ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 21867 224298 224246 2026-07-05T01:02:59Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੮੬}}</noinclude>ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਆਇਓ॥ ਬਡੈ ਭਾਗਿ ਸਾਧਸੰਗੁ ਪਾਇਓ॥੧॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਨਾਹੀ ਉਧਾਰੁ॥ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਏਹੁ ਬੀਚਾਰੁ॥੨॥੧੧॥ {{center|ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਚਾਰਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਨਾ ਤੂ ਮਾਨਹਿ॥ ਖਟੁ ਭੀ ਏਕਾ ਬਾਤ ਵਖਾਨਹਿ॥ ਦਸ ਅਸਟੀ ਮਿਲਿ ਏਕੋ ਕਹਿਆ॥ ਤਾ ਭੀ ਜੋਗੀ ਭੇਦੁ ਨ ਲਹਿਆ॥੧॥ ਕਿੰਕੁਰੀ ਅਨੂਪ ਵਾਜੈ॥ ਜੋਗੀਆ ਮਤਵਾਰੋ ਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਸਿਆ ਸਤ ਕਾ ਖੇੜਾ॥ ਤ੍ਰਿਤੀਏ ਮਹਿ ਕਿਛੁ ਭਇਆ ਦੁਤੇੜਾ॥ ਦੁਤੀਆ ਅਰਧੋ ਅਰਧਿ ਸਮਾਇਆ॥ ਏਕੁ ਰਹਿਆ ਤਾ ਏਕੁ ਦਿਖਾਇਆ॥੨॥ ਏਕੈ ਸੂਤਿ ਪਰੋਏ ਮਣੀਏ॥ ਗਾਠੀ ਭਿਨਿ ਭਿਨਿ ਭਿਨਿ ਭਿਨਿ ਤਣੀਏ॥ ਫਿਰਤੀ ਮਾਲਾ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਭਾਇ॥ ਖਿੱਚਿਆ ਸੂਤੁ ਤ ਆਈ ਥਾਇ॥੩॥ ਚਹੁ ਮਹਿ ਏਕੈ ਮਟੁ ਹੈ ਕੀਆ॥ ਤਹ ਬਿਖੜੇ ਥਾਨ ਅਨਿਕ ਖਿੜਕੀਆ॥ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਦੁਆਰੇ ਆਇਆ॥ ਤਾ ਨਾਨਕ ਜੋਗੀ ਮਹਲੁ ਘਰੁ ਪਾਇਆ॥੪॥ ਇਉ ਕਿੰਕੁਰੀ ਆਨੂਪ ਵਾਜੈ॥ ਸੁਣਿ ਜੋਗੀ ਕੈ ਮਨਿ ਮੀਠੀ ਲਾਗੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ॥੧॥੧੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਾਗਾ ਕਰਿ ਕੈ ਲਾਈ ਥਿਗਲੀ॥ ਲਉ ਨਾੜੀ ਸੂਆ ਹੈ ਅਸਤੀ॥ ਅੰਭੈ ਕਾ ਕਰਿ ਡੰਡਾ ਧਰਿਆ॥ ਕਿਆ ਤੂ ਜੋਗੀ ਗਰਬਹਿ ਪਰਿਆ॥੧॥ ਜਪਿ ਨਾਥੁ ਦਿਨੁ ਰੈਨਾਈ॥ ਤੇਰੀ ਖਿੰਥਾ ਦੋ ਦਿਹਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗਹਰੀ ਬਿਭੂਤ ਲਾਇ ਬੈਠਾ ਤਾੜੀ॥ ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਮੁੰਦ੍ਰ ਧਾਰੀ॥ ਮਾਗਹਿ ਟੂਕਾ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਪਾਵੈ॥ ਨਾਥੁ ਛੋਡਿ ਜਾਚਹਿ ਲਾਜ ਨ ਆਵੈ॥੨॥ ਚਲ ਚਿਤ ਜੋਗੀ ਆਸਣੁ ਤੇਰਾ॥ ਸਿੰਙੀ ਵਾਜੈ ਨਿਤ ਉਦਾਸੇਰਾ॥ ਗੁਰ ਗੋਰਖ ਕੀ ਤੈ ਬੂਝ ਨ ਪਾਈ॥ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਜੋਗੀ ਆਵੈ ਜਾਈ॥੩॥ ਜਿਸ ਨੋ ਹੋਆ ਨਾਥੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾ॥ ਰਹਰਾਸਿ ਹਮਾਰੀ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲਾ॥ ਨਾਮੈ ਖਿੰਥਾ ਨਾਮੈ ਬਸਤਰੁ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਜੋਗੀ ਹੋਆ ਅਸਥਿਰੁ॥੪॥ ਇਉ ਜਪਿਆ ਨਾਥੁ ਦਿਨੁ ਰੈਨਾਈ॥ ਹੁਣਿ ਪਾਇਆ ਗੁਰੁ ਗੋਸਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ॥੨॥੧੩॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਰਨ ਕਰਾਵਨ ਸੋਈ॥ ਆਨ ਨ ਦੀਸੈ ਕੋਈ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਮੇਰਾ ਸੁਘੜੁ ਸੁਜਾਨਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲਿਆ ਰੰਗੁ ਮਾਨਾ॥੧॥ ਐਸੋ ਰੇ ਹਰਿ ਰਸੁ ਮੀਠਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਨੈ ਵਿਰਲੈ ਡੀਠਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਨਾਮ॥<noinclude></noinclude> q3h5c8e5ahlhkhyumt5hsowh0wvlynw 250 21872 224299 52960 2026-07-05T01:13:52Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੮੭}}</noinclude>ਪੀਵਤ ਅਮਰ ਭਏ ਨਿਹਕਾਮ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲੁ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰੀ॥ ਅਨਦ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟੇ ਸੰਸਾਰੀ॥੨॥ ਕਿਆ ਦੇਵਉ ਜਾ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੇਰਾ॥ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰਿ ਜਾਉ ਲਖ ਬੇਰਾ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੇ ਸਾਜਿਆ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਨੀਚੁ ਨਿਵਾਜਿਆ॥੩॥ ਖੋਲਿ ਕਿਵਾਰਾ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਇਆ॥ ਜੈਸਾ ਸਾ ਤੈਸਾ ਦਿਖਲਾਇਆ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਭੁ ਪੜਦਾ ਤੂਟਾ॥ ਹਉ ਤੇਰਾ ਤੂ ਮੈ ਮਨਿ ਵੁਠਾ॥੪॥੩॥੧੪॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸੇਵਕੁ ਲਾਇਓ ਅਪੁਨੀ ਸੇਵ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਦੀਓ ਮੁਖਿ ਦੇਵ॥ ਸਗਲੀ ਚਿੰਤਾ ਆਪਿ ਨਿਵਾਰੀ॥ ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਕਉ ਹਉ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੀ॥੧॥ ਕਾਜ ਹਮਾਰੇ ਪੂਰੇ ਸਤਗੁਰ॥ ਬਾਜੇ ਅਨਹਦ ਤੂਰੇ ਸਤਗੁਰ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਹਿਮਾ ਜਾ ਕੀ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ॥ ਹੋਇ ਨਿਹਾਲੁ ਦੇਇ ਜਿਸੁ ਧੀਰ॥ ਜਾ ਕੇ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਰਾਇ॥ ਸੋ ਨਰੁ ਬਹੁਰਿ ਨ ਜੋਨੀ ਪਾਇ॥੨॥ ਜਾ ਕੈ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਆਪ॥ ਤਾ ਕਉ ਨਾਹੀ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ ਲਾਲੁ ਰਤਨੁ ਤਿਸੁ ਪਾਲੈ ਪਰਿਆ॥ ਸਗਲ ਕੁਟੰਬ ਓਹੁ ਜਨੁ ਲੈ ਤਰਿਆ॥੩॥ ਨਾ ਕਿਛੁ ਭਰਮੁ ਨ ਦੁਬਿਧਾ ਦੂਜਾ॥ ਏਕੋ ਏਕੁ ਨਿਰੰਜਨ ਪੂਜਾ॥ ਜਤ ਕਤ ਦੇਖਉ ਆਪਿ ਦਇਆਲ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਮਿਲੇ ਰਸਾਲ॥੪॥੪॥੧੫॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਨ ਤੇ ਛੁਟਕੀ ਅਪਨੀ ਧਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਆਗਿਆ ਲਗੀ ਪਿਆਰੀ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਸੁ ਮਨਿ ਮੇਰੈ ਮੀਠਾ॥ ਤਾ ਇਹੁ ਅਚਰਜੁ ਨੈਨਹੁ ਡੀਠਾ॥੧॥ ਅਬ ਮੋਹਿ ਜਾਨੀ ਰੇ ਮੇਰੀ ਗਈ ਬਲਾਇ॥ ਬੁਝਿ ਗਈ ਤ੍ਰਿਸਨ ਨਿਵਾਰੀ ਮਮਤਾ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਲੀਓ ਸਮਝਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਰਾਖਿਓ ਗੁਰਿ ਸਰਨਾ॥ ਗੁਰਿ ਪਕਰਾਏ ਹਰਿ ਕੇ ਚਰਨਾ॥ ਬੀਸ ਬਿਸੁਏ ਜਾ ਮਨ ਠਹਰਾਨੇ॥ ਗੁਰ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਏਕੈ ਹੀ ਜਾਨੇ॥੨॥ ਜੋ ਜੋ ਕੀਨੋ ਹਮ ਤਿਸ ਕੇ ਦਾਸ॥ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਕੋ ਸਗਲ ਨਿਵਾਸ॥ ਨਾ ਕੋ ਦੂਤੁ ਨਹੀ ਬੈਰਾਈ॥ ਗਲਿ ਮਿਲਿ ਚਾਲੇ ਏਕੈ ਭਾਈ॥੩॥ ਜਾ ਕਉ ਗੁਰਿ ਹਰਿ ਦੀਏ ਸੂਖਾ॥ ਤਾ ਕਉ ਬਹੁਰਿ ਨ ਲਾਗਹਿ ਦੂਖਾ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਸਰਬ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਤਉ ਰੰਗਿ ਗੋਪਾਲ॥੪॥੫॥੧੬॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੁਖ ਤੇ ਪੜਤਾ ਟੀਕਾ ਸਹਿਤ॥ ਹਿਰਦੈ ਰਾਮੁ ਨਹੀ ਪੂਰਨ ਰਹਤ॥ ਉਪਦੇਸੁ ਕਰੇ ਕਰਿ ਲੋਕ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ॥ ਅਪਨਾ ਕਹਿਆ ਆਪਿ ਨ ਕਮਾਵੈ॥੧॥ ਪੰਡਿਤ ਬੇਦੁ ਬੀਚਾਰਿ ਪੰਡਿਤ॥ ਮਨ ਕਾ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰਿ ਪੰਡਿਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਗੈ<noinclude></noinclude> bpo0cyyjead4chac8yiq8ywqtul110d 250 21877 224300 52965 2026-07-05T01:25:03Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੮੮}}</noinclude>ਰਾਖਿਓ ਸਾਲ ਗਿਰਾਮੁ॥ ਮਨੁ ਕੀਨੋ ਦਹ ਦਿਸ ਬਿਸ੍ਰਾਮੁ॥ ਤਿਲਕੁ ਚਰਾਵੈ ਪਾਈ ਪਾਇ॥ ਲੋਕ ਪਚਾਰਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਇ॥੨॥ ਖਟੁ ਕਰਮਾ ਅਰੁ ਆਸਣੁ ਧੋਤੀ॥ ਭਾਗਠਿ ਗ੍ਰਿਹਿ ਪੜੈ ਨਿਤ ਪੋਥੀ॥ ਮਾਲਾ ਫੇਰੈ ਮੰਗੈ ਬਿਭੂਤ॥ ਇਹ ਬਿਧਿ ਕੋਇ ਨ ਤਰਿਓ ਮੀਤ॥੩॥ ਸੋ ਪੰਡਿਤੁ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਕਮਾਇ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੀ ਓਸੁ ਉਤਰੀ ਮਾਇ॥ ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਪੂਰਨ ਹਰਿ ਨਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਸ ਕੀ ਸਰਣੀ ਪਾਇ॥੪॥੬॥੧੭॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕੋਟਿ ਬਿਘਨ ਨਹੀ ਆਵਹਿ ਨੇਰਿ॥ ਅਨਿਕ ਮਾਇਆ ਹੈ ਤਾ ਕੀ ਚੇਰਿ॥ ਅਨਿਕ ਪਾਪ ਤਾ ਕੇ ਪਾਨੀਹਾਰ॥ ਜਾ ਕਉ ਮਇਆ ਭਈ ਕਰਤਾਰ॥੧॥ ਜਿਸਹਿ ਸਹਾਈ ਹੋਇ ਭਗਵਾਨ॥ ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਉਆ ਕੈ ਸਰੰਜਾਮ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਤਾ ਰਾਖੈ ਕੀਤਾ ਕਉਨੁ॥ ਕੀਰੀ ਜੀਤੋ ਸਗਲਾ ਭਵਨੁ॥ ਬੇਅੰਤ ਮਹਿਮਾ ਤਾ ਕੀ ਕੇਤਕ ਬਰਨ॥ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਈਐ ਤਾ ਕੇ ਚਰਨ॥੨॥ ਤਿਨ ਹੀ ਕੀਆ ਜਪੁ ਤਪੁ ਧਿਆਨੁ॥ ਅਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਆ ਤਿਨਿ ਦਾਨੁ॥ ਭਗਤੁ ਸੋਈ ਕਲਿ ਮਹਿ ਪਰਵਾਨੁ॥ ਜਾ ਕਉ ਠਾਕੁਰਿ ਦੀਆ ਮਾਨੁ॥੩॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਮਿਲਿ ਭਏ ਪ੍ਰਗਾਸ॥ ਸਹਜ ਸੂਖ ਆਸ ਨਿਵਾਸ॥ ਪੂਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਬਿਸਾਸ॥ ਨਾਨਕ ਹੋਏ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸ॥੪॥੭॥੧੮॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੋਸੁ ਨ ਦੀਜੈ ਕਾਹੂ ਲੋਗ॥ ਜੋ ਕਮਾਵਨੁ ਸੋਈ ਭੋਗ॥ ਆਪਨ ਕਰਮ ਆਪੇ ਹੀ ਬੰਧ॥ ਆਵਨੁ ਪਾਵਨੁ ਮਾਇਆ ਧੰਧ॥੧॥ ਐਸੀ ਜਾਨੀ ਸੰਤ ਜਨੀ॥ਪਰਗਾਸੁ ਭਇਆ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਬਚਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਨੁ ਧਨੁ ਕਲਤੁ ਮਿਥਿਆ ਬਿਸਥਾਰ॥ ਹੈਵਰ ਗੈਵਰ ਚਾਲਨਹਾਰ॥ ਰਾਜ ਰੰਗ ਰੂਪ ਸਭਿ ਕੂਰ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਹੋਇ ਜਾਸੀ ਧੂਰ॥੨॥ ਭਰਮਿ ਭੂਲੇ ਬਾਦਿ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਸੰਗਿ ਨਾਹੀ ਰੇ ਸਗਲ ਪਸਾਰੀ॥ ਸੋਗ ਹਰਖ ਮਹਿ ਦੇਹ ਬਿਰਧਾਨੀ॥ ਸਾਕਤ ਇਵ ਹੀ ਕਰਤ ਬਿਹਾਨੀ॥੩॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਕਲਿ ਮਾਹਿ॥ ਏਹੁ ਨਿਧਾਨਾ ਸਾਧੂ ਪਾਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰੁ ਗੋਵਿਦੁ ਜਿਸੁ ਤੂਠਾ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਮਈਆ ਤਿਨ ਹੀ ਡੀਠਾ॥੪॥੮॥੧੯॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪੰਚ ਸਬਦ ਤਹ ਪੂਰਨ ਨਾਦ॥ ਅਨਹਦ ਬਾਜੇ ਅਚਰਜ ਬਿਸਮਾਦ॥ ਕੇਲ ਕਰਹਿ ਸੰਤ ਹਰਿ ਲੋਗ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਨਿਰਜੋਗ॥੧॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਭਵਨ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਬੈਸਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਤਹ ਰੋਗ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਮਰਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਊਹਾ ਸਿਮਰਹਿ ਕੇਵਲ ਨਾਮੁ॥ ਬਿਰਲੇ ਪਾਵਹਿ ਓਹੁ ਬਿਸ੍ਰਾਮੁ॥ ਭੋਜਨੁ ਭਾਉ<noinclude></noinclude> lr997srg0ikw7q6ihy41idhfgcqfs3f 250 21882 224301 52970 2026-07-05T01:35:34Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੮੯}}</noinclude>ਕੀਰਤਨ ਆਧਾਰੁ॥ ਨਿਹਚਲ ਆਸਨੁ ਬੇਸੁਮਾਰੁ॥੨॥ ਡਿਗਿ ਨ ਡੋਲੈ ਕਤਹੂ ਨ ਧਾਵੈ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕੋ ਇਹੁ ਮਹਲੁ ਪਾਵੈ॥ ਭ੍ਰਮ ਭੈ ਮੋਹ ਨ ਮਾਇਆ ਜਾਲ॥ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਰਪਾਲ॥੩॥ ਤਾ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ॥ ਆਪੇ ਗੁਪਤੁ ਆਪੇ ਪਾਸਾਰੁ॥ ਜਾ ਕੈ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸੁਆਦੁ॥ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ ਨਾਨਕ ਬਿਸਮਾਦੁ ॥੪॥੯॥੨੦॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਭੇਟਤ ਸੰਗਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਚਿਤਿ ਆਇਆ॥ ਸੰਗਤਿ ਕਰਤ ਸੰਤੋਖੁ ਮਨਿ ਪਾਇਆ॥ ਸੰਤਹ ਚਰਨ ਮਾਥਾ ਮੇਰੋ ਪਉਤ॥ ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਸੰਤਹ ਡੰਡਉਤ॥੧॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਸੰਤਨ ਕੈ ਬਲਿਹਾਰੀ॥ ਜਾ ਕੀ ਓਟ ਗਹੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਰਾਖੇ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਤਹ ਚਰਣ ਧੋਇ ਧੋਇ ਪੀਵਾ॥ ਸੰਤਹ ਦਰਸੁ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਜੀਵਾ॥ ਸੰਤਹ ਕੀ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਆਸ॥ ਸੰਤ ਹਮਾਰੀ ਨਿਰਮਲ ਰਾਸਿ॥੨॥ ਸੰਤ ਹਮਾਰਾ ਰਾਖਿਆ ਪੜਦਾ॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮੋਹਿ ਕਬਹੂ ਨ ਕੜਦਾ॥ ਸੰਤਹ ਸੰਗੁ ਦੀਆ ਕਿਰਪਾਲ॥ ਸੰਤ ਸਹਾਈ ਭਏ ਦਇਆਲ॥੩॥ ਸੁਰਤਿ ਮਤਿ ਬੁਧਿ ਪਰਗਾਸੁ॥ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਅਪਾਰ ਗੁਣਤਾਸੁ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਗਲੇ ਤਿਪਾਲ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤਹ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲ॥੪॥੧੦॥੨੧॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤੇਰੈ ਕਾਜਿ ਨ ਗ੍ਰਿਹੁ ਰਾਜੁ ਮਾਲੁ॥ ਤੇਰੈ ਕਾਜਿ ਨ ਬਿਖੈ ਜੰਜਾਲੁ॥ ਇਸਟ ਮੀਤ ਜਾਣੁ ਸਭ ਛਲੈ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸੰਗਿ ਤੇਰੈ ਚਲੈ॥੧॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਣ ਗਾਇ ਲੇ ਮੀਤਾ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਤੇਰੀ ਲਾਜ ਰਹੈ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਜਮੁ ਕਛੁ ਨ ਕਹੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਸਗਲ ਨਿਰਾਰਥ ਕਾਮ॥ ਸੁਇਨਾ ਰੁਪਾ ਮਾਟੀ ਦਾਮ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਜਾਪਿ ਮਨ ਸੁਖਾ॥ ਈਹਾ ਊਹਾ ਤੇਰੋ ਊਜਲ ਮੁਖਾ॥੨॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਥਾਕੇ ਵਡੇ ਵਡੇਰੇ॥ ਕਿਨ ਹੀ ਨ ਕੀਏ ਕਾਜ ਮਾਇਆ ਪੂਰੇ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਜਨੁ ਕੋਇ॥ ਤਾ ਕੀ ਆਸਾ ਪੂਰਨ ਹੋਇ॥੩॥ ਹਰਿ ਭਗਤਨ ਕੋ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ॥ ਸੰਤੀ ਜੀਤਾ ਜਨਮੁ ਅਪਾਰੁ॥ ਹਰਿ ਸੰਤੁ ਕਰੇ ਸੋਈ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਤਾ ਕੈ ਕੁਰਬਾਣੁ॥੪॥੧੧॥੨੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਿੰਚਹਿ ਦਰਬੁ ਦੇਹਿ ਦੁਖੁ ਲੋਗ॥ ਤੇਰੈ ਕਾਜਿ ਨ ਅਵਰਾ ਜੋਗ॥ ਕਰਿ ਅਹੰਕਾਰੁ ਹੋਇ ਵਰਤਹਿ ਅੰਧ॥ ਜਮ ਕੀ ਜੇਵੜੀ ਤੂ ਆਗੈ ਬੰਧ॥੧॥ ਛਾਡਿ ਵਿਡਾਣੀ ਤਾਤਿ ਮੂੜੇ॥ ਈਹਾ ਬਸਨਾ ਰਾਤਿ ਮੂੜੇ॥ ਮਾਇਆ ਕੇ ਮਾਤੇ ਤੈ ਉਠਿ ਚਲਨਾ॥ ਰਾਚਿ ਰਹਿਓ ਤੂ ਸੰਗਿ ਸੁਪਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਾਲ ਬਿਵਸਥਾ ਬਾਰਿਕੁ ਅੰਧ॥ ਭਰਿ ਜੋਬਨਿ ਲਾਗਾ<noinclude></noinclude> j7qrh0t0gm1cueyrw7fq4vc8uvsqxrn 250 21887 224303 52975 2026-07-05T01:50:32Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੦}}</noinclude>ਦੁਰਗੰਧ॥ ਤ੍ਰਿਤੀਅ ਬਿਵਸਥਾ ਸਿੰਚੇ ਮਾਇ॥ ਬਿਰਧਿ ਭਇਆ ਛੋਡਿ ਚਲਿਓ ਪਛੁਤਾਇ॥੨॥ ਚਿਰੰਕਾਲ ਪਾਈ ਦ੍ਰੁਲਭ ਦੇਹ॥ ਨਾਮ ਬਿਹੂਣੀ ਹੋਈ ਖੇਹ॥ ਪਸੂ ਪਰੇਤ ਮੁਗਧ ਤੇ ਬੁਰੀ॥ ਤਿਸਹਿ ਨ ਬੂਝੈ ਜਿਨਿ ਏਹ ਸਿਰੀ॥੩॥ ਸੁਣਿ ਕਰਤਾਰ ਗੋਵਿੰਦ ਗੋਪਾਲ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਸਦਾ ਕਿਰਪਾਲ॥ ਤੁਮਹਿ ਛਡਾਵਹੁ ਛੁਟਹਿ ਬੰਧ॥ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਵਹੁ ਨਾਨਕ ਜਗ ਅੰਧ॥੪॥੧੨॥੨੩॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਰਿ ਸੰਜੋਗੁ ਬਨਾਈ ਕਾਛਿ॥ ਤਿਸੁ ਸੰਗਿ ਰਹਿਓ ਇਆਨਾ ਰਾਚਿ॥ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰੈ ਨਿਤ ਸਾਰਿ ਸਮਾਰੈ॥ ਅੰਤ ਕੀ ਬਾਰ ਊਠਿ ਸਿਧਾਰੈ॥੧॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਸਭੁ ਝੂਠੁ ਪਰਾਨੀ॥ ਗੋਵਿਦ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਅਵਰ ਸੰਗਿ ਰਾਤੇ ਤੇ ਸਭਿ ਮਾਇਆ ਮੂਠੁ ਪਰਾਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੀਰਥ ਨਾਇ ਨ ਉਤਰਸਿ ਮੈਲੁ॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਸਭਿ ਹਉਮੈ ਫੈਲੁ॥ ਲੋਕ ਪਚਾਰੈ ਗਤਿ ਨਹੀ ਹੋਇ॥ ਨਾਮ ਬਿਹੂਣੇ ਚਲਸਹਿ ਰੋਇ॥੨॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਟੂਟਸਿ ਪਟਲ॥ ਸੋਧੇ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਗਲ॥ ਸੋ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਜਪਾਏ॥ ਸਗਲ ਫਲਾ ਸੇ ਸੂਖਿ ਸਮਾਏ॥੩॥ ਰਾਖਨਹਾਰੇ ਰਾਖਹੁ ਆਪਿ॥ ਸਗਲ ਸੁਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤੁਮਰੈ ਹਾਥਿ॥ ਜਿਤੁ ਲਾਵਹਿ ਤਿਤੁ ਲਾਗਹ ਸੁਆਮੀ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥੪॥੧੩॥੨੪॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਸੋਈ ਸੁਖੁ ਜਾਨਾ॥ ਮਨੁ ਅਸਮਝੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਤੀਆਨਾ॥ ਡੋਲਨ ਤੇ ਚੂਕਾ ਠਹਰਾਇਆ॥ ਸਤਿ ਮਾਹਿ ਲੇ ਸਤਿ ਸਮਾਇਆ॥੧॥ ਦੂਖੁ ਗਇਆ ਸਭੁ ਰੋਗੁ ਗਇਆ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਆਗਿਆ ਮਨ ਮਹਿ ਮਾਨੀ ਮਹਾ ਪੁਰਖ ਕਾ ਸੰਗੁ ਭਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਗਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਰਬ ਨਿਰਮਲਾ॥ ਜੋ ਵਰਤਾਏ ਸੋਈ ਭਲਾ॥ ਜਹ ਰਾਖੈ ਸੋਈ ਮੁਕਤਿ ਥਾਨੁ॥ ਜੋ ਜਪਾਏ ਸੋਈ ਨਾਮੁ॥੨॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਜਹ ਸਾਧ ਪਗ ਧਰਹਿ॥ ਤਹ ਬੈਕੁੰਠੁ ਜਹ ਨਾਮੁ ਉਚਰਹਿ॥ ਸਰਬ ਅਨੰਦ ਜਬ ਦਰਸਨੁ ਪਾਈਐ॥ ਰਾਮ ਗੁਣਾ ਨਿਤ ਨਿਤ ਹਰਿ ਗਾਈਐ॥੩॥ ਆਪੇ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਹਿਆ ਬਿਆਪਿ॥ ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਪਰਗਟ ਪਰਤਾਪ॥ ਕਪਟ ਖੁਲਾਨੇ ਭ੍ਰਮ ਨਾਠੇ ਦੂਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਕਉ ਗੁਰ ਭੇਟੇ ਪੂਰੇ॥੪॥੧੪॥੨੫॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕੋਟਿ ਜਾਪ ਤਾਪ ਬਿਸ੍ਰਾਮ॥ ਰਿਧਿ ਬੁਧਿ ਸਿਧਿ ਸੁਰ ਗਿਆਨ॥ ਅਨਿਕ ਰੂਪ ਰੰਗ ਭੋਗ ਰਸੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨਿਮਖ ਰਿਦੈ ਵਸੈ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਕੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੂਰਬੀਰ ਧੀਰਜ<noinclude></noinclude> ixun5bzpl1qqpzmrujlzh7uvnb37ddm 250 21892 224304 52980 2026-07-05T02:00:25Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੧}}</noinclude>ਮਤਿ ਪੂਰਾ॥ ਸਹਜ ਸਮਾਧਿ ਧੁਨਿ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰਾ॥ ਸਦਾ ਮੁਕਤੁ ਤਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਕਾਮ॥ ਜਾ ਕੈ ਰਿਦੈ ਵਸੈ ਹਰਿ ਨਾਮ॥੨॥ ਸਗਲ ਸੂਖ ਆਨੰਦ ਅਰੋਗ॥ ਸਮਦਰਸੀ ਪੂਰਨ ਨਿਰਜੋਗ॥ ਆਇ ਨ ਜਾਇ ਡੋਲੇ ਕਤ ਨਾਹੀ॥ ਜਾ ਕੈ ਨਾਮੁ ਬਸੈ ਮਨ ਮਾਹੀ॥੩॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਗੁਪਾਲ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਪੀਐ ਉਤਰੈ ਚਿੰਦ॥ ਨਾਨਕ ਕਉ ਗੁਰਿ ਦੀਆ ਨਾਮੁ॥ ਸੰਤਨ ਕੀ ਟਹਲ ਸੰਤ ਕਾ ਕਾਮੁ॥੪॥੧੫॥੨੬॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਉ॥ ਆਗੈ ਮਿਲੀ ਨਿਥਾਵੇ ਥਾਉ॥ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਚਰਣੀ ਲਾਗੁ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਸੋਇਆ ਜਾਗੁ ॥੧॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਾਪੁ ਜਪਲਾ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਸੈ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਪਰਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਧਿਆਇ ਮਨ ਅਟਲ॥ ਤਾ ਛੂਟਹਿ ਮਾਇਆ ਕੇ ਪਟਲ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪੀਉ॥ ਤਾ ਤੇਰਾ ਹੋਇ ਨਿਰਮਲ ਜੀਉ॥੨॥ ਸੋਧਤ ਸੋਧਤ ਸੋਧਿ ਬੀਚਾਰਾ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਨਹੀ ਛੁਟਕਾਰਾ॥ ਸੋ ਹਰਿ ਭਜਨੁ ਸਾਧ ਕੈ ਸੰਗਿ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਰਾਪੈ ਹਰਿ ਕੈ ਰੰਗਿ॥੩॥ ਛੋਡਿ ਸਿਆਣਪ ਬਹੁ ਚਤੁਰਾਈ॥ ਮਨ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਵੈ ਜਾਇ ਨ ਕਾਈ॥ ਦਇਆ ਧਾਰੀ ਗੋਵਿਦ ਗੋਸਾਈ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਟੇਕ ਟਿਕਾਈ॥੪॥੧੬॥੨੭॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸੰਤ ਕੈ ਸੰਗਿ ਰਾਮ ਰੰਗ ਕੇਲ॥ ਆਗੈ ਜਮ ਸਿਉ ਹੋਇ ਨ ਮੇਲ॥ ਅਹੰਬੁਧਿ ਕਾ ਭਇਆ ਬਿਨਾਸ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਹੋਈ ਸਗਲੀ ਨਾਸ॥੧॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਣ ਗਾਇ ਪੰਡਿਤ॥ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਅਹੰਕਾਰੁ ਨ ਕਾਜੈ ਕੁਸਲ ਸੇਤੀ ਘਰਿ ਜਾਹਿ ਪੰਡਿਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਜਸੁ ਨਿਧਿ ਲੀਆ ਲਾਭ॥ ਪੂਰਨ ਭਏ ਮਨੋਰਥ ਸਾਭ॥ ਦੁਖੁ ਨਾਠਾ ਸੁਖੁ ਘਰ ਮਹਿ ਆਇਆ॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਮਲੁ ਬਿਗਸਾਇਆ॥੨॥ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਜਿਨਿ ਪਾਇਆ ਦਾਨੁ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਹੋਏ ਸਗਲ ਨਿਧਾਨ॥ ਸੰਤੋਖੁ ਆਇਆ ਮਨਿ ਪੂਰਾ ਪਾਇ॥ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਮਾਗਨ ਕਾਹੇ ਜਾਇ॥੩॥ ਹਰਿ ਕੀ ਕਥਾ ਸੁਨਤ ਪਵਿਤ॥ ਜਿਹਵਾ ਬਕਤ ਪਾਈ ਗਤਿ ਮਤਿ॥ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ਜਿਸੁ ਰਿਦੈ ਵਸਾਈ॥ ਨਾਨਕ ਤੇ ਜਨ ਊਤਮ ਭਾਈ॥੪॥੧੭॥੨੮॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗਹੁ ਕਰਿ ਪਕਰੀ ਨ ਆਈ ਹਾਥਿ॥ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੀ ਚਾਲੀ ਨਹੀ ਸਾਥਿ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਉ ਤਿਆਗਿ ਦਈ॥ ਤਬ ਓਹ ਚਰਣੀ ਆਇ ਪਈ ॥੧॥ ਸੁਣਿ ਸੰਤਹੁ ਨਿਰਮਲ ਬੀਚਾਰ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਗਤਿ ਨਹੀ ਕਾਈ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਭੇਟਤ ਉਧਾਰ॥੧॥<noinclude></noinclude> pz512nfvt81uqd8jkda5bcs81qrt6u1 250 21897 224305 52985 2026-07-05T02:10:41Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੨}}</noinclude>ਰਹਾਉ॥ ਜਬ ਉਸ ਕਉ ਕੋਈ ਦੇਵੈ ਮਾਨੁ॥ ਤਬ ਆਪਸ ਊਪਰਿ ਰਖੈ ਗੁਮਾਨੁ॥ ਜਬ ਉਸ ਕਉ ਕੋਈ ਮਨਿ ਪਰਹਰੈ॥ਤਬ ਓਹ ਸੇਵਕਿ ਸੇਵਾ ਕਰੈ॥੨॥ ਮੁਖਿ ਬੇਰਾਵੈ ਅੰਤਿ ਠਗਾਵੈ॥ ਇਕਤੁ ਠਉਰ ਓਹ ਕਹੀ ਨ ਸਮਾਵੈ॥ ਉਨਿ ਮੋਹੇ ਬਹੁਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ॥ ਰਾਮ ਜਨੀ ਕੀਨੀ ਖੰਡ ਖੰਡ॥੩॥ ਜੋ ਮਾਗੈ ਸੋ ਭੂਖਾ ਰਹੈ॥ ਇਸੁ ਸੰਗਿ ਰਾਚੈ ਸੁ ਕਛੂ ਨ ਲਹੈ॥ ਇਸਹਿ ਤਿਆਗਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਕਰੈ॥ ਵਡਭਾਗੀ ਨਾਨਕ ਓਹੁ ਤਰੈ॥੪॥੧੮॥੨੯॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਸਰਬ ਮਹਿ ਪੇਖੁ॥ ਪੂਰਨ ਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੁ॥ ਰਤਨੁ ਅਮੋਲੁ ਰਿਦੇ ਮਹਿ ਜਾਨੁ॥ ਅਪਨੀ ਵਸਤੁ ਤੂ ਆਪਿ ਪਛਾਨੁ॥੧॥ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸੰਤਨ ਪਰਸਾਦਿ॥ ਵਡੇ ਭਾਗ ਹੋਵਹਿ ਤਉ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਜਿਹਵਾ ਕਿਆ ਜਾਣੈ ਸੁਆਦੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਠ ਦਸ ਬੇਦ ਸੁਨੇ ਕਹ ਡੋਰਾ॥ ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਗਾਸ ਨ ਦਿਸੈ ਅੰਧੇਰਾ॥ ਪਸੂ ਪਰੀਤਿ ਘਾਸ ਸੰਗਿ ਰਚੈ॥ ਜਿਸੁ ਨਹੀ ਬੁਝਾਵੈ ਸੋ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਬੁਝੈ॥੨॥ ਜਾਨਣਹਾਰੁ ਰਹਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਨਿ॥ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਭਗਤਨ ਸੰਗਾਨਿ॥ ਬਿਗਸਿ ਬਿਗਸਿ ਅਪੁਨਾ ਪ੍ਰਭੁ ਗਾਵਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਜਮ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਹਿ॥੩॥੧੯॥੩੦॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੀਨੋ ਨਾਮੁ ਕੀਓ ਪਵਿਤੁ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਰਾਸਿ ਨਿਰਾਸ ਇਹ ਬਿਤੁ॥ ਕਾਟੀ ਬੰਧਿ ਹਰਿ ਸੇਵਾ ਲਾਏ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਰਾਮ ਗੁਣ ਗਾਏ॥੧॥ ਬਾਜੇ ਅਨਹਦ ਬਾਜਾ॥ ਰਸਕਿ ਰਸਕਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਹਰਿ ਜਨ ਅਪਨੈ ਗੁਰਦੇਵਿ ਨਿਵਾਜਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਇ ਬਨਿਓ ਪੂਰਬਲਾ ਭਾਗੁ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਸੋਇਆ ਜਾਗੁ॥ ਗਈ ਗਿਲਾਨਿ ਸਾਧ ਕੈ ਸੰਗਿ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਰਾਤੋ ਹਰਿ ਕੈ ਰੰਗਿ॥੨॥ ਰਾਖੇ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲ॥ ਨਾ ਕਿਛੁ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਿਛੁ ਘਾਲ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਨੀ ਦਇਆ॥ ਬੂਡਤ ਦੁਖ ਮਹਿ ਕਾਢਿ ਲਇਆ॥੩॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਉਪਜਿਓ ਮਨ ਮਹਿ ਚਾਉ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਉ॥ ਗਾਵਤ ਗਾਵਤ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਾਨਕ ਲਿਵ ਲਾਈ॥੪॥੨੦॥੩੧॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਉਡੀ ਬਦਲੈ ਤਿਆਗੈ ਰਤਨੁ॥ ਛੋਡਿ ਜਾਇ ਤਾਹੂ ਕਾ ਜਤਨੁ॥ ਸੋ ਸੰਚੈ ਜੋ ਹੋਛੀ ਬਾਤ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿਆ ਟੇਢਉ ਜਾਤ॥੧॥ ਅਭਾਗੇ ਤੈ ਲਾਜ ਨਾਹੀ॥ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸਰੁ ਹਰਿ ਨ ਚੇਤਿਓ ਮਨ ਮਾਹੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਕਉਰਾ ਬਿਖਿਆ ਮੀਠੀ॥ ਸਾਕਤ ਕੀ ਬਿਧਿ ਨੈਨਹੁ ਡੀਠੀ॥ ਕੂੜਿ ਕਪਟਿ ਅਹੰਕਾਰਿ<noinclude></noinclude> hnp9m7l0rjtt6v9cpq7wehx3hmopl8t 250 21902 224306 52990 2026-07-05T02:54:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੩}}</noinclude>ਰੀਝਾਨਾ॥ ਨਾਮੁ ਸੁਨਤ ਜਨੁ ਬਿਛੂਅ ਡਸਾਨਾ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਕਾਰਣਿ ਸਦ ਹੀ ਝੂਰੈ॥ ਮਨਿ ਮੁਖਿ ਕਬਹਿ ਨ ਉਸਤਤਿ ਕਰੈ॥ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾਤਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਕਰੈ ਗਵਾਰੁ॥੩॥ ਸਭ ਸਾਹਾ ਸਿਰਿ ਸਾਚਾ ਸਾਹੁ॥ ਵੇਮੁਹਤਾਜੁ ਪੂਰਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ॥ ਮੋਹ ਮਗਨ ਲਪਟਿਓ ਭ੍ਰਮ ਗਿਰਹ॥ ਨਾਨਕ ਤਰੀਐ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ॥੪॥੨੧॥੩੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰੈਣਿ ਦਿਨਸੁ ਜਪਉ ਹਰਿ ਨਾਉ॥ ਆਗੈ ਦਰਗਹ ਪਾਵਉ ਥਾਉ॥ ਸਦਾ ਅਨੰਦੁ ਨ ਹੋਵੀ ਸੋਗੁ॥ ਕਬਹੂ ਨ ਬਿਆਪੈ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ॥੧॥ ਖੋਜਹੁ ਸੰਤਹੁ ਹਰਿ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ॥ ਬਿਸਮਨ ਬਿਸਮ ਭਏ ਬਿਸਮਾਦਾ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਵਹਿ ਹਰਿ ਸਿਮਰਿ ਪਰਾਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗਨਿ ਮਿਨਿ ਦੇਖਹੁ ਸਗਲ ਬੀਚਾਰਿ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਕੋ ਸਕੈ ਨ ਤਾਰਿ॥ ਸਗਲ ਉਪਾਵ ਨ ਚਾਲਹਿ ਸੰਗਿ॥ ਭਵਜਲੁ ਤਰੀਐ ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਰੰਗਿ ॥੨॥ ਦੇਹੀ ਧੋਇ ਨ ਉਤਰੈ ਮੈਲੁ॥ ਹਉਮੈ ਬਿਆਪੈ ਦੁਬਿਧਾ ਫੈਲੁ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅਉਖਧੁ ਜੋ ਜਨੁ ਖਾਇ॥ ਤਾ ਕਾ ਰੋਗੁ ਸਗਲ ਮਿਟਿ ਜਾਇ॥੩॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਦਇਆਲ॥ ਮਨ ਤੇ ਕਬਹੁ ਨ ਬਿਸਰੁ ਗੁਪਾਲ॥ ਤੇਰੇ ਦਾਸ ਕੀ ਹੋਵਾ ਧੂਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਪ੍ਰਭ ਸਰਧਾ ਪੂਰਿ॥੪॥੨੨॥੩੩॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤੇਰੀ ਸਰਣਿ ਪੂਰੇ ਗੁਰਦੇਵ॥ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਪੂਰਨ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ॥ ਸੋ ਧਿਆਏ ਪੂਰਾ ਜਿਸੁ ਕਰਮੁ॥੧॥ ਤਰਣ ਤਾਰਣ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੋ ਨਾਉ॥ ਏਕਾ ਸਰਣਿ ਗਹੀ ਮਨ ਮੇਰੈ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਪਿ ਜਪਿ ਜੀਵਾ ਤੇਰਾ ਨਾਉ॥ ਆਗੈ ਦਰਗਹ ਪਾਵਉ ਠਾਉ॥ ਦੂਖੁ ਅੰਧੇਰਾ ਮਨ ਤੇ ਜਾਇ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਬਿਨਸੈ ਰਾਚੈ ਹਰਿ ਨਾਇ॥੨॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਲਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਨਿਰਮਲ ਰੀਤਿ॥ ਭਉ ਭਾਗਾ ਨਿਰਭਉ ਮਨਿ ਬਸੈ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਰਸਨਾ ਨਿਤ ਜਪੈ॥੩॥ ਕੋਟਿ ਜਨਮ ਕੇ ਕਾਟੇ ਫਾਹੇ॥ ਪਾਇਆ ਲਾਭੁ ਸਚਾ ਧਨੁ ਲਾਹੇ॥ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਅਖੁਟ ਭੰਡਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਭਗਤ ਸੋਹਹਿ ਹਰਿ ਦੁਆਰ॥੪॥੨੩॥੩੪॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਤਨ ਜਵੇਹਰ ਨਾਮ॥ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਗਿਆਨ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਦਇਆ ਕਾ ਪੋਤਾ॥ ਹਰਿ ਭਗਤਾ ਹਵਾਲੈ ਹੋਤਾ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਰਾਮ ਕੋ ਭੰਡਾਰੁ॥ ਖਾਤ ਖਰਚਿ ਕਛੁ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਅੰਤੁ ਨਹੀ ਹਰਿ ਪਾਰਾਵਾਰੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕੀਰਤਨੁ ਨਿਰਮੋਲਕ ਹੀਰਾ॥ ਆਨੰਦ ਗੁਣੀ ਗਹੀਰਾ॥ ਅਨਹਦ ਬਾਣੀ ਪੂੰਜੀ॥ ਸੰਤਨ ਹਥਿ ਰਾਖੀ ਕੂੰਜੀ<noinclude></noinclude> 2o13mji9sthujkiday21fgpieiqr42k 250 21907 224307 52995 2026-07-05T03:05:12Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੪}}</noinclude>॥੨॥ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ ਗੁਫਾ ਤਹ ਆਸਨੁ॥ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਤਹ ਬਾਸਨੁ॥ ਭਗਤ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰਭੁ ਗੋਸਟਿ ਕਰਤ॥ ਤਹ ਹਰਖ ਨ ਸੋਗ ਨ ਜਨਮ ਨ ਮਰਤ॥੩॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਦਿਵਾਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਤਿਨਿ ਹਰਿ ਧਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਨਾਨਕ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਵਰਤਣਿ ਹਰਿ ਮੇਰੀ ਰਾਸਿ ॥੪॥੨੪॥੩੫॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਹਿਮਾ ਨ ਜਾਨਹਿ ਬੇਦ॥ ਬ੍ਰਹਮੇ ਨਹੀ ਜਾਨਹਿ ਭੇਦ॥ ਅਵਰ ਨ ਜਾਨਹਿ ਅੰਤੁ॥ ਪਰਮੇਸਰੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਬੇਅੰਤੁ॥੧॥ ਅਪਨੀ ਗਤਿ ਆਪਿ ਜਾਨੈ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਅਵਰ ਵਖਾਨੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਕਰਾ ਨਹੀ ਜਾਨਹਿ ਭੇਵ॥ ਖੋਜਤ ਹਾਰੇ ਦੇਵ॥ ਦੇਵੀਆ ਨਹੀ ਜਾਨੈ ਮਰਮ॥ ਸਭ ਊਪਰਿ ਅਲਖ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ॥੨॥ ਅਪਨੈ ਰੰਗਿ ਕਰਤਾ ਕੇਲ॥ ਆਪਿ ਬਿਛੋਰੈ ਆਪੇ ਮੇਲ॥ ਇਕਿ ਭਰਮੇ ਇਕਿ ਭਗਤੀ ਲਾਏ॥ ਅਪਣਾ ਕੀਆ ਆਪਿ ਜਣਾਏ॥੩॥ ਸੰਤਨ ਕੀ ਸੁਣਿ ਸਾਚੀ ਸਾਖੀ॥ ਸੋ ਬੋਲਹਿ ਜੋ ਪੇਖਹਿ ਆਖੀ॥ ਨਹੀ ਲੇਪੁ ਤਿਸੁ ਪੁੰਨਿ ਨ ਪਾਪਿ॥ ਨਾਨਕ ਕਾ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ ਆਪਿ॥੪॥੨੫॥੩੬॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਿਛਹੂ ਕਾਜੂ ਨ ਕੀਓ ਜਾਨਿ॥ ਸੁਰਤਿ ਮਤਿ ਨਾਹੀ ਕਿਛੁ ਗਿਆਨਿ॥ ਜਾਪ ਤਾਪ ਸੀਲ ਨਹੀ ਧਰਮ॥ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਨਉ ਕੈਸਾ ਕਰਮ॥੧॥ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ॥ ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਭੂਹ ਚੂਕਹ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਿਧਿ ਨ ਬੁਧਿ ਨ ਸਿਧਿ ਪ੍ਰਗਾਸੁ॥ ਬਿਖੈ ਬਿਆਧਿ ਕੇ ਗਾਵ ਮਹਿ ਬਾਸੁ॥ ਕਰਣਹਾਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਏਕ॥ ਨਾਮ ਤੇਰੇ ਕੀ ਮਨ ਮਹਿ ਟੇਕ॥੨॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਜੀਵਉ ਮਨਿ ਇਹੁ ਬਿਸ੍ਰਾਮੁ॥ ਪਾਪ ਖੰਡਨ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੋ ਨਾਮੁ॥ ਤੂ ਅਗਨਤੁ ਜੀਅ ਕਾ ਦਾਤਾ॥ ਜਿਸਹਿ ਜਣਾਵਹਿ ਤਿਨਿ ਤੂ ਜਾਤਾ॥੩॥ ਜੋ ਉਪਾਇਓ ਤਿਸੁ ਤੇਰੀ ਆਸ॥ ਸਗਲ ਅਰਾਧਹਿ ਪ੍ਰਭ ਗੁਣਤਾਸ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤੇਰੈ ਕੁਰਬਾਣੁ॥ ਬੇਅੰਤ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਮਿਹਰਵਾਣੁ॥੪॥੨੬॥੩੭॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲ॥ ਕੋਟਿ ਭਵ ਖੰਡੇ ਨਿਮਖ ਖਿਆਲ॥ ਸਗਲ ਅਰਾਧਹਿ ਜੰਤ॥ ਮਿਲੀਐ ਪ੍ਰਭੁ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਮੰਤ॥੧॥ ਜੀਅਨ ਕੋ ਦਾਤਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ॥ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰ ਸੁਆਮੀ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਾਤਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਾ ਕੀ ਗਹੀ ਮਨ ਓਟ॥ ਬੰਧਨ ਤੇ ਹੋਈ ਛੋਟ॥ ਹਿਰਦੈ ਜਪਿ ਪਰਮਾਨੰਦ॥ ਮਨ ਮਾਹਿ ਭਏ ਅਨੰਦ॥੨॥ ਤਾਰਣ ਤਰਣ ਹਰਿ ਸਰਣ॥ ਜੀਵਨ<noinclude></noinclude> 29bj3w9nfkakbrr9u1itf3yciy1xqdl 250 21912 224308 53000 2026-07-05T03:21:38Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੫}}</noinclude>ਰੂਪ ਹਰਿ ਚਰਣ॥ ਸੰਤਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰ॥ ਊਚੇ ਤੇ ਊਚ ਅਪਾਰ॥੩॥ ਸੁ ਮਤਿ ਸਾਰੁ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਸਿਮਰੀਜੈ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਸੁ ਆਪੇ ਦੀਜੈ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਹਰਿ ਨਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਜਪਿਆ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਨਾਉ॥੪॥੨੭॥੩੮॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਗਲ ਸਿਆਨਪ ਛਾਡਿ॥ ਕਰਿ ਸੇਵਾ ਸੇਵਕ ਸਾਜਿ॥ ਅਪਨਾ ਆਪੁ ਸਗਲ ਮਿਟਾਇ॥ ਮਨ ਚਿੰਦੇ ਸੇਈ ਫਲ ਪਾਇ॥੧॥ ਹੋਹੁ ਸਾਵਧਾਨ ਅਪੁਨੇ ਗੁਰ ਸਿਉ॥ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਪੂਰਨ ਹੋਵੈ ਪਾਵਹਿ ਸਗਲ ਨਿਧਾਨ ਗੁਰ ਸਿਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੂਜਾ ਨਹੀ ਜਾਨੈ ਕੋਇ॥ ਸਤਗੁਰੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਸੋਇ॥ ਮਾਨੁਖ ਕਾ ਕਰਿ ਰੂਪੁ ਨ ਜਾਨੁ॥ ਮਿਲੀ ਨਿਮਾਨੇ ਮਾਨੁ॥੨॥ ਗੁਰ ਕੀ ਹਰਿ ਟੇਕ ਟਿਕਾਇ॥ ਅਵਰ ਆਸਾ ਸਭ ਲਾਹਿ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮਾਗੁ ਨਿਧਾਨੁ॥ ਤਾ ਦਰਗਹ ਪਾਵਹਿ ਮਾਨੁ॥੩॥ ਗੁਰ ਕਾ ਬਚਨੁ ਜਪਿ ਮੰਤੁ॥ ਏਹਾ ਭਗਤਿ ਸਾਰ ਤਤੁ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਭਏ ਦਇਆਲ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਨਿਹਾਲ॥੪॥੨੮॥੩੯॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਭਲ ਮਾਨੁ॥ ਆਪਨਾ ਤਜਿ ਅਭਿਮਾਨੁ॥ ਦਿਨੁ ਰੈਨਿ ਸਦਾ ਗੁਨ ਗਾਉ॥ ਪੂਰਨ ਏਹੀ ਸੁਆਉ॥੧॥ ਆਨੰਦ ਕਰਿ ਸੰਤ ਹਰਿ ਜਪਿ॥ ਛਾਡਿ ਸਿਆਨਪ ਬਹੁ ਚਤੁਰਾਈ ਗੁਰ ਕਾ ਜਪਿ ਮੰਤੁ ਨਿਰਮਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕ ਕੀ ਕਰਿ ਆਸ ਭੀਤਰਿ॥ ਨਿਰਮਲ ਜਪਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਹਰਿ॥ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਨਮਸਕਾਰਿ॥ ਭਵਜਲੁ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ॥੨॥ ਦੇਵਨਹਾਰ ਦਾਤਾਰ॥ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰ॥ ਜਾ ਕੈ ਘਰਿ ਸਰਬ ਨਿਧਾਨ॥ ਰਾਖਨਹਾਰ ਨਿਦਾਨ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਪਾਇਆ ਏਹੁ ਨਿਧਾਨ॥ ਹਰੇ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮ॥ ਜੋ ਜਪੈ ਤਿਸ ਕੀ ਗਤਿ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਮਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥੪॥੨੯॥੪੦॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੁਲਭ ਦੇਹ ਸਵਾਰਿ॥ ਜਾਹਿ ਨ ਦਰਗਹ ਹਾਰਿ॥ ਹਲਤਿ ਪਲਤਿ ਤੁਧੁ ਹੋਇ ਵਡਿਆਈ॥ ਅੰਤ ਕੀ ਬੇਲਾ ਲਏ ਛਡਾਈ॥੧॥ ਰਾਮ ਕੇ ਗੁਨ ਗਾਉ॥ ਹਲਤੁ ਪਲਤੁ ਹੋਹਿ ਦੋਵੈ ਸੁਹੇਲੇ ਅਚਰਜ ਪੁਰਖੁ ਧਿਆਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਹਰਿ ਜਾਪੁ॥ ਬਿਨਸੈ ਸਗਲ ਸੰਤਾਪੁ॥ ਬੈਰੀ ਸਭਿ ਹੋਵਹਿ ਮੀਤ॥ ਨਿਰਮਲੁ ਤੇਰਾ ਹੋਵੈ ਚੀਤ॥੨॥ ਸਭ ਤੇ ਊਤਮ ਇਹੁ ਕਰਮੁ॥ ਸਗਲ ਧਰਮ ਮਹਿ ਸ੍ਰੇਸਟ ਧਰਮੁ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਨਿ ਤੇਰਾ ਹੋਇ ਉਧਾਰੁ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਉਤਰੈ ਭਾਰੁ॥੩॥ ਪੂਰਨ ਤੇਰੀ ਹੋਵੈ ਆਸ॥ ਜਮ ਕੀ ਕਟੀਐ ਤੇਰੀ ਫਾਸ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਉਪਦੇਸੁ ਸੁਨੀਜੈ॥ ਨਾਨਕ<noinclude></noinclude> a0086fbpeq6c22pb8ubo90q92qqidc0 250 21917 224309 53005 2026-07-05T03:31:02Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੬}}</noinclude>ਸੁਖਿ ਸਹਜਿ ਸਮੀਜੈ॥੪॥੩੦॥੪੧॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਸ ਕੀ ਤਿਸ ਕੀ ਕਰਿ ਮਾਨੁ॥ ਆਪਨ ਲਾਹਿ ਗੁਮਾਨੁ॥ ਜਿਸ ਕਾ ਤੂ ਤਿਸ ਕਾ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਤਿਸਹਿ ਅਰਾਧਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥੧॥ ਕਾਹੇ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਹਿ ਬਿਗਾਨੇ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਕਿਛੁ ਕਾਮਿ ਨ ਆਵੈ ਮੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕਰਿ ਬਹੁਤੁ ਪਛੁਤਾਨੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਜੋ ਕਰੈ ਸੋਈ ਮਾਨਿ ਲੇਹੁ॥ ਬਿਨੁ ਮਾਨੇ ਰਲਿ ਹੋਵਹਿ ਖੇਹ॥ ਤਿਸ ਕਾ ਭਾਣਾ ਲਾਗੈ ਮੀਠਾ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਵਿਰਲੇ ਮਨਿ ਵੂਠਾ॥੨॥ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ਅਗੋਚਰੁ ਆਪਿ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਮਨ ਤਾ ਕਉ ਜਾਪਿ॥ ਜਿਸੁ ਚਿਤਿ ਆਏ ਬਿਨਸਹਿ ਦੁਖਾ॥ ਹਲਤਿ ਪਲਤਿ ਤੇਰਾ ਊਜਲ ਮੁਖਾ॥੩॥ ਕਉਨ ਕਉਨ ਉਧਰੇ ਗੁਨ ਗਾਇ॥ ਗਨਣੁ ਨ ਜਾਈ ਕੀਮ ਨ ਪਾਇ॥ ਬੂਡਤ ਲੋਹ ਸਾਧਸੰਗਿ ਤਰੈ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਕਰੈ॥੪॥੩੧॥੪੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਨ ਮਾਹਿ ਜਾਪਿ ਭਗਵੰਤੁ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਇਹੁ ਦੀਨੋ ਮੰਤੁ॥ ਮਿਟੇ ਸਗਲ ਭੈ ਤ੍ਰਾਸ॥ ਪੂਰਨ ਹੋਈ ਆਸ॥੧॥ ਸਫਲ ਸੇਵਾ ਗੁਰਦੇਵਾ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਿਛੁ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ਸਾਚੇ ਸਚੁ ਅਲਖ ਅਭੇਵਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਨ ਕਰਾਵਨ ਆਪਿ॥ ਤਿਸ ਕਉ ਸਦਾ ਮਨ ਜਾਪਿ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਿ ਨੀਤ॥ ਸਚੁ ਸਹਜੁ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਮੀਤ॥੨॥ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਅਤਿ ਭਾਰਾ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪਨਹਾਰਾ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਜਨ ਕਾ ਰਾਖਾ ਸੋਈ॥੩॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਰਦਾਸਿ ਸੁਣੀਜੈ॥ ਅਪਣੇ ਸੇਵਕ ਕਉ ਦਰਸਨੁ ਦੀਜੈ॥ ਨਾਨਕ ਜਾਪੀ ਜਪੁ ਜਾਪੁ॥ ਸਭ ਤੇ ਊਚ ਜਾ ਕਾ ਪਰਤਾਪੁ॥੪॥੩੨॥੪੩॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਿਰਥਾ ਭਰਵਾਸਾ ਲੋਕ॥ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ਟੇਕ॥ ਅਵਰ ਛੂਟੀ ਸਭ ਆਸ॥ ਅਚਿੰਤ ਠਾਕੁਰ ਭੇਟੇ ਗੁਣਤਾਸ॥੧॥ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਮਨ ਮੇਰੇ॥ ਕਾਰਜੁ ਤੇਰਾ ਹੋਵੈ ਪੂਰਾ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਮਨ ਮੇਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੁਮ ਹੀ ਕਾਰਨ ਕਰਨ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਹਰਿ ਸਰਨ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਹਰਿ ਓਹੀ ਧਿਆਇਆ॥ ਆਨੰਦ ਹਰਿ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ॥੨॥ ਤਿਸ ਹੀ ਕੀ ਓਟ ਸਦੀਵ॥ ਜਾ ਕੇ ਕੀਨੇ ਹੈ ਜੀਵ॥ ਸਿਮਰਤ ਹਰਿ ਕਰਤ ਨਿਧਾਨ॥ ਰਾਖਨਹਾਰ ਨਿਦਾਨ॥੩॥ ਸਰਬ ਕੀ ਰੇਣ ਹੋਵੀਜੈ॥ ਆਪੁ ਮਿਟਾਇ ਮਿਲੀਜੈ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਧਿਆਈਐ ਨਾਮੁ॥ ਸਫਲ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਕਾਮੁ॥੪॥੩੩॥੪੪॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਾਰਨ ਕਰਨ ਕਰੀਮ॥ ਸਰਬ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ ਰਹੀਮ॥ ਅਲਹ ਅਲਖ ਅਪਾਰ॥ ਖੁਦਿ<noinclude></noinclude> di8iz1iamom37mb87wis90b7474tuec 250 21922 224310 53010 2026-07-05T03:39:36Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੭}}</noinclude>ਖੁਦਾਇ ਵਡ ਬੇਸੁਮਾਰ॥੧॥ ਉਂ ਨਮੋ ਭਗਵੰਤ ਗੁਸਾਈ॥ ਖਾਲਕੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬ ਠਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਗੰਨਾਥ ਜਗਜੀਵਨ ਮਾਧੋ॥ ਭਉ ਭੰਜਨ ਰਿਦ ਮਾਹਿ ਅਰਾਧੋ॥ ਰਿਖੀਕੇਸ ਗੋਪਾਲ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਪੂਰਨ ਸਰਬਤ੍ਰ ਮੁਕੰਦ॥੨॥ ਮਿਹਰਵਾਨ ਮਉਲਾ ਤੂਹੀ ਏਕ॥ ਪੀਰ ਪੈਕਾਂਬਰ ਸੇਖ॥ ਦਿਲਾ ਕਾ ਮਾਲਕੁ ਕਰੇ ਹਾਕੁ॥ ਕੁਰਾਨ ਕਤੇਬ ਤੇ ਪਾਕੁ॥੩॥ ਨਾਰਾਇਣ ਨਰਹਰ ਦਇਆਲ॥ ਰਮਤ ਰਾਮ ਘਟ ਘਟ ਆਧਾਰ॥ ਬਾਸੁਦੇਵ ਬਸਤ ਸਭ ਠਾਇ॥ ਲੀਲਾ ਕਿਛੁ ਲਖੀ ਨ ਜਾਇ॥੪॥ ਮਿਹਰ ਦਇਆ ਕਰਿ ਕਰਨੈਹਾਰ॥ ਭਗਤਿ ਬੰਦਗੀ ਦੇਹਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਖੋਏ ਭਰਮ॥ ਏਕੋ ਅਲਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ॥੫॥੩੪॥੪੫॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕੋਟਿ ਜਨਮ ਕੇ ਬਿਨਸੇ ਪਾਪ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪਤ ਨਾਹੀ ਸੰਤਾਪ॥ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨਿ ਵਸੇ॥ ਮਹਾ ਬਿਕਾਰ ਤਨ ਤੇ ਸਭਿ ਨਸੇ॥੧॥ ਗੋਪਾਲ ਕੋ ਜਸੁ ਗਾਉ ਪ੍ਰਾਣੀ॥ ਅਕਥ ਕਥਾ ਸਾਚੀ ਪ੍ਰਭ ਪੂਰਨ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੂਖ ਸਭ ਨਾਸੀ॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਜਪਿਆ ਅਬਿਨਾਸੀ॥ ਰੈਨਿ ਦਿਨਸੁ ਪ੍ਰਭ ਸੇਵ ਕਮਾਨੀ॥ ਹਰਿ ਮਿਲਣੈ ਕੀ ਏਹ ਨੀਸਾਨੀ॥੨॥ ਮਿਟੇ ਜੰਜਾਲ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭ ਦਇਆਲ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲ॥ ਪਰਾ ਪੂਰਬਲਾ ਕਰਮੁ ਬਣਿ ਆਇਆ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਨਿਤ ਰਸਨਾ ਗਾਇਆ॥੩॥ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤ ਸਦਾ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਮਸਤਕਿ ਨੀਸਾਣੁ॥ ਦਾਸ ਕੀ ਰੇਣੁ ਪਾਏ ਜੇ ਕੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਸ ਕੀ ਪਰਮ ਗਤਿ ਹੋਇ॥੪॥੩੫॥੪੬॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦਰਸਨ ਕਉ ਜਾਈਐ ਕੁਰਬਾਨੁ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਹਿਰਦੈ ਧਰਿ ਧਿਆਨੁ॥ ਧੂਰਿ ਸੰਤਨ ਕੀ ਮਸਤਕਿ ਲਾਇ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੀ ਦੁਰਮਤਿ ਮਲੁ ਜਾਇ॥੧॥ ਜਿਸੁ ਭੇਟਤ ਮਿਟੈ ਅਭਿਮਾਨੁ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸਭੁ ਨਦਰੀ ਆਵੈ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪੂਰਨ ਭਗਵਾਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਕੀਰਤਿ ਜਪੀਐ ਹਰਿ ਨਾਉ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਭਗਤਿ ਸਦਾ ਗੁਣ ਗਾਉ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਸੁਰਤਿ ਨਿਕਟਿ ਕਰਿ ਜਾਨੁ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨੁ॥੨॥ ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਸਮਸਰਿ ਸੁਖ ਦੂਖ॥ ਕਦੇ ਨ ਬਿਆਪੈ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭੂਖ॥ ਮਨਿ ਸੰਤੋਖੁ ਸਬਦਿ ਗੁਰ ਰਾਜੇ॥ ਜਪਿ ਗੋਬਿੰਦੁ ਪੜਦੇ ਸਭਿ ਕਾਜੇ॥੩॥ ਗੁਰੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਗੁਰੁ ਗੋਵਿੰਦੁ॥ ਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਦਇਆਲ ਬਖਸਿੰਦੁ॥ ਗੁਰ ਚਰਨੀ ਜਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗਾ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤਿਸੁ ਪੂਰਨ ਭਾਗਾ॥੪॥੩੬॥੪੭॥<noinclude></noinclude> 0vi1nvbv3ez33vcxjiambefdrfmf209 250 21927 224311 53015 2026-07-05T03:48:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੮}}</noinclude>ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਿਸੁ ਭਰਵਾਸੈ ਬਿਚਰਹਿ ਭਵਨ॥ ਮੂੜ ਮੁਗਧ ਤੇਰਾ ਸੰਗੀ ਕਵਨ॥ ਰਾਮੁ ਸੰਗੀ ਤਿਸੁ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨਹਿ॥ ਪੰਚ ਬਟਵਾਰੇ ਸੇ ਮੀਤ ਕਰਿ ਮਾਨਹਿ॥੧॥ ਸੋ ਘਰੁ ਸੇਵਿ ਜਿਤੁ ਉਧਰਹਿ ਮੀਤ॥ ਗੁਣ ਗੋਵਿੰਦ ਰਵੀਅਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਸਾਧਸੰਗਿ ਕਰਿ ਮਨ ਕੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਨਮੁ ਬਿਹਾਨੋ ਅਹੰਕਾਰਿ ਅਰੁ ਵਾਦਿ॥ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਆਵੈ ਬਿਖਿਆ ਸਾਦਿ॥ ਭਰਮਤ ਭਰਮਤ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥ ਤਰੀ ਨ ਜਾਈ ਦੁਤਰ ਮਾਇਆ॥੨॥ ਕਾਮਿ ਨ ਆਵੈ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵੈ॥ ਆਪਿ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਵੈ॥ ਰਾਖਨ ਕਉ ਦੁਸਰ ਨਹੀ ਕੋਇ॥ ਤਉ ਨਿਸਤਰੈ ਜਉ ਕਿਰਪਾ ਹੋਇ॥੩॥ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੋ ਨਾਮੁ॥ ਅਪਨੇ ਦਾਸ ਕਉ ਕੀਜੈ ਦਾਨੁ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਗਤਿ ਕਰਿ ਮੇਰੀ॥ ਸਰਣਿ ਗਹੀ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ॥੪॥੩੭॥੪੮॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਇਹ ਲੋਕੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥ ਨਹੀ ਭੇਟਤ ਧਰਮ ਰਾਇਆ॥ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਸੋਭਾਵੰਤ॥ ਫੁਨਿ ਗਰਭਿ ਨਾਹੀ ਬਸੰਤ॥੧॥ ਜਾਨੀ ਸੰਤ ਕੀ ਮਿਤ੍ਰਾਈ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੀਨੋ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਪੂਰਬਿ ਸੰਜੋਗਿ ਮਿਲਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਚਰਣਿ ਚਿਤੁ ਲਾਗਾ॥ ਧੰਨਿ ਧੰਨਿ ਸੰਜੋਗੁ ਸਭਾਗਾ॥ ਸੰਤ ਕੀ ਧੂਰਿ ਲਾਗੀ ਮੇਰੈ ਮਾਥੇ॥ ਕਿਲਵਿਖ ਦੁਖ ਸਗਲੇ ਮੇਰੇ ਲਾਥੇ॥੨॥ ਸਾਧ ਕੀ ਸਚੁ ਟਹਲ ਕਮਾਨੀ॥ ਤਬ ਹੋਏ ਮਨ ਸੁਧ ਪਰਾਨੀ॥ ਜਨ ਕਾ ਸਫਲ ਦਰਸੁ ਡੀਠਾ॥ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵੂਠਾ॥੩॥ ਮਿਟਾਨੇ ਸਭਿ ਕਲਿ ਕਲੇਸ॥ ਜਿਸ ਤੇ ਉਪਜੇ ਤਿਸੁ ਮਹਿ ਪਰਵੇਸ॥ ਪ੍ਰਗਟੇ ਆਨੂਪ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਪ੍ਰਭ ਪੂਰੇ ਨਾਨਕ ਬਖਸਿੰਦ॥੪॥੩੮॥੪੯॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗਊ ਕਉ ਚਾਰੇ ਸਾਰਦੂਲੁ॥ ਕਉਡੀ ਕਾ ਲਖ ਹੂਆ ਮੂਲੁ॥ ਬਕਰੀ ਕਉ ਹਸਤੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੇ॥ ਅਪਨਾ ਪ੍ਰਭੁ ਨਦਰ ਨਿਹਾਲੇ॥੧॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ॥ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਬਹੁ ਗੁਨ ਤੇਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੀਸਤ ਮਾਸੁ ਨ ਖਾਇ ਬਿਲਾਈ॥ ਮਹਾ ਕਸਾਬਿ ਛੁਰੀ ਸਟਿ ਪਾਈ॥ ਕਰਣਹਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਹਿਰਦੈ ਵੂਠਾ॥ ਫਾਥੀ ਮਛੁਲੀ ਕਾ ਜਾਲਾ ਤੂਟਾ॥੨॥ ਸੂਕੇ ਕਾਸਟ ਹਰੇ ਚਲੂਲ॥ ਊਚੈ ਥਲਿ ਫੂਲੇ ਕਮਲ ਅਨੂਪ॥ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਦੇਵ॥ ਸੇਵਕੁ ਅਪਨੀ ਲਾਇਓ ਸੇਵ॥੩॥ ਅਕਿਰਤਘਣਾ ਕਾ ਕਰੇ ਉਧਾਰੁ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰਾ ਹੈ ਸਦਾ ਦਇਆਰੁ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਕਾ ਸਦਾ ਸਹਾਈ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਨਾਨਕ ਸਰਣਾਈ॥੪॥੩੯॥੫੦॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥<noinclude></noinclude> 3r8w3wqbhn01gqukmxg2bn66vo3xicf 250 21932 224312 53020 2026-07-05T04:02:19Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੯੯}}</noinclude>ਪੰਚ ਸਿੰਘ ਰਾਖੇ ਪ੍ਰਭਿ ਮਾਰਿ॥ ਦਸ ਬਿਘਿਆੜੀ ਲਈ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਤੀਨਿ ਆਵਰਤ ਕੀ ਚੂਕੀ ਘੇਰ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਚੂਕੇ ਭੈ ਫੇਰ॥੧॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਜੀਵਾ ਗੋਵਿੰਦ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਰਾਖਿਓ ਦਾਸੁ ਅਪਨਾ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸਾਚਾ ਬਖਸਿੰਦ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਾਝਿ ਗਏ ਤ੍ਰਿਣ ਪਾਪ ਸੁਮੇਰ॥ ਜਪਿ ਜਪਿ ਨਾਮੁ ਪੂਜੇ ਪ੍ਰਭ ਪੈਰ॥ ਅਨਦ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਸਭ ਥਾਨਿ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜੋਰੀ ਸੁਖ ਮਾਨਿ॥੨॥ ਸਾਗਰੁ ਤਰਿਓ ਬਾਛਰ ਖੋਜ॥ ਖੇਦੁ ਨ ਪਾਇਓ ਨਹ ਫੁਨਿ ਰੋਜ॥ ਸਿੰਧੁ ਸਮਾਇਓ ਘਟੁਕੇ ਮਾਹਿ॥ ਕਰਣਹਾਰ ਕਉ ਕਿਛੁ ਅਚਰਜੁ ਨਾਹਿ॥੩॥ ਜਉ ਛੂਟਉ ਤਉ ਜਾਇ ਪਇਆਲ॥ ਜਉ ਕਾਢਿਓ ਤਉ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲ॥ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਹਮਰੈ ਵਸਿ ਨਾਹਿ॥ ਰਸਕਿ ਰਸਕਿ ਨਾਨਕ ਗੁਣ ਗਾਹਿ॥੪॥੪੦॥੫੧॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਨਾ ਤਨੁ ਤੇਰਾ ਨਾ ਮਨੁ ਤੋਹਿ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਬਿਆਪਿਆ ਧੋਹਿ॥ ਕੁਦਮ ਕਰੈ ਗਾਡਰ ਜਿਉ ਛੇਲ॥ ਅਚਿੰਤੁ ਜਾਲੁ ਕਾਲੁ ਚਕ੍ਰੁ ਪੇਲ॥੧॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਰਨਾਇ ਮਨਾ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਸੰਗਿ ਸਹਾਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਵਹਿ ਸਾਚੁ ਧਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਊਨੇ ਕਾਜ ਨ ਹੋਵਤ ਪੂਰੇ॥ ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਮਦਿ ਸਦ ਹੀ ਝੂਰੇ॥ ਕਰੈ ਬਿਕਾਰ ਜੀਅਰੇ ਕੈ ਤਾਈ॥ ਗਾਫਲ ਸੰਗਿ ਨ ਤਸੂਆ ਜਾਈ॥੨॥ ਧਰਤ ਧੋਹ ਅਨਿਕ ਛਲ ਜਾਨੈ॥ ਕਉਡੀ ਕਉਡੀ ਕਉ ਖਾਕੁ ਸਿਰਿ ਛਾਨੈ॥ ਜਿਨਿ ਦੀਆ ਤਿਸੈ ਨ ਚੇਤੈ ਮੂਲਿ॥ ਮਿਥਿਆ ਲੋਭੁ ਨ ਉਤਰੈ ਸੂਲੁ॥੩॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਜਬ ਭਏ ਦਇਆਲ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਹੋਆ ਸਾਧ ਰਵਾਲ॥ ਹਸਤ ਕਮਲ ਲੜਿ ਲੀਨੋ ਲਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੈ ਸਾਚਿ ਸਮਾਇ॥੪॥੪੧॥੫੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਕੀ ਸਰਣਾਇ॥ ਨਿਰਭਉ ਭਏ ਗੋਬਿੰਦ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਸਾਧਸੰਗਿ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾ ਕੈ ਰਾਮੁ ਬਸੈ ਮਨ ਮਾਹੀ॥ ਸੋ ਜਨੁ ਦੁਤਰੁ ਪੇਖਤ ਨਾਹੀ॥ ਸਗਲੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇ ਅਪਨੇ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਸਨ ਨਿਤ ਜਪਨੇ॥੧॥ ਜਿਸ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਹਾਥੁ ਗੁਰੁ ਧਰੈ॥ ਸੋ ਦਾਸੁ ਅਦੇਸਾ ਕਾਹੇ ਕਰੈ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਕੀ ਚੂਕੀ ਕਾਣਿ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਊਪਰਿ ਕੁਰਬਾਣ॥੨॥ ਗੁਰੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਭੇਟਿ ਨਿਹਾਲ॥ ਸੋ ਦਰਸਨੁ ਪਾਏ ਜਿਸੁ ਹੋਇ ਦਇਆਲੁ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਜਿਸੁ ਕਿਰਪਾ ਕਰੈ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਸੋ ਭਵਜਲੁ ਤਰੈ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਹੁ ਸਾਧ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੁਖ ਊਜਲ ਸਾਚੈ ਦਰਬਾਰੇ॥ ਅਨਦ ਕਰਹੁ ਤਜਿ ਸਗਲ ਬਿਕਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਪਿ ਉਤਰਹੁ ਪਾਰਿ॥੪॥੪੨॥੫੩॥<noinclude></noinclude> rpcic3sr5zdp8z3jvj06403fn1lprdt 250 21938 224313 53026 2026-07-05T04:49:22Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੦੦}}</noinclude>ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਈੰਧਨ ਤੇ ਬੈਸੰਤਰੁ ਭਾਗੈ॥ ਮਾਟੀ ਕਉ ਜਲੁ ਦਹ ਦਿਸ ਤਿਆਗੈ॥ ਊਪਰਿ ਚਰਨ ਤਲੈ ਆਕਾਸੁ॥ ਘਟ ਮਹਿ ਸਿੰਧੁ ਕੀਓ ਪਰਗਾਸੁ॥੧॥ ਐਸਾ ਸੰਮ੍ਰਥੁ ਹਰਿ ਜੀਉ ਆਪਿ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਬਿਸਰੈ ਜੀਅ ਭਗਤਨ ਕੈ ਆਠ ਪਹਰ ਮਨ ਤਾ ਕਉ ਜਾਪਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਖਨੁ ਪਾਛੈ ਦੂਧੁ॥ ਮੈਲੂ ਕੀਨੋ ਸਾਬੁਨੁ ਸੂਧੁ॥ ਭੈ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਡਰਤਾ ਫਿਰੈ॥ ਹੋਂਦੀ ਕਉ ਅਣਹੋਂਦੀ ਹਿਰੈ॥੨॥ ਦੇਹੀ ਗੁਪਤ ਬਿਦੇਹੀ ਦੀਸੈ॥ ਸਗਲੇ ਸਾਜਿ ਕਰਤ ਜਗਦੀਸੈ॥ ਠਗਣਹਾਰ ਅਣਠਗਦਾ ਠਾਗੈ॥ ਬਿਨੁ ਵਖਰ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਉਠਿ ਲਾਗੈ॥੩॥ ਸੰਤ ਸਭਾ ਮਿਲਿ ਕਰਹੁ ਬਖਿਆਣ॥ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਬੇਦ ਪੁਰਾਣ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਬੀਚਾਰੁ ਬੀਚਾਰੇ ਕੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਤਾ ਕੀ ਪਰਮ ਗਤਿ ਹੋਇ॥੪॥੪੩॥੫੪॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਆ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਹਰਿ ਕੀ ਸਰਣਾਈ ਪ੍ਰਭ ਬਿਨੁ ਨਾਹੀ ਆਨ ਬੀਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤ੍ਰੁ ਲਖਿਮੀ ਦੀਸੈ ਇਨ ਮਹਿ ਕਿਛੂ ਨ ਸੰਗਿ ਲੀਆ॥ ਬਿਖੈ ਠਗਉਰੀ ਖਾਇ ਭੁਲਾਨਾ ਮਾਇਆ ਮੰਦਰੁ ਤਿਆਗਿ ਗਇਆ॥੧॥ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਬਹੁਤੁ ਵਿਗੂਤਾ ਗਰਭ ਜੋਨਿ ਮਹਿ ਕਿਰਤਿ ਪਇਆ॥ ਪੁਰਬ ਕਮਾਣੇ ਛੋਡਹਿ ਨਾਹੀ ਜਮਦੂਤਿ ਗ੍ਰਾਸਿਓ ਮਹਾ ਭਇਆ॥੨॥ ਬੋਲੈ ਝੂਠੁ ਕਮਾਵੈ ਅਵਰਾ ਤ੍ਰਿਸਨ ਨ ਬੂਝੈ ਬਹੁਤੁ ਹਇਆ॥ ਅਸਾਧ ਰੋਗੁ ਉਪਜਿਆ ਸੰਤ ਦੂਖਨਿ ਦੇਹ ਬਿਨਾਸੀ ਮਹਾ ਖਇਆ॥੩॥ ਜਿਨਹਿ ਨਿਵਾਜੇ ਤਿਨ ਹੀ ਸਾਜੇ ਆਪੇ ਕੀਨੇ ਸੰਤ ਜਇਆ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਕੰਠਿ ਲਾਇ ਰਾਖੇ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਮਇਆ॥੪॥੪੪॥੫੫॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਐਸਾ ਪੂਰਾ ਗੁਰਦੇਉ ਸਹਾਈ॥ ਜਾ ਕਾ ਸਿਮਰਨੁ ਬਿਰਥਾ ਨ ਜਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਰਸਨੁ ਪੇਖਤ ਹੋਇ ਨਿਹਾਲੁ॥ ਜਾ ਕੀ ਧੂਰਿ ਕਾਟੈ ਜਮ ਜਾਲੁ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਬਸੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਕੇ॥ ਕਾਰਜ ਸਵਾਰੇ ਸਗਲੇ ਤਨ ਕੇ॥੧॥ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਰਾਖੈ ਹਾਥੁ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰੋ ਅਨਾਥ ਕੋ ਨਾਥੁ॥ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨੁ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਜਾਈਐ ਕੁਰਬਾਨੁ॥੨॥ ਨਿਰਮਲ ਮੰਤੁ ਦੇਇ ਜਿਸੁ ਦਾਨੁ॥ ਤਜਹਿ ਬਿਕਾਰ ਬਿਨਸੈ ਅਭਿਮਾਨੁ॥ ਏਕੁ ਧਿਆਈਐ ਸਾਧ ਕੈ ਸੰਗਿ॥ ਪਾਪ ਬਿਨਾਸੇ ਨਾਮ ਕੈ ਰੰਗਿ॥੩॥ ਗੁਰ ਪਰਮੇਸੁਰ ਸਗਲ ਨਿਵਾਸ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਗੁਣਤਾਸ॥ ਦਰਸੁ ਦੇਹਿ ਧਾਰਉ ਪ੍ਰਭ ਆਸ॥ ਨਿਤ ਨਾਨਕੁ ਚਿਤਵੈ ਸਚੁ ਅਰਦਾਸਿ॥੪॥੪੫॥੫੬॥<noinclude></noinclude> qid0f2butz7mh7z8hkrjxgwhjzomyx4 250 21981 224314 53085 2026-07-05T04:58:14Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੦੧}}</noinclude>{{center|ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੨ ਦੁਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਗਾਵਹੁ ਰਾਮ ਕੇ ਗੁਣ ਗੀਤ॥ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਪਰਮ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਮਿਟੈ ਮੇਰੇ ਮੀਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਣ ਗਾਵਤ ਹੋਵਤ ਪਰਗਾਸੁ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਹਿ ਹੋਇ ਨਿਵਾਸੁ॥੧॥ ਸੰਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਹੋਇ ਉਧਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਭਵਜਲੁ ਉਤਰਸਿ ਪਾਰਿ॥੨॥੧॥੫੭॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਮੇਰਾ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਸਦਾ ਸੁਹੇਲੇ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੇ ਰੋਗ ਕੂਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕੁ ਅਰਾਧਹੁ ਸਾਚਾ ਸੋਇ॥ ਜਾ ਕੀ ਸਰਨਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ॥੧॥ ਨੀਦ ਸੁਹੇਲੀ ਨਾਮ ਕੀ ਲਾਗੀ ਭੂਖ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਬਿਨਸੇ ਸਭ ਦੂਖ॥੨॥ ਸਹਜਿ ਅਨਦ ਕਰਹੁ ਮੇਰੇ ਭਾਈ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਸਭ ਚਿੰਤ ਮਿਟਾਈ॥੩॥ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭ ਕਾ ਜਪੁ ਜਾਪਿ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਖਾ ਹੋਆ ਆਪਿ॥੪॥੨॥੫੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ਪੜਤਾਲ ਘਰੁ ੩ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਨਰਨਰਹ ਨਮਸਕਾਰੰ॥ ਜਲਨ ਥਲਨ ਬਸੁਧ ਗਗਨ ਏਕ ਏਕੰਕਾਰੰ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਨ ਧਰਨ ਪੁਨ ਪੁਨਹ ਕਰਨ॥ ਨਹ ਗਿਰਹ ਨਿਰੰਹਾਰੰ॥੧॥ ਗੰਭੀਰ ਧੀਰ ਨਾਮ ਹੀਰ ਊਚ ਮੂਚ ਅਪਾਰੰ॥ ਕਰਨ ਕੇਲ ਗੁਣ ਅਮੋਲ ਨਾਨਕ ਬਲਿਹਾਰੰ॥੨॥੧॥੫੯॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰੂਪ ਰੰਗ ਸੁਗੰਧ ਭੋਗ ਤਿਆਗਿ ਚਲੇ ਮਾਇਆ ਛਲੇ ਕਨਿਕ ਕਾਮਿਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭੰਡਾਰ ਦਰਬ ਅਰਬ ਖਰਬ ਪੇਖਿ ਲੀਲਾ ਮਨੁ ਸਧਾਰੈ॥ ਨਹ ਸੰਗਿ ਗਾਮਨੀ ॥੧॥ ਸੁਤ ਕਲਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਤ ਮੀਤ ਉਰਝਿ ਪਰਿਓ ਭਰਮਿ ਮੋਹਿਓ ਇਹ ਬਿਰਖ ਛਾਮਨੀ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਰਨ ਨਾਨਕ ਸੁਖੁ ਸੰਤ ਭਾਵਨੀ॥੨॥੨॥੬੦॥ {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੯ ਤਿਪਦੇ॥ ਰੇ ਮਨ ਓਟ ਲੇਹੁ ਹਰਿ ਨਾਮਾ॥ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰਨਿ ਦੁਰਮਤਿ ਨਾਸੈ ਪਾਵਹਿ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਡਭਾਗੀ ਤਿਹ ਜਨ ਕਉ ਜਾਨਹੁ ਜੋ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਨ ਗਾਵੈ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਪਾਪ<noinclude></noinclude> 7bcs348yudng268vbxhoiop75actshy 250 21986 224315 53090 2026-07-05T05:09:38Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 224315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੦੨}}</noinclude>ਖੋਇ ਕੈ ਫੁਨਿ ਬੈਕੁੰਠਿ ਸਿਧਾਵੈ॥੧॥ ਅਜਾਮਲ ਕਉ ਅੰਤ ਕਾਲ ਮਹਿ ਨਾਰਾਇਨ ਸੁਧਿ ਆਈ॥ ਜਾਂ ਗਤਿ ਕਉ ਜੋਗੀਸੁਰ ਬਾਛਤ ਸੋ ਗਤਿ ਛਿਨ ਮਹਿ ਪਾਈ॥੨॥ ਨਾਹਿਨ ਗੁਨੁ ਨਾਹਿਨ ਕਛੁ ਬਿਦਿਆ ਧਰਮੁ ਕਉਨੁ ਗਜਿ ਕੀਨਾ॥ ਨਾਨਕ ਬਿਰਦੁ ਰਾਮ ਕਾ ਦੇਖਹੁ ਅਭੈ ਦਾਨੁ ਤਿਹ ਦੀਨਾ॥੩॥੧॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੯॥ ਸਾਧੋ ਕਉਨ ਜੁਗਤਿ ਅਬ ਕੀਜੈ॥ ਜਾ ਤੇ ਦੁਰਮਤਿ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੈ ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਮਨੁ ਭੀਜੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਉਰਝਿ ਰਹਿਓ ਹੈ ਬੂਝੈ ਨਹ ਕਛੁ ਗਿਆਨਾ॥ ਕਉਨੁ ਨਾਮੁ ਜਗੁ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰੈ ਪਾਵੈ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਨਾ॥੧॥ ਭਏ ਦਇਆਲ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸੰਤ ਜਨ ਤਬ ਇਹ ਬਾਤ ਬਤਾਈ॥ ਸਰਬ ਧਰਮ ਮਾਨੋ ਤਿਹ ਕੀਏ ਜਿਹ ਪ੍ਰਭ ਕੀਰਤਿ ਗਾਈ॥੨॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਰੁ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਮਹਿ ਨਿਮਖ ਏਕ ਉਰਿ ਧਾਰੈ॥ ਜਮ ਕੋ ਤ੍ਰਾਸੁ ਮਿਟੈ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਅਪੁਨੋ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰੈ॥੩॥੨॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੯॥ ਪ੍ਰਾਨੀ ਨਾਰਾਇਨ ਸੁਧਿ ਲੇਹਿ॥ ਛਿਨੁ ਛਿਨੁ ਅਉਧ ਘਟੈ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਬ੍ਰਿਥਾ ਜਾਤੁ ਹੈ ਦੇਹ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਰਨਾਪੋ ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਖੋਇਓ ਬਾਲਪਨੁ ਅਗਿਆਨਾ॥ ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਅਜਹੂ ਨਹੀ ਸਮਝੈ ਕਉਨ ਕੁਮਤਿ ਉਰਝਾਨਾ॥੧॥ ਮਾਨਸ ਜਨਮੁ ਦੀਓ ਜਿਹ ਠਾਕੁਰਿ ਸੋ ਤੇ ਕਿਉ ਬਿਸਰਾਇਓ॥ ਮੁਕਤੁ ਹੋਤ ਨਰ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰੈ ਨਿਮਖ ਨ ਤਾ ਕਉ ਗਾਇਓ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਕੋ ਮਦੁ ਕਹਾ ਕਰਤੁ ਹੈ ਸੰਗਿ ਨ ਕਾਹੂ ਜਾਈ॥ ਨਾਨਕੁ ਕਹਤੁ ਚੇਤਿ ਚਿੰਤਾਮਨਿ ਹੋਇ ਹੈ ਅੰਤਿ ਸਹਾਈ॥੩॥੩॥੮੧॥ {{center|ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੧ ਅਸਟਪਦੀਆ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸੋਈ ਚੰਦੁ ਚੜਹਿ ਸੇ ਤਾਰੇ ਸੋਈ ਦਿਨੀਅਰੁ ਤਪਤ ਰਹੈ॥ ਸਾ ਧਰਤੀ ਸੋ ਪਉਣੁ ਝੁਲਾਰੇ ਜੁਗ ਜੀਅ ਖੇਲੇ ਥਾਵ ਕੈਸੇ॥॥੧॥ ਜੀਵਨ ਤਲਬ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਹੋਵੈ ਪਰਵਾਣਾ ਕਰਹਿ ਧਿਙਾਣਾ ਕਲਿ ਲਖਣ ਵੀਚਾਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿਤੈ ਦੇਸਿ ਨ ਆਇਆ ਸੁਣੀਐ ਤੀਰਥ ਪਾਸਿ ਨ ਬੈਠਾ॥ ਦਾਤਾ ਦਾਨੁ ਕਰੇ ਤਹ ਨਾਹੀ ਮਹਲ ਉਸਾਰਿ ਨ ਬੈਠਾ ॥੨॥ ਜੇ ਕੋ ਸਤੁ ਕਰੇ ਸੋ ਛੀਜੈ ਤਪ ਘਰਿ ਤਪੁ ਨ ਹੋਈ॥ ਜੇ ਕੋ ਨਾਉ ਲਏ ਬਦਨਾਵੀ ਕਲਿ ਕੇ ਲਖਣ ਏਈ॥੩॥ ਜਿਸੁ ਸਿਕਦਾਰੀ ਤਿਸਹਿ ਖੁਆਰੀ ਚਾਕਰ ਕੇਹੇ ਡਰਣਾ॥ ਜਾ ਸਿਕਦਾਰੈ ਪਵੈ ਜੰਜੀਰੀ ਤਾ ਚਾਕਰ ਹਥਹੁ<noinclude></noinclude> co9g1pttziam9zig19i4gi1qikjopwf 250 22813 224269 223584 2026-07-04T15:13:18Z Rajdeep ghuman 714 224269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ।'''}}}} ਪੁੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੁ ਸਾਗਰ ਉਛਲੇ {{gap|3em}}ਤਾਂਘ ਅਰਸ਼ ਦੀ ਕਰਦਾ, ਦੂਰ ਵਸੇਂਦੇ ਸੁਹਣੇ<ref>ਭਾਵ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਹੈ।</ref> ਵੱਲੇ {{gap|3em}}ਉਮਲ ਉਮਲ ਜੀ ਭਰਦਾ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਰ ਉਸ ਲਗੇ ਚਾਂਦਨੀ {{gap|3em}}ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕੀ ਉਹ ਦੇਖੇ? ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰੇਮ ਤਰੰਗੀਂ {{gap|3em}}ਦਾਨ ਉਛਾਲੇ ਕਰਦਾ। {{center|{{xx-larger|'''ਵੱਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ-ਪ੍ਰੀਤਮ।'''}}}} ਸਿਕਦ ਸਿਕਦਾ ਵੱਛਾ ਛੁਟਿਆ {{gap}}ਧਾ ਅੰਮੀਂ ਵਲ ਆਇਆ, ਅੰਮੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ {{gap}}ਤ੍ਰੁੱਠ ਤ੍ਰੁੱਠ ਲਾਡ ਲਡਾਇਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੩੦{{bar|1}}}}</noinclude> kodaxy7l7lojgh6ignfr58aescovv4g 250 22816 224270 223585 2026-07-04T15:14:37Z Rajdeep ghuman 714 224270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਿੱਕਦੀ ਨਦੀ ਜਾਲ ਜੱਫਰਾਂ {{gap}}ਜਦ ਸ਼ਹੁ ਸਾਗਰ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਯਾਰ ਵਿਚ ਸਾਗਰ {{gap}}ਮਿਲਨ ਅਗਾਹਾਂ ਧਾਇਆ। {{center|{{xx-larger|'''ਮਹਿਂਂਦੀ।'''}}</br> {{smaller|{{bar|1}}ਸੱਜਣ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੀ ਹੋਈ{{bar|1}}}}}} ਆਪੇ ਨੀ ਅਜ ਰਾਤ ਸਜਨ ਨੇ {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਫੜ ਘੁਟ ਰਖਿਆ, 'ਵਸਲ ਮਾਹੀ ਦਾ, ਮਿਹਰ ਮਾਹੀ ਦੀ' {{gap|3em}}ਅੱਜ ਅਸਾਂ ਨੇ ਲਖਿਆ,{{bar|1}} ਜਿੰਦੜੀ ਸਾਡੀ ਅੰਗ ਸਮਾ ਲਈ {{gap|3em}}ਵੇਖ ਵੇਖ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇ: ਕਿਉਂ ਸਹੀਓ! ਕੋਈ ਸ੍ਵਾਦ ਸਜਨ ਨੇ {{gap|3em}}ਛੁਹ ਸਾਡੀ ਦਾ ਭਿ ਚਖਿਆ? </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੬{{bar|1}}}}</noinclude> my6p53a4drh6pr3hs8zgbq7lnj9vj75 250 22818 224271 223598 2026-07-04T15:15:20Z Rajdeep ghuman 714 224271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਉਡਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਅਥਰੂ:{{bar|1}}'''}}}} ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰੂੰ ਨ ਸੁਖਾਵੇ, {{gap|3em}}ਅਸੀਂ ਨੈਣਾਂ ਵਾਸ ਵਸਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਖਾਏ ਸਾਥੋਂ ਬਹੁਤੇ{{bar|1}} {{gap|3em}}'ਅਖ-ਪੁਤਲੀ' ਨੇ ਅੰਕ ਸਮਾਏ? ਤੁਸੀਂ ਉਡਾਰ ਟਿਕ ਬਹੋ ਨ ਪੁਤਲੀ, {{gap|3em}}ਜਿਉਂ ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣ੍ਯੋਂ ਉੱਡੇ:{{bar|1}} ਨੈਣਾਂ ਨੇ ਅਸੀਂ ਮਗਰ ਤੁਸਾਡੇ {{gap|3em}}ਹੁਣ ਢੂੰਡਣ ਬਾਹਰ ਘਲਾਏ। {{center|{{xx-larger|'''ਫੁਹਾਰਾ:{{bar|1}}'''}}}} ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਅਰਸ਼ਾਂ ਵਲ ਤਕੀਏ {{gap|3em}}(ਇਕ) ਬੂੰਦ ਨ ਕੋਈ ਪਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਅਸਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਕੋਈ {{gap|3em}}ਆ ਉਹ ਛਹਿਬਰ ਲਾਵੇ,{{bar|1}} ਤਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹੋ ਦਾਤੇ ਵਸੀਏ {{gap|3em}}ਠੰਢ ਸੁਹਾਵਾਂ ਵਾਲੇ,{{bar|1}} ਕਿਧਰੋਂ, ਕੌਣ, ਕਦੋਂ, ਦਸ ਸਖੀਏ! {{gap|3em}}ਕਿਤ ਗੁਣ ਉਹ ਕੁਈ ਆਵੇ?</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੭{{bar|1}}}}</noinclude> fn4qn5o2fw0g6s012x6jae6qycghtrw 250 22821 224272 223599 2026-07-04T15:16:08Z Rajdeep ghuman 714 224272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{xx-larger|'''ਪ੍ਰੀਤਮ ਛੁਹ।'''}}}} ਤੁਸਾਂ ਤੋੜਿਆ ਅਸੀਂ ਟੁੱਟ ਪਏ {{gap|3em}}ਵਿਛੁੜ ਗਏ ਸਾਂ ਡਾਲੋਂ, ਤੁਸਾਂ ਸੁੰਘ ਸੀਨੇ ਲਾ ਸਟਿਆ {{gap|3em}}ਵਿਛੁੜ ਗਏ ਤੁਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਤਾੜ ਲੰਘਾਊਆਂ {{gap|3em}}ਕੀਤਾ ਖੰਭੜੀ ਖੰਭੜੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ 'ਛੁਹ ਤੁਹਾਡੀ' ਦਾ {{gap|3em}}ਅਜੇ ਨ ਭੁਲਦਾ ਸਾਨੋਂ! {{center|{{xx-larger|'''ਨਿਤ ਅਰਜ਼ੋਈ।'''}}}} ਤੁਸਾਂ ਛੇੜਿਆ, ਅਸੀਂ ਛਿੜ ਪਏ {{gap|3em}}ਬੀਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰ ਹੋਈ, ਛੋੜ੍ਯਾ ਤੁਸਾਂ ਅਸਾਂ ਚੁਪ ਕੀਤੀ {{gap|3em}}ਗੁੰਗਾ ਹੋ ਜਿਉਂ ਕੋਈ:{{bar|1}} ਹੱਥ ਤੁਸਾਡੇ ਜਾਦੂ ਵਸਦਾ, {{gap|3em}}ਛੁਹਿਆਂ ਜੀਉ ਜੀਉ ਪਈਏ:{{bar|1}} 'ਸ਼ਾਲਾ! ਕਦੇ ਵਿਛੋੜ ਨ ਸਾਨੂੰ', {{gap|3em}}ਨਿਤ ਨਿਤ ਇਹ ਅਰਜ਼ੋਈ!</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੮{{bar|1}}}}</noinclude> kniyp4y8qv9cd1pqitvtsp7rbqdwudt 250 22824 224273 223600 2026-07-04T15:17:15Z Rajdeep ghuman 714 224273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|''''ਕਵਿ ਰੰਗ' ਸੁੰਦਰਤਾ।'''}} {{gap|3em}}'''ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਉੱਚ 'ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ''''<br/> '''ਜਿਸ ਦੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਵੀ ਤੋਂ ਉੱਚ ਕਾਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਾ ਹੈ।'''}} {{Block center|<poem>ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾਈ {{gap|3em}}ਉੱਚੇ ਨਛੱਤ੍ਰੀਂ ਵਸਦੀ, ਅਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਲਹਿਰੇ {{gap|3em}}ਅਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਸਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਏ ਓਥੋਂ {{gap|3em}}ਹੇਠਾਂ ਪਲਮਦੀ ਆਈ, ਰਸ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ {{gap|3em}}ਸੰਗੀਤ ਥਰਥਰਾਈ,{{bar|1}} ਜਿਉਂ ਤ੍ਰੇਲ ਤਾਰ ਪ੍ਰੋਤੀ, {{gap|3em}}ਜਿਉਂ ਆਬ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਤਾਰ ਪ੍ਰੋਤੀ, {{gap|3em}}ਨਾਜ਼ਕ, ਸੁਬਕ ਸੁਹਾਈ, ਕੋਮਲ ਗਲੇ ਦੀ ਸੁਰ ਜਿਉਂ, {{gap|3em}}ਝੁਨਕਾਰ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਜਿਉਂ, ਝਰਨਾਟ ਰੂਪ ਵਾਲੀ {{gap|3em}}ਤਾਰੇ ਡਲ੍ਹਕ ਜਿਉਂ ਛਾਈ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੩੯{{bar|1}}}}</noinclude> ha4hghafqoazfezu1fnx0bs5xbww2nt 250 22827 224274 223663 2026-07-04T15:17:53Z Rajdeep ghuman 714 224274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਿਉਂ ਮੀਂਡ ਥਰਕੇ ਖਿਚਿਆਂ {{gap|3em}}ਖਿਚ ਖਾਂ ਮੈਂ ਰੂਹ ਜੋ ਕੰਬੀ,{{bar|1}} ਹੁਸਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਹਿਰੇ {{gap|3em}}ਰਸਝੂੰਮ ਇਕ ਝੁਮਾਈ, ਪੰਛੀ ਉਡਾਰ<ref>ਉੱਡਰ ਨੂੰ ਤ੍ਯਾਰ ਪੰਛੀ</ref> ਵਾਂਙੂ, {{gap|3em}}ਆਪੇ ਦੇ ਖੰਭ ਫੜਕੇ, ਇਕ ਸ੍ਰੂਰ ਸਿਰ ਨੂੰ ਆਯਾ {{gap|3em}}ਇਕ ਤਾਰ ਸਿਰ ਝੁਮਾਈ! ਪੁਛਿਆ ਅਸਾਂ, "ਹੇ ਸੁਹਣੀ! {{gap|3em}}ਤੂੰ ਆਪ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈਂ, "ਹੀਰੇ ਜੁਵਾਹਰ ਵਾਂਙੂ {{gap|3em}}ਟਿਕਦੀ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਨਾਹੀਂ? "ਪਰਬਤ ਖੜੇ ਸੁਹਾਵੇ {{gap|3em}}ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਬਨ ਸਮੁੰਦਰ, "ਕਾਇਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ {{gap|3em}}ਦਾਇਮ<ref>ਸਦਾ।</ref> ਰਹੇ ਹੈ ਛਾਈ!" ਬੋਲੀ ਓ ਥਰਥਰਾਂਦੀ {{gap|3em}}ਲਰਜ਼ੇ ਵਜੂਦ<ref>ਕਾਂਬਾ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ।</ref> ਵਾਲੀ:{{bar|1}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੪੦{{bar|1}}}}</noinclude> ndygcupz4i6f1vcdft8al3b3m3x7zus 250 22845 224275 223877 2026-07-04T15:19:18Z Rajdeep ghuman 714 224275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰ 'ਰਸਦਾਤੀ ਛੁਹ' ਤੁਹਾਡੀ ਦੇ {{gap|3em}}ਰਸੀਏ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ਜੀ।।</poem>}} {{center|{{xx-larger|'''ਕੰਬਦੀ ਕਲਾਈ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲੇ ਅਸਾਨੂੰ {{gap|3em}}ਅਸਾਂ ਧਾ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਈ, ਨਿਰਾ ਨੂਰ ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ {{gap|3em}}ਸਾਡੀ ਕੰਬਦੀ ਰਹੀ ਕਲਾਈ' ਧਾ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਯਾ {{gap|3em}}ਸਾਡੇ ਮੱਥੇ ਛੋਹ ਨ ਪਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੇ ਅਸੀਂ ਨੀਵੇਂ ਸਾਂ {{gap|3em}}ਸਾਡੀ ਪੇਸ਼ ਨ ਗਈਆ ਕਾਈ। ਫਿਰ ਲੜ ਫੜਨੇ ਨੂੰ ਉਠ ਦੌੜੇ {{gap|3em}}ਪਰ ਲੜ ਓ 'ਬਿਜਲੀ-ਲਹਿਰਾਂ', ਉਡਦਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਉਹ ਅਪਣੀ {{gap|3em}}ਛੁਹ ਸਾਨੂੰ ਗ੍ਯਾ ਲਾਈ; ਮਿੱਟੀ ਚਮਕ ਪਈ ਇਹ ਮੋਈ {{gap|3em}}ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆਂ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਕੂੰਦ ਗਈ ਥਰਰਾਂਦੀ, {{gap|3em}}ਹੁਣ ਚਕਾਚੂੰਧ ਹੈ ਛਾਈ।</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੪੬{{bar|1}}}}</noinclude> hpq9wz100dyyoe1pt5q2mdw4wh97d5q 250 22851 224276 223891 2026-07-04T15:19:51Z Rajdeep ghuman 714 224276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰੇ ਦੇ ਖੰਡਰ।<ref>*ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੋਲੇ, ਸ੍ਰੀ ਨਗਰ ਤੇ ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ।'''</ref>}}}} {{Block center|<poem>ਅਵਾਂਤੀ ਪੁਰਾ ਕੀ ਰਹਿ ਗ੍ਯਾ ਬਾਕੀ, {{gap|3em}}ਦੋ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਬੀਤ ਚੁਕੀ ਸਭ੍ਯਤਾ ਦੇ ਖੰਡਰ {{gap|3em}}ਦਸਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੇਰ, ਸਾਖੀ ਭਰ ਰਹੇ ਓਸ ਅੱਖ ਦੀ {{gap|3em}}ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੋਤੀਆ-ਬਿੰਦ 'ਹਨਰ ਪਛਾਣਨ' ਵੱਲੋਂ ਛਾਇਆ, {{gap|3em}}ਗੁਣ ਦੀ ਰਹੀ ਨ ਜਿੰਦ। 'ਜੋਸ਼ ਮਜ਼ਹਬ' ਤੇ 'ਕਦਰ-ਹੁਨਰ’ ਦੀ {{gap|3em}}ਰਹੀ ਨ ਠੀਕ ਤਮੀਜ਼, ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹੋਰਾਂ ਤਾਂਈ {{gap|3em}}ਆਪੂੰ ਬਣੇ ਮਰੀਜ਼। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੪੮{{bar|1}}}}</noinclude> oak7u5siit8cwzs6x0hz0pfvd3hogai 250 22854 224277 223898 2026-07-04T15:20:30Z Rajdeep ghuman 714 224277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬੁਤ ਪੂਜਾ? 'ਬੁਤ' ਫੇਰ ਹੋ ਪਏ {{gap|3em}}'ਹੁਨਰ ਨ ਪਰਤ੍ਯਾ ਹਾਇ! ਮਰ ਮਰ ਕੇ 'ਬਤ' ਫੇਰ ਉਗਮ ਪਏ, {{gap|3em}}'ਗੁਣ' ਨੂੰ ਕੋਣ ਜਿਵਾਇ?</poem>}} {{c|{{xx-larger|'''ਮੰਦਰ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਮਾਰ ਪਈ ਜਦ ਮਾਰਤੰਡ ਨੂੰ {{gap|3em}}ਪੱਥਰ ਰੋ ਕੁਰਲਾਣੇ:{{bar|1}} 'ਪੱਥਰ ਤੋੜੇ? ਦਿਲ ਪਏ ਟੁਟਦੇ! {{gap|3em}}{{bar|1}}ਦਿਲ ਕਾਬਾ ਰੱਬਾਣੇ<ref>ਦਿਲ ਰੱਬ ਦੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਕਾਬਾ ਹੈ।</ref> 'ਲਾਇਂ ਹਥੌੜਾ ਸਾਨੂੰ? ਪਰ ਤੱਕ! {{gap|3em}}{{bar|1}}ਸੱਟ ਪਏ "ਰਬ-ਘਰ" ਨੂੰ 'ਘਟ ਘਟ ਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਜਿਹੜਾ!{{bar|1}} {{gap|3em}}ਤੂੰ ਕਿਨੂੰ ਰੱਬ ਸਿਞਾਣੇ?' </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੪੯{{bar|1}}}}</noinclude> f88oaze7gkhjy5iwuk8y87iv6o927jp 250 22857 224278 223901 2026-07-04T15:21:21Z Rajdeep ghuman 714 224278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਕੰਬਦੇ ਪੱਥਰ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਮਾਰਤੰਡ<ref>ਇਹ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦਾ ਬੀ ਟਿਕਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਖੋਲੇ ਪਏ ਹਨ।</ref> ਨੂੰ ਮਾਰ ਪਿਆਂ {{gap|3em}}"ਹੋਈ ਮੁੱਦਤ" ਕਹਿਂਦੀ ਲੋਈ, ਪਰ ਕੰਬਣੀ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਸੀ ਸਹੀ ਹੋਈ: ਹਾਇ ਹੁਨਰ ਤੇ ਹਾਏ ਵਿਦ੍ਯਾ {{gap|3em}}ਹਾਇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ! "ਹਾਇ ਹਿੰਦ ਫਲ ਫਾੜੀਆਂ ਵਾਲੇ<ref>ਸੇਬ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਵਾਂਙੂ ਇਕ ਜਾਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਤਰੇ ਵਾਂਙੂ ਵਿਚੋਂ ਫਾੜੀ ਫਾੜੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਹੈ।</ref>" {{gap|3em}}ਹਰ ਸਿਲ ਕਹਿਂਦੀ ਰੋਈ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੫੦{{bar|1}}}}</noinclude> qjugt5ifshrttn2ey7u1igd4z5uqk27 250 22863 224279 223903 2026-07-04T15:21:59Z Rajdeep ghuman 714 224279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਭਾਗਭਰੀ<ref>ਮੰਦਰ ਹੈ, ਕਾਠੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਪਾਸ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਿਧ ਮਾਈ ਭਾਗਭਰੀ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗਏ ਸਨ।</ref> ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਪਰ।'''}}}} {{Block center|<poem> ਜਿਸ ਕਿਣਕੇ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਤੇਰੀਆਂ {{gap|3em}}ਰੌਸ਼ਨ ਚਸ਼ਮਾਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਿਣਕੇ ਹੋ ਬੁੱਢੀ ਠੇਰੀ {{gap|3em}}ਰਹੀ ਜੁਵਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਿਣਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਖਿਚ ਲੀਤੇ {{gap|3em}}ਸੁਧਾਸਰੋਂ<ref>ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੋਂ।</ref> ਚਲਿ ਆਏ,{{bar|1}} ਉਸ 'ਅਨੰਤ ਕਿਣਕੇ' ਦੀ ਚਹਿਯੇ ਅਜ ਕੁਛ ਵੰਡ ਵੰਡਈਆਂ। {{center|{{xx-larger|'''ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨ੍ਯਾਰੀ'''}}}} ਅਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ 'ਕੁਦਰਤ ਦੇਵੀ' {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਈ, 'ਹੁਸਨ-ਮੰਡਲ' ਵਿਚ ਖੜੀ ਖੇਲਦੀ, {{gap|3em}}ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਛਹਿਬਰ ਲਾਈ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੨{{bar|1}}}}</noinclude> rtq4nf5dqw5pgy5l8vnlw0y8h02l4im 250 22866 224280 223904 2026-07-04T15:22:27Z Rajdeep ghuman 714 224280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੌੜੀ ਨੇ ਇਕ ਮੁਠ ਭਰ ਲੀਤੀ, {{gap|3em}}ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਕੀ ਆਇਆ{{bar|1}} ਪਰਬਤ, ਟਿੱਬੇ ਅਤੇ ਕਰੇਵੇ<ref>ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਉਚੇਰੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ 'ਕਰੇਵਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।</ref> {{gap|3em}}ਵਿਚ ਮੈਦਾਨ ਸਹਾਇਆ, ਚਸ਼ਮੇਂ, ਨਾਲੇ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ {{gap|3em}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ, ਮਿਠੀਆਂ ਹ੍ਵਾਵਾਂ, {{gap|3em}}ਬਨ ਬਾਗ਼ਾਂ ਜਿਹੇ ਸੰਦਰ, ਬਰਫਾਂ, ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲ {{gap|3em}}ਰੁੱਤਾਂ ਮੇਵੇ ਪ੍ਯਾਰੇ, ਅਰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਰੇ ਆਏ {{gap|3em}}ਉਸ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ। ਸੁਹਣੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਖੜੋਕੇ {{gap|3em}}ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤਕਾਕੇ, ਇਹ ਮੁੱਠੀ ਖੁਹਲੀ ਤੇ ਸਟਿਆ {{gap|3em}}ਸਭ ਕੁਛ ਹੇਠ ਤਕਾਕੇ। ਜਿਸ ਥਾਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ {{gap|3em}}ਇਹ ਮੁਠ ਡਿੱਗੀ ਸਾਰੀ,{{bar|1}} </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੫੩{{bar|1}}}}</noinclude> 5chh0pjz84pz6594jtebqjd0e8fffd3 250 22869 224256 223905 2026-07-04T13:39:41Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਓਸ ਥਾਉਂ 'ਕਸ਼ਮੀਰ' ਬਣ ਗਿਆ, {{gap}}ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨ੍ਯਾਰੀ। ਹੈ ਧਰਤੀ ਪਰ 'ਛੁਹ ਅਸਮਾਨੀ' {{gap}}ਸੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਸ, ਸ੍ਵਾਦ, ਨਜ਼ਾਰੇ, {{gap}}'ਰਮਜ਼ ਅਰਸ਼' ਦੀ ਚਸਕੇ। {{center|{{xx-larger|'''ਡੱਲ।'''}}</br> {{smaller|[ਸਿਰੀ ਨਗਰ ਦੀ ਝੀਲ]}}}} ਨੀਵੇਂ ਲੁਕਵੇਂ ਥਾਇਂ। {{gap}}ਕੁਦਰਤ ਬਾਗ਼ ਲਗਾਇਆ, ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਇ {{gap}}ਅਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਕੱਜਿਆ, ਪਰਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾੜ {{gap}}{{bar|1}}ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾ ਲੁਕ ਸਕੀ,{{bar|1}} ਰੂਪ ਸਵਾਇਆ ਚਾੜ੍ਹ {{gap}}ਨਿਖਰ ਸੰਵਰ ਸਿਰ ਕੱਢਿਆ, ਤਖਤਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ {{gap}}ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ, ਪਰੀਆਂ ਜਿਉਂ ਕੁਹਕਾਫ {{gap}}ਕਵਲਾਂ ਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਚ ਹੈ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੪{{bar|1}}}}</noinclude> rybse5oj3h78wjz3wqciwq1pbg7qjwz 224281 224256 2026-07-04T15:22:59Z Rajdeep ghuman 714 224281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਓਸ ਥਾਉਂ 'ਕਸ਼ਮੀਰ' ਬਣ ਗਿਆ, {{gap|3em}}ਟੁਕੜੀ ਜਗ ਤੋਂ ਨ੍ਯਾਰੀ। ਹੈ ਧਰਤੀ ਪਰ 'ਛੁਹ ਅਸਮਾਨੀ' {{gap|3em}}ਸੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਸ, ਸ੍ਵਾਦ, ਨਜ਼ਾਰੇ, {{gap|3em}}'ਰਮਜ਼ ਅਰਸ਼' ਦੀ ਚਸਕੇ। {{center|{{xx-larger|'''ਡੱਲ।'''}}</br> {{smaller|[ਸਿਰੀ ਨਗਰ ਦੀ ਝੀਲ]}}}} ਨੀਵੇਂ ਲੁਕਵੇਂ ਥਾਇਂ। {{gap|3em}}ਕੁਦਰਤ ਬਾਗ਼ ਲਗਾਇਆ, ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਇ {{gap|3em}}ਅਪਣੀ ਵੱਲੋਂ ਕੱਜਿਆ, ਪਰਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾੜ {{gap|3em}}{{bar|1}}ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾ ਲੁਕ ਸਕੀ,{{bar|1}} ਰੂਪ ਸਵਾਇਆ ਚਾੜ੍ਹ {{gap|3em}}ਨਿਖਰ ਸੰਵਰ ਸਿਰ ਕੱਢਿਆ, ਤਖਤਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ {{gap|3em}}ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ, ਪਰੀਆਂ ਜਿਉਂ ਕੁਹਕਾਫ {{gap|3em}}ਕਵਲਾਂ ਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਚ ਹੈ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੪{{bar|1}}}}</noinclude> tnh3irk6gcrk3a5ht8ualqxhj3sbnu2 250 22872 224257 146974 2026-07-04T13:45:36Z Rajdeep ghuman 714 224257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{c|{{xx-larger|'''ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਜਿਉਂ ਮਾਵਾਂ ਤਿਉਂ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ =ਅਸਾਂ ਤਧੇ ਦੀਆਂ ਡਿਠੀਆਂ, ਠੰਢੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਗੋਦ ਤੁਧੇ ਦੀ =ਛਾਵਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਬਾਲ ਪਿਆਰਾ =ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਈ ਪ੍ਯਾਰਾ, ਜੋ ਆਵੇ ਉਸ ਲਾਡ ਲਡਾਵੇਂ, =ਠਾਰਾਂ ਜਿੰਦੀਆਂ ਲੁਠੀਆਂ। {{c|{{xx-larger|'''ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ।'''}}}} ਜੋਗੀ ਖੜੇ ਚਨਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਸ ਰਹੀ, ਨਹਿਰ ਵਹੇ ਵਿਚ ਕਾਰ ਬਿਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜਥੋਂ, ਹਰਿਆ ਹਰਿਆ ਵੰਨ ਮਖ਼ਮਲ ਘਾਹ ਦਾ, ਛਾਇ ਸਹਿਜ ਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ਾਂਤਿ ਇਕਾਂਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਈ ਆਬਸ਼ਾਰ ਪਾਣੀ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਅਲਪ ਸੰਗੀਤ ਉਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਰਿਹਾ, ਰੰਗ ਬਲੌਰੀ ਵੰਨ ਡਿਗਦੇ ਦਾ ਲਸੇ </poem>}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੫੫{{bar|1}}}}</noinclude> 30284468vj7o2ltv7bebt28yfrp4d5b 224259 224257 2026-07-04T13:58:36Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{c|{{xx-larger|'''ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਜਿਉਂ ਮਾਵਾਂ ਤਿਉਂ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ {{gap}}ਅਸਾਂ ਤਧੇ ਦੀਆਂ ਡਿਠੀਆਂ, ਠੰਢੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਗੋਦ ਤੁਧੇ ਦੀ {{gap}}ਛਾਵਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਬਾਲ ਪਿਆਰਾ {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਈ ਪ੍ਯਾਰਾ, ਜੋ ਆਵੇ ਉਸ ਲਾਡ ਲਡਾਵੇਂ, {{gap}}ਠਾਰਾਂ ਜਿੰਦੀਆਂ ਲੁਠੀਆਂ। {{c|{{xx-larger|'''ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ।'''}}}} ਜੋਗੀ ਖੜੇ ਚਨਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਸ ਰਹੀ, ਨਹਿਰ ਵਹੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜ੍ਯੋਂ, ਹਰਿਆ ਹਰਿਆ ਵੰਨ ਮਖ਼ਮਲ ਘਾਹ ਦਾ, ਛਾਇ ਸਹਿਜ ਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ਾਂਤਿ ਇਕਾਂਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਈ ਆਬਸ਼ਾਰ<ref>ਝਰਨਾ</ref> ਪਾਣੀ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਅਲਾਪ ਸੰਗੀਤ ਉਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਮੁਹ ਰਿਹਾ, ਰੰਗ ਬਲੌਰੀ ਵੰਨ ਡਿਗਦੇ ਦਾ ਲਸੇ,</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੫੫{{bar|1}}}}</noinclude> dedadjppvzu3wx2k9rfcf9ahwk91tu1 224282 224259 2026-07-04T15:23:34Z Rajdeep ghuman 714 224282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{c|{{xx-larger|'''ਨਸੀਮ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਜਿਉਂ ਮਾਵਾਂ ਤਿਉਂ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ {{gap|3em}}ਅਸਾਂ ਤਧੇ ਦੀਆਂ ਡਿਠੀਆਂ, ਠੰਢੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਗੋਦ ਤੁਧੇ ਦੀ {{gap|3em}}ਛਾਵਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਬਾਲ ਪਿਆਰਾ {{gap|3em}}ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਈ ਪ੍ਯਾਰਾ, ਜੋ ਆਵੇ ਉਸ ਲਾਡ ਲਡਾਵੇਂ, {{gap|3em}}ਠਾਰਾਂ ਜਿੰਦੀਆਂ ਲੁਠੀਆਂ। {{c|{{xx-larger|'''ਸ਼ਾਲਾਮਾਰ।'''}}}} ਜੋਗੀ ਖੜੇ ਚਨਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਸ ਰਹੀ, ਨਹਿਰ ਵਹੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਜ੍ਯੋਂ, ਹਰਿਆ ਹਰਿਆ ਵੰਨ ਮਖ਼ਮਲ ਘਾਹ ਦਾ, ਛਾਇ ਸਹਿਜ ਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ਾਂਤਿ ਇਕਾਂਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਈ ਆਬਸ਼ਾਰ<ref>ਝਰਨਾ</ref> ਪਾਣੀ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਅਲਾਪ ਸੰਗੀਤ ਉਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਮੁਹ ਰਿਹਾ, ਰੰਗ ਬਲੌਰੀ ਵੰਨ ਡਿਗਦੇ ਦਾ ਲਸੇ,</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੫੫{{bar|1}}}}</noinclude> rwbzdts8r4zrbsvfiuramk4kdm4q1tv 250 22875 224260 146975 2026-07-04T14:06:52Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਫਿਰ ਕੁਝ ਕਦਮਾਂ ਲੰਘ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਵਦਾ, ਵਿਚ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਜਾਇ ਉੱਪਰ ਆਂਵਦਾ ਕਲਾ-ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਲਾਇ ਉਛਲੇ ਖੇਡਦਾ ਲਾਵੇ ਡਾਢਾ ਜ਼ੋਰ ਪਹਿਲ ਉਚਾਣ ਨੂੰ: ਪਹੁੰਚਾਂ ਮਾਰ ਉਛਾਲ ਪਰ 'ਖਿਚ' ਰੋਕਦੀ ਉੱਚਾ ਜਾਂਦਾ 'ਖਿੱਚ' ਫਿਰ ਲੈ ਡੇਗਦੀ,{{bar|1}} ਉਛਲ ਗਿਰਨ ਦਾ ਨਾਚ ਹੈਵੇ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲ ਅਜੀਬ ਬਾਰਾਂ-ਦਰੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਰੰਗ ਦਾ ਸੰਗ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰ ਪਾਣੀ ਖੇਡਦਾ। ਉਠਣ ਡਿਗਣ ਦਾ ਨਾਚ ਨਾਲੇ ਰਾਗ ਹੈ, ਮਾਨੋਂ ਸਾਵਣ-ਮੀਹ ਹੈਵੇ ਪੈ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗ ਹੇਠਾਂ ਆਂਵਦਾ, ਇਹ ਹੇਠੋਂ ਰਾਹ ਪਾੜ ਉੱਛਲ ਵੱਸਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਧੁਨਿ ਸੰਗੀਤ ਚਮਕ ਸੁਹਾਵਣੀ,{{bar|1}} ਬੈਠ੍ਯਾਂ ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਝੂਟੇ ਦੇਂਵਦੀ, ਕੁਦਰਤ ਮਾਨੋਂ ਆਪ ਨਚ ਰਹੀ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਰਾਗ ਅਪਾਰ ਦਸਕੇ ਨੀਰ ਜੀ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਜਾਇ ਹੇਠਾਂ ਤਿਲਕਦੇ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੬{{bar|1}}}}</noinclude> q9jyq1hqtvq0jfsce2cm5k2nkshubtk 250 22878 224261 146977 2026-07-04T14:21:26Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਘੋਪ ਰਖਿਆ, {{gap}}ਪਰਬਤ ਭਾਰ ਦਬਾਇਆ, ਫਿਰ ਬੀ ਵਰਜ੍ਯਾ ਰਿਹਾ ਨ ਸੁਹਣਾ, {{gap}}ਚੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਆਇਆ, ਉੱਮਲ ਉੱਮਲ ਪਵੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ:{{bar|1}} {{gap}}ਮਿਲਿਆਂ ਦੇਇ ਹਯਾਤੀ<ref>ਜੀਵਨ</ref>: ਬੇਪਰਵਾਹ ਲੁਟਾਵੇ ਆਪਾ, {{gap}}ਲੁਟਿ ਲੁਟਿ, ਭਰਿ ਭਰਿ ਆਇਆ। {{c|{{xx-larger|'''ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ।'''}}}} ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ ਲਹਿ ਲਹਿ ਕਰਦਾ {{gap}}ਪਰਬਤ ਕੁੱਛੜ ਚਾਇਆ,{{bar|1}} ਕੀਹ ਤੂੰ ਸਚ ਮੁਚ ਪਾਣੀ ਹੈਁ {{gap}}ਯਾ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਾਇਆ? ਯਾ ਕਿ ਫਰਸ਼ ਜ਼ਮੱਰਦ</ref>ਪੰਨਾ</ref> ਉੱਤੇ {{gap}}ਨੀਰ ਬਲੌਰੀ ਆਇਆ? ਯਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਸਬਜ਼ ਪਰੀਆਂ ਦਾ {{gap}}ਵਿਚ ਅਸਮਾਨਾਂ ਛਾਇਆ,{{bar|1}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੭{{bar|1}}}}</noinclude> n8zrit3owgld8sw4hr4dwolixfyte4d 224262 224261 2026-07-04T14:23:21Z Rajdeep ghuman 714 224262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਘੋਪ ਰਖਿਆ, {{gap}}ਪਰਬਤ ਭਾਰ ਦਬਾਇਆ, ਫਿਰ ਬੀ ਵਰਜ੍ਯਾ ਰਿਹਾ ਨ ਸੁਹਣਾ, {{gap}}ਚੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਆਇਆ, ਉੱਮਲ ਉੱਮਲ ਪਵੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ:{{bar|1}} {{gap}}ਮਿਲਿਆਂ ਦੇਇ ਹਯਾਤੀ<ref>ਜੀਵਨ</ref>: ਬੇਪਰਵਾਹ ਲੁਟਾਵੇ ਆਪਾ, {{gap}}ਲੁਟਿ ਲੁਟਿ, ਭਰਿ ਭਰਿ ਆਇਆ। {{c|{{xx-larger|'''ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ।'''}}}} ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ ਲਹਿ ਲਹਿ ਕਰਦਾ {{gap}}ਪਰਬਤ ਕੁੱਛੜ ਚਾਇਆ,{{bar|1}} ਕੀਹ ਤੂੰ ਸਚ ਮੁਚ ਪਾਣੀ ਹੈਁ {{gap}}ਯਾ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਾਇਆ? ਯਾ ਕਿ ਫਰਸ਼ ਜ਼ਮੱਰਦ<ref>ਪੰਨਾ</ref> ਉੱਤੇ {{gap}}ਨੀਰ ਬਲੌਰੀ ਆਇਆ? ਯਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਸਬਜ਼ ਪਰੀਆਂ ਦਾ {{gap}}ਵਿਚ ਅਸਮਾਨਾਂ ਛਾਇਆ,{{bar|1}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੭{{bar|1}}}}</noinclude> 83ubfwj8bx3yn0y4h9hhylmspvtdxul 224283 224262 2026-07-04T15:24:11Z Rajdeep ghuman 714 224283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਚਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਹੀ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਘੋਪ ਰਖਿਆ, {{gap|3em}}ਪਰਬਤ ਭਾਰ ਦਬਾਇਆ, ਫਿਰ ਬੀ ਵਰਜ੍ਯਾ ਰਿਹਾ ਨ ਸੁਹਣਾ, {{gap|3em}}ਚੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਆਇਆ, ਉੱਮਲ ਉੱਮਲ ਪਵੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ:{{bar|1}} {{gap|3em}}ਮਿਲਿਆਂ ਦੇਇ ਹਯਾਤੀ<ref>ਜੀਵਨ</ref>: ਬੇਪਰਵਾਹ ਲੁਟਾਵੇ ਆਪਾ, {{gap|3em}}ਲੁਟਿ ਲੁਟਿ, ਭਰਿ ਭਰਿ ਆਇਆ। {{c|{{xx-larger|'''ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ।'''}}}} ਛੰਭ ਹਾਰਵਨ ਲਹਿ ਲਹਿ ਕਰਦਾ {{gap|3em}}ਪਰਬਤ ਕੁੱਛੜ ਚਾਇਆ,{{bar|1}} ਕੀਹ ਤੂੰ ਸਚ ਮੁਚ ਪਾਣੀ ਹੈਁ {{gap|3em}}ਯਾ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਾਇਆ? ਯਾ ਕਿ ਫਰਸ਼ ਜ਼ਮੱਰਦ<ref>ਪੰਨਾ</ref> ਉੱਤੇ {{gap|3em}}ਨੀਰ ਬਲੌਰੀ ਆਇਆ? ਯਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਸਬਜ਼ ਪਰੀਆਂ ਦਾ {{gap|3em}}ਵਿਚ ਅਸਮਾਨਾਂ ਛਾਇਆ,{{bar|1}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੭{{bar|1}}}}</noinclude> rb9kadqj617w89yomxyhp3zuauhxzqc 250 22881 224263 213691 2026-07-04T14:31:09Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੀਰ ਬਲੋਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ {{gap}}ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵਿਛਾਇਆ, ਜੋਬਨ ਅਪਣਾ ਉਂਮਡ ਉਂਮਡ ਵਿਚ {{gap}}ਇਸ ਦੇ ਚਹਿਣ ਤਕਾਇਆ,{{bar|1}} ਪਰਤੋ<ref>ਅਕਸ।ਪਰਛਾਵਾਂ।</ref> ਸਬਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਵਿਚ {{gap}}ਦੇਂਦਾ ਸਾਵੀ ਛਾਇਆ? ਯਾ ਪੰਨੇ ਨੇ ਪੰਘਰ ਖਾਧੀ {{gap}}ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਢਲ ਆਇਆ? ਪੰਨਾ ਹੋ ਪਾਣੀ ਹੈ ਭਰਿਆ {{gap}}ਪਲਟ ਆਪਣੀ ਕਾਂਇਆ? ਯਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ {{gap}}ਪੀਂਘ ਅਕਾਸ਼ੀ ਪਾਇਆ? ਯਾ 'ਹਰਿਆਵਲ ਕੁਦਰਤ' ਨੇ ਇਕ {{gap}}ਤੈਂ ਵਿਚ ਰਾਜ਼<ref>ਭੇਤ।</ref> ਛੁਪਾਇਆ, ਜੀਅ ਜੰਤ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕਰਨ ਦਾ {{gap}}ਇਹ ਹੈ ਇਕ ਕਨਾਇਆ<ref>ਸੇਨਤ।</ref>? ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਹੈ ਨੀਰ ਹਾਰਵਨ {{gap}}ਜਦ ਤੂੰ ਨਜ਼ਰੀ ਆਇਆ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੮{{bar|1}}}}</noinclude> c2o0swk5abzf5xxr585de0j0latvrmc 224284 224263 2026-07-04T15:24:48Z Rajdeep ghuman 714 224284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੀਰ ਬਲੋਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ {{gap|3em}}ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵਿਛਾਇਆ, ਜੋਬਨ ਅਪਣਾ ਉਂਮਡ ਉਂਮਡ ਵਿਚ {{gap|3em}}ਇਸ ਦੇ ਚਹਿਣ ਤਕਾਇਆ,{{bar|1}} ਪਰਤੋ<ref>ਅਕਸ।ਪਰਛਾਵਾਂ।</ref> ਸਬਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਵਿਚ {{gap|3em}}ਦੇਂਦਾ ਸਾਵੀ ਛਾਇਆ? ਯਾ ਪੰਨੇ ਨੇ ਪੰਘਰ ਖਾਧੀ {{gap|3em}}ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਢਲ ਆਇਆ? ਪੰਨਾ ਹੋ ਪਾਣੀ ਹੈ ਭਰਿਆ {{gap|3em}}ਪਲਟ ਆਪਣੀ ਕਾਂਇਆ? ਯਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ {{gap|3em}}ਪੀਂਘ ਅਕਾਸ਼ੀ ਪਾਇਆ? ਯਾ 'ਹਰਿਆਵਲ ਕੁਦਰਤ' ਨੇ ਇਕ {{gap|3em}}ਤੈਂ ਵਿਚ ਰਾਜ਼<ref>ਭੇਤ।</ref> ਛੁਪਾਇਆ, ਜੀਅ ਜੰਤ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕਰਨ ਦਾ {{gap|3em}}ਇਹ ਹੈ ਇਕ ਕਨਾਇਆ<ref>ਸੇਨਤ।</ref>? ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਹੈ ਨੀਰ ਹਾਰਵਨ {{gap|3em}}ਜਦ ਤੂੰ ਨਜ਼ਰੀ ਆਇਆ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੮{{bar|1}}}}</noinclude> atczogzg7x9a7cp576qge0ns8mztxoq 250 22884 224264 213692 2026-07-04T14:40:52Z Rajdeep ghuman 714 224264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਧਾ ਸਰੂਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੜਿਆ {{gap|4em}}ਆਪਾ ਝੂਮ ਝੂਮਾਇਆ। {{c|{{x-larger|'''ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਡਲ ਦੇ ਸਿਰ ਸਿਰਤਾਜ {{gap|4em}}ਖੜਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੂੰ, ਪਰਬਤ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ {{gap|4em}}ਤੂੰ ਹੈਂ ਲੇਟਿਆ। ਟਿੱਲੇ ਪਹਿਰੇ-ਦਾਰ {{gap|4em}}ਪਿੱਛੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਹੈ ਦਰਬਾਰ {{gap|4em}}ਡਲ ਦਾ ਵਿੱਛਿਆ। ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਰਾਹ {{gap|4em}}ਸੁਫੈਦੇ ਵੇੜ੍ਹਿਆ, ਦਿਸਦੀ ਖੜੀ ਸਿਪਾਹ {{gap|4em}}ਜ੍ਯੋਂ ਚੁਬਦਾਰ ਹਨ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|- ੫੬-}}</noinclude> mkh80d627oon1kancu7siiest852wyd 224265 224264 2026-07-04T14:43:20Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਧਾ ਸਰੂਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੜਿਆ {{gap|4em}}ਆਪਾ ਝੂਮ ਝੂਮਾਇਆ। {{c|{{xx-larger|'''ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਡਲ ਦੇ ਸਿਰ ਸਿਰਤਾਜ {{gap|4em}}ਖੜਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੂੰ, ਪਰਬਤ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ {{gap|4em}}ਤੂੰ ਹੈਂ ਲੇਟਿਆ। ਟਿੱਲੇ ਪਹਿਰੇ-ਦਾਰ {{gap|4em}}ਪਿੱਛੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਹੈ ਦਰਬਾਰ {{gap|4em}}ਡਲ ਦਾ ਵਿੱਛਿਆ। ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਰਾਹ {{gap|4em}}ਸੁਫੈਦੇ ਵੇੜ੍ਹਿਆ, ਦਿਸਦੀ ਖੜੀ ਸਿਪਾਹ {{gap|4em}}ਜ੍ਯੋਂ ਚੁਬਦਾਰ ਹਨ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੯{{bar|1}}}}</noinclude> 5cwift1enst31myszao4x32k8z4l910 224286 224265 2026-07-04T15:33:44Z Rajdeep ghuman 714 224286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਧਾ ਸਰੂਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੜਿਆ {{gap|3em}}ਆਪਾ ਝੂਮ ਝੂਮਾਇਆ। {{c|{{xx-larger|'''ਨਿਸ਼ਾਤ ਬਾਗ਼।'''}}}} ਡਲ ਦੇ ਸਿਰ ਸਿਰਤਾਜ {{gap|3em}}ਖੜਾ ਨਿਸ਼ਾਤ ਤੂੰ, ਪਰਬਤ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ {{gap|3em}}ਤੂੰ ਹੈਂ ਲੇਟਿਆ। ਟਿੱਲੇ ਪਹਿਰੇ-ਦਾਰ {{gap|3em}}ਪਿੱਛੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਹੈ ਦਰਬਾਰ {{gap|3em}}ਡਲ ਦਾ ਵਿੱਛਿਆ। ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਰਾਹ {{gap|3em}}ਸੁਫੈਦੇ ਵੇੜ੍ਹਿਆ, ਦਿਸਦੀ ਖੜੀ ਸਿਪਾਹ {{gap|3em}}ਜ੍ਯੋਂ ਚੁਬਦਾਰ ਹਨ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੫੯{{bar|1}}}}</noinclude> tnuo6pciykfvro3s4prx8onabgz1oyx 250 22887 224266 213697 2026-07-04T14:52:32Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ'''</br> '''ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ<ref>ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦਾ ਘੇਰਾ ੧੮ ਗਜ਼ ਹੈ।</ref> ਨੂੰ{{bar|1}}'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇ ਬੱਢੇ ਬਾਬੇ! {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਏ? ਕਿਤਨੇ ਆਏ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ, {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਪੂਰ ਲੰਘਾਏ? {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}|depth=3em}}{{xx-larger|ਅਨੰਤ ਨਾਗ।}} ਨਿਰਮਲ ਤੇਰਾ ਰੰਗ {{gap}}ਨਾਉਂ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਗ਼ੈਬੋਂ ਨਿਕਲ੍ਯੋਂ ਆਇ {{gap}}ਵਹਿਂਦਾ ਸਦਾ ਤੂੰ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਦਾਨ {gap}}ਦੇਵੇਂ ਠੰਢਿਆਂ, 'ਅਨੰਤ' ਕਰਾਵੇਂ ਯਾਦ {{gap}}ਅੰਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੬੦{{bar|1}}}}</noinclude> 6uvr4qa7szfe5p9yv9bnvimxgof3fg4 224268 224266 2026-07-04T15:07:50Z Rajdeep ghuman 714 224268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ'''</br> '''ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ<ref>ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦਾ ਘੇਰਾ ੧੮ ਗਜ਼ ਹੈ।</ref> ਨੂੰ{{bar|1}}'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇ ਬੱਢੇ ਬਾਬੇ! {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਏ? ਕਿਤਨੇ ਆਏ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ, {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਪੂਰ ਲੰਘਾਏ? {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}|depth=3em}}{{xx-larger|ਅਨੰਤ ਨਾਗ।}} ਨਿਰਮਲ ਤੇਰਾ ਰੰਗ {{gap}}ਨਾਉਂ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਗ਼ੈਬੋਂ ਨਿਕਲ੍ਯੋਂ ਆਇ {{gap}}ਵਹਿਂਦਾ ਸਦਾ ਤੂੰ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਦਾਨ {{gap}}ਦੇਵੇਂ ਠੰਢਿਆਂ, 'ਅਨੰਤ' ਕਰਾਵੇਂ ਯਾਦ {{gap}}ਅੰਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੬੦{{bar|1}}}}</noinclude> 21vdltrxhwld5fhek125678myy4ghvh 224287 224268 2026-07-04T15:34:26Z Rajdeep ghuman 714 224287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ'''</br> '''ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ<ref>ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦਾ ਘੇਰਾ ੧੮ ਗਜ਼ ਹੈ।</ref> ਨੂੰ{{bar|1}}'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇ ਬੱਢੇ ਬਾਬੇ! {{gap|3em}}ਕਿਤਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਏ? ਕਿਤਨੇ ਆਏ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ, {{gap|3em}}ਕਿਤਨੇ ਪੂਰ ਲੰਘਾਏ? {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}|depth=3em}}{{xx-larger|ਅਨੰਤ ਨਾਗ।}} ਨਿਰਮਲ ਤੇਰਾ ਰੰਗ {{gap|3em}}ਨਾਉਂ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਗ਼ੈਬੋਂ ਨਿਕਲ੍ਯੋਂ ਆਇ {{gap|3em}}ਵਹਿਂਦਾ ਸਦਾ ਤੂੰ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਦਾਨ {{gap|3em}}ਦੇਵੇਂ ਠੰਢਿਆਂ, 'ਅਨੰਤ' ਕਰਾਵੇਂ ਯਾਦ {{gap|3em}}ਅੰਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੬੦{{bar|1}}}}</noinclude> 43mu1svgrx7gq47fdecnl6h0hqkdqmp 250 22890 224267 213698 2026-07-04T15:04:03Z Rajdeep ghuman 714 224267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{c|{{xx-larger|'''ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ।'''}}</br> {{x-larger|{{bar|1}}ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਕੋਲ{{bar|1}}}}}} "ਗੰਧਕ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇਂ! ਦੱਸ ਹੇਠੋਂ {{gap}}ਤੂੰ ਕਯੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ? ਵੱਟ ਤੀਊੜੀ ਚਸ਼ਮਾ ਆਖੇ: {{gap}}"ਤਰਸ ਮਿਰੇ ਦਿਲ ਪਾਇਆ, "ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ, {{gap}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, "'ਅਨੰਤ ਰਹਿਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਬੀ ਉੱਤੇ {{gap}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ।" {{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ।'''}}}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਜਦ ਨਾਦ ਤਿਰਾ ਆ {{gap|4em}}ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਭਰ ਸਰੂਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂਦਾ {{gap|4em}}ਝੂਮ ਇਲਾਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨੀਰ ਦੀ, {{gap|4em}}ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤਾਂਦੀ ਬੇਖ਼ੁਦੀਆਂ ਦਾ ਝੂਟਾ ਆਵੇ {{gap|4em}}ਚੜ੍ਹ੍ਯਾ ਹੁਲਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ । </poem>}}<noinclude>{{c|-੬੧-}}</noinclude> l0ok13ep4hptuktxp7bp51t5n1oka09 224285 224267 2026-07-04T15:28:48Z Rajdeep ghuman 714 224285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{c|{{xx-larger|'''ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ।'''}}</br> {{x-larger|{{bar|1}}ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਕੋਲ{{bar|1}}}}}} "ਗੰਧਕ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇਂ! ਦੱਸ ਹੇਠੋਂ {{gap}}ਤੂੰ ਕਯੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ? ਵੱਟ ਤੀਊੜੀ ਚਸ਼ਮਾ ਆਖੇ: {{gap}}"ਤਰਸ ਮਿਰੇ ਦਿਲ ਪਾਇਆ, "ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ, {{gap}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, "'ਅਨੰਤ ਰਹਿਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਬੀ ਉੱਤੇ {{gap}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ।" {{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ।'''}}}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਜਦ ਨਾਦ ਤਿਰਾ ਆ {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਭਰ ਸਰੂਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂਦਾ {{gap}}ਝੂਮ ਇਲਾਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨੀਰ ਦੀ, {{gap}}ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤਾਂਦੀ ਬੇਖ਼ੁਦੀਆਂ ਦਾ ਝੂਟਾ ਆਵੇ {{gap}}ਚੜ੍ਹ੍ਯਾ ਹੁਲਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ । </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|-੬੧-}}</noinclude> qi1bpylpzevgwoa8oft4pd9x92jbkju 224288 224285 2026-07-04T15:35:11Z Rajdeep ghuman 714 224288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{c|{{xx-larger|'''ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ।'''}}</br> {{x-larger|{{bar|1}}ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਕੋਲ{{bar|1}}}}}} "ਗੰਧਕ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇਂ! ਦੱਸ ਹੇਠੋਂ {{gap|3em}}ਤੂੰ ਕਯੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ? ਵੱਟ ਤੀਊੜੀ ਚਸ਼ਮਾ ਆਖੇ: {{gap|3em}}"ਤਰਸ ਮਿਰੇ ਦਿਲ ਪਾਇਆ, "ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ, {{gap|3em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, "'ਅਨੰਤ ਰਹਿਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਬੀ ਉੱਤੇ {{gap|3em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ।" {{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ।'''}}}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਜਦ ਨਾਦ ਤਿਰਾ ਆ {{gap|3em}}ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਭਰ ਸਰੂਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂਦਾ {{gap|3em}}ਝੂਮ ਇਲਾਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨੀਰ ਦੀ, {{gap|3em}}ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤਾਂਦੀ ਬੇਖ਼ੁਦੀਆਂ ਦਾ ਝੂਟਾ ਆਵੇ {{gap|3em}}ਚੜ੍ਹ੍ਯਾ ਹੁਲਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ । </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|-੬੧-}}</noinclude> o00ozlgtemkakhj9uns4hsbf579fyuz 224289 224288 2026-07-04T15:39:34Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{c|{{xx-larger|'''ਗੰਧਕ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ।'''}}</br> {{x-larger|{{bar|1}}ਅਨੰਤ ਨਾਗ ਕੋਲ{{bar|1}}}}}} "ਗੰਧਕ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇਂ! ਦੱਸ ਹੇਠੋਂ {{gap|3em}}ਤੂੰ ਕਯੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ? ਵੱਟ ਤੀਊੜੀ ਚਸ਼ਮਾ ਆਖੇ: {{gap|3em}}"ਤਰਸ ਮਿਰੇ ਦਿਲ ਪਾਇਆ, "ਭੁਲਿਆਂ ਨੇ ਹਨ ਰੋਗ ਸਹੇੜੇ, {{gap|3em}}ਮੈਂ ਚਾ ਲਾਵਾਂ ਦਾਰੂ, "'ਅਨੰਤ ਰਹਿਮ' ਪਤਿਤਾਂ ਬੀ ਉੱਤੇ {{gap|3em}}ਤ੍ਰੁਠਦਾ ਧੁਰ ਤੋਂ ਆਇਆ।" {{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਨਾਦ।'''}}}} ਇੱਛਾ ਬਲ ਜਦ ਨਾਦ ਤਿਰਾ ਆ {{gap|3em}}ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਭਰ ਸਰੂਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂਦਾ {{gap|3em}}ਝੂਮ ਇਲਾਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨੀਰ ਦੀ, {{gap|3em}}ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤਾਂਦੀ ਬੇ ਖ਼ੁਦੀਆਂ ਦਾ ਝੂਟਾ ਆਵੇ {{gap|3em}}ਚੜ੍ਹ੍ਯਾ ਹੁਲਾਰਾ ਰਹਿੰਦਾ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੧{{bar|1}}}}</noinclude> 0p6f4fqyjljjv54dkcnbfwgzyxnhlmx 250 22893 224290 146996 2026-07-04T15:46:59Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ।'''}}}} {{Block center|<poem>ਪਰਬਤ ਗੋਦੋਂ ਨੀਰ ਨਿਕਲ੍ਯਾ ਖੇਡਦਾ, ਚਮਕੇ ਵਾਂਙ ਬਲੋਰ ਜਾਂਦਾ ਦੋੜਦਾ, ਵਿਚ ਫੁਹਾਰਿਆਂ ਹੋਇ ਛਹਿਬਰ ਲਾਂਵਦਾ, ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂਦਾ ਗਾਂਵਦਾ, ਬੂਟ੍ਯਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਪ੍ਯਾਰ ਹੈ। ਉਲਟ-ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਲਾਇ ਸੁਹਣੇ ਝਰਨਿਓਂ ਉਛਲੇ ਬਾਗ਼ੋਂ ਬਾਹਰ ਡਿਗਦਾ ਗਾਉਂਦਾ: ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਅਰਾਮ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਪੰਛੀ ਕਈ ਕਲੋਲ ਏਥੇ ਕਰ ਗਏ, ਸ਼ਾਹਨ-ਸ਼ਾਹ ਅਮੀਰ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ ਗਏ, ਕੰਗਲੇ ਕਈ ਗ਼ਰੀਬ ਸੁਖ ਆ ਲੈ ਗਏ, ਨਾ ਟਿਕਿਆ ਏ ਨੀਰ ਆਯਾ ਟੁਰ ਗਿਆ ਨਾ ਟਿਕਿਆ ਤਿਰੇ ਤੀਰ ਕੋਇ ਭਿ ਆਇਕੇ। ਪਲਕ ਝਲਕ ਦੇ ਮੇਲ ਦੁਨੀਆਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਖੇਲ ਅਖਾੜਾ ਏਹ ਕੂਚ ਮੁਕਾਮ ਹੈ, ਚੱਲਣ ਦੀ ਇਹ ਥਾਉਂ ਪਲ ਭਰ ਅਟਕਣਾ। ਚਲੋ ਚਲੀ ਦੀ ਸੱਦ ਹੈਵੇ ਆ ਰਹੀ, ਝਲਕੇ ਸੁਹਣੇ ਨੈੱਇ ਦੇਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੨{{bar|1}}}}</noinclude> b3ydh48c3eahxmbptcv9bpu6w6m1xng 250 22896 224291 146998 2026-07-04T15:56:28Z Rajdeep ghuman 714 224291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ</br> ਨੂਰ ਜਹਾਂ।}}}} {{c|{{bar|1}}ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ{{bar|1}}}} {{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਵੇਰ ਆ =ਹੱਥ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਏ, ਪ੍ਯਾਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰ ਆਵੇ =ਉਛਾਲ ਕਲੇਜਾ ਖਾਏ,{{bar|1}} ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਯਾਰ ਸੁਆਦ ਨ ਵਸਦਾ =ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥ ਅੰਦਰ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ! ਜੋ ਛੁਹ ਤੇਰੀ ਨੇ =ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਲਡਾਏ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}'''|depth=1em}} {{center|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ।'''}}}} {{overfloat left|'''ਪ੍ਰਸ਼ਨ'''|depth=1em}}{{bar|1}} ਸੰਝ ਹੋਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਛੁਪ ਗਏ =ਕਿਉਂ ਇੱਛਾ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ? ਨੈਂ ਸਰੋਦ ਕਰ ਰਹੀ ਉਵੇਂ ਹੀ =ਤੇ ਟਰਨੋਂ ਬੀ ਨਹਿਂ ਹਾਰੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮਾਲੀ =ਹਨ ਸਭ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਆਏ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> nvxzshatv1k1pec20o1hqbgw509efz0 224292 224291 2026-07-04T15:59:15Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 224292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ</br> ਨੂਰ ਜਹਾਂ।}}}} {{c|{{smaller|{{bar|1}}ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ{{bar|1}}}}}} {{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਵੇਰ ਆ {{gap|3em}}ਹੱਥ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਏ, ਪ੍ਯਾਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰ ਆਵੇ {{gap|3em}}ਉਛਾਲ ਕਲੇਜਾ ਖਾਏ,{{bar|1}} ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਯਾਰ ਸੁਆਦ ਨ ਵਸਦਾ {{gap|3em}}ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥ ਅੰਦਰ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ! ਜੋ ਛੁਹ ਤੇਰੀ ਨੇ {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਲਡਾਏ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}'''|depth{{gap|3em}}1em}} {{center|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ।'''}}}} {{overfloat left|'''ਪ੍ਰਸ਼ਨ'''|depth{{gap|3em}}1em}}{{bar|1}} ਸੰਝ ਹੋਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਛੁਪ ਗਏ {{gap|3em}}ਕਿਉਂ ਇੱਛਾ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ? ਨੈਂ ਸਰੋਦ ਕਰ ਰਹੀ ਉਵੇਂ ਹੀ {{gap|3em}}ਤੇ ਟਰਨੋਂ ਬੀ ਨਹਿਂ ਹਾਰੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮਾਲੀ {{gap|3em}}ਹਨ ਸਭ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਆਏ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> j8xo3s0xpeuzhgrk9hmgf25wehu8kob 224293 224292 2026-07-04T16:00:05Z Rajdeep ghuman 714 224293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ</br> ਨੂਰ ਜਹਾਂ।}}}} {{c|{{smaller|{{bar|1}}ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ{{bar|1}}}}}} {{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਵੇਰ ਆ {{gap|3em}}ਹੱਥ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਏ, ਪ੍ਯਾਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰ ਆਵੇ {{gap|3em}}ਉਛਾਲ ਕਲੇਜਾ ਖਾਏ,{{bar|1}} ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਯਾਰ ਸੁਆਦ ਨ ਵਸਦਾ {{gap|3em}}ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥ ਅੰਦਰ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ! ਜੋ ਛੁਹ ਤੇਰੀ ਨੇ {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਲਡਾਏ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}'''|depth{{gap|3em}}1em}} {{center|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ।'''}}}} {{overfloat left|'''ਪ੍ਰਸ਼ਨ'''|depth{{gap|3em}}1em}}{{bar|1}} ਸੰਝ ਹੋਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਛੁਪ ਗਏ {{gap|3em}}ਕਿਉਂ ਇੱਛਾ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ? ਨੈਂ ਸਰੋਦ ਕਰ ਰਹੀ ਉਵੇਂ ਹੀ {{gap|3em}}ਤੇ ਟਰਨੋਂ ਬੀ ਨਹਿਂ ਹਾਰੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮਾਲੀ {{gap|3em}}ਹਨ ਸਭ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਆਏ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> 0doujmi1mnfe9iuc6feyetwixw4frtb 224294 224293 2026-07-04T16:01:24Z Rajdeep ghuman 714 224294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਦੇ ਚਨਾਰ ਤੇ</br> '''ਨੂਰ ਜਹਾਂ।'''}}}} {{c|{{smaller|'''{{bar|1}}ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤੇ{{bar|1}}'''}}}} {{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਵੇਰ ਆ {{gap|3em}}ਹੱਥ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਏ, ਪ੍ਯਾਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰ ਆਵੇ {{gap|3em}}ਉਛਾਲ ਕਲੇਜਾ ਖਾਏ,{{bar|1}} ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਯਾਰ ਸੁਆਦ ਨ ਵਸਦਾ {{gap|3em}}ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥ ਅੰਦਰ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ! ਜੋ ਛੁਹ ਤੇਰੀ ਨੇ {{gap|3em}}ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਲਡਾਏ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮਾਂ{{bar|1}}'''|depth{{gap|3em}}1em}} {{center|{{xx-larger|'''ਇੱਛਾ ਬਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ।'''}}}} {{overfloat left|'''ਪ੍ਰਸ਼ਨ'''|depth{{gap|3em}}1em}}{{bar|1}} ਸੰਝ ਹੋਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਛੁਪ ਗਏ {{gap|3em}}ਕਿਉਂ ਇੱਛਾ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ? ਨੈਂ ਸਰੋਦ ਕਰ ਰਹੀ ਉਵੇਂ ਹੀ {{gap|3em}}ਤੇ ਟਰਨੋਂ ਬੀ ਨਹਿਂ ਹਾਰੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮਾਲੀ {{gap|3em}}ਹਨ ਸਭ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਆਏ, </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> hzrpbfqj9xzwg96snmjzv7bexwzuqk7 250 22899 224296 147000 2026-07-04T16:09:38Z Rajdeep ghuman 714 224296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਹਿਮ ਸ੍ਵਾਦਲਾ ਛਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੇ =ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਟਿਕ ਗਈ ਸਾਰੀ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਉੱਤਰ:{{bar|1}}'''|depth=1em}} ਸੀਨੇ ਖਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਧੀ =ਓ ਕਰ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਬਹਿਂਦੇ। ਨਿਹੁਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਕੀ ਨੀਂਦਰ? =ਓ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਪਏ ਵਹਿਂਦੇ। ਇਕੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ =ਹੈ ਟੋਰ ਅਨੰਤ ਉਨਾਂ ਦੀ,{{bar|1}} ਵਸਲੋਂ ਉਰੇ ਮੁਕਾਮ ਨ ਕੋਈ, ਸੋ ਚਾਲ ਪਏ ਨਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। {{c|'''ਚਸ਼ਮਾ{{bar|1}}{{xx-larger|'''ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ।'''}}}} ਲਟਬਉਰਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ ਤੂੰ ਖੇ ਤਦੜਾ ਆਇਆ, ਵਾਂਗ ਬਲੋਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀਤਲ ਨੀਰ ਚਮਕਦਾ ਲੜਾਇਆ, ਗੀਟਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਨਚਦਾ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਲਗਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਨਾਦ ਕਰੇਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰੋ ਜਿੱਧਰ ਦਾ ਆਇਆ॥ </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> ojcivrv9rppnuhi5545pckzqsc8trbf 224302 224296 2026-07-05T01:43:02Z Harchand Bhinder 2624 224302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਹਿਮ ਸ੍ਵਾਦਲਾ ਛਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੇ {{gap}}ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਟਿਕ ਗਈ ਸਾਰੀ। {{overfloat left|'''ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਉੱਤਰ:{{bar|1}}'''|depth=1em}} ਸੀਨੇ ਖਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਧੀ {{gap}}ਓ ਕਰ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਬਹਿਂਦੇ। ਨਿਹੁਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਕੀ ਨੀਂਦਰ? {{gap}}ਓ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਪਏ ਵਹਿਂਦੇ। ਇਕੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ {{gap}}ਹੈ ਟੋਰ ਅਨੰਤ ਉਨਾਂ ਦੀ,{{bar|1}} ਵਸਲੋਂ ਉਰੇ ਮੁਕਾਮ ਨ ਕੋਈ, {{gap}}ਸੋ ਚਾਲ ਪਏ ਨਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। {{c|'''ਚਸ਼ਮਾ{{bar|1}}{{xx-larger|'''ਕੁੱਕੜ ਨਾਗ।'''}}}} ਲਟਬਉਰਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ {{gap}}ਤੂੰ ਖੇ ਤਦੜਾ ਆਇਆ, ਵਾਂਗ ਬਲੋਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀਤਲ {{gap}}ਨੀਰ ਚਮਕਦਾ ਲੜਾਇਆ, ਗੀਟਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਨਚਦਾ {{gap}}ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਲਗਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਨਾਦ ਕਰੇਂਦਾ ਜਾਂਦਾ {{gap}}ਰੋ ਜਿੱਧਰ ਦਾ ਆਇਆ। </poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|{{bar|1}}੬੩{{bar|1}}}}</noinclude> q3upvipnpnqoyr1usf0ljgk25p7bnqx 250 69026 224251 224183 2026-07-04T12:13:15Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 224251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}( 8 ) ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਦਲਾਨ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਦੀਵੇ ਬਲ ਰਹੇ ਸਨ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨੰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਆਦ- ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਸਾਡੇ ਏਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਅੱਠਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭੂਤਨਾਥ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੱਲ ਅੱਠਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਜੇ ਅਸੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਪਾਸੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਥੋੜੇ ਹੀ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਓਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸੋਚ ਬਦਲ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਏਥੋਂ ਬਚਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ? ਇਕ ਤਾਂ ਨੱਸਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾਂ ਔਖਾ ਸੀ ਦੂਸਰੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ ਓਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ,ਸੋ ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ ਸੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਉ ? {{gap}}ਇਸ ਦਲਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਬੂਹਾ ਸੀ,ਜਿਸਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪੱਟ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਛੱਤ ਸਭ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਓਨਾਂ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਨ ਬਦੋ ਬਦੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਏਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੀਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਸਾਡੇ ਏਯਾਰਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਜੋ ਆਦਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਏਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਲਿਆਏ ਸਨ ਓਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਪਰਦਾ<noinclude></noinclude> 4e6p49htr7g01wha6diwb9yh60ms6qc 250 69027 224252 204567 2026-07-04T12:16:17Z Kaur.gurmel 192 224252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}( 4 ); ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਥੋੜੇ ਇਕ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਬੋਲਿਆ:-ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੋ ਅਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਲੈ ਆਓ ਮਤਾਂ ਸ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਥੋੜੀ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ मुले गटे । ਇਹ ਬੰਗਲਾ ਜੇਹਾ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜੇਹਾ ਨਬਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਓਹੋ ਜੇਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜੁੱਤੀ ਬਾਹਰ ਲਾਹਕੇ ਦਲੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ 1 ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਏਯਾਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਚੋਹ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ, ਅਤ ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤਾ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਲਤੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਗੱਲ ਉੱਠਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ -ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਛੀ-ਝੋਕ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਤਨੇ ਦਿਨ ਪ ਨ ਲੱਗਾ। ਪੜ ਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਤ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੇ ਕੁਝ ਯਾਰਾਂਨੇ ਆਪਣੇ ਮ ਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਗੱਲ ਕੇ ਮਰੇ ਵਿਚ ਦੇਖ ਮਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਛੱਤ ਵੀ ਗੋਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਮੀਤ ਤੇਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਂਡੀਆਂ ਬਿਲੰਡ ਟੰਗੀ ਮਾਂ ਹੋ ਈ ਆ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਵੱਦੀਆਂ ਚ ਕਹੀਆਂ ਸਨ Digit By<noinclude></noinclude> 95fq27yn5fg65u4oueqhctsjixfi1kq 224253 224252 2026-07-04T12:23:34Z Kaur.gurmel 192 224253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}( 4 ); ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਥੋੜੇ ਇਕ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਬੋਲਿਆ:-ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੋ ਅਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਲੈ ਆਓ ਮਤਾਂ ਸ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਥੋੜੀ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ । {{gap}}ਇਹ ਬੰਗਲਾ ਜੇਹਾ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜੇਹਾ ਨਬਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਓਹੋ ਜੇਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜੁੱਤੀ ਬਾਹਰ ਲਾਹਕੇ ਦਲੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਏਯਾਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ, ਅਤ ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤਾ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਲਤੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਗੱਲ ਉੱਠਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ -ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਛੀ-ਸ਼ੋਕ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਤਨੇ ਦਿਨ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਪੜਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਤ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੇ ਕੁਝ ਯਾਰਾਂਨੇ ਆਪਣੇ ਮ ਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਗੱਲ ਕੇ ਮਰੇ ਵਿਚ ਦੇਖ ਮਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਛੱਤ ਵੀ ਗੋਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਮੀਤ ਤੇਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਂਡੀਆਂ ਬਿਲੰਡ ਟੰਗੀ ਮਾਂ ਹੋ ਈ ਆ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਵੱਦੀਆਂ ਚ ਕਹੀਆਂ ਸਨ Digit By<noinclude></noinclude> bn74s3b43oql0w4vsep2oow2k659t9p 224254 224253 2026-07-04T12:35:18Z Kaur.gurmel 192 224254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}( 4 ); ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਥੋੜੇ ਇਕ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਬੋਲਿਆ:-ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੋ ਅਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਲੈ ਆਓ ਮਤਾਂ ਸ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਥੋੜੀ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ । {{gap}}ਇਹ ਬੰਗਲਾ ਜੇਹਾ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜੇਹਾ ਨਬਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਓਹੋ ਜੇਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜੁੱਤੀ ਬਾਹਰ ਲਾਹਕੇ ਦਲੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਏਯਾਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ, ਅਤ ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤਾ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਲਤੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਗੱਲ ਉੱਠਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ -ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਛੀ-ਸ਼ੋਕ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਤਨੇ ਦਿਨ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਪਰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਤ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਏਯਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮ ਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ , ਜਿਸ ਦੀ ਛੱਤ ਵੀ ਗੋਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਂਡੀਆਂ ਬਿਲੋਰੀ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੋਮ ਵੱਤੀਆਂ ਚ ਕਹੀਆਂ ਸਨ Digit By<noinclude></noinclude> 15e0oeo2d2z6izt4rnu4grjqzbs7cst 224255 224254 2026-07-04T12:36:27Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 224255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}( 4 ); ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਥੋੜੇ ਇਕ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਬੋਲਿਆ:-ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਚੱਲੋ ਅਰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਲੈ ਆਓ ਮਤਾਂ ਸ੍ਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਥਕੜੀ ਥੋੜੀ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ । {{gap}}ਇਹ ਬੰਗਲਾ ਜੇਹਾ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜੇਹਾ ਨਬਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਓਹੋ ਜੇਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜੁੱਤੀ ਬਾਹਰ ਲਾਹਕੇ ਦਲੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਏਯਾਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ, ਅਤ ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤਾ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਲਤੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਗੱਲ ਉੱਠਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ -ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਛੀ-ਸ਼ੋਕ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਤਨੇ ਦਿਨ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਪਰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਤ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਏਯਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮ ਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ , ਜਿਸ ਦੀ ਛੱਤ ਵੀ ਗੋਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਂਡੀਆਂ ਬਿਲੋਰੀ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੋਮ ਵੱਤੀਆਂ ਜਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ<noinclude></noinclude> opd3pqqszux7okrx27onhvmdkk39qbz 250 69028 224258 204568 2026-07-04T13:46:26Z Kaur.gurmel 192 224258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਝੜੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੁਚਤਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਚਾਨਣ ਵਧੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੁਕਤਾਂ ਵਿਚ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੋਹਤਾਸ ਗੜ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਕਿਲੇ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਸਮਾਂ ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਾਬਾਰ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਰਮ ਖਮਲੀ ਰਲਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਬਹੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭੀ ਤਿੰਨ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵਡਮੁੱਲੇ ਤੇ ਸਮੀ ਪੜਦੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝ ਲਦਾਂ ਟੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆ ਸਨ । ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਗਣੀ ਵਾਂਗ ਰਸਤਾ ਮੁੜਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਭੀ ਖਮਲੀ ਗਦੇਲਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਕੰਧ ਸਾਫ ਸੀ ਤੇ ਛੱਤ ਵਿਚ ਇਕ ਬਿਲੋਰੀ ਹਾਂਡੀ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਥਾਨਣਾ ਇਸ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਇਸ ਰਲੀ ਨੂੰ ਲੰਘਕੇ ਦੋਵਾਂ ਯਾਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਸਦੀ ਸਜਾਦ ਤੇ ਸਫਾਈ ਦੇਖਕੇ ਦੋਵੇਂ ਚਾਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ । ਜੰਗਲ, ਮੈਦਾਨ, ਪਹਾੜ, ਖੋਹ, ਗੁਵਾਂ ਤੇ ਬਚਨੇ, ਸ਼ਿਕਾਰਗਾਹ ਅਰ ਕਿਲੇ ਪਹਾੜ, ਮੋਰਚੇ ਬਾਰ ਲੜਾਈ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਇਸ ਸਫਾਈ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> 2reu6mhbdzskwjd3hzvmtsehgc6z41p 250 71475 224316 215703 2026-07-05T10:10:56Z Amritpal Aman 2020 224316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਗੈਂਦਾ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਗੈਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 3-4 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ 1-2 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਕੰਗੂਰੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਲਣ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਚ ਮਖਮਲੀ, ਜਾਵਰੇ, ਹਵਸ਼ੀ, ਸੁਰਨਾਈ ਅਤੇ ਹਜਾਰ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਝੰਡੂ, ਸਥੂਲ ਪੁਸ਼ਪਾ। ਹਿੰਦੀ-ਗੇਂਦਾ। ਮਰਾਠੀ- ਝੇਲੂ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਗਲਗੋਟੋ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਮੇਰੀ ਗੋਲਡ (Meri Gold) ਗੁਣ: ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇਂਦਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜਾ, ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੇ ਬਹਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਗੁਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਵਾਸੀਰ ਰਕਤਸਤਰਾਵ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸੱਟ, ਮੋਚ, ਸੋਜ ਆਦਿ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ, ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਜਾਨ ਅਨਰਸਨ ਦੇ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਐਨਾਫਿਲੀਜ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੱਤ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਣੀ 'ਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਧੁੱਪ 'ਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਗੰਧਕ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਗੇਂਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਵਰਗੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੈਂਦੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 51<noinclude></noinclude> 92saalevjavfzjxnpjbkfgh7cczg0uj 250 71476 224317 215704 2026-07-05T10:12:26Z Amritpal Aman 2020 224317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਗੋਖਰੂ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਗੋਖਰੂ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਬੂਟਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਬੂਟਾ ਜੰਗਲ, ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਅਤੇ ਆਮ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 2-3 ਫੁੱਟ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਪੱਤੀ ਵਿਚ 4 ਤੋਂ 7 ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਠੰਡਲ 'ਤੇ ਰੂੰ ਜਦਕਿ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਗੱਠਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਗੋਲ, 2 ਤੋਂ 6 ਕੰਡੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਡੇ ਤਿੱਖੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਖਰੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜੜ 4 ਤੋਂ 5 ਇੰਚ ਲੰਬੀ, ਮੁਲਾਇਮ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਈਖ ਵਰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਗੋਖਰੂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਗੋਕਸ਼ਰੂ। ਹਿੰਦੀ-ਗੋਖਰੂ। ਮਰਾਠੀ-ਸਰਾਟੇ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਗੋਖਰੂ। ਬੰਗਾਲੀ-ਗੋਖਰੀ। ਅੰਗਰੇਜੀ-ਲੈਂਡ ਕੇਲਟ੍ਰਾਪਸ (Land Caltrops)। ਲੈਟਿਨ-ਟਿਬੁਲਸ ਟੇਰੇਸਿਸ (Tribulus Terrestris) ਗੁਣ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਖਰੂ ਮਧੁਰ, ਗੁਰਰ, ਠੰਡਾ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਮਸਾਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਸਵਾਦੀ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਢਿੱਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੰਘ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲੈਡਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਰੁਕਾਬਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮਰਦੀ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ 7.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 4,63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਵਾ ਅਤੇ 79 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਸੀ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਵਿਚ ਐਲਕੋਲਾਇਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਲ, ਟੈਨਿਨ, ਸਿਟਰੋਲ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਡ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ, ਨਾ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾ ਕੇ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿਚ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਗੋਖਰੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਫਾਇਟਿਸ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ, ਗੋਖਰੂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਲੀਹਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਕਫ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਕਲੀਫਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 52<noinclude></noinclude> fehmxg5l85j89nzjowx7ed0wrlc0g2a 250 71477 224318 215705 2026-07-05T10:14:26Z Amritpal Aman 2020 224318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਘੀਗਵਾਰ/ ਗਵਾਰਪਾਠਾ/ ਕੁਆਰ ਗੰਦਲ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਘੀਗਵਾਰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਬਾੜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਮ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 2-3 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਉਪਰ ਤਣੇ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਟਾਈ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁੱਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਲਣ 'ਤੇ ਘਿਓ ਵਰਗਾ ਗੁੱਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ‘ਮੂਸਬਰ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਨੋਕਦਾਰ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕੰਡੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਇੱਕ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬਜੀ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਤਕੁਮਾਰੀ। ਹਿੰਦੀ-ਘੀਗਵਾਰ, ਗਵਾਰਪਾਠਾ। ਮਰਾਠੀ-ਕੋਰਫਲ, ਕੋਰਕਾਂਡ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕੰਵਾਰ ਪਾਠ। ਬੰਗਾਲੀ-ਘੁਤਕੋਮਾਰੀ। ਅੰਗਰੇਜੀ-ਐਲੋ (Aloe)। ਲੈਟਿਨ- ਐਲੋ ਵੇਰਾ (Aloe Vera)। ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋਗਵਾਰ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤੇਜ, ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵੀਰਜ ਵਧਾਊ, ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਪਲੀਹਾ, ਚਮੜੀ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਅੱਗ ਦੀ ਜਲਨ, ਕਬਜ਼, ਖੰਘ, ਦਮਾ, ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦਾ ਗੋਲਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਘੀਗਵਾਰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਬਜ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਮਸ਼ਯ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਲੀਹਾ ਅਤੇ ਤਿੱਲੀ ਬਹਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਹਾਜਮਾ ਵਧਾਊਣ ਵਾਲਾ, ਬਵਾਸੀਰ ਦੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 53<noinclude></noinclude> aglfxqc4tsl3n2qwfz07uop8wozgskb 250 73138 224319 222201 2026-07-05T11:29:40Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 224319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਕਈ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਟ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣਵਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਜਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਦੀ ਢਲਾਣ ਜਿਆਦਾ ਉੱਚੀ ਬਣਾ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਤੋਂ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਤਰਦਿਆਂ ਤਿਲਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਤੁੜਵਾ ਬੈਠੇ, ਕਈ ਮਹਿਕਮੇ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਏਦਾਂ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਮਾਡਲਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਰੈਂਪ ਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਤਿਲਕਵੀਆਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਲਾਂ ਲਗਾ ਦੇਣਗੇ ਜਿਥੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਤਾਂ ਕੀ ਆਮ ਬੰਦਾ ਵੀ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਮੁਨਾਸਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਡੀ. ਮਹਿਕਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤਿਆਂ (ਰੈਂਪਸ) ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸਮੂਹ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਗੰਭੀਰ ਹਨ। {{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਹੀਣ ਅਜੇ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੌਰ ਤੇ ਸੌਖ, ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜੱਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਜੇ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਲਿਫਟ ਜਾਂ ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਕਦੋਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਇਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਸੇ ਮੰਗ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੈਂਪ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਸਲਾ ਅਥਾਰਟੀ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਵੀ ਪੁੱਛਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬੈਰੀਅਰ ਫਰੀ ਹਨ ਭਾਵ ਰੈਂਪ (ਢਾਲਵੇਂ ਰਸਤੇ) ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਈ<noinclude>{{rh||57}}</noinclude> ablrybioua8p18vbu61dhvgs6zeu92f 250 73326 224295 224192 2026-07-04T16:07:36Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 224295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਬੇਗ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਆਦੀਨਾ ਬੇਗ ਨੇ ਵੀ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਈ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈਆਂ। {{gap}}ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਨੇ ਕਈ ਵੇਰ ਪਾਲਿਸੀ ਬਦਲੀ, ਕਦੇ ਨਰਮ, ਕਦੇ ਸਖਤ, ਕਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ, ਕਦੇ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਤੇ ਕਦੇ ਉਭਾਰਨ ਦੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਰੀ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਤਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਸਿੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ*। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਇਤਨੀ ਲਚਕਵੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪਾਲਸੀਆਂ ਸਨ, ਇਕ ਤੇ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣਾ ਅਤੇ ਏਸ ਗਲ ਲਈ ਚੋਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ। ਦੂਜੀ, ਅਪਣੇ(ਏਮਨਾਬਾਦ ਦੇ) ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ। ਸਿਖ ਉਸਦੀ ਏਸ ਦੂਜੀ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਤੀਜਾ ਉੱਘਾ ਬੰਦਾ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਸੀ। ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਇਹ ਨਿਰਾ ਉਜੱਡ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਕਣ ਆਕੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮਲ ਸਿੱਖਾਂ ਉਪਰ ਹੋ ਰਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਖਪਤ ਦੇ ਸਿਰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਲਖਪਤ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜਦ ਰਿਆਯਾ ਨੱਸਣ ਲਗੀ ਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ। ਫੇਰ ਮਾਮਲੇ ਕਿਥੋਂ ਆਉਣਗੇ, ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਤੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਤਨਖਾਹਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਉੱਘਰਨਗੀਆਂ, ਆਖਰ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੋਈ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਅਕਲ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੂੰ ਕੈਦਖਾਨੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਖਾਂ ਉਪਰ ਜੋ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਰਵੱਯਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਨਰਮੀ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮਲ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਲਾਹੌਰ ਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਗਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਕੈਦ ਹੋਣੇ ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਮੌਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਕਰਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਧੱਕੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੀਤੀ ਤੇ ਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਰਹੇ, ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਰੁਪਏ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਲਖਪਤ ਕੈਦੋਂ ਛੁੱਟ ਗਿਆ। {{center|'''{{larger|ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ।}}'''}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਹੀ ਚਿਰ ਬਾਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਮਰ ਗਿਆ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਝਗੜਾ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਡਾ ਲੜਕਾ ਯਾਹਯਾ ਖਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਕਮਰੁੱਦੀਨ ਦਾ ਜੁਵਾਈ ਸੀ। ਕੁਛ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਹਿਕਮਤਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਨਾਇਬ ਹਾਕਮ ਮੁਕਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਏਸ ਚਲਾਕੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਅਪਣਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗਣ ਲਈ ਬਜ਼ਿਦ ਹੋਇਆ। *ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਬਾਬਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਕਿ ਅਪਣਾ ਮਤਲਬ ਸਾਧਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਮੌਕੇ ਉਪਰ ਬਾਬੇ ਵਡਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਖ ਹਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੈ: ਦੀਨਾ ਬੇਗ ਤਬ ਯੋ ਕਹਿ ਦੀਯੇ। ਮੈਂ ਅਬ ਤੁਮਰੋ ਸਿਖ ਹੈ ਰਹਯੋ। ਛੋਡਾ ਸਿਖ ਮੈਂ ਤੁਮਰੋ ਭਯੋ॥ ਜਿਮ ਚਾਹੋ ਤਿਮਹੀ ਰਖ ਲਯੋ। [ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ, ਸਫਾ ੩੨੯ History of the Sikhs, H. R, Gupta. page 15, Deputy Governor and not Viceroy as his father was, ਸੰਨ ੧੭੪੫, ਜੁਲਾਈ Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> htgvcfw70brr7in2tjf9mktjmab932w 250 73329 224297 2026-07-05T00:39:47Z ~2026-37453-50 2703 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਕ ਹੋਰ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਹੈ : ਜਾਤ-ਪਾਤ ਹੋਵੇਗਾ ਖ਼ਤਮ : ਨਾਗਰਾ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜੇ ਕੀਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ, ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ - ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਜੀਤ ਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਈ ਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 224297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-37453-50" /></noinclude>ਇਕ ਹੋਰ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਹੈ : ਜਾਤ-ਪਾਤ ਹੋਵੇਗਾ ਖ਼ਤਮ : ਨਾਗਰਾ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜੇ ਕੀਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ, ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ - ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਜੀਤ ਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਈ ਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨਤਾ ਮਤ ਕਦੋਂ ਦੀ ਮਸੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਹਨ 1 ਕੁਛ ਕਈ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆ ਪਿਆਉਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਨ ਦਾ ਸਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪਖਾਣਾ ਹਾ ਤਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਵਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਲੋਂ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਲਾਗਤ 11 ਸਤਿਆਂ ਨੂੰ 10-20 020 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਪ ਹੈ। ਲੂ ਸਮਾਨ ਦਲਬੀ ਇਕ ਏਜਦੋਂ ਕਿ 1-2 ਸਾਧ ਰਾਗੀ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗਿਆ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ been re ਵਿਧਾਇਕ ਕੁਲਈ ਇੱਕ ਨਾਗ ਦੀਪ ਅਧੀਨ ਕਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਵਿਅਤ ਰਾਏ ਹਨ। ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਧਾ ਨੇ ਲੋੜਆਂ ਦੀ ਉਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਹਨ ਜਿ ॥ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਤੀਆ ਜੋੜਿਆ ਚਾਹੁਣ ਬਸ ॥ ਲੇਖ ਦਾ ਸਰਦਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਆ sea & ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਲਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਨਾ ਮੀਲ ਚਲਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗਿਣੀ ਦਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਬ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮਿਆਰ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਓਹਦੀ ਆ ਕਿ ਅਜੀਤ ਜਰੀਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇ ਕਾਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰ ਕਰ ਦੇ ਨੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਨਜੀਤ ਬਾਸਮਤ ਮਾ ਬਾਘ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਖਇਦਾ ਕੰ ਵਿਧਾਇਕ ਨਾਲਣ ਦੇ ਕਿ ਕਿਮ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌ ਤਾਜ ਤੇ ਆਵਾਂ ਅਤ ਅਤੇ ਪਤਾ ਪਦ ਦਾ ਜਸਜਰਕ ਸਿਪ ੬ ਜੁਲਾਈ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਆ ਬਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਵੀ ਕੀ ਨਾਲ ਈ ਦਸੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਖ ਪੰਜਵੀਂ, ਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦ ਅਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਅਤੇ ਬਜਰ ਗਲ ਵੀ ਸਿੰਘ ਸਾਨੀਪੁਰ, ਸੰਤ ਰਾਮ, ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਏ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਟਾ ਪਰ ਮਾਣਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਮਿਤੀ 4 ਜੁਲਾਈ, 2017 ਘ 62<noinclude>{{rh||62}}</noinclude> mzdfhnjxc50pmmjr82mvakw1kp2vevo