ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 8843 223547 64779 2026-06-27T17:22:52Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 223547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{dhr|18em}} {{center|{{xxxx-larger| ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ}}}} {{dhr|6em}}<noinclude></noinclude> srtrldp6o5xkyzbotm6u0gj9uwovgrx 250 21733 223589 52821 2026-06-28T06:27:31Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੫੯}}</noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}} </br> {{xx-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}} {{center|ਰਾਗੁ ਗੋਂਡ ਚਉਪਦੇ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੧॥}} ਜੇ ਮਨਿ ਚਿਤਿ ਆਸ ਰਖਹਿ ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਤਾ ਮਨ ਚਿੰਦੇ ਅਨੇਕ ਅਨੇਕ ਫਲ ਪਾਈ॥ ਹਰਿ ਜਾਣੈ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜੋ ਜੀਇ ਵਰਤੈ ਪ੍ਰਭੁ ਘਾਲਿਆ ਕਿਸੈ ਕਾ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਨ ਗਵਾਈ॥ ਹਰਿ ਤਿਸ ਕੀ ਆਸ ਕੀਜੈ ਮਨ ਮੇਰੇ ਜੋ ਸਭ ਮਹਿ ਸੁਆਮੀ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਆਸਾ ਕਰਿ ਜਗਦੀਸ ਗੁਸਾਈ॥ ਜੋ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਆਸ ਅਵਰ ਕਾਹੂ ਕੀ ਕੀਜੈ ਸਾ ਨਿਹਫਲ ਆਸ ਸਭ ਬਿਰਥੀ ਜਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਦੀਸੈ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਕੁਟੰਬੁ ਸਭੁ ਮਤ ਤਿਸ ਕੀ ਆਸ ਲਗਿ ਜਨਮੁ ਗਵਾਈ॥ ਇਨ੍ਹ ਕੈ ਕਿਛੁ ਹਾਥਿ ਨਹੀ ਕਹਾ ਕਰਹਿ ਇਹਿ ਬਪੁੜੇ ਇਨ੍ਹ ਕਾ ਵਾਹਿਆ ਕਛੁ ਨ ਵਸਾਈ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਆਸ ਕਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਪੁਨੇ ਕੀ ਜੋ ਤੁਝੁ ਤਾਰੈ ਤੇਰਾ ਕੁਟੰਬੁ ਸਭੁ ਛਡਾਈ॥੨॥ ਜੇ ਕਿਛੁ ਆਸ ਅਵਰ ਕਰਹਿ ਪਰਮਿਤ੍ਰੀ ਮਤ ਤੂੰ ਜਾਣਹਿ ਤੇਰੈ ਕਿਤੈ ਕੰਮਿ ਆਈ॥ ਇਹ ਆਸ ਪਰਮਿਤ੍ਰੀ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਹੈ ਖਿਨ ਮਹਿ ਝੂਠੁ ਬਿਨਸਿ ਸਭ ਜਾਈ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਆਸਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਚੇ ਕੀ ਜੋ ਤੇਰਾ ਘਾਲਿਆ ਸਭੁ ਥਾਇ ਪਾਈ॥੩॥ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਸਭ ਤੇਰੀ<noinclude></noinclude> 0y5as9y8un79a0t5ijinbu6zzez6qze 250 21737 223590 52825 2026-06-28T06:53:28Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੬੦}}</noinclude>ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਜੈਸੀ ਤੂ ਆਸ ਕਰਾਵਹਿ ਤੈਸੀ ਕੋ ਆਸ ਕਰਾਈ॥ ਕਿਛੁ ਕਿਸੀ ਕੈ ਹਥਿ ਨਾਹੀ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਐਸੀ ਮੇਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਬੂਝ ਬੁਝਾਈ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕੀ ਆਸ ਤੂ ਜਾਣਹਿ ਹਰਿ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਹਰਿ ਦਰਸਨਿ ਤ੍ਰਿਪਤਾਈ॥੪॥੧॥ ਗੋਂਡ ਮਹਲਾ ੪॥ ਐਸਾ ਹਰਿ ਸੇਵੀਐ ਨਿਤ ਧਿਆਈਐ ਜੋ ਖਿਨ ਮਹਿ ਕਿਲਵਿਖ ਸਭਿ ਕਰੇ ਬਿਨਾਸਾ॥ ਜੇ ਹਰਿ ਤਿਆਗਿ ਅਵਰ ਕੀ ਆਸ ਕੀਜੈ ਤਾ ਹਰਿ ਨਿਹਫਲ ਸਭ ਘਾਲ ਗਵਾਸਾ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਸੇਵਿਹੁ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸੁਆਮੀ ਜਿਸੁ ਸੇਵਿਐ ਸਭ ਭੁਖ ਲਹਾਸਾ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਊਪਰਿ ਕੀਜੈ ਭਰਵਾਸਾ॥ ਜਹ ਜਾਈਐ ਤਹ ਨਾਲਿ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਹਰਿ ਅਪਨੀ ਪੈਜ ਰਖੈ ਜਨ ਦਾਸਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੇ ਅਪਨੀ ਬਿਰਥਾ ਕਹਹੁ ਅਵਰਾ ਪਹਿ ਤਾ ਆਗੈ ਅਪਨੀ ਬਿਰਥਾ ਬਹੁ ਬਹੁਤੁ ਕਢਾਸਾ॥ ਅਪਨੀ ਬਿਰਥਾ ਕਹਹੁ ਹਰਿ ਅਪੁਨੇ ਸੁਆਮੀ ਪਹਿ ਜੋ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਦੂਖ ਤਤਕਾਲ ਕਟਾਸਾ॥ ਸੋ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭੁ ਛੋਡਿ ਅਪਨੀ ਬਿਰਥਾ ਅਵਰਾ ਪਹਿ ਕਹੀਐ ਅਵਰਾ ਪਹਿ ਕਹਿ ਮਨ ਲਾਜ ਮਰਾਸਾ॥੨॥ ਜੋ ਸੰਸਾਰੈ ਕੇ ਕੁਟੰਬ ਮਿਤ੍ਰ ਭਾਈ ਦੀਸਹਿ ਮਨ ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਭਿ ਅਪਨੈ ਸੁਆਇ ਮਿਲਾਸਾ॥ ਜਿਤੁ ਦਿਨਿ ਉਨ੍ਹ ਕਾ ਸੁਆਉ ਹੋਇ ਨ ਆਵੈ ਤਿਤੁ ਦਿਨਿ ਨੇੜੈ ਕੋ ਨ ਢੁਕਾਸਾ॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਅਪਨਾ ਹਰਿ ਸੇਵਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਜੋ ਤੁਧੁ ਉਪਕਰੈ ਦੂਖਿ ਸੁਖਾਸਾ॥੩॥ ਤਿਸ ਕਾ ਭਰਵਾਸਾ ਕਿਉ ਕੀਜੈ ਮਨ ਮੇਰੇ ਜੋ ਅੰਤੀ ਅਉਸਰਿ ਰਖਿ ਨ ਸਕਾਸਾ॥ ਹਰਿ ਜਪੁ ਮੰਤੁ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਲੈ ਜਾਪਹੁ ਤਿਨ੍ਹ ਅੰਤਿ ਛਡਾਏ ਜਿਨ੍ਹ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਚਿਤਾਸਾ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਹਰਿ ਸੰਤਹੁ ਇਹੁ ਛੂਟਣ ਕਾ ਸਾਚਾ ਭਰਵਾਸਾ॥੪॥੨॥ ਗੋਂਡ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਸਦਾ ਹੋਇ ਅਨੰਦੁ ਸੁਖੁ ਅੰਤਰਿ ਸਾਂਤਿ ਸੀਤਲ ਮਨੁ ਅਪਨਾ॥ ਜੈਸੇ ਸਕਤਿ ਸੂਰੁ ਬਹੁ ਜਲਤਾ ਗੁਰ ਸਸਿ ਦੇਖੇ ਲਹਿ ਜਾਇ ਸਭ ਤਪਨਾ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅਨਦਿਨੁ ਧਿਆਇ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਜਪਨਾ॥ ਜਹਾ ਕਹਾ ਤੁਝੁ ਰਾਖੈ ਸਭ ਠਾਈ ਸੋ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਤੂ ਅਪਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾ ਮਹਿ ਸਭਿ ਨਿਧਾਨ ਸੋ ਹਰਿ ਜਪਿ ਮਨ ਮੇਰੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜਿ ਲਹਹੁ ਹਰਿ ਰਤਨਾ॥ ਜਿਨ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ਤਿਨ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਤਿਨ ਕੇ ਚਰਣ ਮਲਹੁ ਹਰਿ ਦਸਨਾ॥੨॥ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣਿ ਰਾਮ ਰਸੁ ਪਾਵਹੁ ਓਹੁ ਊਤਮੁ ਸੰਤੁ ਭਇਓ ਬਡ ਬਡਨਾ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਹਰਿ ਆਪਿ ਵਧਾਈ ਓਹੁ<noinclude></noinclude> qxv53p8okghemcoxxswi3ly5gks5ven 250 22777 223559 223505 2026-06-27T20:31:23Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>ਲੱਖਣਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਅਯਾਣੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ 'ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ' ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਰਮੁਖ ਦੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਸੁਰਤਿ ਖੇੜੇ ਨੂੰ ਯੋਗ ਥੀਂ, ਹੱਬ ਆਈਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਥੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਅਮੁੱਲ੍ਯ 'ਆਵੇਸ਼ੀ ਹਾਲਤ' ਦੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪ ਦਾ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ{{bar|1}} {{left|<poem>"ਤਨ ਮਨ ਮੇਰਾ ਖੇੜਾ, "ਖਿੜਨ ਖਿੜਾਵਣ ਬਾਝੋਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰਤ ਨਹਿਂ ਕਾਈ।"{{gap}}[ਸਫਾ੪੪</poem>|3em}} {{gap}}ਇਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਖਿਆਲ ਆਪ ਦਾ 'ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ' ਵਿਚ ਜੁੜਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਚਸ਼ਮੇ ਸਾਰੇ ਸਾਫ, ਸੁਗੰਧਿਤ, ਨਿਰਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹਾਏ! ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਕਾਲਾ, ਭੈੜਾ, ਬੂਦਾਰ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਞ ਧੁਰਾਂ ਥੀਂ ਕਿਉਂ ਰੂਪ ਵਟਾ ਆਇਆ? ਇਹ ਚਸ਼ਮਾ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਦਿੱਸਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਧੁਰ ਥੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ, ਆਪਾ ਵਾਰ ਕੇ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਥੀਂ ਵਿਗੜਕੇ, ਦਾਰੂ ਰੂਪ ਬਣ ਕੇ, ਇਸ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਯਾ ਕਿ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰੇ, ਆਪਾ ਮੈਲਾ<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੩{{bar|1}}}}</noinclude> sops2j0wqi7yjujbyq20cz5ud79wdh1 250 22780 223552 223510 2026-06-27T19:54:31Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖ਼ਲਕ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ:{{bar|1}} {{gap}}"ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ {{gap|4em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, {{gap}}'ਅਨੰਤ ਰਹਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਭੀ ਉਤੇ {{gap|4em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ"। {{right|[ਸਫਾ ੬੧}} {| | {{gap}}ਡੇਹਰਾਦੂਨ | rowspan=2|{{brace2|4|r}}{{overfloat right|depth=30em|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ}} |- | ੧੪ ਜੁਲਾਈ ੧੯੨੫ |} </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੪{{bar|1}}}}</noinclude> bkroaf8mj01v51jvdel890adqe92riq 223553 223552 2026-06-27T19:56:41Z Rajdeep ghuman 714 223553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖ਼ਲਕ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ:{{bar|1}} {{gap}}"ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ {{gap|4em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, {{gap}}'ਅਨੰਤ ਰਹਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਭੀ ਉਤੇ {{gap|4em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ"। {{right|[ਸਫਾ ੬੧}} {| | {{gap}}ਡੇਹਰਾਦੂਨ | rowspan=2|{{brace2|4|r}}{{overfloat right|depth=30em|{{larger|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ}}}} |- | ੧੪ ਜੁਲਾਈ ੧੯੨੫ |} </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੪{{bar|1}}}}</noinclude> 3ogqsthjoij04ibenxiuptgkdxzof89 223554 223553 2026-06-27T19:57:43Z Rajdeep ghuman 714 223554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖ਼ਲਕ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ:{{bar|1}} {{gap}}"ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ {{gap|4em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, {{gap}}'ਅਨੰਤ ਰਹਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਭੀ ਉਤੇ {{gap|4em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ"। {{right|[ਸਫਾ ੬੧}} {| | {{gap}}ਡੇਹਰਾਦੂਨ | rowspan=2|{{brace2|4|r}}{{overfloat right|depth=10em|{{larger|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ}}}} |- | ੧੪ ਜੁਲਾਈ ੧੯੨੫ |} </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੪{{bar|1}}}}</noinclude> 93uomc8tg4bqv17syp6v2ruj6kth1ab 223555 223554 2026-06-27T19:58:41Z Rajdeep ghuman 714 223555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖ਼ਲਕ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ:{{bar|1}} {{gap}}"ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ {{gap|4em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, {{gap}}'ਅਨੰਤ ਰਹਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਭੀ ਉਤੇ {{gap|4em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ"। {{right|[ਸਫਾ ੬੧}} {| | {{gap}}ਡੇਹਰਾਦੂਨ | rowspan=2|{{brace2|4|r}}{{overfloat right|depth=20em|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ}} |- | ੧੪ ਜੁਲਾਈ ੧੯੨੫ |} </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੪{{bar|1}}}}</noinclude> qrpimdxobbty13vv1ftt62r7e52vnaw 250 22783 223560 223514 2026-06-27T20:32:56Z Rajdeep ghuman 714 223560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ'''}}}} {{rh|{{underline|ਸਿਰਲੇਖ}}||{{underline|ਪੰਨਾ}}}} {{rh|ਮੁਖਬੰਧ||੩}} {{rh|ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ||३०}} {{rh|੧. ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ||੩੧}} {{rh|ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ||੩੨}} {{rh|ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ||੩੨}} {{rh|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ||੩੩}} {{rh|ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ||੩੪}} {{rh|ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ||੩੪}} {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ||੩੫}} {{rh|ਵਧ ਪਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ||੩੫}} {{rh|ਮਹਿੰਦੀ||੩੬}} {{rh|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ-||੩੭}} {{rh|ਫੁਹਾਰਾ||੩੭}} {{rh|ਪੀਤਮ ਛੁਹ||੩੮}} {{rh|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ||੩੮}} {{rh|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ||੩੯}} {{rh|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ||੪੩}} {{rh|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ||੪੩}} {{rh|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ||੪੪}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੪{{bar|1}}}}</noinclude> i97mriwcw023a98lytuu5zs3jhqlcs1 223562 223560 2026-06-27T20:33:57Z Rajdeep ghuman 714 223562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ'''}}}} {{rh|{{underline|ਸਿਰਲੇਖ}}||{{underline|ਪੰਨਾ}}}} {{rh|ਮੁਖਬੰਧ||੩}} {{rh|ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ||३०}} {{rh|੧. ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ||੩੧}} {{rh|ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ||੩੨}} {{rh|ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ||੩੨}} {{rh|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ||੩੩}} {{rh|ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ||੩੪}} {{rh|ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ||੩੪}} {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ||੩੫}} {{rh|ਵਧ ਪਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ||੩੫}} {{rh|ਮਹਿੰਦੀ||੩੬}} {{rh|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ-||੩੭}} {{rh|ਫੁਹਾਰਾ||੩੭}} {{rh|ਪੀਤਮ ਛੁਹ||੩੮}} {{rh|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ||੩੮}} {{rh|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ||੩੯}} {{rh|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ||੪੩}} {{rh|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ||੪੩}} {{rh|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ||੪੪}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੫{{bar|1}}}}</noinclude> muro6p6rlwnpxpebmgjctueb3grfqwi 223563 223562 2026-06-27T20:59:31Z Rajdeep ghuman 714 223563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ'''}}}} <center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੁਖਬੰਧ|ਮੁਖਬੰਧ || ੩ |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|| ੩੦]] |- | ੧|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ|ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ || ੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਹਸਰਤਾਂ|ਹਸਰਤਾਂ || ੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਿਵੇਂ ਰਿਝਾਵਾਂ|ਕਿਵੇਂ ਰਿਝਾਵਾਂ || ੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪਪੀਹਾ!|ਪਪੀਹਾ! || ੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅੰਦਰ ਦਾ ਚੋਰ|ਅੰਦਰ ਦਾ ਚੋਰ || ੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਹਾਇ! ਨਾ ਤੋੜ|ਹਾਇ! ਨਾ ਤੋੜ || ੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸਾਕੀ ਨੂੰ|ਸਾਕੀ ਨੂੰ || ੧੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਤੇਰੀ ਯਾਦ|ਤੇਰੀ ਯਾਦ || ੧੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸੰਭਲ ਕੇ|ਸੰਭਲ ਕੇ || ੧੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਦੋਹੜਾ|ਦੋਹੜਾ || ੧੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ|ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ || ੧੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸਾਡਾ ਮੇਲ|ਸਾਡਾ ਮੇਲ || ੧੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੀ ਡਿੱਠਾ?|ਕੀ ਡਿੱਠਾ? || ੨੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?|ਮਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂ? || ੨੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰੀ! ਪਿੰਜਰਾ ਬੇਸ਼ਕ ਖੋਲ੍ਹ|ਸ਼ਿਕਾਰੀ! ਪਿੰਜਰਾ ਬੇਸ਼ਕ ਖੋਲ੍ਹ || ੨੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਰਾਹੀ ਨੂੰ|ਰਾਹੀ ਨੂੰ || ੨੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੇਅੰਤ|ਬੇਅੰਤ || ੨੬]] |} </center> {{rh|੧. ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ||੩੧}} {{rh|ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ||੩੨}} {{rh|ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ||੩੨}} {{rh|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ||੩੩}} {{rh|ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ||੩੪}} {{rh|ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ||੩੪}} {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ||੩੫}} {{rh|ਵਧ ਪਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ||੩੫}} {{rh|ਮਹਿੰਦੀ||੩੬}} {{rh|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ-||੩੭}} {{rh|ਫੁਹਾਰਾ||੩੭}} {{rh|ਪੀਤਮ ਛੁਹ||੩੮}} {{rh|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ||੩੮}} {{rh|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ||੩੯}} {{rh|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ||੪੩}} {{rh|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ||੪੩}} {{rh|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ||੪੪}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੫{{bar|1}}}}</noinclude> m408b7qgx1zvm7uhvf60ct09lxwnhrm 223564 223563 2026-06-27T21:08:46Z Rajdeep ghuman 714 223564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ'''}}}} <center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੁਖਬੰਧ|ਮੁਖਬੰਧ || ੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|| ੩੦]] |- | ੧|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ|ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ || ੩੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਹਸਰਤਾਂ|ਹਸਰਤਾਂ || ੩੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਿਵੇਂ ਰਿਝਾਵਾਂ|ਕਿਵੇਂ ਰਿਝਾਵਾਂ || ੩੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪਪੀਹਾ!|ਪਪੀਹਾ! || ੩੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅੰਦਰ ਦਾ ਚੋਰ|ਅੰਦਰ ਦਾ ਚੋਰ || ੩੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਹਾਇ! ਨਾ ਤੋੜ|ਹਾਇ! ਨਾ ਤੋੜ || ੩੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸਾਕੀ ਨੂੰ|ਸਾਕੀ ਨੂੰ || ੩੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਤੇਰੀ ਯਾਦ|ਤੇਰੀ ਯਾਦ || ੩੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸੰਭਲ ਕੇ|ਸੰਭਲ ਕੇ || ੩੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਦੋਹੜਾ|ਦੋਹੜਾ || ੩੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ|ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ || ੩੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸਾਡਾ ਮੇਲ|ਸਾਡਾ ਮੇਲ || ੩੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੀ ਡਿੱਠਾ?|ਕੀ ਡਿੱਠਾ? || ੩੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?|ਮਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂ? || ੩੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰੀ! ਪਿੰਜਰਾ ਬੇਸ਼ਕ ਖੋਲ੍ਹ|ਸ਼ਿਕਾਰੀ! ਪਿੰਜਰਾ ਬੇਸ਼ਕ ਖੋਲ੍ਹ || ੪੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਰਾਹੀ ਨੂੰ|ਰਾਹੀ ਨੂੰ || ੪੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੇਅੰਤ|ਬੇਅੰਤ || ੪੪]] |} </center> {{rh|੧. ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ {{rh|ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ {{rh|ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ {{rh|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ {{rh|ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ {{rh|ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ {{rh|ਵਧ ਪਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ {{rh|ਮਹਿੰਦੀ {{rh|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ- {{rh|ਫੁਹਾਰਾ {{rh|ਪੀਤਮ ਛੁਹ {{rh|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ {{rh|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ {{rh|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ {{rh|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ {{rh|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੫{{bar|1}}}}</noinclude> mdwzr5k1zwvbxp8u3re2pix2f47ea2z 223565 223564 2026-06-27T21:24:35Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ'''}}}} <center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੁਖਬੰਧ|ਮੁਖਬੰਧ || ੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|ਵਿਛੁੜੀ ਕੂੰਜ|| ੩੦]] |- | ੧|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ|ਰਸ-ਰੰਗ ਛੁਹ || ੩੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ|ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ || ੩੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ|ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ || ੩੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ || ੩੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ|ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ || ੩੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ|ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ || ੩੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ|ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ || ੩੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ|ਵਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ || ੩੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮਹਿੰਦੀ|ਮਹਿੰਦੀ || ੩੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ-|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ- || ੩੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਫੁਹਾਰਾ|ਫੁਹਾਰਾ || ੩੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੀਤਮ ਛੁਹ|ਪੀਤਮ ਛੁਹ || ੩੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ || ੩੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ || ੩੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ || ੪੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ|| ੪੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ || ੪੪]] |} </center>{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੫{{bar|1}}}}</noinclude> fjmtwd4yk7fs077mq90zllovun8ysh7 250 22786 223561 223518 2026-06-27T20:33:31Z Rajdeep ghuman 714 223561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{underline|ਸਿਰਲੇਖ}}||{{underline|ਪੰਨਾ}}}} {{rh|ਕੰਡੇ||੪੫}} {{rh|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-||੪੫}} {{rh|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ||੪੬}} {{rh|੨.ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ||੪੭}} {{rh|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ ||੪੯}} {{rh|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ||੪੯}} {{rh|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ||੫੦}} {{rh|੩.ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ||੫੧}} {{rh|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ||ਪ੨}} {{rh|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ||ਪ੨}} {{rh|ਡੱਲ||੫੪}} {{rh|ਨਸੀਮ ਬਾਗ||੫੫}} {{rh|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ||੫੫}} {{rh|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ||੫੭}} {{rh|ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ||੫੭}} {{rh|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼||੫੯}} {{rh|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-||੬੦}} {{rh|ਅਨੰਤ ਨਾਗ||੬੦}} {{rh|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ||੬੧}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੬{{bar|1}}}}</noinclude> 0culsreycyvmt6w2dyvbwijvdrwneaf 223566 223561 2026-06-27T21:43:45Z Rajdeep ghuman 714 223566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਡੇ|ਕੰਡੇ || ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|| ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|| ੪੬]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ|ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ || ੪੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ || ੫੦]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ || ੫੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮਹਿੰਦੀ|ਮਹਿੰਦੀ || ੫੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ-|ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ- || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਫੁਹਾਰਾ|ਫੁਹਾਰਾ || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੀਤਮ ਛੁਹ|ਪੀਤਮ ਛੁਹ || ੪੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ|ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ || ੪੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ|‘ਕਵਿ-ਰੰਗ’ ਸੁੰਦਰਤਾ || ੫੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ|ਛੁਹ ਗ਼ੈਰੀ || ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ|ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ|| ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ|ਫੁੱਲ ਤੇ ਯੋਗੀ || ੬੧]] |} </center>{{nop}} ||ਪ੨}} {{rh|||ਪ੨}} {{rh|ਡੱਲ||੫੪}} {{rh|ਨਸੀਮ ਬਾਗ||੫੫}} {{rh|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ||੫੫}} {{rh|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ||੫੭}} {{rh|ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ||੫੭}} {{rh|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼||੫੯}} {{rh|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-||੬੦}} {{rh|ਅਨੰਤ ਨਾਗ||੬੦}} {{rh|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ||੬੧}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੬{{bar|1}}}}</noinclude> gkxdaa3aevn3l3458qk9wqngfuv2ljz 223567 223566 2026-06-27T21:54:45Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਡੇ|ਕੰਡੇ || ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|| ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|| ੪੬]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ|ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ || ੪੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ || ੫੦]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ || ੫੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਡੱਲ|ਡੱਲ|| ੫੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼|ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼ || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ || ੫੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ|ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ || ੫੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼ || ੫੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ- || ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਨਾਗ|ਅਨੰਤ ਨਾਗ|| ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੬੧]] |} </center>{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੬{{bar|1}}}}</noinclude> ejj2v2uz66sainy49hytbi3v2l98u84 250 22789 223568 223521 2026-06-27T21:56:40Z Rajdeep ghuman 714 223568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਡੇ|ਕੰਡੇ || ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|| ੪੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|| ੪੬]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ|ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ || ੪੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੪੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ || ੫੦]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ || ੫੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ || ੫੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਡੱਲ|ਡੱਲ|| ੫੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼|ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼ || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ || ੫੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ || ੫੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ|ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ || ੫੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼ || ੫੯]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ- || ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਨਾਗ|ਅਨੰਤ ਨਾਗ|| ੬੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੬੧]] |} </center>{{nop}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ||੬੧}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ||੬੨}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ||੬੩}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ||੬੩}} {{rh|ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ||੬੪}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ||੬੫}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼||੬੬}} {{rh|ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ||੬੭}} {{rh|ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ||੬੮}} {{rh|ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ||੭੦}} {{rh|ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ||੭੦}} {{rh|ਪਹਿਲ ਗਾਮ||੭੧}} {{rh|ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭਯਤਾ||੭੧}} {{rh|ਗੁਲਮਰਗ||੭੨}} {{rh|ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ||੭੩}} {{rh|ਗਾਂਧਰ ਬਲ||੭੪}} {{rh|ਵੁੱਲਰ||੭੫}} {{rh|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ||੭੬}} {{rh|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ||੭੬}} {{rh|ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ||੭੯}}<noinclude>{{center|-੨੭-}}</noinclude> 8jxaqpdaqful9wwly7em85jvus5c5ja 223569 223568 2026-06-27T22:01:53Z Rajdeep ghuman 714 223569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਡੇ|ਕੰਡੇ || ੬੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|| ੬੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|| ੬੩]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ|ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ || ੬੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੬੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੬੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ || ੬੬]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ || ੬੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ || ੬੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ || ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਡੱਲ|ਡੱਲ|| ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼|ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ || ੭੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ|ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ || ੭੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼ || ੭੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ- || ੭੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਨਾਗ|ਅਨੰਤ ਨਾਗ|| ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੮]] |} </center>{{nop}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ||੬੧}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ||੬੨}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ||੬੩}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ||੬੩}} {{rh|ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ||੬੪}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ||੬੫}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼||੬੬}} {{rh|ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ||੬੭}} {{rh|ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ||੬੮}} {{rh|ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ||੭੦}} {{rh|ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ||੭੦}} {{rh|ਪਹਿਲ ਗਾਮ||੭੧}} {{rh|ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭਯਤਾ||੭੧}} {{rh|ਗੁਲਮਰਗ||੭੨}} {{rh|ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ||੭੩}} {{rh|ਗਾਂਧਰ ਬਲ||੭੪}} {{rh|ਵੁੱਲਰ||੭੫}} {{rh|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ||੭੬}} {{rh|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ||੭੬}} {{rh|ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ||੭੯}}<noinclude>{{center|-੨੭-}}</noinclude> jjl0g6g1zr4p6v1iolw51dgmi5yn7yz 223570 223569 2026-06-27T22:03:12Z Rajdeep ghuman 714 223570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਡੇ|ਕੰਡੇ || ੬੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਲ ਨੂੰ-|| ੬੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ|| ੬੩]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ|ਪੱਬਰ ਕੰਬਣੀਆਂ || ੬੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੬੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ|ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ || ੬੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ|ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ || ੬੬]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਜ਼ਾਰੇ || ੬੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ|ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ || ੬੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ|ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰੀ || ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਡੱਲ|ਡੱਲ|| ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼|ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ|ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ|ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ || ੭੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ|ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ || ੭੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼ || ੭੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ- || ੭੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਨਾਗ|ਅਨੰਤ ਨਾਗ|| ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੮]] |} </center>{{nop}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ||੬੧}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ||੬੨}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ||੬੩}} {{rh|ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ||੬੩}} {{rh|ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ||੬੪}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ||੬੫}} {{rh|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼||੬੬}} {{rh|ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ||੬੭}} {{rh|ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ||੬੮}} {{rh|ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ||੭੦}} {{rh|ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ||੭੦}} {{rh|ਪਹਿਲ ਗਾਮ||੭੧}} {{rh|ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭਯਤਾ||੭੧}} {{rh|ਗੁਲਮਰਗ||੭੨}} {{rh|ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ||੭੩}} {{rh|ਗਾਂਧਰ ਬਲ||੭੪}} {{rh|ਵੁੱਲਰ||੭੫}} {{rh|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ||੭੬}} {{rh|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ||੭੬}} {{rh|ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ||੭੯}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੭{{bar|1}}}}</noinclude> 2ivdkf0z73u42kynv3xb5e61ndmodgt 223575 223570 2026-06-28T03:06:25Z Rajdeep ghuman 714 223575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ || ੬੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ|ਇੱਛਾ ਬਲ || ੬੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ|| ੬੩]] |- |੨.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ || ੬੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ|ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ || ੬੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ || ੬੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼ || ੬੬]] |- |੩. || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ|ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ || ੬੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ|ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ || ੬੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ|ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ || ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ|ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ|| ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪਹਿਲ ਗਾਮ|ਪਹਿਲ ਗਾਮ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭ੍ਯਤਾ|ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭ੍ਯਤਾ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੁਲਮਰਗ|ਗੁਲਮਰਗ || ੭੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ|ਛੰਭ ਹਾਰਵਾਨ || ੭੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼|ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼ || ੭੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ- || ੭੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਅਨੰਤ ਨਾਗ|ਅਨੰਤ ਨਾਗ|| ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ|ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ || ੭੮]] |} </center>{{nop}} ||੭੧}} {{rh|||੭੨}} {{rh|ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ||੭੩}} {{rh|ਗਾਂਧਰ ਬਲ||੭੪}} {{rh|ਵੁੱਲਰ||੭੫}} {{rh|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ||੭੬}} {{rh|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ||੭੬}} {{rh|ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ||੭੯}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੭{{bar|1}}}}</noinclude> suwo2wq9l2lpkofeyf2klrewo88amfq 223576 223575 2026-06-28T03:13:59Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ || ੬੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ|ਇੱਛਾ ਬਲ || ੬੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ|| ੬੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ|ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ || ੬੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ|ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ || ੬੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝਲਕਾ || ੬੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼|ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼ || ੬੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ|ਵਿਦਸਥਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ || ੬੭]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ|ਚਸ਼ਮਾ ਮਟਨ ਸਾਹਿਬ || ੬੮]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ|ਲਿੱਧੜ ਨੈਂ || ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ|ਗਨੇਸ਼ ਪੁਰ|| ੭੦]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਪਹਿਲ ਗਾਮ|ਪਹਿਲ ਗਾਮ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭ੍ਯਤਾ|ਭੁੱਲ ਚੁਕੀ ਸਭ੍ਯਤਾ || ੭੧]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗੁਲਮਰਗ|ਗੁਲਮਰਗ || ੭੨]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ|ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ || ੭੩]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਗਾਂਧਰ ਬਲ|ਗਾਂਧਰ ਬਲ || ੭੪]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵੁੱਲਰ|ਵੁੱਲਰ || ੭੫]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ|| ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ|ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੰਗਾ || ੭੬]] |- | || [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਨਵਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ || ੭੮]] |} </center>{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੭{{bar|1}}}}</noinclude> 5vbr3wt811k5fp3mgv4b8gjxn7gblkf 250 22792 223571 223523 2026-06-27T22:05:33Z Rajdeep ghuman 714 223571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{rh|{{underline|ਸਿਰਲੇਖ}}||{{underline|ਪੰਨਾ}}}} {{rh|੪. ਲੱਲੀ||੭੯}} {{rh|੫. ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ||੮੩}} {{rh|੬. ਫਰਾਮੁਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਲਕਣੀ||੮੯}} {{rh|{{gap}}ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਿਦੈਗੀ||੯੭}} {{rh|{{gap}}ਵਿੱਛੁੜੀ ਰੂਹ||੯੮}} {{dhr|3em}} {{rule|5em}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੮{{bar|1}}}}</noinclude> ku6t7purmt8vaafo5u8v9p364xahp9j 223577 223571 2026-06-28T03:28:15Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude><center> {| |- | ||{{gap|2em}} {{underline|ਸਿਰਲੇਖ}} {{gap|15em}} || {{underline|ਪੰਨਾ}} |- |੪.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਲੱਲੀ|ਲੱਲੀ || ੭੯]] |- |੫.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ|ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ || ੮੩]] |- |੬.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਫਰਾਮੁਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਲਕਣੀ|ਫਰਾਮੁਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਲਕਣੀ|| ੮੯]] |- |੬.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਿਦੈਗੀ|ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵਿਦੈਗੀ|| ੯੭]] |- |੬.|| [[ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ/ਵਿੱਛੁੜੀ ਰੂਹ|ਵਿੱਛੁੜੀ ਰੂਹ|| ੯੮]] |} </center> {{dhr|3em}} {{rule|5em}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੨੮{{bar|1}}}}</noinclude> bkm56q1uc71ez5314htjy4s9tm9hlot 250 22804 223579 222911 2026-06-28T03:35:13Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ ।'''}}}} ਹੇ ਅਨੰਤ! ਇਕ 'ਛੁਹ ਤੁਹਾਡੀ' ਨੂੰ {{gap|6em}}ਦਿਲ ਮੰਗਦਾ ਨਹਿਂ ਰਜਦਾ, 'ਛੁਹ ਤੁਹਾਡੀ' ਦਾ ਕਹਿਰ ਵਿਛੋੜਾ, {{gap|6em}}ਸੇਲੇ ਵਾਂਙੂ ਵਜਦਾ, ਚਸ਼ਮੇਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂ 'ਛੋਹ ਗ਼ੈਬ' ਦੀ {{gap|6em}}ਮਿਲੀ, ਪਿਆ ਨਿਤ ਖੇਡੇ, 'ਛੁਹ ਅਪਣੀ' ਦੀ ਗੋਦ ਖਿਡਾ ਤਿਉਂ{{bar|1}} {{gap|6em}}ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਛ ਫਬਦਾ। {{center|{{xx-larger|'''ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ!'''}}}} ਤੇਰਾ ਥਾਉਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, {{gap|6em}}ਤੇਰਾ ਥਾਉਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਬੇਲੇ, ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਉਡਣਾ, {{gap|6em}}ਤੇ ਗਾਂਦਿਆਂ ਫਿਰਨ ਅਕੇਲੇ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸੀਗਾ ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੋਗਾ, {{gap|6em}}ਤੂੰ ਆਪੇ 'ਆਪੇ' ਨਾਲ ਖੇਲੇਂ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੌਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਖਲੋਤੀ, {{gap|6em}}ਤੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਝਮੇਲੇ? </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੨{{bar|1}}}}</noinclude> fgg1o1gi34u08j4lxdutc3g5pcfbt4b 223580 223579 2026-06-28T03:36:08Z Rajdeep ghuman 714 223580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਅਨੰਤ ਦੀ ਛੁਹ ।'''}}}} ਹੇ ਅਨੰਤ! ਇਕ 'ਛੁਹ ਤੁਹਾਡੀ' ਨੂੰ {{gap|6em}}ਦਿਲ ਮੰਗਦਾ ਨਹਿਂ ਰਜਦਾ, 'ਛੁਹ ਤੁਹਾਡੀ' ਦਾ ਕਹਿਰ ਵਿਛੋੜਾ, {{gap|6em}}ਸੇਲੇ ਵਾਂਙੂ ਵਜਦਾ, ਚਸ਼ਮੇਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂ 'ਛੋਹ ਗ਼ੈਬ' ਦੀ {{gap|6em}}ਮਿਲੀ, ਪਿਆ ਨਿਤ ਖੇਡੇ, 'ਛੁਹ ਅਪਣੀ' ਦੀ ਗੋਦ ਖਿਡਾ ਤਿਉਂ{{bar|1}} {{gap|6em}}ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਛ ਫਬਦਾ। {{center|{{xx-larger|'''ਮੇਰੀ ਜਿੰਦੇ!'''}}}} ਤੇਰਾ ਥਾਉਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, {{gap|6em}}ਤੇਰਾ ਥਾਉਂ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਬੇਲੇ, ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਉਡਣਾ, {{gap|6em}}ਤੇ ਗਾਂਦਿਆਂ ਫਿਰਨ ਅਕੇਲੇ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸੀਗਾ ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੋਗਾ, {{gap|6em}}ਤੂੰ ਆਪੇ 'ਆਪੇ' ਨਾਲ ਖੇਲੇਂ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੌਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਖਲੋਤੀ, {{gap|6em}}ਤੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਝਮੇਲੇ? </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੨{{bar|1}}}}</noinclude> euy3y7p2jf8kk80mosbq1t7831n4qvi 250 22807 223578 213770 2026-06-28T03:30:17Z Rajdeep ghuman 714 223578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|'''{{larger|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ।}}'''}} ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ, ਮਹੀਂਵਾਲ ਤੋਂ ਸਦਕੇ (ਪਈ) ਜਾਨੀਆਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ ਬਨਾਨੀਆਂ, ਉਤੇ ਨਾਚ ਰੰਗੀਲੜੇ ਪਾਨੀਆਂ, ਬਾਜੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਨੀਆਂ, ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸਨੀਆਂ ਓਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾਨੀਆਂ, ਤਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁੰਦਾਨੀਆਂ, ਚੰਦ ਮੱਥੇ ਤੇ ਚਾ ਲਟਕਾਨੀਆਂ, ਨੀਲੇ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਠੁਮਕਦੀ ਜਾਨੀਆਂ, ਮੀਂਹ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਪਈ ਵਸਾਨੀਆਂ, 'ਜਿੰਦ-ਕਣੀਆਂ' ਦੀ ਲੁੱਟ ਲੁਟਾਨੀਆਂ, 'ਅਰਸ਼ੀ-ਪੀਂਘ' ਕਮਾਨ ਬਨਾਨੀਆਂ, ਰੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤੀਰ ਵਸਾਨੀਆਂ, ਨੂਰ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨੀਆਂ, ਨੂਰੋ ਨੂਰ ਹੁਵੰਦੜੀ ਜਾਨੀਆਂ, ਨੂਰ ਨੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਈ ਲਾਨੀਆਂ । </poem>}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੩{{bar|1}}}}</noinclude> a1uf1ipx7uxmqxzj7o7gnilgvy2q4i4 223581 223578 2026-06-28T03:43:30Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|'''{{xx-larger|ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ।}}'''}} ਚੜ੍ਹ ਚੱਕ ਤੇ ਚੱਕ ਘੁਮਾਨੀਆਂ, ਮਹੀਂਵਾਲ ਤੋਂ ਸਦਕੇ (ਪਈ) ਜਾਨੀਆਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ ਬਨਾਨੀਆਂ, ਉਤੇ ਨਾਚ ਰੰਗੀਲੜੇ ਪਾਨੀਆਂ, ਬਾਜੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਨੀਆਂ{{bar|1}} ਖਿੜ ਖਿੜ ਹੱਸਨੀਆਂ ਓਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾਨੀਆਂ। ਤਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁੰਦਾਨੀਆਂ, ਚੰਦ ਮੱਥੇ ਤੇ ਚਾ ਲਟਕਾਨੀਆਂ, ਨੀਲੇ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਠੁਮਕਦੀ ਜਾਨੀਆਂ, ਮੀਂਹ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਪਈ ਵਸਾਨੀਆਂ, 'ਜਿੰਦ-ਕਣੀਆਂ' ਦੀ ਲੁੱਟ ਲੁਟਾਨੀਆਂ, 'ਅਰਸ਼ੀ-ਪੀਂਘ' ਕਮਾਨ ਬਨਾਨੀਆਂ, ਰੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤੀਰ ਵਸਾਨੀਆਂ, ਨੂਰ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨੀਆਂ, ਨੂਰੋ ਨੂਰ ਹੁਵੰਦੜੀ ਜਾਨੀਆਂ, ਨੂਰ ਨੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਈ ਲਾਨੀਆਂ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੩{{bar|1}}}}</noinclude> h6d4sn8h5anlnr0xwt38g71zo4hsa92 250 22810 223582 55844 2026-06-28T03:51:35Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ।'''}}}} ਅਰਸ਼ੀ 'ਛੁਹ' ਤੇਰੀ ਦੇ ਸ੍ਵਾਲੀ {{gap}}ਅਸੀਂ ਦਰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਆਏ, ਡਰਦੇ ਡਰਦੇ, ਕੰਬਦੇ ਕੰਬਦੇ {{gap}}ਅਸਾਂ ਗਿਣ ਗਿਣ ਕਦਮ ਰਖਾਏ, ਐਪਰ ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ {{gap}}ਅਸਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਧੇ ਦਾ ਡਿੱਠਾ, ਛੁਹ ਬਖਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਤੁਸਾਂ ਵਿਚ {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਡੁਲ੍ਹਦਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਏ। {{center|{{xx-larger|'''ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ'''}}}} 'ਅਸੀਂ ਸਿਕਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਕਦੇ ਨਾਹੀਂ' {{gap}}ਅਸਾਂ ਇਹ ਗਲ ਸੀ ਸਹੀ ਕੀਤੀ,{{bar|1}} ਇਕ ਦਿਨ ਸਿਕਦਿਆਂ ਲੜ ਤੇਰੇ ਦੀ {{gap}}ਅਸਾਂ ਛੁਹ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ: 'ਸਿੱਕਣ ਸਾਡਾ ਸੀ ਖਿੱਚ ਤੁਸਾਡੀ' {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਈ,{{bar|1}} ਤੁਸੀਂ ਚੁੰਬਕ ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ {{gap}}ਤੁਸਾਂ ਸਿੱਕ ਅਸਾਂ ਦਿਲ ਸੀਤੀ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੪{{bar|1}}}}</noinclude> huc3uo9uxdjldb8i7vzy0xbqz7jd6ta 223583 223582 2026-06-28T03:52:10Z Rajdeep ghuman 714 223583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ।'''}}}} ਅਰਸ਼ੀ 'ਛੁਹ' ਤੇਰੀ ਦੇ ਸ੍ਵਾਲੀ {{gap}}ਅਸੀਂ ਦਰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਆਏ, ਡਰਦੇ ਡਰਦੇ, ਕੰਬਦੇ ਕੰਬਦੇ {{gap}}ਅਸਾਂ ਗਿਣ ਗਿਣ ਕਦਮ ਰਖਾਏ, ਐਪਰ ਨੂਰ ਚਮਕਦਾ ਮੱਥਾ {{gap}}ਅਸਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਧੇ ਦਾ ਡਿੱਠਾ, ਛੁਹ ਬਖਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਤੁਸਾਂ ਵਿਚ {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਡੁਲ੍ਹਦਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਏ। {{center|{{xx-larger|'''ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ'''}}}} 'ਅਸੀਂ ਸਿਕਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਕਦੇ ਨਾਹੀਂ' {{gap}}ਅਸਾਂ ਇਹ ਗਲ ਸੀ ਸਹੀ ਕੀਤੀ,{{bar|1}} ਇਕ ਦਿਨ ਸਿਕਦਿਆਂ ਲੜ ਤੇਰੇ ਦੀ {{gap}}ਅਸਾਂ ਛੁਹ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ: 'ਸਿੱਕਣ ਸਾਡਾ ਸੀ ਖਿੱਚ ਤੁਸਾਡੀ' {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਈ,{{bar|1}} ਤੁਸੀਂ ਚੁੰਬਕ ਸ਼ਹੁ ਖਿੱਚਾਂ ਵਾਲੇ {{gap}}ਤੁਸਾਂ ਸਿੱਕ ਅਸਾਂ ਦਿਲ ਸੀਤੀ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੪{{bar|1}}}}</noinclude> offnvtapvgt8wc8ze8fhd5gho2v6tyh 250 22813 223584 55845 2026-06-28T04:01:35Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ।'''}}}} ਪੁੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੁ ਸਾਗਰ ਉਛਲੇ {{gap}}ਤਾਂਘ ਅਰਸ਼ ਦੀ ਕਰਦਾ, ਦੂਰ ਵਸੇਂਦੇ ਸੁਹਣੇ<ref>ਭਾਵ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਹੈ।</ref> ਵੱਲੇ {{gap}}ਉਮਲ ਉਮਲ ਜੀ ਭਰਦਾ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰ ਉਸ ਲਗੇ ਚਾਂਦਨੀ {{gap}}ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕੀ ਉਹ ਦੇਖੇ? ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ {{gap}}ਦਾਨ ਉਛਾਲੇ ਕਰਦਾ। {{center|{{xx-larger|'''ਵੱਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ।'''}}}} ਸਿਕਦ ਸਿਕਦਾ ਵੱਛਾ ਛੁਟਿਆ {{gap}}ਧਾ ਅੰਮੀਂ ਵਲ ਆਇਆ, ਅੰਮੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ {{gap}}ਤ੍ਰੁੱਠ ਤ੍ਰੁੱਠ ਲਾਡ ਲਡਾਇਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੩੦{{bar|1}}}}</noinclude> l63qnzzem08d9em0ew4mu027beqt590 250 22816 223585 55847 2026-06-28T04:11:18Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਿੱਕਦੀ ਨਦੀ ਜਾਲ ਜੱਫਰਾਂ {{gap}}ਜਦ ਸ਼ਹੁ ਸਾਗਰ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ ਸਾਗਰ {{gap}}ਮਿਲਨ ਅਗਾਹਾਂ ਧਾਇਆ। {{center|{{xx-larger|'''ਮਹਿਂਂਦੀ।'''}}</br> {{smaller|{{bar|1}}ਸੱਜਣ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੀ ਹੋਈ{{bar|1}}}}}} ਆਪੇ ਨੀ ਅਜ ਰਾਤ ਸਜਨ ਨੇ {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਫੜ ਘੁਟ ਰਖਿਆ, 'ਵਸਲ ਮਾਹੀ ਦਾ, ਮਿਹਰ ਮਾਹੀ ਦੀ' {{gap}}ਅੱਜ ਅਸਾਂ ਨੇ ਲਖਿਆ,{{bar|1}} ਜਿੰਦੜੀ ਸਾਡੀ ਅੰਗ ਸਮਾ ਲਈ {{gap}}ਵੇਖ ਵੇਖ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇ: ਕਿਉਂ ਸਹੀਓ! ਕੋਈ ਸ੍ਵਾਦ ਸਜਨ ਨੇ {{gap}}ਛੁਹ ਸਾਡੀ ਦਾ ਭਿ ਚਖਿਆ? </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੬{{bar|1}}}}</noinclude> 3wffefam92t2xkw0u81wn8rkj7j7aek 250 22818 223586 55848 2026-06-28T04:12:40Z Rajdeep ghuman 714 223586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਡਾਰੂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅਥਰੂ:-<br/><br/> ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰੂੰ ਨ ਸੁਖਾਵੇ,<br/> ਅਸੀਂ ਨੈਣਾਂ ਵਾਸ ਵਸਾਏ,<br/> ਤੁਸੀਂ ਸੁਖਾਏ ਸਾਥੋਂ ਬਹੁਤੇ-<br/> 'ਅਖ-ਪੁਤਲੀ' ਨੇ ਅੰਕ ਸਮਾਏ ?<br/> ਤੁਸੀਂ ਉਡਾਰ ਟਿਕ ਬਹੋ ਨ ਪੁਤਲੀ,<br/> ਜਿਉਂ ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣ੍ਯੋਂ ਉੱਡੇ :-<br/> ਨੈਣਾਂ ਨੇ ਅਸੀਂ ਮਗਰ ਤੁਸਾਡੇ<br/> ਹੁਣ ਢੂੰਡਣ ਬਾਹਰ ਘਲਾਏ ।<br/><br/> ਫੁਹਾਰਾ:-<br/><br/> ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਅਰਸ਼ਾਂ ਵਲ ਤਕੀਏ<br/> (ਇਕ) ਬੂੰਦ ਨ ਕੋਈ ਪਾਵੇ,<br/> ਜਦੋਂ ਅਸਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਕੋਈ<br/> ਆ ਉਹ ਛਹਿਬਰ ਲਾਵੇ,-<br/> ਤਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹੋ ਦਾਤੇ ਵਸੀਏ<br/> ਠੰਢ ਸੁਹਾਵਾਂ ਵਾਲੇ,-<br/> ਕਿਧਰੋਂ, ਕੌਣ, ਕਦੋਂ, ਦਸ ਸਖੀਏ !<br/> ਕਿਤ ਗੁਣ ਉਹ ਕੋਈ ਆਵੇ?</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੭{{bar|1}}}}</noinclude> 1l48ehgp2u13hlc7r394hh0q5s7wrva 250 28645 223538 69272 2026-06-27T12:34:39Z Harchand Bhinder 2624 223538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{Block center|<poem>{{center|'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ''' {{xx-larger|'''ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ'''}}}}</poem>}}<noinclude></noinclude> rs9d30iwojo437gp5zu27ti36itqodl 223539 223538 2026-06-27T12:34:58Z Harchand Bhinder 2624 223539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|16em}}{{Block center|<poem>{{center|'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ''' {{xx-larger|'''ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ'''}}}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 66cv06safcpkxe0m1qex4tdni65q86g 2 29039 223544 221545 2026-06-27T15:46:25Z Rajdeep ghuman 714 223544 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ '''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ''' ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] ermj8t6cwzbge7ma9rmzbaxih0zzp0g 223545 223544 2026-06-27T16:32:36Z Rajdeep ghuman 714 223545 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ '''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ''' ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] 7. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%9A%E0%A9%80%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%82.pdf/16 ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] nthzn0j5f9nn3zrt6q7c66efk67pem8 223546 223545 2026-06-27T16:46:36Z Rajdeep ghuman 714 223546 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ '''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ''' ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] 7. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%9A%E0%A9%80%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%82.pdf/16 8.ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਡਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ {{border|maxwidth=550px|padding=1px|}} ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] rw10cacykhtdu1fdwodgulja2x4t34i 223556 223546 2026-06-27T20:00:06Z Rajdeep ghuman 714 223556 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ '''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ''' ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] 7. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%9A%E0%A9%80%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%82.pdf/16 8.ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਡਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ {{border|maxwidth=550px|padding=1px|}} 9. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AE%E0%A8%9F%E0%A8%95_%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%87.pdf/30 ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] 8hrpapozs56mkykh6vhcweq94t6rwsb 223557 223556 2026-06-27T20:03:35Z Rajdeep ghuman 714 223557 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ '''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ''' ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] 7. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%9A%E0%A9%80%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%82.pdf/16 8.ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਡਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ {{border|maxwidth=550px|padding=1px|}} 9. '''{''' ਏਦਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਰੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AE%E0%A8%9F%E0%A8%95_%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%87.pdf/30 ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] 568ywhiij6koeuphowarzipt5tr1158 223558 223557 2026-06-27T20:05:38Z Rajdeep ghuman 714 223558 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color: blue; font: bold 30px 'Comic Sans MS';">ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman</span>}} [[File:WikiGif.gif|centre|80px]] ==ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ== ਮੇਰਾ ਨਾਮ {{green|'''ਰਾਜਦੀਪ ਕੌਰ'''}} ਹੈ। ਮੈਂ [[w:ਇਸ਼ਨਪੁਰ|ਇਸ਼ਨਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜੋ [[w:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣੇ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਮੈਂ ੧੩ ਫ਼ਰਵਰੀ ੨੦੧੯ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਂ। ==ਖੁਦ ਲਈ== 1.ਅੱਖ੍ਰ [ਞ],ਓ 2. {{rule|height=2px}}{{rule}}{{rule|height=2px}} 3. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80_%E0%A8%95%E0%A9%88%E0%A8%A6%E0%A8%BE_-_%E0%A8%9A%E0%A8%B0%E0%A8%A8_%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%A7%E0%A9%80.pdf/6 4. {{c|[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]{{gap|1em}}'''ਸੂਚੀ'''{{gap|1em}}[[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]][[File:Rule Segment - Wave - 40px.svg|link=|alt=]]}} 5. ★ 6. ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਲਿਖਣ ਲਈ- [tel://1234567890 1234567890] 7. https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%9A%E0%A9%80%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%82.pdf/16 8.ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਾਡਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ {{border|maxwidth=550px|padding=1px|}} 9. '''{''' ਏਦਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਰੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%AE%E0%A8%9F%E0%A8%95_%E0%A8%B9%E0%A9%81%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%87.pdf/30 ==ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ== * ਈ-ਮੇਲ: <span class="plainlinks nourlexpansion">[mailto:krajdeep103@gmail.com ਮੈਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ]</span> * ਫੋਨ ਨੰਬਰ:- <span class="plainlinks nourlexpansion">[tel://+919814617773 9814617773] </span> ==Todo== [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Rajdeep ghuman/todo]] sroc0bamnmdi2wvj1p3nt9ypoqbnfrt 250 29420 223526 223524 2026-06-27T12:17:08Z Harchand Bhinder 2624 223526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|'''ਤਰਤੀਬ'''}} {{rh|⇒{{gap}} ਮੁਢੱਲੇ ਸ਼ਬਦ||9}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ''' '''ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਗੁਰੁ ਧਿਆ ਕੇ ਪਾਵਾਂ ਬੋਲੀ||15}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲਣੇ ਨੱਚ ਲੈ ਨੀਂ ||29}} {{rh|⇒{{gap}}ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ||42}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ ||50}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ||60}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ||76}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਿੰਡ ਛਾਂਟਿਆ||84}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ ਕੰਠੇ ਵਾਲਿਆ ||97}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀਏ ||101}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲੇ-ਮਸਾਹਵੇ||108}} {{rh|⇒{{gap}}ਲੋਕ ਨਾਇਕ||113}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੱਬ ਦੇ ਪਰਾਹੁਣੇ||127}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਦੂਜਾ''' '''ਸਾਕਾਦਾਰੀ-ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਪੇ-ਪਿਉਕੇ-ਸਹੁਰੇ||147}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ||152}} {{rh|⇒{{gap}}ਬਾਬਲ ਧੀ||157}} {{rh|⇒{{gap}}ਚਾਚਾ ਤਾਇਆ||162}} {{rh|⇒{{gap}}ਇਕ ਵੀਰ ਦਈਂ ਵੇ ਰੱਬਾ||163}} {{rh|⇒{{gap}}ਭੂਆ ਭਤੀਜਾ||177}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਮਾ-ਮਾਮੀ||178}} {{rh|*ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ||179}} {{rh|⇒{{gap}}ਕੰਤ||185}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਣ ਦਾ ਨਾ ਵਰ ਟੋਲਿਆ||196}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਰਾ ਢੋਲ ਪ੍ਰਦੇਸੀ||203}}<noinclude></noinclude> c9sjtsgg26cgimqdlfr1r6l7r040i8m 223527 223526 2026-06-27T12:18:25Z Harchand Bhinder 2624 223527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{x-larger|ਤਰਤੀਬ'}}}} {{rh|⇒{{gap}} ਮੁਢੱਲੇ ਸ਼ਬਦ||9}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ''' '''ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਗੁਰੁ ਧਿਆ ਕੇ ਪਾਵਾਂ ਬੋਲੀ||15}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲਣੇ ਨੱਚ ਲੈ ਨੀਂ ||29}} {{rh|⇒{{gap}}ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ||42}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ ||50}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ||60}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ||76}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਿੰਡ ਛਾਂਟਿਆ||84}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ ਕੰਠੇ ਵਾਲਿਆ ||97}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀਏ ||101}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲੇ-ਮਸਾਹਵੇ||108}} {{rh|⇒{{gap}}ਲੋਕ ਨਾਇਕ||113}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੱਬ ਦੇ ਪਰਾਹੁਣੇ||127}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਦੂਜਾ''' '''ਸਾਕਾਦਾਰੀ-ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਪੇ-ਪਿਉਕੇ-ਸਹੁਰੇ||147}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ||152}} {{rh|⇒{{gap}}ਬਾਬਲ ਧੀ||157}} {{rh|⇒{{gap}}ਚਾਚਾ ਤਾਇਆ||162}} {{rh|⇒{{gap}}ਇਕ ਵੀਰ ਦਈਂ ਵੇ ਰੱਬਾ||163}} {{rh|⇒{{gap}}ਭੂਆ ਭਤੀਜਾ||177}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਮਾ-ਮਾਮੀ||178}} {{rh|*ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ||179}} {{rh|⇒{{gap}}ਕੰਤ||185}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਣ ਦਾ ਨਾ ਵਰ ਟੋਲਿਆ||196}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਰਾ ਢੋਲ ਪ੍ਰਦੇਸੀ||203}}<noinclude></noinclude> pudmzup81xfw2s2qdypj6zw4uovdpgr 223528 223527 2026-06-27T12:18:48Z Harchand Bhinder 2624 223528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{x-larger|ਤਰਤੀਬ}}}} {{rh|⇒{{gap}} ਮੁਢੱਲੇ ਸ਼ਬਦ||9}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ''' '''ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਗੁਰੁ ਧਿਆ ਕੇ ਪਾਵਾਂ ਬੋਲੀ||15}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲਣੇ ਨੱਚ ਲੈ ਨੀਂ ||29}} {{rh|⇒{{gap}}ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ||42}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ ||50}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ||60}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ||76}} {{rh|⇒{{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਿੰਡ ਛਾਂਟਿਆ||84}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ ਕੰਠੇ ਵਾਲਿਆ ||97}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀਏ ||101}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਲੇ-ਮਸਾਹਵੇ||108}} {{rh|⇒{{gap}}ਲੋਕ ਨਾਇਕ||113}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੱਬ ਦੇ ਪਰਾਹੁਣੇ||127}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਦੂਜਾ''' '''ਸਾਕਾਦਾਰੀ-ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਪੇ-ਪਿਉਕੇ-ਸਹੁਰੇ||147}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ||152}} {{rh|⇒{{gap}}ਬਾਬਲ ਧੀ||157}} {{rh|⇒{{gap}}ਚਾਚਾ ਤਾਇਆ||162}} {{rh|⇒{{gap}}ਇਕ ਵੀਰ ਦਈਂ ਵੇ ਰੱਬਾ||163}} {{rh|⇒{{gap}}ਭੂਆ ਭਤੀਜਾ||177}} {{rh|⇒{{gap}}ਮਾਮਾ-ਮਾਮੀ||178}} {{rh|*ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ||179}} {{rh|⇒{{gap}}ਕੰਤ||185}} {{rh|⇒{{gap}}ਹਾਣ ਦਾ ਨਾ ਵਰ ਟੋਲਿਆ||196}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਰਾ ਢੋਲ ਪ੍ਰਦੇਸੀ||203}}<noinclude></noinclude> 15twusf0akglp193h28dwifalqnu6sp 250 29421 223525 71272 2026-06-27T12:14:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{rh|⇒{{gap}}ਨੂੰਹ-ਸਹੁਰਾ||212}} {{rh|⇒{{gap}}ਸੱਸ-ਨੂੰਹ||215}} {{rh|⇒{{gap}}ਜੇਠ-ਜਠਾਣੀ||228}} {{rh|⇒{{gap}}ਨਣਦ-ਭਰਜਾਈ||235}} {{rh|⇒{{gap}}ਦਿਓਰ-ਭਰਜਾਈ||240}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਤੀਜਾ''' '''ਖੰਡ ਮਖਿਆਲ ਮਿਸ਼ਰੀ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਖੰਡ ਮਖਿਆਲ ਮਿਸ਼ਰੀ||255}} {{rh|⇒{{gap}}ਇਸ਼ਕ ਤੰਦੂਰ ਤੱਪਦਾ||261}} {{rh|⇒{{gap}}ਦਿਲ ਦਾ ਮਹਿਰਮ||268}} {{rh|⇒{{gap}}ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਾਲਾ||280}} {{rh|⇒{{gap}}ਨਹੀਓਂ ਭੁੱਲਣਾ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇਰਾ||292}} {{center|<poem>'''ਭਾਗ ਚੌਥਾ''' '''ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ'''</poem>}} {{rh|⇒{{gap}}ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ||299}} {{rh|⇒{{gap}}ਸਰਕਾਰੂ ਬੰਦੇ||320}} {{rh|⇒{{gap}}ਆਰਥਕ ਮੰਦਵਾੜਾ||325}} {{rh|⇒{{gap}}ਧਰਤੀ ਜਾਗ ਪਈ||328}} {{rh|⇒{{gap}}ਸਤਨਾਜਾ||330}}<noinclude></noinclude> sjj8mc9zg6pessxol8yeyg269qcf7ta 250 52509 223529 138006 2026-06-27T12:20:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|{{x-larger|ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ}}}} ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ, ਉਦਗਾਰਾਂ, ਆਸ਼ਾਵਾਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਸਮੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ-ਗਾਉਂਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਾਫ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਲੋਕ ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਢੋਲੇ, ਲੰਬੇ ਗੌਣ, ਲੋਰੀਆਂ, ਹਰੇ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਵਧਾਵੇ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਹਨ । ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮਸਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਨਾ ਮਾਣਿਆਂ ਹੋਵੇ । ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ਤੇ ਨੱਚਿਆ (ਪਾਇਆ) ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੜੀ, ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਨੱਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਮਨ ਦੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਿੜ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਨਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਮਾਨ ਪਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਅਤੇ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਗਿੱਧਾ ਕੇਵਲ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਬਲਕਿ ਮਰਦ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਟੋਆਂ, ਖੜਤਾਲਾਂ, ਛੈਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਦਕੂਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਬਿਦ ਬਿਦ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।<noinclude>{{center|9 -- ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> nqgy5s42ywdpcajogpbg80fllx9oxx3 223530 223529 2026-06-27T12:22:34Z Harchand Bhinder 2624 223530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|{{x-larger|ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ, ਉਦਗਾਰਾਂ, ਆਸ਼ਾਵਾਂ, ਗ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਸਮੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਜਾਬ ਦੀ ਨੱਚਦੀ-ਗਾਉਂਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਸਾਫ ਦਿਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਲੋਕ ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਆ, ਢੋਲੇ, ਲੰਬੇ ਗੌਣ, ਲੋਰੀਆਂ, ਹਰੇ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਘੋੜੀਆਂ, ਵਧਾਵੇ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਹਨ । {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮਸਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਨਾ ਮਾਣਿਆਂ ਹੋਵੇ । ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅਵਸਰ ਤੇ ਨੱਚਿਆ (ਪਾਇਆ) ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੜੀ, ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਨੱਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਮਨ ਦੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਿੜ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਨਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਮਾਨ ਪਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਅਤੇ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । {{gap}}ਗਿੱਧਾ ਕੇਵਲ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਬਲਕਿ ਮਰਦ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਰੰਗ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗਿੱਧੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਟੋਆਂ, ਖੜਤਾਲਾਂ, ਛੈਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਦਕੂਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਬਿਦ ਬਿਦ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । </poem>}}<noinclude>{{center|9 -- ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> 3db64vgtgruodwqztwn9q67ihhb78h3 250 52517 223531 138016 2026-06-27T12:25:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ । ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਲੜੀਆਂ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਡਾ. ਆਤਮ ਹਮਰਾਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਅਨੂਪਮ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ -ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਸ਼ਿਅਰ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾ ‘ਕਪਲਟ’, ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਦੋਹਰਾ-ਸੋਰਠਾ, ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ‘ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ।ਇਹ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਨੂਪਮਤਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਉਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਨ ।<ref>* “ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ, ਪੰਨਾ: 15</ref> {{gap}}ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਜੁਕ ਖਿਆਲੀ ਨਾਲ ਗਲੇਫੀਆ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਈ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਐਨੀ ਸਰਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੁਹੀਂ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ 'ਲੋਕ ਵੇਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਥਵਾ ਟਾਪੇ ਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਤ-ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ, ਸਰੋਕਾਰਾਂ, ਵਿਗੋਚਿਆਂ, ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਾਹਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ . ਜਨ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧੜਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲਕੋਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੋ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਾਚਣ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮੁਲਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਣਵਿਧ ਮੋਤੀ ਹਨ । {{gap}}ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਨਰੋਲ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੌਖ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ<noinclude>{{center|10 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> 82fgfffuw8nwyc8gzfk3wxzufgxoa2b 223532 223531 2026-06-27T12:25:56Z Harchand Bhinder 2624 223532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ । ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਲੜੀਆਂ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਡਾ. ਆਤਮ ਹਮਰਾਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਅਨੂਪਮ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ -ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਸ਼ਿਅਰ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾ ‘ਕਪਲਟ’, ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਦੋਹਰਾ-ਸੋਰਠਾ, ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ‘ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ।ਇਹ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਨੂਪਮਤਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਉਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਨ ।<ref>* “ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ, ਪੰਨਾ: 15</ref> {{gap}}ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਜੁਕ ਖਿਆਲੀ ਨਾਲ ਗਲੇਫੀਆ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਈ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਐਨੀ ਸਰਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੁਹੀਂ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ 'ਲੋਕ ਵੇਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਥਵਾ ਟਾਪੇ ਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਤ-ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ, ਸਰੋਕਾਰਾਂ, ਵਿਗੋਚਿਆਂ, ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਾਹਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ . ਜਨ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧੜਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲਕੋਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੋ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਾਚਣ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮੁਲਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਣਵਿਧ ਮੋਤੀ ਹਨ । {{gap}}ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਨਰੋਲ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੌਖ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude>{{center|10 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> 4cx9q59qxoehefdpsh0s2g3mo999bz1 223533 223532 2026-06-27T12:26:49Z Harchand Bhinder 2624 223533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ । ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਲੜੀਆਂ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਡਾ. ਆਤਮ ਹਮਰਾਹੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਅਨੂਪਮ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ -ਗਜ਼ਲ ਦਾ ਸ਼ਿਅਰ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਦਾ ‘ਕਪਲਟ’, ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਦੋਹਰਾ-ਸੋਰਠਾ, ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ‘ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ। ਇਹ ਮਲਵਈ ਟੱਪੇ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਨੂਪਮਤਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਉਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਨ ।<ref>* “ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ, ਪੰਨਾ: 15</ref> {{gap}}ਅਲੰਕਾਰਾਂ, ਉਪਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਜੁਕ ਖਿਆਲੀ ਨਾਲ ਗਲੇਫੀਆ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਈ ਸਾਂਝੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਐਨੀ ਸਰਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੁਹੀਂ ਸਾਡੇ ਤੀਕ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਥਹੁ-ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ 'ਲੋਕ ਵੇਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ । ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਲੜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਥਵਾ ਟਾਪੇ ਤਾਂ ਅਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਤ-ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ, ਸਰੋਕਾਰਾਂ, ਵਿਗੋਚਿਆਂ, ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਾਹਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ . ਜਨ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧੜਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲਕੋਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੋ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵਾਚਣ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮੁਲਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਣਵਿਧ ਮੋਤੀ ਹਨ । {{gap}}ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਨਰੋਲ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੌਖ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude>{{center|10 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> gywjwq4x3a9kzbnftrujfekzbilou78 250 52518 223534 138017 2026-06-27T12:29:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਰੋਕਾਰ ਆਏ ਦਿਨ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਰੌਣਕਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ । ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਫੜੁਹਾ। ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਕਿਰ ਰਹੇ ਹਨ । {{gap}}‘‘ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ’’ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਖਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮਾਖਿਓਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ । {{gap}}{{gap}}ਪਾਓ ਬੋਲੀਆਂ ਕਰੋ ਚਿੱਤ ਰਾਜ਼ੀ {{gap}}{{gap}}ਮੰਚਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਚਣ ਦਿਓ ਜੂਨ 12, 2008 {{Right|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{right|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ-141401}}</poem>}}<noinclude>{{center|11 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> emz9z9odnd1o2ynwyeiyhp70hwdiigw 223535 223534 2026-06-27T12:30:32Z Harchand Bhinder 2624 223535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਰੋਕਾਰ ਆਏ ਦਿਨ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਰੌਣਕਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ । ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਫੜੁਹਾ। ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਕਿਰ ਰਹੇ ਹਨ । {{gap}}‘‘ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ’’ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਖਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮਾਖਿਓਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ । {{gap}}{{gap}}ਪਾਓ ਬੋਲੀਆਂ ਕਰੋ ਚਿੱਤ ਰਾਜ਼ੀ {{gap}}{{gap}}ਮੰਚਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਚਣ ਦਿਓ ਜੂਨ 12, 2008 {{Right|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{right|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ}} {{right| ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ-141401}}</poem>}}<noinclude>{{center|11 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> 1lv2dn12qxy2qes8o18jv8lmq7cqf6r 223536 223535 2026-06-27T12:31:05Z Harchand Bhinder 2624 223536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਰੋਕਾਰ ਆਏ ਦਿਨ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਰੌਣਕਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ । ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਫੜੁਹਾ। ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਕਿਰ ਰਹੇ ਹਨ । {{gap}}‘‘ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ’’ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਖਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮਾਖਿਓਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ । {{gap}}{{gap}}ਪਾਓ ਬੋਲੀਆਂ ਕਰੋ ਚਿੱਤ ਰਾਜ਼ੀ {{gap}}{{gap}}ਮੰਚਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਚਣ ਦਿਓ ਜੂਨ 12, 2008 {{Right|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}} {{right|ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ}} {{right|ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ-141401}} </poem>}}<noinclude>{{center|11 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> 2dh4w2ncws2jns5tv48nfnfla0w9yo0 223537 223536 2026-06-27T12:33:53Z Harchand Bhinder 2624 223537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਰੋਕਾਰ ਆਏ ਦਿਨ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ । ਸਮਾਜਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਰੌਣਕਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ । ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਫੜੁਹਾ। ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਚੋਂ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਕਿਰ ਰਹੇ ਹਨ । {{gap}}‘‘ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ’’ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਖਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਲਵਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮਾਖਿਓਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ । {{gap}}{{gap}}ਪਾਓ ਬੋਲੀਆਂ ਕਰੋ ਚਿੱਤ ਰਾਜ਼ੀ {{gap}}{{gap}}ਮੰਚਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਚਣ ਦਿਓ ਜੂਨ 12, 2008</poem>}} {{right|<poem>ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਸਮਾਧੀ ਰੋਡ, ਖੰਨਾ ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ-141401</poem>}}<noinclude>{{center|11 - ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ}}</noinclude> pmu533omup4bqecey1tspao1h3qx9ag 250 62288 223587 173657 2026-06-28T05:01:48Z Harchand Bhinder 2624 223587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ | |ਸਫਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ | |ਸਫਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ | |ਸਫਾ}} {{rh| | | }} ੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਨਰ ਜਨਰਲ ... ੮੩–ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) ... ... ... ... ਸਵਾ 844 84t 8Є8+ ... 820 ... ੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਗਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੋਹਲੋ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ " ... ... ੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ ਛਾਇਆ ਹਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਸਰਾਇ ... ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ੧–ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ ੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੋਲਾਂ ੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ ੫-ਨੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ ੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ... ... ... 828 ੪੮੪ ੪੮੬ ੫੨ ੫੦੭ ੫੧੩ ੫੧੭ ੫੨੦ ... ੫੨੨ ... ੫੨੬ ... 429 ... ... ੫੩੫ ... ੫੪੧ 484 ੭-ਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇ ੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਦੀਆਂ -ਬੁਖਾਰ ... ... ... ੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ੧੧ ਵਿੱ... --- ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ... ੨-ਸੁਬੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ ੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ ੬-ਜਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ --- ... ... ... ... ... ... 444 ੫੫੯ --- ੫੬੭ ... 190 ੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋਂਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦੀ ਫੌਜ੫੬੩ ... ੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ੫੭੧<noinclude></noinclude> isl01syzjnkbolpculqlkppb890ugo5 223591 223587 2026-06-28T07:15:17Z Harchand Bhinder 2624 223591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗਵ੍ਰਨਰ ਜਨਰਲ | |ਸਫਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ | |ਸਫਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ | |ਸਫਾ}} {{rh| | |}} ੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਨਰ ਜਨਰਲ ... ੮੩—ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) ... ... ... ... ਸਵਾ 844 84t 8Є8+ ... 820 ... ੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗਰਨਰ ਜਨਰਲ ੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਗਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੋਹਲੋ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ " ... ... ੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ ਛਾਇਆ ਹਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਸਰਾਇ ... ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ੧—ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ ੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੋਲਾਂ ੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ ੫-ਨੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ ੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ... ... ... 828 ੪੮੪ ੪੮੬ ੫੨ ੫੦੭ ੫੧੩ ੫੧੭ ੫੨੦ ... ੫੨੨ ... ੫੨੬ ... 429 ... ... ੫੩੫ ... ੫੪੧ 484 ੭-ਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇ ੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਦੀਆਂ -ਬੁਖਾਰ ... ... ... ੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ੧੧ ਵਿੱ... —ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ... ੨-ਸੁਬੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ ੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ ੬-ਜਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ —... ... ... ... ... ... 444 ੫੫੯ —੫੬੭ ... 190 ੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋਂਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦੀ ਫੌਜ੫੬੩ ... ੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ੫੭੧<noinclude></noinclude> 2rilhevvww2io36ez9ezfyq1ad1iz6x 223592 223591 2026-06-28T07:59:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੫}} {{rh|੮੩—ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੮}} {{rh|੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | ੪੬੯}} {{rh|੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) | |੪੭੦}} {{rh|੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੭੪}} {{rh|੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੇਹਲੋੇ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੪}} {{rh|੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ੍ਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੬}} ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ {{rh|੧—ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ | |੫੦੨}} {{rh|੨ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ| |੫੦੭}} {{rh|੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ | |੫੧੩}} {{rh|੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ | |੫੧੭}} {{rh|੫-ਨੈਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ | |੫੨੦}} {{rh|੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ | |੫੨੨}} {{rh|੭-ਕਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ | |੫੨੬}} {{rh|੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਸੈਟੀਆਂ | |੫੩੧}} {{rh|੯-ਬੁਖਾਰ | |੫੩੫}} {{rh|੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੪੧}} {{rh|੧੧ ਵਿੱਦਿਯਾ | |੫੪੫}} —ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ {{rh|੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ | |੫੪੯}} {{rh| ੨-ਸੁਬੇ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੫੫}} {{rh|੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ | |੫੫੯}} {{rh|੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰੀ ਫੌਜ | |੫੬੪}} {{rh|੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ | |੫੬੭}} {{rh|੬-ਨਿਯਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ | |੫੭੦}} {{rh|੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ| | ੫੭੧}}<noinclude></noinclude> k57jdj4usvajogn1z8p7emwe98toy35 223593 223592 2026-06-28T08:08:35Z Harchand Bhinder 2624 223593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੫}} {{rh|੮੩—ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੮}} {{rh|੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੬੯}} {{rh|੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) | |੪੭੦}} {{rh|੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੭੪}} {{rh|੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੇਹਲੋੇ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੪}} {{rh|੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ੍ਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੬}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ}} {{gap}}{{rh|੧—ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ | |੫੦੨}} {{gap}}{{rh|੨ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ| |੫੦੭}} {{gap}}{{rh|੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ | |੫੧੩}} {{gap}}{{rh|੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ | |੫੧੭}} {{gap}}{{rh|੫-ਨੈਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ | |੫੨੦}} {{gap}}{{rh|੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ | |੫੨੨}} {{gap}}{{rh|p}੭-ਕਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ | |੫੨੬}} {{gap}}{{rh|੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਸੈਟੀਆਂ | |੫੩੧}} {{gap}}{{rh|੯-ਬੁਖਾਰ | |੫੩੫}} {{gap}}{{rh|੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੪੧}} {{gap}}{{rh|੧੧ ਵਿੱਦਿਯਾ | |੫੪੫}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ}} {{gap}}{{rh|੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ | |੫੪੯}} {{gap}}{{rh| ੨-ਸੁਬੇ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੫੫}} {{gap}}{{rh|੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ | |੫੫੯}} {{gap}}{{rh|੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰੀ ਫੌਜ | |੫੬੪}} {{gap}}{{rh|੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ | |੫੬੭}} {{gap}}{{rh|੬-ਨਿਯਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ | |੫੭੦}} {{gap}}{{rh|੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ| | ੫੭੧}}<noinclude></noinclude> 4prxuj0rhpz750iyreu7ygv77ie4pdu 223594 223593 2026-06-28T08:14:07Z Harchand Bhinder 2624 223594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੫}} {{rh|੮੩—ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੮}} {{rh|੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੬੯}} {{rh|੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) | |੪੭੦}} {{rh|੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੭੪}} {{rh|੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੇਹਲੋੇ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੪}} {{rh|੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ੍ਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਵੈਸਰਾਇ | |}} {{rh|||੪੮੬}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ}} {{rh|੧—ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ | |੫੦੨}} {{rh|੨ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ| |੫੦੭}} {{rh|੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ | |੫੧੩}} {{rh|੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ | |੫੧੭}} {{rh|੫-ਨੈਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ | |੫੨੦}} {{rh|੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ | |੫੨੨}} {{rh|p}੭-ਕਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ | |੫੨੬}} {{rh|੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਸੈਟੀਆਂ | |੫੩੧}} {{rh|੯-ਬੁਖਾਰ | |੫੩੫}} {{rh|੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੪੧}} {{rh|੧੧ ਵਿੱਦਿਯਾ | |੫੪੫}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ}} {{rh|੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ | |੫੪੯}} {{rh| ੨-ਸੁਬੇ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੫੫}} {{rh|੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ | |੫੫੯}} {{rh|੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰੀ ਫੌਜ | |੫੬੪}} {{rh|੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ | |੫੬੭}} {{rh|੬-ਨਿਯਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ | |੫੭੦}} {{rh|੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ| | ੫੭੧}}<noinclude></noinclude> n6qkywg35ogbglmzczatl9feiimtuzd 223595 223594 2026-06-28T08:15:19Z Harchand Bhinder 2624 223595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਨੰਬਰ |ਮਜ਼ਮੂਨ|ਸਫਾ}} {{rh|੮੨-ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰਾ-ਯਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੫}} {{rh|੮੩—ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ-ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੫੮}} {{rh|੮੪-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ-ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੬੯}} {{rh|੮੫-ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ— (ਸਮਾਪਤ) | |੪੭੦}} {{rh|੮੬-ਲਾਰਡ ਕੈਟਿੰਗ-ਚੌਧਵਾਂ ਗ੍ਵਰਨਰ ਜਨਰਲ | |੪੭੪}} {{rh|੮੭-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ-ਪੇਹਲੋੇ ਪੰਜ ਵੈਸਰਾਇ | |੪੮੪}} {{rh|੮੮-ਹਿੰਦ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛਲੇਰਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਛਤ੍ਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ-ਅੰਤਲੇ ਛੇ ਵੈਸਰਾਇ ||੪੮੬}} {{rh|||}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੧, ਬੁਤਾਨੀ ਤਾਜ ਹੇਠਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਉੱਨਤੀ}} {{rh|੧—ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਨਿਯਮ | |੫੦੨}} {{rh|੨ -ਅਮਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਭ| |੫੦੭}} {{rh|੩-ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ | |੫੧੩}} {{rh|੪-ਡਾਕਖਾਨਾ ਤੇ ਤਾਰ | |੫੧੭}} {{rh|੫-ਨੈਹਰਾਂ ਅਤੇ ਆਬਪਾਸ਼ੀ | |੫੨੦}} {{rh|੬-ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ | |੫੨੨}} {{rh|p}੭-ਕਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ | |੫੨੬}} {{rh|੮-ਸੇਵਿੰਗ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਸੈਟੀਆਂ | |੫੩੧}} {{rh|੯-ਬੁਖਾਰ | |੫੩੫}} {{rh|੧੦-ਸਾਧਾਰਨ ਅਰੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੪੧}} {{rh|੧੧ ਵਿੱਦਿਯਾ | |੫੪੫}} {{left|ਅੰਤਕਾ ੨, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ}} {{rh|੧-ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ | |੫੪੯}} {{rh| ੨-ਸੁਬੇ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ| |੫੫੫}} {{rh|੩-ਲੋਕਲ ਸੈਲਫ ਗੁਰਨਮਿੰਟ | |੫੫੯}} {{rh|੪-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ,ਸੋੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰੀ ਫੌਜ | |੫੬੪}} {{rh|੫-ਪੁਲਸ ਤੇ ਜੇਲਖਾਨਾ | |੫੬੭}} {{rh|੬-ਨਿਯਾਉਂ ਅਤੇ ਕਚਹਰੀਆਂ | |੫੭੦}} {{rh|੭-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ| | ੫੭੧}}<noinclude></noinclude> 3ot75g0pj21bqxtlbnz3yi9239p5g0y 250 64998 223549 215583 2026-06-27T17:35:14Z Aman Arora PTL 1841 223549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{c|56}}</noinclude>12 :{{gap}}(ਖ) ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਪਜੀਵਕਾ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। :{{gap}}13[(2). ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੳ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ 14[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ,] ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਭਾਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਲੋਕ ਅਮਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਨਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਉਕਸਾਹਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।] :{{gap}} (3).ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ (ਅ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, [ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ। :{{gap}} (4). ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੲ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, 12[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ------------------------------ 12 ਉਪ-ਖੰਡ (ਕ) ਦਾ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.06.1979 ਤੋਂ) ਲੋਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 13 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1951, ਧਾਰਾ 3 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਥਾਵੇਂ (ਅਤੀਤਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 14 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ । {{center|56}}<noinclude></noinclude> nkifanzdw4z1yxxoxarb73to4smszzw 223550 223549 2026-06-27T17:36:11Z Aman Arora PTL 1841 223550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{c|56}}</noinclude>12 {{Block center|:{{gap}}(ਖ) ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਪਜੀਵਕਾ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। :{{gap}}13[(2). ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੳ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ 14[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ,] ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਭਾਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਲੋਕ ਅਮਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਨਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਉਕਸਾਹਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।] :{{gap}} (3).ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ (ਅ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, [ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ। :{{gap}} (4). ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੲ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, 12[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ------------------------------ 12 ਉਪ-ਖੰਡ (ਕ) ਦਾ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.06.1979 ਤੋਂ) ਲੋਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 13 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1951, ਧਾਰਾ 3 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਥਾਵੇਂ (ਅਤੀਤਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 14 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ । }} {{center|56}}<noinclude></noinclude> 2c8ct88rbb0p172dfhrj2azytrnrfs4 223551 223550 2026-06-27T17:36:58Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 223551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" />{{c|56}}</noinclude>12 {{Block center|:{{gap}}(ਖ) ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਪਜੀਵਕਾ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। :{{gap}}13[(2). ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੳ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ 14[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ,] ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਭਾਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਲੋਕ ਅਮਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਨਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਉਕਸਾਹਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।] :{{gap}} (3).ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ (ਅ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, [ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ। :{{gap}} (4). ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੲ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, 12[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ------------------------------ 12 ਉਪ-ਖੰਡ (ਕ) ਦਾ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.06.1979 ਤੋਂ) ਲੋਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 13 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1951, ਧਾਰਾ 3 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਥਾਵੇਂ (ਅਤੀਤਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 14 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ । }} {{center|56}}<noinclude></noinclude> 5t59qdh7bbw9r90pfiy6p9lpwjzcwtt 250 71461 223572 223488 2026-06-28T02:13:45Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 223572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਕੌਚ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਚ ਦੀ ਬੇਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਤਾ ਜਾਤੀ ਦੀ ਬੇਲ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿਚ ਉਗ ਕੇ ਸਤੰਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ-ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਲ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਖਤਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਲ ਕਈ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਤੇ 6-9 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲੀ 2-4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਲੀਆਂ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਰੰਗੇ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਰੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਜਾਣ 'ਤੇ ਤੇਜ ਖਾਜ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਖਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਫਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕੀਲੇ, ਚੀਕਨੇ, ਚਪਟੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ 5-6 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਿਲਕਾ ਲਾਉਣ ਤੇ ਨਿਕਲਦੀ ਚਿੱਟੀ ਗਿਰੀ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ- ਕਪਿਕੱਛੂ। ਹਿੰਦੀ-ਕੌਂਚ, ਕੇਵਾਂਚ। ਮਰਾਠੀ-ਖਾਜ ਕੁਹਿਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕੌਂਚਾ। ਬੰਗਾਲੀ-ਆਲਕੁਸ਼ੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਕਾਓਹੇਜ ਪਲਾਂਟ (Cowhage Plant)। ਲੈਟਿਨ- ਮਯੁਕਨਾ ਪਰੁਰਿਟਾ (Mucuna Prurita)। ਗੁਣ {{gap}}ਆਯੂਰਵੇਦ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੌਚ ਦੀ ਗਿਰੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜੀ, ਤਿੱਖੀ, ਬਿਨਾਂ ਗੰਧ ਵਾਲੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਊ, ਪੋਸ਼ਟਿਕ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਿੱਤ, ਕਫ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਜਨਨਣ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਤੇਜਕ, ਸੂਲ, ਕਮਜੋਰੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਕਮਜੋਰੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੌਚ ਦੀ ਗਿਰੀ ਤੀਸਰੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੇਚਕ ਕਾਮੋਦੀਪਕ, ਬਿੱਛੂ ਦਾ ਜਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਵਾਸੀਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 41<noinclude></noinclude> fej7fvbj9v7miuia3fe6h44jd1amtb6 250 71466 223573 215694 2026-06-28T02:17:40Z Amritpal Aman 2020 223573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ 25.03 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਆਦਰਤਾ-9.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ੇ-6.75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ-3.95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਲੋਹਾ, ਮੈਗਨੀਜ, ਗੰਧਕ, ਗਲੂਟਾਥਾਯੋਨ, ਗਲੂਕੋਸਾਈਡ, ਲੇਸਿਥਿਨ, ਨਿਕੋਟਿਨ, ਗੈਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਪ੍ਰੇਰਿਯਨਨ ਆਦਿ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਜ ਮਜ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੂੜੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੌਚ ਦੀ ਫਲੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਨੇਨ (Mucunain) ਨਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਿਸਟੇਮਿਨ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖਾਜ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿਰੋਟੋਨਿਨ ਤੱਤ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਜਣ With compliments from: K Parkash Sohal Director Sohal Healthcare Ltd The Bungalow 47 Cochester Road White Colne Colchester, CO6 2PW Website : sohalhealthcare.co.uk Tel: 0044 787 221509 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 42<noinclude></noinclude> 0hg0zzo1t5zvr5c84qyj9nwto43sf3y 250 71467 223574 215695 2026-06-28T02:19:40Z Amritpal Aman 2020 223574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{center|''' {{larger|ਖੰਜੂਰ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਮਿਸਰ, ਇਰਾਕ, ਸਪੇਨ, ਇਟਲੀ, ਚੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਅਲਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਅਰਬ ਵਿਚ ਖੰਜੂਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਜੂਰ ਦਾ ਦਰਖਤ ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਤਾੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਵਰਗਾ 30 ਤੋਂ 50 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਠੋਸ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਤੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤਣਾ ਮਿੱਟੀ ਰੰਗਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ 10-15 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਦੇ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਕਰੜਾ, ਲੰਬਾ, ਦੋਨਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਜੂਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਆਮ ਖੰਜੂਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਿੰਡ ਖੰਜੂਰ। ਪਿੰਡ ਖੰਜੂਰ ਦਾ ਫਲ ਜਿਆਦਾ ਮਾਂਸਲ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੰਜੂਰ ਇਕ ਫਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੇਵਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਪਾਕ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਮੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੰਜੂਰ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਤਾਜੇ ਰਸ ਨੂੰ ਨੀਰਾ ਅਤੇ ਬੇਹੇ ਨੀਰਾ ਨੂੰ ਤਾੜੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਖਜੂਰ। ਹਿੰਦੀ-ਖਜੂਰ, ਸ਼ੁਆਰਾ, ਪਿੰਡ ਖਜੂਰ। ਮਰਾਠੀ-ਖਾਰਿਕ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਖਾਰੇਕ। ਬੰਗਾਲੀ-ਖੇਜੂਰ। ਅੰਗਰੇਜੀ-ਡੇਟ (ਣਵਕ)। ਲੈਟਿਨ-ਵਿਨਿਕਸ ਡੇਕਟੀਲੀਫੇਰਾ (Phoenix Dactylifera), ਫਿਨਿਕਸ ਸਿਲਵੇਸਿਸ (Phoenix Sylvestris)। ਗੁਣ ਆਯੂਰਵੇਦ ਮੱਤ ਅਨੁਸਰ ਖੰਜੂਰ ਇਕ ਸਵਾਦੀ, ਪੋਸ਼ਟਿਕ, ਮਧੁਰ, ਠੰਡਾ, ਗੁਰ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦਾ, ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਦਮਾ, ਖੰਘ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਾਤੂ ਪੋਸ਼ਕ, ਕਟਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ 67.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-5.0 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ-2.0 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਗਣਿਜ ਪਦਾਰਥ-1.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਲੋਹਾ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਵਿਟਾਮਿਨ-ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 21.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਖੰਜੂਰ ਵਿਚ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਖੰਜੂਰ ਤੋਂ 283 ਕੈਲੋਰੀ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 43<noinclude></noinclude> nvz5gxa45dprdlr3m1u4b3z5lrqkx14 250 72983 223588 223412 2026-06-28T05:32:11Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 223588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲਊ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ 'ਡੰਮੀ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ<noinclude>{{rh||50}}</noinclude> 0c3kck35xskvu9h82seyohtzvlf63jk 250 72985 223548 223493 2026-06-27T17:25:07Z Jalseerat Aman 2446 223548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਲਈ ਸਿਰਫ 3% ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ 4% ਹੋਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। {{gap}}ਇਸੇ ਅਧਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ 5% ਹਿਜਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਅੰਗਹੀਣ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਊਸਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਕਿੱਤੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਵਪਾਰ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ 5% ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਅਧਿਆਇ ਅੱਠਵਾਂ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੈਂਪ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਅਜੇ ਇਸ ਐਕਟ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਆਉਣ ਜਾਣ, ਟਾਇਲਟ, ਪਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜਾਂ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਟਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਤਾਲੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਹੀਕਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦਿੱਕਤ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਹੀਕਲ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਵਹੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ<noinclude>{{rh||52}}</noinclude> 3bvo0m7cwfq4m4te7yk8l4xjjtggxqi 250 73240 223540 223473 2026-06-27T12:51:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>9. {{gap}}W.H. Wright, The Philosophy of Nietzsche, {{gap}}(Thus Spake Zarathustra) Ch. 40 10. {{gap}} Ibid. P. 95 11. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 127 12. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 128 13. {{gap}}Donald Palmer, Sartre, P. 97 14. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 146 15. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 147 16. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 153 17. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 154 18. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 156 19. {{gap}}Simone de Beauvoir, Op. cit, P. 485 20. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ ਪੰ. 186 21. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 187 22. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 210 23. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 214 24. {{gap}}ਉਹੀ {{center|ਅਧਿਆਇ ਦਸਵਾਂ}} {{center|'''ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼'''}} 1. {{gap}}ਅਜੀਤ ਕੌਰ, ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, {{gap}}1999, ਪੰ. 71 2. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 75 3. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 76 4. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 82 5. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 85 6. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 86 7. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 94 8. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 95 9. {{gap}}ਉਹੀ<noinclude>{{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 268}}</noinclude> 3o0hiyyemgdww5uhvwfveqrpvdyzs2w 223541 223540 2026-06-27T12:51:49Z Harchand Bhinder 2624 223541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>9. {{gap}}W.H. Wright, The Philosophy of Nietzsche, {{gap}}(Thus Spake Zarathustra) Ch. 40 10. {{gap}} Ibid. P. 95 11. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 127 12. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 128 13. {{gap}}Donald Palmer, Sartre, P. 97 14. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 146 15. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 147 16. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 153 17. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 154 18. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 156 19. {{gap}}Simone de Beauvoir, Op. cit, P. 485 20. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ ਪੰ. 186 21. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 187 22. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 210 23. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 214 24. {{gap}}ਉਹੀ {{center|ਅਧਿਆਇ ਦਸਵਾਂ}} {{center|'''ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼'''}} 1. {{gap}}ਅਜੀਤ ਕੌਰ, ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, {{gap}}1999, ਪੰ. 71 2. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 75 3. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 76 4. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 82 5. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 85 6. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 86 7. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 94 8. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 95 9. {{gap}}ਉਹੀ </poem>}}<noinclude>{{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 268}}</noinclude> jiyqtk8gu2jclbz0gfvfms0t9eyhepd 223542 223541 2026-06-27T12:52:24Z Harchand Bhinder 2624 223542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>9. {{gap}}W.H. Wright, The Philosophy of Nietzsche, {{gap}} (Thus Spake Zarathustra) Ch. 40 10. {{gap}} Ibid. P. 95 11. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 127 12. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 128 13. {{gap}}Donald Palmer, Sartre, P. 97 14. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 146 15. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 147 16. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 153 17. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 154 18. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 156 19. {{gap}}Simone de Beauvoir, Op. cit, P. 485 20. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ ਪੰ. 186 21. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 187 22. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 210 23. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 214 24. {{gap}}ਉਹੀ {{center|ਅਧਿਆਇ ਦਸਵਾਂ}} {{center|'''ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼'''}} 1. {{gap}}ਅਜੀਤ ਕੌਰ, ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, {{gap}}1999, ਪੰ. 71 2. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 75 3. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 76 4. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 82 5. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 85 6. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 86 7. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 94 8. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 95 9. {{gap}}ਉਹੀ </poem>}}<noinclude>{{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 268}}</noinclude> 7qw9nvsj4mp86j5kviyqlm568l6z68d 223543 223542 2026-06-27T12:53:04Z Harchand Bhinder 2624 223543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>9. {{gap}}W.H. Wright, The Philosophy of Nietzsche, {{gap}} (Thus Spake Zarathustra) Ch. 40 10. {{gap}} Ibid. P. 95 11. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 127 12. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 128 13. {{gap}}Donald Palmer, Sartre, P. 97 14. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ, ਪੰ. 146 15. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 147 16. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 153 17. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 154 18. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 156 19. {{gap}}Simone de Beauvoir, Op. cit, P. 485 20. {{gap}}ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ ਪੰ. 186 21. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 187 22. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 210 23. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 214 24. {{gap}}ਉਹੀ {{center|ਅਧਿਆਇ ਦਸਵਾਂ}} {{center|'''ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼'''}} 1. {{gap}}ਅਜੀਤ ਕੌਰ, ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼, ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, {{gap}} 1999, ਪੰ. 71 2. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 75 3. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 76 4. {{gap}} ਉਹੀ, ਪੰ. 82 5. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 85 6. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 86 7. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 94 8. {{gap}}ਉਹੀ, ਪੰ. 95 9. {{gap}}ਉਹੀ </poem>}}<noinclude>{{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 268}}</noinclude> 8axklbo4thqeomgzyi79gnffl7dcwlq