾ, ਬੰਦੂਕ ਦੀਆਂ
ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵਾੜ
ਯਾ ਵਾਰ।
ਅਲੈਂਦਾ-ਅਲਾਉਂਦਾ, ਬੋਲਦਾ।
ਅਵੱਲੇ-ਉਲਟੇ ਵਲ ਦੇ, ਉਲਟੇ,
ਪੁੱਠੇ, ਭੈੜੇ, ਮੰਦੇ।
ਅੰਬਰ-ਆਸਮਾਨ, ਆਕਾਸ਼


ਸ

ਸਉਗੰਦ- ਸੌਂਹ, ਕਸਮ, ਸ਼ਪਥ।
ਸੱਚਾ ਸਾਹਿਬ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ,
ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ। 
ਸ਼ਦੀਆਨੇ–ਸ਼ਾਦਿਆਨੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ
ਵਾਲੇ ਬਾਜੇ।
ਸਾਕਤ-ਸਖ਼ਤੀ, ਜੋਰ, ਡਾਢ,
ਟਾਕਰਾ। 
ਸਾਜ਼ੀ-ਬਣਾਈ, ਘੜੀ।
ਸ਼ਿੱਦਿਤ-ਜ਼ਿਆਦਤੀ, ਤੇਜ਼ੀ,
ਤਲਖੀ, ਫਸਾਦ, ਝਗੜਾ।
ਸਿੱਧ-ਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ ਜੋਗੀ, ਸੰਤ
ਸੀਸਾ-ਸਿੱਕਾ (ਬਾਰੂਦ ਵਾਲਾ)।
ਸੈ-ਸੌ, ਸੈਂਕੜੇ। 
ਸੈਨਾ-ਫੌਜ।
ਸੰਨਿਆਸੀ-ਸੰਨਿਆਸ-ਧਾਰੀ
ਸਾਧੂ। 


Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn5xtbzwv2nl6iveiqr9z2rjskytva3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੀ - ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71894</id>
    <revision>
      <id>217807</id>
      <parentid>216558</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T15:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>217807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3085" sha1="tjvs5muuo9dpqnl4gzcv1w0v7tqibpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;੨੮. 

ਹਗਾਮਾ-ਹੰਗਾਮਾ, ਝਗੜਾ,
ਲੜਾਈ, ਝੇੜਾ, ਰੌਲਾ, ਖੱਪ।
ਹਮਾਇਤ-ਮਦਦ, ਸਹਾਇਤਾ,
ਸਫ਼ਾਰਸ਼। 
ਕਤਰੂ-ਕਤਰੇ ਹੋਏ,ਮੋਨੇ, ਕੇਸ-ਹੀਨ,
ਛੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਪਟਿਆਂ ਵਾਲੇ।
ਕਦੀਮ-ਪੁਰਾਣਾ।
ਕਲਾਮਾ ਖਾਵੇ—(ਰਬ ਦੇ) ਕਲਾਮ
(ਕੁਰਾਨ) ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਵੇ।
ਕਾਗਲ-ਕਾਗਜ਼।
ਕਾਰਨ-ਢੰਗ, ਵਿਉਂਤ, ਤਰੀਕਾ,
ਫੰਦਾ, ਘਾੜਤ, ਬਣੌਤ।
ਕਾਲ-ਸਮਾ, ਵੇਲਾ, ਵਖਤ, ਮੌਤ,
ਅੰਤ
ਕਾਵਸ-ਮੁਸੀਬਤ, ਕਲ੍ਹਾ, ਮੁਸ਼ਕਲ,
ਢੂੰਡ, ਤਲਾਸ਼, ਟੋਲ ਦੀ ਔਖ। 
ਕਿਤਾਬਤ-ਚਿੱਠੀ, ਲਿਖਤ।
ਕੁਹਮਕਿ-ਕੁਮਕ, ਸਹਾਇਕ ਫੌਜ। 
ਕੇਤੀ-ਕਿਤਨੀ ਹੀ, ਕਿੰਨੀ ਹੀ,
ਬੇਅੰਤ, ਬੇਓੜਕ, ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ,
ਅਣ-ਗਿਣਤ।
ਕੁੰਟ-ਕੂੰਟ, ਦਿਸ਼ਾ ਤਰਫ, ਪਾਸਾ।
ਕੋਟ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਚੌਹੀਂ
ਕੂੰਟੀ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਕੰਧ ਯਾ
ਵਲਗਣ, ਕਿਲਾ।
ਖਨੀਮ-ਗਨੀਮ, ਵੈਰੀ, ਦੁਸ਼ਮਨ,
ਲੁਟੇਰਾ, ਡਾਕੂ। 
ਖਲਕ-ਲੁਕਾਈ, ਬੰਦੇ, ਦੁਨੀਆਂ। 
ਖਾਰੀ ਟੋਕਰੀ, ਬਾਂਸ ਜਾਂ ਖਜੂਰ ਦੇ


ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ
ਟੋਕਰੀ। 
ਖੋਏ-ਗੁਆਚੇ, ਅਕਲ ਦੇ ਖੋਏ,
ਮੂਰਖ।
ਖੰਡੀਅਨ-ਖੰਡਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖੰਡੇ
(ਮਿਟੇ, ਕੱਟੇ) ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਾਲਾ-ਗਲਾ, ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਦਲਣ
ਯਾ ਪੀਹਣ ਲਈ ਜੋ ਲੱਪ
ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੱਠਿਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ,ਜੋ ਕੁਤਰਨ
ਵਾਸਤੇ ਟੋਕੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ
ਰੱਖੀ ਦਾ ਹੈ।
ਗੋਸ਼ਾ-ਕਿਨਾਰਾ, ਨੁੱਕਰ, ਖੂੰਜਾ,
ਇਕ ਪਾਸਾ, ਲੁਕਣ ਦੀ ਥਾਂ। 
ਚਉਰਾਸੀ-ਚੌਰਾਸੀ ਲਖ ਜੂਨ।
ਦੇਖੋ 'ਜੱਮਣ-ਮਰਨ'। 
ਚਸ਼ਮ ਨਿਵਾਈ-ਚਸ਼ਮ-ਨੁਮਾਈ,
ਅੱਖ ਵਖਾਉਣੀ, ਡਾਂਟਣਾ,
ਤਾੜਨਾ ਕਰਨੀ, ਧਮਕਾਉਣਾ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ
ਇਸਨੂੰ 'ਚੁਸ਼ਮਨਿਆਈ' ਭੀ
ਆਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚੱਕ ਗੁਰੂ ਕਾ-ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ, ਇਸ ਨੂੰ
ਚੱਕ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਭੀ ਆਖਦੇ
ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ
ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ
ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਚਾਕਰ-ਨੌਕਰ, ਸੇਵਕ, ਹੁਕਮੀ


Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjvs5muuo9dpqnl4gzcv1w0v7tqibpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72322</id>
    <revision>
      <id>217795</id>
      <parentid>217794</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T11:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>217795</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6047" sha1="pc87ybg66pb7p3d10vozwnkvh9yb267" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|113||}}&lt;/noinclude&gt;ਫਿਰ ਉਹ ਲਾਟ ਟਿਕ ਗਈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਚਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬੇਹਰਕਤ ਖੜਾ
ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਅੱਗ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਗਈ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਲਾਟ ਹੇਠੋਂ ਦੋ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਨੁੱਖੀ
ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਾਟ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 10 ਕੁ ਗਜ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੀ
ਰਹਿ ਗਈ, ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚਿਲਾਇਆ, ਰੁੱਕ ਜਾਓ। ਤੂੰ ਹੈਂ ਕੌਣ ? ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਲਾਟ ਧਰਤੀ
ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਖੜਾਉਂਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦੌੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਸੜਕ ਤੋਂ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗੀ ਸ਼ੈ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਦੌੜਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ
ਗਿਆ।

{{gap}}ਸੱਠ ਕੁ ਗਜ਼ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗੀ ਸ਼ੈ ਇੱਕ ਵਰਗਾਕਾਰ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਟੋਆ
ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਚੀਤੇ ਵਰਗੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ
ਲਪਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਬੋਚ ਲਿਆ।

{{gap}}“ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਮੈਂ ਜੇਮਜ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖੁਆਇਆ ਸੀ” ਪਰੇਤ ਨੇ
ਆਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ।

{{gap}}“ਤੂੰ ਇਹ ਬੇਵਕੂਫਾਨਾ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀਆਂ ?” ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ।

{{gap}}“ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਘਰ ਚੱਲੋ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂਗਾ” ਜੇਮਜ ਨੇ ਆਖਿਆ।

{{gap}}ਮੈਂ ਅਤੇ ਜੇਮਜ ਦੋਵੇਂ ਹਫੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਟ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੇਮਜ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ
ਬੱਠਲ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਝੌਂਪੜੀ ਤੱਕ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਝੁੱਗੀ
ਵਿੱਚ ਵੜੇ, ਜੇਮਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਟੁੱਟੀ ਭੱਜੀ ਮੰਜੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ
ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

{{gap}}“ਮੈਂ ਇਸੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਪਲਿਆ ਸਾਂ” ਜੇਮਜ ਨੇ ਆਖਿਆ “ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਪਿਉ
ਵਾਲਾਊਵਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ ਵਾਸਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ
ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹਾਮਾਦੁਰਵੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਛੇ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ
ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਾਲਾਊਵਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਆ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਾਲਾਊਵਾ ਤੋਂ ਰਾਤੀਂ ਦਸ ਵਜੇ ਹੀ
ਆ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਕੂਲੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪੋਡੀ ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ ਕੈਂਡੀ ਤੋਂ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਤੀਂ
ਮੇਰੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ
ਜਾਨੋ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਾ ਪੋਡੀ
ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ ਘਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁੱਕੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਛਿੱਲ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਛਿੱਲੜ ਇਸ ਬੱਠਲ ਵਿੱਚ ਪਾ,
ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸੜਕ ਤੇ ਘੁੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇੰਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਪੋਡੀ ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ ਨੇ ਕੋਈ
ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਾਲਾਊਵਾ
ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣਾ।” ਜੇਮਜ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਭੇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣ ਬਾਰੇ
ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ।
'''
ਜਿੱਤ ਹੋ ਗਈ'''

{{gap}}ਮੈਂ ਜੇਤੂ ਪਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਵਾਲਾਊਵਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤਿੱਕਰੀ ਸੇਨਾ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pc87ybg66pb7p3d10vozwnkvh9yb267</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72323</id>
    <revision>
      <id>217796</id>
      <parentid>217786</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T12:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217796</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="k8jhmhzs1333yslsdlq9s9lzwgozzhm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|114||}}&lt;/noinclude&gt;(ਪੋਡੀ ਹਾਮਾਦੂਰੂਵੋ) ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਭਰਪੂਰ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ “ ਮੈਂ
ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਦਿਉ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਦਿਉ ਨੇ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ
ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਤ ਵਾਲਾਊਵਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਸੁੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਵੇਰ ਵਾਪਸ ਕੋਲੰਬੋ ਪਰਤ ਆਇਆ।

{{gap}}ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਖੇ ਘਰ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ।
ਡਰਾਈਵਰ ਮੇਰੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਕਸ ਅਤੇ ਦੋ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਲਾਂ
ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸਕੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਬਿਸਕੁਟਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਅਤੇ ਪਨੀਰ
ਆਦਿ ਸੀ। ਸੇਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵਾਸਤੇ ਜਰੂਰ ਹੀ ਵਾਲਾਊਵਾ ਆ ਕੇ
ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8jhmhzs1333yslsdlq9s9lzwgozzhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72324</id>
    <revision>
      <id>217797</id>
      <timestamp>2026-05-13T12:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217797</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5930" sha1="7d976g4687aqgvlqo1iraqm61y2cs4q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|115||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਗੁਆਚੀ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ}}}}
{{gap}}ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂਗਰੀ ਤੇ ਮਲਿਆਲੀ ਹੀ ਕਾਬਜ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਲਮੰਦ
ਮਲਿਆਲੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਲਿਆਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿੰਹਾਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ
ਕਾਮਯਾਬ ਜਾਦੂਗਰ ਬਣਨ ਵਾਸਤੇ ਮਲਿਆਲੀ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਲਿਆਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ
ਜਰੂਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਬਹੁਤ
ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਮਲਿਆਲੀ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਫਰੇਬ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਨੂੰ ਦੀ ਸਿਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼' ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਬਰ ਛਪੀ, ਜਿਸਦੀ ਸੁਰਖੀ
ਸੀ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ
ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰ੍ਹਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸੀ:-

{{gap}}“ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਹੋਈ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ
ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਿਸ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਜਿਸ
ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਗਈ ਸੀ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ। ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੀਫ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਮਿਸਟਰ ਜੇ.
ਸੈਨਾਬੀਰਾਜਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ
ਕੁਮਾਰਤੁੰਗਾ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਅਮਾਰਤੁੰਗਾ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਡਮਪਿਤੀਆ ਰੋਡ, ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ
ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਤਾੜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਈ. ਪੀ ਐਸ. ਰਮਨ ਦੀ 15 ਸਾਲਾਂ ਕੁੜੀ ਜਬਰਦਸਤੀ
ਚੁੱਕ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।”

{{gap}}ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਬਰ ਛਪਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਜਾਦੂਗਰ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ
ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਖੜ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਦੀ ਇਸ
ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਕੀ ਰਾਏ ਹੈ।

'''ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਅਰੰਭ ਹੋਈ'''

{{gap}}26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੈਡਮਪਿਤੀਆ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਅਜਨਬੀ ਸਾਂ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ
ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਕੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਅਸਲੀ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਰਾਘਵਨ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਸੀ,
ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਵੀ
ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਲਿਆਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

{{gap}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਦਾ ਚੇਹਰਾ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਪਤਾ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂਗਰ ਪੱਪੂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੱਪੂ
ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਲਿਆਲੀ ਕਾਲਾ ਜਾਦੂਗਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਰਮਨ ਦੀ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ
ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪੱਪੂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਤੇ ਦੋ ਮੀਲ ਦਾ ਪੰਧ ਕੱਟਕੇ ਪਹੁੰਚੇ।

{{gap}}ਰਾਘਵਨ ਦੀ ਚਾਹ ਦੁੱਧ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਕੁੱਝ ਮਲਿਆਲੀਆਂ ਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7d976g4687aqgvlqo1iraqm61y2cs4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217798</id>
      <parentid>217797</parentid>
      <timestamp>2026-05-13T12:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>217798</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5931" sha1="1hvr34poc3pu8l220k9o1bm28nggfs7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|115||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਗੁਆਚੀ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ}}}}
{{gap}}ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂਗਰੀ ਤੇ ਮਲਿਆਲੀ ਹੀ ਕਾਬਜ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਲਮੰਦ
ਮਲਿਆਲੀ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਨੂੰਨ
ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਲਿਆਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਿੰਹਾਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ
ਕਾਮਯਾਬ ਜਾਦੂਗਰ ਬਣਨ ਵਾਸਤੇ ਮਲਿਆਲੀ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਲਿਆਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ
ਜਰੂਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਬਹੁਤ
ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਮਲਿਆਲੀ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਫਰੇਬ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

{{gap}}20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਨੂੰ 'ਦੀ ਸਿਲੋਨ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼' ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਬਰ ਛਪੀ, ਜਿਸਦੀ ਸੁਰਖੀ
ਸੀ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ
ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰ੍ਹਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸੀ:-

{{gap}}“ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਹੋਈ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ
ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਿਸ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਜਿਸ
ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਗਈ ਸੀ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ। ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੀਫ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਮਿਸਟਰ ਜੇ.
ਸੈਨਾਬੀਰਾਜਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਡਬਲਯੂ
ਕੁਮਾਰਤੁੰਗਾ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਅਮਾਰਤੁੰਗਾ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਡਮਪਿਤੀਆ ਰੋਡ, ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ
ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਤਾੜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਈ. ਪੀ ਐਸ. ਰਮਨ ਦੀ 15 ਸਾਲਾਂ ਕੁੜੀ ਜਬਰਦਸਤੀ
ਚੁੱਕ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।”

{{gap}}ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਬਰ ਛਪਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਜਾਦੂਗਰ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ
ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਖੜ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ ਦੀ ਇਸ
ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਕੀ ਰਾਏ ਹੈ।

'''ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਅਰੰਭ ਹੋਈ'''

{{gap}}26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੈਡਮਪਿਤੀਆ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਅਜਨਬੀ ਸਾਂ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ
ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਕੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਅਸਲੀ ਠਿਕਾਣੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਰਾਘਵਨ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਸੀ,
ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਵੀ
ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਲਿਆਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

{{gap}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਦਾ ਚੇਹਰਾ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਪਤਾ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂਗਰ ਪੱਪੂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੱਪੂ
ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਲਿਆਲੀ ਕਾਲਾ ਜਾਦੂਗਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ
ਰਮਨ ਦੀ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ
ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪੱਪੂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਤੇ ਦੋ ਮੀਲ ਦਾ ਪੰਧ ਕੱਟਕੇ ਪਹੁੰਚੇ।

{{gap}}ਰਾਘਵਨ ਦੀ ਚਾਹ ਦੁੱਧ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਕੁੱਝ ਮਲਿਆਲੀਆਂ ਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hvr34poc3pu8l220k9o1bm28nggfs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72325</id>
    <revision>
      <id>217799</id>
      <timestamp>2026-05-13T12:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6190" sha1="9thfvejmpedyydttagy218yucwtyly8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|116||}}&lt;/noinclude&gt;ਮਿਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਾੜੀ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ, ਜਿਹੜੀ ਤਾੜੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ
ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਦੋ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਗਈ ਕੁੜੀ ਦੇ
ਪਿਓ ਦੀ ਹੈ| ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਰਾਘਵਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਤਨੀ
ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰੰਸੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਖਤਾਈ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ
ਆਪਣੀ ਮਲਿਆਲੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦਾ। ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਮਾਲਿਆਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮੰਤਰ ਆਦਿ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੇ
ਉਸਨੂੰ ਮੁਨਾਸਬ ਗਾਹਕ ਲੱਭ ਪੈਣ।

{{gap}}ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ ਪੱਪੂ ਸਿੰਹਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਵਾਸਤੇ
ਮਲਿਆਲੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਲਿਖ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ
ਸੁਗਮਤਾ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਲਿਆਲਮ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਧਾਲੀ ਗਈ ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਾਪ ਰਮਨ
ਵੀ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰਾਘਵਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਫਰਲਾਂਗ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਧਾਲੇ ਦੀ ਵਾਰਦਾਤ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਕੁਮਾਰਤੁੰਗਾ
ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਰ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾ ਵੱਡੀ ਬੇਟੀ ਦੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡਬਲਯੂ ਕੁਮਾਰਤੁੰਗਾ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ
ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ 21 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ 9 ਵਜੇ ਇਹ ਕੁੜੀ ਕੁਮਾਰਤੁੰਗਾ
ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।

'''ਲਾਈਟ ਰੀਡਰ'''

{{gap}}ਸਿਲਵਰ ਸਮਿੱਥ ਲੇਨ ਕੋਲੰਬੋ, 12 ਵਿਖੇ ਮੈਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵਨ 15 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਪੂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਪੱਪੂ ਦੇ ਘਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਅੰਗਰੇਜੀ, ਸਿੰਹਾਲੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ
ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੱਪੂ ਦੇ ਘਰ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜ ਗਏ। ਉਡੀਕ ਘਰ
ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਬੈਂਚ ਅਤੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ
ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਪੱਪੂ ਦੀ ਸਿੰਹਾਲੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਮਲਿਆਲੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗੂੰ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ
ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੱਪੂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਆਦਿ ਭੇਟਾ ਚੜਾਉਣੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ
ਨਾਲ ਮਿੱਠੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਿਰਾਗ ਦੀਆਂ
ਬੱਤੀਆਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਅਕਸਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਚੋਰੀ ਛੁਪੇ
ਉਹ ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਰਾਘਵਨ ਇਸ ਘਰ ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਬੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ
ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤਿਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਲਾਹ ਕੇ ਪੱਪੂ ਕੋਲ ਪਵਿੱਤਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ 10 ਵਰਗ ਮੀਟਰ
ਆਕਾਰ ਦਾ ਤੰਗ ਜਿਹਾ ਕਮਰਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧੂਫ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕ ਕਵੂਰ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ
ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਸ਼ਕ ਕਵੂਰ ਜਾਲਣ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ
ਤਿਕੋਨਾ ਟੋਆ ਪੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਟੋਏ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਪੇ ਦੀਆਂ ਠੂਠੀਆਂ,
ਕੱਚੇ ਚਾਵਲ, ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਪਏ ਸਨ। ਫਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੈਸੇ
ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਪੱਪੂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪੱਪੂ ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਦੂਰ ਅੰਧੇਰੇ ਕੋਨੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9thfvejmpedyydttagy218yucwtyly8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/117</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72326</id>
    <revision>
      <id>217800</id>
      <timestamp>2026-05-13T12:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਇੱਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਕਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਪੱਪੂ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ, ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਬਹ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>217800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6513" sha1="mqefeyctmh7wgqa09m4wo67otmcfw9g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|116||}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਇੱਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਕਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਪੱਪੂ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ
ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ, ਵੰਨ
ਸੁਵੰਨੇ ਬਹੁਰੰਗੀ, ਬਹੁਭੇਖੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ
ਵਿੱਚ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਪੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਾਰੇ ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ
ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਢੇਰ ਨਾਲ ਕਮਰਾ ਇੱਕ
ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ।
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵਨ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਪੱਪੂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਗਾਹਕ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪੱਪੂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਏ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਰ
ਮੋਰੀ ਰਾਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਕਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਰਿਆਇਤ
ਵਿਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ 10-12 ਉਤਸੁਕ ਲੋਕ ਵੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ। ਜਿਉਂ
ਹੀ ਗਾਹਕ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਤੌਰ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪੱਪੂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਕਰਵਾਈ।ਪੱਪੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਚੰਗਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਗੁਆਏ ਪੱਪੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ
ਕਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਮਲਿਆਲੀ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ
ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਹਰੀਮਾਨਸ ਬਰੇਰਾ ਹੈ। ਪੱਪੂ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਉਹਦੇ ਚਾਰ ਮਲਿਆਲੀ
ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਧਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਗੁਰੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਾਨੀਕਰ, ਕੁਮਾਰਾ ਪਾਨੀਕਰ, ਦਮੋਦਰ ਪਾਨੀਕਰ ਅਤੇ
ਗੋਬਿੰਦਾ ਪਾਨੀਕਰ ਸਾਰੇ ਸਕੇ ਭਾਈ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁੰਨਮਕੁੱਲਮ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ
ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਜਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ। ਪੱਪੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ
ਜਾਦੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਈ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਤਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹੀ ਹੱਲ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀ ਉਧਾਲੀ ਗਈ ਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਲੈਣ ਆਏ ਤਾਂ
ਉਸਨੇ ਉਸ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਠੀਕ ਨੰਬਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੜੀ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ
ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਪੱਤਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਕਸੇ
ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਵੇਖਣ ਉਪਰੰਤ ਪੱਪੂ ਨੇ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਰਾਘਵਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈੱਨ ਅਤੇ
ਕਾਗਜ਼ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪੱਪੂ ਨੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ H 45-90283 ਦੱਸਿਆ।ਮੈਂ ਆਪਣੀ
ਮੁੱਠੀ ਖੋਲੀ ਅਤੇ ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਵਿਖਾਇਆ। ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੋਟ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਨੋਟ ਦਾ
ਨੰਬਰ ਸੀ G 51-398415 ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।
ਭਾਵੇਂ ਪੱਪੂ ਠੀਕ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸ ਸਕਿਆ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਉਗੜ ਦੁੱਗੜੇ
ਨੰਬਰ ਹੂਬਹੂ
ਦੱਸਣ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਐਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀ
ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨੋਟਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੋਟ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਵਦਾ
ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਬਟੂਏ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਪੱਪੂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਲਈ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੱਤਰੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqefeyctmh7wgqa09m4wo67otmcfw9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217846</id>
      <parentid>217800</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T08:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="pc35ll1ye7xsefjf0dhautq2r7cc7ca" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|117||}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਇੱਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬਕਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਪੱਪੂ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ
ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਖ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ, ਵੰਨ
ਸੁਵੰਨੇ ਬਹੁਰੰਗੀ, ਬਹੁਭੇਖੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ
ਵਿੱਚ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਪੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਾਰੇ ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ
ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਢੇਰ ਨਾਲ ਕਮਰਾ ਇੱਕ
ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ।

{{gap}}ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵਨ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਪੱਪੂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਗਾਹਕ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪੱਪੂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਏ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਰ
ਮੋਰੀ ਰਾਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਕਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਰਿਆਇਤ
ਵਿਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ 10-12 ਉਤਸੁਕ ਲੋਕ ਵੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ। ਜਿਉਂ
ਹੀ ਗਾਹਕ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਤੌਰ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪੱਪੂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
ਕਰਵਾਈ। ਪੱਪੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਚੰਗਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

{{gap}}ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਗੁਆਏ ਪੱਪੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ
ਕਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਮਲਿਆਲੀ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ
ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਹਰੀਮਾਨਸ ਬਰੇਰਾ ਹੈ। ਪੱਪੂ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਉਹਦੇ ਚਾਰ ਮਲਿਆਲੀ
ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਧਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਗੁਰੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਾਨੀਕਰ, ਕੁਮਾਰਾ ਪਾਨੀਕਰ, ਦਮੋਦਰ ਪਾਨੀਕਰ ਅਤੇ
ਗੋਬਿੰਦਾ ਪਾਨੀਕਰ ਸਾਰੇ ਸਕੇ ਭਾਈ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁੰਨਮਕੁੱਲਮ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੰਕਾ
ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਜਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ। ਪੱਪੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ
ਜਾਦੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਈ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਤਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹੀ ਹੱਲ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੀ ਉਧਾਲੀ ਗਈ ਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਲੈਣ ਆਏ ਤਾਂ
ਉਸਨੇ ਉਸ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਠੀਕ ਨੰਬਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੜੀ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਸੀ।

'''ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਮਾਂ'''

{{gap}}ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ
ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਪੱਤਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਕਸੇ
ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਵੇਖਣ ਉਪਰੰਤ ਪੱਪੂ ਨੇ ਨੰਬਰ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਰਾਘਵਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈੱਨ ਅਤੇ
ਕਾਗਜ਼ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪੱਪੂ ਨੇ ਨੋਟ ਦਾ ਨੰਬਰ H 45-90283 ਦੱਸਿਆ।ਮੈਂ ਆਪਣੀ
ਮੁੱਠੀ ਖੋਲੀ ਅਤੇ ਪੱਪੂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਵਿਖਾਇਆ। ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੋਟ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਨੋਟ ਦਾ
ਨੰਬਰ ਸੀ G 51-398415 ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਪੱਪੂ ਠੀਕ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸ ਸਕਿਆ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਉਗੜ ਦੁੱਗੜੇ
ਨੰਬਰ ਹੂਬਹੂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਐਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀ
ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨੋਟਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੋਟ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਵਦਾ
ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਬਟੂਏ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਪੱਪੂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਲਈ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੱਤਰੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pc35ll1ye7xsefjf0dhautq2r7cc7ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮੌਤੋਂ ਬੁਰਾ ਵਿਛੋੜਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72327</id>
    <revision>
      <id>217808</id>
      <timestamp>2026-05-13T15:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5169" sha1="l3lvffnuqvke9uj7rar4b6nh30ek0cx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੂੜਾ-ਕਬਾੜ ਸਿੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਮਸਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਸਲੀਕੇ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਫ਼ਰਕ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜਲਣ (jealousy) ਹੋਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਪਿੰਡ ਬੈਠੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਤਾਂ ਛੱਡ ਈ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫਾਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਝੱਲ ਲਈਆਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਉੱਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਐ ਉਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਵੀ ਸਾਲ 1990 ਵਿਚ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ &quot;ਬੱਚੇ! ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਖਰਚਾ ਕਰ ਰਿਹੈਂ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਹੋਰ ਖਰਚਾ ਛਿੜ ਜਾਣੈ, ਦੂਜਾ ਘਰੇ ਮੱਝਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਬੋਝ ਵੀ ਨਾ ਬਣੀਏ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਆਂ ਤੇਰਾ ਬਾਪੂ ਵਿਹਲਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਥੋਡੇ ਕੋਲ ਸਵੇਰੇ ਦੁੱਧ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਇਥੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦੋਧੀਆਂ ਦਾ ਕੈਸਾ ਦੁੱਧ ਮਿਲਦੈ, ਘਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਘਰ ਦਾ ਈ ਹੁੰਦੈ। ਜ਼ਿੱਦ ਨਾ ਕਰੋ ਸਾਨੂੰ ਪਿੰਡ ਈ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਈ ਰਹਿਣੈ। ਨਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਭਰਾ (ਭੋਲਾ) ਅੜਵਾਧਾ ਜਿਹਾ ਐ, ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇਗਾ।&quot; ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਦੋ ਸਾਲ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਮੂੰਹ-ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਪਿੰਡੋਂ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

{{gap}}ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਜਿਹਾ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੇਹਲੀ ਹੀ ਬੈਠੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੋਹਾ-ਕੂੜਾ ਨੀ ਚੁੱਕਦਾ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹ ਘੁਟਣਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਬੜਾ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲੈ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਏ ਗਲਤ ਫੈਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਹੀ ਦਿੰਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲਿਆ ਇਕੋ ਗਲਤ ਫੈਸਲਾ ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੰਗਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਨੂੰ 'ਸਵਰਗ' ਅਤੇ ਜੇ ਗਲਤ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||35}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l3lvffnuqvke9uj7rar4b6nh30ek0cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮੌਤੋਂ ਬੁਰਾ ਵਿਛੋੜਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72328</id>
    <revision>
      <id>217810</id>
      <timestamp>2026-05-13T15:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4766" sha1="q5r4c3ib5fsjd7y5hbux4imi2cfpzk0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
'ਕੁੰਭੀ ਨਰਕ' ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇ ਜਿਥੇ ਸਮੂਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਘਰ ਦੇ ਇਕ-ਦੋ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ 'ਗਲਤ' ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲੈਣ ਤਾਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ 'ਨਰਕ' ਬਣਨਾ ਤੈਅ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਸੀ ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਕੀੜਾ ਵੀ ਪਨਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਐ ਕਿ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਪਿੰਡੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਮੈਟਰੀਮੋਨੀਅਲ ਲਈ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਟਾਈਪ ਕਰਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ &quot;ਮੰਮੀ! ਜਾਇਓ ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗੇਟ ਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ ਦਫਤਰ ਐ, ਉਥੇ ਦੇਣਾ ਐ, ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਦੇ ਕੇ ਆਓਗੇ।&quot; ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ &quot;ਕੀ ਐ ਬੱਚੇ ਏਹ।&quot; ਮੈਂ ਕਿਹਾ &quot;ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਗਜ਼ ਐ, ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਈ ਫੜਾ ਆਇਓ। ਉਹ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਰਸੀਦ ਦੇਣਗੇ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦੇਣਾ।&quot; ਮਾਂ ਭੋਲੀ ਸੀ, ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਦਫਤਰ ਲੱਭ ਕੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੱਛ ਵੀ ਲਿਆ &quot;ਭਾਈ ਇਹ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਐ?&quot; ਤਾਂ ਦਫਤਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਬੀਬੀ, ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਐ, ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਅਖਬਾਰ 'ਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਛਪਵਾਉਣਾ ਹੁੰਦੈ, ਉਹੀ ਦਿੰਦੇ ਐ।&quot; ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਘਰੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ &quot;ਲੈ ਬੱਚੇ, ਜੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਕਾਗਜ਼ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਈ ਦਿੰਦਾ, ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਕੋਈ ਜ਼ੁਲਮ ਐ।&quot;

{{gap}}ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੇਜਦਾ, ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇਹੀ ਸੋਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੋਮਵਾਰ ਮੈਂ 8-10 ਇਨਲੈਂਡ ਲੈਟਰ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਪੋਸਟ ਕਰ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਕੋਲ ਸੀ, ਕਾਰਬਨ ਪੇਪਰ ਨਾਲ ਇਕੋ ਵਾਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਡੇਢ ਦੋ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆਏ ਵੀ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰਿਜੈਕਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ। ਇਕ ਦੋ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਮੁੜ ਗਏ ਕਿ ਪਿੰਡ ਘਰ ਕੱਚਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਲੜਕੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਥੋੜਾ-ਬਹੁਤਾ ਨੁਕਸ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਦੇਖੀ ਸੀ, ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਆਮਦਨ ਇਕਦਮ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੇਰੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||36}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5r4c3ib5fsjd7y5hbux4imi2cfpzk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮੌਤੋਂ ਬੁਰਾ ਵਿਛੋੜਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72329</id>
    <revision>
      <id>217811</id>
      <timestamp>2026-05-13T16:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5030" sha1="fo9w3h9lysj34yxl9xv3h30785ippsx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਮਾਂ-ਬਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਰਚੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਤੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਹੜਾ ਮਾਂ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ &quot;ਪੁੱਤ! ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਇੰਨਾ ਖਰਚਾ ਕਰ ਰਿਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆ ਜਾਵਾਂਗੇ&quot; ਦੇ ਵੀ ਬੋਲ ਪੁੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ ਕਿ &quot;ਮਾਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਖਰਚੇ ਵਾਲੀ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁੜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਮਿਲ ਗਈ।&quot;

{{gap}}ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਲੇ ਕੁਆਟਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ &quot;ਪੁੱਤ! ਤੂੰ ਪੈਸੇ ਨਾ ਦੇਖ! ਤੇਰੀ ਤਨਖਾਹ ਈ ਬਹੁਤ ਐ। ਕੁੜੀ ਠੀਕ ਠਾਕ ਲਈਂ, ਭਾਵੇਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈ ਲਈਂ। ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਕੇਂਗਾ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੰਭਾਲ ਤਾਂ ਲਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦਫ਼ਤਰੋਂ ਆਏਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਅੱਗਾ ਤੱਗਾ ਕਰੇਗੀ। ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜੀ-ਜੀ ਕਰਦੀ ਫਿਰੇਗੀ। ਪੈਸੇ ਦਾ ਕੀ ਐ? ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਈ ਖਾਣੀਆਂ ਬੰਦ ਨੇ। ਨਾਲੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗਰਮ ਰੋਟੀ ਖਾਏਂਗਾ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਨੌਕਰੀ ਆਲੀ ਲੈ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਈ ਨਖਰਾ ਮਾਣ ਨੀਂ ਹੋਣਾ। ਸਵੇਰੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਭਾਜੜ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮਾੜੀ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਕਹੇਗੀ ਤੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਇਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਘਰ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਤਿੰਨ ਕਰ ਦਏਗੀ।&quot; ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ। ਮੈਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ &quot;ਮਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ। ਇਸਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਐ? ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।&quot; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਆਣਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨੋਂ ਕਿਤੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਦੋ ਕਮਾਉਣ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਡਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਂ ਕਿੰਨੀ ਸਿਆਣੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਵਕੀਲ ਵਾਂਗੂੰ ਤੱਤ ਕੱਢ ਕੇ ਕਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਅਣਜਾਣ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ &quot;ਮਾਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਹੁੰਦੀ ਐ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇਕ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੰਢਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਪਰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।&quot; ਹੁਣ ਵੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਟੀ.ਵੀ. ਜਾਂ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਝੁਕ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਲੀਮੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fo9w3h9lysj34yxl9xv3h30785ippsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮੌਤੋਂ ਬੁਰਾ ਵਿਛੋੜਾ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72330</id>
    <revision>
      <id>217812</id>
      <timestamp>2026-05-13T16:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5197" sha1="tg2qkj26t2tvl6chhxum0es17pgxt4r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦਿਲ ਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ &quot;ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ।&quot;

ਹਰ ਮਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਇਹ ਵੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਛੇਵੀਂ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਗਲੀ ਵਿਚ ਆਏ ਹਰੇਕ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਜਾਂ ਜੰਤਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ &quot;ਬਾਬੇ ਇਸ ਲੜਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ?&quot; ਇਸ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਚਾਅ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਇਕ ਵਾਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਡਿਤ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ &quot;ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਹੋਣਗੇ। ਦੋ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸ ਦਾ ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ।&quot; ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਸੱਚ ਰਹੀ। ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਗਣਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰੇ ਕਰਨੇ ਨੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਮੰਗਣਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕਸਬਾ ਬੁੱਲੋਵਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਕਲਰਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਧੜਾਧੜ ਫਾਰਮ ਭਰਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਲਗਵਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੜਕੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ &quot;ਮੈਂ ਮੰਮੀ-ਡੈਡੀ ਦੀ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਗਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।&quot; ਉਸਨੇ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਬਾਪੂ ਤਾਂ ਫੱਕਰ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਫਾਰਮ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਠਾਹ ਆਪਣਾ ਅੰਗੂਠਾ ਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਾਂ ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਫਾਰਮ ਭਰਕੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ &quot;ਬੇਟੇ ਮੈਂ ਨੀਂ ਲੈਣੀ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਗਰੀਬ ਦਾ ਪੈਸਾ ਆਵੇਗਾ, ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ! ਰਾਮ! ਰਾਮ! ਮੈਂ ਨੀਂ ਇਹ ਘੋਰ ਪਾਪ ਕਰਨਾ।&quot; ਅਖੀਰ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨੇ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||38}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tg2qkj26t2tvl6chhxum0es17pgxt4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ.pdf/59</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72331</id>
    <revision>
      <id>217818</id>
      <timestamp>2026-05-14T02:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="4edrtlahmbe94lv7f9ev9rm8wkpqkob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;'''{{larger|ਪਿੰਜਰੇ ਪਏ ਪੰਛੀ ਨੂੰ}}'''

ਸਭ ਅਦਾਲਤਾਂ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਨੇ
ਚੁੱਪ ਨੇ ਸਭ ਅਦਲੀ
ਦੱਸ ਤੇ ਸਹੀ ਮੈਨੂੰ
ਇਹ ਕਾਹਦੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਸਜ਼ਾ। 

ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਿਹਾ
ਮੇਰੀਆਂ ਵੀ
ਸੋਚਾਂ 'ਚ
ਇਕ ਘਰ ਹੈ
ਪਰ ਕੈਦ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ
ਡਾਢਾ ਹੀ ਲਗਦੈ ਡਰ ਹੈ।

ਉੱਡ ਜਾ ਤੂੰ ਭੋਲਿਆ ਪੰਛੀਆ
ਪਾ ਭੁਲੇਖਾ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ
ਭਰ ਕੇ ਪਰਾਂ 'ਚ ਪਰਵਾਜ਼
ਆਪਣੇ ਹਾਣ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਸਾ ਲੈ
ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ
ਜੰਗਲ 'ਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ ਲੈ।

 *****&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 59}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4edrtlahmbe94lv7f9ev9rm8wkpqkob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ.pdf/60</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72332</id>
    <revision>
      <id>217819</id>
      <timestamp>2026-05-14T02:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="l9vp6bfr137sv85mht86jnknybaqmpz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;'''{{larger|ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ}}'''

ਹੋਠਾਂ 'ਚੋਂ ਜਨਮਦੇ ਹਨ ਸ਼ਬਦ
ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਮੁਹਾਂਦਰੇ
ਅਕਸਰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮੁਹਾਂਦਰੇ
ਕਿਸੇ ਨੈਗੇਟਿਵ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ
ਸ਼ਬਦ ਇਹਨਾਂ ਮੁਹਾਂਦਰਿਆਂ ਨੂੰ
ਸਿਰਜਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੂਕ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਰਦੇ
ਕਦੇ ਦੋਸਤ, ਕਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ
ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਚਾਣ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ
ਕਦੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ
ਬੜਾ ਮਿੱਠਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਬਣ
ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ
ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਸਾਹਸ ਭਰਦਾ
ਹੋਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ
ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ।

ਕਦੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕੌੜੇ ਥੁੱਕ ਵਾਂਗ
ਗਲੇ 'ਚ ਆ ਅਟਕਦਾ
ਸਾਵੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ
ਕੁੜੱਤਣ 'ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ
ਤਿੱਖੀ ਸੂਲ ਬਣ ਅੱਡੀ 'ਚ ਚੁਭ
ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ
ਸਾਹ ਸੱਤ-ਹੀਣ ਜਿਹਾ ਕਰ ਜਾਂਦਾ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 60}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l9vp6bfr137sv85mht86jnknybaqmpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ.pdf/61</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72333</id>
    <revision>
      <id>217820</id>
      <timestamp>2026-05-14T02:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="hs6b5kjfc0hlarvb7a8el6xryof2gxn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ
ਇਕ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਖਲੋਤਾ
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਬਿਟ ਬਿਟ ਤਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ
ਨਾਹੀਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ
ਨਾਹੀਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ 
ਨਾਲ਼ੇ ਆਪ ਸਤਦਾ
ਨਾਲ਼ੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ।

ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਗੀਤ ਜਿਹਾ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਦਬ ਵੀ ਹੈ
ਅਦਾਬ ਵੀ ਹੈ
ਪਰ ਕਿਸੇ ਕੁਤਕੁਤਾੜੀ ਜਿਹਾ
ਨਾ ਚੋਹਲ ਹੈ ਨਾ ਸ਼ਰਾਰਤ ਹੈ।

ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੀ
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹਨ
ਪਰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ।

 *****&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 61}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hs6b5kjfc0hlarvb7a8el6xryof2gxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72334</id>
    <revision>
      <id>217840</id>
      <timestamp>2026-05-14T07:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ, ਉਧਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਰਾਤੀਂ 21 ਜਨਵਰੀ 196...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>217840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2252" sha1="q9mji5d5kkrze2hpj4r1ktcp3b9c8qb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ
ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ, ਉਧਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਰਾਤੀਂ 21 ਜਨਵਰੀ
1963 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰਾਹੀਂ ਚੌਕੰਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਬਾਲਾਗੋਡਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਦੋ
ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਗਾਲੇ (Galle) ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਸਵੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਲਿਆਂਦਾ
ਗਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ
 ਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਟਾਹੈਨਾ (Kotahena) ਸਥਿਤ ਨਵੇਂ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪਈ ਸੀ ਕਿ
ਸਾਈਟ ਰੀਡਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਰਮਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ
ਦਿੱਤਾ “ ਜਨਾਬ ਜੱਦੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਢੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਨਾਲ ਪੰਗਾ
ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।”
118&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9mji5d5kkrze2hpj4r1ktcp3b9c8qb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217847</id>
      <parentid>217840</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T08:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="eukgylic2rv8w89hfhtz66cfpfshg4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|117||}}&lt;/noinclude&gt;ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ
ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ, ਉਧਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਰਾਤੀਂ 21 ਜਨਵਰੀ
1963 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰਾਹੀਂ ਚੌਕੰਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਬਾਲਾਗੋਡਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਦੋ
ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਗਾਲੇ (Galle) ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਸਵੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਲਿਆਂਦਾ
ਗਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।

{{gap}}ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਟਾਹੈਨਾ (Kotahena) ਸਥਿਤ ਨਵੇਂ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪਈ ਸੀ ਕਿ
ਸਾਈਟ ਰੀਡਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਰਮਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ
ਦਿੱਤਾ “ ਜਨਾਬ ਜੱਦੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਢੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਨਾਲ ਪੰਗਾ
ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।”&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eukgylic2rv8w89hfhtz66cfpfshg4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217853</id>
      <parentid>217847</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>217853</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="ctmvud1y8f2b2lb7lb7qgzfwzidgobd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|118||}}&lt;/noinclude&gt;ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ
ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ, ਉਧਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਰਾਤੀਂ 21 ਜਨਵਰੀ
1963 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਰਾਹੀਂ ਚੌਕੰਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਬਾਲਾਗੋਡਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਦੋ
ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਗਾਲੇ (Galle) ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਸਵੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੈਂਡਪਾਸ ਥਾਣੇ ਲਿਆਂਦਾ
ਗਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।

{{gap}}ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਟਾਹੈਨਾ (Kotahena) ਸਥਿਤ ਨਵੇਂ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪਈ ਸੀ ਕਿ
ਸਾਈਟ ਰੀਡਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਰਮਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ
ਦਿੱਤਾ “ ਜਨਾਬ ਜੱਦੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਢੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਨਾਲ ਪੰਗਾ
ਲੈਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।”&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ctmvud1y8f2b2lb7lb7qgzfwzidgobd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:Prasidh Hindustani.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>72335</id>
    <revision>
      <id>217844</id>
      <timestamp>2026-05-14T07:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>217844</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="fa3thmrrtur8tgf9tq2nda0ov4iqe6j" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q123411855
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;-&quot; 3=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 4=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 5=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 6=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 7=&quot;9&quot; 147to148=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer={{rh||-{{{pagenum}}}-}}
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>fa3thmrrtur8tgf9tq2nda0ov4iqe6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217845</id>
      <parentid>217844</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T07:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>217845</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="31h8ufallciy2b44sla9lst62qsosw0" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q123411855
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਕਵਰ&quot; 2=&quot;-&quot; 3=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 4=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; 5=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 6=&quot;ਤਸਵੀਰ&quot; 7=&quot;9&quot; 147to148=&quot;-&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer={{rh||-{{{pagenum}}}-}}
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>31h8ufallciy2b44sla9lst62qsosw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72336</id>
    <revision>
      <id>217855</id>
      <timestamp>2026-05-14T11:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{center|{{x-larger|ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਭੂਤ}}}} ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਅੱਧੇੜ ਉਮਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਨੂੰ ਅ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>217855</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6021" sha1="nj8phfsjhd707xcxg3kxiiypvitwhno" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|119||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਭੂਤ}}}}
ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ
ਅੱਧੇੜ ਉਮਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ
ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਮੇਜ ਦੇ
ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ
ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ
ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੇਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ
ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ (ਹਸਪਤਾਲ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਰਹੀ
ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚਾਲਢਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ
ਵੇਖਿਆ |
ਭੂਤ ਕੀ ਹੈ ?
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ
ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ “ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ,
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ
ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੱਡੇ
-ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਪਾਚਣ ਕਿਰਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਜਿਉਂਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ, ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਰੂਹਾਂ
ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਬਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗ
ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਤੰਤੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ “ਰੂਹ” ਵਾਸਤੇ ਸੁਚੇਤ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ
ਆਪਾਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ
ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਰਾਤ ਨੂੰ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾ ਡਿੱਗਣਾ ਇਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰੂਹਾਂ&quot; ਬਾਰੇ 11 ਵਜੇ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਆਰਾਮ
ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ
ਅਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਰਦਾ
ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਭੂਤ” (ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ) ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਂ ਸਬੰਧੀ
ਭੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦਾ ਹੀ ਖਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ
ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਤ ਕੋਈ ਭੇਦ ਭਰੀ “ਰੂਹ”&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nj8phfsjhd707xcxg3kxiiypvitwhno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217857</id>
      <parentid>217855</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>217857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6084" sha1="bmt7uxm6z9hsxtoavwa8n78wfebej1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|119||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਭੂਤ}}}}
{{gap}}ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ
ਅੱਧੇੜ ਉਮਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ
ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਮੇਜ ਦੇ
ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ
ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ
ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੇਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ
ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ।

{{gap}}ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ (ਹਸਪਤਾਲ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਰਹੀ
ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚਾਲਢਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ
ਵੇਖਿਆ। 

'''ਭੂਤ ਕੀ ਹੈ ?'''

{{gap}}ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ
ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ “ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ,
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ
ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੱਡੇ
-ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਪਾਚਣ ਕਿਰਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਜਿਉਂਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ, ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਰੂਹਾਂ
ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਬਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗ
ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਤੰਤੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ “ਰੂਹ” ਵਾਸਤੇ ਸੁਚੇਤ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ
ਆਪਾਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ
ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾ ਡਿੱਗਣਾ ਇਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰੂਹਾਂ&quot; ਬਾਰੇ 11 ਵਜੇ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਆਰਾਮ
ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ
ਅਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਰਦਾ
ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਭੂਤ” (ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ) ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

'''ਭੂਤਾਂ ਸਬੰਧੀ'''

{{gap}}ਭੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦਾ ਹੀ ਖਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ
ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਤ ਕੋਈ ਭੇਦ ਭਰੀ “ਰੂਹ”&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bmt7uxm6z9hsxtoavwa8n78wfebej1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>217859</id>
      <parentid>217857</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T11:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>217859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6085" sha1="40v3fvelnj4l8ai8foycf2031etlek1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|119||}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਭੂਤ}}}}
{{gap}}ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ
ਅੱਧੇੜ ਉਮਰ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ
ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਮੇਜ ਦੇ
ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ
ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੇ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ
ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੇਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ
ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ।

{{gap}}ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ (ਹਸਪਤਾਲ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਰਹੀ
ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਿਨ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚਾਲਢਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ
ਵੇਖਿਆ। 

'''ਭੂਤ ਕੀ ਹੈ ?'''

{{gap}}ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ
ਮਿਸਟਰ ਇਲੀਜਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ “ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ,
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ
ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੱਡੇ
-ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਪਾਚਣ ਕਿਰਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਜਿਉਂਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ, ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਰੂਹਾਂ
ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਬਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗ
ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੱਠਿਆਂ ਅਤੇ ਤੰਤੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ “ਰੂਹ” ਵਾਸਤੇ ਸੁਚੇਤ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ
ਆਪਾਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ
ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾ ਡਿੱਗਣਾ ਇਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰੂਹਾਂ&quot; ਬਾਰੇ 11 ਵਜੇ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਆਰਾਮ
ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਥਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ
ਅਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਰਦਾ
ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਭੂਤ” (ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ) ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

'''ਭੂਤਾਂ ਸਬੰਧੀ'''

{{gap}}ਭੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਇਕੱਲੇ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦਾ ਹੀ ਖਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ
ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਤ ਕੋਈ ਭੇਦ ਭਰੀ “ਰੂਹ”&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>40v3fvelnj4l8ai8foycf2031etlek1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>